مهلونت برفاهه ریزی و نغقفارت راهبردی ریس جمهور

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. جمهوری اسلامی ابران مهلونت برفاهه ریزی و نغقفارت راهبردی ریس جمهور ضوابط و معیارهای فنی آبیاری (مشخصات فنی عمومی) نشریه شماره ۲۶۱ (تقحدید فظر اول) امور نظام فنی ی ۱۳۹۲ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- حاان را ری و ارت را مرو ی رص مور شماره: ۰ بخشنامه به دستگاه‌های اجرایی. مهندسان مشاور 9 پیمانکاران - ۱ ۱ ۳۵ ۱/۳ ۹ تاریخ: ۱۳۹۳۲۳ به استناد ماده (۲۳) قانون برنامه و بودجه و مواد (۶) و (۷) آیین‌نامه استانداردهای اجرایی طرح‌های عمرانی- مصوب سال ۱۳۵۲و در چارچوب نظام فنی و اجرایی کشور (موضوع تصویب‌نامه شماره ۴۲۳۳۹ /ت ۳۲۳۴۹۷ه مورخ ۱۳۳ هیأت محترم وزبران). به پیوست نشربه شماره ۲۶۱ آمور نظام فنی. با عنوان «صضوابط و معیارهای شی آبباری تحت فشار (مشخصات فنی عمومی)» از نوع گروه سوم ابلاغ می‌شود. رعایت مفاد این ضابطه برای دستگاه‌های اجرایی. مشاوران. پیمانکاران و سایر عوامل ذینفع نظام فنی اجرابی در صورت نداشتن ضوابط معتبر بهتر. از تاریخ ۱۳۹۲/۱۱/۱ الزامی است. این دستورالعمل جایگزین دستورالعمل شماره ۱۰۱/۱۹۵۲۵۷ مورخ ۱۳۸۱/۱۰/۲۴ می‌شود. امور نظام فنی ابن معاونت در مورد مفاد نشربه پیوست. دربافت کننده نظرات و پیشنهادهای اصلاحی مربوط بوده و عهده‌دار اعلام اصلاحات لازم به طور آدواری خواهد بود. -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- خواننده گرامی: امور نظام فنی معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورء با استفاده از نظر کارشناسان برجسته مبادرت به تهیه این نشریه نموده و آن را برای استفاده به جامعه مهندسی کشور عرضه نموده است. با وجود تلاش فراوان, این اثر مصون از ایرادهایی نظیر غلط‌های مفهومی, فنی, ابهام و اشکالات موضوعی نیست. از این روء از شما خواننده گرامی صمیمانه تقاضا دارد در صورت مشاهده هر گونه ایراد و اشکال فنی مراتب را به صورت زیر گزارش فرمایید. ۱ شماره بند و صفحه موضوع مورد نظر را مشخص کنید. ۲ ایراد مورد نظر را به صورت خلاصه بیان دارید. ۳ در صورت امکان متن اصلاح شده را برای جایگزینی ارسال نمایید. ۴ نشانی خود را برای تماس احتمالی ذکر فرمایید. دقت نظر جنابعالی قدردانی می‌شود. نشانی برای مکاتبه: تهران. میدان بهارستان. خیابان دانشسراء مرکز تلفن ۳۳۲۷۱ معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور. آمور ۳۳۳۵۱: 0 -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- پیشگفتار اول با توجه به اهداف کلان کشور در برنامه‌های توسعه اقتصادی- اجتماعی و فرهنگی در بهره برداری بهینه از منابع آب. سیستم‌های آبیاری تحت فشار در اولویت های برنامه ریزی و اجرایی کشور قرار گرفت. مجموعه حاضر با عنوان مشخصات فنی عمومی آبیاری تحت‌فشار توسط اداره کل توسعه روشهای آبیاری تحت فشار معاونت آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی تهیه و برای استفاده در طرح‌های عمرانی کشور به معاونت امور فنی سازمان از آن‌جا که مشخصات فنی سندی است که ویژگی‌های مهندسی یک محصول, فرآیند یا خدمت را مشخص می‌سازد. بدون شک یکی از اساسی‌ترین ضوابط موثر در ارتقای سطح دانش و آگاهی عوامل اجرایی محسوب و نظر به لزوم تبیین و تفکیک مسوولیت دستگاه اجرایی. دستگاه نظارت و عوامل اجرایی در کارگاه به‌عنوان مدرکی فنیء حقوقی و قراردادی از اهمیتی ویزه برخوردار از این‌رو معاونت آمور فنی که طبق ماده ۲۳ قانون برنامه و بودجه مسوولیت تهیه و ابلاغ ضوابط مورد نیاز طرح‌های عمرانی کشور را عهده‌دار می باشد. پس از بررسی مشخصات یاد شده نسبت به انتشار آن اقدام نمود. نشریه حاضر شامل فصل های زیر است: ۲ عملیات خاکی ۳ کارهای فلزری» تجهیزات مکانیکی و هیدرومکانیکی ۴ عملیات لوله‌گذاری ۵. روشهای ابیاری بارانی ۶ روشهای ابیاری موصعی نظر به وجود برخی فصول مشترک در این نشریه با نشریه شماره ۱۰۸ دفتر آمور فنی و تدوین معیارها با عنوان «مشخصات فنی عمومی شبکه‌های آبیاری و زهکشی» این فصل‌ها به شرح زیر از متن نشریه حاضر حذف شده‌اند. بنابر این لازم است تمامی عوامل اجرایی در موارد مشروح زیر از نشریه شماره ۱۰۸ این دفتر استفاده نمایند: بتن و بتن مسلح کارهای بنایی حفاظتی و استحکامی قالب‌بندی ۷ زهکشی قنات‌ها -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ آرماتورگذاری و مسلح کردن بتن ۷ رنگ‌آمیزی زیر اساس در این‌جا لازم است از آقایان دکتر بهرام امینی پوری» معاون محترم آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی مهندس اسماعیل نگارش مدیرکل» تورج رنجی معاون و مجموعه کارشناسی تحت سرپرستی ایشان در اداره کل توسعه روش‌های آبیاری تحت فشار و هم‌چنین کارشناسان دفتر امور فنی و تدوین معیارها آقایان مهندس علی نجات و مهندس خشایار اسفندیاری و کارشناس مسوول دفتر امور فنی و تدوین معیارها آقای مهندس علیرضا دولتشاهی که در تهیه. تنظیم. بررسی و اصلاح این نشریه همکاری داشته‌اند تشکر و قدردانی نموده و توفیق روزافزون آنان را در خدمت به جامعه کارشناسی کشور از دیدگاه در پایان انتظار دارد کارشناسان و متخصصان, با ارسال نظریات اصلاحی در تکمیل محتوای مشخصات حاضر این معاونت مهدی تفضلی معاون آمور فنی زمستان ۱۳۸۱ -------- صفحهٔ بعد -------- پیشگفتار دوم اجرای طرح‌های آبیاری تحت فشارء بدلیل ضرورت استفاده بهینه از منابع آبی کشور و بهره‌برداری از آن توسط کشاورزان دارای اهمیت ویزژه‌ای بوده و در اولویت‌های برنامه‌ریزی اجرایی کشور قرار دارد. برای اجرای صحیح طرح‌های آبیاری تحت فشارء مدارکی مورد نیاز است که روابط دست‌اندرکاران را به لحاظ مالی و حقوقی به روشنی بیان کرده و دیدگاه‌های طراح را نیز به درستی و با دقت لازم به سازندگان طرح منتقل نماید. این مدارک اسناد پیمانی نامیده می‌شود. مشخصات فنی یکی از مهم‌ترین اسناد هر پیمانی است که به بیان کمی و کیفی معیارهایی می‌پردازد که برای اجرای طرح مورد نظر الزامی است. مورد نظر طرح را به سازندگان منتقل می‌کند. سندی حقوقی است که در زمان اجرا به عنوان یکی از اصلی‌ترین ابزار نظارتی نیز به کار می رود. با توجه به اهمیت این سند. معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس‌جمهور تهیه بازنگری ضوابط و معیارهای فنی آبیاری تحت فشار را در دستور کار قرار داد. این سند به کوشش و تلاش رییس امور نظام فنی جناب آقای مهندس غلامحسین حمزه مصطفوی و کارشناسان محترم آمور نظام فنی در ‎٩‏ فصل بشرح زیر تهیه شده است: فصل اول- کلیات فصل دوم- حفاظت و ایمنی فصل سوم- عملیات آماده سازی, تجهیز و برچیدن کارگاه فصل چهارم- عملیات خاکی فصل پنجم- کارهای فلزی و تجهیزات مکانیکی و هیدرومکانیکی فصل هشتم- روش‌های آبیاری تحت فشار بخش دوم: آبیاری موضعی فصل نهم- تجهیزات الکتریکی سیستم های آبیاری تحت فشار بدین‌وسیله از تهیه کنندگان تشکر و قدردانی می‌شود و از ایزد منان توفیق روزافزون همه این بزرگواران را -------- صفحهٔ بعد -------- تابستان ۱۳۹۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ضوایط و مهیارهای فنی روشهای آبیاری تحت فشار (مشخصات فنی عمومی)(شماره ۲۶۱) مولفان اصلی: کارشناسان شرکت مهندسین مشاور زرکشت‌پایدار به ترتیب حروف الفبا عبارتند از: مهندس علی گرجی, مهندس مهدی مهرپرور أقای مهندس محمد پرهامی - کارشناس آزاد خانم دکتر مرضیه مهدویان- کارشناس آزاد اعضای گروه هدایت و راهبری پروژه: آقای مهندس خشایار اسفندیاری <- ربیس گروه امور نظام فنی خانم مهندس ساناز سرافراز - کارشناس منابع آب امور نظام فنی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان فصل اول- کلیات ۱- ۱- هدف و دامنه کاربرد ۲-۱- تعاریف ۱-۳-۱- روش‌های آبیاری تحت‌فشار ۳-۲-۱- انواع روش‌های آبیاری تحت‌فشار ۳-۲-۱- شبکه آبیاری تحت‌فشار ۴-۲-۱- وسایل خروجی آب ۵-۲-۱- لوله لترال ۶-۲-۱- لوله مانیفولد ۷-۲-۱ واحد آبیاری ۸-۲-۱- واحد آبیاری در روش‌های بارانی ۹-۲-۱- واحد آبیاری در روش‌های موضعی ۱۰-۲-۱- آنواع روش‌های بارانی ۱۱-۲-۱- انواع روش‌های آبیاری موضعی ۱۳-۲-۱- تاسیسات تامین کننده فشار در شبکه ۱۳-۲-۱- تجهیزات تصفیه آب ۱۴-۲-۱- شبکه خطوط لوله ۱۶-۲-۱- پیمان ۱۷-۲-۱- موافقت‌نامه ۱۸-۲-۱- شرایط عمومی ۱۹-۲-۱- شرایط خصوصی ۲۰-۲-۱- برنامه زمانی کلی اجرای کار ۲۱-۲-۱- برنامه زمانی تفصیلی اجرای کار ۳۲-۲-۱- کارفرما ۲۳-۲-۱- پیمان کار ۱(-۲۴- ۲- پیمان‌کار جزء صفحه ۱ ۳ ۳ ۳ ۳ ۴ ۴ ۴ ۴ ۴ ۴ ۵ ۵ ۵ ۶ ۶ ۷ ۷ ۷ ۸ ۸ ۸ ۸ ۸ ۸ ۹ ۹ -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان ۲۶-۲-۱- دستگاه نظارت ۲۷-۲-۱- ناظر مقیم ۲۸-۲-۱- رییس کارگاه ۲۹-۲-۱- کار ۳۰-۲-۱- کارگاه ۳۱-۲-۱- تجهیز کارگاه ۳۲-۲-۱- پرچیدن کارگاه ۳۳-۲-۱- مجوز ۳۳۴۳-۲-۱ مصالح ۳۵-۲-۱- تجهیزات ۳۶-۲-۱- مصالح و تجهیزات ۳۷-۲-۱- مصالح و تجهیزات پای کار ۳۸-۲-۱- ماشین‌آلات و ابزار ۳۹-۲-۱- تاسیسات و ساختمان‌های موقت ۳۰-۲-۱- وسایل ۴۱-۲-۱- برآورد هزینه اجرای کار ۴۲۳۲-۲-۱ مبلغ اولیه پیمان ۳۳-۲-۱- مبلغ نهایی پیمان ۴۴-۲-۱- ضریب پیمان ۴۵-۲-۱- نرخ پیمان ۳۶-۲-۱- متوسط کارکرد فرضی ماهانه ۴۷-۲-۱- مدت اولیه پیمان ۴۸-۲-۱- مدت پیمان ۳۹-۲-۱- تاریخ ها ۵۰-۲-۱- مفرد و جمع ۵۱-۲-۱- عنوان‌ها ۱۱ ۱۰ ۱۰ ۱۰ ۱۰ ۱۰ ۱۰ ۱۱ ۱۱ ۱۱ ۱۱ ۱۱ ۱۱ ۱۲ ۱۲ ۱۲ ۱۲ ۱۲ ۱۲ ۱۲ ۱۲ -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان ۵۲-۲-۱- آزمایش ۵۳-۲-۱- تناوب آزمایش‌ها ۵۴-۲-۱- تایید دستگاه نظارت ۵۵-۲-۱- مصوبات ۵۶-۲-۱- تضمین کیفیت ۵۷-۲-۱- دستور کار یا دستورالعمل کارگاهی ۵۸-۲-۱- رواداری ۹-۲-۱ ۵- عدم انطباق ۶۰-۲-۱- کیفیت ۶۱-۲-۱- کنترل کیفیت ۶۲-۲-۱- معیارهای انطباق یا پذیرش ۶۳-۲-۱- نمودارهای کنترل کیفیت ۶۴-۲-۱- اوزان و مقادیر ۶۵-۲-۱- نقشه‌ها و مشخصات فنی ۳-۱- برنامه زمان بندی تفصیلی عملیات اجرایی ۴-۱- استانداردها ۵-۱- تحویل مصالح ۶-۱- کنترل مصالح قبل از مصرف ۷-۱- مسوولیت های پیمان‌کار ۸-۱- پیشنهادهای پیمان کار ۱۰-۱- نقاط نشانه و مبداء ۱۱-۱- پاک سازی بستر و حریم کار ۱۲-۱- عملیات تخریب ۱۳-۱- چاه های آب. فاضلاب و قنات‌ها ۱۴-۱ استملاک اراضی 9 آماده سازی مسیر ۱۳ ۱۳ ۱۳ ۱۳ ۱۳ ۱۳ ۱۳ ۱۴ ۱۴ ۱۴ ۱۴ ۱۴ ۱۴ ۱۴ ۱۵ ۱۵ ۱۶ ۱۶ ۱۶ ۱۷ ۱۷ ۱۷ ۱۸ ۱۹ ۱۹ ۱۹ -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان ۱۶-۱- تقاطع با تاسیسات ۱۷-۱- حفاظت از آثار باستانی و اماکن مذهبی ۱۸-۱- تامین آب مزارع و باغ ها و آب شرب شهری ۱۹-۱- پاک سازی منطقه از مواد انفجاری و بقایای جا مانده از جنگ ۲۰-۱- ثبت و نگهداری مدارک عملیات اجرایی ۲۱-۱- نقشه‌های کار گاهی ۲۲-۱- نقشه‌های برابر با ساخت ۳۳-۱ آب اندازی قبل از تحویل موقت فصل دوم - حفاظت و ایمنی ۱-۲- کلیات ۱-۱-۲- مقدمه ۲-۱-۲ استانداردها ۳-۱-۲ مسوولیت های پیمان کار ۴-۱-۲- تغییر در مشخصات ۲-۲- سازمان حفاظت و ایمنی ۱-۲-۲- برنامه حفاظت و ایمنی ۲-۲-۲- گزارش ماهانه ۳-۲-۲- خانه داری ۴-۲-۲- زباله و فاضلاب ۵-۳۲ نگهداری مواد منفجره و خطرساز ۳-۲- آموزش و تمرین ۱-۳-۲- آموزش ۳-۳-۲ جلسات ایمنی ۳۳ ۳۰ ۳۰ ۳۱ ۳۱ ۳۱ ۳۲ ۳۲ ۳۳ ۳۵ ۳۷ ۳۷ ۳۷ ۳۷ ۳۸ ۳۸ ۳۸ ۳۹ ۳۹ ۳۰ ۳۰ ۳۰ ۳۰ ۳۰ ۳۱ ۳۱ -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان ۶-۳-۲- روش‌های ویژه مقابله با خطرات ۷-۳-۲- اخراج ۱-۴-۲- مسایل عمومی ۲-۴-۲ وسایل کمک های اولیه ۳-۴-۲ آمبولانس ۴-۴-۲- ثبت اطلاعات پزشکی و کمک‌های اولیه ۵-۳-۲- گواهی‌های جسمانی کار کنان ۵- ۳- برنامه‌ریزی برای شرایط اضطراری ۱-۶-۲ آب آشامیدنی ۲-۶-۲ سرویس بهداشتی ۳-۶-۲۳ سیستم دفع زباله ۶-۶-۲- خوایگاه ها ۶-۳۲-م۸- آلودگی هوا ۹-۶-۲- سرما و گرما ۱۱-۶-۲- حشرات و مارها ۱۲-۶-۲- گیاهان سمی ۱۳-۶-۳۲- مواد شیمیایی ۷-۲- لوازم حفاظت فردی ۱-۷-۲- حفاظت سر ۳۱ ۳۱ ۳۲ ۳۲ ۳۲ ۳۲ ۳۵ ۳۵ ۳۵ ۳۶ ۳۷ ۳۷ ۳۷ ۳۸ ۳۸ ۳۸ ۳۸ ۳۹ ۳۹ ۴۰ ۴۰ ۴۰ ۳۱ ۳۲ ۳۲ ۳۲ -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان ۲-۷-۲- حفاظت صورت و چشم ۳-۷-۲- حفاظت تنفسی ۴-۷-۲- حفاظت شنوایی ۵-۷-۲- پوشش حفاظتی ۶-۷-۲- حفاظت از پوست ۷-۷-۲- کمربند ایمنیء ریسمان ایمنی ۸-۷-۳ سایر لوازم ایمنی ۹-۷-۲ - حفاظت در برابر غرق شدن ۸-۳- علایم ۹-۲- آتش‌سوزی ۱۰-۲- ایمنی در حین کار با ابزارء وسایل و ماشین‌آلات ۱-۱۰-۲- ابزارء وسایل و ماشین‌آلات ۲-۱۰-۲- کتاب راهنمای ماشین‌آلات ۳-۱۰-۲- حفاظت و سامانه هشدار دهنده ۴-۱۰-۲- تغییر در ماشین‌آلات ۵-۱۰-۲- سرویس و تعمیر ماشین‌آلات ۶-۱۰-۲- وسایل حفاظت فردی ۱۱-۲- ایمنی در حین اجرای عملیات ۱-۱۱-۲- کلیات ۲-۱۱-۲۳ سازه های موقت ۳-۱۱-۲- عملیات خاکی ۴-۱۱-۲- کارهای بتنی ۵-۱۱-۲- کارهای فلزی ۶-۱۱-۲- سیم‌کشی و نصب تاسیسات و تجهیزات برقی ۷-۱۱-۲- کارخانه ساخت بتن و سنگ شکن ها ۱۳-۲۳- بارگیری. حمل و تخلیه ۳۶ ۴۲ ۴۳ ۴۳ ۴۳ ۴۴ ۴۴ ۴۵ ۴۵ ۴۵ ۴۶ ۴۶ ۴۶ ۴۶ ۴۶ ۳۶ ۳۷ ۳۸ ۳۷ ۳۷ ۳۷ ۳۷ ۴۹ ۵۰ ۵۰ ۸8([ -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان فصل سوم - عملیات آماده سازی, تجهیز و برچیدن کارگاه ۱-۳- کلیات ۲-۳ تعهدات و مسوولیت‌های پیمان‌کار در تجهیز و برچیدن کارگاه ۳-۳- راهها ۴-۳- ساختمان‌ها و تسهیلات رفاهی ۱-۴-۳- تامین سکونت از طریق اجاره منزل ۲-۴-۳- تامین سکونت موقت به وسیله کاروان ۳-۳-۳ تامین سکونت از طریق خرید ساختمان‌های موجود ۴-۳-۳ نمازخانه ۵-۳-۳- تاسیسات و امکانات ورزشی ۵-۳- دفاتر ۶-۳- انبارها ۱-۶-۳ انبار سیمان پاکتی ۳-۶-۳ انبار سیمان در سیلو ۳-۶-۳ انبار ابزار کار ۴-۶-۳ انبار مواد سوزا ۵-۶-۳ انبار نمونه های حفاری ۶-۶-۳- مخازن ذخیره سوخت پمپ بنزین ۷-۶-۳- انبار لوله و اتصالات ۷-۳- تعمیرگاه ها و پارکینگ ها ۱-۷-۳- تعمیرگاه ماشین‌آلات سنگین ۲-۷-۳ تعمیرگاه ماشین‌آلات سبک ۳-۷-۳- کارگاه سرویس ماشین‌آلات ۴-۷-۳- پارکینگ ماشین‌آلات سنگین ۵-۷-۳- پارکینگ ماشین‌آلات سبک ۸-۳- کارگاه‌های پشتیبانی ح ۳ ۵۵ ۶ ۵۶ ۵۷ ۵۸ ۵۸ ۵۸ ۵۸ ۵۹ ۵۹ ۵۹ ۵۹ ۵۹ ۵۹ ۵۹ ۶۰ ۶۰ ۶۰ ۶۰ ۶۰ ۶۱ ۶۱ ۶۱ ۶۱ ۶۱ -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان ۹-۳- آزمایشگاه ۱۰-۳- ساختمان نگهبانی ۱۱-۳- ساختمان درمانگاه و تاسیسات بهداشتی ۱۲-۳- آشپزخانه ها و غذاخوری ها ۱۳-۳- تاسیسات و شبکه تامین برق ۱-۱۳-۳- تاسیسات و شبکه تامین برق اضطراری ۲-۱۳-۳- تاسیسات و شبکه نامین برق دایم ۱۴-۳- تاسیسات شبکه تامین‌آب ۱-۱۴-۳- تاسیسات و شبکه تامین آب شرب و خانگی ۲-۱۴-۳- تاسیسات تامین آب صنعتی ۱۵-۳- تاسیسات شبکه فاضلاب ۱-۱۵-۳- تاسیسات و سامانه فاضلاب بهداشتی ۳-۱۵-۳- تاسیسات دفع زباله و مواد زاید و سیستم زهکشی ۱۶-۳- تجهیزات تلفن و فاکس ۱۷-۳- تاسیسات تهیه سنگ‌دانه های بتن و مصالح خاک‌ریزی ۱۸-۳ تاسیسات تهیه بتن ۱۹-۳- تاسیسات انتقال و ریختن بتن ۲۰-۳- برچیدن کارگاه فصل چهارم- عملیات خاکی ۱- ۴- مقدمه ۲-۴- تعاریف ۳-۴ برنامه عملیات خاکی ۳-۴- پیاده کردن مسیرها و محل ابنیه ۵-۴۳- عملیات خاک برداری ۱-۵-۴- انواع خاک‌برداری ۲-۵-۳ گودبرداری محل ساختمان‌ها و سازه ها د ۶۱ ۲ ۲ ۲ ۳ ۳ ۶۳ ۳ ۳ ۴ ۶۴ ۶۴ ۵ ۵ ۵ ۶۶ ۶۶ ۶۶ ۷ ۶۹ ۹ ۷۱ ۷۲ ۷۳ ۷۳ ۷۴ -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست مطالب عنوان ۳-۵-۴ نداوم عملیات خاک‌برداری ۴-۵-۴ - استفاده از مصالح گودبرداری‌ها و خاکبرداری‌ها ۵-۵-۴- حفاری در زمین های سنگی ۶-۵-۴- حفاری با مواد منفجره ۷-۵-۴ ریزش و لفزش ۶-۴- مصالح و منابع قرضه ۱-۶-۳- محل قرضه‌ها ۳-۶-۴ آماده سازی خاک‌های ریزدانه در محل قرضه ۷-۴- خاک‌های مساله ساز یا نامتعارف ۴--۱- خاک‌های تورم پذیر ۲-۷-۴- خاک‌های واگرا ۳-۷-۴- خاک‌های گچ دار ۴-۷-۴ خاک‌های آلی ۵-۷-۴ ماسه ها وسیلت های فرسایش پذیر ۶-۷-۴- خاک‌های دارای سنگدانه های خرد شونده ۷-۷-۴- خاک‌های روانگرا ۸-۳ عملیات خاک‌ریزی و کوبیدن ۱-۸-۴- آماده سازی بستر خاکریز ۲-۸-۴ تمهیدات ویژه در خاک‌های مساله سازی ۳-۸-۴- مصالح خاک‌ریزی ۴-۸-۳ لایه های خاک‌ریزی ۵-۸-۴- رطوبت بهینه و تراکم خاک‌ریز ۶-۸-۴- عملیات کوبیدن ۷-۸-۴- پرکردن پشت سازه‌ها ۸-۸-۴- بستر راه‌ها ذ ۷۶ ۷۶ ۷۷ ۷۷ ۷۸ ۷۹ ۷۹ ۸۰ ۸۰ ۸۰ ۸۱ ۸۱ ۸۱ ۸۲ ۸۲ ۸۲ ۸۲ ۸۳ ۸۳ ۸۴ ۸۵ ۸۵ ۸۷ ۸۷ ۸۹ ۹۱ -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان فصل پنجم - کارهای فلزی و تجهیزات مکانیکی و هیدرومکانیکی ۱- ۵- کلیات ۳-۵- اقلام کارهای فلزی مورد نیاز در طرح های آبیاری تحت‌فشار ۳-۵- نقشه‌های اجرایی پیمان ۴-۵- نقشه‌های کار گاهی (ساخت یا تفصیلی) ۵-۵- جزییات اجرای کارهای فلزی و تجهیزات مکانیکی و هیدرومکانیکی ۱-۵-۵ بریدن و سوراخ کردن ۲-۵-۵- اتصالات پیچ و مهره ۳-۵-۵- سنبه زنی ۴-۵-۵ اتصال لب به لب ۵-۵-۵- چدن و فولاد ریخته ۶-۵-۵- علامت‌های نصب ۷-۵-۵- جوشکاری ۶-۵- بازرسی ها و آزمایش‌ها ۱-۶-۵ بازرسی عملیات مونتاز ۳-۶-۵ بازرسی جوش‌کاری» پرچ و پیچ و مهره ۳-۶-۵- بازرسی نحوه بسته بندی ۴-۶-۵ بازرسی مصالح استاندارد ۷-۵ رنگ آمیزی ۸-۵- حمل به کارگاه ۹-۵- نصب و آزمایش در کارگاه ۱-۵- دستورالعمل‌ها و نقشه‌های راهنما ۱۱-۵ ابزار و لوازم یدکی ۱۳-۵- کیفیت و استانداردهای تجهیزات مکانیکی و هیدرومکانیکی فصل ششم- عملیات لوله‌گذاری ۱- ۶- کلیات ۹۱ ۹۳ ۹۳ ۹۳ ۹۴ ۹۴ ۹۵ ۹۵ ۹۵ ۹۵ ۹۵ ۹۶ ۹۶ ۹۶ ۹۶ ۹۶ ۹۶ ۹۷ ۹۷ ۹۷ ۹۷ ۹۸ ۹۹ ۹۹ ۱۹۰۱ ۱۹۰۳ -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان ۱-۱-۶- تعاریف عمومی ۳-۱-۶ نکات مشترک لوله‌گذاری ۲-۶- عملیات لوله‌گذاری ۱-۲-۶ لوله‌گذاری لوله های آزبست ۲-۲-۶ لوله‌گذاری لوله های پلی اتیلن ۳-۲-۶- بسترسازی برای متعلقات و شیراآلات ۴-۲-۶- لوله‌گذاری ۵-۳۶ خم کردن لوله های پلی اتیلن ۶-۲-۶- خاک‌ریزی مقدماتی روی لوله های نصب شده ۷-۲-۶- تمیز کردن خط لوله ۸-۳-۶- آزمایش هیدرواستاتیک خطوط نصب شده ۹-۲-۶ تکمیل خاکریزی روی لوله های نصب شده ۱- ۷- عملیات بتنی در آبیاری تحت‌فشار فصل هشتم- روش‌های آبیاری تحت‌فشار ۱- ۸- روش‌های آبیاری بارانی ۱-۱-۸- روش‌های آبیاری بارانی کلاسیک ۳-۱-۸- روش‌های آبیاری بارانی مکانیزه ۳-۸- روش‌های آبیاری موضعی ۱-۲-۸- مقدمه ۲-۲-۸ نصب و اجرای ایستگاه پمپاز و تجهیزات مربوطه ۳-۲-۸- نصب و اجرای تجهیزات تصفیهء تزریق کود. سم و اسیدشویی ۳-۲-۸ نصب و اجرای شبکه خطوط لوله ۸--۵- نصب و اجرای گسیلنده ها فصل نهم- تجهیزات الکتریکی و تاسیسات سیستم های آبیاری تحت‌فشار ۱- ۹- کابل‌ها و تجهیزات الکتریکی, حفاظت مدارها بوسیله فیوزها و... ز ۱۳ ۱۶ ۱۳۳ ۱۳۳ ۱۳۳ ۱۳۴ ۱۳۵ ۱۳۷ ۱۳۸ ۱۳۹ ۱۳۹ ۵۱ ۵۳ ۵۵ ۱۵۷ ۱۵۹ ۱۶۰ ۱۳۸ ۸۶ ۸۶ ۱۸۷ ۱۸۸ ۱۸۹ ۱۹۲ ۹۵ ۱۹۷ -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست مطالب عنوان ۱-۱-۹- سیم های عایق‌دار و کابل های فشار ضعیف ۲-۹- سیستم های ایمنی و حفاظتی ۱-۲-۹- لزوم حفاظت وسایل الکتریکی ۲-۲-۹- فیوزها ۳-۲-۹ اصلاح ضریب خدمات ۳-۹ کلیدهاء تابلوها و تجهیزات جانبی ۱-۳-۹- کلیدهای راه اندازی ۲-۳-۹- تابلوهای کنترل فشار ضعیف ۳-۳-۹ تابلوهای فرعی( تابلو روشنایی,» تابلو خازن و تابلو کنترل محلی) ۴-۳-۹- نکاتی که در انتخاب قطعات و ساخت تابلوهای برق (اصلی و فرعی) بایستی رعایت گردد ۴-۹- رعایت عایق و ایزوله کردن قسمت‌هایی که دارای ولتاژ است. حفاظت یا کاهش ولتاژ . حفاظت با روش اتصال زمین و... ۱-۴-۹- خطر ایجاد حریق ۲-۳-۹- خطر برق گرفتگی ۳-۴-۹- اجرای سیستم حفاظت با روش اتصال زمین ۴-۴-۹- انواع الکترودهای سیستم اتصال زمین ۵-۴-۹- محاسبه تعداد چاه اتصال زمین پیوست ۱- منابع و مراجع فهرست جدول‌ها عنوان جدول ۱-۱- حریم خطوط لوله جدول ۱-۲- تعداد توالت ها در کارگاه‌ها جدول ۲-۲- حداکثر مدت مجاز برای توقف روزانه در معرض آلودگی صوتی سس ۱۹۷ ۳۹ ۳۹ ۳۹ ۳۱۰ ۳۱۱ ۳۱۱ ۲۳۱۲ ۳۱۲۰ ۲۳۳۱ ۲۳۳۱ ۳۳۲ ۲۳۳۲ ۳۲۳۴ ۳۳۵ ۳۳۵ ۲۳۱۲۳۷ ۳۳۱ ۱۸ ۳۷ ۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست جدول‌ها عنوان جدول ۳-۲- شدت روشنایی محیط های کاری مختلف جدول ۱-۳۴ راهنمای کلی کوبیدن لایه ها در عملیات خاکریزی جدول ۱-۶- کیفیت مصالح با توجه به ضریب ۲]-) جدول ۲-۶- مصالح مناسب بسترسازی جدول ۳-۶- فاصله بلوک‌های نگهدارنده برای لوله با طول ۵۶ متر در طیف های مختلف جدول ۳-۶- طبقه‌بندی مصالح بستر و خاک‌ریز لوله جدول ۵-۶- انتخاب مصالح مختلف خاکی برای استفاده در پی سازی و بسترسازی جدول ۱-۸- مشخصات انواع دستگاه های آبیاری قرقره‌ای جدول۱-۹- مشخصات سیم های عایقدار استاندارد ایران جدول ‎-۲-٩۹‏ مشخصات کابل‌های چهار سیمی زره دار استاندارد ایران جدول ۳-۹- مشخصات کابل‌های چهار سیمی بدون زره استاندارد ایران جدول ۴-۹- جریان مجاز کابل‌ها با هادی مسی و عایق غلاف ۳۹7۲ جدول ۵-۹ راندمان و ضریب موتورهای القایی سه فاز با رتور قفسی جدول ۶-۹- اندازه استاندارد فیوزها- بر حسب آمپر عنوان شکل ۱-۶- بلوک‌های ضربه گیر درجا شکل ۲-۶- روش‌های مختلف جذب نیروی ضربه ای با نصب میل مهار شکل ۱-۸- نمونه ای از لوازم مورد استفاده در سیستم آبیاری کلاسیک کاملاً متحرک و نیمه متحرک شکل ۲-۸- نمونه ای از لوازم مورد استفاده در سیستم آبیاری کلاسیک کاملاً متحرک و نیمه متحرک شکل ۳-۸- شیرهای آبگیری (هیدرانت) در سیستم کلاسیک نیمه متحرک شکل ۴-۸- نحوه اتصال شیر خودکار به بال آبیاری شکل ۵-۸- بال آبیاری و نحوه ارتباط دستگاه به خط اصلی ۳۱ ۸۶ ۱۹۸ ۱۰۹ ۱۱۵ ۱۳۶ ۱۳۹ ۱۷۴ ۱۹۹ ۳۹۰۱ ۳۹۰۱ ۳۳ ۳۰۴ ۳۱۰ ۱۱۷ ۱۱۸ ۱۳۵ ۱۳۲ ۱۳۳ ۱۳۴ ۱۶۶ ۱۷۰ -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان شکل ۶-۸- قسمت مرکزی دستگاه آب‌فشان خطی و محل نصب موتور شکل ۷-۸- دستگاه آب‌فشان غلطان که توسط نیروی کارگر جابه‌جا می‌شود شکل ۸-۸- نحوه آبیاری دستاه توسط دستگاه آبفشان دوار شکل ۹-۸- شماتیک نحوه حرکت برج‌های دستگاه آب فشان شکل ۱۰-۸- فونداسیون نقطه مرکزی دستگاه آب‌فشان دوار شکل ۱۱-۸- آب‌گیری از طریق لوله تحت‌فشار زیرزمینی و شیلنگ شکل ۱۲-۸- آب‌گیری از طریق کانال آب شکل ۱۳-۸- آب‌گیری از طریق لوله تحت‌فشار زیرزمینی به طور خودکار ۱۷۰ ۱۷۲ ۱۷۸ ۱۷۹ ۱۸۱ ۱۸۳ ۱۸۴ ۱۸۴ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۱ کلیات -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- کلیات ۳ ۱-۱- هدف و دامنه کاربرد این نشریه به استناد آیین نامه استانداردهای اجرایی طرح‌های عمرانی کشور و در چارچوب نظام فنی و اجرایی این طرح‌ها با هدف ایجاد هماهنگی در عملیات اجرایی روش‌های آبیاری تحت فشار تهیه و تدوین شده و شامل بازنگری در ضوابط و استاندارهای مشخصات فنی عمومی مورد نیاز جهت اجرای انواع روش‌های آبیاری از آن‌جایی که مفاد این نشریه جنبه‌های عمومی انجام کار را در بردارد» بایستی ضوابط و دستورالعمل‌های لازم توسط مهندسین مشاور با عنوان«مشخصات فنی خصوصی» با رعایت نکات فنی و جنبه‌های اقتصادی برای شرایط خاص طرح تهیه و در اسناد مربوطه آرایه گردد و در طی عملیات اجرایی رعایت شود. مشخصات فنی دستگاه نظارت می‌تواند عندالزوم دیگر مشخصات فنی مورد نیازی را که در طی عملیات اجرایی لازم می‌بیند در قالب ضوابط و استانداردهای معتبر تهیه و در طی روند اجرایی کار به پیمان‌کار ابلاغ نماید. محتوای این گونه ضوابط و استانداردها نبایستی باعث حق و ادعای جدید برای پیمان کار شود. ۲-۱- تعاریف در این روش‌ها آب با فشار معین از طریق شبکه لوله در سطح مزرعه توزیع شده و توسط وسایل خروجی منبع اب و9 محل مصرف تامین می‌شود. روش‌های آبیاری تحت فشار بسیار متنوع است. ولی به طور کلی به دو گروه عمده شامل روش‌های آبیاری بارانی (1۳۳182100 616۲ 5011) و روش‌های آبیاری موضعی (1۳۳1821101 0221[1700]) تقسیم می‌شوند. روش‌های آبیاری بارانی عموماً برای زراعت و روش‌های موضعی برای آبیاری باغات و زراعات ردیفی به کار می‌روند. در روش‌های آبیاری بارانی تمام سطح زمین خیس می‌شود ولی در روش‌های آبیاری موضعی تنها بخشی از زمین -------- صفحهٔ بعد -------- تصفیه آبء بعضاً اتوماسیون سیستم» مجموعه خطوط لوله. تجهیزات مورد نیاز جهت بهره‌برداری و وسایل خروجی آب بعنی آبپاش‌ها یا گسیلنده‌ها می‌باشد. ۴-۲-۱- وسایل خروجی آب به منظور توزیع یکنواخت آب برای آبیاری محصولات از انواع وسایل خروجی آب. به عنوان آخرین بخش شبکه آبیاری تست فشار استفاده می‌شود. برای این منظور در روش‌های آبپیاری بارانی از انواع آبپاش‌ها و در روش‌های آبیاری موضعی از انواع گسیلنده‌ها استفاده می‌شود. دبی خروجی از گسیلنده‌ها به مراتب کمتر از دبی خروجی آبپاش‌ها می‌باشد. و لذا روش‌های آبیاری موضعی را خرد آبیاری نیز می‌گویند. ۵-۲-۱- لوله لترال لوله لترال آخرین انشعاب خطوط لوله در شبکه آبیاری تحت فشار است و وسایل خروجی یعنی آبپاش‌ها با گسیلنده‌ها بر روی آن نصب می‌شود. در روش‌های آبیاری بارانی به لوله لترال «بال آبیاری» نیز گفته می‌شود. ۶-۲-۱- لوله مانیفولد در روش‌های آبیاری موضعی, لوله مانیفولد به عنوان رابط لوله‌های لترال موجود در یک واحد آبیاری با لوله آب‌آور عمل نموده و آب مورد نیاز لوله‌های لترال و در نهایت گسیلنده‌ها را تامین می‌کند. واحد آبیاری کوچک‌ترین محدوده از گستره یک شبکه آبیاری تحت فشار است که در آن مساحت مشخصی تحت آبیاری قرار می‌گیرد. موقع و مدت زمان آبیاری واحد آبیاری توسط شیر کنترل واحد مدیریت می‌شود. ۸-۲-۱- واحد آبیاری در روش‌های بارانی در روش‌های آبیاری بارانی مجموعه یک خط لوله لترال و آبپاش‌های نصب شده روی آن کوچکترین واحد لوله لترال»ء شیر فلکه و احیاناً تجهیزات مورد نیاز دیگر نصب می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- کلیات ۵ ۹-۲-۱- واحد آبیاری در روش‌های موضعی در روش‌های آبیاری موضعی مجموعه یک خط لوله مانیفولد و لترال‌های متصل به آن و گسیلنده‌های نصب تحت پوشش هر واحد آبیاری, در ابتدای لوله مانیفولدء شیر فلکه و احیاناً تجهیزات مورد نیاز دیگر نصب می‌شود. ۱-۲-۱ انواع روش‌های بارانی انواع روش‌های آبیاری بارانی براساس نحوه تعویض تجهیزات آبیاری واحد آبیاری به دو گروه عمده شامل: روش‌های غیر مکانیزه (کلاسیک) و روش‌های مکانیزه (دستگاه‌های آبیاری) تقسیم می‌شوند. در روش‌های غیرمکانیزه عمدتاً از نیروی کارگری جهت انجام جابجایی تجهیزات آبیاری یک واحد آبیاری استفاده می‌شود. در حالی‌که در روش‌های مکانیزه اغلب از نیروی موتور جهت جابجایی استفاده می‌شود. به طور کلی روش‌های مکانیزه شامل دسگگاه‌های آبیاری و روش‌های غیرمکانیزه شامل سیستم‌های آبیاری کلاسیک است. در نمودار کلاسیک کاملاً متحرک غیر مکانیزه (کلاسیک) کلاسیک شیلنگی با قرقره کوچک روش‌های آبیاری بارانی کلاسیک کاملاً ثابت دستگاه ویل‌موو (رول‌لاین) یا آب‌فشان غلطان مکانیزه دستگاه‌گان یا آب‌فشان قرقره‌ای دستگاه سنترپیوت یا آب‌فشان دوار نمودار ۱-۱- انواع روش‌های آبیاری بارانی ۱۱-۲-۱- انواع روش‌های آبیاری موضعی انواع روش‌های موضعی بر اساس نوع گسیلنده مورد استفاده تقسیم‌بندی می‌شوند و شامل روش‌های؛ قطره‌ای. تیپ (نوار آبیاری)؛ بابلر. میکروجت. تراوا 9 می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۲۳-۲-۱ تاسیسات تامین کننده فشار در شبکه فشار مورد نیاز شبکه آبیاری تحت فشار معمولاً توسط ایستگاه‌های پمپاژ که دارای تجهیزات مکانیکال و الکتریکال هستند تأمین می‌شود. در عین حال در مواردی که منبع تأمین آب دارای اختلاف ارتفاع کافی نسبت شبکه آبیاری را می‌توان منبع تأمین کننده فشار شبکه محسوب داشت. ۱۳-۲-۱- تجهیزات تصفیه آب با توجه به کوچک بودن روزنه خروجی آب در روش‌های آبیاری تحت فشار مخصوصاً روش‌های آبیاری موضعی و به‌منظور جدا کردن مواد معلق موجود در آب آبیاری, از تجهیزات تصفیه شامل؛ حوضجه‌های آب. در مسیر شبکه احداث می‌شوند. تجهیزات تصفیه آب می‌تواند شامل موارد زیر باشد: ۱-۱۳-۲-۱- حوضچه رسوبگیر احداث حوضچه رسوب‌گیر برای جداسازی ذرات بزرگتر از ۴۰ میکرون مبتنی بر قانون استوکس طراحی و ۲-۱۳-۲-۱- هیدروسیکلون محفظه مخروطی شکلی است که براساس نیروی گریز از مرکز. ذرات جامد را از آب جدامی‌کند. هیدروسیکلون برای جداسازی ذرات جامد بزرگتر از ۷۵ میکرون کارایی دارد. بنابراین در صورت استفاده از ۳-۱۳-۲-۱- صافی شنی محفظه استوانه‌ای شکلی است مملو از لایه‌های شن دانه‌بندی شده که هنگام عبور آب از آن. ذرات و مواد معلق در آب گرفته شده و آب تمیز وارد شبکه آبیاری می‌شود. ۴-۱۳-۲-۱- صافی توری محفظه استوانه‌ای شکلی است که با عبور آب از دو سری توری نصب شده در داخل آن ذرات جامد از آب جدا می‌شوند. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- کلیات ۷ ۵-۱۳-۲-۱- صافی دیسکی محفظه استوانه ای شکلی است که با عبور آب از جدار خارجی مجموعه دیسک‌های نصب شده در داخل آن. ذرات جامد از آب جدا می‌شوند. ۱۴-۲-۱- شبکه خطوط لوله به مجموعه خطوط لوله‌ای که انتقال آب از منبع ۳ توزیع آن در گستره شبکه آبیاری تعت فشار را به‌عهده دارد. شبکه خطوط لوله اطلاق می‌شود. مجموعه خطوط لوله شامل: لوله اصلی, لوله (های) فرعی, مانیفولد در روش‌های موضعی و لترال می‌باشد. ۱۵-۲-۱- وسایل خروجی آب ۱-۱۵-۲-۱- آبپاش آب را در مساحت معینی در گستره شبکه آبیاری توزیع می‌کند. آبیپاش‌های مورد استفاده در روش‌های بارانی ۲-۱۵-۲-۱- گسیلنده گسیلنده وسیله خروجی آب در روش‌های آبیاری موضعی است که به عنوان آخرین بخش شبکه آبیاری موضعی. آب را در مساحت معینی در گستره شبکه آبیاری توزیع می‌کند. گسیلنده‌های مورد استفاده در ۱۶-۲-۱- پیمان مجموعه مدارک و اسنادی که براساس ماده ۲ موافقت‌نامه تحت عنوان اسناد و مدارک پیمان تهیه و به امضاء طرفین پیمان رسیده است. پیمان گفته می‌شود. ۱۷-۲-۱- موافقت‌نامه موافقت‌نامه سندی است از اسناد پیمان که مشخصات اصلی پیمان مانند موضوع, مبلغ. مدت و مشخصات دو طرف قرارداد در آن بیان می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۹-۲-۱- شرا بط خصوصی ۲۰-۲-۱- برنامه زمانی کلی اجرای کار به برنامه‌ای که در آن زمان‌بندی کلی انجام کارهای مورد پیمان بر حسب ماه منعکس می‌شود و جرء مدارک ۲۱-۲-۱- برنامه زمانی تفصیلی اجرای کار چارچوب برنامه زمانی کلی آرایه می‌شود. ۲۳۲-۲۱- کار فرما شخصیت حقوقی با حقیقی یک طرف از طرفین امضاء کننده پیمان است که اجرای عملیات موضوع پیمان ۲۳-۲-۱- پیمان کار شخص حقوقی یا حقیقی یک طرف از طرفین امضاء کننده پیمان است که اجرای عملیات موضوع پیمان را -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- کلیات ۹ ۲۴-۲-۱- پیمان کار جزء می‌گویند. ۲۵-۲-۱- مدبر طرح شده در اسناد و مدارک پیمان, از سوی کارفرما به پیمان‌کار و دستگاه نظارت معرفی می‌شود. ۲۶-۲-۱- دستگاه نظارت مدارک پیمان از سوی کارفرما به پیمان‌کار معرفی می‌شود. ۲۷-۲-۱- ناظر مقیم کسی است که از طرف کارفرما یا دستگاه نظارت برای نظارت مستقیم بر عملیات اجرای کار تعیین و کتباً به پیمان کار معرفی می‌شود. ناظر مقیم اصولاً مقیم در کارگاه خواهد بود. ۲۸-۲-۱- رییس کارگاه شخصی حقیقی یا حقوقی با تجربه لازم است که به عنوان سرپرست اجرای عملیات موضوع پیمان از طرف پیمان کار به کارفرما و دستگاه نظارت کتباً معرفی می‌شود. ۲۹-۲-۱- کار هرگونه عملیات. خدمات یا اقدامات مورد نیاز برای شروع. انجام» پایان و استمرار به عملیات موضوع پیمان منظور اجرا و نگهداری موضوع پیمان انجام می‌شود نیز می‌باشد. ۳۰-۲-۱- کار گاه با اجازه کارفرما از آن استفاده می‌کند. کارگاه‌ها یا کارخانه‌های تولیدی خارج از محل‌ها و زمین‌های تحویلی -------- صفحهٔ بعد -------- کار گاه به شمار نمی‌آید. ۳۱-۲-۱- تجهیرز کار گاه عملیات. اقدام‌ها و تدار کاتی که باید بصورت موقت برای دوره اجرای پیمان انجام شود. تا شروع» ادامه و پایان دادن به عملیات موصوع پیمان ر (طبق اسناد 9 مدارک پیمان) امکان‌پذیر نماید. تجهیر کار گاه گویند. ۳۲-۲-۱- برچیدن کارگاه عملیات جمع‌آوری مصالح. تجهیزات. تاسیسات و ساختمان‌های موقت و خارج کردن مواد زاید. مصالح. تجهیزات. ماشین آلات و دیگر تدار کات پیمان‌ کار از کار گاه 9 تسطیح و تمیر کردن محل‌های تحویلی از کارفرما را برچیدن کارگاه گویند. ۳۳-۲-۱- مجوز عملیات آن از دستگاه نظارت یا کارفرما بر حسب مورد اخذ نماید. مجور گویند. ۳۴-۲-۱- مصالح مواد. اجناس و کالایی که در عملیات موصضوع پیمان مصرف یا نصب شده و یا در کار گاه باقی می‌ماند. ۵-۲-۱ ۳- تجهیر ات دستگاه‌ها و ماشین‌آلاتی که بر اساس طرح در کار گاه فراهم آمده و در عملیات موضوع پیمان نصب می‌شوند. ۳۶-۲-۱- مصالح 9 تجهیزات مصالح و تجهیزاتی که پیمان‌کار با توجه به اسناد و مدارک پیمان برای اجرای عملیات موضوع پیمان تهیه کرده و در محل با محل‌هایی از کارگاه (که در طرح جانمایی تجهیز کار گاه بعنوان انیار یا محل انباشت مصالح تجهیزات پای کار محسوب می‌شوند هم‌چنین قطعات پیش ساخته و تجهیزاتی که در اجرای عملیات موضوع پیمان (با اجازه کارفرما و زیر نظر مهندسین مشاور) در کار گاه‌ها یا کارخانه‌ها خارج از کارگاه ساخته می‌شود نیز در حکم مصالح و تجهیزات به -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- کلیات 2 ۳۷-۲-۱- مصالح و تجهیزات پای‌کار مصالح و تجهیزات جزو صورت وضعیت پیمان‌کار محسوب می‌شود. ۳۸-۲-۱- ماشین آلات و ابزار به دستگاه‌هاء تجهیزات. ماشین‌آلات و بطورکلی ابزارهای مورد نیازی که به منظور اجرای عملیات موضوع پیمان به‌صورت موقت به کار گرفته می‌شود ماشین‌آلات و ابزار گفته می‌شود. ۳۹-۲-۱- تاسیسات و ساختمان‌های موقت بطور کلی تمام تاسیسات و بناهایی که به‌صورت موقت برای دوره اجرا تدارک دبنده شده و جر ء کارهای تجهیر کارگاه به شمار می‌رود. اطلاق می‌شود. ۴۰-۲-۱- وسایل به اثائیه آداری. مسکونی. آشپزخانه و دیگر لوازم مورد نیازی که برای دوره اجرا تامین شده و جزء تعهدات و نیازمندی‌های کار گاه محسوب می‌شوند. اطلاق می‌گردد. ۴۱-۲-۱- برآورد هزینه اجرای کار شده است. ۴۲۳۲-۲-۱ مبلغ اولیه پیمان ۴۳-۲-۱- مبلغ نهایی پیمان (ذ کر شده در مواد ۳۹و ۳۰ شرایط عمومی) پیمان می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۴۴-۲-۱- ضریب پیمان حاصل تقسیم مبلغ اولیه پیمان به مبلغ برأورد هزینه اجرای کار است. ۴۵-۲-۱- نرخ پیمان در مورد هر یک از اقلام کارء عبارت است از بهای واحد آن قلم کار در فهرست بهای منضم به پیمان با اعمال ۴۶-۲-۱- متوسط کار کرد فرضی ماهانه ۴۷-۲-۱- مدت اولیه پیمان مدت درج شده در بند ب ماده ۴ موافقت‌نامه پیمان است. ۴۸-۲-۱- مدت پیمان مدت درج شده در بند ب ماده ۴ موافقت‌نامه و تغییرات احتمالی آن بر اساس ماده ۲۰ شرایط عمومی پیمان ۴۹-۲-۱- تاریخ‌ها تاریخ‌های (روزء ماه و سال) تقویم شمسی و طبق تقویم رسمی کشور که در کلیه اسناد و مدارک و مراحل کار ملاک عمل است. ۵۰-۲-۱- مفرد و جمع ۵۱-۲-۱- عنوان‌ها عنوان‌های به‌کار رفته در کلیه اسناد و مدارک پیمان. صرفاً به منظور راهنمایی و آگاهی از مفاد اسناد و مدارک است و نمی‌توان در تفسیر اسناد و مدارک پیمان از آن‌ها استفاده کرد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- کلیات ۳ ۵۲-۲-۱- آزمایش آزمایش‌های پذیرش و آزمایش‌های کنترل کیفیت است. اطلاق می‌شود. ۵۳-۲-۱- تناوب آزمایش‌ها به مدت زمان تعیین شده برای تکرار آزمایش‌ها (پذیرش یا کنترل کیفیت) گفته می‌شود. ۵۴-۲-۱- تنایید دستگاه نظارت اعلام موافقت کتبی دستگاه نظارت با درخواست کتبی آرایه شده توسط پیمان‌کار در مورد مصالح, مواد. به موافقت‌نامه‌های بین پیمان‌کار و مشاور یا کارفرما یا دستوراتی که در چارچوب مفاد پیمان بطور کتبی از اعتبار رسمی ندارند. ۵۶-۲-۱- تضمین کیفیت عملیات و روش‌هایی که منجر به حصول قطعی کیفیت مورد نظر می‌شود و شامل عملیات کنترل کیفی. بازرسی‌های عینی و عملیات پذیرش است. اعلام کتبی و رسمی دستگاه نظارت به پیمان‌کار برای انجام کار معین می‌باشد. ۵۸-۲-۱- رواداری مقدار معینی از مواد.ء مصالح. روش‌ها.ء ماشین‌آلات. تجهیزات و ابعاد سازه‌ها که مجازند از مقادیر کمی و لطمه‌ای وارد نشود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۵۹-۲-۱- عدم انطباق ماشین آلات و تجهیزات. ابعاد سازه‌ها و... بطوری که به عملکرد مورد انتظار لطمه وارد شود. عدم انطباق گفته می‌شود. مجموعه صفات و مشخصات یک محصول یا عملیات که آن را برای برآوردن نیاز خاص مناسب می‌سازد. ۶۱-۲-۱- کنترل کیفیت ۶۲-۲-۱- معیارهای انطباق با پذیرش مجاز و محدوده مجاز تعیین می‌شود. ۶۳۲۳-۲-۱ نمودارهای کنترل کیفیت نمودارهایی که بر اساس نتایج آزمایش‌ها.ء اندازه‌گیری‌ها 9 محاسبات آماری جهت مشخص نمودن میزان ۶۴۳-۲-۹۱- آوزآن 9 مقاد بر کلیه اوزان و مقادیر طبق قوانین جمهوری اسلامی ایران براساس سیستم متریک است. ۶۵-۲-۱- نقشه‌ها و مشخصات فنی کلیه نقشه‌ها و مدارک و دستورکارها و صورت‌جلسه‌ها و به‌طور کلی تمام مدارک و اسنادی که در ماده ۲ پیمان به آنها اشاره شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- کلیات ۱۵ ۳-۱- برنامه زمان‌بندی تفصیلی عملیات اجرایی پس از ابلاغ پیمان» پیمان‌کار باید ظرف مدت مشخص شده در اسناد پیمان, برنامه زمان‌بندی تفصیلی تهیه و به دستگاه نظارت آرایه نماید. این برنامه شامل نمودار سازمانی تشکیلات اجرایی کارء روش اجرا و برنامه زمان‌بندی تفصیلی, عملیات اجرایی به تفکیک هر یک از فعالیت‌ها و برنامه مالی پروژه بوده و نحوه ارایه آن با نظر دستگاه نظارت و در قالب - تقسیم کار به فعالیت‌های جزیی. - تنظیم ارتباطات بین فعالیت‌های مختلف. - برآورد زمان انجام هر فعالیت با توجه به حجم آن فعالیت. - تعیین اولویت انجام و وابستگی فعالیت‌ها. - تخصیص منابع (نیروی انسانی, ماشین‌آلات. مصالح. ابزار و ادوات). - پیش‌بینی درصد پیشرفت کار فیزیکی و ریالی ماهانه در طول مدت انجام کار به تفکیک هر فعالیت. -‏ زمان انجام تعهدات کارفرما: در برنامه زمان‌بندی آرایه شده باید کلبه اطلاعات به همراه توضیحات لازم کاربردی آرایه شود. در صورت درخواست دستگاه نظارت یا کارفرما لازم است پیمان‌کار سیستم کنترل پروژه را بصورت شبکه رایانه‌ای در پیمان‌ کار باید برنامه زمان‌بندی را در قالب یکی از نرم افزارهای یارانه‌ای کنترل پروژه که در اسناد پیمان به آن اشاره شده یا توسط دستگاه نظارت به وی ابلاغ می‌شود تهیه و نسخه چاپی و فایل رایانه‌ای آن را به مشاور و کارفرما جهت بررسی و اظهارنظر آرایه نماید. مشاور با هماهنگی کارفرما ظرف مدت یک هفته برنامه ارایه شده را بررسی و جهت انجام اصلاحات احتمالی و اجرا به پیمان کار ابلاغ می‌کند. ۴-۱- استانداردها استانداردهاء آیین‌نامه‌هاء دستورالعمل‌ها و مصوبه‌هایی که در این مشخصات فنی عمومی و مشخصات فنی خصوصی به کل یا بخشی از آن‌ها ارجاع داده شده است لازم‌الاجرا هستند. در مواقعی که بین موارد ارجاع داده شده و مشخصات فنی عمومی و خصوصی مغایرتی وجود داشته باشد. باید موارد مندرج در مشخصات فنی خصوصی و عمومی به ترتیب رعایت شود. -------- صفحهٔ بعد -------- مواردی که در حین اجرای کار لازم شود و در مشخصات فنی عمومی و خصوصی به آن‌ها اشاره نشده باشد. دستورالعمل‌های دستگاه نظارت ملاک عمل خواهد بود. ۵-۱- تحویل مصالح کلیه مصالح و تجهیزات مورد نیاز طرح (شامل انواع لوله‌هاء شیرآلات. اتصالات, پمپ و لوازم جانبی, تجهیزات تصفیه, مصالح و.) موقع تحویل به کارگاه بایستی با توجه به مشخصات و شرایط قید شده در اسناد طرح مورد بررسی قرار گرفته و از نظر مقادیر و مجوزها و استانداردهای لازم شرکت‌های سازنده اطمینان حاصل شود. برای این منظور لازم است کلیه مصالح و تجهیزات (بجز مصالح فله مانند سیمانء شن, ماسه. سنگ. آب و.) در بسته‌بندی‌های اصلی که مشخصات کامل توسط تولیدکننده روی آن ذکر شده» تحویل کارگاه شود. مصالح و تجهیزاتی که دارای هرگونه مغایرت با مشخصات قید شده در اسناه مناقصه داشته باشند و یا به تشخیص دستگاه نظارت نامرغوب باشند باید آزمایش و در صورت عدم تایید از کارگاه خارج گردد. مطابقت داشته باشد و پس از تایید دستگاه نظارت مورد استفاده قرار گیرد. ۷-۱- مسوولیت‌های پیمان کار مندرجات قید شده در این نشریه؛ بر رعایت مشخصات فنی عمومی مورد نیاز در اجرای روش‌های آبیاری تحت فشار تأکید داشته و رعایت مفاد آن به هیچ وجه از مسوولیت‌های پیمان‌کار برای انجام به موقع و با کیفیت تولیدکنندگان یا تامین‌کنندگان مصالح و تجهیزات مورد نیاز (که بر اساس شرایط عمومی پیمان انجام شده است) از هیچ‌یک از مسوولیت‌های پیمان کار نمی‌کاهد. مدارک وگواهی‌هایی که در ارتباط با اجرای اجزای مختلف پیمان یا مصالح و تجهیزات خریداری شده برای اجرای پیمان لازم است. ضرور تا باید توسط پیمان‌کار تهیه و به کارفرما و دستگاه نظارت آرایه شوند. این مشخصات فنی عمومی, مانند مشخصات فنی خصوصی, نقشه‌ها و سایر اسناد پیمان‌کار و دستورالعمل‌های دستگاه نظارت از اجزای تفکیک ناپذیر پیمان‌های بین پیمان‌کار اصلی با پیمان‌کاران جزء (و پیمان‌کاران جزء با دیگر پیمان‌کاران) یا تولید کنندگان و تامین کنندگان مصالح و تجهیزات مورد نیاز خواهده -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- کلیات ۷۷ ۸-۱- پیشنهادهای پیمان کار با توجه به تنوع انواع روش‌های آبیاری تحت فشار و نیز تفاوت زیاد در حجم عملیات اجرایی طرح‌های مختلف (مساحت‌های کم متوسط و بزرگ) پیمان‌کار باید برای اجرای کل یا هر قسمت اصلی از موضوع پیمان. پیشنهاد خود را در مورد روش اجرا با جزئیات مورد نیاز (تامین مصالح., نیروی کارء تجهیزات و ماشین‌آلات) به همراه برنامه زمان‌بندی کامل, کتباً به دستگاه نظارت آرایه کند. پس از اعمال اصلاحات احتمالی و تایید دستگاه نظارت» پیمان کار اقدام به تجهیز و آغاز اجرای کار خواهد نمود. چنان‌چه پیمانکار در طرح موضوع پیمان نارسایی‌هایی ملاحظه کند و یا پیشنهادات بهتری برای بهبود کیفی کار و کاهش هزینه‌ها و مدت اجرای کار دارد. موظف است با آرایه محاسبات و دلایل کافی موضوع رابه دستگاه نظارت و یا کارفرما عیناً منعکس نماید و به‌هرحال اشتباه و خطای مشاورء دستگاه نظارت یا کارفرما در جزییات کیفیت باید موجب محدود شدن دامنه تغییرات کیفی در حدود قابل قبول و معقول شود. کیفیت هر یک از مصالح و تجهیزات. ماشین‌آلات و ابزار» روش‌های اجرایی و بخش‌های تکمیل شده موضوع پیمان. از طریق تطابق با معیارهای آمده در اسناد پیمان کنترل و توسط دستگاه نظارت پذیرفته خواهد شد. ۱۰-۱- نقاط نشانه 9 میداء به منظور پیاده کردن شبکه آبیاری تحت فشار بر اساس نقشه های اجرائی آرایه شده در اسناد پیمان و نیز کنترل و حفظ و حراست این نقاط و در صورت لزوم جایگزینی آنها در طول دوران عملیات اجرایی به عهده پیمان‌کار است. پیمان کار موظف است بر اساس نقاط اصلی بر حسب نیاز نسبت به ایجاد نقاط فرعی و کمکی اقدام و تایید دستگاه نظارت را اخذ نماید. -------- صفحهٔ بعد -------- نقاط نشانه باید روی بلوک‌های بتنی (بنچ مارک) با رنگ روغنی مشخص و شماره‌گذاری شود. سطح فوقانی بلوک های بتنی باید حداقل ۱۵۳۱۵ سانتی‌متر و ارتفاع آن حداقل ۷۰ سانتی‌متر بوده و به‌صورت کاملاً پایدار و غیرقابل تغییر نصب شوند. هم‌چنین حداقل ۲۰ سانتی‌متر آن‌ها باید از سطح زمینی طبیعی بالاتر قرار گیرند. ۱۱-۱- پاک‌سازی بستر و حریم کار بجا مانده درختان. ساختمان و آبنیه و هرگونه مانع از محل و مسیرهای اجرایی شبکه آبیاری تحت فشار محدوده اراضی تحت پوشش عملیات اجرایی احداث شبکه آبیاری تحت فشار و مناطقی که قرار است به‌عنوان محل قرضه استفاده شود. باید قبل از شروع عملیات اجرایی مشخص گردد و مورد تایید دستگاه نظارت می‌شود. حریم کانال‌هاء مسیل‌هاء مرداب‌هاء بر که‌های طبیعی, زهکش‌هاء جاده‌هاء خطوط لوله و مانند آنها بر اساس نشریه ۲۸۱ اساس نشریه یاد شده حریم خطوط لوله مطابق جدول ۱-۱ است. جدول ۱-۱- حریم خطوط لوله قطر لوله (میلی‌متر) | حریم از هر طرف نسبت به محور لوله (متر) مواد حاصل از عملیات پاک‌سازی باید طبق برنامه مورد تایید دستگاه نظارت بنحوی برداشت. جابه‌جا. انبار و -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل اول- کلیات ۱۹ کلیه ساختمان‌های موجود و سایر مستحدثاتی که تخریب آن‌ها جهت اجرای طرح‌های آبیاری تحت فشار ضروری است. باید قبل از تخریب. اندازه‌گیری و صورت‌جلسه شود. در مورد آثار باستانی علاوه بر صورت‌جلسه بایستی هماهنگی لازم با کارفرما در خصوص اخذ موافقت کتبی از سازمان میراث فرهنگی انجام شود. تخریب هیچ ساختمانی قبل از تنظیم صورت‌جلسه و صدور دستور کارء مجاز نمی‌باشد. در حین عملیات تخریب و برای جلوگیری از ایجاد گرد و غبار و حفظ اصول بهداشتی و ایمنی بایستی تمهیدات لازم از جمله آب‌پاشی صورت در مورد تخریب یا ابقای ساختمان‌های موجود و چگونگی حفظ و نگهداری آن‌ها در طول مدت اجرای کار باید طبق دستور دستگاه نظارت عمل شود. تخریب بناهای مخروبه. بقایای ابنیه فنی و نهرها و کانال‌های شبکه آبیاری قدیمی تا تراز تعیین شده و خارج نمودن مصالح و بقایای آنها از منطقه عملیاتی باید طبق نقشه‌های مصالح زاید از محوطه کارگاه خارج گردد. ۱۳-۱- چاه‌های آب و فاضلاب. قنات‌ها پر کردن آن‌ها باید بر اساس فصل نهم مشخصات فنی عمومی شبکه‌های آبیاری و زهکشی (نشریه شماره ۱۰۸) 9 مفاد بازنگری شده آن. انجام شود. ۱۳-۱ استملاک اراضی و آماده‌سازی مسبر پیمان‌ کار موظف است بر اساس برنامه زمان‌بندی مصوب., جهت رفع کلیه موانع اجتماعی و حل مسایل حقوقی و آماده‌سازی شرایط برای شروع عملیات اجرایی, اقدامات زیر را انجام دهد: بررسی قرار گرفته و مسایل و موانع موجود صورت‌جلسه و به اطلاع کارفرما برسد. - درخواست کتبی خود را جهت خرید و یا کسب مجوزهای لازم به منظور رفع موانع و مسایل حقوقی تسلیم کارفرما نماید. - پس از کسب مجوزهای لازم توسط کارفرما و ابلاغ آن به پیمان‌کارء با در نظر گرفتن شرایط اقلیمی و اجتماعی و لزوم حفظ انهار سنتی و برقراری جریان آب در آن‌ها (در فصول آبیاری) و دسترسی کشاورزان -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ ضوابط و معیارهای فنی ابیاری تحت فشار (مشخصات فقنی عمومی) به اراضی مزروعی و دیگر ارتباطاتی که با تصرف مسیرها دچار اختلال خواهد شد. با انجام تمهیداتی که قبلاً به تایید دستگاه نظارت می‌رسد. نسبت به تصرف مسیرها و اراضی جهت پیاده کردن محورها و حریم‌های شبکه آبیاری تحت فشار و جاده‌های دسترسی طرح و آغاز عملیات اجرایی اقدام لازم به‌عمل آورد. ۱۵-۱- دسترسی به مناطق عملیاتی و منابع قرضه پیمان کار موظف است طبق برنامه زمان‌بندی تفصیلی نسبت به بررسی راه‌های سرویس, دسترسی و ارتباطی به کارگاه عملیاتی و حمل مصالح و تجهیزات اقدام نموده و پس از تایید دستگاه نظارت تمهیدات لازم را جمت فراهم نمودن شرایط انجام کار فراهم نماید. برای این منظور باید اقدامات زیر صورت گیرد. - کسب مجوز استفاده موقت از اراضی کشاورزی به موازات مسیر خطوط لوله و محدوده ساختمان‌ها و تاسیسات احدائی شبکه آبیاری تحت فشار (تامین حریم موقت). - کسب مجوزهای لازم جهت احداث جاده دسترسی به منابع قرضه (در صورت نیاز). - بررسی استفاده از جاده‌های درون شهری جهت ایجاد ارتباط با منطقه عملیاتی حمل مصالح و تجهیزات و دسترسی به منابع و کسب مجوزهای لازم جهت تردد در آن‌ها. - هماهنگی و انجام توافقات لازم با شوراهای روستایی جهت استفاده از جاده‌های روستایی در طول انجام عملیات اجرایی و استفاده از معابری که باعث سهولت در انجام عملیات اجرایی می‌شوند. در طرح‌های آبیاری تحت فشار تقاطع شبکه خطوط لوله با راه‌هاء راه‌آهن انهار آبیاری و زهکشی (عبوری از طرح)» خطوط لوله نفت. گاز, آب. فاضلاب و کابل مخابرات و مانند آن‌ها اجتناب ناپذیر می‌باشد. در این موارد پیمان‌کار باید موارد زیر را در نظر داشته باشد: - محدودیت‌ها و مسایل این گونه تقاطع‌ها را در نظر داشته و در برنامه تفصیلی خود لحاظ کند. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- کلیات ها ۱۷-۱- حفاظت از آثار باستانی و اماکن مذهبی کلیه آثار باستانی حفاظت شده. اماکن متبر که و قبرستان‌های محدوده عملیاتی و متاثر از فعالیت‌های موضوع پیمان بایستی شناسایی شوند. پیمان‌کار متعهد است که عملیات اجرایی هیچ‌گونه تاثیر سویی برروی این اماکن وارد نسازد. اگر در هنگام اجرای عملیات خاک‌برداری, مواردی مبنی بر وجود آثار باستانی مشاهده شود. پیمان‌کار بایستی بلافاصله کار را متوقف. محدوده حفاری شده را حفاظت و موضوع را در اسرع وقت به دستگاه نظارت اطلاع دهد. موضوع بایستی از طریق دستگاه نظارت و کارفرما به اداره کل میراث فرهنگی اطلاع داده شده و نتیجه به پیمان کار ابلاغ گردد. در صورتی که جابجایی آثار باستانی (با هماهنگی قبلی) در طرح پیش‌بینی شده باشد. پیمان‌کار باید کلیه جوانب فنی اجرایی و مسایل اجتماعی موضوع را مد نظر قرار داده و عملیات جابجایی را با تایید دستگاه نظارت و تصویب کارفرما بدون هیچ گونه اثرات سوء انجام دهد. ۱۸-۱- تامین آب مزارع و باغ‌ها و آب شرب شهری پیمان کار باید نحوه برقراری جریان آب در مجاری موجود را با در نظر گرفتن شرایط در برنامه زمانی تفصیلی منظور نماید و در صورت عدم امکان برقراری جریان آب. ضمن اطلاع‌رسانی تمهیدات لازم برای اجرای سازه تقاطعی موقت قبل از شروع عملیات پیش‌بینی نماید. در صورت نیاز به قطع آب شرب (شهری و روستایی)» باید مدت آن با هماهنگی در ارگان‌ها و سازمان‌های ذیربط تعیین شود. به منظور آگاهی مصرف‌کنندگان باید فهرستی از مدت زمان‌های قطع آب که منطبق با برنامه زمان‌بندی عملیات اجرایی تدوین می‌شود. در اختیار آنان قرار گیرد یا از طریق اعلان عمومی و موثر اطلاع‌رسانی شود. در صورت بروز نقص در آب‌رسانی به باغات. مزارع و مناطق مسکونی لازم است مراتب به اطلاع دستگاه نظارت رسیده و هم‌زمان با آن نسبت به رفع‌نقص اقدام شود. ۱۹-۱- پاک‌سازی منطقه از مواد انفجاری و بقایای جامانده از جنگ شروع عملیات اجرایی» پیگیری‌های لازم از طریق آرگان‌های نظامی مربوطه انجام شود تا منطقه طرح برای تردد پرسنل, ماشین‌آلات و عملیات اجرایی آماده شود. در این مورد پیمان‌کار باید اقدامات زیر را انجام دهد: -------- صفحهٔ بعد -------- ۲۲ ضوابط و معیارهای فنی ابیاری تحت فشار (مشخصات قلی عمومی) - هنگام عقد قرارداد نسبت به وضعیت مناطق آلوده آگاهی کامل داشته و مراحل اجرای عملیات پاک‌سازی را در برنامه زمانی خود لحاظ کند. - در طول دوره عملیات با فرد مسوولی که از طرف ارگان نظامی جهت حضور در محل معرفی شده. هماهنگی‌های لازم را بعمل آورد. - در صورت گسترده بودن منطقه طرحء محدوده‌های آلوده و مشکوک با سیم‌خاردار و یا علایم هشدار دهنده کافی با فاصله مناسب از طرف آن مشخص شود. - از ورود افراد متفرقه به کارگاه و محدوده‌های عملیاتی اکیداً جلوگیری شود. - به پرسنل و کارکنان آموزش لازم جهت تردد در محدوده‌های پاک‌سازی شده و عدم تردد در محدوده‌های تعیین شده داده شود. این آموزش‌ها بایستی مطابق دستورالعمل تدوین شده توسط ارگان‌های نظامی مربوط و به‌طور مستمر صورت گرفته و شامل رعایت احتیاط‌های ویژه در عدم نزدیک شدن به موارد مشکوک و دستکاری آن‌ها باشد. - به مسوول نظام مربوطه جهت بررسی و رفع مشکل اطلاع داده شود. در این موارد آدامه کار با دستور ۲۰-۱- ثبت و نگهداری مدارک عملیات اجرابی منظور باید برنامه مدون شامل موارد زیر تهیه و به تصویب دستگاه نظارت برسد: - روند عمومی عملیات اجرایی و ثبت تغییرات در محدوده طرح - ثبت مراحل مختلف عملیاتی اجریی ساختمان و تاسیسات پمپاژ و تصفیه آب - ثبت مراحل مختلف اجرای شبکه خطوط لوله آبیاری تحت‌فشار - ثبت مراحل مختلف اجرای گسیلنده‌ها و آب‌پاش‌ها و دستگاه‌های آبیاری -‏ ثبت روش‌های اجرایی در مواجه با مسایل و مشکلات خاص پیش‌بینی نشده - ارایه گزارش کتبی در مراحل مختلف انجام کار به‌صورت دوره‌ای و مستمر - تهیه و آرایه گزارش نهایی در پایان عملیات اجرایی کلیه اسناد. نتایج آزمایش‌ها.ء دستور کارهاء صورت‌جلسات. گزارش‌ها و سایر مدارک تهیه شده در طول اجرای کار باید به نحوی نگهداری شوند که در صورت لزوم در هر زمان (جهت کنترل و بررسی‌های لازم) در اسرع وقت در اختیار کارفرما یا دستگاه نظارت قرار گیرد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- کلیات ۲۳ برای این منظور پیمان‌کار موظف است فرم‌های مختلف مورد نیاز روند عملیات اجرایی را به همراه برنامه. محل نگهداری و نحوه حفاظت‌های لازم به تائید دستگاه نظارت برساند. ترتیب گردش مدارک. نقشه هاو ابلاغ ۲۱-۱- نقشه‌های کارگاهی ۲۲-۱- نقشه‌های برابر با ساخت شده مشخص باشد. ۲۳-۱- آب‌اندازی قبل از تحویل موقت پیمان کار باید در برنامه‌ریزی انجام کارء با توجه به منبع تامین آب قابل دسترس, میزان و نحوه تحویل آب (توسط کارفرما) پیش‌بینی‌ها و تمهیدات لازم جهت آب اندازی و تخلیه (و مسایل تبعی آن) برای بخش‌های آب‌اندازی و تخلیه شبکه خطوط لوله با در نظر گرفتن ابعاد و نقشی که هر یک از لوله‌ها دارند و نیز با رعایت دستورالعمل‌های بهره‌برداری و نگهداری پیش بینی شده توسط طراح, با نظر دستگاه نظارت و به‌صورت تدریجی و به‌گونه‌ای که کارکرد کلیه اجزاء مورد نظر قابل بررسی باشد. صورت خواهد گرفت. اتصالات و... تجهیزات نصب شده روی خطوط لوله طبق نظر دستگاه نظارت و نماینده کارفرما و در شرایط هیدرولیکی (فشار و دبی) مختلف انجام خواهد شد. گردش کار و تحویل موقت مطابق با شرایط عمومی پیمان -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- زان فصل ۲ ت و ایمنی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل دوم- حفاطلت و ایمنی ۳۷ ۱-۲ کلبات ۱-۱-۲ مقدمه حفاظت و ایمنی کارگاه در راستای ماده ۲۱ شرایط عمومی پیمان که پیمان‌کار را ملزم به رعایت دستورالعمل‌های حفاظت و ایمنی نموده است. بیان می‌شود. با توجه به این‌که طرح‌های آبیاری تحت فشار در ابعاد و سطوح مختلف اجرا می‌شوند. تمام یا بخش‌هایی از این فصل با نظر مشاور و کارفرما به‌عنوان مشخصات فنی لازم‌الاجرا تلقی شده و پیمان‌کار ملزم به اجرای آن‌ها خواهد بود. اهداف عمده مورد نظر در رعایت دستورالعمل‌های حفاظت و ایمنی کارگاه عبارتند از : - تامین, حفظ و ارتقای سطح سلامت جسمی روانی و اجتماعی کلیه کارکنان پیمان‌کار. - پیش‌گیری از بروز بیماری‌ها و حوادث ناشی از کار. - انتخاب کارگر یا کارمند متناسب با نوع و محیط کار. - تمهیدات لازم جهت پیش‌گیری از بروز حوادث ناشی از اجرای کار برای اشخاص ثالث مانند؛ کارکنان دستگاه نظارت. بازدیدکنندگان از بخش‌های مختلف طرح و کلیه افرادی که در طول دوره اجرا از معابر عمومی موجود در محدوده طرح عبور و مرور می‌نمایند. ۲-۱-۲- استانداردها علاوه بر رعایت دستورالعمل‌ها و استانداردهای ارایه شده در این فصل, روش‌ها و ابزار تامین ایمنی پیمان‌کار و پیمسان‌کاران دست دوم باید با قوانین» مقررات. آیین‌نامه‌ها و استانداردهای ایمنی و بهداشت کار و محیطزیست. که در سطح کشور یا منطقه طرح لازم‌الاجرا هستند. تطابق داشته باشد. در مواره‌دی که بین مشخصات ارایه شده در این فصل و قوانین و مقررات یاد شده» مغایرت وجود داشته باشد. رعایت قوانین کشوری اولویت دارد. در مواردی که استاندارد ایرانی تدوین نشده باشد استانداردها و آیین‌نامه‌های 150 ۸۲۷51. 10 و 5 به ترتیب اولویت ملاک عمل خواهند بود. ۳-۱-۲- مسوولیت‌های پیمان کار مسوولیت تطابق کلیه فعالیت‌ها و تجهیزات و وسایل در کارگاه با این مشخصات فنی و استانداردهای مذکور در آن به‌عهده پیمان‌کار می‌باشد. این مسوولیت شامل تمام مواردی است که توسط پیمان‌کار اصلی و پیمان‌کاران دست دوم و تولیدکنندگان, ساخته. اجراء راه‌اندازی و نگهداری می‌شود. هیچ‌یک از کارکنان پیمان‌کار اصلی و پیمان‌کاران دست دوم و تولیدکنندگان, نباید تحت شرایط غیربهداشتی, خطرناک یا مضر ( به شرح این مشخصات و استانداردهای مذکور در آن) مشغول کار باشند. -------- صفحهٔ بعد -------- مندرجات این مشخصات و کاستی‌های اجتماعی آن. از مسوولیت پیمان‌کار در تامین ایمنی و بهداشت کارکنان ۴-۱-۲ تغییر در مشخصات فنی. مشخصات دقیق مواد یا ابزار مورد نظر و سار اطلاعاتی باشد که برای تصمیم‌گیری دستگاه نظارت ضرورت ۲-۳۲- سازمان حفاظت 9 ایمنی ۱-۲-۲ برنامه حفاظت و اآیمنی را به تایید دستگاه نظارت می‌رساند. در این برنامه باید روش‌های مورد نظر پیمان‌کار برای تامین ایمنی در کلیه مراحل اجرایی کارهای موضوع کارکنان و شخص ثالث با کلیه جزییات مربوطه به روشنی بیان گردد. آن را به‌صورت گزارش به دستگاه نظارت ارایه می‌کند. در صورتی که برخی از جزییات کار در این برنامه مورد ایمنی مربوط به آن را برای دستگاه نظارت ارسال کند. به هرحال هیچ‌یک از مراحل اجرا قبل از تصویب نامه حفاظت و ایمنی در آن مرحله توسط دستگاه نظارت. آغاز نخواهد شد. برنامه کلی حفاظت و ایمنی و برنامه‌های مطمئن شود. برنامه اصلی آرایه شده توسط پیمان‌کار باید شامل تمام مراحل کار و با فقط فهرستی کامل از دستگاه نظارت برسد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- حفاظت و ایمنی ۳۹ برنامه اصلی پیمان‌کار برای حفاظت و ایمنی کار و کارکنان باید شامل مطالبی منطبق بر شرایط اعلام شده در مشخصات فنی خصوصی, قوانین کشور در مورد ایمنی کار و کارکنان و هم‌چنین موضوع قرارداد و روش‌های کاری مختص طرح بوده و برنامه‌های ایمنی مناسب. کارآمد و فراگیر را ارایه نماید. برنامه اولیه یا برنامه‌های تکمیلی ایمنی که شامل عملیات مخاطره‌آمیز هستند باید حاوی تجزیه و تحلیل مقدار و نوع خطرات و روش ویژه مقابله با آن باشد. در روش ویژه مقابله با خطرات. فعالیت‌ها به کوچکترین گام‌های ممکن تقسیم می‌شود. تجزیه و تحلیل مخاطره» خطرات هرگام را به روشنی تعریف کرده و روش کاهش یا از بین بردن آن خطرها را تعیین می‌کند. در روش‌های ویژه مقابله با مخاطرات باید الزامات آموزشی کارکنان, الزامات وسایل حفاظتی کارکنان» روش‌های ارزیابی تاثیرات برنامه ایمنی و نظایر آن مدنظر باشد. در مورد تمام فعالیت‌هایی که با مصالح خطرناک یا سمی یا در فضاهای حاوی گازها و غبارات سمی انجام می‌شود. باید برنامه حاوی روش ویژه مقابله با مخاطرات ارایه شود. تصویب این برنامه توسط دستگاه نظارت از مسوولیت پیمان‌کار برای تامین سلامت و ایمنی کارکنان نمی‌کاهد. در هر مرحله از کار بسته به درخواست دستگاه نظارت یا پیمان‌کارء درصورت نیازء جلسه هماهنگی تشکیل با توجه به شرایط اجرای کار و در صورتی‌که دستگاه نظارت لازم بداند. پیمان‌کار باید یک متخصص ایمنی به‌صورت تمام وقت استخدام و یا فردی ذیصلاح از کارکنان خود را به‌عنوان مسوول حفاظت و ایمنی کارگاه به دستگاه نظارت معرفی نماید. مسوول ایمنی پیمان‌ کار موظف است متناوباً از کارگاه‌ها بازدید نموده تا از اجرای روش‌های تامین سلامت و ایمنی کارکنان و اشخاص ثالث اطمینان حاصل کند. ۲-۲-۲- گزارش ماهانه ایمنی پیمان کار تهیه شده و در ابتدای هر ماه برای دستگاه نظارت ارسال خواهد شد. این گزارش حاوی آمار ماهانه تصادف‌ها و بیماری‌های کارکنان و سایر جزییات مربوط به ایمنی و سلامتی کار و کارکنان و اشخاص ۳-۲-۲- خانه‌داری وسایل خانه‌داری و نظارت محیط مانند جارو سطل‌های زباله و غیره در تمام محیط‌های کاری کارگاه و نیز افرادی برای تامین نظافت این محیطهاء باید توسط پیمان‌کار تامین شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ ضوابط و معیارهای قنی اآبیاری تحت فشار (مشخصات فنی عمومی) ۴-۲-۲ زباله و فاضلاب انتقال, نگهداری و دورریزی مواد سمی از هر نوع باید به‌گونه‌ای انجام شود که موجب آلودگی محیطزیست. مخازن آب. رودخانه‌ها.ء دریاچه‌ها.ء نهرها و هوای محیط نشود. دفع تمام این‌گونه مواد مانند زباله. فاضلاب و نظایر آن باید منطبق بر استانداردها و قوانین کشوری باشد. ۵-۲-۲ نگهداری مواد منفجره و خطرساز پیسان‌کار موظف است بر طبق قوانین جاری و تایید نیروی انتظامی و دستگاه نظارت. ساختمان با ساختمان‌های خاصی را با ظرفیت کافی برای نگهداری صحیح مواد منفجره و مواد خطرساز از قبیل مواد قابل اشتعال, سوخت. اسیدهاء مواد شیمیایی و رنگ در نقاط مناسب احداث کند. این انبارها باید با علایم خطر مشخص و به‌طور مناسب علاستگذاری گردند و دارای درب ورود با قفل مطمئن و وسایل تهویه جهیست ۳-۲-آموزش و تمرین مربوط به برنامه‌های ایمنی پیمان کار است. در این دستورالعمل علاوه بر سیاست عمومی ایمنی پیمان‌کار. لازم‌الاجرا هستند. بیان شده است. هریک از کارکنان باید دریافت این دستورالعمل را کتباً گواهی کند. این گواهی‌ها برای بازرسی دستگاه نظارت باید در دسترس باشد. لازم را به کارگر مذکور آموزش داده و او را از خطرات فعالیت مورد نظر آگاه کند. و سایر لوازم و روش‌های ضروری برای مقابله با خطر و مسوولیت خود در انطباق با مقررات ایمنی و این مشخصات فنی آگاه شوند. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- حفاظت و ایمنی ۳۱ باید به کارگرانی که با مواد قابل اشتعال سر و کار دارند. روش‌های صحیح و ایمن انتقال و استفاده از این باشند و این آشنایی و مهارت را در کار با ماشین‌آلات عملاً نشان دهند. این آزمایش قبل از اینکه به شخصی مجوز کار با ماشین‌آلات داده شود. توسط نماینده پیمان‌کار انجام می‌شود. ۳-۳-۲- جلسات ایمنی پیمان‌کار باید جلساتی را برای کنترل مجدد عملیات و تمهیدات ایمنی درتمام فعالیت‌ها برگزار کند. با توجه به نوع فعالیت. لزوم و تناوب این جلسات توسط دستگاه نظارت تعیین و به پیمان‌کار ابلاغ می‌گردد. گزارش ماهانه نتایج جلسات توسط مسوول ایمنی پیمان‌کار به دستگاه نظارت آرایه خواهد شد. زمان این جلسات باید از قبل به اطلاع دستگاه نظارت برسد. ۴-۳-۲- تمرین کمک‌های اولیه پیمان کار باید به تعداد قابل قبولی از سرکارگران خود کمک‌های اولیه را آموزش دهد. کمک‌های اولیه باید به وسیله این افراد تمرین شود. این افراد و تعداد آن ها باید به تایید دستگاه نظارت برسد. ماه از آغاز به فعالیت در کارگاه در کلاس آموزشی با روش‌ها. الزامات و برنامه ایمنی در کارگاه و برنامه ایمنی ۶-۳-۳- روش‌های ویژه مقابله با خطرات روش‌های ویژه مقابله با خطرات با همکاری مسوول ایمنی پیمان‌کار و مهندسان مسوول درعملیات مختلف الف - عملیاتی که بر اثر آن مواد خطرناک یا سمی ایجاد می‌شود. ب - عملیاتی که در محیط‌های خطرناک مانند ارتفاع زیاد. سکوهای کاری معلق. غواصی در زیرآب. مجاری ج - اجرای عملیات ساختمانی در تقاطع با راه‌های اصلی و فرعی و در تقاطع با مسیل‌ها و رودخانه‌ها: -------- صفحهٔ بعد -------- ۷-۳-۲ اخراج پیصان‌کار بایید به هنگام اس‌ختخدام افراد در کارگاه اف‌دامات توجیهی لازم را انجام داده و مقرر نماید. کارکنانی که برنامه» روش‌ها و الزامات ایمنی در کارگاه را رعایت نکنند و مکرراً در انطباق خود و فعالیت‌های خود با آن ناموفق باشند. از کارگاه اخراج خواهند شد. ۴-۲ -کمک‌های اولیه و خدمات پزشکی ۱-۴-۲ مسایل عمومی قبل از آغاز عملیات اجرایی, پیمان‌کار وسایلی را به شرح مندرج در این مشخصات برای انجام عملیات کمک‌های اولیه و پزشکی تهیه نموده و فرد یا افرادی را به این منظور استخدام خواهد کرد. برای تماس‌های فوری در کارگاه و هم‌چنین تماس فوری با نزدیکترین مرکز پزشکی در کارگاه باید وسایل ارتباطی مناسب پیش‌بینی شود. هم‌چنین باید شرایطی مهیا شود که امکان کمک‌رسانی به هر یک از کارکنان در مواقع اضطراری مهیا باشد. روشنایی اضطراری درمحل کمک‌های اولیه و درمانگاه باید مهیا باشد. پیمان‌کار و تمام پیمان‌کاران جز قبل از آغاز عملیات باید اسنادی که مبین بیمه تمام کارکنان در مقابل حوادث. آن‌طور که در آیین‌نامه‌های کشوری تصریح شده به دستگاه نظارت آرایه کنند. هماهنگی قبلی بین پیمان‌کار و نزدیکترین واحد درمانی باید به‌نحوی انجام شده باشد که در صورت بروز سانحه مسوول خدمات کمک‌های اولیه یا پزشک همکار بتواند با صرف کمترین وقت. فرد مصدوم را در مرکز درمانی طرف قرارداد پیمان‌کار بستری و اقدامات درمانی در مورد وی بلافاصله به عمل آید. ادامه خدمات درمانی تکمیلی براساس ضوابط و معیارهای خدمات درمانی کشور در مورد فرد مصدوم ادامه خواهد یافت و مسوولیت درمانی پیمان‌کار بعد از تحویل فرد مصدوم به مرکز درمانی رسمی پایان می‌یابد ولی مسوولیت‌های مرتبط با ۲-۴-۲- وسایل کمک‌های اولیه اگر در مشخصات فنی خصوصی در این رابطه مطلبی قید نشده باشد. حداقل امکاناتی که پیمان‌کار به عنوان کمک‌های اولیه باید مهیا کند به شرح زیر خواهد بود : ۱-۲-۴-۲ کمک‌های اولیه در کارگاه‌هایی که کمتر از ۱۰۰ نفر در آن‌ها مشغول به کار باشند (مجموع کارکنان پیمان‌کار. دستگاه وسایل کمک‌های اولیه باید توسط پیمان‌کار تهیه شده و به سهولت در دسترس باشد. این وسایل و محل استقرار -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- حفاظت و ایمنی ۳۳ آنها باید به تایید پزشک همکار پیمان‌کار برسد. اما در هیچ شرایطی نباید کمتر از یک جعبه ۱۶ واحدی کمک‌های اولیه برای هر ۲۵ نفر کارکنان کارگاه در نظر گرفته شود. جعبه کمک‌های اولیه باید در مقابل عوامل جوی مقاوم بوده و حاوی بسته‌های آب‌بندی شده هریک از اقلام لازم باشد. مسوول ایمنی کارگاه یا همکاران او موظف می‌باشند که جعبه کمک‌های اولیه را هر هفته بازدید و اقلامی که کم شده یا تاریخ مصرف آنها منقضی شده باشد. را تکمیل یا با اقلام جدید جایگزین نمایند. بایگانی گزارش‌های بازدیدها در کنار جعبه‌های کمک‌های اولیه نصب و در دسترس و قابل بازرسی باید باشد. حداقل یک نفر که قادر باشد کمک‌های اولیه را در مواقم اضطراری انجام دهد باید درهر نوبت کاری در کارگاه حاضر و مسوول اجرای کمک‌های اولیه به کارکنان مجروح و مصدوم باشد. اسامی این افراد مسوول باید در اختیار کارکنان هر شیفت قرار داده شود. هر تیم‌کاری که در فضاهای بسته کار می‌کند باید یک نفر مسوول کمک‌های اولیه داشته باشد. حداقل یک برانکارء دو پتو و یک جعبه ۱۶ واحدی کمک‌های اولیه باید در اختیار هریک از مسوولین کمک‌های اولیه قرار داده شود. در این نوع کارگاه‌ها از خدمات یک نفر پزشک که محل اسکان و کار وی دارای فاصله مناسب با کارگاه بوده و همواره قابل دسترس باشد. به عنوان پزشک همکار باید استفاده شود. پزشک همکار قبلاً باید به دستگاه نظارت معرفی گردد. ۲-۲-۴-۲ ایستگاه کمک‌های اولیه در کارگاه‌هایی که کارکنان آن‌ها بین ۱*۰ تا ۳۰۰ نفر هستند (مجموع کارکنان پیمان‌کارء دستگاه نظارت و کارفرما در طولانی‌ترین نوبت کاری)» یک ایستگاه کمک‌های اولیه که به تایید پزشک همکار پیمان‌کار رسیده باشد. باید تاسیس شود. ایستگاه‌های کمک‌های اولیه باید حداقل ۲۰ متر زیربنا داشته و مجهز به روشنایی, یک پرستار در تمام زمان‌هایی که کار جریان دارد در این ایستگاه حاضر خواهد بود و مستقیماً تحت نظر پزشک همکار پیمان کار فعالیت خواهد کرد. در هیچ شرایطی مفاد این مشخصات بر توصیه‌ها و تاییدهای پزشک همکار پیمان‌کار ارجح نخواهد بود. همان‌طو رکه در بند ۴-۲-۴-۲ آمده است. در این ایستگاه باید آمبولانس قابل اعتمادی در دسترس باشد. ۳-۲-۴-۲ درمانگاه با پزشک همکار در کارگاه‌هایی که بیشتر از ۳۰۰ نفر مشغول باشند (مجموع کارکنان» پیمان‌کار. دستگاه نظارت و کارفرما در طولانی‌ترین نوبت کاری). یک درمانگاه باید تأسیس شود که با نظر پزشک همکار پیمان‌کار تجهیز خواهد شد. تاییدیه‌های پزشک همکار پیمان‌کار به هیچ‌وجه نباید از مندرجات این مشخصات کمتر باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- محل. ابعاد. تجهیزات و وسایل این درمانگاه توسط دستگاه نظارت تعیین می‌شود و ساختمان آن چنان خواهد بود که ساکت و خلوت باشد و وسایل ارتباطی,» تهویه مناسب. روشنایی و امکانات کافی دسترسی به سیستم برق, گرمایش و سرمایش, آب گرم و سرد و توالت‌های مناسب در آن تامین باشد. فضاهای داخلی لازم است از نظر حرارت و صوت. عایق‌بندی و رنگ شود. کف‌ها با مصالح نفوذنایپذیر ساخته و در شرایط بهداشتی و آمبولانس قابل اعتماد همواره باید در محل درمانگاه حاضر باشد تا بیماران و مجروحین را منتقل کند. این درمان گاه به طور شبانه‌روزی با استفاده از یک پرستار متخصص با یک پزشک‌یار مجرب تحت نظارت مستقیم ۴-۲-۴-۲ - درمانگاه مجهز در کارگاه‌هایی که بیش از ۱۰۰۶ نفر به کار مشغولند (مجموع کارکنان پیمان‌کارء دستگاه نظارت و کارفرما در طولانی‌ترین نوبت‌کاری)» درمانگاهی تاسیس خواهد شد که در آن یک پزشک تمام وقت به همراه گروه همواره یک دستگاه آمبولانس قابل اعتماد در محوطه آن در دسترس خواهد بود. در صورتی‌ که کارگاه به یک درمانگاه نزدیک باشد. پیمان‌ کار می‌تواند با تایید دستگاه نظارت با درمانگاه عقد قرارداد نمودهء خدمات مورد نیاز را دریافت نماید. ۵-۲-۴-۲ کمک‌های اولیه در کارگاه‌های پراکنده یکی از مشخصه‌های پروژه‌های اجرایی سامانه‌های آبیاری و زهکشی, تنوع عملیاتی و پراکندگی مکان‌های عملیاتی و فاصله آن‌ها از کارگاه مرکزی می‌باشد. ایجاد امکانات پزشکی در کارگاه مرکزی به هیچ‌وجه رافع مسوولیت پیمان‌کار درمورد کارکنان در کارگاه‌های پراکنده نمی‌باشد. پیمان‌کار موظف است کلیه تمهیدات لازم برای امدادرسانی به کلیه کارکنان خود را فراهم نماید. در هر صورت تیم‌های کاری که دور از دسترسی به جعبه‌های کمک‌های اولیه نصب شده در کارگاه و با مراکز پزشکی دیگر کار می‌کنند باید یک جعبه کمک‌های اولیه در اختیار داشته باشند و امکان تماس تلفنی با کارگاه را داشته و یا حداقل یک خودرو سبک در محل عملیاتی جهت انتقال مصدومین و یا امدادرسانی وجود -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل دوم- حفاطلت و ایمنی ۳۵ ۳-۴-۲ آمبولانس بر اساس نیازهای کارگاه و مندرجات بند ۲-۲ این مشخصات فنی عمومی, پیمان‌کار باید برای انتقال بیماران و مجروحین, خدمات و آمبولانس قابل اعتماد مهیا کند. خدمات آمبولانس هنگامی قابل اعتماد تلقی خواهد شد که واجد یکی از شرایط زیر باشد : الف- خدمه آمبولانس‌ها دارای پروانه اشتغال از وزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکی. ب - خدمه آمبولانس متعلق به پیمان کار بوده و همواره در شرایط مناسب کاری و در کارگاه مستقر باشد. آمبولانس باید مورد بازرسی و تایید پزشک همکار قرار گیرد. پزشک. لوازم و تجهیزاتی که در آمبولانس برای کمک به بیماران و مجروحین باید تامین شود را تعیین و تایید می‌کند. راننده هر آمبولانس علاوه بر مهارت در رانندگی و نگهداری آمبولانس در شرایط اضطراری باید قادر باشد عملیات کمک‌های اولیه را به خوبی اجرا کند. این مهارت‌ها باید به تایید وزارت بهداشت. درمان و آموزش ۴-۴-۲ ثبت اطلاعات پزشکی و کمک‌های اولیه پیمان‌کار باید عملیات پزشکی و کمک‌های اولیه را ثبت و بایگانی کند. این اسناد باید شامل موارد زیر باشد : - گزارش روزانه عملیات - اطلاعات و آمار انباشته جراحت‌های هر فرد - اطلاعات آماری ماهانه در مورد جراحت‌های ناشی از کار با توجه به نوع و طبیعت جراحت - اطلاعات مربوط به بهبود بیماران و مجروحین تمام این اطلاعات باید همواره برای بازرسی دستگاه نظارت در دسترس باشد. ۵-۴-۲ گواهی‌های جحسمانی کارکنان به اینکه خود و دیگران را به خطر خواهند انداخت. نباید به کار گمارده شوند. پیمان کار برای استخدام صغار باید تمام قوانین کار مربوط به صغار را رعایت کند. تمام افرادی که راهبری خودروها.ء تجهیزات متحرک. تجهیزات بالابر و تجهیزات خطرناک دیگر به آن‌ها محول می‌شود. باید قادر به خواندن علایم. راهنماهاء اخطارها و دستورات عملیاتی باشند و آن‌ها را درک کنند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۶ ضوابط و معیارهای قنی "بیاری تحت فشار (مشخصات فنی عمومی) به ویژه رانندگان کامیون‌ها.ء جرثقیل‌ها بالابرها و ماشین‌آلات سنگین باید توسط مسوولین پیمان‌کار ازنظر جسمانی و روانی آزمایش شوند تا ثابت شود که قادرند بدون خطر انداختن خود و دیگران مسوولیت‌های محوله را انجام دهند. افرادی که به لحاظ جسمانی یا روانی توانایی نداشته باشند و یا تحت تاثیر مواد مخدر و الکل باشند. به هیچ‌وجه به این قبیل فعالیت‌ها نباید گمارده شوند. افرادی که آتش‌باری به آن‌ها محول می‌شود باید حایز وضعیت جسمانی خوب باشند و نباید معتاد به مواد سکرآور» مخدرها و امثال آن باشند. این افراد باید قادر باشند دستورات کتبی یا شفاهی را به وضوح دریابند یا صادر کنند. ۵-۳- برنامه‌ریزی برای شرایط اضطراری برنامه ایمنی پیمان‌کار باید شامل پیش‌بینی‌های ضروری برای ایمنی در شرایط اضطراری احتمالی و مواجهه سریع با این شرایط باشد. چنین وضعیتی ممکن است ناشی از سیل, آتش‌سوزی,» فرونشست زمین, رانش, انفجارء اختلالات برق, توفان, زلزله و سایر اتفاقات مشابه باشد. این برنامه باید روش عملیات. شرایط کارگاه و نقشه به روز موقعیت مکانی کارگاه‌های مختلف عملیات اجرایی, تعداد کارکنان مشغول به کارء تردد ماشین‌آلات و مقدار در معرض خطر بودن افراد و اموال را مدنظر داشته باشد. محول کند. افرادی که مواجهه با شرایط غیرعادی و اضطراری به آن‌ها محول می‌شود. باید به اندازه کافی اجرای عملیات در مواقع اضطراری را تمرین کنند و آشنایی کامل با راه‌ها و عوارض طبیعی و راه‌های دسترسی به کار گاه‌های مختلف پراکنده را داشته باشند و به‌طور منظم با آخرین موقعیت‌های فعالیت کارگاه‌ها آشنا باشند. پیمان‌کار باید نسبت به تهیه و نگهداری تجهیزات نجات در شرایط کاری مناسب اقدام کند. افراد مسوول استفاده کننده از این تجهیزات باید کار با آن‌ها را به اندازه کافی تمرین کنند. متناسب با شرایط و موقعیت پروژه‌ها و با تایید دستگاه نظارت سامانه مناسب هشدار دهنده باید طراحی و تامین گردد. سامانه‌های هشداردهنده باید در کارگاه و یا موقعیت‌های خطرساز به گونه‌ای نصب و آزمایش شود تا از طریق آن‌ها به افرادی که در معرض خطر هستند و یا باید در عملیات نجات شرکت کنند اخطار و خبر داده شود. به هرحال ایمنی کارکنان, عموم مردم و اموال نباید به‌هیچ دلیلی به مخاطره بیفتد و شرایط اضطراری دلیلی برای رفع مسوولیت پیمان‌کار و کارکنان آن در انطباق با الزامات این مشخصات فنی نیست. شماره تلفشن‌های اضطراری و دستورالعمل‌های در خواست آمبولانس, کمک‌های اولیه و خدمات پزشکی. بیمارستان, آتش‌نشانی, نقشه آخرین موقعیت مکانی کارگاه‌های فعال و راه‌های دسترسی به آن‌ها و نیروهای انتظامی باید به طرز مشخص و واضح در کارگاه‌ها قابل دسترس و قابل رویت همگان باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- حفاظت و ایمنی ۳۷ ۶-۲- بهداشت و سلامتی ۱-۶-۲ آب آشامیدنی جنس منابع آب برای آشامیدنی و تولید یخ خوراکی باید منطبق بر ضوابط اعلام شده مسوولین بهداشتی باشد. پیمان کار موظف است برای کارگاه‌هایی که به طور مداوم جابه‌جا می‌شوند. منبع آب متناسب با جمعیت کارگاه و کاملا مطمئن و مورد تایید دستگاه نظارت تعبیه نماید. مخازن آب آشامیدنی باید کاملاً بسته و مجهز به یک شیر تخلیه باشد که با علامست «آب آشامیدنی» مشخص شود. این مخازن باید در شرایط بهداشتی نگهداری شود. پیمان‌کار باید از نوشیدن مستقیم آب از مخازن متحرک آب بدون استفاده از تصفیه‌کننده‌های مناسب جلوگیری کند. استفاده از فنجان‌ها یا لیوان‌های عمومی ممنوع است. باید برای نوشیدن از شیرهای فواره‌ای یا لیوان‌های یک‌بار مصرف استفاده شود. برروی شیرهایی که از آن‌ها آب غیرقابل شرب تخلیه می‌شود باید تابلویی نصب شود که به‌صورت آشکار بر آن نوشته شده باشد : «آب برای آشامیدن مناسب نیست.» ۳-۶-۲ سرویس بهداشتی حداقل نسبت به تعداد توالت‌های لازم با توجه به تعداد کارکنان به شرح مندرج در جدول ۱-۲ باید در کار گاه‌های متمر کز سامانه‌های آبیاری تحت فشار احداث شود : جدول ۱-۲- تعداد توالت‌ها در کارگاه‌ها در صورت اشتغال بانوان در کارگاه باید در محل‌های کارشان به نسبت تعداد آن‌ها توالت بانوان در نظر گرفت. توالت‌ها باید روزانه ضدعفونی شده و همواره در شرایط بهداشتی نگهداری شوند. هر واحد توالت بایستی دارای شیر آب و سیفون شستشوی کاسه توالت باشد و به ازای حداکثر هر ۲ توالت یک واحد دستشویی با صابون مایع پیش‌بینی شود. برای کارگاه‌های در حال جابه‌جایی, پیمان‌کار موظف به پیش‌بینی کلیه امکانات لازم بهداشتی و توالت صحرایی است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ ضوابط و معیارهای فنی ابیاری تحت فشار (مشخصات فنلی عمومی) ۳-۶-۲- سیستم دفع زباله زباله در زباله‌دان‌های فلزی بسته که حشرات به آن راه نیابند باید نگهداری و حداقل ۳ بار در هفته تخلیه و از کارگاه دستگاه نظارت از بین برده شود. زباله, آشغال, مواد زاید و فاضلاب‌ها نباید محیط زیست. دریاچه‌هاء مخازن, رودخانه‌هاء نهرها یا سایر زهکش‌های طبیعی یا مصنوعی را آلوده کند. ۴-۶-۲ استحمام پیمان‌کار باید امکان شستشو را برای کارگران فراهم کند. این امکانات در مکان‌هایی که کارگران در معرض رنگ‌هاء گیاهان, حشرات یا سایر آلاینده‌های مضر برای سلامتی آنان می‌باشند. باید نزدیک محل کار آنان بوده و به مواد پاک‌کننده مناسب مجهز باشد که با آن‌ها بتوانند آلاینده را شست. در کمپ‌های مسکونی و اداری کارگاه. محل‌های استحمام با تایید دستگاه نظارت باید احداث شود و با مقررات وزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکی سازگار باشد. تحت هیچ شرایطی در خوابگاه‌های کارگری نباید به ازای هر ۳۰ نفر کمتر از یک محل استحمام احداث شود. ۵-۶-۲ لوازم آشپزخانه تجهیزات مربوط به تولید و توزیع غذا توسط پیمان‌کار باید منطبق بر الزامات آیین‌نامه‌های وزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکی بوده و به تایید دستگاه نظارت برسد. رستوران‌هاء کانتین‌های غذاخوری و آبدارخانه‌های کارگاه‌ها باید الزامات وزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکی را برای تاسیس, نگهداری و راهبری این‌گونه اماکن کاملاً رعایت کنند. تهیه. انتقال, توزیع و انتخاب مکان‌های صحرایی موقت صرف غذاء باید منطبق بر برنامه معین و امکانات بهداشتی مورد تایید دستگاه نظارت. انجام گیرد. افراد شاغل در بخش خدمات غذایی پیمان کار اعم از آشپزهاء کارگران آشپزخانه. پیش‌خدمت‌ها و غیره باید دارای کارت پروانه بهداشتی باشند. این پروانه باید سالانه تمدید گردد. ۶-۶-۲- خوابگاه‌ها معماری خوابگاه‌ها باید به تایید دستگاه نظارت رسیده باشد. تمام آیین‌نامه‌های وزارت کار و امور اجتماعی و وزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکی باید در مورد تاسیس, نگهداری و استفاده از خوابگاه‌های کارگری در خوابگاه‌های کارگری سکونت حداکثر ۴ نفر در هر اتاق مجاز است. اتاق‌ها باید دارای سیستم‌های گرمایش, سرمایش و تهویه مناسب و حداقل زیربنای آن‌ها به ازای هر نفر ۴ مترمربع باشد. فضای داخلی -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل دوم- حفاطظت و ایمنی ۳۹ خوابگاه‌ها می‌بایست نقاشی شده باشد و دارای روشنایی مناسب ۳ کف‌های چوبی با مواد غیرقابل نفوذ باشد. درب‌ها و پنجره‌ها باید دارای توری باشند. ۷-۶-۳- آلودگی صوتی پیمان کار مسوول حفاظت کارکنان و عموم مردم از تاثیرات اصوات ناهنجار ناشی از فعالیت‌های کارگاه است. این مسوولیت شامل پیش‌بینی و محاسبه مقدار اصوات ناهنجار و محافظت از شنوایی افراد در زمان هایی است که سطح آلودگی صوتی به حدودی می‌رسد که در جدول ۲-۲ ارایه شده‌اند. محافظت در مقابل آلودگی صوتی و جلوگیری از تاثیرات آن هنگامی الزامی است که. مدتی که فردی در معرض سطوح مختلف اصوات قرار می‌گیرد از مقادیر ارایه شده در جدول ۲-۲ بیشتر باشد. ۸-۶-۲- آلودگی هوا پیمان کار باید تمام عملیات. مصالح و تجهیزات را به گونه‌ای انتخاب کند که گازهای سمی, دود. بخارء غبار و محیطهایی که کارکنان مشغول هستند بوجود خواهد آمد. باید غلظت این آلاینده‌ها از طریق طراحی‌ها و کنترل‌های مهندسی در حدود مجاز و امن حفظ شود. برخی از این تمهیدات مهندسی عبارتند از تهویه. تصفیه هوا یا نصب هواکش‌ها اگر در موردی تمهیدات مهندسی نتواند آلاینده‌ها را تا حدود مجاز کاهش دهد. پیمان‌کار باید از روش های حفاظتی مانند ماسک اکسیژن و امثال آن استفاده کند. به‌هرحال تمام روش‌های پیمان‌کار برای کاهش آلودگی هوا و محافظت از کارکنان و عموم مردم در مقابل آلاینده‌های سمی می‌بایست منطبق بر آخرین آیین‌نامه و دستورالعمل صادره توسط مدیر ذیربط باشد. جدول ۲-۲-حداکثرمدت مجاز برای توقف روزانه درمعرض آلودگی صوتی اش -------- صفحهٔ بعد -------- ۴۰ ضوابط و معیارهای قنی ابیاری تحت فشار (مشخصات قنی عمومی) ۹-۶-۲ سرما و گرما پیمان کار باید شرایطی را فراهم کند که کارکنان در معرض گرمازدگی و سرمازدگی قرار نداشته باشند و در صورتیکه کار الزاماً در شرایط بسیار سرد و بسیار گرم انجام می‌شود. تمهیدات لازم را برای مداوی کارکنان فراهم کند. تعطیلی کار جهت سرما و گرما با تشخیص دستگاه نظارت و منطبق بر آیین‌نامه‌های اداره کار و امور ۱-۶-۲ روشنایی دفاترء کارگاه‌ها.ء انبارها. راه‌های دسترسی پیاده‌رو و ساختگاه‌ها کارگاه باید از روشنایی مطلوب. کافی و مناسب برخوردار باشد. حداقل شدت روشنایی مورد لزوم در فضاهای مختلف کارگاه بشرح مندرج در جدول علاوه بر تامین حداقل شدت روشنایی موردنیاز, توجه به انتخاب و محل تجهیزات روشنایی الزامی است. به گونه‌ای که از بازتاب نور و سایه‌های تاریک کاسته شده و کیفیت نگهداری تجهیزات و ایمنی محیط کار افزایش یابد. مقدار شدت نور ماشین‌آلات متحرک با چراغ‌های نصب شده بر کلاه ایمنی و امثال آن در محاسبات شدت نور محیط‌های کاری ملحوظ نخواهد شد. مقدار شدت نور توسط دستگاه نورسنجی حساس که مورد تایید دستگاه نظارت باشد. باید راه‌اندازی شود. به‌هرحال در هر محلی از کارگاه که با نور مصنوعی روشن می‌شود. به‌ویژه در محل ورود یا خروج کارگران باید نورکافی وجود داشته باشد و پیمان‌کار باید مدار روشنایی‌های الکتریکی را متناوباً بازرسی کرده و آن‌ها را در ۱۱-۶-۲۳ حشرات و مارها برای کاهش خطر حشرات و مارها تمهیدات زیر باید از سوی پیمان‌کار اجرا شود : الف- تهیه و استفاده از وسایل حفاظتی مانند چکمه. کلاه. توری. دستکش, ماسک و امتال آن. ب - زهکشی, سم‌پاشی, سوزاندن یا تخریب مکان‌های ازدیاد و تولید مثل حشرات و مارها با رعایت ملاحظات پ - استفاده از بخورهای ضد حشرات. ت - بهبود وضعیت بهداشتی محیط‌هایی که در آن حشرات مشاهده می‌شوند. ث - در دسترس قراردادن کمک‌های اولیه و عملیات پزشکی برای کمک به کارکنانی که حشرات یا مارها به آن‌ها سیب رسانده‌اند. ج - ابلاغ دستورالعمل‌های پزشک همکار پیمان‌کار به کار کنان. -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل دوم - حفاتلت ۱۲۳۲-۶-۲ کیاه در مناطقی به‌کار گرفته شود الف-- تهیه ب-- تهیه ۱ و ایمنی جدول ۳-۲- شدت روشنایی محیط‌های پیاده‌روهای سرپوشیده پیاده‌روهای روباز عملیات ساخت و ساز- فضاهای داخلی عملیات ساخت و ساز- فضاهای خارجی عملیات خاک‌برداری و خاک‌ریزی با تجهیزات مکانیکی عملیات خاک‌برداری 0 خاک‌ریزی توام با آمد و شد پیاده‌رو نگهداری و نگهبانی در فضای باز ایستگاه کمک‌های اولیه. درمانگاه‌ها 0 دفاتر ساختگاه‌ها و کارگاه‌ها و در ی معمولی اتاق‌های تجهیزات الکتریکی و مکانیکی محل پمپ‌های بنزین و گازوییل و سایر سوخت‌ها کار گاه‌های اجرایی کار بادقت زیاد سایر کارگاه‌ها توالت‌هاء محل های ۱ ستحمام و9 اتاق‌های ر . ختکرو راه‌های دسترسی تونل‌ها و9 شافت‌ها محل کارهای عمومی در تونل‌ها و شافت‌ها (میل چاه‌ها و کوره قنوات) جبهه فعال کار در تونل‌ها و شافت‌ها (میل چاه‌ها و کوره قنوات) لباس‌های حفاظتی لرم‌های محافظ کاری مختلف ۳۱ بمان‌کار -------- صفحهٔ بعد -------- پ-- تهیه صابون و تامین آب کافی برای شستشوی سریع پوست ت- تهیه و در دسترس قراردادن کمک‌های اولیه و تجهیزات پزشکی تایید شده برای مواقع ضروری ث- مصون‌سازی افرادی که در معرض گیاهان سمی قرار گرفته‌اند به روش‌های مورد نظر پزشک همکار پیمان‌کار ج- ابلاغ دستورالعمل‌های پزشک همکار پیمان‌کار به کلیه کارکنان توصیه‌های تولی دکننده و تست نظارت کارشناس متخصص صورت گیرد. انبا رکردن این قبیل مواد ۳ مصالح در ۷-۳ لوازم حفاظت فردی پیمان‌ کار مسوول تهیه و در دسترس قرار دادن. نگهداری و استفاده صحیح از لوازم ایمنی شخصی تعیین شده در این مشخصات است. افرادی که نخواهند از این لوازم استفاده کنند و با مکرراً در مورد استفاده از این تایید دستگاه نظارت باشد. حداقل الزامات. در مورد لوازم ایمنی شخصی کارکنان در تمام کارگاه‌های ساخت سامانه آبیاری تحت فشار بشرح زیر می باشد: ۱-۷-۲ حفاظت سر کار کنان پیمان‌کار شامل مهندسان بازرسان. جوشکارهاء کارگران ساختمانی. آهنگرهاء اپراتورهای تجهیزات. کارگران کارگاه‌ها و تعمیرکارهاء مکانیک‌ها. نمایندگان تولیدکنندگان و تامین‌کنندگان مصالح و ماشین آلات و... و هم‌چنین کارکنان دستگاه نظارت و بازدیدکنندگان باید از کلاه ایمنی استفاده کنند. بنابه تشخیص دستگاه نظارت در تمام قسمت‌هایی از کار گاه‌هایی که احتمال سقوط و خطر ریزش وجود دارد.ء استفاده از کلاه ایمنی الزامی است. در ورودی چنین مکان‌هایی تابلوهایی به ابعاد حداقل ۱ * ۱/۵ متر باید نصب شود و برروی آن‌ها با حروفی به ضخامت ۵ سانتی‌متر عبارت زیر نوشته شود : « محوطه ساختمانی, جلوتر از این تابلو استفاده از کلاه ایمنی الزامی است» این تابلوها در تمام ساختمان ها و سازه‌های ناتمام پیمان‌کار باید نصب شود. کلاه‌های ایمنی کارهای سبک. منطبق بر استاندارد شماره ۱۳۸۱ ایران و کلاه‌های ایمنی برای کارهای -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل دوم- حمفاطلت و ایمنی ۳۳ ۲-۷-۲ حفاظت صورت و چشم کارکنانی که صورت و چشم آن‌ها در معرض خطر بالقوه مصدومیت‌های ناشی از پدیده‌های فیزیکی, شیمیایی یا مواد می‌باشد استفاده کنند. ویژگی‌های این وسایل ایمنی مطابق استاندارد شماره ۱۷۶۱ ایران و مشخصات حفاظت مطابق استاندارد شماره ۱۳۷۴ ایران باید باشد. ۳-۷-۲- حفاظت تنفسی در قسمت‌هایی از کارگاه که هوا آلوده است. کارکنان باید تمهیدات لازم برای اجرای نکات ایمنی مندرج در بند ۴-۵ از استاندار «حفاظت و ایمنی در کارگاه‌های سدسازی» را رعایت نماید. ۴-۷-۲- حفاظت شنوایی حفاظت شنوایی افراد حاضر در محدوده‌های صدای زیاد منطبق بر شرایط اعلام شده در بند ۷-۶-۲ این ۵-۷-۲- پوشش حفاظتی الف - چرم جوشکاری کارکنانی که در عملیات جوشکاری یا سوزاندن کار می‌کنند باید دستکش‌های چرمی, روپوش با کت چرمی و امشال آن بپوشند. پوشیدن پیش‌بند و دستکش چرمی برای کسانی که در عملیات بلندمدت جوشکاری مشغولند. الزامی است. مشخصات پوشاک ایمنی برای جوشکاران باید منطبق بر استاندارد ایرانی شماره ۱۱۳۶ ایران باشد. ب - پوشش قابل روبت در شب و در تاریکی» تمام کارکنانی که در معرض رفت و آمد خودروها هستند (شامل نقشه‌برداران, بازرسان» افراد علامت‌دهنده به ماشین‌آلات و امثال آن‌ها ) باید لباس‌هایی بپوشند که حداقل ۲۵/* مترمربع از آن شبرنگ بوده و نور را منعکس کند. پوشیدن دستکش‌های نفوذناپذیر برای کارکنانی که با اسیدهاء سوزآورهاء حلال‌ها و سایر مواد مسموم‌کننده کار می‌کنند آلزامی است. این لوازم باید توسط پیمان‌کار تامین شود. هم‌چنین مشخصات دستکش‌های چرمی ساق‌دار برای جوش‌کاران مطابق استاندارد شماره ۱۷۶۴ ایران خواهد بود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۴۳۴ ضوابط و معیارهای فنی آبیاری تحت فشار (مشخصات قنی عمومی) ت- پوشش‌های پلاستیکی قرار گیرند که با اتصالات و تجهیزات برقی کارگاه کار می‌کنند. این لوازم باید توسط کارکنان مذکور استفاده شود و با استانداردهای ایران در مورد کالاهای لاستیکی تطابق داشته باشد. دستکش‌های لاستیکی باید مطابق استاندارد شماره ۱۶۴۵ ایران و مشخصات چکمه‌های لاستیکی با استاندارد شماره ۱۳۸۳ منطبق باشد. ث - پیش‌بندهای چرمی کلیه کارکنانی که با اره‌های زنجیری, آره‌ها یا سوهان دستی یا ماشینی یا وسایل مشابه کار می‌کنند باید ج - حفاظت از پاها کلیه کارکنانی که درگیر کارهایی هستند که خطرات بالقوه. پای آن ها را تهدید می‌کند باید از پوتین‌ها و کفش های ایمنی استاندارد شماره ۱۱۳۶ ایران استفاده کنند. چ - پوشش معمولی تمام کار کنان کارگاه به استتثنای آن‌هایی که نوع کارشان براساس این مشخصات. استفاده از پوشش حفاظتی ویزژه‌ای را الزامی می‌کند. باید لباس کار یک‌سره با رنگ روشن بپوشند. ۶-۷-۲- حفاظت از پوست هنگامی که امکان تماس مواد سوزاننده یا سمی با پوست کارکنان وجود دارد. کارکنان باید به طریق زیر پوشش حفاظتی و روش‌های محافظت از چشم» صورت و سر مطابق مفاد مندرج در بندهای ۱-۷-۲ ۲-۷-۲ و ۳-۷-۲ به‌کار گرفته شود. ۷-۷-۲ کمربند ایمنی, ربسمان ایمنی کارکنانی که بر روی شیب‌های تندتر از ۱:۱/۵ (۱ افقی به ۱/۵ قایم) کار می‌کنند و یا امکان فرو افتادن آن‌ها از ارتفاعی معادل یا بیش از ۲/۵ متر وجود دارد و به وسیله داربست مطمئن, نرده محافظ یا تورهای ایمنی محافظت نشده‌اند. باید به وسیله کمربند ایمنی و ریسمان ایمنی محافظت شوند. پیمان‌کار باید این لوازم» تمرین با آن‌ها و دستورالعمل‌های ضروری در رابطه با استفاده از آن‌ها را مهیا کند. نوع کمربند یا ریسمان ایمنی باید به -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- حفاظت و ایمنی ۴۵ ۸-۷-۲ سایر لوازم ایمنی سایر لوازم ایمنی مانند تورهای ایمنی, کمربندهای ایمنی, ماشین‌آلات متحرک و لوازم ایمنی خاصی که کار کنان را از خطرات ویژه محافظت می‌کند. اگر در مشخصات فنی خصوصی تعیین نشده باشد. باید براساس یکی از استانداردهای مورد قبول دستگاه نظارت. طراحی و ساخته شده باشد و در مواقع مورد نیاز استفاده شود. ۹-۷-۲ حفاظت در برابر غرق شدن هر نوع فعالیتی که در محدوده آب‌های عمیق یا با جریان تند انجام شود و خطر غرق شدن کارکنان وجود محل و در دسترس قرار داشته باشد. ۸-۲- علایم در این بخش, الزامات طراحی تابلوهاء علایم و موانع ایمنی که باید در کارگاه‌های ساخت اجزای مختلف سامانه‌های آبیاری و زهکشی نصب شود و هم‌چنین علایمی که توسط فرد علامت دهنده برای اپراتورهای ماشین‌آلات نشان داده می‌شود. آرایه می‌شود. تابلوهایی که در این‌جا مشخص می‌شود در تمام اوقاتی که کار در جریان است. باید به وضوح قابل رویت باشد و بلافاصله پس از آنکه منتفی شدن خطر مورد اشاره تابلوهاء لازم است تابلو برداشته شود. تابلوهای اخطاردهنده فقط در نزدیکی محل‌هایی نصب خواهد شد که خطر بالقوه وجود دارد و کارکنان باید احتیاط را رعایت کنند. این تابلوها به دو قسمت بالایی و پایینی تقسیم می‌شود. قسمت بالایی که کوچک‌تر و حدود یک سوم ارتفاع تابلو می‌باشد. دارای زمینه سیاه بوده و با حروف زرد بر آن نوشته شده است احتیاط»» قسمت پایینی تابلو که برای کلماتی که نوع خطر را بیان می‌کند در نظر گرفته می‌شود. زرد بوده و اندازه آن حداقل ۱/۵ در ۱ متر خواهد بود. تابلوهای خروج اضطراری باید در دفاتر یا کارگاه‌های سرپوشیده‌ای که ممکن است در آتش‌سوزی‌ها یا سوانح مشابه آسیب ببیند. نصب شود. تابلوهای دیگر که بر آن ها دستورالعمل‌های ایمنی اعلام می‌شود باید دارای دو قسمت باشد که زمینه قسمت بالایی سبز است و بر آن با حروف سفید پیام اصلی نوشته می‌شود و بر زمینه سفید قسمت پایینی با حروف سیاه سایر اطلاعات به کارکنان داده می‌شود. تابلوهایی که مکان های مختلف کارگاه را معرفی می‌کنند. لازم است با حروف سیاه بر روی زمینه سفید و در اندازه قابل خواندن از فاصله ۵۰ متری نوشته شود. تابلوها و موانع ترافیکی و علایم موقتی که بر روی جاده‌ها برای جلوگیری از تصادفات نصب می‌شود. باید منطبق بر آیین‌نامه‌های راهنمایی و رانندگی باشد. این علایم باید پیش از شروع کارهای ساختمانی نصب شده و بلافاصله پس از اتمام کار برچیده شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۴۶ ضوابط و معیارهای فن یآبیاری تحت فشار (مشخصات فنی عمومی) ۹-۲- آتش‌سوزی پیش‌گیری و اطفای حریق استاندارد «حفاظت و ایمنی در کارگاه‌های سدسازی» لازم‌الاجرا است. ۱۰-۲ ایمنی در حین کار با ابزار»ء وسایل و ماشین آلات ۱-۱-۲ ابزارء وسایل و ماشین آلات کلیه ابزارء وسایل و ماشین‌آلاتی که در کارهای سامانه‌های آبیاری تحت‌فشار به کار می‌روند باید استاندارد و سالم باشند و با توجه به دستورالعمل کارخانه سازنده به نحو مطلوب نگهداری شوند و مورد استفاده قرار گیرند. ۲-۱-۲ کتاب راهنمای ماشین آلات تهیه کند و برحسب نیاز در دسترس کارکنان قرار دهد و اطمینان یابد که توصیه‌های کارخانه سازنده در هر مورد به‌طورکامل رعایت می‌شود. ۳-۱۰-۲- حفاظت و سامانه هشداردهنده کلیه حفاظ‌های مکانیکی و الکترونیکی و سامانه‌های هشداردهنده که از طرف سازنده دستگاه‌ها و کارآیی لازم را داشته باشند. ۴-۱۰-۲- تغییر در ماشین آلات هر نوع ۰ پیری در 4 ات وسایل و ماشین‌آلات باید با توجه به دستورالعمل سازنده آن‌ها و9 نظر بیندازد. ۵-۱۰-۲- سرویس و تعمیر ماشین آلات سرویس» تعمیر و کاربری دستگاه‌ها و ماشین‌آلات باید توسط افراد آموزش دیده و با تجربه که از توانایی‌های جسمی و روحی مناسب برای انجام کار مورد نظر برخوردار هستند. صورت گیرد. -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل دوم- حمفاطلت و ایمنی ۳۷ ۶-۱-۲ وسابل حفاظت فردی در صورتی که کارکنان در هنگام کار باابزار» دستگاه‌ها و ماشین‌آلات با خطر سقوط با پرتاب اشیاء پاشیدن اسید. تماس با روغن داغ, تماس با اشیاء تیز و برنده مواجهه با صدای بیش از حد. گرما و سرمای زیاد. ۱۱-۳۲- ایمنی در حین اجرای عملیات ۱-۱۱-۲- کلیات وظایف شغلی کارکنان و انتخاب روش‌های اجرا باید به نحوی انجام پذیرد که با اصول مهندسی و معیارهای ایمنی سازگار باشد. پیمان‌کار در برابر سلامتی کارکنان مسوول است و باید بر مبنای آیین‌نامه‌ها و استاندارهای مصوب شورای عالی حفاظت فنی و کمیته فنی بهداشت حرفه‌ای کشورء تدابیر لازم را برای تامین ایمنی آن‌ها در حین اجرای پیمان به کار گیرد. ۲-۱۱-۲- سازه‌های موقت داربست‌هاء نردبان‌ها. راه‌های موقت. شمع‌هاء سپرهاء قالب‌ها.ء مهارهاء نرده‌های حفاظتی و سایر وسایل و سازه‌های موقت باید از مواد و مصالح مرغوب و مناسب تهیه شوند و طراحی, ساخت. آماده‌سازی و نگهداری آن‌ها مطابق استاندارد‌های معتبر باشد به طوری که اهداف مورد انتظار را تامین کنند. توانایی پذیرش فشارهای وارده را داشته باشند و کار کنان را در برابر خطرات کار محافظت کنند. آیین‌نامه حفاظتی کارگاه‌های ساختمانی مصوب شورای عالی حفاظت فنی در رابطه با سازه‌های موقت مانند انواع داربست. نردبان و نرده‌های حفاظتی معتبر می‌باشد. ۳-۱۱-۲- عملیات خاکی قبل از شروع کارء محل اجرای عملیات باید به طور کامل و دقیق مورد بازرسی قرار گیرد. در مسیر حرکت نزدیکی به پرتگاه» خطوط لوله آب. فاضلاب. گاز. موانع. کابل‌های برق 0 تلفن. قنوات 9 چاه‌های دایر و متروکه -------- صفحهٔ بعد -------- ۴۸ ضوابط و معیارهای قنی "بیاری تحت فشار (مشخصات فنی عمومی) کلیه کارکنان در هنگام اجرای عملیات خاکی باید به وسایل حفاظت فردی مناسب مجهز شوند و به وظایف خود آشنایی کافی داشته باشند و به طور غیرضروری خود را در معرض عوامل زیان‌آور مانند گرد و غبار. صداء گرما و پرتوهای خورشیدی و نیز عوامل مخاطره‌آمیز مانند سقوط از ارتفاع ریزش مواد و برخورد با ماشین‌آلات قرار ندهند. درصورت لزوم برای تعیین موقعیت‌های خطرناک و حفظ هوشیاری کارکنان باید از علایم هشدار دهنده و برچسب‌های ایمنی استفاده کرد. در صورت نیاز برای جلوگیری از ریزش‌های احتمالی دیواره محل حفاری‌ها. ترانشه‌ها و شیروانی‌ها باید با قراردادن و بستن حایل‌های موقت محافظت شوند. در زمین‌های ریزشی, در مهاربندی‌ها و به‌کارگیری سپرها باید دقت به عمل آید و قفل و بست‌های مناسب تامین شود. در مواردی که قرار است کارکنان درون ترانشه یا محل حفاری کار کنند باید بازرسی‌های زیر از نظر ریزش و خاک و یا سنگ. کار متوقف شود. الف- حداقل روزی یک بار» درصورتی که کارکنان به طور مرتب درون ترانشه کار می‌کنند. ب< پس از هر ریزش غیرمنتظره مصالح به داخل ترانشه. برای شروع دوباره عملیات. تامین نظر دستگاه نظارت به لحاظ رعایت مقررات ایمنی ضروری است. عملیات چال‌زنی و انفجار باید مستقیماً زیر نظر و مراقبت تکنیسین‌های با تجربه و آموزش دیده و دارای مجوز رسمی از مراجع ذیصلاح صورت گیرد. برای هریک از عملیات انفجار محل و وضعیت چال هاء عمق و بار هر انفجار باید در اوراق مخصوص ثبت شده و پس از تایید دستگاه نظارت. نگهداری شود تا بیدا در صورت نیاز بتوان به آن‌ها رجوع کرد. موافقت دستگاه نظارت با روش چال‌زنی و انفجار موجب رفع مسوولیت از پیمان‌کار در مورد عواقب سوء احتمالی انفجار نخواهد شد. دستگاه نظارت باید حداقل یک ساعت قبل از هر عملیات انفجارء از محل و وسعت انفجار اطلاع حاصل کند. علاوه بر این پیمان‌کار باید در مورد برقراری یک نظام خبری مطمئن برای اعلام قبلی هر انفجار به کلیه کار کنان و افراد حاضر در منطقه انفجار مبادرت کند. در صورتی که بر اثر عملیات انفجار توقف رفت و آمد وسایل نقلیه عمومی ضرورت داشته باشد. پیمان کار موظف است مجوز این توقف های موقت را از مقامات مربوطه کسب و نتیجه را به اطلاع دستگاه نظارت برساند. ۴-۱۱-۲- کارهای بتنی ۱-۴-۱۱-۲- قالب‌بندی قالب‌بند و سایر کارکنان مرتبط باید بدون زحمت و پذیرش خطر به قسمت‌های مختلف سازه دسترسی داشته باشند و در موقعیت مناسب قرار گیرند. جایگاه کار و تجهیزات ایمنی مربوط به آن به عنوان یکی از -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل دوم- حفاظلت و ایمنی ۳۹ عناصر اصلی قالب باید شرایط ایمنی را برای کارکنان فراهم کند. قالب‌بند باید به وسایل حفاظت فردی مناسب مانند دستکش ایمنی. لباس کارء کلاه ایمنی و کفش ایمنی مجهز شود. برای اطمینان از پایداری و استحکام قالب باید قبل از بتن‌ریزی کلیه اجزای آن را به دقت بازرسی کرد. قالب‌برداری باید احتیاط‌های لازم در برابر خطر ریزش ناخواسته بتن و جدا شدن قالب انجام پذیرد. مواد شیمیایی که به عنوان رهاساز در قالب‌ها به کار می‌روند نباید حاوی ترکیبات سمی و قابل اشتعال باشند یا به ۲-۴-۱۱-۲- ارماتوربندی محموله‌های میل‌گرد که به محل کارگاه حمل می‌شوند باید به نحوی تخلیه شوند که ضمن آسیب ندیدن میل‌گرد. به کارکنان نیز صدمه‌ای وارد نشود. هنگام بریدن و خم کردن میل‌گرد استفاده از میز آرماتوربندی و ابزار مناسب ضروری است. هم‌چنین در حین آرماتوربندی برای کاهش حوادث و پیامدهای زیان‌بار آن رعایت موارد زیر الزامی است: الف - کار کنان باید به وسایل حفاظت فردی مورد نیاز مجهز شوند. ب- در صورتی که تردد کارکنان بر روی شبکه میل‌گرد. باید با قراردادن تعدادی تخته با صفحه فولادی شطرنجی روی میل‌گردها گذرگاهی به‌وجود آورد تا احتمال لغزیدن و سقوط کارکنان کاهش یاید و شبکه آرماتور نیز أسیب نبیند. پ- میل‌گردهای انتظار و امثال آن که از بتن بیرون زده‌اند. درصورت سقوط کارگران می‌توانند موجب صدمات جدی شوند. به همین دلیل پوشاندن آن‌ها با تخته و یا وسایل دیگر ضروری است. ۳-۴-۱۱-۲- بتن پاشی در شرایط اجرای کار با روش بتن پاشی, متصدی دستگاه بتن پاش و تزریق سممان باید از عینک ایمنی استفاده کند. فشار هوای این دستگاه‌ها نباید از مقادیر مذکور در دستورالعمل‌های سازندگان ماشین‌آلات که به کسی در فاصله‌ای کمتر از ۱۰ متر از خروجی لوله در مسیر بتن قرار گیرد. ۵-۱۱-۲- کارهای فلزی در نقشه‌های کارگاهی برای ساخت و نصب سازه‌های فلزی علاوه بر سرعت انجام کار و کاهش هزینه عملیات باید ایمنی در حین اجرا نیز به طور جدی مورد توجه عوامل فنی و مسوولان پیمان‌کار در کارگاه قرار گیرد و تدابیر لازم برای پیش‌گیری و کنترل حوادث و آسیب‌های شغلی انجام پذیرد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۵۰ ضوابط و معبارهای قنی ابیاری تحت فشار (مشخصات فقنی عمومی) کلیه معابرء پلکان‌هاء سطوح شیبدارء بازشوها و به‌طورکلی تمام نقاطی که احتمال سقوط افراد وجود دارد. باید به وسیله نرده و پوشش‌های مناسب حفاظت شوند. در صورتیکه کارکنان در ارتفاع بیش از ۳/۵ متر کار می‌کنند برای بالابردن تیرآهن‌ها باید از وسایل بالابر و کابل‌ها و یا طناب‌های استاندارد مطابق با آیین‌نامه وسایل و تجهیزات بالابر مصوب شورای عالی حفاظت فنی استفاده شود. کاربرد زنجیر در این مورد مجاز نیست. در مواردی که ستون‌های آهن روی هم می‌نشینند نباید بیش از یک طبقه ستون بدون جوشکاری و اتصالات لازم روی ستون زیرین قرار داده شوند. در موقع نصب ستون‌ها.ء تیرها و سایر قطعات فلزی قبل از جداکردن نگهدارنده قطعات. باید حداقل نصف تعداد پیچ و مهره‌ها بسته شده و یا جوشکاری شوند. قبل از نصب یک تیر روی تیراأهن دیگر باید تیر زیرین صد درصد پیچ و مهره یا جوشکاری شده باشد. هنگام بارندگی شدید. وزش بادهای سخت و یخ‌بندان باید از نصب و برپا کردن اسکلت فلزی خودداری کرد. سطوحی که در فاصله ۵۰ میلی‌متری از محل هر جوش کارگاهی قرار می‌گیرند باید از موادی که به جوشکاری لطمه می‌زنند یا در حین جوشکاری گازهای سمی و بیماری‌زا تولید می‌کنند کاملاً پاک شوند. ۶-۱۱-۲- سیم‌کشی و نصب تاسیسات و تجهیزات برقی و اجرای تاسیسات برقی ساختمان‌ها (مبحث سیزدهم مقررات ملی ساختمان ایران) و توسط اشخاص ذیصلاح انجام شود. در کلیه سیم‌کشی‌هایی که برای استفاده‌های موقت انجام می‌شود. علاوه بر رعایت مفاد آیین‌نامه فوق‌الذ کر رعایت موارد زیر نیز الزامی است: :25 برای جلوگیری از ازدیاد و پراکندگی سیم‌های آزاد متحرک. به تعداد کافی پریز در محل‌های مناسب :۴ سمم‌کشی برای استفاده‌های موقت در صورت امکان باید در ارتفاع حداقل ۲/۵ متری از کف انجام ۷-۱۱-۲- کارخانه ساخت بتن و سنگ‌شکن‌ها کارخانه‌های ساخت بتنء سنگ شکن‌ها.ء کار گاه‌های تولید مصالح ریزدانه و درشت دانه. انبارهاء سیلوهاء قیف‌های بارگیری و دیگر تجهیزات وابسته باید به گونه‌ای طراحی و ساخته شوند که به لحاظ پایداری دارای ضریب اطمینان کافی بوده تا ضمن تقلیل هرگونه خطرء مانعی جهت تخریب و از تعادل خارج شدن سازه‌های -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل دوم- حمفاطلت و ایمنی ۵۱ شوند تا مجهز به سیستم کنترل گرد وغبار بوده» به گونه‌ای که توسط پاشیدن آب و یا روش‌های دیگر میزان گرد وغبار را تحت کنترل درآورده و رعایت بهداشت و ایمنی را به عمل آورده باشند. ۱۳-۲- بارگیری, حمل و تخلیه پیمان‌ کار موظف است در هنگام بارگیری. حمل و تخلیه مواد و مصالح, کلیه مقررات راهنمایی و رانندگی و هم‌چنین آیین‌نامه‌های وزارت راه و ترابری را به طور کامل اجرا نماید. پیمان‌کار باید در طراحی و اجرای راه‌های انحرافشی, معیارهای کنترل کننده و اجباری وزارت راه و ترابری از جمله عرض‌راه» عرضص پل با آب‌نماء قوس‌های افقی و عمودی. شیب طولی 0 حداقل فاصله دبند توقف ر رعایت نموده و با نصب علایم راهنمایی و رانسدگی لازم از جمله تابلوهای هشداردهنده. چراغ‌های چشمک‌زن و... تسهیلات لازم حمل و نقل را فراهم نماید. -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- عملیات سازی» ۰ ۰ #مر فصل ۳ کار گاه -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- عملیات آماده‌سازی, نجهیز و برچید نکارگاه ۵۵ ۱-۳ کلیات تجهیز کارگاه. شامل عملیات. اقدام‌ها و تدارکاتی است که باید به‌صورت موقت انجام شود تا شرایط لازم جهت شروع. ادامه و پایان دادن به عملیات اجرایی موضوع پیمان طبق اسناد و مدارک پیمان, فراهم گردد. برای این منظور کارفرما محل مناسب ر تبهیه نموده 9 برای مدت اجرای عملیات موضصوع پیمان. در اختیار پیمان کار برچیدن کارگاه عبارت از جممع‌آوری مصالح, تاسیسات و ساختمان‌های موقت. خارج کردن مصالح, تجهیزات. زمین‌ها و محل‌های تحویلی از کارفرما می‌باشد. به‌طورکلی عملیات تجهیز و برچیدن کارگاه شامل موارد زیر ۳ ساختمان‌های پشتیبانی. ساختمان‌های عمومی و محوطه‌سازی. احداث و نگهداری راه‌های مورد نیاز شامل راه‌های دسترسی, سرویس ارتباطی و انحرافی. ۳ تامین و راه‌اندازی تاسیسات مورد نیاز ازجمله آب. برق, تلفن, تاسیسات گرمایشی و سرمایشی. حفاظت و ایمنی کارگاه و کار کنان. "۷ تامین غذای به موقع و به مقدار کافی جهت کلیه کارکنان و امکانات رفاهی و استراحت آن‌ها. باز نمودن و جابجا کردن و در صورت نیاز تخریب تمامی تجهیزات و تاسیسات نصب شده در پایان کار و تمیز کردن و تسطیح زمین‌های تحویلی و برگرداندن آن به شکل اولیه. عملیات تجهیز کارگاه اصولاً در دو مرحله به‌شرح زیر انجام می‌شود: - تجهیز اولیه در این مرحله باید حداقل امکانات و تاسیسات لازم لازم جهت امکان آغاز قسمت‌های مقدماتی کارهای اجرایی. تامین شود. از جمله این اقدامات عبارتند از: تامین‌بخشی از محل کار دفاتر انبار و سکونت عوامل (پیمان‌کار» مشاور و کارفرما) تامین آب. برق, تلفن و موارد ضروری دیگر. - تجهیز ثانوبه در این مرحله با توجه به اسناد پیمان. تجهیز کارگاه به‌طورکامل انجام می‌شود. بخش عمده‌ای از عملیات احداث دفاتر کار, خوابگاه‌هاء ساختمان‌های پشتیبانی. ساختمان‌های عمومی. انبارها و انواع راه‌ها و برقراری است انجام و تکمیل آن‌ها تا آخر پروژه ادامه داشته باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۳- تعهدات و مسوولیت‌های پیمان کار در تجهیز و برچیدن کارگاه پیمان‌کار موظف است بی‌درنگ پس از تحویل محل کارگاه. با توجه به فهرست بهای تعیین شده در مدارک پیمان. طرح جانمایی تجهیز کارگاه را تهیه نماید و پس از تایید دستگاه نظارت آن را مبنای تجهیز کارگاه قرار دهد. ۳ پیمان‌کار موظف است (پس از معرفی از طرف کارفرما) نسبت به مراجعه به دستگاه‌ها و سازمان‌های دولتی جهت گرفتن انشعاب آب. برق, گازء تلفن و در صورت نیاز کسب مجوز لازم جهت حفر و تجهیز چاه عمیق و یا نیمه عمیق و موارد مشابه, اقدام نماید. ۳ پیمان کار باید عملیات تجهیز کارگاه را در مدت زمان پیش‌بینی شده با توجه به شرایط منطقه و در حدود متعارف به انجام برساند. ۳ در مواردی که مشخصات فنی اجرایی ویژه‌ای جهت عملیات تجهیز و برچیدن کارگاه در اسناد و مدارک پیمان درج شده باشد. پیمان‌کار ملزم به رعایت آن ها خواهد بود. ۳ پیمان کار موظف است. ساختمان‌ها و تاسیسات موقت کارگاه را در برابر حوادث اتفاقی مانند آتش‌سوزی و سیل با هزینه خود. بیمه نماید. پیمان کار موظف است در طول عملیات اجرایی و نیز عملیات تجهیز و برچیدن کارگاه مفاد مواد ۲۱ و ۲۳ ۳۳- راه‌ها در طول دوره ساخت شبکه‌های آبیاری تحت فشارء شبکه‌ای از راه‌های خدمات رسانی به کارگاه و محل کار مورد نیاز می‌باشد. پیمان‌کار باید قبل از آغاز عملیات اجرایی, تایید دستگاه نظارت را در مورد انتخاب مسیرها و طراحی راه‌هاء. کسب نماید. پیمان‌کار موظف است در احداث کلیه راه‌های مورد نیاز اعم از راه‌های دسترسی, سرویس, ارتباطی و انحرافی, مفاد نشریه ۱*۰۱ با عنوان « مشخصات فنی عمومی راه» و نشریه ۲۶۳ با عنوان « آیین‌نامه طرح پل‌های راه و راه‌آهن در برابر زلزله» و مجموعه نشریه ۲۶۷ با عنوان «آیین‌نامه امنیتی راه‌ها ( ایمنی راه و حریم. ایمنی ابنیه فنی, تجهیزات ایمنی راه. ایمنی بهره‌برداری)» را رعایت نماید. هم‌چنین پیمان‌کار باید در حین عملیات اجرایی با ایجاد مانع و استخدام نگهبان از ورود افراد و ماشین‌های متفرقه به محدوده کارگاه جلوگیری به‌عمل آورد. مشخصات هندسی راه‌ها باید به‌گونه‌ای باشد که نیازهای دوره ساخت را با توجه به انواع وسایل نقلیه. سرعت و حجم ترافیک. با توجه به شرایط توپوگرافی و شیب محل تامین نماید. شیب طولی محور راه در حالت کل -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- عملیات آماده‌سازی. نجهیز و برچیدن کارگاه ۵۷ نباید بیش از ۱۰ درصد باشد. در شرایط خاصی و در طول کوتاهی از مسیرء پس از مواففت دستگاه نظارت عملیات خاکی راه‌ها شامل کلیه کارهای لازم برای آماده سازی مسیرء بسترء حریم راه» کوبیدن بستر. خاک‌برداری, خاک‌ریزی لازم و عملیات روسازی راه شامل زیراساس, اساس و آسفالت می‌باشد. کلیه این عملیات باید براساس استانداردها و آیین‌نامه‌های فوق‌الذکر و نیز مطابق با مشخصات فنی خصوصی پیمان و منطبق با دستورات دستگاه نظارت انجام شود. ۴-۳ ساختمان‌ها و تسهیلات رفاهی محدوده تحجهیز کارگاه عموماً به دوقسمت محدوده کارگاهی و محدوده اداری- مسکونی تقسیم می‌شود. لازم است ساختمان‌های آداری و مسکونی جدا از بخش کارگاهی اجرا شوند. ساختمان‌های اداری- مسکونی با توجه به حجم عملیات اجرایی با نظر دستگاه نظارت شامل تمام یا بخشی از موارد زیر با ابعاد متناسب با کارگاه خواهد بود : * منازل خوابگاه‌ها * امکانات صرف غذا با فضا و شرایط مناسب * درمانگاه و پا امکانات فوریت‌های پزشکی 9 نمازخانه ٩‏ ساختمان‌های اداری * اطاقک حراست اداری ۹ امکانات آموزشی 9 فضاهای ورزشی * ساختمان آزمایشگاهی محلی پیمان‌کار موظف است در احداث کلیه تاسیسات و ساختمان‌های دایمی و موقت. مقررات و آیین‌نامه‌های ملی الزامی بخصوص مقررات ملی ساختمانء مشخصات فنی عمومی کارهای ساختمانی (نشریه ۵۵)» آیین‌نامه ۰ زلزله ایران. آیین‌نامه بتن آبا و استانداردهای حفاظت و ایمنی وزارت کار را رعایت نماید. نقشه‌های اجرایی ساختمان‌های مورد نیاز با رعایت موارد فوق باید توسط پیمان‌کار تهیه و قبل از اجرا به تایید دستگاه نظارت برسد. ساختمان‌ها باید دارای ظاهری زیبا بوده و به نحوی طراحی و اجرا شود که با شرایط اقلیمی منطقه سازگار باشد. این ساختمان‌ها را می‌توان با استفاده از اسکلت فلزی, مصالح بنایی, اسکلت بتنی و -------- صفحهٔ بعد -------- اشامیدنی. سیستم دفع فاضلاب. تهویه هواء و سیستم های گرمایشی و سرمایشی باشد. سالن غذاخوری باید دارای محوطه و تجهیزات لازم برای صرف غذا باشد. همچنین دارای آشپزخانه مجهز به وسایل پخت و پزء یخچال و وسایل لازم و قفسه‌بندی شده باشد. پیمان‌کار باید با نظر دستگاه نظارت در حد کافی, امکانات رفاهی و عمومی از قبیل نمازخانه. محل ورزش و غیره را برای استفاده کارکنان خود. پیمان‌کاران جزء, دستگاه نظارتی و کارفرما فراهم نماید. دستگاه نظارت و کارفرما بدون پرداخت وجهی از تمامی امکانات و تسهیلات فوق استفاده خواهند کرد. ۱-۴-۳ تامین سکونت از طربق اجاره منزل در صورتی که به‌جای احداث ساختمان‌های مسکونی مبادرت به اجاره ساختمان شود. منازل مورد اجاره باید کلیه شرایط لازم را داشته و به تایید دستگاه نظارت برسد. و دفاتر آداری. می‌توان از کاروان استفاده نمود. این کاروان‌ها باید استاندارد بوده و مجهز به سیستم‌های گرمایشی و سرمایشی, آب. برق. تلفن, آبدارخانه و سرویس‌های بهداشتی باشند. ۳-۴-۳ تامین سکونت از طریق خرید ساختمان‌های موجود ساختمان‌های موجود خریداری نماید و آن ساختمان‌ها شرایط و امکانات لازم را داشته باشند. پس از تایید دستگاه نظارت می‌تواند اقدام به خرید آن‌ها نماید. با توجه به ماده ‎۳۹٩‏ شرایط عمومی پیمان. کلیه ساختمان‌هایی که در زمره تجهیز کارگاه تهیه شده باشند. متعلق به پیمان‌کار می‌باشند و بابت خرید آن‌ها پرداخت اضافه‌ای علاوه بر آن‌چه در تجهیز کارگاه پیش‌بینی صورت توافق پیمان‌کار می‌تواند آن‌ها را از پیمان‌کار خریداری نماید. ۴-۴-۳- نمازخانه -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم - عملیات آماده‌سازی. نجهیز و برچید نکارگاه ۵۹ ۵-۳-۳ تاسیسات و امکانات ورزشی ارزیابی قرار خواهد گرفت. ۵-۳- دفاتر دفاتر مربوط به کارفرماء دستگاه نظارت و پیمان‌کار باید در محدوده نزدیک به هم و در محوطه آداری احداث ۶-۳ انبارها ۱-۶-۳ انبار سیمان پاکتی احداث آن‌ها از کف‌های بتنی درجا و دیوارهای آجری به ضخامت ۲۲ سانتی‌متر با اندود ماسه سیمان و درب‌های ریلی به ارتفاع مناسب ورود و خروج تریلرهای انتقال سیمان استفاده شود. ۳-۶-۳ انبار سیمان در سیلو سیلوهای ذخیره سیمان باید بر روی فونداسیون‌های متناسب با ظرفیت سیلو و نیازهای کارگاه تهیه ۳-۶-۳ انبار ابزار کار انبار ابزار کار نیز باید در ساختمان قاب دروازه‌ای با کف بتن درجاء دیوارهای آجری به ضخامت حداقل ۲۲ سانتی‌متر و رعایت کلیه مقررات آرایه شده در قسمت ۴-۳۲ احداث شوند. انبار مواد سوزا باید حداقل در فاصله ۱۶۰۰ متری و در زیرزمین با در محلی خارج از محوطه کارگاه احداث شود. احداث انبار مواد سوزا و انتقال و نگهداری مواد آن‌ها باید مطابق دستورالعمل‌های آرایه شده از طصرف نیروهای مسلح ارتش جمهوری اسلامی ایران باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۰ ضوابط و معیارهای قنی ابیاری تحت فشار (مشخصات فنی عمومی) در صورت پیش‌بینی و یا نیاز به حفاری‌های ژئوتکنیکی, در هنگام اجرای عملیات باید محلی سرپوشیده برای انبار مغزه‌های حفاری پیش‌بینی نمود. جعبه‌های مغزه‌ها باید تا آماده شدن انبار نمونه‌هاء در جایی دور از باران و ۶-۶-۳- مخازن ذخیره سوخت پمپ بنزین پیمان‌کار باید متناسب با ماشین‌آلات موجود در کارگاه, مخازن سوخت تهیه کند. برای سوخت‌گیری استقرار ماشین در داخل گودال, سوخت‌گیری به صورت ثقلی انجام شود. در صورت ضرورت احداث پمپ بنزین, رعایت ضوابط استانداردها و مشخصات فنی وزارت نفت الزامی است. در احداث و نگهداری مخازن سوخت و سوخت‌گیری, رعایت موارد ایمنی و حفاظت محیط‌زیست و کنترل‌های دوره‌ای برای جلوگیری از نشت مواد نفتی به محیط‌زیست الزامی است. ۷-۶-۳ انبار لوله و اتصالات به منظور انبار لوله و اتصالات ورودی به کارگاه و استفاده آن‌ها در طول عملیات اجرایی, بایستی انبار دیوارهای آجری با ضخامت حداقل ۲۳ سانتی‌متر با اندود ماسه سیمان و درب‌های ریلی با ارتفاع مناسب ورود و وجود داشته باشد. فضای انبارها باید به‌گونه‌ای طراحی شود که لوله‌ها و اتصالاتی که زودتر وارد انبار شده‌اند. ۷-۳- تعمیرگاه‌ها و پارکینگ‌ها ۱-۷-۳ تعمیرگاه ماشین آلات سنگین ساختمان این تعمیرگاه‌ها باید از نوع قاب فلزی شبب‌دار (قاب دروازه‌ای) با دهانه مورد نیاز جهت عبور -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- عملیات آماده‌سازی. نجهیز و برچیدن کارگاه ۶۱ ۲-۷-۳- تعمیرگاه ماشین آلات سک که می‌تواند کوچک‌تر در نظر گرفته شود. ۳-۷-۳ کارگاه سرویس ماشین آلات سنگین احداث می‌شود و باید دارای سیستم آب گرم و حتی‌الامکان هوای فشرده باشد. به منظور پارک و نگهداری ماشین‌آلات سنگین در مواقع مورد نیاز بایستی با توجه به تعداد مورد استفاده در به‌منظور پارک و نگهداری ماشین‌آلات سبک در مواقع مورد نیاز باید زمینی مسطح در نزدیکی دفاتر کارگاه در نظر گرفته شود. پارکینگ ماشین‌آلات سبک باید دارای سایه‌بان مستحکم و کف بتنی یا آسفالت با جداول بتنی در اطراف و در محل‌های توقفگاه آتومبیل‌ها باشد. ۸-۳- کارگاه‌های پشتیبانی دارای قاب دروازه‌ای با ابعاد متناسب با پروزژه با دیوارهای آجری حداقل ۳۲ سانتیمتر 9 کف بشی 9 اندود گچ 9 خاک و نازک‌کاری مربوطه باشد. جلوگیری به عمل آید. ۹-۳- آزمایشگاه بنا به نظر دستگاه نظارت و با توجه به نوع فعالیت‌هاء ساختمان آزمایشگاه با زیربنای مناسب برای انجام آزمایش‌های مورد نیاز تجهیز می‌شود. آزمایشگاه باید دارای فضای کافی برای انجام انواع آزمایش‌های مورد نیاز, -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۲ ضوابط و معیارهای فنی ابیاری تحت فشار (مشخصات فنلی عمومی) اتاق سرپرست آزمایشگاه و سرویس بهداشتی باشد. نازک‌کاری داخل اتاق‌ها بایستی از اندود ماسه سیمان با استر و کف موزاییک و نازک کاری دیوارهای سالن با اندود ماسه سیمان با استر و کف آن بتن درجا باشد. ۱-۳ ساختمان نگهبانی این ساختمان معمولاً با مصالح بنایی همراه با تعبیه شناژهای قایم و افقی ساخته می‌شود و عملیات اجرایی آن مانند سایر ساختمان‌ها می‌باشد. ۱۱-۳ ساختمان درمانگاه و تاسیسات بهداشتی مشخصات این ساختمان در مشخصات فنی خصوصی آرایه می‌گردد. در صورت عدم توجه به این مساله در مشخصات فنی خصوصی و در صورت نیاز به تشخیص دستگاه نظارت. متناسب با حجم عملیات. این ساختمان از اسکلت فلزی یا بتنی و یا با مصالح بنایی ساخته می‌شود و دارای ورودی» مطب. اتاق معاینه. پارکینگ. سرویس‌های بهداشتی, اتاق استراحت و داروخانه می‌باشد. عملیات نازک‌کاری در کف برای قسمت‌های اتاق معاینه, اتاق استراحت و داروخانه با موزاییک ایرانی, در سرویس‌های بهداشتی سرامیک درجه یک ایرانی» در ورودی سنگ پلاک دو تیشه داغون و در قسمت پارکینگ آمبولانس, کف از بتن درجا خواهد بود. قرنیز دیواره‌ها در قسمت های اتاق معاینه. اتاق استراحت و داروخانه, سنگ پلاک چینی به ضخامت یک سانتی‌متر و ارتفاع ده سانتی‌متر خواهد بود. نازک‌کاری بدنه دیوارها و سقف با اندود ماسه سیمان و اندود گچ پرداخت شده و نهایتاً رنگ روغنی مات با زیرسازی و آستر اجرا خواهد شد. نازک‌کاری سرویس بهداشتی درمانگاه مانند سایر ساختمان‌ها می‌باشد. ۱۲-۳ آشپزخانه‌ها و غذاخوری‌ها آشپزخانه, و انبار موادغذایی از نوع سوله یا دیگر سیستم‌های سازه‌ای مناسب ساخته می‌شوند. دیوارهای جداکننده. قسمت‌های مختلف را از همدیگر مجزا نموده و در سالن غذاخوری میز و صندلی به تعداد مورد نیاز که به تایید دستگاه نظارت رسیده باشد. فراهم می‌شود. در ساختمان سردخانه مواد غذایی به میزان مورد نیاز منظور خواهد شد. در ساختمان انبار مواد غذایی, قفسه‌هایی برای جاگذاری موادغذایی که به صورت بسته‌بندی شده می‌باشد تعبیه می‌گردد. درهای مورد استفاده در آشپزخانه هاء غذاخوری‌ها و انبار مواد غذایی باید طوری احداث شود که به هیچ عنوان حشرات موذی نظیر موش‌های صحرایی و معمولی نتواند به داخل آن نفوذ کند و به لحاظ بهداشتی دیوارها بدون درز و روزنه باشد و پنجره و درها توری داشته باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- عملیات آماده‌سازی. نجهیز و برچیدن کارگاه ۶۳ امکانات حما ل و توزیع غذا برای عوامل پیمان‌کار و مشاور در کارگاه‌های مختلف پروزژه‌های وسیع باید به تایید دستگاه نظارت برسد. ملزومات تحویل غذا به کارگران و ظروف و وسایل صرف غذا باید به تعیداد کافی بوده و تمهیدات لازم برای رعایت اصول بهداشتی اعلام شده در فصل دوم فراهم گردد. ۱۳-۳ تاسیسات و شبکه تامین برق ۱-۱۳-۳۳ تاسیسات و شبکه تامین برق اضطراری ظرفیت موتور ژنراتورها توسط دستگاه نظارت با مشخصات فنی خصوصی تعیین می‌شود. سیستم برق اضطراری ۲-۱۳-۳- تاسیسات و شبکه تامین برق دایم برق اصلی کارگاه به مقدار مورد نیاز از طریق شبکه سراسری توسط کارفرما تامین و آماده بهره‌برداری خواهد شد و اجرای شبکه توزیع, نگهداری, بهره‌برداری و مصرف برق در داخل کارگاه را به عهده خواهد بود. پیمان‌ کار باید تمامی سیستم توزیع برق خود را تهیه و برای برق‌رسانی از طریق کلید خانه در محل مصارف خود از قبیل قسمت‌های مسکونی, قسمت اداری» ساختمان‌ها سرویس, کارگاه‌های مختلف و منطقه کار و غیره مورد بهره‌برداری قرار دهد. این سیستم باید حداقل شامل موارد زیر باشد : الف- ترانسفورماتورهاء قطع کننده‌هاء ایزولاتورهاء کلیدهای اطمینان, تنظیم‌کننده ولتاژ و سایر تجهیزات مورد لزوم برای تغییر ولتاز ۱۴-۳- تاسیسات شبکه تامین آب ۱-۱۴-۳- تاسیسات و شبکه تامین آب شرب و خانگی پیمان کار باید برای کارگاه 0 ساختمان‌های مربوطه تمامی اقدامات تامین آب شرب بهداشتی اعم از تهیهد. تصفیه. انتقال و توزیع تا ورودی محوط مسکونی و کارگاه را انجام دهد. بدیهی است علاوه بر آب مورد نیاز خود. آب مصرفی مورد نیاز کارفرما و دستگاه نظارت و پیمان‌کاران جرء ر نیرز باید تامین نماید. اقدامات تامین آب شامل موارد زیر می‌باشد : -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۴ ضوابط و معیارهای فنی ابیاری تحت فشار (مشخصات فنی عمومی) * ایستگاه پمپاژ در شرایطی که تامین آب به صورت ثقلی مقدور نباشد. 9 آب از ابتدای زمان تهیه تاهنگام مصرف ممکن است دست‌خوش تغییرات زیادی شود. از این رو انجام تصفیه در هر مرحله ضروری است. تعبیه مخزن فلزی یا بتنی برای ذخیره آب. ۹ شبکه لوله‌کشی به‌منظور انتقال آب از ایستگاه پمپاژ به تصفیه‌خانه و سپس به مخزن آب و بالاخره به محل‌های مصرف تصفیه آب که بطور عمده شامل مراحل اولیه و ثانویه بشرح زیر می‌باشد : بیولوژیکی آب کلرزنی می‌شود. - در مرحله دوم تصفیه. آب از کربن فعال عبور داده می‌شود تا عناصر آلی که موجب تغییر رنگ آن شده است را جذب کند. چنانچه املاح آب زیاد باشد با افزایش مواد شیمیایی مناسبء مقداری از آن را ته نشین نموده تا درصد آن به حد قابل قبولی برسد. برای انتقال آب از لوله‌های فولادی زنگ نزن به ضخامت جدار حداقل ۳ میلیمتر یا لوله‌های پلی‌اتیلن فشار قوی استفاده خواهد شد. این لوله‌ها در عمق حداقل ۶۰ سانتی‌متر از سطح زمین کار گذارده می‌شود. در صورتی که منطقه عملیات اجرایی سردسیر باشد. برای جلوگیری از یخ‌زدگی حداقل عمق کارگذاری لوله در ۱/۲۰ متری سطح زمین طبیعی می‌باشد. مشخصات آب شرب باید با استاندارد « موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران» همخوانی داشته باشد. در تامین آب صنعتی به لحاظ کمی و کیفی لازم است شرایط و مشخصات مورد نیاز طبق نظر دستگاه نظارت تامین گردد. به‌ویره در تامین آب جهیست تولید بتن موضوع مشخصات شیمیایی آب و در سیستم ۱۵-۳ تاسیسات و شبکه فاضلاب پیمان کار باید طراحی. احداثت و نگهداری سیستم فاضلاب کار گاه را انجام دهد. روش‌های راه‌اندازی 9 -------- صفحهٔ بعد -------- قصل سوم- عملیات آماده‌سازی. نجهیز و برچیدن کارگاه ۵ جنس پی‌وی‌سی باشد و در عمق حداقل ۶۰ سانتی‌متری دفن شود و در مسیر خطوط جمع‌آوری فاضلاب مواد فاضلاب باید به یک واحد انبارسپتیک ۱(مخزن فاضلاب) هدایت شود.ء در صورتی‌که احداث چاه جذبی ۲-۱۵-۳- تاسیسات دفع زباله و مواد زاید و سیستم زهکشی در مورد دفع زباله و مواد زاید پیمان‌کار باید زباله‌ها و نخاله‌های کارگاه را با رعایت ضوابط بهداشتی جمع‌آوری و از محدوده کارگاه خارج و به روشی منطبق بر استانداردهای زیست محیطی و مورد تایید دستگاه نظارت در محل مناسب تخلیه و یا معدوم نماید و یا پس از تایید دستگاه نظارت در محیطی مناسب گودال هایی را ایجاد نماید و زباله و مواد زاید را در آنجا دفن نماید. این محل نباید مشرف به رودخانه. دریاچه. سدانحرافی و یا مسیر رفت و آمد باشد. سیستم زهکشی باید براساس شدت بارندگی, طراحی شود. سیستم جمع‌آوری آب‌های ناشی از بارندگی باید به‌گونه‌ای باشد که آب باران موجب فرسایش و عدم پایداری خاک‌های منطقه نشود. کارفرما در حد مورد نیاز خطوط تلفن و فاکس را به‌صورت ارتباط محلی و با بین شهری برای کارگاه در نظر خواهد گرفت. پیمان‌کار باید سیستم مخابرات داخلی کارگاه را احداث و بهره‌برداری نماید. پیمان کار در تمامی دوره ساخت مسوول نگهداری خطوط و سیستم تلفن است. سیستم تلفن پیمان کار باید در تمامی مدت آماده استفاده کارفرما و دستگاه نظارت باشد. نصب و پیمان‌ کار مسوول نگهداری این سیستم در تمامی دوره ساخت طرح خواهد بود. ۱۷-۳ تاسیسات تهیه سنگ‌دانه‌های بتن و مصالح خاک‌ریزی بتن‌ریزی و خاکریزی و مصالح سنگی به‌صورت ذخیره در کارگاه داشته باشد. مزا0ه۱۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۶ ضوابط و معیارهای فنی ابیاری تحت فشار (مشخصات فنی عمومی) ۱۹-۳- تاسیسات انتقال و ریختن بتن مناسب را برای انتقال و ریختن بتن انتخاب نموده و پس از تایید دستگاه نظارت اقدام نماید. ۳۲۰-۳ برچیدن کار گاه پس از اتمام عملیات ساختمانی پروزه» پیمان کار باید نسبت به جمع‌آوری مصالح. تاسیسات 9 ساختمان‌های لزوم به شکل اول برگرداندن زمین‌ها و محل‌های تحویلی کارفرماء طبق دستور دستگاه نظارت اقدام نماید. در صورتی که کارفرما برخی از این تاسیسات را نیاز داشته باشد طبق شرایط خصوصی و فهرست بهای پیمان. پیمان کار باید این تاسیسات را در اختیار کارفرما قرار دهد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۴ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- عملیات خاکی ۶۹ ۱-۴- مقدمه در پروژه‌های آبیاری تحت فشار عملیات خاکی شامل تمیز کردن بستر و حریم کار از وجود گیاهان و علف‌های هرز و ریشه‌کنی آن‌هاء برداشت خاک‌های نباتی و خاک‌های نامناسب. برداشت خاک از قرضه., حفر ترانشه خطوط لوله. برگرداندن خاک به ترانشه‌هاء پی‌کنی. گودبرداری. هم‌چنین کارهای ریختن. پخش و کوبیدن خاک و رگلاژز سطوح ضرورت می‌یاید. عملیات خاکی در پروژه‌های آبیاری تحت فشار شامل عملیاتی است که بسته به وسعت و شرایط هر پروژه جهت اجرای شبکه خطوط لوله. راه‌های دسترسی و سرویس, احداث استخرهای ذخیره آب. ساختمان‌های ایستگاه پمپاژ و تاسیسات تصفیه آب. ساختمان‌های بهره‌برداری و نگهداری و دیگر ابنیه فنی مورد نیاز براساس اسناد و مدارک و مقررات پیمان انجام می‌شود. ۲-۴- تعاریف - خاک ربزدانه به خاکی گفته می‌شود که بیش از ۵۰ درصد وزنی آن از الک شماره ۲۰۰ استاندارد ‎۸٩7۸/‏ عبور می‌کند. - خاک درشت‌دانه به خاکی گفته می‌شود که بیش از ۵۰ درصد وزنی آن روی الک شماره ۲۰۰ استاندارد /۸51۸ باقی می ماند. به مصالح حاصل از سنگ‌برداری که دانه‌ها و قطعات آن معمولاً تیز گوشه هستند گفته می‌شود. - قلوه سنگ به قطعاتی از سنگ که بعد کوچکتر آن بیش از ۳۰ سانتی متر باشد گویند. - مصالح مخلوط رودخانه‌ای به مخلوط‌های رودخانه‌ای درشت دانه که مقادیر نسبتاً کمی ریزدانه (عبوری از الک شماره ۲۰۰) دارند و معمولاً بدون اصلاح دانه‌بندی در خاکریزه‌ها به‌کار می‌رود اطلاق می‌شود. به مصالح مخلوط رودخانه‌ای توونان نیز می‌گویند. زمین لجنی زمینی است که از خاک ریزدانه و با رطوبت زیاد تشکیل شده و وسایل کار با وزن طبیعی خود به حدی در آن فرو رود که انجام کار با سهولت مقدور نباشد. -------- صفحهٔ بعد -------- خاک‌های ماسه‌ای سست در حالت خشک با اشباع نیز در صورتی‌ که شرایط یاد شده را داشته باشد. زمین لجنی محسوب می شود. - زمین نرم به زمینی که خاک آن با بیل به سهولت قابل برداشت باشد زمین نرم گویند. به زمینی که خاک آن بدون کلنگ و یا دج بر برداشت نمی شود زمین سخت گویند. چون بولدوزر با توان بیش از ۳۰۰ اسب بخار و یا مواد منفجره ضرورت داشته باشد زمین سنگی گویند. مجموعه فشرده‌ای از لایه‌های خاک ریزدانه با ضریب نفوذپذیری کم که در خاکریز دایک‌ها.ء بستر سازه‌های هیدرولیکی یا کف مخازن اجرا می‌شوند. خاکریز نفوذنایذیر نامیده می‌شوند. در صد دانه‌های عبوری از الک شماره ۲۰۰ در این خاک‌ها ۲۰ تا ۳۰ درصد می‌باشد. - خاک‌های مساله ساز (نامتعارف) خاک‌هایی هستند که در صورت استفاده از آن‌ها 9 یا در صورت حصور آن‌ها در بستر سازه‌های هیدرولیکی. مسایل و مشکلات خاصی در طول دوره اجرا و مخصوصاً بهره‌برداری ایجاد کنند. خاک‌های تورم پذیرء واگراء روانگراء انحلال‌ پذیرء خاک‌های آلی و برخی از شیل‌های متراکم. از جمله این خاک‌ها هستند. - خاک نامناسب خاکی است که به دلیل عدم انطباق ویژگی‌های آن با مشخصات مورد نیاز کاربرد آن از سوی دستگاه نظارت - عملیات خاک‌برداری عملیات خاک‌برداری در حالت کلی شامل عملیات کندن و برداشتن توده‌های خاکی و توده‌های سنگی کانال کنی و در صورتی که به منظور اجرای پی‌سازه‌ها انجام شود به آن عملیات پی‌کنی گفته می‌شود. - عملیات خاک‌ریزی عملیات خاک‌ریزی شامل اجرای لایه‌های خاکی یا لایه‌های با مصالح مخلوط رودخانه‌ای می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- قصل چهارم- عملیات خاکی 8 ۳-۴- برنامه عملیات خاکی پیمان‌کار باید در چارچوب برنامه زمان‌بندی تفصیلی عملیات اجرایی مصوب مشاور و براساس جزییات اجرایی و مشخصات فنی خصوصی طرح. برنامه عملیات خاکی را تهیه و در مهلت مقرر جهت بررسی و تایید به دستگاه نظارت آرایه نماید. در برنامه عملیات خاکی باید برحسب اقتضای طرح زمان‌بندی روش‌های اجرای عملیات مختلف از جمله موارد زیر ارایه گردد: < پیاده کردن مسیر جاده‌ها و خطوط لوله و محل ابنیه و نصب نقاط نشانه مورد نیاز. < ریشه کن کردن درختان و بوته‌ها و حمل آن‌ها به محل‌های مناسب. < برداشت خاک‌های نباتی و سایر خاک‌های نامناسب . ۳۳ تسطیح بسترها در مسیر جاده‌ها و خطوط لوله و محل ابنیه. ایجاد مسیرهای تخلیه و زهکش‌های موقت برای هدایت آب‌های سطحی, نفوذی و زیرزمینی. ایجاد خاکریزهای حفاظتی به منظور هدایت و تخلیه سیلاب‌های احتمالی. انباشت موقت یا دایمی مصالح مازاد در محل‌های مناسب مورد تایید دستگاه نظارت. احداث راه‌های دسترسی. ظ حفر ترانشه انواع خطوط لوله مورد استفاده در طرح. آماده سازی بستر لوله‌گذاری, خاک‌ریزی اطراف و روی لوله‌ها. < تنظیم رطوبت و همگن کردن خاک‌ها در محل قرضه. ۶ پروفیله کردن شیب‌های خاک‌برداری. # تثبیت شیب‌های سنگی ناپایدار. گودبرداری پی ابنیه و استخر ذخیره آب. < پرکردن پشت ابنیه با مصالح موردنظر و کوبیدن آن. < حمل, ریختن. پخش. آب‌پاشی و کوبیدن لایه‌های خاکریز . < تخریب ابنیه موجود در مسیرها و محل‌های احداث ابنیه جدید با اخذ مجوز لازم. < انحراف مسیرکانال‌هاء نهرهاء جوی‌هاء قنات‌هاء خطوط هوایی برق, تلفن و گاز با اخذ مجوز لازم. ۶ در تنظیم برنامه عملیات خاکی مسایل و نکات زیر باید به دقت مورد توجه قرار گیرد: < مسایل و مهلت‌های مربوط به استملاک اراضی. -------- صفحهٔ بعد -------- # مقررات و مهلت‌های مربوط به کسب مجوزهای لازم از مراجع قانونی و موسسات مربوطه در مورد استفاده از منابع قرضه, محل‌های انباشت موقت و دایمی مصالح راه‌های دسترسی, انحراف مسیر شبکه‌های آب. برق, تلفن, گازء انهار سنتی» قنات‌هاء استفاده از حریم‌های قانونی مناطق نظامی » آثار باستانی و موارد قوانین و مقررات مربوط به ایمنی افرادء تاسیسات. ساختمان‌هاء دام‌ها و درختان حفاظت شده. < محدودیت‌های تامین آب مورد نیاز برای اجرای عملیات خاکی. مقررات و ضوابط فنی مربوط به آماده‌سازی و استفاده از مصالح قرضه. خاکریزی و کوبیدن لایه‌هاء خاک‌برداری و پی‌کنی ابنیه و حفاظت جدار گودبرداری‌ها و شیروانی‌ها. < پیش‌بینی اثرات نامطلوب شرایط آب و هوایی بر روند اجرایی عملیات خاکی مخصوصاأً محدودیت‌های زمانی اجرای عملیات خاکی از نظر احتمال وقوع بارندگی‌های شدید فصلی و بروز سیلاب. ۳ محدودیت‌های خاصی که در آسناد و مدارک پیمان قید شده و یا در حین اجرا مشاهده می‌گردد. قبل از هر چیز پیمان‌کار بایستی نقاط نشانه را که از سوی کارفرما و دستگاه نظارت معرفشی شده روی زمین شناسایی, کنترل و تحویل بگیرد و نسبت به ایجاد نقاط نشانه جدید مورد نظر دستگاه نظارت اقدام کند. به منظور آغاز عملیات اجرایی, پیمان‌کار باید مسیرهای موردنظر جهت احداث جاده ها و کارگذاری خطوط لوله و نیز محل‌های احداث ابنیه را مطابق روش موردنظر دستگاه نظارت و بر اساس اسناد و نقشه‌های اجرایی طرح. با استفاده از گچ‌ریزی و یا میخ‌کوبی در سطح زمین مشخص و با رعایت موارد زیر اجرا نماید. ۳ در صورتی‌که در زمان اجرا از طرف دستگاه نظارت تغییراتی در مسیرها و محل هابه‌عمل آید. پیمان‌کار ملزم به اصلاح و تجدید مسیرها و نقاط پیاده شده خواهد بود. ۶ پیمان‌کار باید حداقل ۲۴ ساعت قبل از شروع پیاده کردن مسیرها و محل ابنیه. مراتب را به دستگاه نظارت اطلاع دهد تا هم‌زمان با پیاده کردن مسیرها و محل ابنیه. توسط دستگاه نظارت کنترل صورت < اندازه گیری دقیق ابعاد ابنیه بعهده پیمان‌کار بوده و باید راساً انجام داده و به تایید دستگاه نظارت برساند. < موقعیت و رقوم کلیه میخ‌ها باید نسبت به نقاط اصلی نقشه‌های اجرایی اسناد پیمان پیاده شوند. # پیمان‌کار باید کلیه افراد. لوازم وتجهیزات لازم برای کنترل مسیرها و محل‌های ابنیه را (به هزینه خود) در اختیار دستگاه نظارت قرار دهد. < کلیه نقاط نشانه باید توسط پیمان‌کار با مراقبت کامل, حفظ و نگهداری شود و اگر به عللی از بین رود توسط و به هزینه پیمان‌کار تجدید گردد و به تایید دستگاه نظارت برسد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- عملیات خاکی ۷۳ ۳ تا زمانی که از طرف دستگاه نظارت کنترل لازم در مورد پیاده کردن مسیرها و محل ابنیه به‌عمل نیامده» کامپیوتری آن‌ها در قالب یکی از نرم‌افزارهای مورد تایید دستگاه نظارت تهیه و به دستگاه نظارت تحویل حِ میخ‌هایی که برای تکمیل میخ‌کوبی به‌کار می‌رود باید از میخ‌هایی که قبلاً پیاده شده, متمایز گردد. ۵-۴- عملیات خاک‌برداری کلیه عملیات خاک‌برداری باید مطابق جزییات ارایه شده در نقشه‌ها و مشخصات فنی و یا طبق دستور دستگاه نظارت اجرا شود. عملیات خاک‌برداری و رگلاژ پیش‌بینی شده برای سطوح بدون پوشش باید به‌طور هم‌زمان انجام شود. هرگونه اضافه خاک‌برداری که اصلاح آن از سوی دستگاه نظارت لازم دانسته شود» باید با ۱-۵-۴ انواع خاک‌برداری الف - برداشت خاک‌های نباتی سطح زمین در مسیر اجرای خطوط لوله. محل احداث ابنیه . استخر ذخیره آب. ایستگاه پمپاژ و تجهیزات تصفیه آب و کنترل مرکزی, محل‌های موقت انباست خاک‌ها و مصالح و نیز انبارهای موقت وسایل و تجهیزات مورد نیاز و محل‌های دیگری که به‌نحوی مورد استفاده قرار می‌گیرند. باید با روش‌های مناسب از وجود ریشه درختان و بوته‌ها و نیز لایه سطحی خاک آلی تمیز شود در زمین‌های جنگلی و باغ‌هاء عملیات ریشه‌کنی تا برداشت کامل کنده درختان و ریشه آن‌ها و رسیدن به بستر مناسب باید ادامه یابد. عمق و چگونگی برداشت خاک‌های نباتی از سوی دستگاه نظارت مشخص خواهد شد. در صورتی که عملیات خاک نباتی بیش از ۵ سانتی‌متر را به پیمان‌کار ابلاغ کند. بلافاصله دلایل توجیهی خود را بایدکتباً جهت تایید به کارفرما اعلام نماید. -------- صفحهٔ بعد -------- خاک‌های آلی. کنده و ریشه درختان و بوته‌های جمع آوری شده باید به محل یا محل‌هایی که توسط دستگاه نظارت تعیین می‌شود حمل و تخلیه گردد. پیمان کار می‌تواند محل‌های مناسبی جهت انباشت آن‌ها و ب- خاک‌برداری ترانشه خطوط لوله حفر و خاک‌برداری ترانشه کلیه خطوط لوله شبکه آبیاری تحت فشار باید مطابق نقشه های اجرایی پلان و پروفیل مسیر و نیز جزییات اجرایی و مشخصات فنی مقطع عرضی کارگذاری خطوط لوله. آرایه شده در اسناد پیمان اجرا شود. در خاک‌برداری مقطع ترانشه خطوط لوله باید دقت شود که شیب خط پروژه رعایت شده و از خاک‌برداری اضافی جلوگیری شود. در صورتی که خاک‌برداری اضافی به هر دلیل انجام شود. باید به هزینه پیمان‌کار و با مصالح و روش مناسب طبق نظر دستگاه نظارت تا تراز مشخص شده در پروفیل خط پروژه» پر و کوبیده شود. ج- خاک‌برداری زهکش‌های روباز تخلیه بایستی با اجرای زهکش‌های اصلی و تخلیه کننده, آب مازاد اراضی خارج گردد تا شرایط مناسب برای و حتی الامکان زه آب به صورت ثقلی تخلیه گردد. د- خاک‌برداری راه‌ها عملیات خاک‌برداری مسیر جاده‌هاء محل‌های پارکینگ ماشین‌آلات. احداث آبروهای کنار راه‌ها و.. هم‌چنین عملیات خارج نمودن مصالح نامناسب از بستر راه‌ها و مسیرها باید طبق خطوط. رقوم و شیب آرایه شده در نقشه‌های اجرایی و یا طبق دستور دستگاه نظارت انجام شود. ۲-۵-۴ گودبرداری محل ساختمان‌ها و سازه‌ها تمام خاک‌برداری‌های لازم برای اجرای سازه‌های فنی. محل پی ساختمان ایستگاه پمپاژ و تجهیزات تصفیه آب و کنترل مرکزی, ساختمان بهره‌برداری و نگهداری و استخرهای ذخیره آب و نظایر آن باید براساس جزییات اجرایی آرایه شده در اسناد پیمان و یا دستورات دستگاه نظارت انجام گیرد. شالوده کلیه سازه‌های فنی باید برروی زمین مقاوم قرار گیرد. بنابراین در پی سازه‌ها مخصوصاً در مواردی که سازه بالاتر از زمین طبیعی قرار دارد. باید مصالح سست و نامناسب با مصالح مناسب جایگزین و کوبیده شود. سازه‌ها باید بر روی سطح پی و مصالح همگن بنا شود. در صورتی که قسمتی از کف گودبرداری شده سنگی در سطوح گودبرداری که روی آن قرار است بتن با مصالح دیگر ریخته شود. ۱۵ سانتی‌متر لایه آخر باید با دست برداشته شده و طبق رقوم نقشه‌های اجرایی تنظیم و پروفیله شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- عملیات خاکی ۷۵ سطح کف کلیه قسمت‌های گودبرداری باید به دقت و طبق رقوم نقشه‌های اجرایی تسطیح و شکل داده شود. در محل‌هایی که در آن پی‌سازی بتنی پیش‌بینی شده. پی‌کنی و گودبرداری باید به‌گونه‌ای انجام شود که تا حد امکان برای سطوح خارجی به قالب‌بندی نیازی نباشد و از جبهه خاک‌برداری شده با استفاده از پلاستیک. با روش‌های مشابه برای بتن‌ریزی استفاده شود. در صورتی که در این محل‌ها قالب‌بندی اجتناب ناپذیر بوده و در نقشه‌های اجرایی, بین قالب و دیوار گود فاصله‌ای پیش‌بینی نشده باشد و یا فاصله پیش‌بینی شده به‌دلایل مختلف از جمله لزوم بازکردن قالب‌ها کافی نباشد. با تایید دستگاه نظارت می‌توان به میزان مورد نیاز حداکثر تا ۰ سانتی‌متر بین جدار گود و قالب در پایین‌ترین نقطه, فاصله بین قالب و دیوار گودبرداری را اضافه نمود. در مواردی که به‌دلیل شرایط خاص کار گودبرداری تا جدار گود بیش از ۶۰ سانتی‌متر ضرورت داشته باشد با تشخیص و تایید دستگاه نظارت می‌توان به ابعاد گودبرداری اضافه نمود. پس از اتمام عملیات پی‌سازی باید این فاصله با مصالح و روش‌های مورد تایید دستگاه نظارت و با رعایت مشخصات آرایه شده در بند۸-۴ پر و کوبیده اگر در پی به سنگ با تشکیلات نامناسب برخورد شود. دستگاه نظارت برای برداشست سنگ یا مصالح نامناسب دستور گودبرداری اضافی صادر خواهد کرد. گودبرداری اضافی باید با مصالح مناسب پر و کوبیده شود تا چنانچه حین گودبرداری, عملیات گودبرداری سهواً بیشتر از رقوم پیش بینی شده در نقشه‌ها انجام شود اضافه گودبرداری باید با مصالح مناسب و رعایت مشخصات آرایه شده در بند۸-۴ پر و کوبیده شود. برای اضافه گودبرداری به علت قصور پیمان‌کار هیچ پرداختی به پیمان‌کار صورت نخواهد گرفت. در گودبرداری در سنگ. باید تمام احتیاط‌های لازم بعمل آید تا سنگ بستر در سالم‌ترین حالت ممکن باقی بماند. در زمین‌های دارای قلوه سنگ‌های درشت و تخته سنگ‌های مجزاء محل حفره‌های ناشی از خارج نمودن این قطعات سنگ باید مطابق دستورالعمل دستگاه نظارت با مصالح مناسب پر شود. هم‌چنین در صورت برخورد به حفره‌های خالی یا حفره‌های پر شده با خاک‌های سست. این فضاها باید طبق دستور دستگاه نظارت تمیز شده و با مصالح مناسب پر شود. پی‌کنی سازه‌ها با دست یا ماشین قابل انجام است. برای سازه‌هایی که ابعاد آن اجازه می‌دهد باید پی کنی با ماشین انجام شود. قبل از شروع عملیات گودبرداری به‌ویژه در زمین‌های نسبنتاً سست و یا اشباع و گودبرداری‌های بیش از ۲ مترء عوامل اجرایی باید آمادگی لازم برای انجام اقدامات حفاظتی ضروری و سریع را داشته باشند. در صورتی که طی عملیات خاک‌برداری و یا بعد از آن. دیواره گود در معرض ناپایداری و لغزش قرار گیرد. باید پیمان‌کار بی‌درنگ تمهیدات اجرایی مناسب و لازم برای جلوگیری از پیشرفت روند ناپایداری و نیز حفاظت موقت سازه‌ها -------- صفحهٔ بعد -------- ۷۶ ضوابط و معیارهای فنی ابیاری تحت فشار (مشخصات فنی عمومی) و تاسیسات بالا دست و یا پایین دست توده در حال لغزش را به کار برده و سریعاً ناظر مقیم را از موضوع آگاه سازد. اگر در هر نقطه از کف پی. اطراف دیواره گودبرداری و یا بستر لوله‌ها.ء بر اثر عملیات گودبرداری, مصالح طبیعی به‌هم خورده و سست شود. باید طبق روش مورد تایید دستگاه نظارت این مصالح حداقل نا حد تراکم طبیعی کوبیده شده و یا با مصالح مناسب دیگر جایگزین شود. پیمان کار باید تمهیدات لازم از جمله احداث خاکریز مناسب در بالادست برای حفاظت دیواره‌ها و کف گود را در مقابل اثر تخریبی سیلاب‌هاء آب‌های سطحی و نفوذی بکار برد. پس از آنکه پیمان‌کار گودبرداری و رگلاژ را مطابق مشخصات و نقشه‌های اجرایی و با دستورات دستگاه نظارت انجام داد. باید موضوع را به دستگاه نظارت اطلاع داده تا محل گود و یا ترانشه مورد بازرسی قرار گیرد. بدون صورت مجلس دستگاه نظارت. هیچ عملیاتی داخل گود انجام نشده هم‌چنین عملیات پرکردن گود با ۳-۵-۴ تداوم عملیات خاک‌برداری پیمانکار به انجام کارهای خاکی پراکنده و بدون نظم و ترتیب که در مقابل عوامل جوی برای مدت طولانی نیمه کاره رها شود و نهایتاً به کیفیت کارها آسیب وارد کند و یا موجب تغییر ساختمان خاک با تغییر وضعیت مصالح واقع در بستر خاک‌برداری و اطراف آن شود. مجاز نیست. باید بلافاصله آغاز و به ترتیب پیش‌بینی شده در برنامه زمان‌بندی تفصیلی مصوب ادامه یابد. ۴-۵-۴ - استفاده از مصالح گودبرداری‌ها و خاکبرداری‌ها مصالح مناسب حاصل از خاک‌برداری 9 گودبرداری را می‌توان با تشخیص دستگاه نظارت برای پر کردن اطراف پی‌سازه‌ها و ساختمان‌ها و ترانشه خطوط مورد استفاده قرار داد. در صورت تشخیص قابل استفاده بودن این کنار محل‌های حفاری دپو شده و سپس نسبت به بارگیری و حمل به محل مورد نظر و تخلیه و استفاده از آن. اقدام شود. در این موارد پیمان‌کار موظف است در حین عملیات خاک‌برداری به محض مشاهده تغییرات در جنس خاک‌های حاصله. با اطلاع دستگاه نظارت نسبت به تفکیک خاک‌های مشکوک اقدام نماید. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- عملیات خاکی ۷۷ در صورتی که خاک‌های حاصله از خاک‌برداری جهت استفاده مناسب نباشد و یا حجم آن بیش از مقدار خواهد شد. نهایتاً شکل ظاهری توده انباشته شده باید با توپوگرافی زمین طبیعی منطقه هماهنگ شود.ء ضمن این که زهکشی و هدایت آب‌های سطحی به خوبی و بدون ایجاد وضعیت ماندابی صورت گیرد. در هر حال شیب در عملیات حفاری زمین‌های سنگی و خاک‌های سخت. پیمان‌کار باید مراقبت‌ها و تدابیر لازم را بعمل آورد تا حتی‌الامکان مقاطع عرضی و طولی و رقوم‌های مندرج در نقشه های اجرایی و یا دستورالعمل دستگاه نظارت دست‌یابی به این امر ممکن نباشد. اضافه عملیات سنگ‌برداری باید زیر نظر دستگاه نظارت انجام پذیرد. صورت مجلس گردد و به تایید کارفرما نیز برسد. سنگ‌برداری با ماشین‌آلات مناسب و با شیوه‌های مختلف آتش‌باری را تحت نظر دستگاه نظارت آزموده و گزارش توجیهی مبنی بر غیرقابل اجتناب بودن اضافه سنگ‌برداری را جهت تایید به کارفرما آرایه کرده باشد. ۶-۵-۴ حفاری با مواد منفجره ۶ محل, انبارکردن و به کاربردن مواد منفجره باید طبق قوانین و مقررات مربوطه بوده و کلیه احتیاط‌های لازم و کافی صورت گیرد. نگهداری و انبارکردن مواد منفجره باید با اطلاع و زیر نظر مقامات ذی‌صلاح بوده و مصرف آن‌ها نیز با اطلاع قبلی باشد. < پیمان‌کار باید نسبت به برقراری یک نظام خبری مطمئن برای اعلام قبلی هر انفجار به کلیه کارکنان و افراد حاضر در منطقه انفجار اقدام نماید. -------- صفحهٔ بعد -------- احتمالی جلوگیری شود. عملیات حفاظتی باید تا زمانی که تمام خرج‌های مواد منفجره کاملاً منفجر نشده, ادامه داشته باشد. کارهای تکمیل شده و یا نیمه تمام وارد نشود. عملیات چال‌زنی و انفجار باید مستقیماً زیر نظر و مراقیست تکنسین‌های با تجربه و آموزش دیده صورت گیرد. فنی خصوصی و یا دستور دستگاه نظارت اصلاح و ترمیم شود. این ترمیم می‌تواند بسته به شرایط شامل تمیز کردن سطوح از سنگ‌های خردشده. آسیب دیده و لق شده و نیز پرکردن فضای اضافه حفاری با مصالح و روش مورد تایید دستگاه نظارت باشد. شده و پس از تایید دستگاه نظارت. نگهداری شود تا بعداً در صورت نیاز بتوان به آن‌ها مراجعه نمود. ۳ دستگاه نظارت باید حداقل یک ساعت قبل از هر عملیات انفجار, از محل و وسعت انفجار اطلاع داشته باشد. موافقت دستگاه نظارت با روش چال‌زنی و انفجار موجب رفع مسوولیت از پیمان‌کار در مورد عواقب احتمالاً وارد آمدن خسارت به تاسیسات مجاور شود. استفاده از این نوع مواد مجاز نخواهد بود. ۷-۵-۴ ریزش و لغزش دستورات دستگاه نظارت عمل شود. در مواردی که در جریان عملیات خاک‌برداری, ریزش با لغزشی خارج از حدود پیش‌بینی شده رخ دهد. نوده فرو افتاده با روش مورد تایید دستگاه نظارت برداشته شده و به محل‌های تعیین شده حما| جمع‌آوری, برداشت و حمل مصالح ریزشی از شیروانی خاک‌برداری ها و خاکریزها (که ناشی از رعایت نکردن شیب‌های مشخص شده در نه نقشه‌های اجرایی باشد) کلاً به هزینه پیمان‌کار بوده و پرداخ ی به آن تول: نخواهد -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- عملیات خاکی ۷۹ در صورت لزوم و تایید دسگاه نظارت عملیات خاک‌برداری باید با اتخاذ تدابیر و تمهیدات لازم مانند احداث سازه نگهبان و یا ایجاد پلکان (بانکت) به طریقی صورت گیرد که از ریزش با فشرده شدن زمین‌های مجاور و یا از وارد آمدن صدمه به ساختمان ها جلوگیری شود. در هر حال پیمان‌کار مسوول آسیب‌های وارده به تاسیسات و زمین‌های مجاور در اثر گودبرداری می باشد. ۶-۴- مصالح و منابع قرضه ۱-۶-۴ محل قرضه‌ها انتخاب محل قرضه‌های جدید در زمان اجرا باید براساس گزارش توجیهی دستگاه نظارت مشتمل بر نتایج آزمایش‌های انجام شده توسط آزمایشگاه مورد تایید کارفرما صورت گیرد. برداشت قرضه از زمین‌های زراعی در صورتی که منجر به ایجاد مشکلاتی در بهره‌برداری از مزارع شود مجاز نمی‌باشد. در صورتی‌که پیمان‌کار ناگزیر به استفاده از اراضی زراعی باشد. نقشه قطعات زراعی مورد نظر همراه با میزان خاک قابل برداشت توسط دستگاه نظارت تهیه و پس از تایید کارفرماء برای اجرا به پیمان‌کار ابلاغ می‌شود. در صورت لزوم به پرکردن محل قرضه مزارع, بایستی بنا به دستورالعمل دستگاه نظارت خاک نباتی حاصل از آماده سازی بستر خاکریزها به این محل انتقال یابد و عملیات پرکردن و تسطیح آن‌ها صورت پذیرد. در انتخاب محل قرضه‌هاء تعیین عمق برداشت و شیب نهایی دامنه‌های ناشی از برداشت مصالح, مسایل مربوط به آب‌های زیرزمینی, ایمنی ساختمان‌ها و تاسیسات مجاورء ایمنی افراد و مقررات مربوط به قرضه در حین عملیات برداشت و پس از آن به محل مانداب تبدیل نشود. در صورتی‌که پیمان‌کار قبل از شروع برداشت و یا در حین برداشت. حجم قرضه را کافی نداند. باید دلایل کند. کلیه خاک‌های طبیعی که طبق سیستم طبقه‌بندی یونیفاد جزء خاک‌های آلی (۳1,011,01) نیستند. قابل استفاده برای ساخت بدنه خاکریزها هستند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۰ ضوابط و معیارهای قنی ابیاری تحت فشار (مشخصات فنی عمومی) نحوه استفاده از خاک‌های مساله‌ساز مانند خاک‌های تورم‌پذیرء انحلال پذیرء واگرا و فرسایش‌پذیر در صورتی که در مشخصات فنی مشخص نشده باشد. پس از انجام آزمایش‌های لازم و بررسی نتایج حاصله معلوم خواهد چنان‌چه پیمان‌کار حین عملیات خاک‌برداری از قرضه با تغییر پیش‌بینی نشده کیفیت خاک قرضه مواجه شودء موظف است مراتب را سریعاً به دستگاه نظارت اطلاع دهد. ابتدای عملیات برداشت. خاک‌ها را در محل مناسب و مورد تایید دستگاه نظارت انبار نماید. این مقادیر دیگری آرایه شود. ۳-۶-۴ آماده‌سازی خاک‌های ریزدانه در محل قرضه پیمان‌کار باید کلیه پیش‌بینی‌های لازم را برای آماده‌سازی از جمله تامین آب لازم. محل مناسب جهت انجام عملیات آماده‌سازی, وسایل ضروری با در نظر گرفتن شرایط آب و هوایی به‌عمل آورد. ۴-۶-۴ اختلاط مصالح خاکی ۷-۴- خاک‌های مساله‌ساز با نامتعارف یا محتمل این گونه خاک‌ها را به دقت مورد توجه قرار داده و در تدوین برنامه زمانی عملیات خاکی خود منظور -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- عملیات خاکی ۸ در صورتی که در اسناد پیمان به وجود خاک‌های نامتعارف اشاره نشده باشد. در صورت مشاهده هر نوع خاک با ویژگی‌های نامتعارف. پیمان‌کار باید موضوع را به صورت کتبی و با ذکر دلایل و شواهد به اطلاع دستگاه نظارت برساند. مهم‌ترین انواع خاک‌های مساله‌ساز عبارتند از: < خاک‌های تورم پذیر از جمله رس‌های تورم پذیر». خاک حاوی سنگ‌دانه‌های متورم شونده مثل سنگ گچ و خاک‌های حساس در مقابل یخ‌بندان. < خاک‌های فرسایش پذیر شامل خاک‌های واگراء ماسه‌ها و سیلت‌های فرسایش پذیر. < خاک‌های انحلال پذیر شامل خاک حاوی مقدار قابل ملاحظه نمک کلرورسدیم» گچ و سایر املاح قابل حل شدن در آب. < خاک‌های حاوی سنگ‌دانه‌های خرد شونده و تجزیه پذیر. < خاک‌های روانگرا. ۴ -۷- ۱- خاک‌های تورم‌پذ بر خاک‌های تورم پذیر به دلیل جذب آب. ازدیاد حجم یافته و متورم می‌شوند. هم‌چنین با کاهش رطوبت. تورم‌پذیری و تعیین شدت آن, باید دستور انجام آزمایش‌های لازم را بدهد. براساس نتایج آزمایش‌هاء می‌توان طبقه‌بندی کلی زیر را مدنظر قرارداد و بر اساس آن تصمیمات و اقدامات لازم را انجام داد: # پتانسیل تورم‌پذیری کم- نشانه خمیری ۱۰ تا ۱۵ درصد * پتانسیل تورم پذیری متوسط- نشانه خمیری ۱۵ تا ۳۰ درصد ۳ پتانسیل تورم‌پذیری زیاد تا خیلی زیاد- نشانه حمیر بیش از ۳۰ در صد ۲-۷-۴- خاک‌های واگرا خاک‌های واگرا.ء رس‌هایی هستند که در اثر جریان آب در سطح آن‌هاء ذرات کلوئیدی رس در آب معلق شده 9 همراه با آب شسته می‌شود. این خاک‌ها حتشی در اتر جریان‌های بسیار آرام نیرز شسته شده و فرسایش آن‌ها می‌تواند بسیار سریع بوده و خرابی ناگهانی به بار آورد. ۳-۷-۴- خاک‌های گچ‌دار دستورالعمل دستگاه نظارت نسبت به برداشت نمونه خاک و ارایه آن به آزمایشگاه اقدام نماید. -------- صفحهٔ بعد -------- حداکثر درصد گچ مجاز برای خاک‌ریزهایی که در معرض تراوش آب قرار دارند حدود ۳۲ درصد است. می‌توانند خاصیت تورم پذیری نیز از خود نشان دهند. ۴-۷-۴ خاک‌های آلی خاک‌های حاوی مواد آلی معمولاً توسط رنگ تیره و بافت اسفنجی و گاه بوی مخصوص. تشخیص داده می‌شوند. برای اطمینان جهت تشخیص خاک‌های آلی باید آزمایش انجام شود. خاک‌های آلی در اثر پوسیدگی مواد آلی دارای حفره شده و یا به‌دلیل تغییرات شیمیایی خواص فیزیکی آن تغییر می‌کند. هم‌چنین این خاک‌ها معمولاً نشست‌پذیری زیادی دارند. این خصوصیات موجب نامناسب بودن این خاک‌ها می‌گردد. حداکثر درصد مواد آلی برای خاک‌ریز استخرهای ذخیره خاکی ۳ درصد و برای بستر جاده‌ها ۵ درصد ۵-۷-۴ ماسه‌ها و سیلت‌های فرسایش یذ بر ناپایدار گفته می‌شود. در صورت کاربرد این خاک‌ها به‌عنوان خاکریز. باید تدابیر لازم جهت حفاظت دامنه‌های خاک‌ریز در مقابل آب‌های جاری به‌عمل آورده شود. ۶-۷-۴ خاک‌های دارای سنگ‌دانه‌های خردشونده در صورت استفاده از خاک‌های حاوی سنگ‌دانه‌های پوک و یا خرد شونده در خاک‌ریزها. چون سنگ‌دانه‌ها خورد شده و توزیع دانه‌بندی خاک در زیر چرخ غلطک تغییر می‌کند و این تغییرات غالبا یک‌نواخت نمی‌باشد. کنترل تراکم نسبی در حین اجرای خاک‌ریز بسیار مشکل و بعضاً غیر ممکن می‌شود. بنابر این استفاده از این خاک‌ها باید با احتیاط صورت پذیرد. ۷-۷-۴- خاک‌های روانگرا ماسه‌های اشباع با تراکم کم می‌تواند در هنگام زلزله بطور موفت مقاومت برشی خود را از دست داده و به‌صورت سیال لزج در آیند. استفاده از این خاک‌ها می‌تواند هنگام زلزله موجب تخریب زیاد شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- عملیات خاکی ۸۳ ۸-۳- عملیات خاک‌ریزی و کوبیدن عملیات خاک‌ریزی و کوبیدن شامل خاک‌ریزی و کوبیدن در ترانشه لوله‌هاء محل پی و پشت دیوارهای ابنیه فنی و ساختمان ایستگاه پمپاژ و کنترل مرکزی و نیز اطراف استخرهای ذخیره آب می‌باشد. با توجه به این که لوله‌گذاری ارایه شده است. به‌طور کلی در عملیات خاک‌ریزی و کوبیدن مورد نیاز در طرح‌های آبیاری تحت‌فشار مشخصات فنی آرایه شده در اسناد پیمان. دستورات دستگاه نظارت و موارد زیر بایستی رعایت شوند. ۱-۸-۴ آماده‌سازی بستر خاک‌ریز در آماده‌سازی بستر خاکری‌ز پاید نکات زیر رعایت شود: ۶ کلیه سطوح و مناطقی که در نقشه‌های اجرایی و دستورالعمل‌های دستگاه نظارت جهت خاک‌ریزی مشخص شده» باید از مصالح نامناسب. خاک نباتی, ریشه اشجار و گیاهان. کاملاً تمیز و پاک شود. موانع اجرایی کار باید با نظر و تایید دستگاه نظارت برحسب مورد برطرف, تخریب و یا جابه‌جا شوند. < در صورت وجود آب‌های زیرزمین باید نسبت به زهکشی و پایین انداختن آب مطابق با نظر دستگاه نظارت اقدام شود. حداقل فاصله سطح آب تا بستر خاک‌ریز با توجه به جنس بستر و مصالح خاک‌ریز و روش اجراء با نظر دستگاه نظارت تعیین خواهد شد. < در صورتی‌که بین آماده‌سازی بستر خاک‌ریز و عملیات اجرایی خاک‌ریز بیشتر از مدت زمان مجاز تعیین شده از سوی دستگاه نظارت فاصله افتد. بستر باید مح‌دداً مورد بازدید قرار گیرد و در صورت لزوم در تطبیق با مشخصات و نقشه‌ها ترمیم شود. # اگر زمین بستر خاک‌ریز از جنس خاک‌های ریزدانه باشد. باید حداقل به عمق ۱۵ سانتی‌متر شخم خورده» در مورد زمین‌های سنگی, لازم است بستر خاکریز تمیز شده و مواد خارجی و سست آن جمع‌آوری و پس از مرطوب کردن, خاک‌ریزی روی آن اجرا شود. در صورتی‌که سنگ بستر دارای حفره‌های کار ستی باشد. لازم است این حفره‌ها از مواد سست پاک شده و طبق مشخصات فنی خصوصی با دستور دستگاه نظارت با بتن مگر و یا مصالح دیگر پر و کوبیده شود. ۶ در صورت اجرای عملیات خاک‌ریزی روی سطوح بتنی» سطح بتن باید تمیز و قبل از خاک‌ریزی مرطوب شود. -------- صفحهٔ بعد -------- مورد. نحوه اجراء نوع و میزان برداشت و جایگزینی مصالح به‌منظور آماده‌سازی بسترء توسط دستگاه برحسب مورد به کار برده شود: - احداث زهکش حایل در بالادست - برداشتن لجن و جایگزین کردن آن با خاک مناسب ۴- ۲-۸- تمهیدات ویژه در خاک‌های مساله‌ساز در صورتی که مسیر خطوط لوله. محل احداث سازه‌ها و مخصوصاً بستر احداث استخرهای ذخیره آب در طرح‌های آبیاری تحت‌فشار دارای خاک‌های مساله ساز از جمله خاک‌های فرسایش‌پذیرء متورم و منقبض شوندهء انحلال پذیر» خاک‌های حساس به یخ‌بندان باشد.ء برای اصلاح این خاک‌ها و دست‌یابی به بستر مناسب یکی از روش‌های متداول برای اصلاح خاک‌های مساله سازء استفاده از آهک می‌باشد. تثبیت خاک با آهک سبب بهبود مشخصات فیزیکی خاک از جمله افزایش ظرفیت باربری و قابلیت تراکم و کاهش درصد انقباض و در صورتی که در اسناد پیمان تثبیت خاک با آهک پیش‌بینی شده باشد بایستی پیمان‌کار کلیه نکات فنی اجرایی را براساس مشخصات فنی ارایه شده و یا طبق دستورات دستگاه نظارت عمل نموده و مخصوصاً به موارد زیر توجه نماید. < خاک‌های مناسب جهت تثبیت با آهک < آماده کردن خاک < اختلاط خاک و آهک در محل < کوبیدن مخلوط خاک و آهک سایر موارد ذیربط -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- عملیات خاکی ۸۵ از آهک مصرفی باید طبق روش آشتو ۳۲۱۸ 7 نمونه‌گیری شده و طبق روش ۲۱۹ 7 تحت آزمایش‌های دانه‌بندی و ترکیبات شیمیایی قرار گیرد. نتایج حاصل از آزمایش‌ها و نیز نحوه نگهداری و مشخصات فنی آهک مصرفی باید با مشخصات آشتو ۲۱۶ ۱۸ مطابقت داشته باشد. ۳-۸-۴ مصالح خاک‌ریزی مصالح مورد استفاده به‌عنوان خاک‌ریز باید دارای شرایط و مشخصات زیر باشد: مصالح مورد استفاده در خاک‌ریزی باید از مناطق خاک‌برداری شده و یا از نزدیک‌ترین منابع قرضه مورد گردد. < کلیه خاک‌های گچی. نمکی, آلی. زراعی, لجنی, متورم و منقبض شونده در شمار مصالح نامناسب برای خاک‌ریزی قرار داشته و از مصرف آن‌ها باید خودداری شود. در صورت تردید در قابل استفاده بودن خاک‌هاء تشخیص مناسب بودن آن‌ها برای استفاده در هر نوع خاک‌ریزی با دستگاه نظارت و در صورت لزوم با آزمایشگاه مکانیک خاک مورد تایید معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ریاست جمهوری می‌باشد. < در صورتی که به‌هر دلیل پیمان‌کار از مصالح نامناسب استفاده کند. بایستی به هزینه خود آن را برداشته ۳ بزرگ‌ترین بعد دانه‌های مورد استفاده در مصالح خاک‌ریز نباید بیشتر از سه چهارم ضخامت لایه خاک‌ریز پس از کوبیدن باشد. < جهت جلوگیری از بروز خسارات احتمالی» خاک‌ریزی با خاک‌های مساله‌ساز بایستی با تمهیدات این خاک‌ها با توجه به نوع خاک و با تایید دستگاه نظارت قابل اجرا می‌باشد. < استفاده مجدد از خاک‌هایی که قبلاً کوبیده شده در صورتی امکان‌پذیر است که کلوخه‌های خاک با وسایل مناسب خرد و قبل از کوبیدن جهت حصول رطوبت آب پاشی و عمل‌آوری شده و به تایید دستگاه نظارت برسد. ۴-۸-۴ لایه‌های خاک‌ریزی پخش مصالح در لایه‌های خاک‌ریزی باید به‌نحوی باشد که در هیچ قسمت از خاک‌ریز. هیچ‌گونه حفره» سوراخ و مواد خارجی وجود نداشته و خاک‌ریز به‌صورت همگن و یک‌نواخت باشد. به‌منظور جلوگیری از -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۶ ضوابط و معبارها؟ ی فنی ابیاری تحت فشا ر (مشخصات قنی عمومی) گودشدن و ایجاد شیار ناشی از حرکت چرخ‌ها. بایستی عبور و مرور وسایل نقلیه و دیگر تجهیزات از روی مصالح خاک‌ریزی که به محل حمل می‌شود باید در نقاطی تخلیه شود که بتوان آن‌را با کمترین جابه‌جایی خاتمه کوبیدن لایه قبلی ریخته شود. در صورتی که به تشخیص دستگاه نظارت سطح یک لایه بعد از کوبیدن خیلی صاف شود به‌طوری‌که اتصال کافی با لایه بعدی به‌وجود نیاید. باید سطح آن لایه به عمق حدود ۵ سانتی‌متر دیسک زده شود و سپس لایه بعدی اجرا گردد. اگر سطح خاک‌ریزی‌های غیرقابل نفوذ خیلی خشک بوده و یا بیشتر از حد لازم مرطوب باشد. باید مقدار رطوبت آن قبل از اجرای لایه بعدی اصلاح شود. عملیات پخش و تراکم لایه‌های خاک‌ریز. هم‌چنین کف ترانشه‌ها و بستر زمین های طبیعی حتی الامکان باید طوری برنامه‌ریزی و اجراً شود که در حداقل بازه زمانی ممکن هر لایه با سطح متراکم شده با لایه بعدی به این ترتیب همواره مشخصات و میزان تراکم لایه‌ها یا سطوح متراکم شده حفظ خواهد شد. در صورتی که لایه یا سطحی که متراکم شده قبل از اجرای لایه بعدی به هر دلیلی مشخصات و تراکم خود را از دست داده باشد.ء پیمان کار موظف است به هزینه خود مجدداً آن را به مشخصات و تراکم لازم برساند. حداکثر ضخامت لایه‌ها و روش کوبیدن آن‌ها به عوامل مختلفی بستگی دارد که در اسناد پیمان ارایه می‌شود. راهنمای کلی در این مورد به شرح جدول ۱-۳۴ می باشد. جدول ۱-۴- راهنمای کلی کوبیدن لایه ها در عملیات خاک‌ریزی حداکثر ضخامت لایه پس از کوبیدن (سانتی‌متر) لرزنده پاچه بزی چرخ لاستیکی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- عملیات خاکی ۸۷ ۵-۸-۴- رطوبت بهینه و تراکم خاک‌ریز الف - خاک‌های ربزدانه < قبل از شروع عملیات کوبیدن» خاک باید دارای رطوبت بهینه طبق روش پروکتور اس تاندارد (698 0 - /۸۹7۱ آشتونرمال 7-۹۹) باشد. < رطوبت بهتر است در محل قرضه اضافه شود. اما اضافه کردن رطوبت در محل خاک‌ریز با موافقت و روش ۶ رطوبت مصالح باید کاملاً یک‌نواخت بوده و برای این منظور پیمان‌کار باید از طریق شخم زدن. دیسک زدن» عمل‌آوری توسط گریدر و نظایر آن. یک‌نواختی رطوبت خاک را قبل از شروع عملیات کوبیدن تامین کند. ۶ در موارد خاص که با توجه به جنس خاک و کیفیت آن. تغییراتی در ضخامت لایه‌ها.ء درجه تراکم یا میزان رطوبت آن نیاز باشد. مراتب توسط آزمایشگاه مورد مطالعه قرار گرفته و دستورات لازم توسط دستگاه نظارت صادر خواهد شد. < هرگونه حالت خمیری در هر قسمت از خاک‌ریزی‌های کوبیده شده در هر لایه. مردود بوده و باید آن تصمیمات لازم را خواهد گرفت. < از آنجا که پیمان‌کار با آگاهی کامل از شرایط جوی محلء پیمان را منعقد و برنامه‌ریزی عملیات را تنظیم شدن مدت اجرای کار حقی برای پیمان کار ایجاد نمی‌کند. ب- خاک‌های درشت‌دانه حداکثر وزن مخصوص خشک و رطوبت بهینه خاک‌های درشت دانه و از جمله مصالح توونان طبق روش پروکتور استاندارد ( 34718 ‎)۸٩7۸/‏ برای مصالح با قطر کوچکتر از ۱۹ میلی‌متر در آزمایشگاه تعیین می‌شود. رطوبت خاک‌های در دست تراکم می‌تواند با نظر دستگاه نظارت در محدوده رطوبت بهینه به اضافه یا منهای۲ ۶-۸-۴- عملیات کوبیدن ۳ در مواردی که کوبیدن مصالح خاک‌ریز لازم باشد. مصالح باید در لایه‌های اففی ریخته شده و طبق روش مندرج در اسناد پیمان و یا دستورات دستگاه نظارت کوبیده شود. -------- صفحهٔ بعد -------- < نوع وسایلی که پیمان‌کار در نظر دارد از آن‌ها استفاده کند. باید متناسب با جنس و نوع خاک بوده و نظر دستگاه نظارت در مورد جایگزینی ماشین‌آلات مناسب اقدام نماید. < تعداد عبورهای متوالی وسایل و تجهیزات مکانیکی از هر نقطه و در هر لایه باید به‌گونه ای باشد که تراکم مورد نظر حاصل شود. میزان هم‌پوشانی نوارهای عبوری متوالی غلطک‌هاء نباید کمتر از ۳۰ سانتی‌متر ۳ در محل‌هایی که دستگاه نظارت استفاده از غلطک‌های خودرو را به‌علت محدودیت جاو یا دلایل دیگر مانند احتمال آأسیب رسیدن به سازه‌های مجاور مجاز نداند. باید با نظر دستگاه نظارت از انواع دیگر وسایل کوبنده مکانیکی دستی که دارای ظرفیت کافی بوده و تراکم مورد نباز را ایجاد می‌کند. استفاده < کوبیدن توسط ترافیک باید به‌نحوی صورت گیرد که وسایل نقلیه و کامیون‌های سنگین حمل مصالح, بعد از ریختن هر لایه. روی تمامی سطح خاک‌ریز تا حصول تراکم مورد نظر عبور کند. < برای اندازه‌گیری وزن مخصوص خاک در محل که برای کنترل تراکم خاک‌ریزها صورت می‌گیرد. در 6 - ۸۹7۸ - آشتو 7-۱۹۱ استفاده شود. < تعداد و نوع آزمایش‌های مورد نیاز بستگی به سطح و حجم کار داشته و بایستی طبق نظر دستگاه ۷-۸-۴ پرکردن پشت سازه‌ها در محل‌هایی که در اثرگودبرداری برای احداث ساختمان و یا ابنیه فنی پس از احداث سازهء فضای خالی باقی می‌ماند. این فضا باید پس از تخلیه مواد زاید. با مصالح مورد تایید دستگاه نظارت پر شده و به روش زیر متراکم گردد: تصویب دستگاه نظارت با وسایل مکانیکی کوبیده شود. < درصد رطوبت لایه‌ها باید طبق دستور دستگاه نظارت تنظیم شود تا تراکم ۹۵ درصد پروکتور استاندارد (147/8 /۸۹7۹) به‌دست آید. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- عملیات خاکی ۸۹ گودبرداری محل سازه‌ها در صورت امکان باید به‌گونه ای انجام شود که برای سطوح خارجی, احتیاج به قالب‌بندی نبوده و از جبهه خاک‌برداری نشده به کمک پلاستیک یا مصالح مشابه برای بتن‌ریزی استفاده < خاک‌ریزی و کوبیدن پشت سازه‌ها در صورت ضرورت. باید طوری انجام شود که آسیبی به سازه وارد نشود. در صورت سیب رسیدن به سازه پیمان‌کار باید با هزینه خود و طبق نظر دستگاه نظارت نسبت به ترمیم آن اقدام نماید. ۸-۸-۴ بستر راه‌ها الف - بستر راه در ترانشه خاکی در صورتی‌که بستر راه در ترانشه خاکی بوده و زمین بستر تراکم مورد نظر در اسناد پیمان را نداشته باشد. حفاری کف چند سانتی‌متر بالاتر از بستر راه متوقف می‌شود. به‌گونه‌ای که پس از کوبیدن, تراز مورد نظر در نقشه‌های اجرایی حاصل شود. جهت کوبیدن بسترء پس از تامین رطوبت لازم و با استفاده از غلطک‌های مناسب. عملیات کوبیدن به‌گونه‌ای انجام می‌شود که تا عمق ۳۰ سانتی‌متر از بستر راه میزان تراکم نسبی مورد نظر حاصل شود. در صورتی که وضعیت زمین کف ترانشه طوری باشد که تراکم لازم پس از کوبیدن حاصل شود.ء بستر راه به عمق ۲۰ سانتی‌متر شخم زده شده و مخلوط می‌گردد. سپس رطوبت لازم تامین و با غلطک‌های مناسب تا رسیدن به تراکم و تراز مورد نظر کوبیده می‌شود. در صورتی که وضعیت زمین کف طوری باشد که احتیاج به تعویض خاک در بعضی قسمت‌ها باشد برای قسمت اضافه خاک‌برداری شده. طبق دستور دستگاه نظارت عمل خواهد شد. ب- بستر راه در ترانشه سنگی تراز بستر راه با خاک مناسب خاک‌ریزی و به میزان ۱۰۰۶ درصد به روش پروکتور استاندارد متراکم شود. در هر صورت ناهمواری‌های سنگی نباید از تراز زمین پی بالا بزند. ج- بستر راه در خاک‌ریزی در این حالت بستر راه تا ۳۰ سانتی‌متر از تراز موره نظر باید از خاک مناسب با تراکم ۹۵ درصد باشد. در نامناسب تعویض شده و عملیات تراکم و کوبیدن تجدید شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۰ ضوابط و معیارهای فنی آبیاری تحت فشار (مشخصات فنی عمومی) د- بستر راه در سطح راه موجود در صورتی که بستر راه برروی سطح راه موجود قرار گرفته باشد و مصالح لایه فوقانی راه موجود. به‌عنوان خاک تسطیح و آب‌پاشی تا حداقل ۹۵ درصد تراکم بهینه آشتوی نرمال کوبیده می‌شود. در صورتی که مصالح لایه فوقانی راه موجود. به‌عنوان خاک بستر راه جدید مناسب نباشد. خاک سطح جاده پس از شخم. تا عمق ۲۰ سانتی‌متری خاک‌برداری و با مصالح مناسب مورد تایید دستگاه نظارت خاک‌ریزی, آب‌پاشی و متراکم می‌شود تا تراز مورد نظر حاصل گردد. ه- راه‌های انحرافی و راه‌های اتصالی راه‌های انحرافی و اتصالی باید طبق دستور دستگاه نظارت احداث شوند. خاک‌های اضافی حاصله طبق ایمنی را پیمان‌کار موظف است به هزینه خود و طبق دستور دستگاه نظارت در محل‌های مناسب علایم -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۵ کارهای فلزی و تحهیزات مکانیکی و هیدرومکانیکی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- قصل پنجم- کارهای فلزی و تجهیزات مکانیکی و هیدرومکانیکی ۹۳ ۱-۵ -کلیات کار گاهی و ساخت براساس نقشه های اجرائی ارائه شده در اسناد پیمان, تهیه کلیه مصالح. حمل, انبارء ساخت. نصب. آزمایش و رنگ آمیزی کلیه کارهای فلزی طبق مشخصات آرائه شده در این نشریه» مشخصات فنی ۲-۵- اقلام کارهای فلزی مورد نیاز در طرح‌های آبیاری تحت‌فشار کارهای فلزی مورد نیاز در طرح های آبیاری تحت فشار شامل سه بخش عمده به شرح زیر است: کارهای فلزی و تجهیزات مکانیکی و هیدرومکانیکی ایستگاه تصفیه آب. کارهای فلزی و تجهیزات مکانیکی و هیدرومکانیکی شبکه خطوط لوله و دستگاه‌های آبیاری تحت فشار. ۳۰ پمپ موتور (الکتروموتور یا دیزل)» شاسی و اتصالات مکش و رانش. ۳ دستگاه‌های تصفیه آب شامل هیدروسیکلون. صافی شن. صافی توری. صافی دیسکی و صافی اتوماتییک خود شوینده. :۳ تانک تزریق کود و مواد شیمیایی (در صورت استفاده از تانک‌های فلزی). لوله‌ها و اتصالات مورد استفاده در ایستگاه پمپاز ایستگاه تصفیه آب. شبکه خطوط لوله و دستگاه‌های آبیاری. ۳ انواع شیرآلات مورد استفاده در ایستگاه پمیاژ ایستگاه تصفیه آب» شبکه خطوط لوله و دستگاه‌های آبیاری. :۴ سایر کارهای فلزی شامل: نرده‌هاء دریچه‌ها و کارهای فلزی ساختمانی و کارهای فلزی مربوط به نصب دستگاه‌های آبیاری از جمله دستگاه ویل مو (آبفشان غلطان)» دستگاه گان (آبفشان قرقره‌ای)» دستگاه سنترپیوت (آابفشان دوار) و دستگاه لینیر (آابفشان خطی). ۳-۵- نقشه‌های اجرایی پیمان نقشه‌هایی که از طرف مهندس مشاور (طراح) برای تجهیزات مکانیکی و هیدرومکانیکی ارایه شده و بخشی از -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۴ ضوابط و معیارهای فنی ابیاری تحت فشار (مشخصات فنی عمومی) فقط شامل اطلاعات و ابعاد کلی مورد نیاز و نیز شرایط و ضرورت‌های اختصاصی تجهیزات مورد نیاز بوده و جزییات اجرایی و ساخت و نیز نحوه اتصالات و راه آندازی را شامل نمی‌شود. ۴-۵- نقشه‌های کارگاهی (ساخت یا تفصیلی) نقشه‌های کارگاهی شامل کلیه جزییات ساخت و نصب و انتقال بخش‌های مختلف تجهیزات مکانیکی و هیدرومکانیکی است که بایستی براساس نقشه‌های اجرایی پیمان با دستورات دستگاه نظارت توسط پیمان‌کار تهیه شود. به‌طور کلی این نقشه‌ها باید در برگیرنده نکات زیر باشد: ترتیب و ترکیب کلی اجزای کارها. * پلان‌ها و مقاطع و نماها: جزییات عملیات بتنی قبل از نصب لوازم و آدوات (مرحله اول کارهای بتنی). جزییات عملیات بتنی پس از نصب لوازم و ادوات (مرحله دوم کارهای بتنی). * جزییات برش‌کاری. خم‌کردن. جوش‌کاری. سوراخ کاری و اتصال قطعات و تجهیزات با رعایست استانداردهای معتبر و روش حمل و نصب در محل. نحوه تنظیم قطعات ثابت در بتن‌ریزی مرحله اول برای رعایت رواداری‌های مجاز و جلوگیری از بر هم خوردن تنظیم اندازه‌ها و فاصله‌ها در بتن ریزی مرحله دوم. 8 اندازه و نوع پیچ‌ها. ضخامت و نوع جوش و نحوه آماده کردن محل جوشکاری‌ها براساس آیین نامه‌های معتبر مربوطه. ۹ مشخصات فنی کلیه مصالح مورد استفاده. 9 مشخص نمودن محل‌های نصب دستگاه‌ها و تجهیزات با شماره‌گذاری یا هر روش مناسب دیگر و تعیین نوع جوش و یا نحوه تنظیم پیچ‌های مونتاز. ۵-۵- جزبیات اجرای کارهای فلزی و تجهیزات مکانیکی و هیدرومکانیکی قبل از شروع به ساخت و نصب قطعات فلزی و تجهیزات مکانیکی و هیدرومکانیکی. اندازه‌های مندرج در نقشه‌ها باید به دقت کنترل شده و با محل نصب انطباق داده شود. در صورت وجود اختلاف در اندازه‌ها. پیمان‌کار باید با نظر دستگاه نظارت اصلاحات لازم را انجام دهد. قطعات و تجهیزاتی که آماده حمل و نصب به گونه‌ای که در هنگام نصب هیچ گونه اشتباهی بروز نکند. جزییات اجرایی کارهای فلزی عبارتند از: -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- کارهای فلزی و تجهیزات مکانیکی و هیدرومکانیکی ۹۵ ۱-۵-۵- بریدن و سوراخ کردن ٩‏ قطعات فلزی باید با ابعاد. اندازه‌ها و شکل‌های لازم مطابق نقشه‌های کارگاهی به دقت بریده و در محل‌های لازم سوراخ کاری شوند. ٩‏ محل‌های بریده شده یا جوش داده شده باید سنگ خورده و کاملاً صاف شوند. سوراخ‌های لازم باید به‌وسیله مته یا منگنه در محل دقیق خود به قطر ۱/۵ میلی‌متر بزرگ‌تر از قطر پیچ 9 قطعاتی که قرار است به‌هم پیچ شوند. باید پس از علامت‌گذاری به‌وسیله خال‌جوش به‌هم متصل شده و با * حداکثر رواداری لبه‌های بریده شده عضوها و قسمت‌های اصلی ۳ میلی متر می‌باشد. ۲-۵-۵- اتصالات پیچ و ممهره * در اتصالات پیچ و مهره باید بین مهره و صفحه اتصال و اثر فولادی یا فلزی (بسته به شرایط) به کار رود. بیرون بماند. * در محل‌هایی که سفت کردن مهره مجاز نیست. برای جلوگیری از بازشدن آن باید از مهره‌های اشپیل‌دار ۳-۵-۵- سنبه‌زنی پس از این که سطوح قسمت‌ها و عضوها به دقت روی یکدیگر منطبق گردید و یا تعدادی از پیچ و مهره‌ها کاملاً به یکدیگر محکم شد. می‌توان سوراخ‌هایی را که قدری تنگ‌تر ایجاد شده‌اند. با سنبه‌زنی تا مقدار مورد نیاز فراخ‌تر نمود. ۴-۵-۵ اتصال لب‌به لب این گونه اتصالات باید مقابل یکدیگر و کاملاً در یک تراز قرارداده شود. پس از اتصال, فاصله آزاد بین دو عضو یا دو قسمت مجاور نباید از ۴ میلی‌متر تجاوز نماید. ۵-۵-۵- چدن و فولاد ریخته قطعات چدن و فولاد ریخته باید از نظر شکل و ابعاد دقیقاً مطابق نقشه‌ها بوده و عاری از هرگونه نقص -------- صفحهٔ بعد -------- علامت‌های خاص مشخص شده و علامت‌ها به دستگاه نظارت آرایه گردد. جوش کاری باید طبق نقشه‌های کارگاهی, دستورالعمل‌های دستگاه نظارت و نیز ضوابط مندرج در نشریه‌های شماره ۰ ۲۱ ۲۲ ۲۴ ۲۳۶ انجام شود و کنترل کیفیت بر طبق مفاد نشریه شماره ۳۳ دفتر امور فنی و ندوین معیارهای معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ریاست جمهوری انجام خواهد شد. ۶-۵- بازرسی‌ها و آزمایش‌ها بازرسی‌ها و آزمایش‌ها به شرح زیر باید در کارخانه یا در کارگاه و در حضور نماینده دستگاه نظارت انجام ۱-۶-۵- بازرسی عملیات مونتاز قبل از رنگ‌آمیزی و حمل لوازم و تجهیزات و پس از خاتمه مونتاژ در کارخانه. کلیه قسمت‌هایی که قرار ۲-۶-۵- بازرسی جوش‌کاری, پرچ و پیچ و ممهره کلیه اتصالات در حین اجرا و بعد از آن از طرف دستگاه نظارت و مطابق با معیارهای مورد نظر دستگاه نظارت مورد بازرسی و آزمایش قرار خواهد گرفت. ۳-۶-۵- بازرسی نحوه بسته‌بندی قبل از بارگیری تجهیزات برای حمل, مراتب باید به اطلاع دستگاه نظارت برسد تا کلیه بسته‌بندی‌ها مورد بازرسی قرار گرفته در صورت صدور و گواهی حمل نسبت به حمل اقدام گردد. ۵ -۶- ۴- بازرسی مصالح استاندارد کلیه مصالح استاندارد خریداری شده در صورت تشخیص دستگاه نظارت مورد آزمایش و بازرسی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- کارهای فلزی و تجهیزات مکانیکی و هیدرومکانیکی ۹۷ ۷-۵ -رنگ آمیزی جزییات رنگ‌آمیزی باید طبق استانداردهای مندرج در فصل دهم مشخصات فنی عمومی شبکه‌های آبیاری و زهکشی و مشخصات فنی خصوصی ارایه شده در اسناد پیمان و دستورات دستگاه نظارت اجرا شود. ۸-۵- حمل به کارگاه * کلیه اجزای تجهیزات باید به طریقی به کارگاه حمل و تخلیه و انبار شود که جابه‌جا کردن و نصب آن در کارگاه به آسانی صورت گیرد. 9 در صورت لزوم قسمت‌های سنگین باید روی پایه‌های لغزنده سوار شوند. * قطعات با مصالح کوچک‌تر باید در جعبه قرار گرفته و به نحو مطلوب بسته‌بشدی شود و برای سهولت شناسایی در موقع نصب. روی بسته‌ها علامت‌گذاری شود. * کلیه تجهیزات باید طوری برای حمل آماده شوند که قلاب‌های مخصوص بلند کردن را بتوان به‌راحتی و در همان حال که وسایل روی زمین یا روی واگن یا کامیون است. به آن‌ها متصل نمود. * در مورد جعبه‌های بسته‌بندی شده که آمکان وصل کردن قلاب وجود ندارد. جهت سهولت در جابه‌جایی باید تمهیدات لازم پیش‌بینی شود. * در مورد تجهیزات الکتریکی باید اقدامات احتیاطی لازم به شرح زیر انجام شود تا در حین حمل و نقل صدمه‌ای به آن‌ها وارد نشود: ۱( کلیه بسته‌ها و ظروف محتوی تجهیزات باید با دقت ساخته شده تا به محتویات آن‌ها در حین حمل و نقل صدمه‌ای وارد نشده و کاملاً محفوظ بمانند. ۲ پیچ و مهرها باید به‌صورت جدا از هم در ظروف محکم فلزی یا چوبی حمل شود. ۳ روی هر یک از بسته ها باید لیست و شرح مختصری از محتوای آن‌ها به وضوح درج شود. دستگاه نظارت ارسال نماید. در این گزارش‌ها باید شرح.» وزن خالص, تاریخ ارسال و نیز هر گونه احتیاط یا دقت خاصی که باید در جابه‌جا کردن یا نگهداری تجهیزات به‌عمل آید. درج گردد. ۵ -۹- نصب و آزمایش در کارگاه * بتن‌ریزی مراحل اول و دوم باید با تایید دستگاه نظارت صورت گیرد. پیمان‌کار باید قبل از شروع نصب تجهیزات. کلیه کارهای بتی مرحله اول را از لحاظ صحت اجرا کنشرل -------- صفحهٔ بعد -------- * کارشناس آمور نصب باید در حین جاگذاری تجهیزات. در بتن مرحله دوم, در محل حضور داشته باشد. * پس از خاتمه بتن‌ریزی مرحله دوم کارشناس مربوطه باید صحت خطوط و تراز تجهیزات نصب شده در بتن مرحله دوم را تایید نمایید. * پیمان‌کار موظف است که جهت نصب صحیح و به موقع تجهیزات مکانیکی و هیدرومکانیکی, وسایل و ابزار لازم از قبیل جرائقال. دستگاه‌های بالابرنده. سکوء داربست. دستگاه جوش‌کاری و ابزار دستی لازم را به هزینه خود فراهم نماید. دستورالعمل‌های دستگاه نظارت صورت گیرد. آزمایش‌ها باید از طرف ناظر امور نصب گواهی شود. موقت توسط پیمان‌کار برطرف شود. معیوب شده باشد توسط پیمان‌کار و بدون ایجاد هزینه اضافی برای کارفرما تعویض گردد. ۵ - ۱۰- دستورالعمل‌ها و نقشه‌های راهنما پیمان کاری موظف است دستورالعمل‌ها و نقشه تجهیزات و اتصالات اجرا شده را به‌صورت گزارش مدون تهیه و به تعدادی که در اسناد پیمان قید شده تکثیر و پس از تایید دستگاه نظارت به کارفرما آرایه نماید. مندرجات و حدود و جزییات مطالب و نقشه‌های مورد نیاز باید قبلاً از طرف دستگاه نظارت اعلان گردد. تجهیزات را دقیقاً به‌همان صورتی که در کارگاه نصب شده همراه با کلیه تغییرات انجام شده در حین ساخت و شماره‌گذاری شده و این شماره‌ها با فذهرست لوازم و مطالب آرایه شده در گزارش تطبیق نماید. در گزارش مذکور باید شرح کلی تاسیسات و نیز مراحل مختلف کار از جمله نصب. آزمایش, بهره‌برداری, نگهداری, پیاده کردن و تعمیر برای دوران بهره‌برداری نگهداری آرایه شده باشد. در دستورالعمل‌های نگهداری باید نحوه روغن‌کاری» تعصویض قطعات. کنترل و آزمایش روزانه. هفتگی, ماهانه و در صورت نیاز با فواصل طولانی‌تر درج شود. در دستورالعمل‌های مربوطه باید ترتیب راه‌اندازی و بهره‌برداری از تجهیزات به روشنی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- کارهای فلزی و تجهیزات مکانیکی و هیدرومکانیکی ۹۹ ۱۱-۵- ابزار و لوازم یدکی پیمان کار موظف است سری کامل ابزار لازم برای نصبء پیاده کردن (و در صورت نیاز آزمایش) تجهیزات مکانیکی و هیدرومکانیکی و نیز لوازم یدکی لازم به شرحی که در اسناد پیمان آمده تهیه و تحویل دهد. ۱۳-۵-کیفیت و استانداردهای تجهیزات مکانیکی و هیدرومکانیکی کلیه تجهیزات مورد استفاده باید نوٍء دارای کیفیت قابل قبول و عاری از هرگونه عیب و نقص باشد. هم‌چنین بایستی از نظر کیفی متناسب با شرایط آب و هوایی منطقه بوده و یا در مقابل شرایط جوی محل به ارایه شده در اسناد طرح و این مشخصات فنی عمومی باشد. چنان‌چه در مواردی مشخصات مورد نظر کامل نبوده یا اشاره‌ای نشده باشد. در وهله اول باید به استانداردهای مصوب موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران (15181) و پس از آن به اس‌تنداردهای معتبر و مورد قبول بین‌المللی به‌ترتیب اولویست 0 ,۸۰,01۲ ۸۷51,۸۱۷۷۱۷۷ مراجعه شود. -------- صفحهٔ بعد -------- اس -------- صفحهٔ بعد -------- عملیات لول فصل ۶ گذاری -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم- عملیات لول هگذاری ۱۳ ۱-۶ کلیات مقدمه در انواع روش‌های آبیاری تحت‌فشار به‌منظور انتقال آب از محل منبع تا ابتدای اراضی و نیز توزیع آب در سطح اراضی و تامین فشار و دبی مورد نیاز وسایل خروجی آب (انواع آب‌پاش‌ها و گسیلنده‌ها) از انواع خطوط لوله با تحمل فشار و جنس‌های متفاوت استفاده می‌شود. نوع و جنس و فشار کارکرد لوله‌ها و اتصالات و مشخصات فنی آرایه شده در این فصل, در برگیرنده کارهای مربوط به انواع خطوط لوله مورد استفاده در طرح‌های آبیاری تحت‌فشار از محل منبع تا محل مصرف می‌باشد. نظر به این که مصالح مصرفی در پیمان مانند لوله و متعلقات آن» شیرها و مصالح, توسط کارفرما تامین می‌شود. در این مشخصات فنی در مورد مشخصات ساخت مصالح برحسب لزوم تنها به استانداردهای مربوطه اشاره می‌شود. مصالح تحویلی کارفرما با توجه به شرایط قید شده در اسناد پیمان در محل‌های پیش‌بینی شده» نگهداری و به‌هنگام اجرا مطابق برنامه زمان‌بندی تفصیلی اجرای کار در اختیار پیمان‌کار قرار داده می‌شود. در این مشخصات فنی محل انبارهای مصالح تحویلی کارفرما به نام انبارهای اصلی (دپو اصلی) نامیده می‌شود. مسوولیت پیمان‌کار از زمان تحویل گرفتن این مصالح از انبار اصلی شروع می‌شود. در صورتی که کارفرما بخواهد مصالح را در محل تولید به پیمان‌کار تحویل نماید پیمان‌کار موظف است نسبت به تحویل گرفتن مصالح اقدام پیمان‌کار در کلیه مراحل بارگیری. حمل, باراندازی» انبارداری, نگهداری و نصب مصالح تحویلی, براساس مندرجات این مشخصات فنی, استانداردهای مربوطه و دستورالعمل‌های توصیه شده توسط سازندگان مسوولیت کامل دارد. برای مواردی که در این مشخصات و سایر اسناد پیمان به آن‌ها اشاره نشده. براساس درخواست پیمان کارء بایستی دستگاه نظارت نسبت به تبیین و ابلاغ کتبی مشخصات فنی تکمیلی اقدام نماید. نصب لوله برروی پایه و نظایر آن» هم‌چنین کارهایی مانند تونل زنی» نقب زنی» حفاری افقی و روش‌های مشابه دیگر»ء جزو این مشخصات فنی محسوب نمی‌شود و جزییات آن‌ها برحسب مورد باید در مشخصات فنی ۱-۱-۶- تعاریف عمومی احتمالی مندرجات این نشریه. تعاریف عمومی بد شرح زیر ارایه شده است: -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳ ضوابط و معیارهای فنی آبیاری تحت فشار (مشخصات قنی عمومی) - شبکه خطوط لوله شبکه خطوط لوله در طرح‌های آبیاری تحت‌فشار شامل لوله‌های انتقال و توزیع آب می‌باشد که آب مورد نیاز طرح را از محل منبع تحویل می‌گیرد و به آخرین نقاط خروجی شبکه (گسیلنده‌ها و آب‌پاش‌ها) می‌رساند. - خط لوله خطلوله عبارت است از لوله‌هاء اتصالات. متعلقات. شیرهاء لوازم تکمیلی, حوضچه‌ها. آدم‌روها و سایر سازه‌های مربوطه که در خطلوله به‌کار گرفته می‌شود. احداث خطلوله به‌عنوان یک سازه هیدرولیکی به‌ترتیب شامل حفر ترانشه روبازء پی‌سازی (در صورت نیاز)» بسترسازی, نصب لوله. خاک‌ریزی مرحله مقدماتی. آزمایش هیدرولیکی, خاک‌ریزی نهایی, شستشوء تست. راه‌اندازی و کارهای تکمیلی مانند احداث حوضچه‌هاء آدم‌روها و نصب شیرها به‌منظور اجرای کامل کار است. - ترانشه لوله گذاری ترانشه لوله‌گذاری عبارت است از کانالی که براساس نقشه‌های اجرایی طرح و مسیرهای پیش‌بینی شده و - رقوم ارتفاعی عدد ارتفاعی نقاط مورد نظر نسبت به سطح آب دریاهای آزاد در سیستم کشوری (۷66) و یا سیستم محلی (/13۸) رقوم ارتفاعی می‌باشد. - رقوم زیر لوله رقوم پایین‌ترین نقطه داخل لوله (و نه در محل‌های اتصال) را رقوم زیر لوله گویند. - رقوم بالای لوله رقوم بالای لوله عبارت است از رقوم بالاترین نقطه خارج لوله یا تاج لوله (و نه در محل اتصال) - رقوم زمین طبیعی رقوم سطح زمین در مسیر لوله‌گذاری و تاسیسات مربوطه, قبل از شروع کار را رقوم زمین طبیعی نامند. - رقوم کف ترانشه در بالای ترانشه. در شرایطی که نیاز به پی‌سازی زیر بستر لوله باشد. این عمق متناسباً افزایش می‌پیاید. - عرض ترانشه منظور از عرض ترانشه. عرض کف ترانشه است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم- عملیات لول ه‌گذاری ۱۹۵ - شیب طولی نسبت اختلاف رقوم زیر لوله بین دو نقطه موردنظر به فاصله آن دو نقطه را شیب طولی گویند. - پی سازی ترانشه منظور از پی‌سازی ترانشه, برداشتن محل‌های خاک و یا مصالح نامرغوب لجنی و نظایر آن از محل عبور لوله. تعویض مصالح نامرغوب با مصالح مناسب و آماده‌سازی بستر به‌منظور بهبود و تثبیت آن است. - لوله سخت لوله‌ای که در مقابل بار خارجی, قبل از شکستن تغییر شکل نمی‌دهد را لوله سخت گویند. مانند لوله‌های آزبست سیمان, چدن نشکن و لوله بتنی. - لوله قابل انعطاف لوله‌ای که در مقابل بار خارجی, قبل از شکستن تغییر شکل می‌دهد را لوله قابل انعطاف گویند. مانشد لوله‌های پلاستیکی و فولادی - قطر لوله. متعلقات و شیرها منظور قطر نامی آن‌ها است که در استانداردهای بین‌المللی یا جداول سازندگان تعریف می‌شود. - اتصالات منظور از اتصالی, قطعات و لوازمی است که دو قطعه لوله یا متعلقات آن را به هم متصل می‌کند مانند مانشون» گلنرء اتصال مکانیکی (کوپلینگ)» واشرء فلنج, رابط. بوشن, مهره ماسوره و... گرفته می‌شود. مانند زان سه راه» تبدیل و... - محدوده حربم خط لوله محدوده حریم خط لوله عبارت است از حداقل عرض محدوده‌ای که بتوان به راحتی لوله را ریسه کرد. استقرار و تردد ماشین‌آلات لوله‌گذاری در کنار آن به‌راحتی صورت گیرد و اجرای عملیات خاکی شامل تسطیح و آماده‌سازی حریم. حفاری ترانشه. دپوی خاک. خاکریزی مجدد و حمل خاک‌های اضافی به‌راحتی انجام پذیرد. - جاده عملیاتی جاده عملیاتی عرض قسمت مورد نظر از حریم خط لوله می‌باشد که به‌منظور نقل و انتقال ماشین‌آلات. ریسه نمودن لوله. کندن ترانشه هنگام اجرای عملیات و نیز بهره‌برداری و نگهداری از خط لوله در دوران بهره‌برداری. مورد استفاده قرار می گیرد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ ضوابط و معیارهای فنی ابیاری تحت فشار (مشخصات فنی عمومی) - خاک انتخابی منظور از خاک انتخابی یا خاک مناسب برای خاک‌ریزی در زیر اطراف و روی لوله. خاکی است که دارای زمین سنگی,» زمینی است که برای کندن آن مصرف مواد سوزا و منفجره ضروری است و یا استفاده از ماشین آلات سنگین (مانند بولدوزر) با قدرت بیش از ۳۰۰ اسب بخار نیاز می باشد. زمینی که برای کندن آن تمهیدات خاصی مانند چوب بست یا سپرکوبی لازم باشد و یا باید ترانشه با شیب مناسبی که از ریزش کلی خاک ممانعت کند حفر گردد را زمین‌ریزشی نامند. - زمین معمولی منظور از زمین معمولی زمین‌های خارج از تعاریف زمین سنگی و زمین ریزشی باشد. ۲-۱-۶- نکات مشترک لوله‌گذاری ۱-۲-۱-۶ استانداردهای فنی مصالح لوله‌گذاری کلیه مصالح مورد نیاز لوله‌گذاری (لوله. اتصالات. متعلقات. شیرها و مصالح حفاظت لوله) از انواعی که دارای استانداردهای موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران (15181) و سایر استانداردهای معتبر و مورد قبول باشد. توسط کارفرما تامین و به پیمان کار تحویل می‌شود. کارفرما موظف است که با رعایت کامل این مشخصات فنی (عمومی) و دستورالعمل‌های مربوطه اقدام به تهیه مصالح مناسب و مورد قبول نماید و آن‌ها را به موقع ۲-۲-۱-۶ استانداردهای فنی اجرای کار مشخصات فنی حاضر به‌منظور اجرای کامل لوله‌گذاری شامل تحویل, بارگیری. حمل مصالح, نصب. آزمایش و راه‌اندازی می‌باشد. چنان‌چه در مواردی این مشخصات فنی عمومی کامل نباشد یا در زمینه مورد نظر مسکوت باشد. در وهله اول باید به استانداردهای مصوب موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران (15181) و پس از آن به استانداردهای مورد قبول و معتبر بین‌المللی (به ترتیب اولویت150. ۰1351 ۰10 ۰۸۱۷۷/۷۷۸ ۸/51) مراجعه شود. در چنین مواردی مهندس مشاور (طراح) باید مشخصات فنی و دستورالعمل‌های لازم به‌منظور تکمیل کامل کار را در اسناد و مدارک طرح آرایه نماید. پیمان‌کار موظف است براساس دستورهای تکمیلی دستگاه نظارت و سایر اسناد پیمان نسبت به انجام کامل کار اقدام کند. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم- عملیات لول هگذاری ۱۰۷ ۳-۲-۱-۶ مصالح, ماشین آلات و ابزار تهیه لوله‌ها.ء اتصالات. متعلقات. شیرها و مصالح حفاظت لوله‌ها به‌عهده کارفرما می‌باشد. مگر در مواردی که در اسناد و مدارک پیمان و اسناد معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهوری روش دیگری تصریح شده باشد تهیه. تامین و به‌کارگیری نیروی انسانی, ماشین‌آلات و ابزار کار به‌منظور اجرای کامل عملیات لوله‌گذاری, آزمایش, راه‌اندازی و نگهداری عملیات انجام شده تا زمان تحویل موقت نیز در تعهد و وظیفه پیمان‌کار می‌باشد. عملیات مربوط به کارهای آجری, بتنی و فلزی, باید براساس مشخصات فنی طرح و با انطباق با مندرجات آیین نامه بتن ایران (آبا) و هم‌چنین مشخصات فنی عمومی کارهای ساختمانی. نشریه شماره ۵۵ معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهوری اجرا شود. ۳-۲-۱-۶ مصالح پی‌سازی. بسترسازی و خاک‌ریزی تامین بستر مناسب و باربر برای قراردادن لوله (خصوصاً لوله‌های قابل انعطاف) از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. جزییات بسترسازی و خاک‌ریزی ترانشه. باتوجه به نوع لوله» بارهای وارد به لوله اعم از بار مرده (سربار خاک) و بار زنده (نیروهای استاتیکی و دینامیکی) و نوع مصالح ترانشه لوله‌گذاری, در این بخش و بخش‌های دیگر این مشخصات فنی (عمومی) داده شده و در مشخصات فنی خصوصی طرح‌ها نیز ارایه می‌شود. پیمان‌کار موظف است با توجه به این موارد نسبت به اجرای کار اقدام کند. در صورت عبور مسیر لوله‌گذاری از زمین‌های نامناسب مانند زمین‌های لجنی, ماسه‌ای روان و نظایر آن. چنان‌چه نیاز به برداشت مصالح نامرغوب و جایگزینی آن با مصالح انتخابی باشد. پیمان‌کار باید براساس جزییات ارایه شده در مشخصات فنی طرح و دستورات دستگاه نظارت عمل نماید. پی‌سازی با بتن» سنگ و ملات. مواد سنگی دانه‌بندی شده. مصالح رودخانه‌ای و یا خاک انتخابی تا رسیدن به رقوم زیر بستر لوله‌گذاری انجام می‌شود. پس از احداث پی. بسترسازی کف ترانشه لوله‌گذاری انجام خواهد مشخصات زیر با توجه به نوع لوله‌گذاری توصیه می‌شود: الف - خاک انتخابی منظور از خاک انتخابی یا خاک مرغوب برای بسترسازی یا خاک‌ریزی اطراف و روی لوله. خاکی است با دانه‌بندی مناسب براساس مشخصات فنی طرح. خاک انتخابی باید عاری از مواد کلوخه‌ای رسی, مواد آلی. خاک های یخ زده و عاری از شاخه و ریشه درختان باشد. خاک‌های ریزدانه (براساس طبقه بندی پیونیفاید) با حد روانی بیش از ۵۰ (50<اا) مناسب برای خاک‌ریزی لوله‌های قابل انعطاف مخصوصاً لوله‌های پلاستیکی نیست. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۸ ضوابط و معیارهای فنی آبیاری تحت فشار (مشخصات فنی عمومی) معمولاً می‌توان خاک انتخابی را با سرند نمودن خاک‌های حاصل از خاک‌برداری ترانشه اولیه تهیه نمود. ولی براساس دستور دستگاه نظارت تامین شود. ب- مواد دانه‌بندی شده بسترسازی لوله باتوجه به نوع لوله (صلب یا قابل انعطاف) و شرایط اجرای کارء با هدف تامین بستر مناسب و باربر و با توجه به ضریب بسترء از مسایل مهم در کار لوله‌گذاری است که طراح بایستی در مشخصات فنی طرح جزییات آن را منعکس نموده باشد. در این زمینه اطلاعات زیر به عنوان راهنما ارایه می‌شود: * از تنوع دانه‌بندی مصالح در یک ترانشه لوله‌گذاری باید اجتناب کرد و از مصالح با یک نوع دانه‌بندی استفاده نمود. * مصالح دانه‌بندی شده باید مقاوم در برابر تخریب ناشی از نفوذ آب‌های زیرزمینی باشد و به‌منظور حداکثر باربری بستر و با توجه به رطوبت و تراکم مورد نظرء به نحو مطلوب ریخته و کوبیده شود. مصالح با دانه بندی مناسب با حداقل فضای منفذی (3۵10 ۷۹14) حداکثر باربری را تامین خواهد نمود. با تعیین ضریب لح ( ۳۳۵۵11011 010261101-)) می‌توان مناسب بودن مصالح دانه بندی شده برای بسترسازی لوله را کنترل کرد. مقدار ۲۲ باید براساس استاندارد 13.5.8005-1987 تعیین شود. برای این منظور مقدار ۲۲ باید از اظهارنظر در مورد کیفیت مصالح براساس مقدار ۲آل) باتوجه به جدول زیر امکان پذیر می‌باشد: جدول ۱-۶- کیفیت مصالح باتوجه به ضریب |-) برای شرایطی که بعد از نصب زیر تراز آب قرارگیرد مناسب نیست. انواع مصالح دانه‌بندی شده برای بسترسازی نیز با توجه به قطر لوله از جدول ۲-۶ قابل استخراج است: -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم- عملیات لول هگذاری ۹ مصالح مناسب براساس 3.5.882-1983] مصالح با یک اندازه (میلیمتر) مصالح دانه بندی شده (میلیمتر) ۱۴و ۲۰و ۴۰ (۵ تا ۱۴) و (۵ تا ۰) و (۵ ت۴۰۱) توضیج ۲۰-۱ میلی‌متر حداکثر قطر مصالح برای لوله با قطر کمتر از ۶۰۰ میلی‌متر و ۴۰ میلی‌متر برای لوله با قطر ۶۰۰ میلی‌متر و بیشتر. توضیح ۲- مواد دانه‌ای گوشه گرد خصوصاً با یک دانه‌بندی. مناسب برای احداث بستر مطمئن برای لوله‌های با قطر ۳۰۰ و بالاتر نیست. ۵-۲-۱-۶ کارهای مقدماتی و آماده سازی منظور از کارهای مقدماتی و آماده‌سازی, کلیه فعالیت‌هایی است که برای آماده نمودن شرایط کار لازم می‌باشد. این عملبیات شامل پیاده کردن مسین تمیزکاری و9 رفشع موانع» بوته‌کنی. قطع درختان و9 تخریب ساختمان‌ها و هرگونه تاسیسات موجود در مسیر لوله‌گذاری می‌باشد که ذیلاً تشریح می‌گردد: از کارفرما را با بتن و مصالح بنایی تثبیت و حفاظت کند. این محل‌ها در محدوده کارگاه باید به نحوی باشد که در طول اجرای عملیات صدمه‌ای به آن‌ها وارد نشود و همواره قابل استفاده باشد. موجود ر با استفاده از عوامسل دستگاه نظارت صورت‌جلسه کند. در صورتی که تفاوت و یا تناقض بین نقشه‌ها با وضع موجود مشاهده شود باید فوراً به دستگاه نظارت اطلاع دهد و موضوع صورت‌جلسه گردد. * پیمان‌کار موظف است وضع موجود حریم خط لوله و پروفیل طولی و عرضی و مسیر لوله‌گذاری را برداشت و با نقشه‌های منضم به پیمان کنترل و به تایید دستگاه نظارت برساند. ٩‏ پیمان‌کار موظف است در محل عبور از رودخانه‌هاء پل‌ها. راه‌ها و نظایر آن. نقشه‌های پلان رقوم‌دار و پروفیل طولی منضم به اسناد پیمان را کنترل و پس از آن عملیات اجرایی را آغاز کند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ ضوابط و معیارهای فنی ابیاری تحت فشار (مشخصات فنی عمومی) ب- تمیزکاری. تسطیح و آماده‌سازی مسیر لوله‌گذاری * قبل از شروع عملیات حفر ترانشه, مسیر لوله‌گذاری باید تمیز و عاری از مواد زاید شود. مواد اضافه باید با نظر و دستور دستگاه نظارت به نقاط مشخص شده در خارج کارگاه (دپوی مواد زاید) انتقال داده شود. * پیمان‌کار موظف به رعایت قوانین و مقررات عبور و مرور و تردد در هنگام حمل مواد زاید است و باید هماهنگی لازم را با کلیه ارگان‌های ذیربط بعمل آورد. * بوته‌های موجود در محدوده اجرای کار و نیز خاک نباتی (به عمق و عرض مورد نیاز مطابق نقشه‌های با خاک حاصل از خاک‌برداری مخلوط نشود. * پیمان‌کار حق قطع اشجار موجود در مسیر لوله‌گذاری و مسیرهای تردد را ندارد و در صورت ضروری بودن قطع اشجار, باید مجوزهای لازم را از دستگاه نظارت و سایر ارگان‌های مربوطه دریافت کند. مقابل سینه و محل آن‌ها را تهیه و در اختیار دستگاه نظارت قرار دهد. درختان قطع شده متعلق به کارفرما هستند و پیمان‌کار باید آن‌ها را به نقاط مشخص شده توسط دستگاه نظارت حمل و دپو کند. ۹ محل و موقعیت ساختمان‌ها و تاسیسات احتمالی که در مسیر لوله‌گذاری قرار دارد در نقشه‌های اجرایی از تایید و دستور دستگاه نظارت. نسبت به تخریب آن‌ها اقدام کند. ۹ مصالح و لوازم حاصل از تخریب ساختمان‌ها و تاسیسات کلاً متعلق به کارفرما است. پیمان‌کار موف است مصالح اضافی حاصل از تخریب را با توجه به دستورات دستگاه نظارت. به محل دپیوی مورد نظر حمل نماید. * همان‌گونه که در فصل اول کلیات (بند ۱۲-۱) گفته شد تخریب اماکن و تاسیسات مربوط به آثار باستانی مجاز نیست و پیمان کار موظف است به محض برخورد به این نوع ساختمان‌هاء مراتب را کتباً به دستگاه نظارت اطلاع دهد. در این موارد آدامه عملیات اجرایی زیر نظر و با دستور کارفرما و با هماهنگی کامل با ارگان‌های ذیربط امکان‌پذیر خواهد بود. ج- حفر ترانشه و آماده‌سازی جای لوله‌گذاری * طول حفاری ترانشه مسیر لوله‌گذاری بایستی متناسب با سرعت لوله‌گذاری باشد تا مشمول زمان و خرابی آن نشود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم- عملیات لول ه‌گذاری ۱۱ در مسیر حفر ترانشه در حد امکان انجام حفاری بخش‌هایی از مسیر که در خطالقعرها قرار گرفته‌اند به نزدیک‌ترین زمان انجام لوله‌گذاری محول شود تا از سیلاب‌های احتمالی محفوظ بماند. ۶-۲-۱-۶ حمل مصالح لوله و متعلقات الف - مقدمه محل دپوی لوله و متعلقات در مشخصات فنی طرح ذکر می‌شود. پیمان‌کار موظف به بارگیری و حمل از محل دپوهای اصلی (یا مستقیماً از محل تولید آن از کارخانه) و تخلیه مصالح در دپوهای فرعی یا مسیرهای لوله‌گذاری می‌باشد. تعیین روش مناسب و اقتصادی حمل به اختیار و مسوولیت پیمان‌کار است و در هر حال باید به اطلاع و تایید دستگاه نظارت رسانده شود. ب- بازدید قبل از حمل پیمان‌کار باید قبل از حمل و هنگام تحویل لوله و متعلقات با توجه به اسناد حمل, آن‌ها را از نظر اندازه بی‌عیب بودن شکل ظاهری, قطر. فشارکار» تعداد و متراز لوله. کنترل و بازبینی نماید. کلیه کمبودها و یا صدماتی که با چشم قابل رویت است باید قبل از تحویل به اطلاع دستگاه نظارت رسانده شود. تحویل و تحول تحویل مصالح از کارخانه یا انبار اصلی به عمل آورد. زیرا پس از تحویل و امضای صورت‌جلسه مربوطه. کلیه صدمات وارده هنگام حمل و یا کارگذاری, کلاً بر عهده و تعهد پیمان‌کار خواهد بود. ج- بارگیری و حمل پیمان‌کار باید توجه کند که حمل لوله. اتصالات و متعلقات از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند و باید با به کارگیری ماشین‌آلات مناسب و دقت لازم در بارگیری و حمل از وارد آمدن هر گونه صدمه به آن‌ها جلوگیری کند. روش بارگیری و حمل باید با توجه به نوع, قطرء طول و وزن لوله. قبل از بارگیری به اطلاع دستگاه نظارت رسانده شود و تاییدات لازم دریافت گردد. لوله‌ها به هیچ‌وجه نباید از ارتفاع رها شوند و یا با ضربه به لوله‌های دیگر برخورد کنند. لوله‌های با قطر کوچک را می‌توان با تعبیه دو الوار به صورت سطح شیبب‌دار به سمت پایین هدایت و از کامیون با کفی تخلیه نمود. لوله‌های با اقطار بزرگ‌تر را باید با ماشین‌آلات مناسب از جمله جراثقال پا سایدبوم تخلیه کرد. استفاده از برزنت با قلاب‌های پوشش شده با پلاستیک برای بلندکردن لوله‌ها به‌منظور جلوگیری از صدمه زدن به آن‌ها الزامی است. از انداختن مستقیم کابل به دور لوله‌ها باید جداً اجتناب شود. مدارک طرح و دستورالعمل‌های سازندگان خواهد بود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۲ ضوابط و معیارهای فنی ابیاری تحت فشار (مشخصات فنی عمومی) د- انبار کردن مصالح محل دپوی اصلی و فرعی مصالح باید به نحوی انتخاب و آماده شود که از ورود آب‌های سطحی و گل و لای و سایر مواد زاید به داخل لوله‌ها و دیگر مصالح جلوگیری شود. ردیف اول لوله‌ها باید برروی الوارهای مناسب چوبی و یا روی بستر محکم طوری قرار داده شود که از غلطیدن آن‌ها جلوگیری شود. پیمان‌کار موظف به رعایت نکات عمومی زیر برای چیدن و قراردادن لوله‌ها در محل دپو می‌باشد: ٩‏ محل دپو باید حداقل *۳ سانتی‌متر بالاتر از زمین طبیعی باشد تا از ورود روان آب‌های سطحی یا مواد زاید به محل دیپو یا داخل لوله‌ها جلوگیری شود. * محل قرار گرفتن ردیف لوله‌ها باید محکم و یک‌نواخت باشد و با قرار دادن وادارهای مناسب از غلطیدن لوله‌ها جلوگیری شود. * در مورد لوله‌های چدن نشکن و لوله‌های بتنی با اقطار بالا باید در بین هر لایه تخته نگهدارنده قرار داده * لوله‌ها و اتصالاتی که دارای یک سرساده و یک سر کاسه‌ای هستند. انتهای سرکاسه‌ای در یک ردیف بالاتر و در خلاف جهت بین دو انتهای سرساده قرارداده شود. * لوله‌های با قطرها و فشار کاری مساوی باید در یک محل آنبار شوند. لوله‌های با طول کوتاه‌تر از بقیه لوله‌ها و هم‌چنین متعلقات باید بطور جداگانه انبار شوند. * از دپوی طولانی مدت لوله‌های پلاستیکی خودداری شود و حتی‌آلامکان در کوتاه‌ترین مدت مصرف شوند. محل قرار گرفتن لوله‌ها باید به صورت سربسته و دور از تابش مستقیم آفتاب باشد. از قراردادن پلاستیک به‌منظور پوشش محافظ روی لوله‌ها خودداری شود. محل انبار لوله‌ها باید به نحوی باشد که امکان حرکت هوا و تهویه مناسب وجود داشته باشد. دستورالعمل‌های تکمیلی انبارکردن لوله‌ها و متعلقات با توجه به انواع لوله و متعلقات در بخش‌های دیگر این مشخصات فنی (عمومی) و اسناد و مدارک طرح ارایه شده که پیمان‌کار موظف به اجرای آن‌ها می‌باشد. ه- حمل لوله و متعلقات به پای کار و ریسه کردن آن‌ها پیمان کار موظف است پس از تحویل لوله و متعلقات از کارفرماء نسبت به حمل و ریسه نمودن آن‌ها در کنار ترانشه لوله‌گذاری براساس دستورالعمل‌های سازندگان و رعایت نکات زیر اقدام نماید: * ریسه کردن لوله‌ها باید پس از تسطیح باند عملیات اجرایی و حتی‌آلامکان در زمان مناسب قبل از حفر ترانشه انجام شود. از ریسه کردن طولانی مدت لوله‌ها باید جداً خودداری گردد. ٩‏ لوله‌ها در کنار ترانشه باید به نحوی ریسه شوند که از هر گونه جابه‌جایی و حرکت آن‌ها پیش‌گیری به عمل آید. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم- عملیات لوله‌گذاری ۱۳ * چنان‌چه ریسه کردن لوله‌ها بعد از حفاری ترانشه انجام شود. لوله‌ها باید در طرف مقابل (دپوی خاک ترانشه) به نحوی ریسه شود که از آلوده شدن آن‌ها به خاک. گل و لای و سار آلاینده‌ها پیش‌گیری شود. در این صورت به راحتی و در حداقل زمان می‌توان لوله‌ها را برای بلندکردن و جابه‌جایی آماده نمود. * در مناطق کوهستانی و با شیب زیاده نگهداری لوله‌ها به منظور جلوگیری از حرکت آن‌ها و ایجاد طرح الزامی است. * از ریسه کردن لوله‌ها در کنار آن بخش از مسیر ترانشه که واضحاً در خطالقعر و در معرض سیلاب‌های احتمالی هستند خودداری شود. * چنان‌چه ریسه کردن لوله‌ها قبل از حفاری ترانشه انجام شود. بایستی فواصل تخلیه خاک‌های حاصل از خاک‌برداری و مسیر دیوی لوله‌ها از طرفین محور ترانشه کنی به نحوی پیش‌بینی شود که هیچ‌گونه مانعی در جهت حرکت و جابه‌جایی ماشین آلات خاک‌برداری و لوله‌گذاری به‌وجود نیاید. * دپو و ریسه کردن لوله‌ها باید به نحوی باشد که از ورود آب‌های سطحی به داخل آن‌ها جلوگیری شود. در صورتی که باتوجه به شرایط زمین این مساله میسر نباشد. پیمان‌کار موظف است با قراردادن درپوش در انتهای لوله‌ها از ورود آب و مواد زاید به داخل آن‌ها جلوگیری کند. * ریسه نمودن لوله‌هایی که سطح خارجی آن‌ها پوشش داده شده باید بر روی کیسه‌های خاک نرم یا الوارهای چوبی صورت گرفته و از قراردادن مستقیم آن‌ها بر روی زمین جداً خودداری شود. استقرار لوله‌ها در کنار ترانشه یا کناره جاده باید به نحوی باشد که از هر گونه صدمه احتمالی در اثر تردد ماشین‌آلات جلوگیری شود. 9 لوله‌ها باید به‌نحوی ریسه و نگهداری شوند که از غلطیدن آن‌ها به داخل ترانشه جلوگیری شود. قراردادن زایده در طرفین لوله و یا ریختن خاک در محل‌هایی در طول لوله به‌منظور نگهداری کامل آن‌ها خصوصاً برای لوله‌های با قطر بالا الزامی است. ۷-۲-۱-۶- نصب لوله و متعلقات در این بخش کارهای عمومی نصب لوله‌ها و متعلقات در مسیر ترانشه آماده شده آرایه گردیده است. جزییات مراحل نصب لوله‌ها در بخش‌های دیگر این مشخصات فنی (عمومی) و اسناد و مدارک طرح. ارایه شده است. نصب لوله از حساس‌ترین مراحل لوله گذاری به منظور تامین آب بندی کامل لوله و نیز بالابردن عمر مفید آن بوده است و پیمان کار باید نهایت دقت در اجرای این بخش از کار را به‌عمل آورد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۴ ضوابط و معیارهای فنی ابیاری نحت فشار (مشخصات فنی عمومی) الف - بازدید قبل از نصب قبل از انتقال لوله به داخل ترانشه رعایت اصول و موارد زیر توسط پیمان‌کار الزامی است. مهندس مشاور موظف است پس از اطمینان از رعایت موارد زیر» مجوز نصب لوله را کتباً صادر کند: * کلیه لوله‌ها باید از لحاظ صدمات احتمالی هنگام بارگیری, تخلیه و ریسه نمودن در محل کارء کنترل و بازرسی شوند. * محل اتصال لوله‌ها به همدیگر (با توجه به نوع اتصال‌ها) نباید هیچ‌گونه صدمه و یا دو پهنی داشته باشند * داخل لوله‌ها باید به دقت بررسی شوند تا هیچ‌گونه مواد زاید مانند روغن. گریس و با حیوانات و بقایای آن‌ها در داخل لوله‌ها وجود نداشته باشد. * لوله‌های با پوشش خارجی و با اندود داخلی با دقت کامل از لحاظ سالم بودن با وسایل مناسب کنترل شود. نقاط آسیب دیده احتمالی با نظر مهندس مشاور در صورتی که قابل اصلاح باشد. در محل اصلاح گردد. در غیر این صورت دستگاه نظارت اجازه کار گذاری و نصب آن‌ها را نمی‌دهد و بایستی از کارگاه خارج شوند. ب- لوله‌گذاری (خواباندن لوله) * لوله به صورت معمولی بر روی بستر آماده شده در کانال حفر شده در زمین طبیعی و یا در خاکریزه قرار داده می‌شود. بدنه لوله باید در تمام طول لوله با کف ترانشه تماس کامل داشته باشد و تحت هیچ شرایطی نباید وزن لوله توسط اتصالات به بستر منتقل شود. به این منظور باید در محل اتصالات خاک‌برداری اضافی برای تامین فضای لازم فراهم شود. * لوله‌گذاری باید از پایین‌دست شروع شود. 9 لوله باید بر اساس مسیر و مقدار شیب کف نشان داده شده در نقشه‌های اجرایی نصب شود. حداقل شیب لوله ۰/۲ درصد است. * در مواردی که باید لوله در قوس نصب شود. مقدار انحراف مجاز از مسیر باید با توجه به قطر, نوع لوله و توصیه کارخانه سازنده صورت گیرد. 9 انحراف از مسیر باید بعد از اتصال کامل لوله‌ها در مسیر مستقیم صورت گیرد. 9 در شرایطی که لوله‌گذاری در کانال با شیب تند صورت می‌گیرد. به‌منظور جلوگیری از حرکت و فرار لوله بر اثر بارهای خارجی, لوله باید توسط عوامل نگهدارنده عمود بر مسیر خط لوله (وادار) ثابت شود انتخاب محل, نوع و فواصل وادارها باید طبق نقشه‌های اجرایی و مشخصات طرح باشد. در شرایط لوله‌گذاری در شیب تند. پیمان‌کار موظف است از ورود آب‌های سطحی به داخل کانال و جاری -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششمم- عملیات لول هگذاری ۱۵ مشخصات طرح. باید دیوارهای نگهدارنده عمود بر محور لوله احداث شود تا مانع از حرکت لوله و نیز شستشوی کف بستر گردد و نهایتاً از ایجاد صدمات احتمالی جلوگیری شود. * با توجه به شرایط کار و در صورت لزوم با نظر و تایید دستگاه نظارت. باید کل بستر با شن یا حداکثر دانه 9 در شرایط عبور از زمین‌های لجنی و یا زمین‌های بسیار خورنده و نامناسب با عبور لوله از داخل تونل‌ها و یا از روی رودخانه ها و نهرهاء لوله باید بر روی پایه مناسب نصب شود. جزییات پایه‌هاء فواصل و نحوه ۸-۲-۱-۶ نگهداری لوله در شیب‌های تند در مسیرهای با شیب تند به منظور جلوگیری از حرکت و فرار لوله به سمت جلوء نحوه کارگذاری لوله در نقشه‌های اجرایی و سایر مشخصات طرح ذکر می‌گردد. چنان‌چه این موارد به صراحت در اسناد طرح ذکر نشده باشد. پیمان‌ کار می‌تواند کتباً این اطلاعات را از دستگاه نظارت بخواهد. موارد زیر به عنوان حداقل دستورالعمل‌های اجرایی در این مشخصات فنی عمومی آرایه می گردد: چنان‌چه شیب مسیر لوله‌گذاری از ۱:۵ (۲۰ درصد) تندتر باشد. نگهداری لوله به منظور جلوگیری از رانش و فرار لوله الزامی است. نگهداری لوله باید با بلوک‌های بتنی نگهدارنده عمود بر مسیر لوله‌گذاری با ترتیبات در جدول ۳-۶ فاصله بلوک‌های نگهدارنده برای لوله با طول ۵ متر در شیب‌های مختلف به‌عنوان راهنما ارایه شده است. جدول ۳-۶- فاصله بلوک های نگهدارنده برای لوله با طول ۵ متر در شیب‌های مختلف شیب مسیر لوله گذاری فاصله بلوک های نگهدارنده (متر) ۶ تا ۱:۱۲ (۸ تا ۱۶ درصد) کمتر از ۱۲ :۱(کمتر از ۸ درصد) در ترانشه‌های با شیب تند معمولاً بعد از خاک‌برداری, ترانشه به صورت مسیر تخلیه آب‌های سطحی با -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ ضوابط و معیارهای فنی ابیاری تحت فشار (مشخصات فنی عمومی) لوله را با مشکل مواجه می‌سازد. در این موارد باید برای ساخت بستر لوله و خاک‌ریزی روی آن از مصالح انتخابی مورد تایید دستگاه نظارت استفاده شود. ۹-۲-۱-۶ ضربه گیرها در خطوط لوله تحت‌فشار در محل اتصالات. شیرهاء زانویی‌هاء سه‌راهی‌هاء تبدیل ها و نظایر آن که به‌نحوی در مسیر جریان تغییر ایجاد می‌شود. نیرویی در جهت ادامه مسیر جریان وارد می‌گردد و باعث حرکت و جابه‌جایی لوله و اتصالی‌ها می‌شود. به‌منظور جذب این نیرو و جلوگیری از حرکت لوله و اتصالات. پیش‌بینی تمهیدات خاص اجرایی به شرح زیر الزامی است: الف - ساخت بلوک ضربه‌ گیر معمول‌ترین روش کنترل و جذب نیروهای ضربه‌ای. ساخت بلوک‌های ضربه‌گیر به صورت اجرایی بتن در جاء به شرح شکل ۱-۶ است. جزییات و موقعیت بلوک‌های ضربه گیر در مشخصات طرح آرایه می‌شود. ب- میل مهار در مواردی که امکان و فضای ساخت بلوک‌های ضربه‌گیر میسر نباشد. استفاده از روش‌های دیگر از جمله نصب میل مهار الزامی است. در شکل ۲-۶ روش‌های مختلف جذب نیروی ضربه‌ای با نصب میل مهار نشان داده شده است. در این روش نیرو توسط میل مهار جذب می‌گردد و سپس به بتن و نهایتاً به زمین منتقل می‌شود. جزییات و موقعیت میل مهارها در مشخصات فنی طرح آرایه می شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ی سا یات لوله ری :۵ وا چرس راوس وچ سک رت وه هار 9 هه ها 1۳ 0 نار مان ۱ 2 ی هی مظ س ۳ هه یا کا خ یوی نده هارو یار دم یو هل هوره یک وعده هر یر | افو اوه ده 0 ۹ 0 7 ی 1 1 هی را امن تس ۳۳ ۴ لا ۲ : ال سی‌مس ی 2 یی ی ی پیش آیزه ا ۷ 1 0 1 : نم را هه را با یر را لا موها نر ۹ زره ۳ نی 4 ۹ را ویس 2۰ مشف سس : ۵ / اکن سم ادا مد بر باو 00وی رخا ار وا ۰ 1 و # لوا جات که ره یساس ماس یا رای با اب ندرا دز او واه ی ورد امش کب جومی موو و خر دنه را ها رها نش ی شون مرن * موف ار درا 1 9 2 م 4 زو و هد و8 ۹ ۹ دی |۳۴۹۱ ۳ سقرا با رو روز این با ناسا دا ۹ 2 ۵ ی یج ۹ ی بط 9 ۳ . 5 ۱ ۱ دوه * ۵ ۰ : 2 ۳ 2 1 اج ی ۹ 1 2 ,۳۳۳۳ ا ۰ ۹ ۶* ۰ 1 ۰ وک ۳۹ / ۰ ۷ ار ,۵ ۳ ۳ ره هه ۹ اه ۰ ۳ ۰ ۰ 1 ۰ : ۳ « ۳ ره 1 2 را ۹ ۲1 ۰ ره ۹ و لا ۳ . ۷ : ال زا ۳ 7 11۹ لو مه ور نو ای ۹ ۹ ها ۳ > ۰ ۴ ارهیک 111 سر دنو ی رت ی ۵ پم : ی 9 « ۴ اس بر پر کم ار 32 روا و ابا ی 0 اب۲۱۸۵ ۴ یت هم ۰" ۱ ۹ ۷ ۰ ال 19 یش [ 4 : ۰ نگ ۹ 1 ۹ ۲ ۹ و و را ۳ 2 را ی ارگ پ ۹ ۱ 94 ۰ [ و ها اّ 5 ۳ :۳ / یس 5 رشاو ۸ :2 - 1 2 0 0 ۱ موی 2 5 7+ 77 7 ِ ۳ 0 و 8 م 8 و 0 : 2 ۵ ۹ اه ۵ ۰ ۳۰ ۰ * ع روا .۰ ۳ 1 اه 7 ۰ بر و اج مناج ا 1 ۳ ها ۱ ۱ گی دی ی 0 یکب( می در ۳: مه نا زار یاب ۳ ۸ ی ۰ دا 35 خی کی مه رید اب ۳ 7 ۷ ۱ وج ۱ اش ی ظ ۰ « ۹ ۹ ی ۹ ۰ ی ین 1 1 ۳ خر دام ره ارچ دا ی نی 2 ری : را در آ ۹ ی ۹ "۰ 1 1 ۰۹ ۰ [ 4 را ۵ ی پر ۴ ید هو مخایپسخا ان ور پم ۹ یچ . 2 ید وی ال : 1 ی را رش اه ی 2 ۹۰ ۹۳ 5 ۰ ۹ ۹ و بخ جات رن ۸ ْ پر با :۸ ۹ س - هر اه و 6 و ۹ ماس نم ی و 0 0 و ۵ که ای 9 ی موه جووس و : وراه را پا ۱ اه ۰ ۱۳۹ و وا ۹ ۹ 0 اد شقن که # ۰ + ملا ۹ ی ۱ ۰ وس رک هه یمک دم 1 و 7 1 و نرب دی هی و اسان 0 ره ۸ ی ۶ ۷ 7 7 ۷ ۹ 1 ی ۱ ۳ ۶ 0 اه بر ۷ چا ۴ که مک ی ۰ و شا یر موه ی ۸ و ۳ و موش اسان پا و۳ 9 ۹ هو ۰ ۳ .۰ ۰ 2 ۰ اقب #۹ ۲ وا ی ربهر کی ره رت کی ی سم چا ۱7 ۱ 1 8 ۰ یی ۳0 مه ۳ ور کم ی ۶ گم 2۵ خن مک مرت اک و 2 ۹5 3 َ ۹ ام ۰ نی رئ . اه بو اد هن مم*-" ی : ۰ 1 ۸۹ ۳ دهدن .۰ موی وی بو ودوج بیشه ما نوی 4 را 0 ۹ نوک ای ۰ م۷ ی و یا بر و ی 1 رس ۳ | ۰ 2 یه بو ی ۹ یسم جوا د ۳ پر ۳ چ مس ور و رد که 0 ۳ ۱ ور درم یمه رن دا 1 8 وان مدا ار رو 1 ۶ ۰ ۳ ول رود شدم ی رش ۳ : ۸ 1 ۶ ۰ 0 نک ز ی ۳ با ۳ 2 وا و تاه و 4 ی مر که هماع 2 پیب در ها یه ری ۳ :1 یم مدای دمم با ما رای و یا ۹ نها ۹ زب کچ ور تا ۰ ۰ ل: 5 4 سک موز وه ۳ کر و یش و رن 0 ۹ ۳ ش ۸ 1 هدر ۰ ۰ ی هر را خارگ شا از ۴ یر روا ۱و ی ی اپ 8 ۴ گن ۸ #9 ّ ی ای دی # شا در ۸ ۶ / ۳و و ظ ۳ رم یار هر وغ وتان دنه وی ,ی 9 را با رجا تردن امد 5 ۹ ۳ هه 74 رز وا کر مهد نویه ۳ج ان فا تا ریش شا او بو پا ی و ۳ ۰۰ 7 ۲ ۰ هر نم ار ی ی هکر دن را | یا 1 ۰ لب ی با هه ناب 1 . ۰ هو ۱: یا ۱ ۳ ۹ ۳۳ت : ی ی شد نا را رک یی از ۹ یش 7 و ی 9 و 4 را ۵ ترا یوم 0 ۰ ی 8 ی یی ۹ ,۰ .۰ ی و 1 یط نغ ۰ 1 پا 8 ۰ ۰ ۳ و اک 0 5 90100 ام اس یچ وج اد ۵ قرو و نان خ واه ۹ ۸ : 1 ۸ حلی هم ۹ و ولا همم پوت ۹ 9 ای ون ۰ شکل ۱-۶- بلوک‌های بتنی ضربه‌گیر در< ۱۷ سس -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۸ ضوابط و معیارهای فن ی آبیاری تحت فشا, 11 5 ۱ َ ۱ 3 ۸ 1 آرماتورهای گیرداری و 3 ره ۳ص ۵ سس وال ی اساسا بلوک پتنی ضربه گیر خاک دست 9 نغورده 41 0 ب ی ً خاک دسن ن د ی پاوت ان نخور / 0 7 بلوک بتنی ضربه گیر ها ۸ + ب«ملا 5 * ارماتورگیزدار ‎٩‏ م ۱ ۸ 7 ج [ ۸ 2 م س ‌ ۹۹1 ۹ |[ سم آرماتورهای کبرداری سس بمنظور جلوگیری از خورندگی مهل ۹ میدار و مهرزه ها پایستی پوشش شوند , پر ظ اک ۳ !! 3 صصصصصص ۳ 1۱ کار ۳ ۹ میله نکه‌رارنده یام سس ور ف سس شکل ۲-۶- روش‌های مختلف جذب نیروی ضربه‌ای با نصب میل مهار (مشخصات فنی عمومی) -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم- عملیات لول ه‌گذاری ۹ ۱-۲-۱-۶ آزمایش هیدرولیکی (هیدرواستاتیک) آزمایش هیدرولیکی لوله به منظور اطمینان از صحت انجام کار و مناسب بودن لوله, شیرهاء متعلقات و سایر لوازم به کار گرفته شده و تحمل فشار لازم توسط تمام قسمت‌های خط لوله و عدم نشت آب (به مقدار بیش از حد مجاز) انجام می‌شود. بخش‌های دیگر این مشخصات فنی عمومی و مشخصات طرح آرایه شده و یا در زمان آزمایش توسط مهندس مشاور به پیمان کار ابلاغ خواهد شد. هنگام انجام آزمایش هیدرولیکی رعایت اصول و ضوابط عمومی به شرح زیر لازم است: ۱-فشار آزمایش - خطوط لوله بسته به مورد باید با فشار ۱/۵ برابر فشارکار (برای خط لوله با فشارکار تا ۱۰ اتمسفر) و با فشار کار به اضافه ۵ اتمسفر (برای خطوط لوله با فشارکار بیش از ۱۶ اتمسفر) مورد آزمایش ۲-طول مناسب هر قطعه جهت آزمایش- طول هر قطعه از خط لوله که مورد آزمایش واقع می‌شود. به نوع و قطر لوله بستگی دارد و بایستی در اسناد طرح آرایه شده باشد. در صورتی که اطلاعاتی در دست نباشد باید بر اساس مفاد فصل دوم نشریه شماره ۲۰۲ عمل شود. ۳-آزمایش شیرها- آزمایش شیرهای قطع و وصل روی خط لوله . در مراحل بعدی و طی شستشوی سراسری لوله با فشار بهره‌برداری انجام می شود و نیازی به آزمایش جداگانه نیست. ۴-مقدار خاک‌ریزی روی لوله- در موقع آزمایش باید حداقل تا ۳۰ سانتی‌متری روی تاج لوله خاک‌ریزی انجام شده باشد. محل اتصال لوله‌ها به یکدیگر و محل متعلقات باید باز و قابل رویت باشند. ۵-کلیه متعلقات لوله از قبیل زانو سه را چهارراه و تبدیل باید طبق مشخصات طرح مهارشده باشند تا در اثر نیروی ضربه‌ای ناشی از فشار آزمایش تغییر مکان ندهند. نحوه مهار در مشخصات طرح منعکس شده کتباً از دستگاه نظارت درخواست کند. ۶- پر کردن خط لوله باید به آهستگی و از نقطه پست شروع شود. ۷-کلیه پیج و مهره ها و فلنج ها باید کنترل گردد و از محکم بودن آن‌ها اطمینان حاصل شود. ۸-آب تزریق شده برای پرنمودن و آزمایش هیدرولیکی لوله باید کاملاً صاف. بی بو و عاری از هرگونه مواد معلق قابل رویت با چشم غیر مسلح باشد. ٩-پس‏ از پر شدن خط لوله و حصول اطمینان از اشباع شدن آن‌ها (بسته به مورد) و تخلیه تمام هوای موجود در خط. افزایش فشار توسط تزریق آب باید شروع شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ ضوابط و معیارهای فنی آبیاری تحت فشار (مشخصات فنی عمومی) *۰-معمولاً آزمایش فشار هیدرواستاتیکی در دو مرحله آزمایش اولیه و نهایی انجام می‌شود که نحوه و مقدار صورت فقدان این دستورالعمل, می‌توان به شرح زیر عمل نمود: ۱-در مرحله اول, فشار خط به تدریج تا یک سوم فشار مورد آزمایش بالا برده می شود و تمام طول خط داده می‌شود تا پس از هواگیری کامل به فشار مورد نظر برسد. ۲۳-پس از رسیدن به فشار مورد نظرء خط لوله باید برای مدت تعیین شده در مشخصات طرح تحت‌فشار باقی بماند و سپس اندازه‌گیری افت فشار و یا مقدار نشت آب براساس مشخصات مندرج در این مشخصات فنی و مشخصات طرح انجام شود. در صورتی که ارقام بدست آمده افت فشار و یا نشت آب کمتر از ارقام ۳-برای دست‌یابی به نتیجه مطلوب در آزمایش هیدرولیکی» پس از پرکردن خط از آب و حفظ آن برای مدت حداقل ۲۴ ساعت. باید از اشباع لوله‌هاء عدم جابه‌جایی واشرها و خروج هوا و هم‌چنین عاری از هوای محبوس بودن لوله‌ها اطمینان حاصل شود. ضمناً محل کلیه اتصالات باید مرتباً بازدید گردد و عیوب احتمالی برطرف شود. مقدار نشت آب مجاز حسب مورد و با توجه به نوع لوله‌های به کار رفته. در سایر فصل‌های این مشخصات فنی منعکس شده است. ۴-تقسیم خط لوله به قطعات مورد آزمایش از طریق بستن شیرهای قطع و وصل روی خط مجاز نیست. به بلکه در هر دو انتهای قطعه مورد آزمایش, باید دو درپوش مناسب بر روی لوله نصب گردد و توسط مهارهای لازم از حرکت آن‌ها و هم‌چنین خط لوله جلوگیری شود. ۵-بر روی بالاترین نقطه درپوش آنتهایی (قسمت مرتفع تر خط لوله) باید یک شیر تخلیه هوا با قطر مناسب نصب شود. انتخاب قطر شیر تخلیه هوا متناسب با قطر خط اصلی صورت می‌گیرد و معمولاً بین ۰/۵ الی می‌شود و معمولاً بین ۱ الی ۴ اینچ است. از شیرهای تزریق آب می‌توان به عنوان شیر تخلیه خط نیز -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم- عملیات لول هگذاری ۳۱ ۷-نتیجه آزمایش فشار هیدرواستاتیکی خط باید از پایین‌ترین نقطه قطعه مورد آزمایش قرائت شود. طول قطعات مورد آزمایش باید به‌نحوی انتخاب گردند که فشار در بالاترین نقطه حداقل معادل ۱/۱۰ برابر فشار نامی خط باشد. ۸-انجام هرگونه عملیات اجرایی در ترانشه در طی مدت آزمایش فشار هیدرواستاتیکی مجاز نمی‌باشد. ۹ دهرگاه در حین عملیات آزمایش فشار هیدرواستاتیکی عیوبی در خط و متعلقات و شیرها بروز نماید و برای اصلاح, تخلیه شود. شروع مجدد آزمایش تنها پس از رفع کلیه عیوب مجاز است. *۰-اصلاح و تعمیر اتصالات که آب‌بند نبودن آن‌ها در حین آزمایش مشاهده شود. می‌تواند بدون تخلیه آب لوله و پس از کاهش فشار خط تا حد ممکن انجام گیرد. ۱-جک و یا وسایل مشابه و درپوش‌های موقت مادام که خط لوله دارای فشار است نباید باز و جابه‌جا شوند. ۲۳-ظرفیت تانکر و تلمبه آب برای افزایش فشار داخل خط باید متناسب با طول خط مورد آزمایش و ۳-آزمایش فشار هیدرواستاتیکی لوله‌ها و متعلقات و شیرهایی که قطعات آزمایش شده خطوط لوله را به یکدیگر متصل می‌نمایند ضروری نمی‌باشد. بلکه آزمایش سراسری خط لوله برای این قطعات کوچک آزمایش. عیوب مشاهده و رفع شده. مقدار افت فشار و یا کاهش آب و موارد ضروری دیگر به تشخیص دستگاه نظارت درج شود. ۱۱-۲-۱۶ نکات عمومی احدات حوضچه شیر آلات انواع مختلف شیرها بسته به مورد در خطوط لوله به‌کار گرفته می‌شود. به منظور حفاظت و بهره برداری از شیرهاء حوضچه شیرآلات عموماً در مراحل بعد از اتمام نصب لوله احداث می‌شود. در احداث حوضجه شیرآلات باید نکات عمومی به شرح زیر مورد توجه قرار گیرد: ۱- برای شیرهای بزرگتر از ۳۰۰ میلی‌مترء نشیمن شیرها در درون حوضچه به نحو مناسب ایجاد شود تا وزن آن‌ها فشار اضافی به لوله وارد نکند. نشیمن شیر می‌تواند مستقیماً در زیر شیر و یا متعلقات دو طرف ۲- تخلیه آب‌های وارده به حوضجه و یا آب‌های ناشی از نشت محل اتصالات. از طریق نصب لوله در حد فاصل یکی از دیوارها و کف و زهکش اطراف حوضچه باید انجام شود مگر در حالتی که کف حوضچه در -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۲ ضوابط و معیارهای فنی ابیاری تحت فشار (مشخصات فنی عمومی) تمام و یا مواقعی از سال زیر تراز آب‌های زیرزمینی قرار گیرد و امکان ورود و پس زدن این آب‌ها به داخل حوضچه از طریق لوله زهکش وجود داشته باشد. ۳ آب‌بندی محل عبور لوله‌ها از دیواره‌های حوضچه‌ها تامین شود. برای این منظورء کنف قیراندود بین دیواره حوضچه و لوله قرار داده شود. در مواقعی که تراز آب‌های زیرزمینی بالاتر از کف حوضچه قرار می‌گیرد. علاوه بر کنف قیراندود که باید به خوبی کوبیده شود. از خمیرهای آب بند به ضخامت حدود ۳ سانتی متر برای پوشاندن سطح خارجی محل عبور لوله از دیوار استفاده شود. ۴- آب‌بندی کامل دیواره و کف حوضچه‌ها خصوصاً برای مواردی که تراز آب‌های زیرزمینی بالاتر از کف ۵- در طراحی حوضچه‌هاء نیروی شناور شدن با توجه به تراز آب‌های زیرزمینی بایستی مراعات شده باشد. ۶- امکان خارج نمودن بزرگ‌ترین قطعه شیرها و متعلقات از داخل حوضچه برای مراحل بعدی در نظر گرفته ۷ اقدامات لازم برای جلوگیری از یخ‌زدگی شیرها خصوصاً شیرهای تخلیه هوا که در نقاط مرتفع لوله قرار می‌گیرند. به عمل آید. ۸- ارتفاع متعلقات و شیرهای روی لوله. خصوصاً شیر هوا در انتخاب ارتفاع حوضچه مد نظر قرار گیرد. -٩‏ شیرهای تخلیه حتی‌الامکان در نزدیکی رودخانه‌هاء مسیل‌هاء آبروها و سایر محل‌هایی که امکان تخلیه آب ۰-محل خروج آب شیرهای تخلیه تحت هیچ شرایطی نباید مستقیماً در زیر تراز آب» محل‌های طبیعصی تخلیه آب (رودخانه‌هاء مسیل‌هاء کانال‌ها و غیره) قرار گیرند. ۱-شیرهای تخلیه هوا و یا مکش هوا نباید مستقیماً با مجاری فاضلاب و یا آب‌های سطحی در تماس باشند. ۲-تمام حوضچه‌هایی که در انتهای خط قرار گرفته‌اند باید دارای امکانات هم‌زمان تخلیه هوا و آب باشند. ۳-ابعاد حوضجه‌ها به نحوی انتخاب گردند که علاوه بر فضای شیرها و هرگونه پشت بند متعلقات. فضای لازم برای ایستادن و حرکت افراد نصابء, فاصله مناسب از دیواره‌ها برای باز و بسته کردن پیچ و مهره‌ها و گردش ابزار کار وجود داشته باشد. ۴-دریچه بازدید و ورود و خروج حوضچه‌ها و پله‌های دسترسی مستقیماً روی لوله و شیرها قرار داده نشوند. ۵-پرکردن اطراف حوضچه‌ها باید در زمان مناسب و پس از اطمینان از صحت عملیات اجرایی دیواره صورت ۶-نصب شیرها و متعلقات داخل حوضچه باید پس از حصول اطمینان از گیرایی کامل بتن و صحت عملیات اجرایی سازه شروع شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم- عملیات لوله‌گذاری ۱۳۳ ۷-در مواقعی که شیرها و متعلقات قبل از احداث دیوارها نصب می‌گردند. تمهیدات لازم به‌منظور جلوگیری از بروز صدمه به آن‌ها در حین عملیات اجرایی پیش‌بینی شود و این تجهیزات کاملاً حفاظت شوند. ۸-احداث حوضچه شیرها باید براساس مشخصات فنی عمومی کارهای ساختمانی, نشریه شماره ۵۵ معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور انجام شود. ۲-۶- عملیات لوله‌گذاری ۱-۲-۶- لوله‌گذاری لوله‌های آزبست لوله‌های آزبست از ترکیب الیاف پنبه نسوز (آزبست)» سیمان پرتلند و آب در اقطار و تحمل فشارهای مختلف تولید و درخطوط انتقال و توزیع آب مورد استفاده قرار داشته‌اند. در سال‌های اخیر به‌دلیل مشکلات بهداشتی ناشی از کاربره این نوع لوله‌ها و نیز به دلیل توسعه استفاده از لوله‌های با شرایط و مشخصات فنی مناسب‌تر از جمله لوله‌های ترموپلاستیک. استفاده از لوله‌های آزبست در صورت کاربرد این نوع لوله‌ها در طرح های آبیاری تحت‌فشار,ء پیمان‌کار موظف است مشخصات فنی عمومی لوله‌های آزبست سممان آرایه شده در نشریه شماره ۳۰۳ (فصل دوم بخش چهارم) را متناسب با شرایط کار و با هماهنگی دستگاه نظارت رعایت نماید. ۲-۲-۶ لوله‌گذاری لوله‌های پلی‌اتیلن ۱-۲-۲-۶ مشخصات فنی لوله‌های پلی‌اتیلن زیر می باشد: ۱- لوله‌های پلی‌اتیلن از جمله لوله‌های ترموپلاستیک می‌باشند. ۲- پلی‌اتیلن از پلیمریزاسیون اتیلن و اولفین به همراه دوده آنتی اکسیدان تهیه می‌شود. ۳- پلی‌اتیلن به صورت تجاری در سه نوع, وزن مخصوص کم (00511۷] 0۷۷])» وزن مخصوص متوسط (/40۹11 ۱160۳) و وزن مخصوص زیاد (0۹11۷] (اع11]) در بازار عرضه می‌شود. ۴- هرچه وزن مخصوص مواد پلی‌اتیلن زیادتر باشد. مقاومت آن هم بیشتر است. نوع لوله مناسب از نظر وزن مخصوص براساس شرایط کاربرد انتخاب می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۵- لوله‌های پلی‌اتیلن در مقابل اثرات مواد شیمیایی مقاوم می‌باشند. لذا نیازی به پوشش خارجی در مقابل اثرات خورندگی خاک و یا پوشش داخلی برای مقاومت در مقابل خورندگی آب (یا هر سیالی که از آن عبور می‌کند) ندارند. ۶- برای تولید لوله‌های پلی‌اتیلن از دستگاه اکسترودر (۳1۳۵۵۲]) استفاده می‌شود. در این دستگاه به طور به صورت لوله از دستگاه خارج می‌شود. ۷- حداقل شعاع انحناء مجاز برای جمع کردن و یا خم کردن لوله‌های پلی‌اتیلن ۵ برابر اندازه قطر آن‌ها است. ۸- لوله‌های پلی‌اتیلن با اندازه قطر خارجی آن‌ها شناخته می‌شوند. ٩۹۰ ‏به‌منظور استحکام بیشتر لوله‌های پلی‌اتیلن. در دهه ۷۰ مبلادی لوله‌های ۳۳80 و در اوایل دهه‎ -٩ میلادی لوله‌های ۳13100 با قابلیت های ممتازتر نسبت به لوله‌های ۳1763 تولید و به بازار عرضه شدند. ۰ ۱(-لوله‌های ۳۳۱00 مقاوصت بسیار خوبی در برابر رشد سریع ترک از خود نشان می‌دهند. این مساله خصوصاً برای لوله‌های با قطر بالاتر باعث افزایش ضریب ایمنی می‌گردد. ۱-ساختار مولکولی مواد پلی‌اتیلن ۳180 و ۳8100 (پلی‌اتیلن سنگین) به‌گونه ای است که می‌توان لوله‌ها را ۲-توزیع ورن مولکولی گسترده و بلند در لوله‌های ۳۳۱00 سبب بهبود فرآیندپذیری آن‌ها شده است. از جمله لوله‌های تولیدی سطوح کاملاً صاف و صیقلی دارند و افت اصطکاک در آن‌ها به حداقل رسیده ۳بالا بودن ضریب خزش خمشی پلی‌اتیلن ۳1380 و ۳5100 باعسث کاهش ضخامت جداره لوله و صرفه‌جویی در مصرف مواد اولیه و9 کاهش وزن لوله‌ها شده است. برابر فشار ضربه‌ای, لوله‌های پلی‌اتیلن در برابر ارتعاشات زمین لرزه و جابه‌جایی لایه‌های خاک بهترین مواد شیمیایی دارد. ۶-لوله‌های پلی‌اتیلن خورده نمی‌شوند و9 لذا از ضخامت آن‌ها در مجاورت مواد شیمیایی کاسته نمی‌شود. زنگ نمی‌زنند و در مقابل جریان‌های الکتریکی مقاوم می‌باشند. ۷-لوله‌های پلی‌اتیلن سبب رشد موادی از قبیل جلبک‌ها و باکتری‌ها نمی‌شوند. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم- عملیات لوله‌گذاری ۱۳۵ ۹-ضریب زبری لوله‌های پلی‌اتیلن کم است و این مشخصه مزیت هیدرولیکی را فراهم می‌کند. ۲-۲-۲-۶ استانداردهای لوله‌های پلی‌اتیلن استانداردهای مورد استفاده در مورد لوله‌های پلی‌اتیلن به شرح زیر می‌باشند: الف - استانداردهای ‎|5٩1۲| ۱- روا داری قطر خارجی و ضخامت جداره لوله‌های پلی‌اتیلن 1331 |151۹ ۲- آیین نامه کاربرد و نصب لوله‌های تحت فشار ترموپلاستیک در زیر خاک 2002 ‎|5٩1[| ۳- روش‌های نمونه‌برداری و آزمون لوله‌های پلی‌اتیلن 2178 151141 ب - استانداردهای 50| ۱- قطر اسمی و فشار اسمی لوله‌های ترموپلاستیک 161/1 150 ۲- رواداری‌های قطر خارجی و ضخامت جداره لوله‌های پلی‌اتیلن 3607 150 ج - استانداردهای |75 ۱- مشخصات لوله‌های پلی‌اتیلن 6437,3284 [35ا ۲- مشخصات. ابعاد و فشار لوله‌های ترموپلاستیک 5556 |75] ۳- مشخصات لوله‌های پلی‌اتیلن آبی رنگ تا قطر ۶۳ میلی‌متر 6572 1751 ۴- مشخصات لوله‌های پلی‌اتبلن مشکی رنگ تا قطر ۶۳ میلی‌متر 6730 [1375] د- استانداردهای 1۸ ۱- لوله‌های پلی‌اتیلن سخت- تیپ ۲- ابعاد 1۳18074] ۲- لوله‌های پلی‌اتیلن سخت- تیپ ۲- آزمایش 121۳18075 ۳- لوله‌های پلی‌اتیلن سخت- تیپ ۲- ابعاد 76-3 80 [۳|[(] ه- استانداردهای ۸۹57۸1 ۱- مشخصات لوله‌های پلی‌اتیلن 1-3350 ۸۹51۸۸ ۲- مشخصات لوله‌های پلی‌اتیلن 2104 - 1 /۸۹1۸ ۳- مشخصات لوله‌های پلی‌اتیلن با کنترل قطر داخلی 2239 - 0 /۸۹57۸ ۴- مشخصات لوله‌های پلی‌اتیلن با کنترل قطر خارجی 2447 -1 ۸۹1۸ ۵- مشخصات لوله‌های پلی‌اتیلن با کنترل قطر خارجی 3035 -0] ۸۹1۸ ۶- طبقه بندی لوله‌های پلی‌اتیلن 2737 -] ‎۸۹٩1۸/ و- استانداردهای ۸۱۷۷/۷۷/۸ ۱- لوله‌های پلی‌اتیلن تحت‌فشار آب به قطر ۴ تا ۰/۳ اینچ ۲-901 و ۲-906 ۸۱۷۷/۷۷/۸ - ۸/51 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۶ ضوابط و معیارهای فنی آبیاری تحت فشار (مشخصات فنی عمومی) ۳-۲-۲-۶ محدودیت‌های کاربرد لوله‌های پلی‌اتیلن محدودیت‌های استفاده از لوله‌های پلی‌اتیلن که لازم است به هنگام به کارگیری آن‌ها مورد توجه قرار گیرد به شرح زیر ارایه شده است. این محدودیت‌ها سبب شده که اقدامات خاصی برای حمل, نگهداری و نصب لوله‌ها ضروری گردد. بنابراین لازم است پیمان‌کار ضمن توجه کامل به این محدودیت‌هاء اقدامات مورد نیاز را هنگام اجرا انجام دهد: الف - محدودیت‌های ناشی از بسترسازی تغییر شکل مقطع لوله براثر فشار خاک و یا فشارهای خارجی, ممکن است در حدی باشد که لوله را بیش از حد مجاز دو پهن نماید. در این موارد برای جلوگیری از دو پمن شدن لوله. باید بستر سازی خاصی برای لوله بعضی از اقطار و فشارکاری لوله‌های پلی‌اتیلن و همچنین متعلقات و تبدیل‌های مربوطه ممکن است توسط کارخانه‌های داخلی تولید نشوند. در این ارتباط ممکن است محدودیت‌هایی بوجود آید که پیمان‌کار بایستی در هنگام اجرا مدنظر قرار دهد. در این موارد امکان استفاده از متعلقات چدنی یا فولادی نیز وجود دارد. ج- محدودیت‌های درجه حرارت ضریب انبساط خطی حرارتی لوله‌های پلی‌اتیلن معادل "2 * ۱۰ * ۱۵ می‌باشد. این ضریب به‌طور متوسط برای درجه حرارت‌های بین ۲۰ تا ۶۰ درجه سانتی‌گراد صادق است. با توجه به این مشخصه. دقت‌های لازم در انتخاب لوله‌هایی که تحت تاثیر درجه حرارت‌های مختلف قرارخواهند گرفت ضروری است. این مساله به‌خصوص در اتصالات مکانیکی باید مورد توجه قرار گیرد تا از جداشدن احتمالی این اتصالات با روش مناسب از جمله ساخت بلوک‌های نگهدارنده جلوگیری به‌عمل آید. درجه حرارت محیط رسیده باشد. توصیه می‌شود که نصب اتصالات در زمان حداقل درجه حرارت روزانه انجام مقاوست لوله‌های پلی‌اتیلن با افزایش درجه حرارت کاهش می‌یاید. این اثر به صورتی است که چنانچه مقاومت لوله در درجه حرارت ۲۰ درجه سانتی‌گراد معادل ۱۰۰ باشد در درجه حرارت ۶۰ درجه سانتی‌گراد ۴۰ خواهد بود. عمر مفید لوله‌ها با افزایش درجه حرارت بخصوص بیش از ۴۰ درجه سانتی گراد کاهش می‌پاید. د- محدودیت‌های مواد شیمیایی مواد شیمیایی مضر برای لوله‌های پلی‌اتیلن, به اکسید کننده‌ها و مواد ایجادکننده ترک و بعضی از حلال‌ها محدود می‌شود. این مساله اغلب در صنعت و برای موادی از جمله حلال‌های آلی. مواد روغنی, هالوژن‌ها و اسیدهاء در فشارهای زیاد باید مورد توجه قرارگیرد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم- عملیات لوله‌گذاری ۱۳۷ ه- محدودیت خاک‌های آلوده بعضی از مواد شیمیایی موجود در خاک و در مسیر خطوط لوله آب ممکن است اثرات نامطلوبی روی لوله و حتی آب بگذارند. در خاک‌های گازدار باید به این موضوع توجه شود. و- سایر محدودیت‌های کاربرد لوله پلی‌اتیلن برای ذوب کردن لوله و متعلقات نباید از این روش استفاده نمود. ۲ لوله‌های پلی‌اتیلن هادی جریان الکتریسیته نمی‌باشند. بنابر این از این لوله‌ها برای اتصال زمینی وسایل ۳ به‌علت مقاومت بالای الکتریکی لوله‌های پلی‌اتیلن. در نقاطی که الکتریسیته ساکن مطرح است. باید اقدامات احتیاطی لازم انجام شود. ۴- تامین متعلقات لوله‌های پلی‌اتیلن از کارخانه‌های سازنده لوله عمدتاً با اشکال مواجه است. ۵- لوله‌های پلی اتیلن در مقابل اجسام نوک تیز باید محافظت شوند تا پاره یا سوراخ نشوند. ۶ تولید لوله‌های پلی اتیلن در قطرهای بزرگ معمولاً با محدودیت‌هایی همراه است که هزینه‌های طرح را نسبت به بعضی لوله‌های دیگر بالا می‌برد. ۴-۲-۳-۶- روش‌های اتصال لوله‌های پلی‌اتیلن اتصال لوله‌های پلی‌اتیلن به چندین روش امکان‌پذیر می‌باشد. پیمان‌کار بایستی با توجه به نوع اتصال مورد نظر در مشخصات فنی طرح, تمهیدات لازم و پرسنل مجرب را تامین کند و چنان‌چه با توجه به شرایط کار محدودیت‌هایی در این زمینه وجود داشته باشد. مراتب را کتباً به دستگاه نظارت اعلام و کسب تکلیف نماید. برای اتصال لوله‌های پلی‌اتیلن به یکدیگر و به متعلقات و شیرآلات از یکی از روش‌های زیر باید استفاده شود: الف - اتصال جوشی لب‌به‌ لب در این روش از دستگاه جوش مخصوص لوله پلی‌اتیلن استفاده می‌شود. مراحل انجام کار و نکات قابل توجهی که پیمان‌کار در این روش بایستی رعایت نماید به شرح زیر است: ۱- قبل از شروع به کارء تجهیزات کار و دستگاه جوش آماده شوند. ۲ با توجه به شرایط آب و هوایی و در صورت نیازه چادر جوش‌کاری و یا محل مناسب دیگر (جهت حفاظت از دستگاه) ایجاد گردد. ۳- جعبه دنده بر روی دستگاه قرار داده شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۸ ضوابط و معیارهای فنی آبیاری تحت فشار (مشخصات فنی عمومی) ۴- هر دو سر لوله در امتداد یکدیگر. در کمربندهای دستگاه قرار گیرد و با گیره در محل خود محکم شود. دقت شود در صورتی که سر لوله‌ها از حالت دایره خارج شدهه‌اند. با سفت کردن گیره‌هاء سرلوله به حالت اولیه و دایره کامل در آید. ۵- دو سر لوله از مواد زاید کاملاً تمیز شوند. لوله‌ها به تدریج و با فشار کم به جعبه دهنده نزدیک شوند و تراشیدن دو سر لوله تا جایی که براده پیوسته ظاهر گردد. ادامه یابد. ۶- با دور کردن لوله‌ها از یکدیگر.ء جعبه دنده از روی دستگاه برداشته شود. ۷- براده‌های ایجاد شده. از بین لوله‌ها و احیاناً از داخل آن‌ها خارج گردد و از اطراف دستگاه دور شود. ۸- از دست زدن به سطح مقطع لوله‌ها جداً خودداری شود. -٩‏ دو سر لوله کاملاً مقابل هم قرار داده شود تا از عدم یک‌نواختی سطوح و وجود فاصله خالی بین آن‌ها اطمینان حاصل گردد. حداکثر فاصله رواداری مجاز برای لوله‌های تا قطر ۲۰۰ میلی‌متر ۵/* میلی‌متر و از ۰ تا ۳۱۵ میلی‌متر ۱ میلی‌متر و برای لوله‌های با قطر بیشتر از ۳۱۵ میلی‌متر ۲ و۰۰۰ می‌باشد. ۰ هم راستا بودن امتداد لوله‌ها کنترل شود. حداکثر روا داری مجاز انحراف از امتداد محور لوله‌ها ۰/۱ ضخامت لوله می باشد. ۱ قبل از اتصال به برق» صفحه حرارتی با دقت از هر گونه مواد زاید تمیز شود و برای این منظور از مواد ۲- دمای صفحه حرارتی با توجه به جداول توصیه شده. کنترل شود. ۳- دو سر لوله به‌تدریج به صفحه حرارتی نزدیک گردد و فشار و مدت تماس با صفحه حرارتی در دمای مورد نظر اعمال شود. تا زمانی‌که دو سر لوله به صفحه حرارتی تماس دارد و در حال ذوب شدن می‌باشد. به‌هیچ‌وجه نباید لوله‌ها تکان داده شوند. ۴-بعد از ایجاد برجستگی لازم در محیط لوله‌ها (حدود ۲ تا ۲ میلی‌متر) . فشار به آرامی به حداقل ممکن ۵-زمان اتصال به صفحه حرارتی, فشار و دما مطابق جداول توصیه شده رعایت گردد. ۶-با دور کردن لوله‌ها از یکدیگر. صفحه حرارتی برداشته شده و با دفت در محل مخصوص خود قرار داده ۷ با برداشته شدن صفحه حرارتی فوراً لوله‌ها به هم نزدیک شود (حداکثر در ۱۰ ثانیه) و فشار جوش به تدریج تا مقدار توصیه شده اعمال گردد. به این ترتیب دو سر ذوب شده لوله‌ها به یکدیگرمی‌چسبد و با یک پارچه شدن آن‌ها اتصال محکم برقرار می‌شود. ۸- هنگام فشار دادن دو سر لوله بایستی کاملاً دقت شود که اعمال فشار زیادتر از حد مجازء موجب بیرون زدن مواد مذاب از محل اتصال می‌شود و قسمت نسبتاً سرد دو سر لوله‌ها به یکدیگر وصل خواهند شد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم- عملیات لوله‌گذاری ۱۳۹ هم‌چنین اعمال فشار کمتر از حد مجاز باعث می‌شود که دو سر لوله در لبه باریکی به هم متصل شوند که در هر دو حالت اتصالی مناسب و محکم برقرار نخواهد شد. ۹-لوله‌ها باید حداقل ۵ تا ۱*۰ دقیقه بدون حرکت نگهداشته شوند تا محل اتصال کاملاً سرد شود و به دمای ۰-در صورتی‌که مواد مذاب به صفحه حرارتی بچسبد. پیمانکار باید عملیات را متوقف و پس از تمیز کردن صفحه حرارتی و برش قسمت‌های ذوب شده دو سر لوله, عملیات را تکرار نماید. ۱-جوش لب‌به لب لوله‌های پلی اتیلن نباید داخل ترانشه انجام شود. طول نسبتاً زیاد چند شاخه لوله که در خارج ترانشه بهم جوش شده اند. قابلیت انعطاف کافی ایجاد می‌کند که قسمت‌های جوش داده شده داخل ترانشه قرار گیرد و انتهای آن برای اتصال به شاخه‌های دیگر بالای ترانشه قرار داشته باشد. ۲-با توجه به این که برای هر نوع مواد پلی‌اتیلن. دامنه معینی برای پارامترهای اصلی جوش‌کاری (درجه حرارت. فشار لبه‌ها و زمان سرد شدن) وجود دارد. قبل از انجام عملیات با هماهنگی دستگاه نظارت باید براساس جداول و توصیه‌های سازندگان ( لوله و دستگاه جوش) اقدام نمود. ۳-در هوای بارانی, بادهای تند و سرمای شدید. از جوش‌کاری خودداری شود. در صورت اجبار به انجام کار در این شرایط از چادر یا محل محافظت شده مناسب استفاده شود. در هر صورت دمای محیط کار تحت هیچ شرایطی نباید کمتر از صفر درجه سانتی‌گراد باشد. ۴-حداقل تجهیزاتی که باید پیمان‌کار جهت انجام جوش لب‌به‌لب فراهم نماید عبارتند از: ژنراتور برای تاأمین آنرژی صفحه حرارتی» جعبه دنده و فشار پمپ‌های هیدرولیکی. * دستگاه جوش مجهز به گیره‌های مربوطه. زمان‌سنج و جعبه دنده. * دستمال مناسب برای تمیز کردن صفحه حرارتی. * وسایل لازم برای بریدن لبه‌های اضافی برآمده لوله در داخل و خارج آن. * وسیله لازم جهت اندازه گیری قسمت برآمده لوله. 9 دماسنج برای اندازه گیری درجه حرارت صفحه حرارتی و دماسنج برای اندازه‌گیری دمای هوا. توضیح - اتصال جوش لب‌به‌لب برای لوله‌های با قطرهای کمتر از ۶۲ میلی‌متر توصیه نمی‌ شود و برای قطرهای بالا در صورت وجود دستگاه و امکانات متناسب. محدودیتی وجود ندارد. ب- اتصال فلنجی از این روش برای اتصال لوله پلی‌اتیلن به لوله‌های فولادی یا چدنی و نیز اتصال لوله پلی‌اتیلن به شیرآلات و متعلقات (فلنج دار) استفاده می‌شود. نکاتی که در کاربرد این روش توسط پیمان‌کار باید رعایت شود به شرح زیر می‌باشد: -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۰ ضوابط و معیارهای فنی آبیاری تحت فشار (مشخصات فنی عمومی) ۱- برای هر سر ساده لوله پلی‌اتیلن یک فلنج جوشی پلی‌اتیلن» یک رینگ فلزی سوراخ دارد استاندارد. واشر تخت لاستیکی و پیچ و مهره به تعداد و اندازه مورد نظرء تخصیص داده شود. ۲- برای ایجاد اتصال باید ابتدا رینگ فلزی روی سر ساده لوله قرار داده شود. ۳- سر ساده فلنج پلی‌اتیلن با رعایت نکات مورد نظر به سر لوله پلی‌اتیلن جوش (لب‌به‌لب) داده شود. باید دقت شود که محور فلنج پلی‌اتیلن و محور سر لوله پلی‌اتیلن کاملاً در امتداد هم قرار گیرند. قرار داده شود که سوراخ‌های آن‌ها در مقابل هم قرار گیرند. ۵- واشر تخت لاستیکی بین فلنج پلی‌اتیلن و فلنج شیرآلات و یا متعلقات. مقابل آن قرار داده شود و پیچ و مهره‌ها در محل خود قرار داده شوند. ۶- با پیچاندن و محکم کردن پیچ و مهره‌ها دو طرف اتصال به واشر تخت لاستیکی فرآیندی لازم تامین شود. ج- اتصال پیچی (۵121ز 1۷۳6 50۲۵۷) این نوع اتصال معمولاً برای لوله‌های با قطر کم (کمتر از ۱۲۳۵ میلی‌متر) کاربرد دارد. برای این منظور از اتصالات مکانیکی مخصوص باید استفاده شود. این نوع اتصال معمولاً از پنج قطعه شامل؛ قطعه میانی (دو طرف رزوه) دو مهره در طرفین,» واشر آرینگ و قطعه مخروطی تشکیل شده است. از این روش برای اتصال دو سر ساده لوله‌های پلی‌اتیلن (به صورت رابط) و یا یک سر ساده لوله پلی‌اتیلن به شیرآلات و اتصالات فلزی رزوه‌ای و یا فلج دار استفاده می‌شود. د- اتصال به روش الکتریکی (1۹101 ۳1۵۵1۲۵]) در این روش از اتصالات و متعلقات مخصوص مجهز به سیم پیچی حرارتی برقی استفاده می‌شود. این روش از مطمئن‌ترین روش‌های اتصال لوله‌های پلی‌اتیلن است. با حرارت دادن سیم پیچ حرارتی, مواد مجاور آن شروع به ذوب شدن می‌کند و با افزایش دامنه ذوب مواد و رسیدن حرارت به جدار لوله» سطح خارجی لوله نیز ذوب می‌گردد. پس از قطع حرارت و سرد شدن تدریجی, اتصال محکم بوجود می‌آید. نکاتی که در این روش باید مورد توجه قرار گیرد عبارتند از: ۱- درجه حرارت و فشار قسمت ذوب شده براساس توصیه شرکت سازنده کنترل شود. ۲- از سالم بودن سیم پیچ حرارتی اطمینان حاصل گردد و از آسیب رساندن به آن جلوگیری شود. ۳- محل اتصال قبل, در حین و بعد از انجام اتصال از هر گونه عوامل خارجی محافظت شود. ۴- زمان مناسب برای جوش الکتروفیوژن مطابق توصیه سازندگان در نظر گرفته شود. ۵- دو سر لوله به صورت عمود بر محور آن کاملاً رنده و صاف شود. ۶- هرنوع مواد زاید از دو سر لوله تمیز شود. ۷- با توجه به ابعاد اتصال, مقدار فرورفتگی لازم روی دو سر لوله علامت‌گذاری شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم- عملیات لول هگذاری ۱۳۱ ۸- بااستفاده از وسایل مناسب سطح خارجی دو سر لوله تا محل علامت‌گذاری شده به مقدار جزیی تراشیده شود. ایجاد خراش یا ناهموار کردن دو سر لوله کافی نخواهد بود. ۹- اتصال مورد نظر کاملاً تمیز شود (داخل و خارج). ۰- قسمت تراشیده شده دو سر لوله با مواد مناسب (ایزوپروپانول) تمیز شود. ۱- دو سر ساده لوله تا محل علامت‌گذاری شده داخل اتصال قرار داده شود به‌طوری که دو سر لوله با زایده ۲- استفاده از گیره برای هر اتصال ضروری است. ۳- قسمت محافظ ترمینال‌های اتصال برق از روی اتصال برداشته شود. ۴۳- سیستم الکتریکی به ترمینال‌های اتصال وصل شود. ۵ ولتاژ و زمان مورد نظر براساس توصیه کارخانه سازنده برقرار گردد. ۶-وضعیت ذوب شدن مواد توسط سیستم مربوطه کنترل شود. ۷- تا زمان گیرایش کامل و اطمینان از عملیات جوش, گیره باز نشود. ه- روش‌های دبگر اتصال لوله‌های پلی‌اتیلن انواع دیگر روشهای اتصال لوله‌های پلی‌اتیلن عبارتند از: ۱- اتصال حرارتی بوشنی (۳۹101 50161) ۲- اتصال به روش جوش اکستروژنی (ع۷۷۵1۵18 ۳۸1۳۹10]) ۳- اتصال به روش جفتی و واشر لاستیکی (1۷۳00 ۹18[- (0)) استفاده از این روش‌ها در حال حاضر در ایران بسیار محدود می‌باشد. ۵-۲-۲-۶- جابه‌جایی. حمل و نگهداری لوله و متعلقات لوله‌های پلی‌اتیلن پیمان کار موظف است در بارگیری و تخلیه لوله و متعلقات. نهایت دقت و احتیاط را به‌عمل آورد تا هیچ‌گونه صدمه‌ای به آن‌ها وارد نشود. برای این منظور بایستی نکات و موارد زیر مد نظر قرار گیرد: ۱- بلندکردن و پایین گذاشتن لوله و متعلقات باید به‌آرامی انجام شود. به‌طوری که از هرگونه خطر افتادن» رها شدن» بریده شدنء ضربه خوردن و سوراخ شدن به نحو مناسب جلوگیری شود. ۲- کف وسیله حمل و نقل باید کاملاً صاف و عاری از هرگونه میخ و یا سطوح تیز برنده و یا ساینده لوله‌های شاخه‌ای خارج از کف وسیله نقلیه قرار نگیرد. ۳- در صورتی‌که لوله و متعلقات در کارخانه به‌صورت بسته‌بندی تهیه و عرضه شود. در موقع بلندکردن بسته‌ها توسط جرثقیل, باید از تسمه‌های پهن استفاده شده و از به‌کار بردن زنجیرء قلاب و یا سایر -------- صفحهٔ بعد -------- وسایل سخت اجتناب گردد. در هر شرایطی نباید بست های فلزی را مستقیماً به لوله‌های پلی‌اتیلن ۴- برای جابه‌جایی, لوله‌ها و متعلقات آن نباید روی زمین غلطانده شوند و یا روی ریل فلزی یا الوار چوبی سر داده شوند. به‌هرحال هنگام جابه‌جایی باید کاملاً دقت شود که ضربه‌ای به لوله‌ها وارد نشود و یا خراش و ساییدگی در آن‌ها بوجود نیاید. مخصوصاً در دمای زیر صفر درجه هرگونه ضربه هی هنگام حمل و نقل در شرایط مرطوب با پخبندان. دقت شود که به علت لغزنده بودن سطح لوله و متعلقات و نیز لغزنده بودن رمین. صدمه‌ای به افراد و وسایل و لوله ۲ متعلقات وارد نشود. بیش از ظرفیت وسیله نقلیه. بارگیری انجام شود. - هنگام تخلیه لوله‌هایی که به‌صورت کلاف تولید می‌شوند. باید دقشت شود که وله از روی وسیله نقلیه به زمین پرتاب نشود و یا از ارتفاع رها نگردد. هم‌چنین بازکردن کلاف به‌صورتی انجام شود که لوله پیچ نخورده و تاب برندارد زیرا که لوله و متعلقات پلی‌اتیلن در زیر بار»ه خصوصاً در درجه حرارت‌های بالا تغفییر شکل می‌دهند و در انر انبار خارج شوند. ۲-در صورتی که مدت انبارداری طولانی باشد. لوله و متعلقات باید با پارچه تیره پوشانیده شوند. ۳-لوله و متعلقات در محلی از انبار نگهداری شوند که در معرض تهویه مناسب باشند و از تجمع هوای گرم در اطراف آن‌ها جلوگیری شود. داغ نظیر بخاری. دیگ بخار و یا موتور خانه به اندازه کافی دور باشند. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم- عملیات لول هگذاری ۱۳۳ ۵-در صورتی که لوله‌ها در آنبار روی یکدیگر قرار داده شوند. به منظور جلوگیری از خم شدن و یا دو پهن شدن, بایستی لوله‌ها کاملاً موازی یکدیگر قرار گیرند و ارتفاع لوله‌هایی که روی یکدیگر قرار لوله‌های زیرین بوسیله گوه‌ها و یا الوار چوبی به فواصل یک متر در محل خود ثابت شوند. ۶-متعلقات لوله پلی‌اتیلن باید به‌طور مرتب داخل قفسه چیده شوند و هرگز روی هم قرار داده نشوند. ۷-لوله و متعلقات پلی‌اتیلن باید دور از مواد شیمیایی قابل تصعید نگهداری شوند. هم‌چنین باید دقت شود که تحت هیچ شرایطی خاک و یا هرگونه مواد خارجی دیگر داخل لوله و متعلقات نشود. ۸-در صورتی که در اثر انبارداری نامناسب. لوله آسیب دیده باشد. باید قسمت صدمه دیده به طور کامل بریده شود و مورد استفاده قرار نگیرد. ۹ برای به حداقل رساندن جابه‌جایی لوله و متعلقات در انبارء پیمان‌کار بایستی براساس مراحل پیشرفت عملیات اجرایی» برنامه منظمی برای انبارداری لوله و متعلقات آن تهیه کند. در صورتی‌که لوله‌ها با درپوش خاص(برای جلوگیری از هرگونه آلودگی به داخل آن‌ها ) به کارگاه حمل شده باشند. این درپوش‌ها باید تا آنتهای مدت انبارداری روی لوله‌ها باقی بمانند. ۶-۲-۲-۶ کنترل ورود لوله و متعلقات لوله‌های پلی‌اتیلن به کارگاه اصولاً لوله‌های پلی‌اتیلن از نظر کمی و کیفی در کارخانه طبق استاندارد ساخته و کنترل می‌شوند. کنترل‌های کیفیت تولید خارج از بحث این مشخصات فنی عمومی می‌باشد ولی پیمان‌کار موظف است در موقع تحویل لوله‌های پلی‌اتیلن به کارگاه نکات عمده زیر را مورد توجه قرار دهد. هم‌چنین در صورت وجود هرگونه ایراد و اشکال, موارد را با دستگاه نظارت مطرح و در صورت نیاز صورت‌جلسه نماید: ۱- مجموع مقادیر کالای حمل شده از نظر مقدار با بارنامه کنترل گردد. ۲- هر مقدار کمبود لوله یا متعلقات . همراه با لیست خسارت‌های احتمالی, در برگ رسید درج گردد. ۳- لیست لوله‌های آسیب دیده و لیست نواقص در محموله حمل شده در آسرع وقت تهیه و اعلام شود. ۷-۲-۲-۶- حداقل عرض ترانشه مورد نیاز برای لوله‌های پلیاتیلن عرض ترانشه مناسب در اسناد طرح مشخص شده است. در صورت مشخص نبودن عرض ترانشه. حداقل عرض ترانشه مورد نیاز کوچک‌ترین عدد از دو مقدار زیر خواهد بود: :5 ( قطر خارجی لوله)+ (۴۰۰ میلی‌متر) ۱/۲۵(۴ برابر قطر خارجی لوله) +(۳۰۰ میلی‌متر) -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۴ ضوابط و معیارهای فنی ابیاری تحت فشار (مشخصات فنی عمومی) حداقل عرض ترانشه در خاک‌های معمولی (غیر متراکم)» علاوه بر فضای لازم برای انجام تمهیدات حفاظتی. به قطر و سختی لوله. سختی مصالح دور لوله و اطراف آن و عمق لوله بستگی دارد و باید در اسناد طرح مشخص حداقل عرض ترانشه در خاک‌های دج یا متراکم مقداری است که جای کافی برای کار و نصب و ریختن خاک در زیر و اطراف لوله وجود داشته باشد. همچنین فضای بین لوله و دیوار ترانشه باید بیش از عرض وسایلی باشد که برای تراکم خاک در این محدوده لازم است. چنان‌چه از وسایل خاص نظیر دستگاه حفار ترانشه (1706[6۲) در خاک‌برداری مسییر لوله استفاده می‌شود عرض‌های حداقل را می‌توان با نظر دستگاه نظارت تعیین نمود. ۸-۳-۲-۶ بستر سازی برای لوله‌های پلی‌اتیلن با توجه به اهمیت زیاد خاک زیر و اطراف لوله‌های پلاستیکی و نوع بسترسازی مناسب برای شرایط مختلف کاری, بایستی محدودیت‌های موجود مورد توجه قرار گیرند و توصیه‌های مربوطه به کار گرفته شوند. مقطع عمومی ترانشه کارگذاری لوله‌های پلی‌اتیلن و تعاریف مربوطه در شکل (۳-۶) نشان داده شده است. طبقه بندی مصالح خاکی مورد استفاده در قسمت‌های مختلف ترانشه شامل پی, بسترء خاک‌ریزی زیر لوله از ماخذ نشریه شماره ۳۰۲ در جدول ۳۴-۶ مطابق استاندارد 02321 ۸57۸ شرح داده شده است. تشریح بیشتر انواع خاک‌ها در استاندارد ۳02487 ۸۹7۸۸ ارایه شده است. کاربرد خاک‌ها با دانه‌بندی متفاوت نیز برای قسمت‌های مختلف ترانشه طبق توصیه همان نشریه در جدول ۵-۶ ارایه شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ی ی 3333333333333333 م// زا ۲ ۷14 1 ۳ / / / 9۱ ا / / / " ۷۶ ۱ /۳ » 113 ۱ / 0 ظ 9 ,»۳ ِ | با ور ( / 51 ۱ ۱ شکل ۳-۶- مقطع عرضی کارگذاری لوله پلی‌اتیلن ۱۳۵ وک -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۶ ی ضوابط 3333333333333333 1 12 اس 5 5 3 ی وه رل 3 ار بل 11٩7 3 9 زک 1 3333333333333333 1 و 1 زا و ل : 2 3 -------- صفحهٔ بعد -------- و 3333333333333333 دا ای ز ی ا رل أ و 0 وا ۱1 دا ذ ۳ : اد ال وال خاو وا + ناد 2اه ما2 < 4 1ا ما[ 4 وا دا دا ‎٩ زگ : دا زا ّ 8 ۱ : 0 ها ۲ 7 ۲ وا وا ‎4٩ و 2 تس ۱۳۷ سس -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۸ ۲ یه 5 ی کی ۳ ات ام سع در 2 اد لک ی 3 بخ د. ی 9 1 نا ایا 5 1 1 آن بخ ( 3333333333333333 ۵ ی زس : ۴ و : 9 از 5 58لا واه 1 ز د ‎|۹٩‏ مر زر ٩۱|‏ وا 2 اس : 2 ٩ 13| 5 72 ۳ ۷ ۷ ۲7 ۳۱ 4 7 7 ۸ ۰ ۳ 3/3333 مه ۳ با 4 اس 3 زا ل اص ب 0 و ها درا دا شم کی خی اد وس (۹4 ی 3 ۸ ۷ 7 7 ۸ ۸ ی 3 2 1 ز سا و ۹ هت زس -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششمم- عملیات لوله۳ شش جدول ۵-۶- انت توصیه‌های کلی ۴ محدودیت‌ها ذاری با محدودیت توضیح ۱- در زیر جدول ارایه شده است) با محدودیت توضیح ۱- مناسب برای فونداسیون هم چنین برای مواردی که کف ترانشه از جنس خاک غیر مقاوم است. با محدودیت توضیح ۱- سطح نهایی با وسایل دستی صاف خواهد شد. حداقل ضخامت ۱۰ سسانتی‌متر و در 33333333 اکی برای استفاده در ی طبقه‌بندی خاک بر ط دانه‌بندی مصالح به محدودیت توضیح ۱ برای زهکشی مناسب برای فونداسیون و د قسمت‌هایی از ترانشه که بیش از مقدار مورد هم‌چنین برای موردی که کف نرانشه از جنس خاک غیر مقاوم است. در لایسه‌های ۱۵ سانتی‌متری (۱۵ و ی‌سازی و بسترسازی و خی جدول شماره ۴-۶ وقتی که گرادیسان هیدرولیکی وجود دارد. دانه‌بندی به منظور استفاده در زهکشی مناسب برای مقدار مورد نیاز حفاری شده است وبا محدودیت بالاء. حداکثر مناسب با محدودیت بالا در لایه‌های حداکثر ۱۵ صاف شود. حداقل ضخامت ۱۰ سانتی‌متر (در ترانشه‌های سنگی ۵ سانتی‌متر) ی خاکریز مجدد روی لول در موافعی که شرایط آب در ترانشه ناپایداری ایجاد خواهد کرد استفاده نشود. مناسب برای موردنیاز حفاری شده ۵ سانتی‌متری ریخته ترانشه های خشک در لاته‌هسای ۱۵ ۱۳۹ شششششششت 4های پلاستیکی از آرزیابی مکانیک خاک برای استفاده از این مصالح استفاده شود ممکن است در خاک‌ریزی‌های با ارتفاع‌های زیاد که به وسیله غلطک‌های مختلف متراکم می‌ شود ناپایداری ایجاد کند فقط در محل‌های دست نخورده و محل‌هایی که برداشته شود و با مصالح کنترل ریختن و متراکم است استفاده شود . در ضخامت‌های ۱۵ کوبیده شود اخرین ۰ سانتی‌متر (۱۵ سانتی‌متر در ترانشه سنگی) -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۰ ادامه جدول ۵-۶- ان نحوه متراکم نمودن خاک اطراف لوله خاک‌ریزی نهایی روی خاک‌ریز اولیه توضیح ۱- از این نوع خا وجود دارد نب #*+ حداقل تراکم‌های اراد توضیح ۲- مصالح طبا توضیح ۳- در صورت است روی لوله < توضیح ۴- مقادیر حداقل با محدودیت توضیح ۱- با دست در محل جا داده و متراکم شود. بنحوی که تمام اطراف و زیر لوله پرشود. برای تراکم‌های بیشتر از کمپاکتورهای لرزاننده بنحوی که مورد نظر ک. در محل‌هایی که امک اید استفاده شود. 4 شده در این جدول به‌منظا نه 1۷-8 (ضامل ]۱۸ مصالح را می‌توان با تایید : اده از غلطک‌های مکانیکی داقل ۱۵ سانتی‌متر توص ک‌هایی که با هوا ضربه ایجا تراکم‌های ذکر شده در جد برنامه ریزی و نظارت راهب کی برای استفاده در یی له خاک بر طبق جا در لاسه‌هضای ۱۵ 7 ۳ در لاسه‌های ۱۵ کوبیده شود. حداقل پوشش روی وله ۱۵ سانتی‌متر # حداقل تراکم ۸۵ پروکتور استاندارد. از تخماق و یا وسایل لرزانشده برای تراکم استفاده نشود. بنحوی که مورد نظر ان حرکت مواد ریزدانه ور حصول تراکم مناسب برا و [آن)) و طبقه ۷ (شام دستگاه نظارت برای مصالح ۰ از تماس آن‌ها با لوله یه می‌شود. در صورت | ویبره‌ای کوچک برای د می‌نمایند برای مصالح ری ول به منظور تامین تراکم م ردی رئیس جمهور بازی و بسترسازی و خاک مناسب با محدودیت ریخته 9 صاف شود. مناسب با محدودیت بالاء در لایه‌های ۱۵ پوشش روی لوله ۱۵ مناسب با محدودیت بالا حداقل تنراکم ۸۵ بر وکتشور است‌تاندارد لرزانشده برای تراکم استفاده شود. بنحوی که مورد نظر ز خاک اطراف ترانشه با ی خاک اطراف لوله در شرا: ل با0و 014و ۳7) برا نهایی خاک‌ریزی استفاده ک جلوگیری شود. در صورد ستفاده از غلطک‌های ب مصالح درشت دانه کلاه دانه کلاس 11[ و 1۷۸ مد ناسب برای خاک دور لوله و بز مجدد روی لوله‌های , طبقه 111 بالاء در لایه‌های ۱۵ سانتی‌متری ریخته 0 ریخته 9 صاف شود. بالاء در لایه‌های ۱۵ پوشش روی لوله ۱۵ حداقل تراکم ۹۰ درصد سا اق د ی با لرزانیده برای تراکم استفاده شود. از درصد تراکمی استفاده شود. بنحوی که مورد نظر داخل این مصالح و کاه ی استفاده به‌عنوان ممص استفاده از غلطک‌های رزگ. حداقل ضخامت ر9 اسب است. ۳ فقط در ترانشه های خشک 0 وقتشوٍ که است استفاده شود . در ضخامت‌های ۱۵ کوبیده شود اآخرین حداقل تا ۱۵ سانتی‌متر روی لوله ریختشه و حداقل تراکم ۹۵/ پروکتور استاندارد. از ضربه ای برای تامین تراکم نزدیک تراکم با محدودیت ذکر شده بنحوی که مورد نظر طراح است کوبیده شود. ش تکیه‌گاه برای لوله الح دور لوله مناسب ر حالی که غلطک‌های -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششمم- عملیات لول هگذاری ۱۴۱ ۹-۲-۲-۶ مشخصات مصالح مورد استفاده در خاک‌ر یز اطراف لوله الف - مصالح طبقه ۸] امکان قفل و بسته شدن دانه‌ها در داخل یکدیگر به علت شکسته بودن دانه‌ها از امتیازات این طبقه از مصالح می‌باشد. به همین علت حداکثر استحکام برای نگهداری لوله با تراکم مشخص را امکان‌پذیر می‌نماید. این مصالح با صرف حداقل انرژی, برای استفاده در بسترسازی لوله در ترانشه‌های سنگی آبدار مناسب است. چنان‌چه امکان وجود آب زیرزمینی در ترانشه وجود داشته باشد باید موضوع حرکت دانه‌های ریز خاک به داخل دانه‌بندی مصالح درشت مدنظر قرار داشته باشد. ب- مصالح طبقه با این مصالح, اختلاطی از مصالح طبقه 1۸ و ماسه طبیعی شکسته می‌باشند و به‌منظور کاهش جابه‌جایی مصالح ریزدانه اطراف ترانشه به داخل ترانشه. استفاده می‌شوند. دانه‌بندی این مصالح, متراکم‌تر از مصالح طبقه ۸ است و به همین علت. نیاز به انرژی بیشتر برای تراکم دارند. این مصالح, بعد از تراکم لازم دارای سختی و ج - مصالح طبقه || این مصالح بعد از تراکم لازم تکیه‌گاه بسیار مناسبی برای لوله خواهند بود. در اکثر موارد. این مصالح تمام مشخصات مطلوب مصالح تیپ کوبیده شده لا را دارا می‌باشند. چنانچه دانه‌بندی این مصالح به‌صورتی باشد که امکان حرکت مواد ریزدانه به داخل آن امکان پذیر گردد از نظر سازگاری با خاک اطراف باید کنترل شود. این مصالح, عمدتاً گرد گوشه بوده و پایداری کمتری نسبت به مصالح نیز گوشه دارند. مگر این که متراکم شده د- مصالح طبقه ]]] این مصالح با تراکم مشابه. تکیه‌گاه کمتری نسبت به مصالح طبقه او اا برای لوله ایجاد خواهند کرد. برای متراکم شدن. ممکن است به انرژی زیادی نیاز بوده و مقدار رطوبت باید کنترل شده باشد. این مصالح چنان‌چه به تراکم مناسب برسند می‌توانند تکیه گاه مناسبی برای لوله ایجاد نمایند. ه- مصالح طبقه ۷/.۸] این مصالح باید قبل از استفاده, از نظر مشخصه‌های مختلف مکانیک خاک ارزیابی شوند. مقدار رطوبت این مصالح, باید نزدیک به رطوبت بهینه باشد. تا حداقل انرژی برای تراکم آن مورد نیاز باشد. چنان‌چه این مصالح به طور مناسبی ریخته و متراکم شوند. تکیه‌گاه قابل قبولی برای لوله خواهند بود. در هر صورت. این مصالح ممکن است برای استفاده در خاک‌ریزی‌های مرتفع» سرباره چرخ‌های سنگین و امثال آن مناسب نباشند. هم‌چنین این مصالح برای استفاده در ترانشه‌هایی که آب کنترل نشده داخل ترانشه سبب از بین رفتن استحکام -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۲ ضوابط و معیارهای فن یآبیاری نحت فشار (مشخصات فنی عمومی) و- مقدار رطوبت مصالح چنان‌چه رطوبت مصالح داخل ترانشه در محدوده مشخص و نزدیک به حد بهینه باشد. تراکم‌پذیری مصالح با کمترین آنرژی مقدور می‌باشد. بنابراین حفظ رطوبت در محدوده مشخص از عوامل مهم برای انتخاب مصالح در داخل ترانشه می‌باشد. چنانچه خاک‌ریزی‌ها با تراکم مناسب انجام نشود.ء سبب تغییر شکل‌های بیش از حد مجاز برای لوله خواهد شد. ز- حداکثر ابعاد مصالح خاکریزی حداکثر ابعاد مصالح ریخته شده داخل ترانشه. محدود به ۳۷/۵ میلی‌متر با ۱/۵ اینچ. (به جدول ۱-۶ مراجعه شود)» می باشد به منظور بهبود وضعیت مصالح دور لوله‌های کوچک‌تر و جلوگیری از وارد شدن صدمه به‌جدار لوله‌ها.ء انتخاب حداکثر ابعاد دانه‌های کمتر ممکن است ضروری گردد. برای لوله‌های به قطر ۲۰۰ ت ۴۰۰ میلی‌متر»ء حداکثر ابعاد دانه‌ها ‎۱٩‏ میلی‌متر با ۷۵/* اینچ است. برای قطرهای کوچکتر. حداکثر ابعاد دانه‌های مصالح معادل *۱/ قطر لوله توصیه می‌شود. چنانچه مصالح لایه‌های فوقانی لوله در داخل ترانشه دارای ابعاد بزرگ‌تری باشد. دستگاه نظارت ممکن است ارتفاع خاک روی لوله را افزایش دهد. ۱-۲-۲-۶ خاک‌برداری ترانشه روش کار برای خاک‌برداری ترانشه در بش نکات مشترک لوله‌گذاری اشاره شده است. علاوه بر آن برای دیواره‌هاء ابعاد و طول ترانشه‌برداری, باید همیشه در حدی باشد که در مشخصات طرح قید گردیده است و از پر شوند. هم‌چنین نباید دیرتر از پایان هر روز کاری» با مقطع تعریف شده در مشخصات طرح باشد. ۱۱-۲-۲-۶- کنترل آب در ترانشه مادام که در داخل ترانشه حفر شده برای اجرای خطوط لوله. آب وجود داشته باشد. از انجام عملیات نقشه‌های اجرایی اقدام نماید. هم‌چنین باید از ورود آب‌های سطحی به داخل ترانشه جلوگیری شود. با توجه به اهمیت زیاد تراکم خاک‌های اطراف لوله در لوله‌های پلی‌اتیلن . در ادامه اثرات نامناسب آب‌های زیرزمینی شرح داده شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششمم- عملیات لول هگذاری ۱۳۳ الف- آب‌های زیرزمینی وقتی که رقوم آب زیرزمینی بالاتر از رقوم کف ترانشه در محدوده اجرای کار باشد. تخلیه آب‌ها به منظور و یا پی‌سازی زیر لوله پایین انداخته شود. به‌صورتی که کف ترانشه. به صورت پایدار درآید. با توجه به شرایط و امکانات محلی,ء می‌توان از پمپ لجن‌کش, نایلون‌های مخصوص (ژئوتکستایل) لوله‌های زهکش و با قشرهای تعیین و پیمان کار موظف به اجرای آن می باشد. وقتی که خاکبرداری همزمان با پائین انداختن سطح آب انجام می‌شود. باید مطمئن شد که در هر حال, در حین اجرای کار» سطح آب پایین‌تر از کف ترانشه حفر شده حفظ شود. این اقدام به‌منظور جلوگیری از شسته شدن مصالح پشت چوب بست حفاظتی یا دیواره آزاد ترانشه و حرکت آن به داخل ترانشه است. برای جلوگیری از شناورشدن لوله. کنترل سطح آب در تمام مراحل, اعم از قبل یا در حین و یا بعد از نصب لوله و تا زمانی که اجرای خاک‌ریز دوره لوله انجام می شود. ضروری است. به منظور حفظ پایداری خاکی که در آن ترانشه حفر می‌شود. روش تخلیه آب باید به‌نحوی انتخاب شود که خروج مواد ریزدانه از طریق آن, به حداقل کاهش یابد. این مساله باید در مشخصات طرح قید شود. ب- آب‌های جاری در کف ترانشه به منظور حفاظت کف و دیواره‌های ترانشه. پی و یا سایر قسمت‌های بسترسازی, آب‌های ورودی به داخل ترانشه باید کنترل گردند. ایجاد موانع در کف ترانشه به‌منظور جلوگیری از حرکت آب و مواد ریزدانه در کف ترانشه. مانند شن‌ریزی» ضروری است. خاک‌ری‌زی نهایی روی لوله نیز باید در اسرع وقت انجام و تکمیل شود. ج- مصالح برای کنترل آب برای پی‌سازی زیر لوله یا مصالح بستر و یا مصالح زهکشی, باید از مصالح دانه‌بندی شده مناسب استفاده گردد. این کارء با هدف انتقال آب به حوضچه‌های تخلیه و یا سایر محل‌های زهکشی است. در صورت نیازء از استفاده کرد. انتخاب دانه‌بندی مناسب مصالح زهکشی به منظور کاهش حرکت مواد ریزدانه از مصالح اطراف ترانشه به داخل مصالح زهکش نیز ضروری است. دانه‌بندی مصالح فوق. در مشخصات طرح باید درج گردد. ۱۲-۲-۲-۶- نگهداری دبواره ترانشه‌ها وقتی که برای نگهداری دیواره ترانشه‌ها از سپرکوبی» جک یا صنددوقه استفاده می‌شود. از عدم حرکت و با سست شدن لوله و بسترسازی اطراف لوله در زمان نصب. به ویژه در موقع بیرون کشیدن سیستم‌های حفاظتی. باید اطمینان حاصل کرد. هم‌چنین. در صورت استفاده از سیر در زمین‌های آیدار از قفل و بست شدن سپرها -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳ ضوابط و معیارهای فنی آبیاری تحت فشار (مشخصات فنی عمومی) به‌منظور جلوگیری از شسته شدن دیواره ترانشه باید اطمینان حاصل کرد. در زیر پل‌ها و تاسیسات موجود نیز باید از عدم حرکت خاک دیواره ترانشه مطمئن شد. ۱۳-۲-۲-۶- محافظ‌هایی که در ترانشه باقی خواهند ماند در موارد بسیار خاصی که چوب بست تا زیر سطح خاک‌ریز اطراف لوله ادامه می‌یابد و بازکردن چوب بست سبب سست شدن مصالح پی‌سازی و زیرسازی لوله شود و راه حل دیگری وجود نداشته باشد. بهتر است که ماند. باید به عنوان یک سازه دایمی تلقی شوند و در مقابل عوامل بیولوزیک حفاظت گردند. بعضی از انواع محلول‌های حفاظتی چوب بست‌ها می‌توانند اثر منفی در بعضی از انواع لوله‌های پلاستیکی داشته باشند. لذا از به کار گیری آن‌ها در مجاورت لوله‌هاء باید اجتناب شود. ۱۴-۲-۲۶ استفاده از صندوقه‌ها در حفاظت دبواره ترانشه چنانچه از صندوقه برای حفاظت دیوارهای ترانشه در جریان عملیات لوله‌گذاری استفاده شود. مصالح دوره لوله نباید در زمان برداشت صندوقه‌ها جابه‌جا شوند. در لوله‌های پلاستیکی. موضوع متراکم ماندن مصالح بعد از حرکت صندوقه‌هاء اهمیت بسیار زیادی دارد و در صورت تردید در انجام تراکم» بهتر است از صندوقه‌ها در زیر سطح خاک محدوده لوله استفاده نشود. مگر این که به صورتی قابل قبول از متراکم ماندن مصالح بستر لوله اطمینان حاصل گردد. قبل از حرکت صنددوقه‌هاء مصالح زیرسازی اطراف لوله باید ریخته و کوبیده شود و به تناسب خارج کردن صندوقه‌هاء مصالح دور لوله باید تکمیل و کوبیده شود. ۱۵-۲-۲۶ وجود سنگ با مواد درشت دانه در کف ترانشه چنان‌چه کف ترانشه از جنس سنگ یا مصالح سخت مشابه و یا سنگ‌های با ابعاد بیش از ۴۰ میلی‌متر باشد. کف ترانشه باید به میزان حداقل ۱۵۰ میلی‌متر پایین تر از کف لوله. خاک‌برداری شده و با مصالح ماسه‌ای ۳-۲-۶- بسترسازی برای متعلقات و شیر آلات بسترسازی کف ترانشه برای نصب متعلقات و شیرالات. تابع بسترسازی کف ترانشه برای نصب لوله است. ولی از آن‌جا که ابعاد خارجی متعلقات و شیرآلات و با هر نوع اتصالی, دقیقاً معادل ابعاد خارجی لوله نیست. در -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم- عملیات لوله‌گذاری ۱۴۵ بسترسازی مربوطه باید به این مساله توجه شود. هم‌چنین در محل‌هایی که نیاز به ساخت بلوک‌های بتنی نگهدارنده است. باید برداشت خاک و بسترسازی مناسب انجام شود. پیمان‌کار موظف است با توجه به نقشه‌های اجرایی و نوع بسترسازی مورد نظرء با اندازه‌گیری دقیق, محل اتصالات را تعیین و کف ترانشه را به ابعاد مناسب مطابق نقشه اجرایی خاک‌برداری کند. به‌طوری که فضای کافی برای نصب اتصالات فراهم شود. ۴-۲-۶- لوله‌گذاری ۱-۴-۳-۶- بازرسی قبل از لوله‌گذاری پیمان کار موظف است تمام لوله‌هاء متعلقات و شیرآلات را قبل از نصب به دقت بازدید و بررسی نماید و هر گونه صدمه با عیب را نشانه‌گذاری و در محل معینی برای بازدید مهندس مشاور نگهداری کند. مهندس مشاور پس از آرزیابی قطعه موردنظرء ممکن است برحسب مورد. دستور تعمیر یا تعویض قطعه را صادر کند. ۲-۴-۲-۶ برش در مواردی که برش لوله لازم می‌شود. باید سرلوله‌های حاصل از برش کامل و سالم باشد و آسیبی به لوله وارد نشود. مقطع برش لوله, باید کاملاً عمود بر محور لوله باشد. برای برش لوله نباید از اره نجاری استفاده شود. استفاده از اره دستی دانه‌ریز (آهن‌بر) فقط برای لوله‌های تا قطر ۱۱۰ میلی‌متر مجاز است برای برش لوله‌های بزرگ‌تر باید از ماشین‌ها و ابزارهای مخصوص برش لوله‌های پلاستیکی استفاده شود. هنگام برش برای ثابت نگهداشتن لوله. نباید از گیره استفاده شود. زیرا عمل گیره. باعث جمع شدن لوله و هم‌چنین سیب رسیدن به جداره آن می‌شود. در کار با ماشین برش مخصوص لوله پلی‌اتیلن. باید دستورالعمل‌ها و توصیه‌های سازنده درباره نحوه استفاده برای برش لوله. باید از دستگاه‌هایی استفاده شود که حداقل براده و ترانشه را در محل ایجاد کند. پس از اتمام برش, لازم است با استفاده از سوهان مناسب. سطح برش را کاملاً مسطح نمود و تمام براده و ترانشه را جدا کرد تا آماده برای جوش لب‌به‌لب شود. ۳-۴-۲-۶ تمیز کردن لوله و متعلقات قبل از نصبء داخل و خارج سر ساده هر یک از شاخه‌های لوله و سرمتعلقات. باید با پارچه خشک و کاملاً -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۶ ضوابط و معیارهای فنی آبیاری نحت فشار (مشخصات فنی عمومی) ۴-۴-۲-۶- نصب لوله و متعلقات پیمان‌ کار موظف است با رعایت کلیه موارد قبلی, لوله‌هایی که باید داخل ترانشه نصب شوند را به تی‌داد شاخه و در اقطار مورد نیاز و حسب مورد متعلقات مربوطه را با نظر و تایید دستگاه نظارت تعیین کند ودر کنار ترانشه. به ترتیبی که باید نصب شوند. ریسه نماید. اتصالات جوشی لببه‌لب لوله‌ها و متعلقات باید در خارج ترانشه انجام شود. برای تامین این منظورء باید پیمان کار الوارهایی به ضخامت. عرض و طول مناسب به تعداد کافی تهیه نماید و در کارگاه آماده داشته باشد. این الوارهاء باید به فواصل معین روی ترانشه و در جهت عمود بر امتداد ترانشه » به نحوی گذاشته شوند که کاملاً در یک تراز باشند. سپس شاخه لوله‌های پلی‌اتیلن را که قرار است به یکدیگر جوش داده شوند باید به صورت آزاد روی این الوارهاء به‌صورتی گذاشته شود که محور هر دو شاخه لوله در محل اتصال در یک امتداد باشند و زیر هر شاخه لوله, تعداد کافی الوار به فواصلی قرار داده شود تا مانع از انحنای شاخه لوله بر اثر وزن خود گردد. ابعادء تعداد و فواصل الوارهاء بستگی به قطرء طول و وزن شاخه لوله‌هایی خواهد داشت که قرار است در هنگام انتقال لوله و متعلقات به روی الوارهاء باید دقت شود که هیچ‌گونه مواد زاید. داخل لوله و متعلقات آن نشده باشد. پس از این که هر شاخه لوله و هر یک از متعلقات در جای خود روی الوارها گذاشته شد. باید بلافاصله مورد بازدید قرار گیرد و اطمینان حاصل گردد که داخل لوله تمیز و عاری از اشیاء خارجی است. پیمان‌کار می‌تواند باتوجه به شرایط محلی و امکانات خود. عملیات لوله‌گذاری در مسیر مورد نظر را به چند قطعه تقسیم کند و تعداد شاخه لوله و متعلقاتی را که در نظر دارد در هر قطعه به یکدیگر متصل کند. همراه با ابعاد. تعداد و فواصل الوارها تعیین نماید و پس از اخذ تایید دستگاه نظارت ملاک عمل قرار دهد. عملیات اتصال به روش‌های مختلف در بند ۴-۲-۲-۶ تشریح شده است. برای تسهیل کار با دستگاه مخصوص جوش لب‌به‌لب. پیمان‌ کار می‌تواند به‌طور موقت. قطعه آلوار بزرگ‌تری روی ترانشه در محل اتصال دو شاخه لوله قرار دهد و دستگاه مخصوص جوش لب‌به‌لب را روی این الوار مستقر کند. عملیات اتصال باید از یک طرف مسیر شروع شود و اتصالات به‌ترتیب. یکی پس از دیگری وصل گردند. تا شاخه لوله‌ها و متعلقاتی که به شرح فوق به یکدیگر متصل و یک‌پارچه شده اند. یک قطعه از خط لوله را تشکیل می دهد که باید به‌آرامی در ترانشه قرار داده شود. برای تامین این منظور باید از ماشین‌آلات مناسب که در فواصل معینی در طول این قطعه خط لوله قرارداده شده استفاده شود. در مقابل هر دستگاه ماشین, قطعه خط لوله با استفاده از تسمه‌ای از زیر لوله عبور داده شود و به چنگک جرنقیل وصل و آویزان گردد. در این حالت. باید جرثقیل لوله‌ها را بالا ببرد تا قطعه خط لوله را از الوارها جدا سازد و الوارها آزاد شوند. سپس الوارها -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششمم- عملیات لول هگذاری ۱۳۷ باید یکی پس از دیگری از زیر قطعه خارج گردند و با استفاده از جرثقیل, قطعه خط لوله به‌آرامی در کف ترانشه قرار داده شود. در صورتی که انتهای قطعه خط لوله به تبدیل پلی‌اتیلن فلنجی ختم نشده باشد و در نظر باشد به انتهای شاخه لوله‌ای از مرحله بعدی عملیات. اتصال داده شود. نباید انتهای قطعه خط لوله را در داخل ترانشه قرار داد. بلکه انتهای این قطعه خط لوله باید بر روی الواری که روی ترانشه گذاشته شده است باقی بماند و عملیات اتصال قطعه بندی خط لوله. نظیر قطعه قبلی انجام شود. خارج نگهداشتن انتهای یک قطعه خط لوله به شرحی که اشاره شد ء زمانی میسر است که طول قطعه خط لوله مورد نظر و قطر لوله در حدی باشد که قطعه خط لوله, انعطاف کافی برای خم شدن داشته باشد. در لوله‌های با قطر کوچک و وزن نسبتاً کم ممکن است به‌جای استفاده از ماشین, قطعه خط لوله را به کمک چند کارگر که هر یک تسمه‌ای را از زیر لوله عبور می‌دهند. به آرامی در داخل ترانشه قرار داد. ۵-۴-۲-۶ نصب شیرآلات و متعلقات چنان‌چه اتصال شیرآلاتی که برای نصب در خط لوله پلی‌اتیلن در نظر گرفته شده از نوع فلنجی باشد. نصب این نوع شیرآلات عیناً نظیر نصب شیرآلات در خطوط لوله فشاری می‌باشد. در صورتی که اتصالی این شیرآلات از نوع دیگری باشد در آن صورت می‌توان از تبدیل پلی‌اتیلسی که این اتصال را تبدیل به اتصال فلنجی می‌کند استفاده کرد. قطعات فلنج‌دار واسط در بخش متعلقات شرح داده شده ۶-۴-۲-۶ پشت بندها و مهارهای بتنی است که در بخش نکات مشترک لوله‌گذاری تشریح شده است. ۵-۳-۶- خم کردن لوله‌های پلی‌اتیلن لوله‌های پلی‌اتیلن را می‌توان به دو روش به شرح زیر خم کرد. (برای خم کردن لوله ء پیمان‌کار باید مجوز انجام کار را از مهندس مشاور دریافت نماید): ۱-۵-۲-۶ خم کردن سرد لوله‌های پلی‌اتیلن با قطر کم انعطاف‌پذیری زیاد دارند و می‌توان آن‌ها را در قوس‌های بزرگ به‌راحتی خم کرد. بنابراین امکان دارد برای تغییر مسبر یا زاویه خط لوله. بدون استفاده از زانویی یک شاخه لوله را خم نمود -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۴۸ ضوابط و معیارهای فنی ابیاری تحت فشار (مشخصات فنی عمومی) نباید از حدی که کارخانه سازنده تعیین کرده . کمتر باشد. معمولاً شعاع خم, حداقل در حدود ۱۲ تا ۲۰ برابر قطر لوله می‌باشد. زانویی که از خم کردن یک قطعه لوله به‌دست می‌آید. باید بدون ترک و یا زایده و برآمدگی باشد. در مواردی که ایجاد زانویی به زاویه مورد نظر از طریق خم کردن لوله امکان پذیر نباشد. تغییر امتداد مورد نظر در خط لوله باید با ترکیبی از زانویی‌های استاندارد ساخت سازندگان لوله‌های پلی‌اتیلن ایجاد شود. محل نصب خمء باید حداقل ده برابر قطر لوله, از شیرآلات و متعلقات مجاور فاصله داشته باشد. ۳-۵-۲-۶ خم‌کردن گرم خم‌کردن لوله‌های پلی‌آتیلن با شعاع‌های کمتر.ء به‌وسیله تجهیزات حرارت‌زای بدون شعله باید انجام شود. برای تاأمین این منظورء می‌توان از دستگاه‌های دمنده هوای داغ و یا حمام روغن استفاده کرد. باید دقت نمود که توزیع حرارت در سرتاسر محل خم لوله. یک‌نواخت شود و از حرارت دادن موضعی اجتناب گردد. دمای مورد نیاز برای خم کردن لوله‌های پلی‌اتیلن . ۱۰۵ تا ۱۴۰ درجه سانتی‌گراد است. در تمام مدت حرارت‌دهی, باید از افزایش دما بیش از دمای نرم شدن اجتناب شود. زیرا. جداره لوله در دمای نرم شدن. از به‌منظور جلوگیری از مسطح شدن لوله در هنگام خم کردن می‌توان لوله را با ماسه گرم و با قطعات لاستیکی, یا فنرهای خم کننده و یا سایر مواد مناسب پرکرد. در روند حرارت دادن لوله. ضریب هدایت گرمایی به‌وجود خواهد آمد و تغییر شکل‌های نامناسب ایجاد خواهد شد. در درجه حرارت‌های پایین‌تر از مقدار مشخص نیزء خم کردن لوله صحیح نمی‌باشد. زیرا سبب ایجاد تنش‌های نامناسب در محدوده خم می‌شود. پس از این که لوله به‌طور یک‌نواخت تا درجه مناسب گرم شد. لوله را باید به دور قلاب ساده‌ای ثابت نمود و تا سرد شدن آن به‌همین حالت نگهداری کرد. قلاب مورد نظرء باید به صورتی باشد که بعد از این که لوله سردشد و در اثر برجهندگی تا حدودی به حالت اول برگشت. به زاویه مورد نظر برسد. ۶-۲-۶- خاک‌ریزی مقدماتی روی لوله‌های نصب شده قبل از آنکه آزمایش هیدرواستاتیک خطوط لوله نصب شده آغاز شود. لازم است اطراف و روی لوله‌ها با خاک مناسب پر شود و متراکم گردد. تا خط لوله در جای خود ثابت بماند و بر اثر فشار داخلی ضمن انجام آزمایشات. از جای خود تکان نخورد. نظر بر این که هنگام آزمایش هیدرواستاتیک خط لوله لازم است تمام اتصالات در کرد. لذا خاک‌ریزی قبل از انجام آزمایش هیدرواستاتیک باید طوری انجام شود که اتصالات و متعلقات و -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششمم- عملیات لول هگذاری ۱۳۹ خاک‌ریزی مقدماتی. در نکات مشترک و در شکل ۱-۶ تعریف شده است. پیمان‌کار موظف است قبل از انجام خاک‌ریزی مقدماتی . محل تمام اتصالات و متعلقات و شیرآلات را به دستگاه نظارت اعلام کند تا دستگاه نظارت با در نظر گرفتن آن و توجه خاص به نوع اتصالات. شیرالات و متعلقات. محل‌هایی از خط لوله مجازند زیر پوشش خاک‌ریزی مقدماتی قرار گیرند را تعیین و به پیمان‌کار ابلاغ گیردء ولی اتصالات آن خارج از خاک‌ریزی مقدماتی باشد. در خاک‌ریزی مقدماتی, لازم است نکات مربوط به نوع بسترسازی که برای خط لوله تعیین شده است رعایت ۸-۳-۲-۶ برای خاک‌ریزی زیر و اطراف لوله تعیین شده است. بقیه خاک‌ریزی مقدماتی نیز باید مطابق خاک‌ریزی مقدماتی باید اطراف لوله را پر کند و در چند لایه به طور یک‌نواخت انجام شود. حداقل ارتفاع خاک‌ریزی مقدماتی روی تاج وله ۳۰ سانتی‌متر است. ۷-۲-۶-تمیز کردن خطوط لوله تمیز کردن خط لوله پلی‌اتیلن عیناً نظیر تمیز کردن سایر خطوط لوله است که در بخش نکات مشترک لوله گذاری تشریح شده است. ۸-۲-۶-آزمایش هیدرواستاتیک خطوط نصب شده ۱-۸-۲-۶ روش آزمایش پیمان‌کار باید پس از نصب خط لوله و اطمینان از این که بتن پشت بندها و مهارها کاملاً مقاوم شده‌اند و قسمت‌های آزاد متعلقات به‌خصوص قسمت انتهایی شاخه‌ای از خط لوله که قرار است موره آزمایش هیدرواستاتیک خطوط لوله کند. قبل از انجام آزمایش, پیمان‌کار موظف است. آمادگی خط لوله برای انجام آزمایش را به دستگاه نظارت کتباً اعلام نماید. دستگاه نظارت پس از بازدید از خطوطی که باید آزمایش شوند و اطمینان از این که کلیه تکیه‌گاه‌ها و مهارهاء اعم از دایمی و موقت به‌نحو مناسب ایجاد شده‌اند. تمام وسایل و لوازم و تجهیزات مورد نیاز آماده کار هستند و هم‌چنین اطمینان از کافی بودن آب برای انجام آزمایش. ضمن تایید برنامه ارایه شده توسط پیمان‌کار. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۵۰ ضوابط و معیارهای فنی ابیاری تحت فشار (مشخصات فنی عمومی) موافقت خود را با انجام آزمایش اعلام می‌کند. برای انجام آزمایش هر یک از قسمت‌های خط لوله لازم است به الف- در پایین‌ترین نقطه خط لوله. انشعابی ایجاد شود که از طریق آن بتوان آب تحت فشار را به خط لوله وارد ب- با استفاده از پمپ مناسب. آب تمیز را از این انشعاب به خط لوله وارد نمود و با بازکردن شیرهای هوا در مسیر خط لوله و یا شیر قطع و وصل واقع در بالادست. هوای موجود در خط لوله مورد آزمایش را کاملا تخلیه کرد. تخلیه کامل هوا از این نظر مهم است که اگر هوا در خط لوله باقی مانده باشد. به علت قابل تراکم بودن آنء نمی‌توان فشار لازم برای انجام آزمایش را در خط ایجاد نمود. اتصالی, اثرات نشت آب ملاحظه شده باشد. باید آزمایش متوقف گردد و از نقطه‌ای که نشت داشته رفع نقص شود و پس از تایید دستگاه نظارت. دوباره اقدام به پرکردن خط لوله با آب و انجام اقدامات مذکور در فوق شود تا این که در اتصالات خط لوله, هیچ‌گونه اثری از نشت مشاهده نشود. خط لوله و در نتیجه افزایش فشار خط لوله ادامه یابد تا فشار به حد فشار آزمایش برسد و این فشار طی مدت زمان مشروح در ردیف (ث) حفظ گردد. فشار آزمایش حداکثر ۱/۵ برابر فشار اسمی خط لوله می‌باشد. در شرایط خاص ممکن است دستگاه نظارت این مقدار را تا ۱/۵ برابر فشار کار خط لوله کاهش دهد. مشخصات طرح زمان دیگری تعیین شده باشد. مدت زمان فوق باید قبل از اقدام به خرید. از کارخانه سازنده لوله نیز استعلام شده باشد. ج - لوله‌های پلی‌اتیلن باید در طول‌هایی متناسب با قطر و شرایط محلی موره آزمایش قرار گیرند. طول لوله تحت آزمایش در قطرهای کوچک در حدود ۸۰۰ متر و در قطرهای بزرگ. کمتر از این مقدار توصیه می‌شود. قرار داد. بنابر این در تابستان زمان مناسب برای انجام آزمایش, صبح خیلی زود است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم- عملیات لول هگذاری ۱۵۱ ۲-۸-۲-۶ نتیجه آزمایش مورد قبول خواهد بود که مقدار آب لازم برای تامین فشار به مقدار اولیه. از مقدار ۳ لیتر در هر کیلومتر خط لوله به ازای هر ۲۵ میلی‌متر قطر داخلی لوله و برای هر ۳ اتمسفر فشار تست در ۲۴ ساعت تجاوز ب - اگر افت فشار در طول زمان آزمایش قابل توجه باشد. ولی عملاً نشت آبی ملاحظه نشود. به معنی این است که مقدار هوای محبوس شده در خط لوله زیاد است و باید نسبت به تخلیه این هوا اقدام گردد تا مجدداً نسبت به آزمایش هیدرواستاتیکی لوله اقدام شود. جوش‌های پلی‌اتیلن باید مورد کنترل قرار گیرند و پس از رفع اشکالات. نسبت به انجام آزمایش مجدد اقدام ت - پس از انجام آزمایش. فشار داخل لوله باید به تدریج کاهش داده شود تا به شرایط پیش از آزمایش برسد. ث - چنان‌چه به هر دلیل, آزمایش مجدد مورد نظر باشد. باید فاصله زمانی مناسبی بین دو آزمایش در نظر گرفت. این فاصله در هر صورت نباید از ۵ برابر مدت زمانی که لوله تحت آزمایش بوده است کمتر باشد. ۹-۲-۶- تکمیل خاک‌ریزی روی لوله‌های نصب شده دستگاه نظارت واقع گردد. پیمان‌کار اجازه دارد که عملیات خاک‌ریزی داخل ترانشه را ادامه دهد و تکمیل نماید. به‌طوری که ترانشه با خاک پر شود و خاک‌ریزی حاصل در حد مطلوب متراکم گردد. پیمان‌کار پس از اخذ اجازه دستگاه نظارت. موظف است با رعایت نکات مشروحه زیر اقدام به خاک‌ریزی ۱- قسمت‌هایی از خط لوله در محل اتصالات و شیرآلات که برای انجام آزمایش هیدرواستاتیک باز نگهداشته شده. با خاک مرغوب نظیر آن‌چه که در مورد خاک‌ریزی مقدماتی تعیین شده. خاک‌ریزی و متراکم گردد. ۲- با خاک مرغوب و مورد قبول دستگاه نظارت. عملیات خاک‌ریزی در داخل ترانشه را در لایه‌های به ضخامت ۱۵ سانتی‌متر ادامه دهد و هر لایه را تا حد ۹۰ درصد پروکتورء متراکم کند تااین‌که رقوم سطح حاصل از این خاک‌ریزی نهایی به‌حدی برسد که دستگاه نظارت تعیین کرده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۲ ضوابط و معیارهای فنی ابیاری تحت فشار (مشخصات قنی عمومی) ۳- پیمان‌ کار می‌تواند برای متراکم کردن خاک‌ریزی‌های نهایی داخل ترانشه. به‌جای استفاده از روش تخماق کوبی» تراکم مورد نظر را از طریق غرقاب کردن ترانشه به دست آورد. مشروط بر این که در این باره» تایید و اجازه دستگاه نظارت را اخذ کرده باشد در این مواردء ضخامت لایه‌های خاک‌ریزی تکمیلی داخل ترانشه می‌تواند از ۱۵ سانتی‌متر بیشتر باشد. ۴- در مواردی که خط لوله موضوع عملیات پیمان در گذرگاهی نصب شده باشد که در معرض تردد وسایل نقلیه سنگین باشد. ضخامت پوشش خاکی لوله ( از روی تاج لوله تا زیر لایه‌های روسازی گذرگاه) نباید از ۰ سانتی‌مترکمتر باشد. ولی در مواردی که گذرگاه محل تردد وسایل نقلیه سبک است . حدود ۳۰ تا ۵ سانتی‌متر پوشش خاکی روی لوله نیز کافی خواهد بود. مشروط به این‌که از نظر عمق یخ‌بندان نیز کنترل‌های لازم صورت گرفته باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۷ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-۷- عملیات بتنی در آبیاری تحت‌فشار در شبکه‌های آبیاری تحت‌فشار در موارد زیر نیاز به عملیات بتنی می‌باشد: فوندانسیون ساختمان ایستگاه‌های پمپاژ و تجهیزات تصفیه آب. * فوندانسیون پمپ و الکتروموتور. فوندانسیون برج مرکزی دستگاه‌های سنترپیوت. * بتن‌ریزی محل حوضچه شیرألات (در صورت نیاز). * بلوک‌های سیمانی در محل اتصالی‌هاء زانویی‌هاء تیرهاء سه راهی‌ها.ء تبدیل‌ها و نظایر آن که به‌نحوی در مسیر جریان تغییر ایجاد می‌شود و باعث حرکت و جابجایی لوله می گردد. ۹ بلوک سیمانی در محل انشعاب رایزر شیر خودکار (در روش آبیاری بارانی کلاسیک ثابت با آبپاش متحرک). با توجه به این‌که در فصل سوم نشریه شماره ۱*۸ (ضوابط و معیارهای فنی شبکه‌های آبیاری و زهکشی- مشخصات فنی عمومی) تحت عنوان « بتن و بتن مسلح» کلیه مشخصات فنی عمومی عملیات بتنی به شرح زیر ارایه شده است. پیمان‌کار موظف است در کارهای آبیاری تحت فشار ضمن رعایت مشخصات فنی عمومی ذکر شده در آن فصل و مشخصات فنی آرایه شده در اسناد طرح., دستورات دستگاه نظارت را نیز رعایت نماید. -‏ سیمان- نگهداری, آزمایش, استانداردهای تعیین کیفیت. گیرش و گیرش کاذب. حرارت. - مصالح سنگی - ترکیب. کیفیت. استانداردهاء دانه‌بندی, منابع تهیه. مصالح ریزدانه. مصالح درشت‌دانه. دیو جابه‌جایی. تجهیزات و دستگاه‌های تهیه مصالح, نمونه برداری و آزمایش. آب - فولاد (میل‌گرد) - مواد مضاف - دوام بتن- حداقل مقدار سیمان. بتن مقاوم در برابر یخ‌زدگی و کمک‌های یخ‌زدا. بتن مقاوم در برابر حملات شیمیایی» بتن مقاوم در برابر سایش. -‏ طرح اختلاط و انتخاب نوع بتن- طبقه‌بندی عمومی و حداقل معیار سیمان, طرح اختلاط. انتخاب نوع بتن. میزان آب مصرفی و روانی بتن» اندازه گیری و اختلاط مصالح بتن, -‏ حمل بتن- مشخصات کلی. روش های حمل -‏ تدارکات و اقدامات اولیه برای بتن‌ریزی- مشخصات کلی, تخلیه آب از محل‌های بتن‌ریزی و آماده نمودن محل. قطعات مدفون و جاسازی های لازم در بتن» کنترل قالب هاء نظافت و مرغوب نمودن محل بتن‌ریزی. -‏ عملیات بتن‌ریزی- مشخصات کلی, انتقال بتن به قالب و تخلیه آن, متوقف و شروع مجدد بتن‌ریزی مراحل و لایه‌های بتن‌ریزی» درجه حرارت مخلوط بتن تازه» شرایط جوی بتن‌ریزی, اتمام سطوح بتن ریخته -------- صفحهٔ بعد -------- شده در هر لایه. بتن‌ریزی بتن مسلح,ء بتن‌ریزی در آب. بتن‌ریزی پوشش بتنی کانال‌های پخی, ماهیچه. متراکم کردن بتن لرزاندن. محافظت و مراقبت بتن (عمل آوردن)» درزهای قطعات بتن. - بتن‌های ویژه- بتن کممایه (لاغر)» بتن پیش‌ساخته. بتن غیرقابل نفوذء بتن هوادارء بتن تندگیرء بتن کندگیرء پر کردن زیر و پشت ورق‌های فلزی» تزریق دوغاب اطراف میل مهارها. -‏ کنترل کارهای بتنی- مشخصات کلی. رواداری کارهای بتنی» نمونه‌برداری و آزمایش بتن تازه. تهیه و نگهداری نمونه‌هاء حد نصاب مقاومت بتن» روش نمونه‌برداری و آزمایش بتن تازه» ارزیابی نتایج آزمایش نمونه‌های عمل‌آوری شده در -------- صفحهٔ بعد -------- های آبیار -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- قفصل هشنتم- روش‌های ابیاری تحت فشار ۱۵۹ روش‌های آبیاری تحت‌فشار به دو دسته به شرح زیر تقسیم می‌شوند: - روش‌های ابیاری بارانی 9 روش‌های آبیاری موصعی ۱-۸- روش‌های آبیاری بارانی روش‌های آبیاری بارانی شامل دو روش عمده بشرح زیر می‌باشند : - روش‌های آبیاری بارانی کلاسیک - روش‌های آبیاری بارانی مکانیزه اصولی که پیمان‌کار می‌بایست در زمان اجرای روش‌های آبیاری بارانی رعایت کند در این بخش آورده می‌شود. الف -کلیات یک شبکه کامل آبیاری بارانی شامل مجموعه تجهیزات ایستگاه پمپاژ, شبکه خطوط لوله‌های اصلی, فرعی. آب‌رسان, بال آبیاری یا دستگاه‌های آبیاری و پاشنده‌ها می‌باشد. در روش آبیاری کلاسیک از نیروی کارگری جهت جابه‌جایی خطوط لوله. بال آبیاری و آبپاش‌ها استفاده می‌شود و شامل روش‌های کلاسیک کاملا متحرک. کلاسیک نیمه متحرک و کلاسیک ثابت با آبیاش متحرک می‌باشد. در روش‌های مکانیره جابه‌جایی بال آبیاری توسط نیروی ماشین یا نیروی آب تحت فشار انجام می‌شود و شسامل روش‌های آبفشان غلطان(1۳0۷۵ ۷۷:۵۵۱) آبفشان قرقره‌ای(۷۹101د 1۵۷۵ |1۹0۵ آب‌فشان دوار (۱۷۵۱ ۲۵۸۵۲) و آب‌فشان خطی (ع13۵۷ 1102۲]) می‌باشند. اجراء کنندگان باید توجه داشته باشند که هرکدام از سیستم‌های مختلف آبیاری بارانی براساس فاکتورهای گوناگونی طراحی می‌شوند. این فاکتورها در برگیرنده شرایطی از قبیل وسعت اراضی تحت پوشش هر سیستم. نوع آب و هوا و نیاز آبی محصولات از نقطه نظر آبیاری کامل یا تکمیلی, نوع گیاهان و درختان» تویوگرافی و بافت خاک اراضی, نوع منبع تامین کننده آب و مقدار آن» میزان آگاهی و پذیرش بهره‌برداران از سیستم» درجه سهولت در امر سرویس‌دهی و خدمات پس از فروش و مسایل مربوط به ایمنی کاربرد سیستم و درجه امنیت سیستم‌های کلاسیک می‌تواند کمتر از یک هکتار تا چند هزار هکتار متغیر باشد و علاوه بر این ابعاد و شکل اراضی نیز مشکلی برای انتخاب این سیستم به‌حساب نمی‌آید. در حالی که برای انواع سیستم‌های آبیاری مکانیزه محدودیت‌هایی از نظر وسعت و شکل آاراضی وجود دارد. بنابراین با توجه به موارد ذکر شده. پیمان‌کار -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۶۰ ضوابط و معیارهای قنی ابیاری تحت فشار (مشخصات فنی عمومی) ضمن بررسی‌های اولیه در صورتی که سیستم طراحی شده با شرایط زمین طرح تناسب نداشته باشد. لازم است نظرات اصلاحی خود را ارایه نموده و پس از تصویب از طریق دستگاه نظارت کار ادامه یابد. ب - انطباق با مشخصات و استانداردها هر کدام از سیستم های مورد استفاده در پروژه باید از نظر ویژگی های فیزیکی. مکانیکی. فنی و سایر مشخصه‌های ظاهری با آنچه در نقشه‌هاء مشخصات فنی و خصوصی و سایر مدارک پیمان ذکر شده است مطابقت داشته باشد. به‌خصوص لازم است نمونه لوازم و تجهیزات مورد نیاز طرح قبل از نصب توسط دستگاه نظارت کنترل و به تایید برسد. خصوصیات لوازم و تجهیزات سیستم های مختلف آبیاری بارانی و روش آزمایش آن‌ها باید مطابق با استانداردهای ایرانی و یا یکی از استانداردهای معتبر بین‌المللی باشد. تعیین استاندارد و قبول آن بعهده دستگاه نظارت می‌باشد. علاوه بر این سیستم های تولیدی, لوازم و تجهیزات باید دارای برگ شناسایی از کارخانه سازنده ج- ویژگی‌ها و حداقل حدود قابل قبول لوازم و تجهیزات بکار برده شده در سیستم های آبیاری بارانی و همچنین در شبکه‌های آبرسانی و آبیاری و ایستگاه‌های پمپاز باید عاری از تغییر شکل ظاهری و مشخصات فیزیکی باشند. خمش, پیچش, فرورفتگی با ترک خوردگی در لوله‌ها و اتصالات آلومینیومی, لب‌پریدگی, شکستگی اتصالات فلزی و چدنی و الکتروپمپ‌هاء عدم یک‌نواختی جنس لوله‌های پلی‌اتیلن و سایر مواردی که موجب تغییر شکل طبیعی لوازم و تجهیزات شده باشد. نشانه نامرغوب بودن آن‌ها است و پیمان کار مجاز به استفاده از آن‌ها در پروژه نمی‌باشد. مشخصات فنی عمومی تجهیزات به‌کار گرفته شده در هر یک از روش‌های آبیاری بارانی اعم از کلاسیک با مکانیزه باید دارای ویژگی‌های بشرح زیر باشد. ۱-۱-۸- روش‌های آبیاری بارانی کلاسیک ۱-۱-۱-۸ روش آبیاری کلاسیک کاملا متحرک در این روش کلیه خطوط لوله. اصلیء فرعی» آب‌رسان, بال آبیاری» پایه ها و پاشنده ها کلاً جابه‌جا می‌شوند. حتی در بعضی سیستم‌هاء تاسیسات پمپاژ نیز می‌تواند متحرک باشد. در این سیستم‌ها عموماً جنس کلیه لوله‌ها از آلومینیوم انتخاب می‌شود تا وزن کمتری داشته باشند. این لوله‌ها در آنواع درز جوش یا بدون درز و طول‌های ۶ ‎٩‏ و ۱۲ متر و قطرهای ۲۰۲ ۵ ۶ و ۸ اینچ به بازار عرضه می‌شوند. در اشکال ۸-۱ و ۸-۲ نمونه‌ای از لوله و لوازم مورد استفاده در این سیستم نشان داده شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم- روش‌های ابیاری تحت فشار ۱۶۱ مراحل اجرای کار و راه اندازی سیستم در این روش شامل موارد زیر است و پیمان‌کار ملزم به رعایت آن‌ها می‌باشد: - حمل لوله‌ها اتصالات. شیرآلات و سایر لوازم از انبار به محل اجرای پروزه طبق ضوابط و دستور العمل‌های انبارداری و توصیه‌های کارخانه سازنده. قبل از نصب کلیه اتصالات. شیرآلات و تجهیزات. لازم است پیمان کار نسبت به کنترل آن‌ها اقدام کند تا از صحت عملکرد آن‌ها اطمینان حاصل - نصب و راه‌اندازی تاسیسات پمپاژ مطابق نقشه‌های اجرایی, مشخصات فنی خصوصی و پیشنهادات دستگاه نظارت. در این مرحله پیمان کار باید دقت لازم در نصب صحیح اجزاء تاسیسات پمپاژ به‌عمل آورد. این امر برای مواردی که از نیروی محرکه شافت تراکتور یا موتورهای احتراقی استفاده شود نیز الزامی است. - کارگذاری خطوط لوله‌های اصلی, فرعی. آب‌رسان و بال‌های آبیاری در استقرار اولیه بر روی زمین مطابق نقشه‌های طرح و مشخصات فنی و پیشنهادات دستگاه نظارت. با توجه به این‌که خطوط لوله های اصلی,ء فرعی و بال‌های آبیاری برروی زمین جابه‌جا می‌شوند. احتمال عدم رعایت فواصل تعیین شده خطوط لوله‌ها وجود دارد. بنابراین پیمان کار بایستی با نصب علایم قابل دید. نقاط ابتدا و انتهای خطوط لوله اصلی,ء فرعی آب‌رسان و بال آبیاری و محل استقرار پاشنده را مشخص نماید. - راه اندازی تاسیسات پمپاژ و آزمایش شبکه خطوط لوله طبق دستورالعمل‌های فنی و روش‌های آرایه شده و کنترل دبی و فشار پاشنده‌ها بر اساس ضوابط تعیین شده در مشخصات فنی طرح.» در شروع آب‌اندازی به سیستم باید انتهای لوله‌های اصلی و فرعی و آب‌رسان باز گذاشته شود تا از مواد خارجی احتمالی درون - دراین سیستم‌ها خطوط لوله بوسیله نیروی کارگر روی زمین جابه‌جا می‌شود. یکی از وظایف مهم پیمان کار آموزش صحیح نحوه جابه‌جایی لوله‌هاء اتصالات و آبیاش‌ها به بهره‌برداران می‌باشد. نظر به این که در فصول غیرآبیاری کلیه خطوط لوله بایستی توسط تریلرهای مخصوص به انبار حمل شوند. بنابر این پیمان‌کار باید نسبت به آموزش‌های لازم به بهره‌برداران اقدام نماید. پاشنده‌ها و پایه‌های متصل به کوپلینگ‌ها یا لوله‌های آبپاش‌دار بایستی به نحوی حمل و انبار گردند که از وارد شدن ضربه به آن‌ها جلوگیری به‌عمل آید. ۲-۱-۱-۸- روش آبیاری کلاسیک نیمه متحرک در این روش خطوط لوله پس از اجراء مدفون می‌شوند و تنها بال‌های آبیاری با توجه به آرایش طراحی شده لوله به پایه‌های نصب شده روی لوله آب‌رسان که به آن‌ها لوله‌های سرانداز گفته می‌شود آب‌گیری می‌شوند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۶۳۲ در اش یی ۱ ۳ و ۰۱۶۳ بست آلومینبومی 8 . ۰ ۵ ۳ ث کوپلر آلومینیومی جوش دادهشده به لوله 9 1 اراس قلاب از آهن گالوانیزه ۱ ره ۷ _ ی ٍ سته با اس ام شکل ۸- ۱- نمونه‌ای از لوازم مورد استفاده در سیستم آبیاری کلاسیک کاملاً متحرک و نیمه‌متحرک عمومی) سا -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ - روش‌های آبیاری تحت فشار 1 ۹ ۳ الی ۶ اینچی ۰ درجه ۵ درجه 0 9 ۳الی ۶ اینچ : ر ۰ ر ۱ ۰ :ْ ۶ ۴۵ ۳۴ ۱ بزرگ به کوچک کوچک به بزرگ ۱ ۳ الی ۶ اینج س سوه ص ۱ ۳۳۱ ۳۹۳۳ ] میله بازکننده از جنس برنج ۴ : گوشواره ها از جنس آهن زنگ نزن ۳۳ شکل ۸- ۲- نموقه‌ای دیگر از لوازم مورد استفاده در سیستم آبیاری کلاسیک کاملاً متحرک و نیمه‌متحرک ۱۶۳ سح -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۴ ضوابط و معیارهای فن ی آبیاری تحت فشار (مشخصات فنی عمومی) 1111111111111111 ۰ ۴9۳ این ماده نر نوع چدنی قابل سفارش شکل ۸- ۳- شیرهای آبگیری (هیدرانت) در سیستم کلاسیک نیمه‌متحرک مراحل اجرای کار و راه اندازی سیستم بشرح زیر است: - رعایت دستورالعمل‌های حمل لوله‌هاء اتصالات و شیرآّلات و سایر لوازم از انبار به محل اجرای پروژه توسط پیمان‌کارء این دستورالعمل‌ها باید حاوی توصیه‌ها و روش‌های ارایه شده توسط کارخانه سازنده - نصب و راه‌اندازی تاسیسات پمپاژ مطابق نقشه‌های اجرایی, مشخصات فنی و خصوصی و دستورالعمل‌های دستگاه نظارت. - کارگ‌ذاری لوله‌ها و اتصالات و شیرآلات مطابق مشخصات فنی و خصوصی و با رعایت اصول و دستورالعمل‌های نصب اتصالات. جوشکاری و لوله‌گذاری مطابق مشخصات فنی و روش‌های ارایه شده در - استقرار بال‌های آبیاری روی زمین مطابق نقشه های اجرایی و پیشنهادات دستگاه نظارت. در این مرحله پیمان‌کار موظف است مسیر حرکت. نقاط ابتدا و انتهای استقرار بال‌های آبیاری روی زمین را با نصب علایم قابل‌دید مشخص نماید. هم‌چنین برنامه آبیاری را طبق دسوورالعمل جداگانه ای به بهره‌برداران ارایه دهد. - برای شستشوی خطوط لوله پس از راه‌اندازی ایستگاه پمپاژ در شروع آب‌اندازی به سیستم باید انتهای لوله‌ها جهت تخلیه مواد خارجی وارد شده به آن‌ها باز گذاشته شود. دستورالعمل‌های آرایه شده. در این مرحله پیمان‌کار باید نسبت به کنترل دبی و فشار در شبکه و پاشنده‌ها براساس ضوابط و معیارهای تعیین شده در پروژه آقدام و در صورت عدم تطابق, عیوب پیش آمده را با نظر دستگاه نظارت برطرف نماید. -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل هشتم- روش‌های ابیاری تحت فشار ۱۶۵ متعاقب آزمایش خطوط لوله پس از راه‌اندازی» پیمان‌کار موظف است دستورالعمل بهره‌برداری و نگهداری و برنامه آبیاری را طبق مشخصات پروژه در طول دوره آبیاری به صورت مدون تهیه و در اختیار بهره‌برداران قرار دهد. هم‌چنین پس از نصب و راه‌اندازی سیستم. آموزش‌های لازم را به بهره‌برداران ارایه نماید. ۳-۱-۱-۸- روش آبیاری کلاسیک ثابت با آبپاش‌های متحرک در این روش خطوط لوله اصلی, فرعی. آب‌رسان و بال‌های آبیاری در زمین مدفون می‌شوند. روی لوله‌های بال آبیاری در فواصل معین شیرهای خودکاری که روی پایه‌های عمودی (لوله فلزی با پی‌وی‌سی) سوار شده‌اند. نصب می‌شوند. شیرهای خودکار در حالت عادی بسته هستند و با نصب پایه آب‌پاش روی آن‌هاء جریان آب برقرار و پاشنده‌ها شروع به‌کار می‌کنند. در شکل ۴-۸ نحوه اتصال شیر خودکار به بال آبیاری نشان داده شده است. این روش با بال‌های آلومینیومی که روی زمین قرار می‌گیرند نیز اجراء می‌شود در این حالت بال‌های آبیاری قابل جابه‌جایی هستند و بر این اساس برای تمام مواضع بال‌های آبیاری نصب نمی شود و ممکن است برای پل( با با مواضع. بال آبیاری در نظر گرفته شود. بر روی لوله‌های آب‌رسان در فواصل معین شیرهای آبگیری بر روی هیدرانت که توسط یک لوله قایم به خط آب‌رسان متصل می‌گردد. نصب می‌شود. از طریق این شیرهاء آبگیری بال‌ها انجام می‌گیرد. در زیادتر در نظر گرفته می‌شود. در نتیجه لازم است که از آب‌پاش‌های بزرگ‌تر که نیاز به فشار بیشتری دارند استفاده شود از طرف دیگر آرایش آب‌پاش‌ها نیز با روش‌های ذکر شده متفاوت است. بدین‌معنی که همواره روی هر بال فقط یک آب‌پاش در حال کار است. بنابراین در سرتاسر طول هر بال آبیاری دبی یک آب‌پاش در جریان است. برای سهولت جابه‌جایی آب‌پاش‌ها در زمین خیس, باید دقت شود که هیچ‌گاه نباید دو آب پاش روی دو بال مجاور در یک زمان کار کنند و هم‌پوشانی داشته باشند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۶۶ ضوابط و معیارهای فنی آبیاری تحت فشار (مشخصات فنی عمومی) را 9 ض 3 ص مه ۱۱ ۳2 اس سیر شکل ۸- ۴- نحوه اتصال شیر خودکار به بال آبیاری مراحل اجرای کار و راه‌اندازی سیستم در این روش شامل موارد زیر است و پیمان‌کار ملزم به رعایت آن‌ها - حمل لوله‌ها اتصالات. شیرالات و سار لوازم از انبار به محل اجرای پروژه طبق ضوابط و دستورالعمل‌های انبارداری و توصبه‌های کارخانه سازنده. از صحت عملکرد آن‌ها اطمینان حاصل نماید. این امر با توجه به فشار بالای سیستم در خصوص عملکرد اجزاء شیرهای خودکار شامل فنرء گوی واشر آب بندی حایز اهمیت بیشتری است. دستگاه نظارت. - کارگذاری لوله‌ها.ء اتصالات و شیرآلات مطابق نقشه‌های طرح و مشخصات فنی و خصوصی و با رعایت اصول و دستورالعمل‌های نصب اتصالات. جوش کاری و لوله‌گنذاری براساس استانداردها و پیشنهادات دستگاه نظارت. - نصب اتصالات مناسب برای نگهداری پایه و شیر خودکار روی بال آبیاری در محل‌های تعیین شده و هم‌چنین نصب شیر قطع و وصل ابتدای هر بال. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم- روش‌های ابیاری تحت فشار ۱۷ - برای شستشوی خطوط لوله پس از راه‌اندازی ایستگاه پمپاژ در شروع آب‌اندازی به سیستم باید انتهای لوله‌ها جهت تخلیه مواد خارجی وارد شده به آن‌ها باز گذارده شود. - آزمایش شبکه خطوط لوله و کنترل اتصالات. شیرآلات به‌خصوص شیرهای خودکار طبق مشخصات فنی و خصوصی. در این مرحله پیمان‌کار باید نسبت به بر طرف نمودن نشت‌های احتمالی از اتصالات و شیرآلات اقدام نماید. هم‌چنین دبی و فشار موجود در شبکه و پاشنده‌ها نیز بر اساس ضوابط و معیارهای با توجه به اینکه فشار کار کرد سیستم در این روش نسبت به روش‌های دیگر آبیاری زیادتر است. بنابراین در اجرای مراحل مختلف این روش علاوه بر احتیاط‌های لازم موارد زیر نیز باید مورد توجه واقع شود. ۱- استفاده مستمر از شیرهای خودکار در طول بهره‌برداری و فشار زیاد کارکرد سیستم. امکان حرکت دادن پایه شیر خودکار در محل اتصال به بال آبیاری را افزایش می‌دهد. بنابراین بایستی مجموعه شیر خودکار باشد باید با نظر دستگاه نظارت اطراف محل اتصال و زیر آن به صورت یک بلوک سیمانی به شکل مکعب به ابعاد ۲۵ سانتی‌متر بتن‌ریزی شود و محل اتصال در مرکز بلوک سیمانی قرار گیرد. ۲- اطراف پایه شیر خودکار لوله‌ای از جنس مناسب به قطر حداقل ۲۰۰ میلی‌متر به عنوان محافظ شیر قرار داده شود. به‌طوری‌که از قسمت پایین روی بال آبیاری و قسمت فوقانی ۱۰ تا ۱۵ سانتی‌متر پایین‌تر از سطح زمین قرار گیرد. در این‌حالت شیر خودکار ۱۰ سانتی‌متر پایین‌تر از سطح زمین نصب شود و داخل لوله محافظ نصب شده از شن و ۳- در ابتدای هر بال آبیاری یک عدد شیر قطع و وصل نصب شده و انتهای آن نیز با فلنچ کور مسدود گردد به‌طوری که امکان بازکردن فلنچ شستشوی بال آبیاری وجود داشته باشد این امر باید براساس مشخصات فنی و خصوصی ارایه شده در پروژه انجام شود. ۴- جهت ایجاد امکان شستشو در مواقع ضروری, در انتهای لوله آب‌رسان و خطوط لوله اصلی و فرعی شیر قطع و وصل باید نصب گردد. ۵- در اراضی شیب‌دار رعایت اصول هیدرولیکی در شبکه خطوط لوله الزامی است و باید طبق ضوابط مندرج -------- صفحهٔ بعد -------- ۴-۱-۱-۸- روش آبیاری کلاسیک ثابت روش آبیاری کلاسیک ثابت به سیستمی گفته می‌شود که تمام اجزاء آن غیر قابل انتقال و ثابت باشند» عموماً لوله‌های اصلی» فرعی و آب‌رسان در زیر زمین نصب می‌گردند و بال آبیاری روی زمین یا به‌صورت مدفون در فواصلی که طراحی شده است قرار داده می‌شوند. پاشنده‌ها نیز به‌فواصل تعیین شده روی بال آبیاری به طور ثابت و به تعداد لازم برای تمام نقاط مزرعه یا باغ نصب می‌شوند. در شرایطی که از این روش برای آبیاری درختان استفاده شود. آب پاش‌ها می‌توانند در زیر درختان یا در بالای آن‌ها قرارگیرند. کارکردن با این سیستم بسیار آسان است و با راه انداختن سیستم پمپاژ می‌توان تمام یا قسمتی از مزرعه را بسته به مقدار آبی که در اختیار است آبیاری نمود. از محاسن عمده این سیستم امکان اتصال آن به دستگاه‌های خودکار الکترونیک است که به کمک آن می‌توان برنامه آبیاری را بدون دخالت کارگر انجام داد. از معایب عمده این سیستم هزینه بسیار بالای آن است. بنابراین کاربرد این سیستم محدود به آبیاری محصولات گران‌قیمت و یا باغات می‌شود. دیگر کاربرد این سیستم برای جلوگیری از سرمازدگی درختان است که در مواقعی که احتمال سرمازدگی آن‌ها وجود دارد با روشن کردن این سیستم می‌توان حرارت محیط باغ را چندین درجه اضافه کرد و از خسارت ناشی از سرمازدگی جلوگیری نمود. عملیات اجرایی و نظارت فنی در این روش مشابه روش‌های قبلی است. تنها در مواردی که از سیستم خودکار برای راه‌اندازی این روش آبیاری استفاده می‌شود. باید مشخصات فنی و خصوصی سیستم خودکار انتخابی نیز کاملاً رعایت شود. ۳-۱-۸ روش‌های آبیاری بارانی مکانیزه روش‌های آبیاری بارانی مکانیزه بشرح زیر تقسیم بندی می‌شود: - دستگاه آبیاری آب‌فشان غلطان ‎٩۳510170‏ ۱10۷6 ۷۷1۵۵1 - دستگاه آبیاری قرقره‌ای ‎٩۳۹1017‏ 1۵016 101 ] - دستگاه آب‌فشان دوار ‎٩۹161‏ 01۷۵1 ۲۵1۵۲ - دستگاه آب‌فشان خطی ‎٩2٩1010‏ 13۵۷۵ 11027.] ۱-۲-۱-۸ دستگاه آبیاری آبفشان غلطان (ع۱۷/10۷ ۷/1۵۵1 ) الف - مشخصات فنی دستگاه تاسیسات پمپاژ, شبکه خطوط لوله اصلی, فرعی و آب‌رسان مانند آن روش می‌باشد با این تفاوت که نیروی محر که. لوله‌های خط فرعی را به‌وسیله چرخ‌های نصب شده در وسط آن‌ها به‌حر کت در می‌آورد. اتصال لوله‌ها -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم- روش‌های ابیاری تحت فشار ۱۶۹ به‌وسیله کوپلینگ‌های دندانه‌دار و ارتباط دستگاه با خط اصلی از طریق شیلنگ فشار قوی انجام می‌گردد (شکل ۸- ۵). اجزا اصلی دستگاه عبارتند از: ۱- نیروی محرکه برای جابه‌جایی دستگاه پس از انجام آبیاری و استقرار در موقعیت جدید از یک موتور بنزینی, شاسی و و در نتیجه کل دستگاه به جلو و عقب می‌گردد. در شکل ۶-۸ قسمت مرکزی دستگاه و محل نصب موتور جهت انتقال نیرو به دستگاه نشان داده شده است. ۲- اتصالات اصلی ۳- وزنه‌ها به‌جهت داشتن عملکرد مطلوب یک آب‌پاش, عمود بودن محور آب‌پاش با زمین اجتناب ناپذیر است. برای این منظور کلیه آب‌پاش‌ها در این دستگاه از طریق یک وزنه که دارای لوله انتقال از جنس استیل ضد زنگ می‌باشد به کوپلینگ‌ها متصل می‌گردنند. ۴- جرخ‌ها چرخ‌های دستگاه از ورق گالوانیزه گرم ساخته می‌شوند و به‌کمک تیفه‌های مستحکم حود حر کت روان دستگاه را امکان‌پذیر می‌سازند. بسته به ارتفاع محصولات کشت شده قطر چرخ‌ها می‌تواند ۰۱۶۲ ۱۹۴ و ۲۸۶ سانتی‌متر تولید شوند. ۵- اتصال سر دستگاه و شیر آبگیری به‌راحتی در تمام وضعیت‌ها امکان‌پذیر می‌گردد. انتهای دستگاه و امکان باز و بسته شدن آن نیز تخلیه سریع‌تر آب را فراهم می‌کند. هم‌چنین شستشو و خارج نمودن مواد -------- صفحهٔ بعد -------- ۷/۰ ضوابط و معیارهای فن یآبیاری تحت فشار (مشخصات فنی عمومی) ۱- لوله لاستیکی قابل انعطاف جهت اتصال دستگاه به شیر آبگیر ۲ آبپاش در حال کار ۳ لوله اصلی و محور حرکتی دستگاه شکل ۸- ۵ - بال آبیاری و نحوه ارتباط دستگاه به خط اصلی ای و ۳ جک ی یت سیک رکه ام سیر وی یاس ام نیک ۰ ایک دم مس کت وم مره اجه ۹ هَ 2 ار .۸ ند نو مت مت ریا ول _- ۰ ۰ ن 7 . 1 2 9 و ده < ۳ و ۵ ۶ب 1[ دک ۳ سوت رح ان چا ام :۱ موه وا موم مخز ود برد را ۵ ری را موی و رجا وا هساک مور باکر ۰ اد وک مطی هرید هط ند ود وی وه وگ ی و دس مد وک وگ مک ی یس شکل ۶-۸ - قسمت مرکزی دستگاه آب‌فشان خطی و محل نصب موتورجهت انتقال برو به دستگاه ب- نصب دستگاه ماهیت این دستگاه ایجاب می‌کند که مراحل نصب در مزرعه طرح انجام گیرد. برای نصب این دستگاه اقدامات زیر باید توسط پیمان کار انجام شود: - حمل لوله‌های مجهز به کوپلینگ از انبار به محل اجرای طرح و اتصال آن به‌یک‌دیگر. - بستن و سوار کردن چرخ‌ها. در این مرحله طوقه. تیغه‌های چرخ . سیم پره‌ها و توپی چرخ مطابق دستورالعمل سازنده بهم نصب می‌شوند و سپس چرخ‌ها وسط هر شاخه لوله سوار می‌شوند. -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل هشتم- روش‌های ابیاری تحت فشار ۱۷۱ - پس از سوار کردن چرخ‌ها روی لوله بایستی شاسی مرکزی دستگاه سوار شود و موتور محرکه روی آن نصب گردد. سپس اتصالات هیدرولیکی مربوطه روی موتور نصب شود و زنجیرهای انتقال نیرو از محل چرخ دنده بزرگ وسط به محورها وصل گردد. - نصب سوپاپ‌های تخلیه و متعلقات لاستیکی. سوار نمودن پایه آب‌پاش, نصب آب‌پاش و اتصالات وزنه آب‌پاش در محل‌های مربوطه. - پس از اجرای جزییات دستگاه به شرح یاد شده» برای برپا نمودن بال آبیاری بایستی لوله‌های ۱۲ متری شوند و از واشر لاستیکی جهت آب‌بندی اتصالات استفاده شود. - مسیر استقرار اولیه دستگاه باید عمود بر خط لوله آب‌رسان باشده» بنابراین به منظور دقت عمل این امر لازم است از دوربین نقشه‌برداری استفاده شود. - دستگاه با بستن چرخ‌های اضافی برای دو سر دستگاه و سایر قطعات باقی مانده اعم از اتصالات ابتدایی و انتهایی و شیلنگآبگیری, تکمیل می‌گردد و دستگاه آماده آب‌گیری است. - پس از اتمام عملیات نصب. لازم است تنظیم‌های مورد نیاز اعم از تنظیم زنجیر شاسی,» کنترل اتصالات. آماده‌سازی و تنظیم نیروی محرکه. شامل سرویس‌های روغن هیدرولیک. روغن موتورء گریس‌کاری و سوخت براساس دستئتورالعمل کارخانه سازنده صورت گیرد و سپس اقدام به راه‌اندازی دستگاه شود. ج -نحوه کار دستگاه پس از استقرار کامل دستگاه در مزرعه. عملکرد آن درست مثل یک بال آبیاری خواهد بود که برای آبیاری ابتدا در یک موضع ثابت می‌شود و پس از آبیاری آن موضع به موضع دیگر منتقل می‌گردد. فواصل جابه‌جایی در هر موضع معمولاً حدود ۱۸ متر است لیکن ممکن است این فاصله بسته به نوع آب‌پاش, سرعت بادء شیب مزرعه و سایر فاکتورهای طراحی متفاوت باشد. البته فواصل آب‌پاش‌ها روی بال آبیاری در شرایط معمول ۱۲ متر است که مضربی از طول لوله‌ها می‌باشد. مناسب‌ترین شکل مزرعه برای کار با این دستگاه شکل مستطیلی است. طول دستگاه نیز باید متناسب با اندازه مزرعه انتخاب شود. حداکثر طول پیشنهادی حدود ۴۰۰ متر است. در مزارع کوچک که طول دستگاه کمتر از ۱۵۰ متر است می‌توان به جای استفاده از نیروی محرکه موتوری برای جابه‌جایی دستگاه. از نیروی انسانی و تعبیه چرخ‌های پله‌دار در وسط بال آبیاری استفاده نمود (شکل ۸- ۷). -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۷۲ ضوابط و معیارهای فنی آبیاری نحت فشار (مشخصات فنی عمومی) شکل ۷-۸- دستگاه آب‌فشان غلطان که توسط نیروی کارگر جابه‌جا می‌شود. د- راه اندازی دستگاه برای راه‌ندازی دستگاه باید موارد زیر رعایت گردد: تا از انحراف دستگاه از فاصله تعیین شده جلوگیری به‌عمل آید. از سوپاپ‌های نصب شده زیر لوله‌ها کل آب داخل لوله ها تخلیه شده باشد. - در اراضی شیبدار و مناطقی که سرعت باد زیاد است به‌منظور جلوگیری از جابه‌جایی دستگاه در موضع تعیین شده از ترمزهای مخصوص به تعداد لازم استفاده گردد. - در موقع حرکت دستگاه به‌طرف جلو پا عقب احتمال حرکت غیر یکنواخت چرخ‌ها و خارج شدن لوله‌ها از مسیر مستقیم وجود دارد. در این موارد به‌منظور جلوگیری از شکستگی لوله‌ها بایستی دستگاه از حرکت باز داشته شود و با تغییر جهت در مسیر حرکت. دستگاه به‌حالت خط مستقیم در آید. - هنگام جابه‌جایی دستگاه در مزرعه, مسیر عبور چرخ‌هاء موجب له‌شدن گیاهان می‌شود. جهت کاهش این عمل بهتر است که دستگاه در جهت عمود بر ردیف‌های کشت به حرکت در آید. ۲-۲-۱-۸ دستگاه آب‌فشان قرقره‌ای ( ‎٩۷5101‏ 1۵۷۵ [100) این دستگاه در کشورهای آروپایی, امریکایی و استرالیا با نام‌ها و شکل‌های مختلف ساخته می‌شود و کاربرد نقطه مشترک تمام این دستگاه‌ها نحوه توزیع آب در آن‌ها است که توسط یک آب‌پاش بزرگ مستقر روی یک سورتمه انجام می‌شود. نوع متداول این دستگاه مشهور به قرقره‌ای است که در آن لوله پلی‌اتیلن تغذیه کننده آب پاش مستقر روی یک ارابه یا سورتمهء به دور یک قرقره بزرگ پیجیده شده است. در شروع آبیاری با -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم- روش‌های ابیاری تحت فشار ۱۷۳ آزاد کردن قفل قرقره و کشیدن ارابه ( معمولاً با تراکتور ) در مسیر حرکت. لوله روی زمین استقرار می‌یاید. با شروع کار پمپ پخش آب از آب‌پاش بزرگ با شعاع پاشش زیاد انجام می‌گیرد و بخشی از آب تحت‌فشار با به حرکت در آوردن یک پیستون یا توربین مستقر درکنار قرقره» موجبات جمع شدن لوله به دور خود را فراهم نیروی آب تحت‌فشار با به حرکت در آوردن یک پیستون و چرخ‌دنده و از طریق یک کابل سیمی متصل به سورتمه یا ارابه موجب به‌حرکت در آمدن آب در داخل مزرعه می‌شود و عمل آبیاری انجام می‌گیرد. در نوع اخیر نوع دستگاه‌ها با توجه به متنوع بودن آندازه‌هایی که ساخته می‌شوند بسیار زیاد است. به عنوان مثال جدول ۸- انشان‌دهنده آنواعی است که توسط یک کارخانه سازنده تولید می‌گردد. در این دستگاه سطوحی از چند هکتار تا چند ده هکتار را آبیاری نمود.