3251

دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ارزﻳﺎﺑﻲ اﺛﺮات ﻃﺮﺣﻬﺎی ﺳﺪﺳﺎزی ﺑﺮ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ) ﻣﺮﺣﻠﻪ اﺟﻤﺎﻟﻲ ( ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺷﻤﺎره 286 - اﻟﻒ ﻣﻬﺮ ﻣﺎه 1384 I ﺑﻪ ﻧﺎم ﺧﺪا ﺟﻤﻬﻮری اﺳﻼﻣﻲ اﻳﺮان وزارت ﻧﻴﺮو ﺷﺮﻛﺖ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب اﻳﺮان ﻣﻌﺎوﻧﺖ ﭘﮋوﻫﺶ و ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﭘﺎﻳﻪ دﻓﺘﺮ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ و ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﻓ ﻨﻲ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ارزﻳﺎﺑﻲ اﺛﺮات ﻃﺮﺣﻬﺎی ﺳﺪﺳﺎزی ﺑﺮ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ) ﻣﺮﺣﻠﻪ اﺟﻤﺎﻟﻲ ( ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺷﻤﺎره 286 - اﻟﻒ ﻣﻬﺮ ﻣﺎه 1384 II ﭘﻴﺶ ﮔﻔﺘﺎر اﻣﺮوزه، ﻧﻘﺶ و اﻫﻤﻴﺖ ﺿﻮاﺑﻂ، ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎ و اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ و آﺛﺎر اﻗﺘﺼﺎدی اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ و زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻧﺎﺷﻲ از ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﻴﺮی ﻣﻨﺎﺳﺐ و ﻣ ﺴﺘﻤﺮ آﻧﻬﺎ، در ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﺟﻮاﻣﻊ، ﺗﻬﻴﻪ و ﻛﺎرﺑﺮد آﻧﻬﺎ را ﺿﺮوری و اﺟﺘﻨﺎب ﻧﺎﭘﺬﻳﺮ ﻛﺮده اﺳﺖ . ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ داﺷﺘﻦ ﮔﺴﺘﺮدﮔﻲ داﻣﻨﻪ ﻋﻠﻮم و ﻓﻨﻮن در ﺟﻬﺎن اﻣﺮوز، ﺗﻬﻴﻪ ﺿﻮاﺑﻂ، ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎ و اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ در ﻫﺮ زﻣﻴﻨﻪ، ﺑﻪ ﻣﺠﺎﻣﻊ ﻓﻨﻲ - ﺗﺨﺼﺼﻲ واﮔﺬار ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻣﻮارد ﺑﺎﻻ و ﺑﺎ ﺗ ﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺷﺮاﻳﻂ اﻗﻠﻴﻤﻲ و ﻣﺤﺪودﻳﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب در اﻳﺮان، ﺗﻬﻴﻪ اﺳﺘﺎﻧﺪارد در ﺑﺨﺶ آب، از اﻫﻤﻴﺖ وﻳﮋه ای ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ و از اﻳﻦ رو، اﻣﻮر آب وزارت ﻧﻴﺮو ﺑﺎ ﻫﻤﻜﺎری ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ﻛﺸﻮر، ﺑﻪ ﺗﻬﻴﻪ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ آب اﻗﺪام ﻛﺮده اﺳﺖ . اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ آب ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ داﺷﺘﻦ ﻣﻮارد زﻳﺮ ﺗﻬﻴﻪ و ﺗﺪوﻳﻦ ﺷﺪه اﺳﺖ : − اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﺨﺼﺺ و ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻫﺎی ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن و ﺻﺎﺣﺐ ﻧﻈﺮان ﺷﺎﻏﻞ در ﺑﺨﺶ ﻋﻤﻮﻣﻲ و ﺧﺼﻮﺻﻲ − ﺧﺬ ﻣﻌﺘﺒﺮ و اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﺑﻴﻦ اﻟﻤﻠﻠﻲĤاﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻨﺎﺑﻊ و ﻣ − ﺑﻬﺮه ﮔﻴﺮی از ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻫﺎی دﺳﺘﮕﺎﻫ ﻬﺎ ی اﺟﺮاﻳﻲ، ﺳﺎزﻣﺎﻧ ﻬﺎ ، ﻧﻬﺎدﻫﺎ، واﺣﺪﻫﺎی ﺻﻨﻌﺘﻲ، وا ﺣﺪﻫﺎی ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ، ﻃﺮاﺣﻲ و ﺳﺎﺧﺖ − اﻳﺠﺎد ﻫﻤﺎﻫﻨﮕﻲ در ﻣﺮاﺣﻞ ﺗﻬﻴﻪ، اﺟﺮا، ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری و ارزﺷﻴﺎﺑﻲ ﻃﺮﺣﻬﺎ − ﭘﺮﻫﻴﺰ از دوﺑﺎره ﻛﺎرﻳ ﻬﺎ و اﺗﻼف ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﺎﻟﻲ و ﻏﻴﺮﻣﺎﻟﻲ ﻛﺸﻮر − ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﺻﻮل و ﻣﻮازﻳﻦ ﻣﻮرد ﻋﻤﻞ ﻣﺆﺳﺴﻪ اﺳﺘﺎﻧﺪارد و ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﺻﻨﻌﺘﻲ اﻳﺮان و ﺳﺎﻳﺮ ﻣﺆﺳﺴﺎت ﻣﻌﺘﺒﺮ ﺗﻬﻴﻪ ﻛﻨﻨﺪه اﺳﺘﺎﻧ ﺪارد . اﻣﻴﺪ اﺳﺖ، ﻣﺠﺮﻳﺎن و دﺳﺖ اﻧﺪرﻛﺎران ﺑﺨﺶ آب، ﺑﺎ ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﻴﺮی اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﻳﺎد ﺷﺪه، ﺑﺮای ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ و ﺧﻮدﻛﻔﺎﻳﻲ اﻳﻦ ﺑﺨﺶ از ﻓﻌﺎﻟﻴﺘﻬﺎ ی ﻛﺸﻮر، ﺗﻼش ﻧﻤﻮده و ﺻﺎﺣﺐ ﻧﻈﺮان و ﻣﺘﺨﺼﺼﺎن ﻧﻴﺰ ﺑﺎ اﻇﻬﺎرﻧﻈﺮﻫﺎی ﺳﺎزﻧﺪه، در ﺗﻜﺎﻣﻞ اﻳﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ ﻫﻤﻜﺎری ﻛﻨﻨﺪ . III ﺗﺮﻛﻴﺐ اﻋﻀﺎی ﺗﻬﻴﻪ ﻛﻨﻨﺪه ، ﻛﻤﻴﺘﻪ و ﻧﺎﻇﺮان ﺗﺨﺼﺼﻲ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﺣﺎﺿﺮ ﺗﻮﺳﻂ ﺷﺮﻛﺖ ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﻣﺸﺎور ﻣﻬﺎب ﻗﺪس ﺗﻬﻴﻪ و ﮔﺮوه ﻧﻈﺎرﺗﻲ ﻛﻪ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﻧﻈﺎرت ﺗﺨﺼﺼﻲ ﺑﺮ ﺗﺪوﻳﻦ اﻳﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪارد را ﺑﺮ ﻋﻬﺪه داﺷﺘﻪ اﻧﺪ ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺣﺮوف اﻟﻔﺒﺎء ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از : آﻗﺎی ﺑﻬﺮوز دﻫﺰاد داﻧﺸﮕﺎه ﺷﻬﻴﺪ ﺑﻬﺸﺘﻲ دﻛﺘﺮای اﻛﻮﻟﻮژی آﺑﻬﺎی داﺧﻠﻲ ﺧﺎﻧﻢ ﻣﻴﻨﺎ زﻣﺎﻧﻲ دﻓﺘﺮ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ و ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﻓﻨﻲ ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ – ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﺷﻴﻤﻲ آﻗﺎی ﻣﺤﻤﺪ ﻣﺤﻤﺪی داﻧﺸﮕﺎه ﺟﺎﻣﻊ ﻋﻠﻤﻲ – ﻛﺎرﺑﺮدی دﻛﺘﺮای ﻋﻠﻮم ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ اﺳﺎﻣﻲ اﻋﻀﺎی ﻛﻤﻴﺘﻪ ﺗﺨﺼﺼﻲ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ دﻓﺘﺮ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ و ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﻓﻨﻲ ﻛﻪ ﺑﺮرﺳﻲ و ﺗﺄﻳﻴﺪ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﺣﺎﺿﺮ را ﺑﻪ ﻋﻬﺪه داﺷﺘﻪ اﻧﺪ ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺣﺮوف اﻟﻔﺒﺎ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از : آﻗﺎی اﻣﻴﺮﺣﺴﻴﻦ اﻳﺰد دوﺳﺘﺪار ﺷﺮﻛﺖ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب و ﻧﻴﺮوی اﻳﺮان ﻓﻮق ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ آﻗﺎی اﺣﻤﺪ ﺑﺎدﻛﻮﺑﻲ داﻧﺸﮕﺎه ﺗﺮﺑﻴﺖ ﻣﺪرس دﻛﺘﺮای ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ آﻗﺎی ﺑﻬﺮوز دﻫﺰاد داﻧﺸﮕﺎه ﺷﻬﻴﺪ ﺑﻬﺸﺘﻲ دﻛﺘﺮای اﻛﻮﻟﻮژی آﺑﻬﺎی داﺧ ﻠﻲ آﻗﺎی داوود رﻫﺒﺮ ﺳﺎزﻣﺎن ﺣﻔﺎﻇﺖ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ دﻛﺘﺮای ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﺧﺎﻧﻢ ﻣﻬﻴﻦ ﻛﺎﻇﻢ زاده آزاد دﻓﺘﺮ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ و ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﻓﻨﻲ ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﻋﻤﺮان آﻗﺎی ﻣﺤﻤﺪ ﻣﺤﻤﺪی داﻧﺸﮕﺎه ﺟﺎﻣﻊ ﻋﻠﻤﻲ – ﻛﺎرﺑﺮدی دﻛﺘﺮای ﻋﻠﻮم ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ آﻗﺎی ﻋﻠﻲ ﻧﻈﺮی دوﺳﺖ ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب اﻳ ﺮان ﻓﻮق ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ ﻋﻠﻮم ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ آﻗﺎی ﺣﺴﻴﻦ ﻫﺎﺷﻤﻲ داﻧﺸﻜﺪه ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ – داﻧﺸﮕﺎه ﺗﻬﺮان دﻛﺘﺮای ﻋﻤﺮان – ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ IV ﻓﻬﺮﺳﺖ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﻋﻨﻮان ﺻﻔﺤﻪ ﻣﻘﺪﻣﻪ 1 1 - ﻫﺪف 2 2 - داﻣﻨﻪ ﻛﺎر 2 3 - ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﻃﺮﺣﻬﺎ 2 3 - 1 ﺗﻌﻴﻴ ﻦ ﻣﺤﺪوده ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت 2 3 - 2 ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻋﻤﻖ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ) ﻣﺤﺘﻮای ارزﻳﺎﺑﻲ ( 3 3 - 3 ﻣﺮاﺣﻞ اﻧﺠﺎم ﻛﺎر ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ 3 4 - روش ﻛﺎر 4 5 - ﺗﻌﺎرﻳﻒ و اﺻﻄﻼﺣﺎت 4 6 - ﻣﺘﻦ اﺻﻠﻲ 5 6 - 1 ﭼﻜﻴﺪه ﻏﻴﺮﻓﻨﻲ 6 6 - 2 ﻗﻮاﻧﻴﻦ و ﻣﻘﺮرات ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ 6 6 - 3 ﺷﺮح ﻣﺸﺨﺼﺎت ﺳﺪ و ﻣﻮارد ﺟﺎﻧﺒﻲ 7 6 - 3 - 1 وﻳﮋﮔﻴ ﻬﺎ ی ﻧﻬﺎدی و ﺗﺸﻜﻴﻼﺗﻲ ﺳﺪ 8 6 - 3 - 2 اﻗﺪاﻣﺎت آﻣﺎده ﺳﺎزی و زﻳﺮﺑﻨﺎﺋﻲ 8 6 - 3 - 3 آﻻﻳﻨﺪه ﻫﺎ و ﭘﺴﻤﺎﻧﺪﻫﺎی ﻣﻬﻢ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺷﺪه 8 6 - 3 - 4 ﺧﻄﺮات و ﺳﻮاﻧﺢ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ اﺟﺮای ﺳﺪ 8 6 - 4 ﺗﺸﺮﻳﺢ وﺿﻌﻴﺖ ﻣﻮﺟﻮد ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ 8 6 - 4 - 1 ﻣﺤﺪوده ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗﻲ 9 6 - 4 - 2 ﻣﺤﻴﻂ ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ 9 6 - 4 - 2 - 1 ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﻲ و ﺟﻐﺮاﻓﻴﺎی ﻣﻨﻄﻘﻪ 9 6 - 4 - 2 - 2 ﺟﻮ و اﻗﻠﻴﻢ 9 6 - 4 - 2 - 3 زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ 10 6 - 4 - 2 - 4 ﺷ ﺧﺎک ﻨﺎﺳﻲ 10 6 - 4 - 2 - 5 ﻬﺎ آﺑ ی ﻣﻨﻄﻘﻪ 10 6 - 4 - 2 - 5 - 1 آﺑﻬﺎی ﺳﻄﺤﻲ 10 6 - 4 - 2 - 5 - 2 ﻬﺎ آﺑ ی زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ 10 V ﻓﻬﺮﺳﺖ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﻋﻨﻮان ﺻﻔﺤﻪ 6 - 4 - 2 - 6 وﻳﮋﮔﻴ ﻬﺎ ی ﻣﺤﻴﻂ اﻧﺴﺎن ﺳﺎﺧﺖ 11 6 - 4 - 3 وﻳﮋﮔﻴ ﻬﺎ ی ﻣﺤﻴﻂ ﺑﻴﻮﻟﻮژﻳﻚ 13 6 - 4 - 3 - 1 ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻤ ﻬﺎ ی ﻣﺨﺘﻠﻒ 13 6 - 4 - 3 - 2 ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺎی ﮔﻴﺎﻫﻲ ﻣﻨﻄﻘﻪ، ) درﺧﺘﺎن، درﺧﺘﭽﻪ ﻫﺎ، ﺑﻮﺗﻪ ﻫﺎ و ﻋﻠﻔ (ﻬﺎ 13 6 - 4 - 3 - 3 ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺎی ﺟﺎﻧﻮری و ﺣﻴﺎت وﺣﺶ در اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﺧﺸﻜﻲ و آﺑﻲ 14 6 - 4 - 3 - 4 ﻣﻨﺎﻃﻖ ﭼﻬﺎرﮔﺎﻧﻪ از دﻳﺪﮔﺎه ﺣﻔﺎﻇﺖ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ 14 6 - 4 - 4 وﻳﮋﮔﻴ ﻬﺎ ی ﻣﺤﻴﻂ اﻗﺘﺼﺎدی – اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ و ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ 14 6 - 4 - 4 - 1 اراﺋﻪ ﺷﺎﺧﺼ ﻬﺎ ی ﺗﻐﻴﻴﺮﭘﺬﻳﺮ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ) ﺟﻤﻌﻴﺖ ﺷﻨﺎﺳﻲ ﺣﻮﺿﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ( 14 6 - 4 - 4 - 2 اراﺋﻪ ﺷﺎﺧﺼ ﻬﺎ ی ﺗﻐﻴﻴﺮ ﭘﺬﻳﺮ اﻗﺘﺼﺎدی ) اﻗﺘﺼﺎدﺷﻨﺎﺳﻲ ﺣﻮﺿﻪ ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ( 15 6 - 4 - 4 - 3 ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺷﻨﺎﺳﻲ ﺣﻮﺿﻪ ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ 15 6 - 4 - 4 - 4 ﻛﺎرﺑﺮی اراﺿﻲ 15 6 - 4 - 4 - 5 ﻓﺮﻫﻨﮓ ﺷﻨﺎﺳﻲ 16 6 - 5 ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ اﺛﺮات اﺣﺪاث ﺳﺪ ﺑﺮ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﭘﻴﺮاﻣﻮﻧﻲ و ﺳﺎﻳﺮ ﻃﺮﺣﻬﺎ ی ﺗﻮﺳﻌﻪ 16 6 - 5 - 1 ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد ﮔﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ارزﻳﺎﺑﻲ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ 16 6 - 5 - 2 ﺗﻌﻴﻴﻦ اﺛﺮات ﺑﺮ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ 17 6 - 5 - 2 - 1 روش ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ و ارزﻳﺎﺑﻲ اﺛﺮات 17 6 - 5 - 2 - 2 ﻣﺘﺪوﻟﻮژی ارزﻳﺎﺑﻲ ﮔﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎ و اﻧﺘﺨﺎب ﮔﺰﻳﻨﻪ ﺑﻬﻴﻨﻪ 18 6 - 5 - 2 - 3 اﺛﺮات ﺳﺪ ﺑﺮ ﻣﺤﻴﻂ ﻓﻴﺰﻳﻜﻮ ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ در ﻣﺮاﺣﻞ اﺟﺮا و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری 19 6 - 5 - 2 - 4 اﺛﺮات اﺣﺪاث ﺳﺪ ﺑﺮ ﻣﺤﻴﻂ اﻧﺴﺎن ﺳﺎﺧﺖ در ﻣﺮاﺣﻞ اﺟﺮا و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری 21 6 - 5 - 2 - 5 اﺛﺮات ﺳﺪ ﺑﺮ ﻣﺤﻴﻂ ﺑﻴﻮﻟﻮژﻳﻚ در ﻣﺮاﺣﻞ اﺟﺮا و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری 22 6 - 5 - 2 - 6 اﺛﺮات ﺳﺪ ﺑﺮ ﻣﺤﻴﻂ اﻗﺘﺼﺎدی، اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ و ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ در ﻣﺮاﺣﻞ اﺟﺮا و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری 23 6 - 5 - 2 - 7 ﺟﻤﻊ ﺑﻨﺪی، ﺻﺪور رأی ﻧﻬﺎﻳﻲ و اراﺋﻪ ﮔﺰﻳﻨﻪ اﻧﺘﺨﺎﺑﻲ 26 6 - 6 روﺷﻬﺎ ی ﻛﺎﻫﺶ اﺛﺮات ﺳﻮء ﺑﺮ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ 27 6 - 6 - 1 ﻛﺎﻫﺶ اﺛﺮات ﺳﻮء ﺑﺮ ﻣﺤﻴﻂ ﻓﻴﺰﻳﻜﻮ ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ و ﻣﺤﻴﻂ اﻧﺴﺎن ﺳﺎﺧﺖ 27 6 - 6 - 2 ﻛﺎﻫﺶ اﺛﺮات ﺳﻮء ﺳﺪ ﺑﺮ ﻣﺤﻴﻂ ﺑﻴﻮﻟﻮژﻳﻚ 28 6 - 6 - 3 ﻛﺎﻫﺶ اﺛﺮات ﺳﻮء ﺳﺪ ﺑﺮ ﻣﺤﻴﻂ اﻗﺘﺼ ﺎدی – اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ و ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ 28 6 - 6 - 4 ﺗﻨﻈﻴﻢ ﺑﺮﻧﺎﻣﺔ ﻛﻨﺘﺮل و ﭘﺎﻳﺶ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ 29 VI ﻓﻬﺮﺳﺖ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﻋﻨﻮان ﺻﻔﺤﻪ 6 - 6 - 5 ﺗﻨﻈﻴﻢ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ و ﻧﻈﺎرت ﺑﺮ ﺣﺴﻦ اﻧﺠﺎم اﻗﺪاﻣﺎت ﭘﻴﺸﻨﻬﺎدی 29 6 - 6 - 5 - 1 ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ 29 6 - 6 - 5 - 2 رواﺑﻂ ﻋﻤﻮﻣﻲ و ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ ارﮔﺎﻧ ﻬﺎ ی ﻣﺤﻠﻲ و ﻣﺮدم ﺟﻬﺖ ﻫﺮﭼﻪ ﺑﻬﺘﺮ ﭘﻴﺎده ﺷﺪن ﻃﺮح 31 6 - 7 ﺗﻬﻴﻪ ﮔﺰارش ارزﻳﺎﺑﻲ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ، ﻣﺮﺣﻠﻪ اﺟﻤﺎﻟﻲ 32 ﭘﻴﻮﺳﺖ ﺷﻤﺎره1 33 ﻣ ﺮاﺟﻊ 34 1 ﻣﻘﺪﻣﻪ در ﻛﺸﻮر ﻣﺎ، اﺻﻞ ﭘﻨﺠﺎﻫﻢ ﻗﺎﻧﻮن اﺳﺎﺳﻲ، ﺣﻔﻆ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ را وﻇﻴﻔﻪ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﻗﻠﻤﺪاد ﻛﺮ ده و ﺑﻪ ﺻﺮاﺣﺖ اﻧﺠﺎم ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ اﻗﺘﺼﺎدی و ﻏﻴﺮ آن را ﻛﻪ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﺗﺨﺮﻳﺐ ﺟﺒﺮان ﻧﺎﭘﺬﻳﺮ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﺷﻮ د، ﻣﻤﻨﻮع اﻋﻼم ﻛﺮده اﺳﺖ . ﺗﺸﺨﻴﺺ اﻳﻦ ﻛﻪ آﻳﺎ ﭘﺮوژه ﺳﺪﺳﺎزی ﺑﺎ ﺗﺨﺮﻳﺐ ﺟﺒﺮان ﻧﺎﭘﺬﻳﺮ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ارﺗﺒﺎط دارد ﻳﺎ ﻧﻪ ، ﺑﺮ ﻋﻬﺪه ﻣﺴﺌﻮﻻ ن ﺣﻔﻆ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﻛﺸﻮر اﺳﺖ . ﺳﺎزﻣﺎن ﺣﻔﺎﻇﺖ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ در ﺗﺎرﻳﺦ 23 /1/ 1373 دﺳﺘﻮر اﻧﺠﺎم ارزﻳﺎﺑﻲ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﺗﻌﺪادی از ﭘﺮوژه ﻫﺎ، از ﺟﻤﻠﻪ ﺳﺪﺳ ﺎزی را ﺻﺎدر آﻳﻴﻦ و دﻛﺮ ﻧﺎﻣﻪ اﺟﺮاﻳﻲ آن ﺑﻌﺪﻫﺎ ﺑﻪ ﺗﺼﻮﻳﺐ رﺳﻴﺪ . ﻧﺎﻣﻪ آﻳﻴﻦ اﺟﺮاﻳﻲ ، ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺗﻄﺒﻴﻖ ﺑﺎ زﻣﺎن ، ﻫﺮ ﭼﻨﺪﮔﺎه ﻳﻚ ﺑﺎر ﻣﻮرد ﺑﺎزﻧﮕﺮی ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . در ﺗﺎرﻳﺦ 9/8/ 1377 ، آﺧﺮﻳﻦ ﺑﺎزﻧﮕﺮی ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺴﺌﻮﻻ ن ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ در ﺳﺎزﻣﺎن ﺣﻔﺎﻇﺖ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ و ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰ ی ﻛﺸﻮر ، و ﺑﺎ ﻣﺸﻮرت ﺟﻤﻌﻲ از داﻧﺸﮕﺎﻫﻴﺎن و ﻧﻤﺎﻳﻨﺪه ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﻠﻞ ﻣﺘﺤﺪ در اﻳﺮان اﻧﺠﺎم ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ ، اﺑﻼغ ﮔﺮدﻳﺪ . در آن راﻫﻨﻤﺎ و آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ اﺟﺮاﻳﻲ ، زﻣﺎن اﻧﺠﺎم ارزﻳﺎﺑﻲ ﻣﻘﺪﻣﺎﺗﻲ و ارﺳﺎل ﮔﺰارش اﺟﻤﺎﻟﻲ را ﻫﻤﺰﻣﺎن ﺑﺎ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ ﻗﺮار داده اﺳﺖ . اﻳﻦ ﻫﻤﺎن ﻣﻄﻠﺒﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ در ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﺑﻪ ﻣﺮﺣﻠﻪ اﺟﻤﺎﻟﻲ ﻣﻮﺳﻮم اﺳﺖ . ارزﻳﺎﺑﻲ اﻧﺠﺎم ﺷﺪه در ﻣﺮﺣﻠﻪ اﺟﻤﺎﻟﻲ ﺑﺮرﺳﻲ ﻣﻲ ﮔﺮدد و ﻣﻄﺎﺑﻖ ﻣﺎده 5 ﻣﺼﻮﺑﻪ ﺷﻮرای ﻋﺎﻟﻲ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ، ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻧﻴﺎز ﺑﻪ ﺑﺮرﺳﻲ ﻧﻜﺎت ﺣﺴﺎﺳﻲ ﺑﺎﺷﺪ، اﻧﺠﺎم ارزﻳﺎﺑﻲ ﺟﺎﻣﻊ ) ﺗﻔﺼﻴﻠﻲ ( و ارﺳﺎل ﮔﺰارش آن ﺗﻮﺻﻴﻪ ﻣﻲ . دﺷﻮ ﺑﺪﻳﻦ ﺗﺮ ﺗﻴﺐ ، ﻫﻤﭙﺎی اﻗﺪاﻣﺎت ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺑﺮرﺳﻲ، ﻃﺮاﺣﻲ و اﺟﺮای ﭘﺮوژه ﺳﺪﺳﺎزی، ارزﻳﺎﺑﻲ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﻧﻴﺰ ﭘﻴﺶ رود ﻣﻲ . ارزﻳﺎب ، اﺛﺮات آﺧﺮﻳﻦ ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻃﺮح را ﺟﻬﺖ اﺟﺮا ﺑﺮرﺳﻲ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ و دﺳﺘﻮر ﻫﺎی ﻛﺎﻫﺶ اﺛﺮات ﺳﻮء و ﻋﻮارض ﺟﺎﻧﺒﻲ و ﻧﻴﺰ دﺳﺘﻮر ﻫﺎی ﻣﺪﻳﺮﻳﺘﻲ ﺑﺮای دوره ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ اﺟﺮا و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری را ﺗﻮﺻﻴﻪ و راﻫﻨﻤﺎﻳﻲ ﻣﻲ .ﻨﺪﻛ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﭘﺲ از اوﻟﻴﻦ ﮔﺰارﺷ ﻬﺎ ، اﺟﺮای ﭘﺮوژه و اﻗﺪاﻣﺎت ﺑﻌﺪی ﺗﺼﻮﻳﺐ ﺷﻮ د، ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ارزﻳﺎﺑﻲ اﺛﺮات ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﻣﺮﺣﻠﻪ اﺟﺮای ﺳﺪ ﻧﻴﺰ اداﻣﻪ ﺧﻮاﻫﺪ داﺷﺖ و ﺑﺎﻳ ﺪ ارزﻳﺎﺑﻲ اﺛﺮات ﺗﺎ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺗﻔﺼﻴﻠﻲ ﻳﺎ ﮔﺰارش ﺟﺎﻣﻊ، اﻧﺠﺎم ﮔﻴﺮد . ﻻزم اﺳﺖ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ و ﺿﻮاﺑﻄﻲ ا ﺑﻼغ ﺷﻮ د ﺗﺎ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺳﺪ در ﻣﺮاﺣﻞ ﻣﺨﺘﻠﻒ از ﺟﻤﻠﻪ » ﻣﺮﺣﻠﻪ اﺟﻤﺎﻟﻲ « ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪ ای اﻧﺠﺎم ﺷﻮﻧﺪ ﻛﻪ ﻫﻴﭻ ﻣﻄﻠﺐ ﻣﻬﻢ و ﻻزم در آن ﻣﺮﺣﻠﻪ ﻧﺎدﻳﺪه ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻧﺸﻮد . در ﻣﺮﺣﻠﻪ اﺟﻤﺎﻟﻲ و دوره اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ ﻳﻚ ﭘﺮوژه ﺳﺪﺳﺎزی، اراﺋﻪ ﺗﺼﻮﻳﺮ ی ﮔﻮﻳﺎ از وﺿﻌﻴﺖ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﻣﻨﻄﻘﻪ ای ﻛﻪ ﻗﺮار اﺳﺖ در آن ﺳﺪ اﺣﺪاث ﮔﺮدد و اﻳﺠﺎد ذﻫﻨﻴ و ﺖ ﺗﺤﺮﻳﻚ ﻓﻜﺮ و اﻧﺪﻳﺸﻪ در ﺟﻬﺖ ﻣﻮازﻧﻪ ﻣﺰاﻳﺎ و ﻣﻌﺎﻳﺐ ﻳﻚ ﭘﺮوژه، ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ راﻫﻨﻤﺎ ﺑﺮای ﻛﺎرﻓﺮﻣﺎ و ﻣﺴﺌﻮﻻ ن اﻣﻮر اﺳﺖ ، ﺗﺎ ﮔﺰﻳﻨﻪ ﻧﻬﺎﻳﻲ اﻧﺘﺨﺎب . دﺷﻮ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ارزﻳﺎﺑﻲ اﺛﺮات ﻃﺮﺣﻬﺎ ی ﺳﺪﺳﺎزی ﺑﺮ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ در ﻣﺮﺣﻠﻪ اﺟﻤﺎﻟﻲ ، در ﻫﻤﻴﻦ راﺳﺘﺎ ﺗﻬﻴﻪ ﮔﺮدﻳﺪه اﺳﺖ . 2 1 - ﻫﺪف ﻫﺪف ﻛﻠﻲ از ﺗﻬﻴﻪ اﻳﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪارد، ﺗﻌﻴﻴﻦ وﻳﮋﮔﻴ ﻬﺎ ی ﻛﻤﻲ و ﻛﻴﻔﻲ ﻳﻚ ارزﻳﺎﺑﻲ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄ ﻲ اﺟﻤﺎﻟﻲ از ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ، ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ، زﻳﺴﺖ ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ ، اﻗﺘﺼﺎدی و اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ و ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ و ﻣﻨ ﺎﻃﻖ ﺗﺤﺖ ﻧﻔﻮذ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ و ﻏﻴﺮﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﻋﻤﻠﻴﺎت اﺣﺪاث و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﺳﺪﻫﺎ در راﺳﺘﺎ ی ﺗﺄﻣﻴﻦ اﻫﺪاف از ﭘﻴﺶ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﺪه و ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﺻﻮل و ﻣﻮازﻳﻦ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﭘﺎﻳﺪار ﻣﺮدﻣﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺳﺪ در ﻣﺤﺪوده زﻧﺪﮔﻲ و ﺟﻬﺖ ﻣﻨﺎﻓﻊ آﻧﻬﺎ اﺣﺪاث ﻣﻲ .دﺷﻮ اﻫﺪاف ﻓﺮﻋﻲ اﻳﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﺑﻪ ﻗﺮار زﻳﺮ اﺳﺖ : − ﻣﺴﺘﻨﺪ ﺳﺎزی وﺿﻌﻴﺖ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﻳﻚ ﻣﻨﻄﻘﻪ و ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی از دوﺑﺎره ﻛﺎری ﺟﻬﺖ ﺳﺎﻳﺮ ﻃﺮﺣﻬﺎ ی ﺗﻮﺳ ،ﻌﻪ − اﻳﺠﺎد ذﻫﻨﻴﺖ در ﺑﺎره ﻣﺴﺎﺋﻞ و ﻣﺸﻜﻼت ﺧﺴﺎرت ﺑﺎر زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄ ﻲ ﻛﻪ اﺣﺘﻤﺎل وﻗﻮع آﻧﻬﺎ وﺟﻮد دارد و آ ﻧﻬﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻧﻴﺎز ﺑﻪ ﺑﺮرﺳﻲ و ﻛﻨﺘﺮل دارﻧﺪ ، − ﺷﻨﺎﺳﺎﻧﺪن روﺷﻬﺎ ی درﺳﺖ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ، − ﺗﻌﺎدل ﺑﺨﺸﻲ ﺑﻴﻦ اﻫﺪاف درازﻣﺪت ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از ﺳﺪ ﺑﺎ ﺑﺮﺧﻮرداری اﻛﺜﺮﻳﺖ ﻣﺮدم از ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺗ ﻮﺳﻌﻪ در راﺳﺘﺎی ﺣﻔﺎﻇﺖ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ، − ﭘﻴﺸﮕﻴﺮی و ﻛﺎﻫﺶ آﺛﺎر ﺳﻮء ﻧ ﺎﺷﻲ از ﻃﺮح در ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ در ﻣﺮاﺣﻞ ﻣﺨﺘﻠﻒ اﺟﺮا و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ، − ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄ ﻲ و ﺗﻜﻤﻴﻞ اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺪﻳﺮان و ﻫﻤﻜﺎری ﺑﺎ ﺗﺸﻜﻴﻼت اداری و ﻣﺤﻠﻲ . 2 - داﻣﻨﻪ ﻛﺎر داﻣﻨﻪ ﻛﺎر اﻳﻦ ﺳﻨﺠﺶ، ارزﻳﺎﺑﻲ و درک اﺛﺮات اﺣﺪاث ﺳﺪﻫﺎ در دوره ﻫﺎی اﺟﺮا و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﻫﻤﺰﻣﺎن ﺑﺮ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ، ﺑﺎ ﺑﺮرﺳﻴﻬﺎ ی اﻣﻜﺎن ﺳﻨﺠﻲ و اراﺋﻪ ﻃﺮﺣﻬﺎ ی ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ، ﻳﻌﻨﻲ ﻣﺮﺣﻠﻪ اﺟﻤﺎﻟﻲ اﺳﺖ . 3 - ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﻃﺮﺣﻬﺎ ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﻃﺮﺣﻬﺎ ﺑﺮﻣﺒﻨﺎی ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ذﻛﺮ ﺷﺪه در ﻣﺼﻮﺑﻪ ﻣﻮرخ 23 /1/ 1373 ﺷﻮرای ﻋﺎﻟﻲ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ و ﻗﺴﻤﺖ ﻫ ﻣﺎده 2 و ﺗﺒﺼﺮه ﻫﺎی ﻣﺮﺑﻮﻃ ﻪ و ﻣﺎده 4 و ﺗﺒﺼﺮه ﻫﺎی ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ ﻣﺪﻧﻈﺮ اﺳﺖ . 3 - 1 ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺤﺪوده ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت اﻏ در ﻠﺐ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻠﻬﺎ ی ارزﻳﺎﺑﻲ اﺛﺮات زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻠﻬﺎ ی ﺗﺒﻴﻴﻦ ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ ﺑﺎﻧﻚ ﺟﻬﺎﻧﻲ (WB) 1 ، ﻛﻤﻴﺴﻴﻮن ﺑﻴﻦ اﻟﻤﻠﻠﻲ ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺰرگ (ICOLD) 2 و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﻠﻞ ﻣﺘﺤﺪ (UNEP) 3 ﺑﺮرﺳﻴﻬﺎ ﻳﻲ ر ا در ﻣﺤﺪوده ﺑﻼﻓﺼﻞ و ﻣﺤﺪوده اﺛﺮات ﻣﺴﺘ ﻘ ﻴﻢ و ﻏﻴﺮﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﻻزم داﻧﺴﺘﻪ . اﻧﺪ 1 - World Bank 2 - International Commission of Large Dams 3 - United Nations Environmental Program 3 ﻣﺤﺪوده ﺑﻼﻓﺼﻞ، ﻣﺤﻞ اﺣﺪاث ﺳﺪ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻏﺎﻟﺒﺎً در ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺗﻔﺼﻴﻠﻲ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت، ﻧﻬﺎﻳﻲ ﻣﻲ . دﺷﻮ در ﻣﺮﺣﻠﻪ اﺟﻤﺎﻟﻲ ، اﻳﻦ ﻣﺤﺪوده ﻣﻨﻄﻘﻪ ای را ﺷﺎﻣﻞ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﺑﺮ اﺳﺎس اﻇﻬﺎر ﻧﻈﺮ ﻃﺮاح در ، ﺑﺨﺸﻲ از آن ﺳﺪ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺧﻮا .ﺪﺷﻫﺪ ﻣﺤﺪوده اﺛﺮات ) ﺗﺄﺛﻴﺮﮔﺬار ( ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ، ﻏﺎﻟﺒﺎ ً ﺷﻬﺮﻫﺎ و روﺳﺘﺎﻫﺎ، زﻳﺴﺘﮕﺎﻫﻬﺎی ﻃﺒﻴﻌﻲ و ﺟﻮاﻣﻊ اﻃﺮاف ﺳﺪ ﻫﺴﺘﻨﺪ . در اﻳﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ، ﻣﺤﺪوده ﻛﺎر ﺑﺮاﺳﺎس ﻣﺎده 4 ﻣﺼﻮﺑﻪ ﻣﻮرخ2/ 10 / 76 ﺷﻮرای ﻋﺎﻟﻲ ﺣﻔﺎﻇﺖ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ اﺳﺖ . ) اراﺋﻪ ﺷﺪه در ﭘﻴﻮﺳﺖ1(. 3 - 2 ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻋﻤﻖ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ) ﻣﺤﺘﻮای ارزﻳﺎﺑ (ﻲ ﺑﺮاﺳﺎس ﻃﺒﻴﻌﺖ ﻃﺮح ، وﺳﻌﺖ ﻣﻨﻄﻘﻪ و ﺣﺴﺎﺳﻴﺘﻬﺎی ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ، درﺟﻪ ﺗﻌﻤﻖ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﻮارد ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﻫﺮ ﻣﻨﻄﻘﻪ و ﺗﻌﻴﻴﻦ اﺛﺮات ﻃﺮح ﺑﺮ آﻧﻬﺎ ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ . ﺑﺮای ﻣﺜﺎل در ﻣﻨﻄﻘﻪ ﮔﺮﻣﺴﻴﺮی ﺑﺎ زﻣﻴﻦ ﻧﺎﻣﻨﺎﺳﺐ از ﻧﻈﺮ زﻫﻜﺸﻲ و ﺳﻄﺢ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﺎﻻ، ﺑﺮرﺳﻴﻬﺎ ی ﺑﻬﺪاﺷﺘﻲ و ﺑﻴﻤﺎرﻳﻬﺎ ی ﻣﻨ ﺘﻘﻞ ﺷﺪ ﺗ ه ﻮﺳﻂ ﺣﺸﺮات ﻧﺎﻗﻞ آﺑﺰی و ﻳﺎ ﻣﻮﺟﻮدات ذره ﺑﻴﻨﻲ ﮔﻴﺎﻫﻲ و ﺟﺎﻧﻮری ﺳﺪ ، ﻣﻬﻢ و ﻗﺎﺑﻞ ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ . در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ در ﻣﻨﻄﻘﻪ ای ﺧﺸﻚ و ﻧﻴﻢ ﺧﺸﻚ، ﺷﻮر ﺷﺪن آب و اﻧﺤﻼل ﻧﻤﻜﻬﺎی ﻛﻒ و اﻃﺮاف ﻣﺨﺰن ﺳﺪ و ﻻﻳﻪ ﺑﻨﺪی ﮔﺮﻣﺎﻳ ﻲ ﻳﺎ ﻣ ﻐ ﺬی ﺷﺪن آب در درﻳﺎﭼﻪ ﭘﺸ ﺳﺪﺖ ، از اﻫﻤﻴﺖ ﺑﻴﺸ ﺘﺮی ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ . ﺗﻮﺟﻪ ﺷﻮد ﻛﻪ ﻫﺮ ﻗﺪر ﻋﻤﻖ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﺎﺷﺪ ، ﺑﻪ زﻣﺎن، ﺑﻮدﺟﻪ و ﻧﻴﺮوی ﻣﺘﺨﺼﺺ ﺑﻴﺸﺘﺮی ﺑﺮای ارزﻳﺎﺑﻲ ﻧﻴﺎز اﺳﺖ . در ﻣﺮﺣﻠﻪ اﺟﻤﺎﻟﻲ ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﻫﺎی ﻛﻠﻲ اﺛﺮات و ﺗﻮﺻﻴﻪ ﻫﺎی ﻛﻠﻲ ﻣﺪﻧﻈﺮ اﺳﺖ . ﺑﻨﺎﺑﺮا ،ﻳﻦ ارزﻳﺎب ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮای ﺷﻨﺎﺳﺎ ﻳ ﻲ ﻣﺤﻴﻂ و ﺗﻌﻴﻴﻦ اﺛﺮات ﭘﺮوژه ﺑﺮ آن ، ﺑﻪ اﻫﻢ ﻓﺎﻛﺘﻮرﻫﺎ ﻳﺎ زﻳﺮﻓﺎﻛﺘ ﻮرﻫﺎ ﺑﭙﺮدازد . ﻳﻚ ارزﻳﺎب ﻣﺘﺨﺼﺺ ﺑﻪ آﺳﺎﻧﻲ ﺑﺎ داﺷﺘﻦ ﭼﻨﺪ ﻋﺎﻣﻞ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺧﻮﺑﻲ در ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﻴﺮی راﺟﻊ ﺑﻪ ﭘﺮوژه ﺑﺮﺳﺪ . ﺑﺮای ، لﺎﻣﺜ ﻓﻘﻂ وﺟﻮد ﮔﻨﺒﺪﻫﺎی ﻧﻤﻜﻲ ﻳﺎ ﺳﺎزﻧﺪ ﮔﭽﻲ و آﻫﻜﻲ در ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻃﺮح ﻛﻪ ﺑﺎﻋﺚ اﻓﺰاﻳﺶ ﺷﻮری آب ﺷﻮ ﻣﻲ د و ﻳﺎ ﺷﻴﺐ ﻛﻢ زﻣﻴﻨﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ زﻳﺮ آب ﻣﻲ رو د و ﻓﻘﻂ ﺑ ﺮ وﺳﻌﺖ درﻳﺎﭼﻪ ﺑ ﺎ ﻋﻤﻖ ﻛﻢ ﻣﻲ اﻓﺰاﻳﺪ و ﺷﺪت ﺗﺒﺨﻴﺮ را زﻳﺎد ،ﻛﻨﺪ ﻣﻲ دﻟﻴﻞ ﻛﺎﻓﻲ ﺑﺮای ﺟﻠﺐ ﺗﻮﺟﻪ ﻣﺴﺌﻮﻻ ن در ﻣﻮرد ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻧﺒﻮدن اﺟﺮای ﺳﺪ در آن ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻬﻢﻣ ، ﺗﺮﻳﻦ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﺑﺎﻳﺪ اﻧﺘﺨﺎب و ﺑﻪ اﺧﺘﺼﺎر درﺑﺎره آﻧﻬﺎ ارزﻳﺎﺑﻲ ﺷﻮد . 3 - 3 ﻣﺮاﺣﻞ اﻧﺠﺎم ﻛﺎر ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﻣ ﻄﺎﻟﻌﺎت ارزﻳﺎﺑﻲ اﺛﺮات ﻃﺮﺣﻬﺎ ی ﺳﺪﺳﺎزی ﺑﺮ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ) ﻣﺸﻤﻮل ﻣﺼﻮﺑﻪ ﺷﻮرای ﻋﺎﻟﻲ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ( در دو ﻣﺮﺣﻠﻪ ﻣﻘﺪﻣﺎﺗﻲ ) اﺟﻤﺎﻟﻲ ﻳﺎ ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ( و ﻧﻬﺎ )ﻲ ﻳ ﺗﻜﻤﻴﻠﻲ ( اﻧﺠﺎم و ﮔﺰارﺷ ﻬﺎی ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺑﺎ ﻋﻨﻮان ﮔﺰارش اﺟﻤﺎﻟﻲ ) ﺑﺮای ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﺳﺪﺳﺎزی ( و ﮔﺰارش ﺗﻜﻤﻴﻠﻲ ) ﺑﺮای ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺗﻮﺟﻴﻬﻲ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺳﺪﺳﺎزی ( اراﺋﻪ ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻣﻘﺪﻣﺎﺗﻲ ﺑﺮ ﻣﺒﻨﺎی اﻃﻼﻋﺎت ﭘﺎﻳﻪ ﺟﻤﻊ آوری ﺷﺪه در ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺳﺪﺳﺎزی ) ﺑﺮاﺳﺎس ﻓﻬﺮﺳﺖ ﺧﺪﻣﺎت ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﺳﺪﺳﺎزی، ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺷﻤﺎره 56 ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ( و ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﭘﺮﺳﺸﻨﺎﻣﻪ و ﺑﻪ ﺻﻮرت ﭼﻚ ﻟﻴﺴﺖ1 )ﺻﻮر ت رﻳﺰ ( اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﭘﺬﻳﺮد . 1 - Checklist 4 4 - روش ﻛﺎر ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﻠﻲ، ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ارزﻳﺎﺑﻲ اﺛﺮات زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄ ﻲ ﺷﺎﻣﻞ روش ﺗﺎرﻳﺨﻲ و ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ اﺳﻨﺎد و ﻣﺪارک و ﻳﺎ روش ﻛﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪ ای، روش ﻣﺸﺎﻫﺪه، روش آزﻣﺎﻳﺸﻲ، ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﭘﻴﻤﺎﻳﺸﻲ، ﺑﺮرﺳﻲ ﻧﻤﻮﻧﻪ ای، روش ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ای، روش ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی، روش ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺳﺮی زﻣﺎﻧﻲ و اﺳﺘﻔﺎد ه از ﻣﺪﻟﻬﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ رﻳﺎﺿﻲ و روﺷﻬﺎ ی ﻓﻨﻲ ﺧﺎص ﺗﺠﺰﻳﻪ و ﺗﺤﻠﻴﻞ ارزﻳﺎﺑﻲ اﺳﺖ و ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻣﻮرد و ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ زﻣﻴﻨﻪ ﻣﻮﺿﻮﻋﻲ ، ﺑﺎﻳﺪ ﻳﻚ ﻳﺎ ﭼﻨﺪ روش از روﺷﻬﺎ ی ﻓﻮق ﺑ ﻪ ﻛﺎر ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮﻧﺪ . در ﻣﺮﺣﻠﻪ اﺟﻤﺎﻟﻲ ، ارزﻳﺎﺑﻲ اﺛﺮا ت ﺑﺎ روﺷﻬﺎ ی زﻳﺮ اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﮔﻴﺮد : − ﺑﺮرﺳﻲ ﻗﻮاﻧﻴﻦ و ﻣﻘﺮرات ﺑﻪ روش ﻛﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪ ای ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ اﺳﻨﺎد − ﺗﻌﻴﻴﻦ وﺿﻌﻴﺖ ﻣﻮﺟﻮد ﻳﻚ ﺑﺨﺶ از ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﺑﺎ ﻣﺠﻤﻮع روﺷﻬﺎ ی ﻛﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪ ای - آزﻣﺎﻳﺸﻲ – ﭘﻴﻤﺎﻳﺸﻲ ) ﺻﺤﺮاﻳﻲ و ( ﺑﺮرﺳﻲ ﻧﻤﻮﻧﻪ ای − ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ اﺛﺮات ﺑ ﻪ روش ﺑﺮرﺳﻴﻬﺎ ی ﮔﺬﺷﺘﻪ ﻧﮕﺮ از ﻣﺪﻟﻬﺎی رﻳﺎﺿﻲ و ﻓﺮﻣﻮﻟﻬﺎی ﺧﺎص ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ، ﺑﺮای ﺎﻣﺜ ل ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ اﻓﺰاﻳﺶ ﺟﻤﻌﻴﺖ ﺑﻪ روش ﺣﺴﺎﺑﻲ، ﻫﻨﺪﺳﻲ ﻳﺎ اداﻣﻪ ﻣﻨﺤﻨﻲ ﻧﺮخ رﺷﺪ ﻳﺎ ﻣﺪل ﭘﺨﺶ آﻟﻮدﮔﻲ ﻫﻮا از ﻳﻚ دودﻛﺶ و اﻣﺜﺎل آن − ارزﻳﺎﺑﻲ ﺷﺪت و اﻫﻤﻴﺖ اﺛﺮات از ﻳﻜﻲ از روﺷﻬﺎ ی ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ای ﻧﺴﺒﻲ، ﻣﺰاﻳﺎ – ﻣﻌﺎﻳﺐ و ﻳﺎ ﻫﺰﻳﻨﻪ – ﺳﻮدﻣﻨﺪی − ﺗﺠﺰﻳﻪ و ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻧﺘﻴﺠﻪ ﮔﻴﺮی ﻧﻬﺎﻳﻲ از روﺷﻬﺎ ی ﻓﻨﻲ ﺧﺎص ﺑ ﺨﺼﻮص ﺻﻮرت رﻳﺰﻫﺎ ﻳﺎ ﻣﺎﺗﺮﻳﺴ . ﻬﺎ ﺑﺪﻳﻬﻲ اﺳﺖ اﮔﺮ روﺷﻬﺎ ی ﻣﻌﺘﺒﺮ ﻧﻮﻳﻨﻲ ﻧﻴﺰ وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﻣﻲ ، ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﻛﺎر ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد . ﻛﺎرﺑﺮد اﻳﻦ روﺷﻬﺎ ی ﻋﻠﻤﻲ ﺗﺨﺼﺼﻲ، اﻓﺰون ﺑﺮ اﻳﻨﻜﻪ دﻗﺖ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت را ﺑﺎﻻ ﻣﻲ ﺑﺮد، رواﻧﻲ ﺧﺎﺻ ﻲ ﺑﻪ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﻣﻲ ﺑﺨﺸﺪ ﺑﺎ و ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی از ﺗﻔﺴﻴﺮ ﻫﺎی ﭼﻨﺪﮔﺎﻧﻪ ، اﻣﻜﺎن ﻧﺘﻴﺠﻪ ﮔﻴﺮی ﻳﻜﺠﺎ و ﻛﻠﻲ را ﻧﻴﺰ ﻓﺮاﻫﻢ ﻣﻲ ﺳﺎزﻧﺪ . 5 - ﺗﻌﺎرﻳﻒ و اﺻﻄﻼﺣﺎت ﺗﻌﺎرﻳﻒ ﻣﻬﻢ ذﻛﺮ ﺷﺪه در اﻳﻦ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ، ﻗﻮاﻧﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻴﻦﻳ آ ، ﻫﺎ، اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ ، ﻧﺸﺴﺖ ﺟﻬﺎﻧﻲ ) ﻛﻨﻮاﻧﺴﻴﻮن و ( ﭘﻴﻤﺎن ﻧﺎﻣﻪ ) ﭘﺮوﺗﻜﻞ ( اﺳﺖ ﻛﻪ ﺷﺮح آﻧﻬﺎ در زﻳﺮ ﻣﻲ آﻳﺪ : 5 - 1 ﻗﻮاﻧﻴﻦ ﻋﻗﻮا ﺪ و ﻣﻘﺮراﺗﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ دﺳﺘﮕﺎه ﻗﺎﻧﻮﻧﮕ ﺬ اری ﻛﺸﻮر ﺑﻪ ﺗﺼﻮﻳﺐ رﺳﻴﺪه ﺑﺎﺷﺪ و ﻳﺎ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ اﻳﻦ ﻗﻮاﻧﻴﻦ ﺑﻪ ای ﮔﻮﻧﻪ ً وﺿﻊ ﮔﺮدﻧﺪ ﻛﻪ ﻗﺒﻼ ﻣﺠﻠﺲ ﻣﺆﺳﺴﺎن و ﻳﺎ ﻣﺠﻠﺲ ﻗﺎﻧﻮﻧﮕ اریﺬ ، اﺟﺎزه وﺿﻊ و ﺗﺼﻮﻳﺐ ﻗﻮاﻧﻴﻦ ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ را ﺑﻪ ﺳﺎزﻣ ﺎن ﻳﺎ ﺷﻮرای ﻋﺎﻟﻲ ﺳﺎزﻣﺎﻧﻲ داده ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺮای ﻣﺜ ﺎل اﺻﻞ ﭘﻨﺠﺎﻫﻢ ﻗﺎﻧﻮن اﺳﺎﺳﻲ و ﻳﺎ ﻣﺼﻮﺑﺎت ﺷﻮرای ﻋﺎﻟﻲ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ . 5 5 - 2 آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎ ﺑﻪ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻣﻘﺮرات و روﺷﻬﺎ ی اﺟﺮاﻳﻲ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﺑﻪ اﺳﺘﻨﺎد ﻣﻮازﻳﻦ ﻗﺎﻧﻮﻧﻲ ﺗﻬﻴﻪ و ﭘﺲ از ﺗﺼﻮﻳﺐ ﻫﻤﺎن ﻣﺮﺟﻊ ﻗﺎﻧﻮﻧﻲ ﻻزم اﻻﺟﺮا ﺷﻮد ﻣﻲ . از ﺟﻤﻠﻪ ﭘﻴﻮﺳﺖ ﺻﻮرت ﺟﻠﺴﻪ ﻣﻮرخ 2/ 10 / 76 ﺷﻮرای ﻋﺎﻟﻲ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ اﻟﮕﻮی ارزﻳﺎﺑﻲ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻛﻪ در ﭘﻴﻮﺳﺖ 1 اراﺋﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . 5 - 3 ا ﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ ﺗﻌﻴﻴﻦ وﻳﮋﮔ ﻳﻲﻬﺎﻴ ﺑﺮای ﻫﺮ ﻣﻄﻠﺐ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺮاﺳﺎس ﻋﻠﻢ و ﻓﻦ و ﺗﺠﺮﺑﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﺳﺎزﻣ ﺎﻧﻬﺎی ﻣﻌﺘﺒﺮ ﺗﻬﻴﻪ و ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﺪرک ﻗﺎﺑﻞ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﺘﺨﺼﺼﺎن ، در اﺧﺘﻴﺎر آﻧﻬﺎ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻧﺸﺮﻳﻪ 1053 ﻣﺆﺳﺴﻪ اﺳﺘﺎﻧﺪارد و ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﺻﻨﻌﺘﻲ در ﻣﻮرد اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻛﻴﻔﻴﺖ ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ آب آﺷﺎﻣﻴﺪﻧﻲ و اﻣﺜﺎل آن . 5 - 4 ﻧﺸﺴﺖ ﺟﻬﺎﻧﻲ ) ﻛﻨﻮاﻧﺴﻴﻮن ( ﺑﻪ ﻣﻴﺜﺎق ﭼﻨﺪ ﺟﺎﻧﺒﻪ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪﮔﺎن ﻣﺠﺎز ﻛﺸﻮر ﮕﻳد ﺑﺎ ﺮ دوﻟ ﺘ ﻬﺎ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ در ﻳﻚ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻣﺸﺨﺺ ، اﻫﺪاف ﻣﺸﺨﺼﻲ را دﻧﺒﺎل ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ . ﻛﻨﻮاﻧﺴﻴﻮن ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﺗﺄﻳﻴﺪ ﻣﺠﻠﺲ ﻗﺎﻧﻮﻧﮕ ﺬ اری ﺑﺮﺳﺪ و ﭘﺲ از ﺗﺼﻮﻳﺐ ﻣﺠﻠﺲ ، ﻗﺎﺑﻞ ﻋﻤﻞ اﺳﺖ . 5 - 5 ﭘﻴﻤﺎن ﻧﺎﻣﻪ ) ﭘﺮوﺗﻜﻞ ( ﭘﻴﻤﺎن ﭼﻨﺪﺟﺎﻧﺒﻪ ای اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻴﻦ ﭼﻨﺪ ﻛﺸﻮر ﺑﺮای رﺳﻴﺪن ﺑﻪ اﻫﺪاف ﻣﻌﻠﻮم ﺑﺎ ﺷﻴﻮه ﻫﺎی ﻋﻠﻤﻲ و اﺟﺮاﻳﻲ ﻣﺸﺨﺺ ، ﻣﻨﻌﻘﺪ . دﺷﻮ ﻣﻲ ﭘﺮوﺗﻜﻞ ﻧﻴﺰ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﺗﺼﻮﻳﺐ ﻣﺠﻠﺲ ﺑﺮﺳﺪ . 6 - ﻣﺘﻦ اﺻﻠﻲ ﻣﺘﻦ اﺻﻠﻲ ﮔﺰارش ارزﻳﺎﺑﻲ ﻣﺮﺣﻠﻪ اﺟﻤﺎﻟﻲ اﺛﺮات زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺳﺪﻫﺎ ، ﺷﺎﻣﻞ 7 ﺑﺨﺶ ﻣﺘﻤﺎﻳﺰ از ﻳ ﻜﺪﻳﮕﺮ اﺳﺖ . ﻫﺮ ﺑﺨﺶ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻗﺴﻤﺘﻬ ﺎی ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ را ﺑ ﻪ ﻗﺮار زﻳﺮ در ﺑﺮﮔﻴﺮد . • ﺪه ﻴﭼﻜ ﻏﻴﺮ ﻓﻨﻲ • ﻗﻮاﻧﻴﻦ و ﻣﻘﺮرات ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ • ﺷﺮح ﻃﺮح ﻳﺎ ﭘﺮوژه ﭘﻴﺸﻨﻬﺎدی ﻛﻪ ﺧﻮد ﺷﺎﻣﻞ ﭼﻬﺎر ﻗﺴﻤﺖ ﺷﻮد ﻣﻲ اﻟﻒ : ( وﻳﮋﮔﻴ ﻬﺎ ی ﻧﻬﺎدی و ﺗﺸﻜﻴﻼﺗﻲ ﺳﺪ، ( ب اﻗﺪاﻣﺎت آﻣﺎده ﺳﺎزی و زﻳﺮﺑﻨﺎﻳ ( جﻲ، آﻻﻳﻨﺪه ﻫﺎ و ﭘﺴﻤﺎﻧﺪ ﻫﺎی ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺳﺪﺳﺎ ( د ، زی ﺧﻄﺮ ﻫﺎ و ﺳﻮاﻧﺢ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ اﺟﺮای ﺳﺪ • ﺗﺸﺮﻳﺢ وﺿﻊ ﻣﻮﺟﻮد ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ • ﭘﻴﺶ ﺑﻴ ﻨﻲ اﺛﺮات زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄ ﻲ ﻋﻼوه ﺑﺮ روش اﻧﺘﺨﺎﺑﻲ ، ﮔﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﭘﻴﺸﻨﻬﺎدی ﻛﺎرﻓﺮﻣﺎ ) روش ﺗﺠﺰﻳﻪ و ﺗﺤﻠﻴﻞ ( و ﺑﺮرﺳﻲ اﺛﺮات ﻃﺮﺣﻬﺎ ی ﺗﻮﺳﻌﻪ و ﻛﺎرﺑﺮی اراﺿﻲ ﺑﺮ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ و ﺟﻤﻊ ﺑﻨﺪی و ﺻﺪور رأی ﻧﻬﺎ ﻳﻲ ارزﻳﺎب را ﻧﻴﺰ ﺷ ﺎﻣﻞ ﻣﻲ .دﺷﻮ • ﻛﺎﻫﺶ اﺛﺮات ﺳﻮء ﺑﺮ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﻛﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻛﻠﻲ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ و ﭘﺎﻳﺶ اﺛﺮات زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ و ﺑﺎزرﺳﻲ و ﻧﻈﺎرت ﺑﺮ ﺣﺴﻦ اﻧﺠﺎم اﻗﺪاﻣ ﻬﺎی ﭘﻴﺸﻨﻬﺎدی ﻛﻨﺘﺮل و ﻛﺎﻫﺶ اﺛﺮات ﺳﺪ را ﺷﺎﻣﻞ ﻣﻲ ﮔﺮدد . • ﺗﻬﻴﻪ ﮔﺰارش ارزﻳﺎﺑﻲ اﺛﺮات ﺑﺮ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ در ﻣﺮﺣﻠﻪ اﺟﻤﺎﻟﻲ 6 6 - 1 ﭼﻜﻴﺪه ﻏﻴﺮﻓﻨﻲ ﺧﻼﺻﻪ ﻏ ﻴﺮﻓﻨﻲ در ﮔﺰارش ارزﻳﺎﺑﻲ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﻣﺮﺣﻠﻪ اﺟﻤﺎﻟﻲ ، ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺘﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﭘﺮﺳﺸﻬﺎی زﻳﺮ ﭘﺎﺳﺦ ﺑ ﮕﻮﻳﺪ : − ﻧﻮع ﺳﺪ و ﻫﺪف از اﺟﺮای آن ﭼﻴﺴﺖ؟ − ﻧﻴﺎزﻫﺎ و ﺿﺮورﺗﻬﺎی اﺟﺮاﻳﻲ اﻳﻦ ﺳﺪ ﻛﺪاﻣﻨﺪ؟ − ﻃﺮح ﭘﻴﺸﻨﻬﺎدی ﭼﻪ ﻓﺮآﻳﻨﺪﻫﺎ و ﻋﻤﻠﻴﺎﺗﻲ دارد؟ − ﺳﺪ در ﻛﺠﺎ اﺟﺮا ﻣﻲ ﺷﻮد؟ − ﻃﺮح ﺷﺎﻣﻞ ﭼﻪ ﻣﺮاﺣﻠﻲ اﺳﺖ؟ ﻫﺮ ﻳﻚ ﭼﻪ وﻗ ﺖ آﻏﺎز ﻣﻲ ﺷﻮد و ﭼﻪ ﻣﺪت ﺑﻪ ﻃﻮل ﻣﻲ اﻧﺠﺎﻣﺪ؟ − وﺿﻌﻴﺖ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﭼﮕﻮﻧﻪ اﺳﺖ؟ − ﻛﺪام ﺑﺨﺸﻬﺎ، ﻋﻮاﻣﻞ و ﻋﻨﺎﺻﺮ ، ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﻴﺮ اﺟﺮای ﻃﺮح ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد؟ − ﭼﻪ اﻗﺪاﻣ ﻬﺎﻳﻲ ﺑﺮای ﻛﺎﻫﺶ اﺛﺮات ﻧﺎﻣﻄﻠﻮب اﺟﺮای اﻳﻦ ﺳﺪ ﺻﻮرت ﻣﻲ ﮔﻴﺮد؟ 6 - 2 ﻗﻮاﻧﻴﻦ و ﻣﻘﺮرات ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﻓﻌﺎﻟﻴﺘﻬﺎی ﻣﻬﻤﻲ ﻛﻪ در ﻣﺮاﺣﻞ ﻃﺮاﺣﻲ، اﺟﺮا و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﺳﺪﻫﺎ و ﻧﻴﺮوﮔﺎﻫﻬﺎی ﺑﺮﻗﺎﺑﻲ اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﮔﻴﺮد ، اﺛﺮات ﺧﻮب ﻳﺎ ﺑ ﺪ، ﻛﻮﺗﺎه ﻣﺪت ﻳﺎ درازﻣﺪت ﺑﺮ ﻣﺤﻴﻄ ﻬﺎی ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ و ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ ، اﻗﺘﺼﺎدی، اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ و ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ و ﺑﻮم ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ و اﺻﺎﻟﺖ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ اﻧﺴﺎﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﺟﺎ ﻣﻲ .ﺪﻧﮔﺬار ﻟﺬا ﺑﺮ اﺳﺎس ﻗﻮاﻧﻴﻦ و ﻣﻘﺮرات ﻳﺴﺖ ز ﻣﺤﻴﻄﻲ ، ﺣﻔﻆ اﺻﺎﻟﺖ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ و ﭼﺮﺧﻪ ﻫﺎی ﻃﺒﻴﻌﻲ و ﻛﻴﻔﻴﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ زﻳﺴﺘﻲ و ﺗﻌﺎدل ﺑﻴﻦ آﻧﻬﺎ ، اﻣﺮی ﺿﺮوری اﺳﺖ . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ در ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ ﺑﺨﺶ ارزﻳﺎﺑﻲ ، ﺑﺎﻳﺪ ﻗﻮاﻧﻴﻦ و ﻣﻘﺮرات داﺧﻠﻲ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ارزﻳﺎﺑﻲ و ﺳﺪﺳﺎزی اراﺋﻪ و ﺗﺠﺰﻳﻪ و ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺷﻮد ﻛﻪ از آن ﺟﻤﻠﻪ ﻣﻲ ﺗﻮان ﻣﻮارد زﻳﺮ را ذﻛﺮ :دﻛﺮ − ﻋﻴﻦ ﻣﺘﻦ اﺻﻞ ﭘﻨﺠﺎﻫﻢ ﻗﺎﻧﻮن اﺳﺎﺳﻲ − ﻋﻴﻦ ﻣﺘﻦ ﻣﺼﻮﺑﻪ23 /1/ 73 ﺷﻮرای ﻋﺎﻟﻲ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ) ﻣﺼﻮﺑﻪ ﻣﻮرخ 2/ 10 / 76 (و ﻣﺼﻮﺑﺎت ﺑﻌﺪ از آن در ﺻﻮرت وﺟﻮد − ﻣﺼﻮﺑﻪ ﺷﻮرای ﻋﺎﻟﻲ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ) ﻣﺼﻮﺑﻪ ﻣﻮرخ 2/ 10 / 76 (درﺑﺎره دﺳﺘﻮر ارزﻳﺎﺑﻲ − ﻣﻮادی از ﻗﻮاﻧﻴﻦ و ﻣﻘﺮرات زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ اﻳﺮان ﻛﻪ درﺑﺎره ارزﻳﺎﺑﻲ ﺳﺪﻫﺎ اﺳﺖ و ﺗﻄﺒﻴﻖ آن ﺑﺎ ﺳﺪ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ و ﻣﻨﻄﻘﻪ، ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل ﭼﻨﺪ ﻧﻤﻮﻧﻪ ذﻛﺮ ﻣﻲ :ﺷﻮد • ﻣﻮاد 1 ﺗﺎ10 اﻟﮕﻮی ارزﻳﺎﺑﻲ اﺑﻼﻏﻲ ﺷﻮرای ﻋﺎﻟﻲ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ • ﻣﻮاد 1 و7 و16 ﻗﺎﻧﻮن ﺣﻔﺎﻇﺖ و ﺑﻬﺴﺎزی ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ و ﺑﻨﺪ2 ردﻳﻒ اﻟﻒ ﻣﺎده16 اﻳﻦ ﻗﺎﻧﻮن و اﺻﻼﺣﻴﻪ ﻣﻮرخ 23 /8/ 1372 • ﻣﻮاد6 و24 و29 و42 و43 و46 و47 و48 و ﺗﺒﺼﺮه3 از ﻣﺎده2 ﻗﺎﻧﻮن ﺗﻮزﻳﻊ ﻋﺎدﻻﻧﻪ آب ﻣﻮر خ 16 / 12 / 1361 • ﻣﻮاد1 اﻟﻲ8 آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﺣﺮﻳﻢ ﻣﺨﺎزن، ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت آﺑﻲ، ﻛﺎﻧﺎﻟﻬﺎ ی ﻋﻤﻮﻣﻲ آﺑﺮﺳﺎﻧﻲ، آﺑﻴﺎری و زﻫﻜﺸﻲ • ﻣﺎده 26 آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ اﺟﺮاﻳﻲ ﻗﺎﻧﻮن ﺷﻜﺎر و ﺻﻴﺪ ﻣﻮرخ 9/ 10 / 1346 • ردﻳﻔﻬﺎی1 ﺗﺎ13 دﺳﺘﻮراﻟﻌ ﻤﻞ ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﺗﺼﺮف و ﺗﻤﻠﻚ اراﺿﻲ و اﻣﻼک واﻗﻊ در ﻣﺤﺪوده درﻳﺎﭼﻪ ﺳﺪﻫﺎ و اراﺿﻲ رﻗﻮﻣﻬﺎی ﺑﺎﻻﺗﺮ از آن، اﺑﻼﻏﻲ ﺷﻤﺎره 100 / 3431 وزارت ﻧﻴﺮو ﻣﻮرخ4/5/ 76 7 • ﻣﻔﺎد ﺻﻮرﺗﺠﻠﺴﻪ1/4/ 1360 ﻛﻤﻴﺴﻴﻮن ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﻣﺸﺘﺮک ﺟﻤﻬﻮری اﺳﻼﻣﻲ اﻳﺮان و ﺷﻮروی ﺳﺎﺑﻖ • ﻣﻘﺮرات اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻨﺎﺑﻊ آﺑﻲ ﺳﺪ ﻣﺨﺰﻧ ﻲ ارس و ﺳﺪ اﻧﺤﺮاﻓﻲ ﻣﻴﻞ ﻣﻐﺎن − از ﻗﻮاﻧﻴﻦ و ﻧﺎﻣﻪ آﻳﻴﻦ ﻫﺎی اﺟﺮاﻳﻲ زﻳﺮ آﻧﭽﻪ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻃﺮح ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﻣﻲ ﮔﺮدد و ﻳﺎ در ﺗﻔﺴﻴﺮ و ﻧﺘﻴﺠﻪ ﮔﻴﺮﻳﻬﺎ و ﻳﺎ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻛﺎﻫﺶ اﺛﺮات ﺳﻮء ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ، ﺑﺎ ذﻛﺮ ﺷﻤﺎره ﻣﺎده، ﺗﺬﻛﺮ داده ﺷﻮد . • ﻗﺎﻧﻮن ﺷﻜﺎر و ﺻﻴﺪ ﻣﺼﻮب 16 /3/ 1346 ﺑﺎ اﺻﻼﺣﻴﻪ ﻣﺼﻮب 30 / 10 / 1353 • ﻗﺎﻧﻮن ﺣﻔﺎﻇﺖ و ﺑﻬﺴﺎزی ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﻣﺼﻮب28 /3/ 1353 • آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ اﺟﺮاﻳﻲ ﻗﺎﻧﻮن ﺷﻜﺎر و ﺻﻴﺪ ﻣﺼﻮب 9/ 10 / 1346 • آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ اﺟﺮاﻳﻲ ﺣﻔﺎﻇﺖ ﻣﺤﻴﻂ و ﺑﻬﺴﺎزی ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﻣﺼﻮب 3/ 12 / 1354 • آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ اﺟﺮاﻳﻲ ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی از آﻟﻮدﮔﻲ ﻫﻮا ﻣﺼﻮب 29 /4/ 1354 • آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ اﺟﺮاﻳﻲ ﺟﻠﻮ ﮔﻴﺮی از آﻟﻮدﮔﻲ آب ﻣﺼﻮب 24 /9/ 1363 • ﻗﺎﻧﻮن و آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﺗﺒﺼﺮه 13 ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﭘﻨﺠﺴﺎﻟﻪ اول ﺗﻮﺳﻌﻪ اﻗﺘﺼﺎدی، اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ و ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ دوﻟﺖ ﺟﻤﻬﻮری اﺳﻼﻣﻲ اﻳﺮان • ﺿﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی اﺳﺘﻘﺮار ﺻﻨﺎﻳﻊ و ﻣﺮاﻛﺰ ﺧﺪﻣﺎﺗﻲ • ﺿﻮاﺑﻂ و اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﺧﺮوﺟﻲ ﻓﺎﺿﻼﺑ ﻬﺎ • ﺿﻮاﺑﻂ و اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی آﻟﻮدﮔﻲ ﻫﻮا ﻧﺎﺷﻲ ا ز ﻛﺎرﺧﺎﻧﺠﺎت • ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ اﺳﺘﺎﻧﺪادرﻫﺎی ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ وﻳﮋﮔﻲ ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ آب آﺷﺎﻣﻴﺪﻧﻲ ﺑﻪ ﺷﻤﺎره اﺳﺘﺎﻧﺪارد 1053 • ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ وﻳﮋﮔﻴﻬﺎی زﻳﺴﺖ ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ و ﺣﺪ ﻣﺠﺎز آﻟﻮدﮔﻲ ﺑﺎﻛﺘﺮﻳﻮﻟﻮژﻳ ﻚ آب آﺷﺎﻣﻴﺪﻧﻲ ﺑﻪ ﺷﻤﺎره 1011 • ﻣﺼﻮﺑﻪ ﻣﻮرﺧﻪ23 /1/ 73 ﺷﻮرای ﻋﺎﻟﻲ ﺣﻔﺎﻇﺖ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ − ﺑﺮای ﺣﻔﻆ ﺗﻌ ﺎدل و راﺑﻄﻪ ﻣﺘﻘﺎﺑﻞ ﻓﻌﺎﻟﻴﺘﻬﺎی ﺗﻮﺳﻌﻪ ادار ه ﻫﺎ و وزارﺗﺨﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ و ﺣﻔﻆ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ، ﻫﺮ ﻳﻚ از وزارﺗﺨﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﻧﻴﺰ در ﺳﻴﺎﺳﺘﮕﺬاری ﻛﻠﻲ ﺧﻮد ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎﻳﻲ در راﺳﺘﺎی ﺣﻔﻆ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ دارﻧﺪ . ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ وزارت ﻧﻴﺮو ﻳﺎ ﺳﺎزﻣﺎن ﺣﻔﺎﻇﺖ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﺑﺮای ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﺤﻞ ا ﺣﺪاث ﺳﺪ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ و ﻳﺎ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی آﺗﻲ و ﺳﻴﺎﺳﺘﮕﺬاری زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ و راﻫﺒﺮد ﻫﺎی ﻣﻠﻲ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ و ﺗﺄﻣﻴﻦ آب و رﻓﻊ آﻟﻮدﮔﻴﻬﺎ و اﻫﺪاف ﺗﻌﻴﻴﻦ ،ﺷﺪه ذﻛﺮ ﮔﺮدﻧﺪ . − ﺧﻂ ﻣﺸﻲ ﻫﺎی اﺳﺎﺳﻲ ﺑﺨﺶ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﺗﻮﺳﻌﻪ اﻗﺘﺼﺎدی و ﻳﺎ دﻳﮕ ﺮ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎ ذﻛﺮ ﮔﺮدﻧﺪ . 6 - 3 ﺷﺮح ﻣﺸﺨﺼﺎت ﺳﺪ و ﻣﻮا ﻧﺒﻲﺎ د ﺟ ر اﺣﺪاث ﺳﺪﻫﺎ، ﺑﺮاﺳﺎس ﻃﺮاﺣﻲ ﺳﺪ، اﺑﻌﺎد ﭘﺮوژه، ﻃﺒﻴﻌﺖ ﻣﻨﻄﻘﻪ و ﺣﺴﺎﺳﻴﺘ ﻬﺎ ی زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ، اﺛﺮات ﻣﺘﻔﺎوﺗﻲ ﺑﺎ ﺷﺪت و ﺿﻌﻒ ﺑﺮ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ اﻃﺮاف و زﻧﺪﮔﻲ اﻧﺴﺎﻧ ﻣﻲﻬﺎ ﮔﺬارﻧﺪ . ﻟﺬا داﺷﺘﻦ آﮔﺎﻫﻲ از ﻣﺸﺨﺼﺎت و اﺑﻌﺎد ﺳﺪ و ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت واﺑﺴﺘﻪ و ﻣﺮاﺣﻞ اﺟﺮا و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از ﺳﺪ راﻫﻨﻤﺎی ﻣﻨﺎﺳﺒﻲ ﺑﺮای ارزﻳﺎب ﺟﻬﺖ ﻳﻚ ارز ﻳﺎﺑﻲ ﻣﻨﻄﻘﻲ، ﻣﻄﻤﺌﻦ و ﺑ ﻪ دور از ﺣﺪس و ﮔﻤﺎن و اﻧﺤﺮاف اﺳﺖ . ﻧﻜﺎت ﻋﻤﻮﻣﻲ زﻳﺮ ﺪ ﺑﺎﻳ در ارزﻳﺎﺑﻲ ﻣﺮﺣﻠﻪ اﺟﻤﺎﻟﻲ ذﻛﺮ ﺷﻮﻧﺪ : 8 6 - 3 - 1 وﻳﮋﮔﻴﻬﺎی ﻧﻬﺎدی و ﺗﺸﻜﻴﻼﺗﻲ ﺳﺪ ﻣﻄﺎﻟﺐ زﻳﺮ ﺑﺎ رﻋﺎﻳﺖ اﺧﺘﺼﺎر ﻛﺎﻣﻞ ذﻛﺮ ﮔﺮدﻧﺪ : − ﻧﺎم ﺳﺪ − اﻫﺪاف، ﻧﻴﺎزﻫﺎ و ﺿﺮورت اﺟﺮای اﻳﻦ ﺳﺪ − ﺟﺎﻳﮕﺎه اﻳﻦ ﺳﺪ در ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎ و ﺳﻴﺎﺳﺘ ﻬﺎ ی ﻛﻠﻲ ﻛﺸﻮر − ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﻣﻜﺎن ﭘﻴﺸﻨﻬﺎدی ﺳﺪ و ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت واﺑﺴﺘﻪ و ﻣﺤﺪودة زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄ ﻲ ﻃﺮح روی ﻧﻘﺸﻪ ای ﺑﺎ ﻣﻘﻴﺎس ﻣﻨﺎﺳﺐ و ﻓﻮاﺻﻞ ﺳﺪ از ﻛﻠﻴﻪ ﻛﺎرﺑﺮﻳﻬﺎی ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻨﻄﻘﻪ ذﻛﺮ ﻳﺎ ﻧﺸﺎن داده ﺷﻮد . − ﮔﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﻣﻜﺎﻧﻲ و ﻓﻨﻲ ﺳﺪ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ − ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺑﻨﺪی ﻛﻠﻲ اﺟﺮای ﺳﺪ ﺷﺎﻣﻞ آﻣﺎده ﺳﺎزی، ﺳﺎﺧﺖ و ﺳﺎز ، اﺟﺮا و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﺗﻮﺳﻌﻪ آﺗﻲ − ﻓﺮآﻳﻨﺪ و ﻋﻤﻠﻴﺎت ﭘﻴﺶ ﻨﻲﻴﺑ ﺷﺪه در ﺳﺪﺳﺎزی ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻧﻴﺮوﮔﺎه، ﻛﺎرﮔﺎﻫﻬﺎ، ﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﺳﺎزﻣﺎﻧﻲ و ﻓﻬﺮﺳﺖ دﻳﮕﺮ ﻓﻌﺎﻟﻴﺘﻬﺎ − ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت ﺟﺎﻧﺒﻲ و ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﭘﻴﺎ ﻣﺪ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺳﻴﺴﺘﻢ اﻧﺤﺮاف آب، ﺳﺮرﻳﺰﻫﺎ، آﺑﺮاﻫﻪ ﻫﺎ و اﺣﺪاث راﻫﻬﺎ − ﮔﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﻃﺮاﺣﻲ ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ﺟﺪول ﻣﺸﺨﺼﺎت ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺳﺎزه ﻫﺎ، ﺗﺮاز آب، ﻃﻮل ﺗﻮﻧﻠﻬﺎ، ﻇﺮﻓﻴﺖ آﺑﮕﻴﺮی و ﺣﺠﻢ ﻣﺨﺰن ، ﺑﺮآورد ﻧﻮع و ﻣﻴﺰان ﻣﻮاد اوﻟﻴﻪ، ﻣﺤﻞ ﺗﺄﻣﻴﻦ و ﻧﺤﻮه اﻧﺘﻘﺎل آﻧﻬﺎ، ﺑﺮآورد ﻧﻮع و ﻣﻴﺰان ﻣﻨﺎﺑﻊ آب، اﻧﺮژی و ﺳﻮﺧﺘﻬﺎی ﻣﺼﺮﻓﻲ و ﻣﻮارد ﻣﺼﺮف، ﻣﺤﻞ ﺗﺄﻣﻴﻦ و ﻧﺤﻮه اﻧﺘﻘﺎل آﻧﻬﺎ، ﺑﺮآورد ﻛﻠﻲ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬاری رﻳﺎﻟﻲ و ارزی، ﺑﺮآورد ﻧﻴﺮوی اﻧﺴﺎﻧﻲ و ﻣﺤﻞ ﺗﺄﻣﻴﻦ، ﺑﺮآورد ﻣﻴﺰان آب و ﺑﺮق ﺗﻮﻟﻴﺪی و ﻗﺎﺑﻞ ﻣﺼﺮف ﻳﺎ اﻧﺘﻘﺎل و ﻛﺎرﺑﺮی 6 - 3 - 2 اﻗﺪاﻣ ﻬﺎی آﻣﺎده ﺳﺎزی و زﻳﺮﺑﻨﺎ ﻲﻳ ذﻛﺮ ﻓﻬﺮﺳﺘﻲ از ﻋﻤﻠﻴﺎت آﻣﺎده ﺳﺎزی ﻛﻪ ﻣﻨﺠﺮ ﺑ ﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮ و ﺗﺨﺮﻳﺐ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﻣﻲ . دﺷﻮ ﺗﺮﻳﻦ ﻣﻬﻢ ﻣﻄﺎﻟﺐ اﻳﻦ ﻗﺴﻤﺖ ﺷﺎﻣﻞ : ﺧﺎﻛﺒﺮد اری، ﺑﺮداﺷﺖ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﻴﺎﻫﻲ، اﺣﺪاث ﺗﻮﻧﻠﻬﺎ، ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﺴﻴﺮ رودﺧﺎﻧﻪ، ﺣﻔﺎرﻳﻬﺎ و اﻧﻔﺠﺎر، ﺗﻐﻴﻴﺮ در ﻣﺴﻴﺮ آﺑﻬﺎی ﺳﻄﺤﻲ، ﻣﺤﻞ ﺗﺄﻣﻴﻦ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻗﺮﺿﻪ، اﺣﺪاث ﺟﺎده ﻫﺎ و ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت ﻋﻤﻮﻣﻲ و ﺧﺪﻣﺎﺗﻲ اﺳﺖ . 6 - 3 - 3 آﻻﻳﻨﺪه ﻫﺎ و ﭘﺴﻤﺎﻧﺪ ﻫﺎی ﻣﻬﻢ ﺗﻮﻟﻴﺪﺷﺪه آﻻﻳﻨﺪه ﻫﺎ و ﭘﺴﻤﺎﻧﺪﻫﺎی ﻣﻬﻢ ﺗﻮﻟﻴﺪﺷﺪه در ﻓﺮآﻳﻨﺪ و ﻋﻤﻠ ﻴﺎت در ﻫﺮ ﻳﻚ از ﮔﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎ و ﻣﺮاﺣﻞ ﻃﺮح ﻣﺎﻧﻨﺪ آﻻﻳﻨﺪه ﻫﺎی ﻫﻮا، ﻓﺎﺿﻼﺑﻬﺎی ﺑﻬﺪاﺷﺘﻲ و ﺻﻨﻌﺘﻲ، ﻣﻮاد زاﺋﺪ ﻛﺎرﮔﺎﻫﻬﺎ و ﺿﺎﻳﻌﺎت و زﺑ ﺎﻟﻪ، ﺳﺮ و ﺻﺪا، ارﺗﻌﺎﺷﺎ ت و ﭘﺮﺗﻮﻫﺎ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﺪﻧﻈﺮ ﻗﺮار ﮔﻴﺮﻧﺪ . 6 - 3 - 4 ﺧﻄﺮ ﻫﺎ و ﺳﻮاﻧﺢ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ اﺟﺮای ﺳﺪ اﻳﻦ ﺧﻄﺮ ﻫﺎ ﺷﺎﻣﻞ اﺣﺘﻤﺎل اﻧﻔﺠﺎر، ﻧﺸﺴﺖ، ﭘﻴ ﺎ ﻣﺪﻫﺎی و ﻗﻮع ﺑﻼﻳﺎی ﻃﺒﻴﻌﻲ و ﻣﻮارد ﻏﻴﺮﻣﻨﺘﻈﺮه ﺷﻴﻮع ﺑﻴﻤﺎرﻳﻬﺎ و ﻋﺪم اﻳﻤﻨﻲ اﺳﺖ ﻫﺎ . 6 - 4 ﺗﺸﺮﻳﺢ وﺿﻌﻴﺖ ﻣﻮﺟﻮد ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ و ﺗﺸﺮﻳﺢ ﻣﻨﺎﺳ ﺐ و ﻛﺎﻓﻲ ﻓﺎﻛﺘﻮرﻫﺎ و ﻋﻮاﻣﻞ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄ ﺑﻪ ﻲ، ﻣﻨﻈﻮر درک اﺛﺮات ﻣﺮاﺣﻞ اﺟﺮا و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﺳﺪ و ﺗﻔﺴﻴﺮ اﺛﺮات و ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﻴﺮی و اﻧﺘﺨﺎب ﮔﺰﻳﻨﻪ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻻزم ﻫﺴﺘﻨﺪ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﺸﺨﺺ ﺷﻮد . ﭼﻪ ﻓﺎﻛﺘﻮرﻫﺎﻳﻲ از ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﺧﻮب 9 ﻳﺎ ﺑﺪ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺳﺪﺳﺎزی و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از ﺳﺪ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ؟ و ﺑﺮﻋﻜﺲ ﭼﻪ ﻓﺎﻛﺘﻮر ﻫﺎ ﻳﺎ ﻋ ﻮ اﻣﻞ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻣﻨﻄﻘﻪ ، ﺑﺮ اﺟﺮا و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری و راﻫﺒﺮی ﺳﺪ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﮔﺬارد ؟ در اﻳﻦ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﺑﺎ ﻳﺪ ﺑﻪ اﺛﺮات ﻣ ﺘﻘﺎﺑﻞ ﺳﺪ و ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ در ﻣﺤﻴﻄﻬﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ و در دوره ﻫﺎی ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻛﻮﺗﺎه ﻣﺪت، ﻣﻴﺎن ﻣﺪت و درازﻣﺪت اﻧﺪﻳﺸﻴﺪ . اﺛﺮات ﻣﺘﻘﺎﺑﻞ اﺟﺮای ﻃﺮح و ﻣﺤﻴﻂ ﺑﻪ ﭼﻬﺎر ﺑﺨﺶ وﻳﮋﮔﻴﻬﺎی ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ و ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ، وﻳﮋﮔﻴﻬﺎی ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ ، وﻳﮋﮔﻴﻬﺎی ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻣﺘﺄﺛﺮ از زﻧﺪﮔﻲ اﻧﺴﺎن ) ﻣﺤﻴﻂ اﻧﺴﺎن ﺳﺎﺧﺖ ( و وﻳﮋﮔﻴﻬﺎ ی ﻣﺤﻴﻂ اﻗﺘﺼﺎدی – اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ و ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . در اﻳﻦ ﺑﺨﺶ، ﺑﺎﻳﺪ آﻧﭽﻪ در ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ در ﺷﺮاﻳﻂ ﻓﻌﻠﻲ ﻳﻌﻨﻲ ﻗﺒﻞ از اﺣﺪاث ﺳﺪ وﺟﻮد دارد، ﺑ ﻪ ﻃﻮر ﻓﺸﺮده در ﺟﺪاول و ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎ و ﻧﻤﻮدارﻫﺎ و ﺑ ﻪ دور از ﺗﻮﺿﻴﺤﺎت اﺿﺎﻓﻲ ) ﺣﺪاﻛﺜﺮ در 12 ﺻﻔﺤﻪ ( اراﺋﻪ .دﺷﻮ 6 - 4 - 1 ﻣﺤﺪوده ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗﻲ ﺑﺮاﺳﺎس ﺪ ﺑﻨ3 - 1، ﻣﺤﺪوده ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗﻲ ﻛﻪ ﻃﺮاح اﻇﻬﺎر داﺷﺘﻪ اﺳﺖ در آن ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺳﺪ اﻳﺠﺎد ﺷﻮد ، روی ﻧﻘﺸﻪ ﻧﻤﺎﻳﺶ داده ﺷﻮد و ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ آن ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺣﻮ ﺿ ﻪ آﺑﺨﻴﺰ و ﻧﻬﺎدﻫﺎی ﻣﻬﻢ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺷﻬﺮﻫﺎ و روﺳﺘﺎ ﻣﺸﺨﺺ .دﺷﻮ 6 - 4 - 2 ﻣﺤﻴﻂ ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ در اﻳﻦ ﺑﺨﺶ ﺑﺎﻳﺪ وﻳﮋﮔﻴﻬﺎی ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻃﺮح ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺧﺎک ، آب، ﺟﻮ و اﻗﻠﻴﻢ، زﻣﻴﻦ رﻳﺨﺖ ﺷﻨﺎﺳﻲ ﺑﻌﻀﻲ آﻻﻳﻨﺪه ﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد ﻣﺎﻧﻨﺪ آﻟﻮدﮔﻲ ﻫﻮا، ﺻﺪا، وﺿﻌﻴﺖ دﻓﻊ زﺑﺎﻟﻪ و اﻣﺜﺎل آن و دﻳﮕﺮ اﺟﺰای ﺗﺄﺛﻴﺮﮔﺬار ﻳﺎ ﺗﺄﺛﻴﺮﭘﺬﻳﺮ ﻣﺤﻴﻂ ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ ﻗﺮار ﮔﻴﺮﻧﺪ . 6 - 4 - 2 - 1 ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﻲ و ﺟﻐﺮاﻓﻴﺎی ﻣﻨﻄﻘﻪ − ﺷﻴﺐ، ارﺗﻔﺎع از ﺳﻄﺢ درﻳﺎ − ﺟﻐﺮاﻓﻴﺎی ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﺸﺨﺺ ﺷﻮ د، ﻧ ﻘﺸﻪ ﻣﺤﺪوده و ﻣﺤﻞ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺳﺪ اراﺋﻪ ﮔﺮدد . اﮔﺮ ﻫﻨﮕﺎم ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺤﺪوده ، ﻧﻘﺸﻪ اراﺋ ﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ، ﺗﻜﺮار ﻟﺰوﻣﻲ ﻧﺪارد . − ﭘﺴﺘﻲ ﺑﻠﻨﺪﻳﻬﺎی ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑ ﺮ روی ﻧﻘﺸﻪ ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﻲ در اﺷﻞ ﻣﻨﺎﺳﺐ ، ﻧﺸﺎن داده ﺷﻮد . 6 - 4 - 2 - 2 ﺟﻮ و اﻗﻠﻴﻢ − ﻣﻴﺰان ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ، ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﺑﻠﻨﺪﻣﺪت دﺳﺖ ) ﻛﻢ 10 ﺳﺎﻟﻪ (، − رژﻳﻢ دﻣﺎﻳﻲ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺷﺎﻣﻞ ﻣﺘﻮﺳﻂ، ﺣﺪاﻛﺜﺮ و ﺣﺪاﻗﻞ در ﺟﺪوﻟ اراﺋ ﻬﺎ ﻪ ﺷﻮﻧﺪ . − ﻣﻴﺰان ﺗﺒﺨﻴﺮ ذﻛﺮ ﺷﻮد . − ﺟﺮﻳﺎن ﺑﺎد، ﺟﻬﺖ و ﺳﺮﻋﺖ و درﺻﺪ دﻓﻌﺎت ﺑ ﻪ ﺻﻮرت ﮔﻠﺒﺎد اراﺋﻪ ﺷﻮد . 10 6 - 4 - 2 - 3 زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﻪ اﺧﺘﺼﺎر ذﻛﺮ ﺷﻮد . اﻣﻜﺎن زﻟﺰﻟﻪ ﺧﻴﺰی، ﻟﺮزش و ﺟﺎﺑ ﻪ ﺟﺎﻳﻲ و زﻣﻴﻦ ﺳﺎﺧﺖ1 ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﻪ اﺧﺘﺼﺎر ذﻛﺮ ﺷﻮد . 6 - 4 - 2 - 4 ﺧﺎک ﺷﻨﺎﺳﻲ ﻧﻮع و ﻗﺎﺑﻠﻴﺘﻬﺎی ﺧﺎک، ﻓﺮﺳﺎﻳﺶ، آﻟﻮدﮔﻴﻬﺎی ﻣﻬﻢ ﺧﺎک و ﻣﻨﺎﺑﻊ آن ﺑﻪ اﺧﺘﺼﺎر ذﻛﺮ ﺷﻮﻧﺪ . 6 - 4 - 2 - 5 آﺑﻬﺎی ﻣﻨﻄﻘﻪ 6 - 4 - 2 - 5 - 1 آﺑﻬﺎی ﺳﻄﺤﻲ اﻟﻒ – ﻛﻤﻴﺖ آﺑﻬﺎی ﺳﻄﺤﻲ − ﻣﺴﺎﺣﺖ ﺣﻮ ﺿ ﻪ آﺑﺮﻳﺰ، زﻳﺮ ﺣﻮ ﺿﻪ ﻫﺎ ذﻛﺮ .ﻧﺪﺷﻮ − ﺳﻴﺴﺘﻢ رودﺧﺎﻧﻪ ﻪﻫﺎ ﺑ ﺻﻮرت ﺷﺎﺧﻪ ﻫﺎی اﺻﻠﻲ و ﻓﺮﻋﻲ ذﻛﺮ .ﻧﺪﺷﻮ − آﺑﺪﻫﻲ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ و اﻃﻼﻋﺎت ا ﻳﺴﺘﮕﺎﻫﻬﺎی ﻫﻴﺪروﻣﺘﺮی ﺑ ﻪ ﺻﻮرت ﺟﺪوﻟ ﻬﺎی ﺧﻼﺻﻪ ،ﺷﺪه ذﻛﺮ .ﻧﺪﺷﻮ − رژﻳﻢ ﺳﻴﻼب و ﻛﻢ آﺑﻲ در دوره آﻣﺎری دﺳﺖ ) ﻛﻢ 10 ﺳﺎﻟﻪ ( ذﻛﺮ .دﺷﻮ − ﻣﺼﺎرف ﻓﻌﻠﻲ آﺑﻬﺎی ﺳﻄﺤﻲ و ﻣﻘﺪار ﺑﺮداﺷﺖ آﻧﻬﺎ ﺑﺎ ﺗﻔﻜﻴﻚ ﻧﻮع ﻣﺼﺮف در ﺟﺪول اراﺋ ﻪ ﺷﻮد . – ب ﻛﻴﻔﻴﺖ آﺑﻬ ﺎی ﺳﻄﺤﻲ - آﻟﻮدﮔﻴﻬﺎی ﻣﻬﻢ ﻣﻮﺟﻮد در آﺑﻬﺎ ی ﺳﻄﺤﻲ و ﻣﻨﺎﺑﻊ آﻧﻬﺎ ذﻛﺮ .ﻧﺪﺷﻮ ﻧﺘﺎﻳﺞ آزﻣﺎﻳﺸ ﻬﺎی ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ، ﺑﺎﻛﺘﺮﻳﻮﻟﻮژﻳﻜﻲ آب رودﺧﺎﻧﻪ در ﻣﺤﻞ اﺣﺪاث ﺳﺪ و ﺷﺎﺧﻪ ﻫﺎی ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﻴﺮ آن اراﺋﻪ . دﺷﻮ آزﻣﺎﻳﺸﻬﺎ ﻣﻄﺎﺑﻖ دﺳﺘﻮرﻫﺎ و ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﺪه در اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ آب آﺷﺎﻣﻴﺪﻧﻲ ) ﻧﺸﺮﻳﻪ 1053 ﻣﺆﺳﺴﻪ اﺳﺘﺎﻧﺪارد و ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﺻﻨﻌﺘﻲ ( و اﺳﺘﺎﻧﺪار د ﺑﺎﻛﺘﺮﻳﻮﻟﻮژﻳﻜﻲ آب ) ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺷﻤﺎره 1011 ﻣﺆﺳﺴﻪ اﺳﺘﺎﻧﺪارد و ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﺻﻨﻌﺘ ( ﻲ اﻧﺠﺎم ﮔﻴﺮﻧﺪ . ﻛﻴﻔﻴﺖ آب ﺑﺎ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﺪه ﺑﺮای ﻣﺼﺎرف ﺷﺮب ) ﻧﻤﻮدار ﺷﻮﻟﺮ ( ، ﻛﺸﺎورزی ) ﺟﺪول وﻳﻠﻜﻮﻛﺲ و ( دﻳﮕﺮ ﻣﺼﺎرف ، ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ و ﺗﻔﺴﻴﺮ ﺑﻪ ﻋﻤﻞ آﻳﺪ . 6 - 4 - 2 - 5 - 2 آﺑﻬﺎی زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ اﻟﻒ – ﻛﻤﻴﺖ آﺑﻬﺎی زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ − ﺧﺼ ﻮﺻﻴﺎت ﺳﻔﺮه آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ، ﺟﻨﺲ رﺳﻮﺑﺎت ، ﻧﻮع ﺳﻔﺮه آﺑﺪار و ﺿﺮﻳﺐ ذﺧﻴﺮه ﺳﻔﺮه ذﻛﺮ .ﻧﺪﺷﻮ 1- Techtonic 11 − ﺳﻄﺢ ﺑﺮﺧﻮرد ﺑﻪ آب، ﺳﻄﺢ اﻳﺴﺘﺎﺑﻲ، ﺟﻬﺖ ﺟﺮﻳﺎن و ﮔﺮادﻳﺎن ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ و روﻧﺪ ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻓﺼﻠﻲ و ﺳﺎﻻﻧﻪ آن در ﺳﺎﻟﻬﺎی ﮔﺬﺷﺘﻪ ذﻛﺮ ﺷﻮد . − ﻣﻴﺰان ﺗﺨﻠﻴﻪ، اﺳﺘﺤﺼﺎل و ﻧﻮع ﻣﺼﺮف آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﭼﺎ ) ه، ﻗﻨﺎت و ﭼﺸﻤﻪ ( و روﻧﺪ ﺗﻐﻴﻴﺮات آن ، و ﺳﻄﺢ زﻳﺮﻛﺸﺖ آﻧﻬﺎ ذﻛﺮ . دﺷﻮ در ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ وزارت ﻧﻴﺮو ﻣﺤﺪودﻳﺘ ﻬﺎ ﻳﻲ ﺑﺮای اﻳﻦ ﻣﻨﺎﺑﻊ در ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﻌﻴﻦ ﻛﺮ ده ﺑﺎﺷﺪ، ذ ﻛﺮ ﺷﻮد . − ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ در ﺻﻮرت اﻣﻜﺎن ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺑﻴﻼن ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ در ﺟﺪول داده ﺷﻮد . ب- ﻛﻴﻔﻴﺖ آﺑﻬﺎی زﻳﺮز ﻣﻴﻨﻲ − ﻛﻴﻔﻴﺖ آﺑﻬﺎی زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻣﻄﺎﺑﻖ دﺳﺘﻮرات و ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﺪه در اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی آب آﺷﺎﻣﻴﺪﻧﻲ در ﻧﺸﺮﻳﺎت 1053 و 1011 ﻣﺆﺳﺴﻪ اﺳﺘﺎﻧﺪارد و ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﺻﻨﻌﺘﻲ در ﺟﺪول ﻣﺨﺼﻮص ﻗﺮار داده ﺷﻮﻧﺪ . − ﺗﻄﺒﻴﻖ ﻳﺎ ﻋﺪم ﺗﻄﺒﻴﻖ ﻛﻴﻔﻴﺖ آﺑﻬﺎی زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﺎ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﺪه ﺑﺮای ﻣﺼﺎرف ﺷﺮب ﻧﻤ ) ﻮدار ﺷﻮﻟﺮ ( ، ﻛﺸﺎورزی ) ﺟﺪول وﻳﻠﻜﻮﻛﺲ و ( دﻳﮕﺮ ﻣﺼﺎرف ، ﻣﺸﺨﺺ ﺷﻮﻧﺪ . 6 - 4 - 2 - 6 وﻳﮋﮔﻴﻬﺎی ﻣﺤﻴﻂ اﻧﺴﺎن ﺳﺎﺧﺖ1 اﻳﻦ ﺑﺨﺶ، در ارزﻳﺎﺑﻲ ﻣﺮﺣﻠﺔ اﺟﻤﺎﻟﻲ ) آﻟﻮدﮔﻴﻬﺎی ﻣﻮﺟﻮد ﻫﻮا، ﺳﺮ و ﺻﺪا، ﻓﺎﺿﻼﺑﻬﺎ و زﺑﺎﻟﻪ ( ﻫﺎ ﺑﺎ ﻋﻨﻮان ﻣﺤﻴﻂ اﻧﺴﺎن ﺳﺎﺧﺖ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ . دﺷﻮ ﻣﻲ در ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ آﻟﻮدﮔﻴﻬﺎ ﺑﻴﺶ از ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺗﺤﻤﻞ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﺎﺷﺪﺒﻧ ، ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺤﻴﻂ ﺑﺎزﺳﺎزی و ﭘﺎﻻﻳﺶ ﻣﻲ ﮔﺮدد . اﻣﺎ وﻗﺘﻲ آﻟﻮدﮔﻴﻬﺎ ﺗﻮﺳﻂ اﻧﺴﺎن اﺿﺎﻓﻪ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ، ﺷﺮاﻳﻄ ﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺑﻴﻤﺎرﻳﻬﺎ ﻳ ، ﻮﺗﺮوﻓﻴﻜﺎﺳﻴﻮن، ﺷﻮری آب و ﺧﺎک ، و ﺗﺨﺮﻳﺐ ﺗﺪرﻳﺠﻲ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﻴﺎﻫﻲ و ﺣﻴﺎت وﺣﺶ ﺟﺎﻧﻮری ﭘﻴﺶ ﺧﻮاﻫﺪ آﻣﺪ . ﻟﺬا ﻋﻮاﻣﻞ ﺗﺄﺛﻴﺮﮔﺬار ﺑﺮ ﻓﺎﻛﺘﻮرﻫﺎی زﻳﺴﺘﻲ ﻛﻪ اﻧﺴﺎن ﻋﺎﻣ ﻞ آﻧﻬﺎ اﺳﺖ و ﺑﻌﻀﻲ ﻧﺘﺎﻳﺞ و ﭘﻴﺎﻣﺪﻫﺎ در اﻳﻦ ﺑﺨﺶ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﺸﺨﺺ ﺷﻮ ﻧﺪ و ﺣﺠﻢ و اﺑﻌﺎد آﻧﻬﺎ ﺑﻪ وﺿﻮح روﺷﻦ ﮔﺮدد، ﺗﺎ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از آﻧﻬﺎ ارزﻳﺎﺑﻲ اﺛﺮات و ﺗﻔﻜﻴﻚ آﺛﺎر ﭘﺮوژه ﺟﺪﻳﺪ و آﻧﭽﻪ از ﻗﺒﻞ وﺟﻮد داﺷﺘﻪ، ﻣﻤﻜﻦ . دﺷﻮ ﺟﻬﺖ درک وﺿﻌﻴﺖ ﻣﻮﺟﻮد ﺑﻮم ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ در ﻣﻨﻄﻘﻪ اﻗﺪاﻣ ﻬﺎی زﻳﺮ ﺑﺎﻳﺪ اﻧﺠﺎ م ﺷﻮد : اﻟﻒ – آﻟﻮدﮔﻲ ﻫﻮا ﻓﻌﺎﻟﻴﺘﻬﺎی ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻲ ﺳﺪ ﻣﺴﻠﻤﺎً اﺛﺮات ﻣﻨﻔﻲ ﺑﺮ ﻛﻴﻔﻴﺖ ﻫﻮای ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺧﻮاﻫﺪ داﺷﺖ ﻛﻪ ﺑﺮای ﺗﻔﺴﻴﺮ اﺛﺮات آن ﺑﺎﻳﺪ از وﺿﻊ ﻣﻮﺟﻮد ﻣﻄﻠﻊ ﺑﻮد . − اﻧﺘﺨﺎب اﻧﺪﻳﻜﺎﺗﻮرﻫﺎ و ﺷﺎﺧﺼ ﻬﺎ ی ﻣﻬﻢ ﺗﺄﺛﻴﺮﭘﺬﻳﺮ، ذرات ﻣﻌﻠﻖ، و ﮔﺎزﻫﺎی 2 SO ، 2 NO وCO اﻧﺘﺨﺎب ﺷﻮﻧﺪ . ﺑﺮرﺳﻲ دﻳﮕﺮ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ اﻟﺰا ﻣﻲ ﻧ ﻴﺴﺖ . − ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ اﻃﻼﻋﺎت در ﻣﻨﻄﻘﻪ وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، ﻣﻌﺪل ﮔﻴﺮی اﻧﺠﺎم و در ﺟﺪول اراﺋﻪ ﮔﺮدد . در ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ وﺟﻮد ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، ﺳﻪ ﻧﻮﺑﺖ ﮔﺰارش 24 ﺳﺎﻋﺘﻪ ﻻزم اﺳﺖ . − ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﻛﻴﻔﻴﺖ ﻫﻮای ﻣﻨﻄ ﻘ ﻪ ﺑﺎ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻫﻮای آزاد ، و ﺗﻄﺒﻴﻖ آن ﺑﺎ اﺳﺘﺎﻧﺪارد اﻧﺠﺎم ﭘﺬﻳﺮد . 1 - Human Environment 12 ب – آﻟﻮدﮔﻲ ﺻﺪا ﻓﻌﺎﻟﻴﺘﻬﺎی ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻲ ، ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﺳﺪ ، ﺣﻤﻞ و ﻧﻘﻞ ، و رﻓﺖ و آﻣﺪ اﻃﺮاف آن ﺑ ﻪ ﻃﻮر ﻣﺴﻠﻢ اﻳﺠﺎد ﺳﺮ و ﺻﺪا ﺧﻮاﻫﺪ ﻛﺮد . ﻟﺬا ﻻزم اﺳﺖ ﻣﻴﺰان ﺳﺮ و ﺻﺪا در وﺿﻌﻴﺖ ﻣﻮﺟﻮد ﺑﺮرﺳﻲ .دﺷﻮ − واﺣﺪ ﺻﺪا ﺑﺮ ﺣﺴﺐ دﺳﻲ ﺑﻞ ذﻛﺮ ﺷﻮد . در ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﻼﻓﺼﻞ ﺳﺪ و ﺗﺎ ﺷﻌﺎع دو ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی آن ، ﺳﻪ ﻧﻮﺑﺖ آزﻣﺎﻳﺶ و ﻣﻌﺪل ﮔﻴﺮی اﻧﺠﺎم ﺷﻮد و ﺑ ﻪ ﺻﻮرت ﺗﺮاز ﻣﻌﺪل (Leq) و10 L ذﻛﺮ ﺷﻮد ) اراﺋﻪ دﻳﮕﺮ ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت ﻣﻔﻴﺪ اﺳﺖ (. − ﻣﻴﺰان ﺳﺮ و ﺻﺪا در ﺷﻬﺮﻫﺎ و روﺳﺘﺎﻫﺎی ﺗﺤﺖ ﻴﺛﺗﺄ ﺮ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺳﺪ ﺗﻌﻴﻴﻦ و ﻣﻌﺪل ﮔﻴﺮی و ﺑ ﻪ ﺻﻮرت ﺟﺪول ﺣﺎوی ﺗﺮاز ﻣﻌﺪ ل ﺻﺪا اراﺋ ﻪ ﺷﻮد . در ﺳﺘﻮن آﺧﺮ ﺟﺪول ، اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻣ ذﻛﺮ ﻠﻲ ﺗﺎ درک اﺿﺎﻓﻪ ﺑﻮدن آن ﻣﻤﻜﻦ ﺷﻮد . – ج ﻓﺎﺿﻼﺑﻬﺎ در ﻣﻨﺎﻃﻘﻲ ﻛﻪ ﺟﻨﺲ زﻣﻴﻦ ﻛﺎرﺳﺘﻴﻚ اﺳﺖ، دﻓﻊ ﻓﺎﺿﻼﺑﻬﺎی ﺧﺎﻧﮕﻲ روﺳﺘﺎﻫﺎ و ﺷﻬﺮﻫﺎ در ﭼﺎﻫﻬﺎی ﺟﺎذب ، ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑ ﺎﻋﺚ ورود آﻧﻬﺎ ﺑﻪ رودﺧﺎﻧﻪ و درﻳﺎﭼﻪ ﭘﺸﺖ ﺳﺪ .دﺷﻮ در ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ در ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﻼﻓﺼﻞ ﺳﺪ ﻳﺎ در ﻣﺤﺪوده اﺛﺮ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ آن ﻫﻴﭻ ﮔﻮﻧﻪ ﻓﺎﺿﻼب ﺻﻨﻌﺘﻲ و زراﻋﻲ وﺟﻮد ﻧﺪا ﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ و اﺣﺘﻤﺎل ورود ﻓﺎﺿﻼﺑﻬﺎی ﺧﺎﻧﮕﻲ ﻧﻴﺰ ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﻧﺤﻮه دﻓﻊ ﺟﻨﺲ ﺧﺎک ﺑﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ و ﻣﺨﺰن ﺳﺪ ﻣ ﻮﺟﻮد ﻧ ﺒﺎﺷﺪ ، اﻳﻦ ﻣﻄﻠﺐ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﺴﺘﺪل ﺗﺬﻛﺮ داده ﺷﻮد . ﻧﺤﻮه ﺟﻤﻊ آوری و دﻓﻊ ﻓﻌﻠﻲ ﻓﺎﺿﻼﺑﻬ ﺎی ﺧﺎﻧﮕﻲ در روﺳﺘﺎﻫﺎی ﻧﺰدﻳﻚ و ﺷﻬﺮﻫﺎی ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ و ﻳﺎ ﺷﻬﺮﻫﺎ و روﺳﺘﺎﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻓﺎﺿﻼب ﻳﺎ ﭘﺴﺎب ﻓﺎﺿﻼب ﺧﺎﻧﮕﻲ و ﺷﻬﺮی آﻧﻬﺎ ﺑﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﻣﻨﻄﻘﻪ رﻳﺨﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ، ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﻮد . اﻃﻼﻋﺎت اوﻟﻴﻪ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﺟﻤﻊ آوری و دﻓﻊ ﻓﺎﺿﻼب در ﻣﻨﻄﻘﻪ اﻃﺮاف و ﻳﺎ ﺗﺄﺳﻴﺴﺎﺗﻲ ﻛﻪ وﺟﻮد دارﻧﺪ، اراﺋﻪ ﺷﻮد . در ﻧﻘﺸﻪ ای ﺑﺎ ﻣﻘﻴﺎس ﻣﻨﺎﺳﺐ ، ﻣﺤﻞ اﺳﺘﻘﺮار ﺗﺼﻔﻴﻪ ﺧﺎﻧﻪ و ارﺗﺒﺎط ﻳﺎ ﻓﺎﺻﻠﻪ آن ﺑﺎ رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﺤﻞ ﺳﺪ ﻣﺸﺨﺺ ﮔﺮدد . ﻓﺎﺿﻼﺑﻬﺎی ﺻﻨﻌ ﺘ ﻲ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﻼﻓﺼﻞ و ﻣﻨﻄﻘﻪ اﺛﺮ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ) در ﺻﻮرت وﺟﻮد ( ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﺷﻮﻧﺪ . در ﺟﺪوﻟﻲ ﺑﻪ ﺗﻔﻜﻴﻚ ﻧﻮع ﺻﻨﻌﺖ، ﻣﺤﻞ اﺳﺘﻘﺮار، ﻣﻮاد ﻣﺼﺮﻓﻲ اوﻟﻴﻪ، ﻣﺤ ﺼﻮل ﻧﻬﺎﻳﻲ و ﺑﺮآورد ﻣﻘﺪار ﻓﺎﺿﻼﺑﻬﺎ ذﻛﺮ ﺷﻮﻧﺪ . آﺛﺎر ﻗﺎﺑﻞ ﻣﺸﺎﻫﺪه و ﻳﺎ ﻗﺎﺑﻞ ﺑﺮرﺳﻲ ﻛﻪ در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ از رﻳﺨﺘﻪ ﺷﺪن ﻓﺎﺿﻼﺑﻬﺎ در رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺣﺎﺻﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ ، ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺷﻮری و ﺗ ﻠﺨ ﻲ آب، رﺷﺪ ﺑﻲ ﺣﺪ و ﺣﺼﺮ ﺟﻠﺒﻜﻬﺎ ﻳﺎ ﺷﺮوع ﻳ ﻮﺗﺮوﻓﻴﻜﺎﺳﻴﻮن آب رو د ﺧﺎﻧﻪ، ﻛﻢ ﺷﺪن ﻣﺎﻫﻴﻬﺎ، ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻧﻮع ﻣ ﻮﺟﻮدات ﻣﻔﻴﺪ و ﻣﻬﻢ رودﺧﺎﻧﻪ، ﺣﺸﺮات ﻧﺎﻗﻞ آﺑﺰی در رودﺧﺎﻧﻪ ﻳﺎ ﻛﻨﺎره ﻫﺎی آن، ﺣﻠﺰوﻧ ﻬﺎ ی ﻣﻬﻢ ، از ﻧﻈﺮ اﻧﺘﻘﺎل ﺑﻴﻤﺎری ، ذﻛﺮ . ﻧﺪﺷﻮ روﻧﺪ اﻳﻦ ﺗﻐﻴﻴﺮات در ﮔﺬﺷﺘﻪ ﻧﻴﺰ ذﻛﺮ ﺷﻮد . در ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ در ﮔﺬﺷﺘﻪ ، ﻓﺎﺟﻌﻪ ای ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻛﺸﺘﺎر ﻧﺎﮔﻬﺎﻧﻲ ﻣﺎﻫﻴ ﻬﺎ و ﻳﺎ ﻛﻞ ﻣﻮﺟﻮدات آﺑﺰی ﭘﻴﺶ آﻣﺪه ﺑﺎﺷﺪ، ﻣﺴﺘﻨﺪ ذﻛﺮ ﮔﺮدد . در اﻳﻨﺠﺎ اﺧﺒﺎر روزﻧﺎﻣﻪ ﻫﻢ ﻛﻔﺎﻳﺖ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ، اراﺋﻪ ﻋﻜﺲ ﻧﻴﺰ ﻣﻄﻠﻮب اﺳﺖ . – د ﻣﻮاد زاﺋﺪ ﺟﺎﻣﺪ ﺟﻬﺖ ﺗﻔﻜﻴﻚ آﺛﺎر ﻧﺎﺷﻲ از اﺟﺮای ﻃﺮح و آﻧﭽﻪ از ﻗﺒﻞ وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﻻزم اﺳﺖ ﻛﻪ ارزﻳﺎب ﻗﺒﻞ از اﺟﺮای ﭘﺮوژه از وﺿﻌﻴﺖ ﻣﻮﺟﻮد ﻣﻮا د زاﺋﺪ اﻋﻢ از ﺧﺎﻧﮕﻲ و ﺻﻨﻌﺘﻲ و ﺑ ﻮﻳﮋه ﻣﻮاد زاﺋﺪ ﺟ ﺎﻣﺪ ﺧﻄﺮﻧﺎک ) ﺑﻴﻤﺎرﺳﺘﺎﻧﻲ ( در ﻣﺤﺪوده ﻃﺮح ﻣﻄﻠﻊ ﺑﺎﺷﺪ ) ﻣﺮﺟﻊ ﺷﻤﺎره 1(. − اﮔﺮ در ﻣﺤﻞ اﻳﺠﺎد ﺳﺪ در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ روﺳﺘﺎ ﻳﺎ ﺳﻜﻮﻧﺖ ﮔﺎه ﻧﻴﺴﺖ و ﻣﻮاد زاﺋﺪ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻧﻤﻲ ﺷﻮد، ﻣﺴﺘﺪل ﺑﻴﺎن ﺷﻮد . 13 − اﻧﻮاع ﻣﻮاد زاﺋ ﺪ ﺗﻮﻟﻴﺪی در ﻣﺤﺪوده اﺛﺮ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺳﺪ ﻳﻌﻨﻲ ﺷﻬﺮﻫﺎ و روﺳﺘﺎﻫﺎی اﻃﺮاف ﺑﻪ ﺗﻔﻜﻴﻚ ﻣﻮاد زاﺋﺪ ﺧﺎﻧﮕﻲ ( ﺎﻟﻪ زﺑ ) ﺻﻨﻌﺘﻲ و داﻣﻲ و ﻛﺸﺎورزی و ﺑ ﻮﻳﮋه ﻣﻮاد زاﺋﺪ ﺟﺎﻣﺪ ﺧﻄﺮﻧﺎک، ﺗﺬﻛﺮ داده ﺷﻮﻧﺪ . − ﻣﻴﺰان ﻣﻮاد زاﺋﺪ در ﻣﺤﺪوده، ﻧﺤﻮه ﺟﻤﻊ آوری و ﻧﻮع دﻓﻊ ﻧﻬﺎﻳﻲ ذﻛﺮ ﺷﻮﻧﺪ ، ﺑﻪ ﺧﺼﻮص اﮔﺮ در ﻣﺴﻴﺮ رودﺧﺎﻧﻪ رﻳﺨﺘﻪ ﻳﺎ و ﺪ ﻧﺷﻮ ﻣﻲ اﻣﻜﺎن دارد ﻣﻮاد زاﺋﺪ ﻳﺎ ﺷﻴﺮاﺑﻪ ﻫﺎی آﻧﻬﺎ ﺑﻪ رودﺧﺎﻧﻪ وارد ﺷ ﻮﻧﺪ، ﺣﺘﻤﺎً ﺗﺬﻛﺮ داده ﺷﻮد ) اراﺋﻪ ﺗﺼﻮﻳﺮﻫﺎی ﮔﻮﻳﺎ ﻣﻮرد ﭘﺴﻨﺪ اﺳﺖ (. − در ﻣﻮرد زﺑﺎﻟﻪ ﻫﺎی ﺻﻨﻌ )ﻲ ﺘ در ﺻﻮرت وﺟﻮد ( ﻧﻮع و ﻣﻮاد اﺻﻠﻲ آﻧﻬﺎ و اﻳﻨﻜﻪ ﺟﺰو ﻛﺪام دﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪی ﻣﻮاد زاﺋﺪ ﺧﻄﺮﻧﺎک ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ، ﺑﺮرﺳﻲ و ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺑﺮرﺳﻴﻬﺎ ﮔﺰارش ﺷﻮﻧﺪ . − ارﺗﺒﺎط ﻣﻮاد زاﺋﺪ ﺟﺎﻣﺪ ﺑﺎ اﻧﺘﺸﺎر آﻟﻮدﮔﻴﻬ ﺎ در وﺿﻌﻴﺖ ﻓﻌﻠﻲ در ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﺳﺪ و ﺷﻬﺮﻫﺎ و روﺳﺘﺎﻫﺎی اﻃﺮاف ﺳﺪ ﺧﺼﻮﺻﺎً آﻟﻮدﮔﻲ آﺑﻬﺎی ﺳﻄﺤﻲ و زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ و آﻟﻮدﮔﻲ ﺧﺎک ﺑﺤﺚ ﺷﻮد . ﺑﻌﻀﻲ ﺣﺎﻟﺘ ﻬﺎی اﺳﺘﺜﻨﺎﻳﻲ ﻣﺜﻼً ﺗﻐﺬﻳﻪ ﮔﻮﺳﻔﻨﺪان از زﺑﺎﻟﻪ ﻫﺎ، وﻓﻮر ﻣﮕﺲ و ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﺑﻴﺎﺑﺎن و اﻣﺜﺎل آﻧﻬﺎ ذﻛﺮ ﮔﺮدد . ﻫ - روﻧﺪ ﺗﺨﺮﻳﺒﻬﺎی ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ در ﮔﺬ ﺷﺘﻪ ﺗﺎ آﻧ ﺠﺎ ﻛﻪ اﻃﻼﻋﺎت و اﺳﻨﺎد در دﺳﺘﺮس ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺤﺚ و ﺗﺬﻛﺮ داده ﺷﻮد . اﻳﻦ ﺑﺨﺶ ﻣﻮارد ﻏﻠﻂ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻫﺎی ﮔﺬﺷﺘﻪ را ﻣﺸﺨﺺ ﺧﻮاﻫﺪ ﻛﺮد ﻛﻪ ﻫﻢ در ﻧﺘﻴﺠﻪ ﮔﻴﺮی ﺑﻜﺎر ﻣﻲ آﻳﺪ و ﻫﻢ در ﮔﺰﻳﻨﻪ "ﻧﻪ " ﻛﺎرآﻳﻲ دارد . 6 - 4 - 3 وﻳﮋﮔﻴﻬﺎی ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ اﻳﻦ ﺑﺨﺶ در ارزﻳﺎﺑﻲ ﺑﺎ ، ﻋﻨﻮان ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ ذ ﻛﺮ ﻣﻲ ﮔﺮدد و ﺑﻪ ﻣﻮﺟﻮدات زﻧﺪه ﮔﻴﺎﻫﻲ و ﺟﺎﻧﻮری ﻣﺮﺑﻮط اﺳﺖ ﺑﻪ . ﻣﻨﻈﻮر درک ﺑﻬﺘﺮ ﺷﺮاﻳﻂ زﻳﺴﺖ ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ ﻣﻮﺟﻮد، ﺑﺎﻳﺪ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻦ آﻧﻬﺎ در ﻣﻨﻄﻘﻪ و ﻧﻴﺰ روﻧﺪ ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻃﺒﻴﻌﻲ ﺗﺎ ﺣﺪ ﻣ ﻤﻜﻦ ﺑﺮرﺳﻲ و اراﺋﻪ ﮔﺮدﻧﺪ . ﺟﻬﺖ ﺗﻌﻴﻴﻦ وﺿﻌﻴﺖ ﻣﻮﺟﻮد ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ اﻗﺪاﻣ ﻬﺎی زﻳﺮ ﺑﺎﻳﺪ ﺻﻮرت ﮔﻴﺮ .د 6 - 4 - 3 - 1 ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻤ ﻬﺎ ی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺑﻨﺪی ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻃﺮح ﺑﻪ اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻤ ﻬﺎ ی ﺧﺸﻜﻲ و آﺑﻲ ، اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻤ ﻬﺎ ی اﻧﺘﻘﺎﻟﻲ ) اﻛﻮﺗﻮن (1 و زﻳﺴﺘﮕﺎﻫﻬﺎ ﺑﺮﺣﺴﺐ ارﺗﻔﺎع ﻳﺎ ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ ﻳﺎ دﻳﮕﺮ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻗﺎﺑﻞ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی و رﺳﻢ روی ﻧﻘﺸﻪ ﺑﺎ ﻣﻘﻴﺎس ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﻮده و ﺗﺮﺗﻴﺐ اراﺋﻪ وﺿﻌﻴﺖ ﻣﻮﺟﻮد ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ اﻛﻮﺳﻴﺴ ﻬﺎﺘﻤ ی ﺧﺸﻜﻲ و آﺑﻲ ) اﺑﺘﺪا ﮔﻴﺎﻫﺎن و ﺳﭙﺲ ﺟﺎﻧﻮران ( ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . در اﻳﻦ راﺑﻄﻪ اﺷﺎره ﺑﻪ اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻤ ﻬﺎ ی اﻧﺘﻘﺎﻟﻲ در ﺻﻮرت وﺟﻮد ﺗﺄﻛﻴﺪ ﻣﻲ ﮔﺮدد . 6 - 4 - 3 - 2 ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺎی ﮔﻴﺎﻫﻲ ﻣﻨﻄﻘﻪ، ) درﺧﺘﺎن، درﺧﺘﭽﻪ ﻫﺎ، ﺑﻮﺗﻪ ﻫﺎ و ﻋﻠﻔﻬﺎ ( ﺗﻴﭗ ﺑﻨﺪی و واﺣﺪﻫﺎی روﻳﺸﻲ آن اراﺋﻪ ﮔﺮدﻧﺪ ) ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺟﺪول ﺑﺎ ذﻛﺮ ﻧﺎم، ﻓﺮاواﻧﻲ و ﺑﻌﻀﻲ ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت ﻣ ﺎﻧﻨﺪ ﻧﻮع ﺗﻜﺜﻴﺮ و ﺑﻮﻳﮋه زﻣﺎن ﮔﻠﺪﻫﻲ ، ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺑﺬر و ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻣﺜﻞ ،( 1 - Ecotone 14 اﻟﻒ- وﺳﻌﺖ ﺟﻨﮕﻠﻬﺎ و ﻣﺮاﺗﻊ ﺑﻪ ﻫﻜﺘﺎر و ﻧﻮع ﮔﻴﺎﻫﺎن ﻏﺎﻟﺐ در درﺟﻪ ﺑﻨ ﺪی ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺟﻨﮕﻞ اﻧﺒﻮه و ﻳﺎ ... ﻣﺮﺗ ﻊ درﺟﻪ 1 ، 2 و ... ذﻛﺮ و روی ﻧﻘﺸﻪ ﺑﺎ ﻣﻘﻴﺎس ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺗﺮﺳﻴﻢ .ﻧﺪﺷﻮ ب- ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺎی ﮔﻴﺎﻫﻲ ﺑﺎ ارزش ﺣﻔﺎﻇﺘﻲ، در ﺧﻄﺮ اﻧﻘﺮاض ﺑﺮاﺳﺎس ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی 1 IUCN و ﺑ ﻮﻳﮋه ﻟﻴﺴﺘﻬﺎی اراﺋﻪ ﺷﺪه از ﺳﻮی ﺳﺎزﻣﺎﻧﻬﺎی ﻣﺴ ﺌ ﻮل ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺳﺎزﻣﺎن ﺟﻨﮕﻠﻬﺎ و ﻣﺮاﺗﻊ و ﻳﺎ ﺳﺎزﻣﺎن ﺣﻔﺎﻇﺖ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ اﻳﺮان ذﻛﺮ ﺷﻮﻧﺪ ) ﺗﺮﺟﻴﺤﺎً ﺑ ﻪ ﺻﻮرت ﺟﺪول (. ج- ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺎی ﺑﺎ ارزش ﺑﻮم ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ ، ژﻧﺘﻴﻜ ﻲ و ﺣﻔﺎ ﻇ ﺘﻲ ذﻛﺮ ﺷﻮﻧﺪ . د- ﺗﻮاﻟﻲ ﻃﺒﻴﻌﻲ ﻣﺸﺨﺺ ﺷﻮد . 6 - 4 - 3 - 3 ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺎی ﺟﺎﻧﻮری و ﺣﻴﺎت وﺣﺶ در اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﺧﺸﻜﻲ و آﺑﻲ ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺑﺎﻳﺪ در ﻣﻮرد ﭘﺴﺘﺎﻧﺪاران، ﭘﺮﻧﺪﮔﺎن، ﻣﺎﻫﻴﺎن، ﺧﺰﻧﺪﮔﺎن و دوز ﻳ ﺴﺘﺎن )ﺑ ﻮﻳﮋه ﮔﺮوه ﺑﻲ ﻣﻬﺮﮔﺎن و ﺑﻨﺪﭘﺎﻳﺎن ﻧﻴﺰ ﺑﻪ دﻟﻴﻞ اﻣﻜﺎن اﻧﺘﻘﺎل ﺑﻴﻤﺎرﻳﻬﺎ ﻳﺎ ﻣﺴﺎﺋﻞ دﻳﮕﺮ ( ﺑﺤﺚ ﺷﻮ . د در اﻳﻦ ﻗﺴﻤﺖ ﺟﺪوﻟﻲ ﺗﻬﻴﻪ و ﻧﺎم، ﻓﺮاواﻧﻲ، زﻳﺴﺘﮕﺎه و ﺑﻮﻣﻲ ﻳﺎ ﻏﻴﺮﺑﻮﻣﻲ ﺑﻮدن آﻧﻬﺎ و ﺑﻌﻀﻲ ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت ) در ﺳﺘﻮن ﻣﻼﺣﻈﺎت ( ذﻛﺮ . ﻧﺪﺷﻮ ذﻛﺮ ﻧﺎم ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺎی ﮔﻴﺎﻫﻲ و ﺟﺎﻧﻮری ﺳﺎﻛﻦ در ﻣﺤﺪودة ﺑﻼﻓﺼﻞ ﻣﻜﺎن ﺳﺪ و وﻳﮋﮔﻴﻬﺎی آﻧﻬﺎ اﻟﺰاﻣﻲ اﺳﺖ، ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ : اﻟﻒ- ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺎی ﺟﺎﻧﻮری در ﺧﻄﺮ اﻧﻘﺮاض ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺟﺪول ذﻛﺮ .ﻧﺪﺷﻮ ب- ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺎی ﻣﻬﻢ و ﺑﺎ ارزش از ﻧﻈﺮ اﻗﺘﺼﺎدی، اﻛﻮﻟﻮژﻳﻚ، ژﻧﺘﻴﻚ و ﺣﻔﺎﻇﺘﻲ ذﻛﺮ ﮔﺮدﻧﺪ . 6 - 4 - 3 - 4 ﻣﻨﺎﻃﻖ ﭼﻬﺎرﮔﺎﻧﻪ از دﻳﺪﮔﺎه ﺣﻔﺎﻇﺖ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﻣﻨﻄﻘﻪ و ﻣﺤﻞ ﻣﺸﺨﺺ ،هﺷﺪ ﺑﺎ ذﻛﺮ وﺳﻌﺖ روی ﻧﻘﺸﻪ ﻧﺸﺎن داده ﺷﻮد . ﺗﺎﻻﺑﻬﺎ ، ﻣﺼﺒﻬﺎ و ﻓﻀﺎﻫﺎی ﺑﺎز ﻏﻴﺮﻗﺎﺑﻞ ﻛﺎرﺑﺮی ﻧﻴﺰ ﻣﺸﺨﺺ .ﺪﺷﻮﻧ 6 - 4 - 4 وﻳﮋﮔﻴﻬﺎی ﻣﺤ ﻴﻂ اﻗﺘﺼﺎدی – اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ و ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ در اﻳﻦ ﺑﺨﺶ ﺑﺎﻳﺪ آﻧﭽﻪ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ اﻧﺴﺎن و زﻧﺪﮔﻲ او در ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺳﺪ و ﻣﺤﻴﻂ اﻃﺮاف آن اﺳﺖ، ﺑﻪ ﻧﺤﻮ ﮔﻮﻳﺎ و روﺷﻦ ﺑﻪ ﻧﻤﺎﻳﺶ ﮔﺬارده ﺷﻮد ﺗﺎ اﺛﺮات اﺣﺪاث ﺳﺪ ﺑﺮ آﻧﻬﺎ ﻗﺎﺑﻞ درک و ﺑﺮرﺳﻲ ﺑﺎﺷﺪ . 6 - 4 - 4 - 1 اراﺋﻪ ﺷﺎﺧﺼﻬ ﺎی ﺗﻐ ﻴﻴﺮﭘﺬﻳﺮ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ) ﺟﻤﻌﻴﺖ ﺷﻨﺎﺳﻲ ﺣﻮﺿ ﻪ ﻣﻮرد ﻣﻄ ﺎﻟﻌﻪ ( − ﻣﻴﺰان ﻛﻠﻲ ﺟﻤﻌﻴﺖ، ﺗﻌﺪاد، ﺗﺮﻛﻴﺐ ﺟﻨﺴﻲ و ﺗﺮﻛﻴﺐ ﺳﻨﻲ در ﺳﻄﺢ ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن، ﺑﺨﺶ و روﺳﺘﺎﻫﺎی اﻃﺮاف ذﻛﺮ .ﻧﺪﺷﻮ − روﻧﺪ ﻣﻬﺎﺟﺮت در ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ و ﻣﺤﺪودﻳﺘﻬ ﺎ در اﺳﺘﻘﺮار ﮔﺮوﻫﻬﺎی ﻧﮋادی ، ﻗﻮﻣﻲ ﻳﺎ ﮔﺮوﻫﻬﺎی ﻛﻢ درآﻣﺪ و اﻗﻠﻴﺖ ذﻛﺮ ﮔﺮدﻧﺪ . 1 - International Union for Conservation of Nature and Natural Resources 15 − ﺗﻌﺪاد ﺧﺎﻧﻮارﻫﺎ، ﺑﻌﺪ ﺧﺎﻧﻮار، ﻧﺮخ رﺷﺪ ﺟﻤﻌﻴﺖ ، ﺗﺮاﻛﻢ و ﭘﺮاﻛﻨ ﺪﮔﻲ ﺟﻤﻌﻴﺖ در ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻃﺮح و ﻣﻨﻄﻘﻪ اﺛﺮ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﻃﺮح ذﻛﺮ ﺷﻮﻧﺪ . − ﺳﻮاد و ﺗﺨﺼﺼ ﻬﺎ در ﺧﺎﻧﻮارﻫﺎ و ﻛﻞ ﺟﻤﻌﻴﺖ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻃﺮح ﻣﺸﺨﺺ .دﺷﻮ − وﻳﮋﮔﻴﻬﺎی ﻗﻮﻣﻲ، زﺑﺎﻧﻲ و ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﻴ ﻬﺎ ی ﻗﻮﻣﻲ و ﻧﮋادی ذﻛﺮ .ﻧﺪﺷﻮ − وﺟﻮد ﻳﺎ ﻋﺪم وﺟﻮد ﻋﺸﺎﻳﺮ ﻳﺎ ﻫﺮ ﮔﺮوه اﺟﺘﻤﺎ ﻋ ﻲ ﻛﻮﭼﻨﺪه در ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗﻲ 6 - 4 - 4 - 2 ارا ﺋﻪ ﺷﺎﺧﺼﻬﺎی ﺗﻐﻴﻴﺮ ﭘﺬﻳﺮ اﻗﺘﺼﺎدی ) اﻗﺘﺼﺎدﺷﻨﺎﺳﻲ ﺣﻮ ﺿ ﻪ ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ( − ﺳﻄﺢ درآﻣﺪ و ﻣﺨﺎرج در ﻣﻨﻄﻘﻪ و روﻧﺪ ﺗﻐﻴﻴﺮات آن ذﻛﺮ .ﻧﺪﺷﻮ − اﻟﮕﻮ ﻫﺎی اﺷﺘﻐﺎل ﻳﺎ ﺑﻴﻜﺎری در ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺷﺎﻣﻞ ﺗﻮزﻳﻊ و ﻣﻜﺎن اﺷﺘﻐﺎل و دﺳﺘﻴﺎﺑﻲ ﺑﻪ ﻧﻴﺮوی ﻛﺎر ذﻛﺮ ﺷﻮﻧﺪ . درﺻﺪ اﻓﺮادی ﻛﻪ ﺷﻐﻞ ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ دارﻧﺪ ذﻛﺮ .دﺷﻮ − ارزش زﻣﻴﻦ در ﻣﻨﻄﻘﻪ و رﻗﺎﺑﺘﻬﺎی اﻗﺘﺼﺎدی ﻣﻮﺟﻮد ذﻛﺮ ﺷﻮﻧﺪ . − ﻧﻈﺎم ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری و ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺑﻪ ﺗﻔﻜﻴﻚ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب، ﺧﺎک، اﺑﺰار و ادوات ﻛﺸﺎورزی و ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ذﻛﺮ .ﻧﺪﺷﻮ − ﻧﻈﺎم ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﺮﺗﻌﻲ و ﺟﻨﮕﻠﻲ ذﻛﺮ ﮔﺮدﻧﺪ . 6 - 4 - 4 - 3 ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺷﻨﺎﺳﻲ ﺣﻮﺿ ﻪ ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ − ﮔﺮوﻫﻬﺎ و ﻗﺸﺮﻫﺎی رو ﺳﺘﺎﻳﻲ زﻣ دار ﻴﻦ و ﺑﻲ زﻣﻴﻦ، ﺧﺎﻧﻮارﻫﺎی ﻛﺸﺎورز و ﻏﻴﺮﻛﺸﺎورز ذﻛﺮ ﺷﻮﻧﺪ . − دﺳﺘﺮﺳﻲ ﺧﺎﻧﻮارﻫﺎی ﻗﻠﻤﺮو ﺳﺪ ﺑﻪ اﻣﻜﺎﻧﺎت و ﺗﺴﻬﻴﻼت رﻓﺎﻫﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ آب ﻟﻮﻟﻪ ﻛﺸﻲ، ﺣﻤﺎم، ﺗﺠﻬﻴﺰات ﺧﺎﻧﻮار، ﻣﺮاﻛﺰ ﺧﺮﻳﺪ، ﻣﺮاﻛﺰ ﺑﻬﺪاﺷﺘﻲ و درﻣﺎﻧﻲ، ﻣﺮاﻛﺰ آﻣﻮزﺷﻲ، ﻣﺮاﻛﺰ ﺗﻔﺮﻳﺤﻲ و ﮔﺮدﺷﮕﺮی ذﻛﺮ ﺷﻮﻧﺪ . در ﻗﺴﻤﺖ ﺑﺮرﺳﻲ ﺑﻬﺪاﺷﺘﻲ ، ﺑﻪ ﺑﻴﻤﺎر ﻳﻬﺎ ی ﻣﺴﺮی ﺧﺼﻮﺻﺎً ﺑﻴﻤﺎرﻳﻬﺎ ی ﻋﻔﻮﻧﻲ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ آب آﺷﺎﻣﻴﺪﻧﻲ ﻛﻪ در ﻣﻨﻄﻘﻪ رواج دارد ، اﺷﺎره ﺷﻮد . − ﺳﻴﺴﺘﻤﻬﺎی ﺣﻤﻞ و ﻧﻘﻞ و ﺟﺎده ﻫﺎ ﺷﺎﻣﻞ راﻫﻬﺎ ی ﺧﺸﻜﻲ، راه آﻫﻦ، راﻫﻬﺎ ی آﺑﻲ و ﻫﻮاﻳﻲ در ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ، ذﻛﺮ .ﻧﺪﺷﻮ − زﻣﻴﻨﻪ ﻫﺎی ﻣﺸﺎرﻛﺖ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺧﺎﻧﻮار روﺳﺘﺎﻳﻲ در ﻓﻌﺎﻟﻴﺘﻬﺎ ی ﻋﻤﺮاﻧﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺟﺎده ﺳﺎزی، اﻳﺠﺎد ﻣﺴﺠﺪ، ﺣﻤﺎم، ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت ﺑﻬﺪاﺷﺘﻲ، ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ، ﺷﻮراﻫﺎی اﺳﻼﻣﻲ و ﻧﻈﺎﻳﺮ آﻧﻬﺎ ﺑﺮرﺳﻲ ﺷﻮد . 6 - 4 - 4 - 4 ﻛﺎرﺑﺮی اراﺿﻲ − اﺳﺘﻔﺎده ﻫﺎی زراﻋﻲ، ﺻﻨﻌﺘﻲ، ﺷﻬﺮی ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﺎ ذﻛﺮ ﻣﺤﻞ و وﺳﻌﺖ آﻧﻬﺎ اراﺋﻪ ﺷﻮﻧﺪ . − ﻃﺮﺣﻬﺎ ی ﺗﻮﺳﻌﻪ و ﻛﺎرﺑﺮﻳ ﻬﺎ ی زﻣﻴﻦ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻃﺮح ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻛﺸﺎورزی، ﺻﻨﻌﺘﻲ و ﺧﺪﻣﺎﺗﻲ در ﻣﻨﻄﻘﻪ، ﻃﺮح آﻣﺎﻳﺶ ﺳﺮزﻣﻴﻦ و روﻧﺪ ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻛﺎرﺑﺮی اراﺿﻲ در ﻣﻨﻄﻘﻪ ذﻛﺮ .ﻧﺪﺷﻮ − ﻣﻌﺎدن ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﺎ ذﻛﺮ ﻣﺤﻞ و ﻧﻮع ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ و ﻣﻴﺰان ﺑﺮداﺷﺖ آﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺟﺪول ، و ﻣﻌﺎدن ﻣﻬﻢ ﺑﺎ ﻣﻘﻴﺎس ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮ روی ﻧﻘﺸﻪ ﻧﺸﺎن داده ﺷﻮﻧﺪ . 16 − ﺻﻨﺎﻳﻊ و ﻣﺤﻞ آ ﻧﻬﺎ ﺑﺎ ذﻛﺮ وﺳﻌﺖ، ﺗﻌﺪا د ﻧﻔﺮا ) ت ﺑﺎﻻﺗﺮ از 50 ﻧﻔﺮ ﻛﺎرﻛﻨﺎن ( ، ﻧﻮع ﻣﺤﺼﻮل، ﻧﻮع ﻣﻮاد ﻣﺼﺮﻓﻲ، ﻧﻮع ﻓﻀﻮﻻت و ﻣﻴﺰان ﻣﻮاد دﻓﻌﻲ ذﻛﺮ ﺷﻮﻧﺪ . در ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ ﺗﻌﺪاد ﺻﻨﺎﻳﻊ در ﻣﺤﺪوده ﻃﺮح ﺑﻴﺶ از 20 ﺻﻨﻌﺖ ﺑﺎﺷﻨﺪ، ﻣﺤﻞ ﻫﺮﻳﻚ ﺑﺎ ﻋﻼﻣﺖ ﻣﺸﺨﺼﻪ ﺑﺎ ﻣﻘﻴﺎس ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮ روی ﻧﻘﺸﻪ ﻧﺸﺎن داده ﺷﻮد . 6 - 4 - 4 - 5 ﻓﺮﻫﻨﮓ ﺷﻨﺎﺳﻲ ﻣﺤﻴﻂ ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ در ﺑﺮﮔﻴﺮﻧ ﺪه ارزﺷ ﻬﺎ ، ﻣﻴﺮاﺛ ﻬﺎ ، ﻫﻨﺠﺎرﻫﺎ، رﺳﻮم و ﺳﻨﺘ ﻬﺎ ی ﻗﻮﻣﻲ و ﻗﺒﻴﻠﻪ ای ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑ ﻪ اﺿﺎﻓﻪ ﺷﺮاﻳﻂ و ﻣﺰاﻳﺎﻳﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ رو ح اﻓﺮاد را ﺷﺎداب و ﻣﻔﺮح ﻣﻲ ﺳﺎزد . اﻳﻦ ﻣﺒﺤﺚ ﺑﺎﻳﺪ ﺷﺎﻣﻞ ﻣﻮارد زﻳﺮ ﺑﺎﺷﺪ : − وﻳﮋﮔﻴ ﻬﺎ ی ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ، آﺛﺎر ﺑﺎﺳﺘﺎﻧﻲ ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻨﻄﻘﻪ ذﻛﺮ ﺷﻮﻧﺪ . ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ اﺣﺘﻤﺎل ﻣﻲ رود در ﻣﻨﻄﻘﻪ آﺛﺎر ﺑﺎﺳﺘﺎﻧﻲ ﻧﺎﺷﻨﺎﺧﺘﻪ وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ، ﻣﺤﻞ ﺗﻘﺮﻳﺒﻲ آن ذﻛﺮ و ﺗﺎﻛﻴﺪ ﺷﻮد ﻛﻪ در روﻳﺎروﻳﻲ ﺑﺎ آﺛﺎر ﺑﺎﺳﺘﺎﻧﻲ ﺑﻪ اوﻟﻴﻦ اداره ﻣﻴﺮاث ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ واﻗﻊ در ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ . − آﺛﺎر ﻣﻌﻤﺎری و ﻫﻨﺮی و دﻳﺪﻧﻲ ﺗﺎرﻳﺦ ﮔﺬﺷﺘﻪ، ﻣﺬﻫﺒﻲ و ﺳﻨﻦ ﻣﺮدم ﺑﺎ ذﻛﺮ ﻧﺎم و ﻣﺤﻞ و ﺳﺎل ﻗﺪﻣﺖ و ﺑﻌﻀﻲ ﻣ ﻼﺣﻈﺎت ﺑﺎ اﻫﻤﻴﺖ از دﻳﺪﮔﺎه ﻣﺮدم در ﺟﺪول ذﻛﺮ ﺷﻮﻧﺪ . − ﻣﻨﺎﻇﺮ زﻳﺒﺎی ﻣﻨﻄﻘﻪ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻣﻨﺎﻃﻘﻲ ﻛﻪ از ﻧﻈﺮ ﻋﻠﻤﻲ و زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ ﻣﻬﻢ ﻫﺴﺘﻨﺪ، ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ دو ﻧﻤﺎ ر ﻫﺎ ﺟ ی ﺎﻟﺐ، ﻛﻴﻔﻴﺖ ﺑﻴﺎﺑﺎن ﻳﺎ ﺗﺎﻻب، ﻛﻴﻔﻴﺖ ﻓﻀﺎی ﺑﺎز، ﺳﻴﻤﺎی ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻳﺎ ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ ﻣﻨﺤﺼﺮ ﺑﻪ ﻓﺮد ﻳﺎ ﻛﻤﻴﺎب، ﭘﺎرﻛ ﻬﺎ و ﺗﻔﺮﻳﺢ ﮔﺎﻫ ﻬﺎ ی ز ﻳﺒﺎ و ﺑﺎ ارزش و ﺑﺎ وﺳﻌﺖ ﻛﺎﻓﻲ ﺑﺎ ذﻛﺮ ﻣﺤﻞ و ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت ﻣﻬﻢ ذﻛﺮ ﮔﺮدﻧﺪ . − اﻣﻜﺎﻧﺎت ﺗﻔ ﺮﻳﺤ ﺎت ﺳﺎﻟﻢ، ﺷﻜﺎر، ﻣﺎﻫﻲ ﮔﻴﺮی، ﻗﺎﻳﻘﺮاﻧﻲ، ﺷﻨﺎ، اردو و ﮔﺮدﺷ یﻬﺎ ﺑﺮون ﺷﻬﺮی در ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻃﺮح ذﻛﺮ ﺷﻮﻧﺪ، ﺧﺼﻮﺻﺎً ﻣﻜﺎﻧ ﻬﺎ ﻳﻲ ﻛﻪ ﻣﺮدم ﺑ ﻪ ﻃﻮر ﺳﻨﺘﻲ ، ) ﺑﺮای ﻣﺜﺎل ﭼﻬﺎرﺷﻨﺒﻪ ﺳﻮری و ﻳﺎ ﺳﻴﺰده ﺑﺪر و اﻣﺜﺎل آن ( ﺑﻪ آﻧﺠﺎ ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ، ﺗﺬﻛﺮ داده ﺷﻮﻧﺪ . − ﮔﺮدﺷﮕﺮی و ﺑﻮﻳﮋه ﻃﺒﻴﻌﺖ ﮔﺮدی در ﻣﻨﻄﻘﻪ، آﻣﺎر ﻣﺮاﺟﻌﺎت در ﺳﺎﻟ ﻬﺎ ی ﻗﺒﻞ، روﻧﺪ ﺗﻐﻴﻴﺮات، اﻣﻜﺎﻧﺎت ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻲ و ﺗﺴﻬﻴﻼت ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﺗﻮرﻳﺴﺘ ﻬﺎ و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ در اﻳﻦ زﻣﻴﻨﻪ و اﻓﺰاﻳﺶ ﮔﺮدﺷﮕﺮی ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﻴﺮی ﺷﺪه اﺳﺖ ﺗﺬﻛﺮ داده ﺷﻮد . − ﻫﺎی اﻟﮕﻮ ﻣﺬﻫﺒﻲ و ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت آن ، و ﻗﺒﻮر و اﻣﺎﻛﻦ ارزﺷﻤﻨﺪ ﻣﺬﻫﺒﻲ ذﻛﺮ ﺷﻮﻧﺪ . اﻣﻜﺎن ﺗﺪاﺧﻼت ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﻛﻨﻨﺪﮔﺎن و ﻳﺎ ﻋﺪم ﭘﺬﻳﺮش ﻣﻨﻄﻘﻪ از ﻧﻈﺮ ﻧﮋاد ﻳﺎ ﻗﻮم و دﺳﺘﻪ ای ﺗﺬﻛﺮ داده ﺷﻮد . 6 - 5 ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ اﺛﺮات اﺣﺪاث ﺳﺪ ﺑﺮ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﭘﻴﺮاﻣﻮﻧﻲ و دﻳﮕﺮ ﻃﺮﺣﻬﺎ ی ﺗﻮﺳﻌﻪ 6 - 5 - 1 ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد ﮔﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ارزﻳﺎﺑﻲ ﻣ ﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﮔﺰﻳﻨﻪ ﻳﺎ «ﻧﻪ » ﻋﺪم اﻧﺠﺎم ﭘﺮوژ ه ﺑﺎﻳﺪ در ردﻳﻒ اول ﺗﺠﺰﻳﻪ و ﺗﺤﻠﻴﻞ اﺛﺮات ﺳﺪ ﺑﺮ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﺮرﺳﻲ و ﻣﺸﺨﺺ ﮔﺮدد . اﻓﺰون ﺑﺮ ﮔﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﻃﺮاﺣﻲ ﻛﻪ ﻛﺎرﻓﺮﻣﺎ اﺑﻼغ ﻛﺮده ا ﺳﺖ، ﮔﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎﻳﻲ ﺑﺎ دﻳﺪﮔﺎه ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ از ﺟﻤﻠﻪ ﮔﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻜﺎن و ﻳﺎ ﺗﻐﻴﻴﺮ و ا ﺻﻼح در ﻓ ﺮآﻳﻨﺪﻫﺎی اﺟﺮاﻳﻲ ﻃﺮح و ﻳﺎ ﺗﻐﻴﻴﺮ و اﺻﻼح و ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد در ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری اراﺋﻪ ﮔﺮدد . ﻛﻞ ﮔﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﻃﺮاﺣﻲ و ﮔﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺑﺎ دﻳﺪﮔﺎه ﺑﻮم ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ و ﮔﺰﻳﻨﻪ ،«ﻧﻪ » ﺗﺠﺰﻳﻪ و ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﮔﺰﻳﻨﻪ ﺑﻬﻴﻨ ﻪ اﻧﺘﺨﺎب ﺷﻮد . 17 6 - 5 - 2 ﺗﻌﻴﻴﻦ اﺛﺮات ﺑﺮ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ اﺛﺮات ﺑﺮ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﻃﺮﺣﻬﺎ در دو ﻣﺮﺣﻠﻪ اﺟﺮا و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﺑﺮرﺳﻲ و ﺗﺠﺰﻳﻪ و ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺷﺪه و ﮔﺰﻳﻨﻪ ﺑﻬﻴﻨﻪ اﻧﺘﺨﺎب ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر رﻓﻊ ﻋﻮارض ﺳﻮء ﮔﺰﻳﻨﻪ اﻧﺘﺨﺎﺑﻲ و ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی از ﻣﺨﺎﻃﺮات آﻳﻨﺪه و ﻛﺎرﺑﺮی و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﺑﻬﺘﺮ از ﻃﺮح و ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ، ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻛﻨﺘﺮل ﺳﺪ در دو ﺑﺨﺶ روﺷﻬﺎ ی ﻛﺎﻫﺶ اﺛﺮات ﺳﻮء ﺑﺮ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ و ﺗﻨﻈﻴﻢ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﭘﺎﻳﺶ ﺑﻮم ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ ذﻛﺮ ﺷﻮﻧﺪ و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ آن ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ﺗﻮﺻﻴﻪ ﻫﺎی ﻻزم ﺑﺎﺷﺪ . ارزﻳﺎب ﺑﺎﻳﺪ ﺟﻬﺖ ارزﻳﺎﺑﻲ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻬﻢ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﻴﺮ و ﻣﻬﻢ ﺗﺮﻳﻦ ﺷﺎﺧﺼ ، ﻬﺎ ﻣﻮاردی را ﻛﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮاﺗﺸﺎن ﻗﺎﺑﻞ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی، ﻣﺸﺎﻫﺪ ه ، درک و ﻟﻤﺲ ،ﺳﺖ ا اﻧﺘﺨﺎب ﻛﻨﺪ . ارزﻳﺎب ﺑﺎﻳﺪ اﺛﺮات واﻗﻌﻲ ﭘﺮوژه ﻳﻌﻨﻲ اﺣﺪاث ﺳﺪ ﺑﺮ ﻣﺤﻴﻂ اﻃﺮاف را در ﻣﻘﺎﻃﻊ ﻛﻮﺗﺎه ﻣﺪت و درازﻣﺪت ذﻛﺮ ﻧﻤﺎﻳﺪ ، ﭼﻪ اﺛﺮاﺗﻲ ﻛﻪ ﻣﺴﺘﻘﻴﻤﺎً ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ و ﭼﻪ آﻧﻬﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻏﻴﺮﻣﺴﺘﻘﻴﻢ و ﭘﺲ از اوﻟﻲ اﻳﺠﺎد ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺷﺪ، و در ﺗﺠﺰﻳﻪ و ﺗﺤﻠﻴﻠ ﻬﺎ و اﻧﺘﺨﺎب ﮔﺰﻳﻨﻪ ﺑﻬﻴﻨﻪ ، آﻧﻬﺎ را در ﻧﻈﺮ ﺑﮕﻴﺮ ﻟ . د ﺬا روش ارزﻳﺎﺑﻲ و ﺗﺠﺰﻳﻪ و ﺗﺤﻠ ﻴﻞ اﺛﺮات ﻛ ﻪ ارزﻳﺎب اﻧﺘﺨﺎب ﻧﻤﻮده ، ﺑﺎﻳﺪ ﻣﺸﺨﺺ و ﻧﺤﻮه ﻧﺘﻴﺠﻪ ﮔﻴﺮی ﻣﻌﻴﻦ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ . ارزﻳﺎب ﺑﺎﻳﺪ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﻧﻮﺷﺘﻦ و ﻣﺒﺎﺣﺚ را در ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﻫﺎ، ارزﻳﺎﺑﻲ و دﻳﮕﺮ ﺑﺨﺸ ﻬﺎ ی ﺑﻌﺪی ، ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺗﺮﺗﻴﺒﻲ ﻛﻪ در ﺗﺸﺮﻳﺢ وﺿﻌﻴﺖ ﻣﻮﺟﻮد آﻣﺪه ، رﻋﺎﻳﺖ ﻛﻨﺪ . اﮔﺮ اول ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﻲ، ﺳﭙﺲ اﻗﻠﻴﻢ و ﭘﺲ از آن آﺑ و ﻬﺎ ﺑﻌﺪ زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ و .... ﺑﺤﺚ ﺷﺪه ، اﻧﺪ در ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ و ارزﻳﺎﺑﻲ ﻫﻢ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻫﻤﺎن ﺗﺮﺗﻴﺐ ذﻛﺮ ﺷﻮﻧﺪ . 6 - 5 - 2 - 1 روش ﭘﻴﺶ ﺑﻴ ﻨﻲ و ارزﻳﺎﺑﻲ اﺛﺮات ﻣﻌﻤﻮﻻً ﭼﻬﺎر ﻣﻌﻴﺎر ﻣﻴﺰان اﺛﺮ، داﻣﻨﻪ اﺛﺮ، اﻫﻤﻴﺖ اﺛﺮ و اﺛﺮ ﺑﺎ ﺣﺴﺎﺳﻴﺖ ﻳﺎ ﺗﺄﺛﻴﺮﭘﺬﻳﺮی وﻳﮋه ، ﺑﺮای ﺗﺸﺨﻴﺺ ﺷﺪت و ﻋﻤﻖ ﻳﻚ اﺛﺮ ﺑﻪ ﻛﺎر ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﻲ .ﺷﻮد ار زﻳﺎﺑﻲ اﺛﺮات ﺑﺎﻳﺪ در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﻣﻮارد ﺳﻪ ﮔﺎﻧﻪ : ﺑﺮآورد وﺿﻌﻴﺖ آﻳﻨﺪه ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﺪون اﻧﺠﺎم ﭘﺮوژه = ﮔﺰﻳﻨﻪ «ﻧﻪ » ، ﺑﺮآورد وﺿﻌﻴﺖ آﻳﻨﺪه ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﺎ اﻧﺠﺎم ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﭘﻴﺸﻨﻬﺎدی ﻃﺮاﺣﺎن ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ و ، ﺑﺮآورد وﺿﻌﻴﺖ آﻳﻨﺪه ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﺎ اﻧﺠﺎم ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻳﺎﻓﺘﻪ ﻳﺎ ﭘﻴﺸﻨﻬﺎدی ارزﻳﺎب ، اﻧﺠﺎم ﺷﻮد . روﺷﻬﺎ ی ارزﻳﺎﺑﻲ اﺛﺮات ، دارای ﻃﻴﻒ ﮔﺴﺘﺮده ای اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺳﺎدﮔﻲ ﻗﺎﺑﻞ ﻪ دﺳﺘ ﺑﻨﺪی ﻧﻴﺴﺖ . ﻣﺘﺪاول ﺗﺮﻳﻦ آﻧﻬﺎ روﺷﻬﺎ ی ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﻧﺴﺒﻲ، ﺑﺮرﺳﻴﻬﺎ ی ﮔﺬﺷﺘﻪ ﻧﮕﺮ ﻳﺎ آﻳﻨﺪه ﻧﮕﺮ، ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﻛﻤﻲ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﺠﺰﻳﻪ و ﺗﺤﻠﻴﻞ، ﺗﻐ ﻴ ﻴﺮ درﺻﺪ ﻛﻴﻔﻴﺖ، ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﻣﺰاﻳﺎ - ﻣﻌﺎﻳﺐ ) ﻳﺎ ﻫﺰﻳﻨﻪ – ﻓﺎﻳﺪه ( و ﻳﺎ ﻧﺴﺒﺖ ﻫﺰﻳﻨﻪ - ﻓﺎﻳﺪه ﻫﺴﺘﻨﺪ . ﻫﺮ ﻳﻚ از اﻳﻦ روﺷﻬﺎ ﺑﺮای ﻛﻤﻲ ﻧﻤﻮدن اﺛﺮات ﻛﻴﻔﻲ ﺑﺮ ﻣﺤﻴﻄ ﻬﺎ ی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ، ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ، زﻳﺴﺘﻲ ، اﻗﺘﺼﺎدی و ﻏﻴﺮه ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﻛﺎرﺑﺮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﺜﺎﻟ ﻬﺎ ی زﻳﺎدی ﺑﺮای ﻫﺮ ﻳﻚ ﻣﻲ ﺗﻮان اراﺋﻪ ﻛﺮد ﻛﻪ ارزﻳﺎب ﺟﻬﺖ آﮔﺎﻫﻲ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﻣﺮﺟﻊ )1 (ﺟﻣﺮا ﻌﻪ ﻧﻤﺎﻳﺪ . اﻳﻦ روﺷﻬﺎ ﻋﺒ ﺎرﺗﻨﺪ از : „ روش ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﻧﺴﺒﻲ „ روش ﮔﺬﺷﺘﻪ ﻧﮕﺮ „ روش ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ای „ روش ﺗﻐﻴﻴﺮ درﺻﺪی 18 روش ارزﻳﺎﺑﻲ ، ﺗﻮﺳﻂ ارزﻳﺎب اﻧﺘﺨﺎب و اراﺋﻪ ﮔﺮدد . ﺳﻌﻲ ﺷﻮد ﭘﺎﻳﻪ اﺳﺘﺪ ﻻﻟﻬﺎ ﻳﻜﻨﻮاﺧﺖ ﺑﺎﺷ . ﺪ اﻳﻦ روﺷﻬﺎ ﺑﺎﻳﺪ در اﺑﺘﺪای ﺑﺨﺶ ﭘﻴﺶ " ﺑﻴﻨﻲ و ارزﻳﺎﺑﻲ " ذﻛﺮ .ﻧﺪﺷﻮ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ وزﻧﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻫﺮ ﺷﺎﺧﺺ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄ دﻲ ر ﻣﺤﻴﻄ ﻬﺎ ی ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ، ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ، زﻳﺴﺖ ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ ﺑﻮم ، ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ ، اﻗﺘﺼﺎدی، اﺟﺘﻤ ﺎﻋﻲ و ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ و ... داده ﺷﺪه ، در ﻛﻠﻴﻪ ﮔﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎ اﻋﻢ از ﮔﺰﻳﻨﻪ ﻧﻪ و ﮔﺰﻳﻨﻪ ﻃﺮاﺣﻲ و ﮔﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﭘﻴﺸﻨﻬﺎدی ﺗﻮﺳﻂ ارزﻳﺎب، داﻣﻨﻪ ﺷﺪت و اﻫﻤﻴﺖ اﺛﺮ ﺑﺤﺚ و ﻧﻤﺮه داده ﺷﻮد و ﻳﺎ ﺑﻪ ﺷﻜﻠﻲ ﻧﻮع و داﻣﻨﻪ اﺛﺮ و اﻫﻤﻴﺖ ﻧﻤﺎ ﻳﺶ داده ﺷﻮد . ﺑﺮای ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی از دوﺑﺎره ﻛﺎری، در ﭘﺎﻳﺎن ﻫﺮ ﺑﺨﺶ ﻛﻪ ﭘﻴﺶ ﺑﻴ ﻨﻲ اﺛﺮات در ﻣﺮﺣﻠﻪ اﺟﺮا ﻳﺎ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﻳﺎ ﭘﺲ از اﺗﻤﺎم ﻋﻤﺮ ﻣﻔﻴﺪ ﺳﺪ ﺑﺮ ای ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﺷﻮد، ﻧﺘﻴﺠﻪ ارزﻳﺎﺑﻲ ﻧﻴﺰ ﺑ ﻪ ﺻﻮرت ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﺪه در ﻗﺴﻤﺖ ﺑﺎﻻ ذﻛﺮ ﮔﺮدد ) ﺟﺪول ارزﻳﺎﺑﻲ در ﻣﺮاﺣﻞ اﺟﺮا و ﻬﺮهﺑ ﺑﺮداری .( 6 - 5 - 2 - 2 ﻣﺘﺪوﻟﻮژی ارزﻳﺎﺑﻲ ﮔﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎ و اﻧﺘﺨﺎب ﮔﺰﻳﻨﻪ ﺑﻬﻴﻨﻪ روﺷﻬﺎ ی ﺗﺠﺰﻳﻪ و ﺗﺤﻠﻴﻞ اﺛﺮات و اﻧﺘﺨﺎب ﮔﺰﻳﻨﻪ ﺑﻬﻴﻨﻪ ﺑﻪ ﻗﺮار زﻳﺮ اﺳﺖ : • روش ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳﻲ وﻳﮋه1 • روش ﺻﻮرت رﻳﺰ • ﻣﺎﺗﺮﻳﺴ ﻬﺎ • ﺷﺒﻜﻪ • ﻫﻢ روی ﮔﺬاری ﻻﻳﻪ )ﻫﺎ ﻫﻤﭙﻮﺷﺎﻧﻲ (2 • روش ﻧﻤﻮدار ﺟﺮﻳﺎﻧﻲ • ﻣﺪل ﻛﺎرﮔﺎﻫﻲ • ﻣﺪﻟ ﻬﺎ ی ﺗﻄﺎﺑﻘﻲ و ﻣﺪﻳ ﺮﻳﺖ • ﺷﺎﺧﺺ ﺑﻮم ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ • ﺗﺠﺰﻳﻪ و ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻫﺰﻳﻨﻪ – ﻓﺎﻳﺪه ﺗﺬﻛﺮ : ﺑﺮای ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ روﺷﻬﺎ ، ﺑﻪ ﻣﺘﻮن اﺷﺎره ﺷﺪه در ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﺷﻮد . ) ﻛﻤﻴﺘﻪ ﻣﻠﻲ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺰرگ اﻳﺮان ، ﻣﺎﺗﺮﻳﺲ ICOLD را ﺗﻮﺻﻴﻪ ﻛﺮده ﻛﻪ ﻳﻜﻲ از اﻧﻮاع ﻣﺎﺗﺮﻳﺴ یﻬﺎ ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ذﻛﺮ ﻧﻮع اﺛﺮ اﺳﺖ ( ارزﻳﺎب ﻳﺎ ﺗﻴﻢ ارزﻳﺎﺑﻲ ، ﺑﺎﻳ ﺪ ﻳﻜﻲ از روﺷﻬﺎ ﻳﺎ ﺗﻠﻔﻴﻘﻲ از دو روش را اﻧﺘﺨﺎب ﻧﻤﺎﻳﺪ و روش اﻧﺘﺨﺎﺑﻲ ﺧﻮد را ﻛﺎﻣﻞ ﺷﺮح دﻫﺪ . روﺷﻲ ﻣﻄﻠﻮب ﺗﺮ اﺳﺖ ﻛﻪ : − ﻳﻚ روش ﺳﺎده ﺑﺮای ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﻛﻠﻲ ﺑﺮای ﻛﻠﻴﻪ ﮔﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎ ﻪﺑ را ﻃﻮر ﻳﻜﺠﺎ ﻓﺮاﻫﻢ و اراﺋﻪ ﺳﺎزد . 1 - Ad hoc 2 - Overlaying 19 − ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻌﻤﻴﻢ در ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﻫﻢ ﺗﻴﭗ ﺑﺎ اﺑﻌﺎد ﻛﻮﭼﻚ ﺗﺮ ﻳﺎ ﺑﺰرگ ﺗﺮ ﺑﻮده و در ﻣﻨﺎﻃﻘﻲ ﺑﺎ اﻗﻠﻴﻢ ﻣﺘﻔﺎوت ، ﺗﺎ ﺣﺪود زﻳﺎدی ﻛﺎرﺑﺮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ . − اراﺋﻪ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺑﺎ روﺷﻲ ﻧﺴﺒﺘﺎً آﺳﺎن، ﺗﺎ ﺣﺪ زﻳﺎدی ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از اﻃﻼﻋﺎت ﻣﻮﺟﻮد اﻧﺠﺎم ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ و ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﻴﺮی ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ آن اﺣﺘﻴﺎج ﺑﻪ دﻗﺖ زﻳﺎد ﻳﺎ دﺳﺘﮕﺎه و ﻓﻨﺎوری وﻳﮋه ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ . ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻛﻨﻨﺪﮔﺎن ﻣﺨﺘﻠﻒ ، ﻧﺘﺎﻳﺞ ﻣ ﺘﻔﺎوﺗ ﻲ از آن درک ﻧ . ﻨﺪﻜﻨ ﺑﺮای ﻣﺜﺎل ﻳﻚ ﻧﻔﺮ ﭘﺮوژه را ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮل و دﻳﮕﺮی آن را رد اﻋﻼم ﻧﻨﻤﺎﻳﺪ . − ارزﻳﺎب ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ روش اﻧﺘﺨﺎﺑﻲ ، ﮔﺰﻳﻨﻪ ﻧﻪ و دﻳﮕﺮ ﮔﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎ را در ﻣﺮ ا ﺣﻞ اﺟﺮا و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ، و در آﺧﺮ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﮔﻴﺮی .ﻨﺪﻛ − ارزﻳﺎب ﺑﺎﻳﺪ ﭼﻨﺪ ﺑﺎر ﺑﺎ دﻳﺪﮔﺎﻫﻬﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ و ﺑﺎ ﺗﺄﻛﻴﺪ ﺑﺮ ﻧﻜﺎت ﻣﺨﺘﻠﻒ ، ارزﻳﺎﺑﻲ را ﺗﻜﺮار . ﻛﻨﺪ ﺑﺮای ﻣﺜﺎل درﺻﺪ اﻫﻤﻴﺖ ﻫﺮ ﻋﺎﻣﻞ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ) ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ ، اﻗﺘﺼﺎدی، ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ و ...( را ﺗﻐﻴﻴﺮ داده، ﺿﺮﻳﺐ اﻧﺘﺨﺎب را در اﻋﺪاد ارزﻳﺎﺑﻲ ﺷﺪه اﻋﻤﺎل و در ﺟﺪوﻟ ﻬﺎی ﻧﻬﺎﻳﻲ وارد ﻛﻨﺪ . اﻫﻤﻴﺖ ﻳﺎ ﺗﺄﻛﻴﺪ ﺑﺮ ﻣﺤﻞ ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت، ﻣﺴﻴﺮﻫﺎی ا ﻧﺘﻘﺎل آب ﻳﺎ اﻗﺘ ﺼ ﺎد و ﺳﻮددﻫﻲ ﻃﺮح ، ﺿﺮوری ﺑﻮده وﺑﺮ ﭘﺎﻳﻪ اﻳﻦ اﻃﻼﻋﺎت ﺑﺎﻳﺪ ، ﺑﺎر دﻳﮕﺮ ارزﻳﺎﺑﻲ و ﻧﻤﺮه دﻫﻲ را ﺗﻜﺮار ﻧﻤﺎﻳﺪ . ﺳﭙﺲ ﺑﺎ ﻳﻚ روش ﺗﻠﻔﻴﻘﻲ ، ﻣﺜﻼً ﻗﺮار دادن ﻧﺘﺎﻳﺞ ﭼﻨﺪ دﻳﺪﮔﺎه ﻣﺨﺘﻠﻒ در ﻳﻚ ﺟﺪول ﺳﺎده، ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ ﮔﺰﻳﻨﻪ را ﻛﻪ ﺑﺎ ﺑﻴﺸﺘﺮﻳﻦ ﺷﺮاﻳﻂ ﺗﻄﺒﻴﻖ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ اﻧﺘﺨﺎب و ﺑ ﻪ ﺷﻜﻠﻲ ﻣﺴﺘﺪل ﻣﻌﺮﻓﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ . − ارزﻳﺎب ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ ﺖﺣاﺻﺮ ﻧﻈﺮ ﺧﻮد را ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﮔﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎ اﻋﻼم دا . در دﻟﻴﻞ ﮔﺰﻳﻨﻪ اﻧﺘﺨﺎﺑﻲ ﺧﻮد را اﻇﻬﺎر و در ﭘﺎﻳﺎن ﻣﺒﺤﺚ اﻧﺘﺨﺎب ﮔﺰﻳﻨﻪ ﺑﻬﻴﻨﻪ، ﻧﺘﻴﺠﻪ ﮔﻴﺮی ﻛﻠﻲ را اراﺋﻪ .ﻛﻨﺪ 6 - 5 - 2 - 3 اﺛﺮات ﺳﺪ ﺑﺮ ﻣﺤﻴﻂ ﻓﻴﺰﻳﻜﻮﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ در ﻣﺮاﺣﻞ اﺟﺮا و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری اﺣﺪاث ﺳﺪﻫﺎ ﻣ ﻌﻤﻮﻻً ﻣﻮﺟﺐ اﻳﺠﺎد ﺗﻐﻴﻴﺮاﺗﻲ در ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﻮﺟﻮد ﻣﺆﻟﻔﻪ ﻫﺎی ﻓﻴﺰﻳﻜﻮﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ در ﻣﺤﻞ ﺑﺎﻻدﺳﺖ و ﭘﺎﻳﻴﻦ دﺳﺖ ﺳﺪ ﺷﻮد ﻣﻲ . ﮔﺎﻫﻲ اﻳﻦ ﺗﺄﺛﻴﺮات ، در راﺳﺘﺎی ﺑﻬﺒﻮد وﺿﻊ ﻃﺒﻴﻌﻲ اﺳﺖ و در ﭘﺎره ای از ﻣﻮاﻗﻊ ، اﺛﺮات ﻧﺎﻣﻨﺎﺳﺐ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ را ﺷﺎﻣﻞ ﻣﻲ ﺷﻮد، ﺑ ﻪ ا ﮔﻮﻧﻪ ی ﻛﻪ ﻣﻨﺎﻓﻊ اﺻﻠﻲ اﺣﺪاث ﺳﺪ را ﺑ ﻪ ﻃﻮر ﻧﺴﺒﻲ و ﻳﺎ ﺑ ﻪ ﻃﻮر ﻛﻠﻲ از ﺑﻴﻦ ﻣﻲ .ﺑﺮد ارزﻳﺎب ﺪﺑﺎﻳ ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺒﻲ ﻛﻪ در ﺑﺨﺶ وﺿﻌﻴﺖ ﻣﻮﺟﻮد ﻣﺤﻴﻂ ﻓﻴﺰﻳﻜﻮﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ ﺷﺎﺧﺼ ﻬﺎ ی ﻛﻠﻲ ﺗﺄﺛﻴﺮﭘﺬﻳﺮ را ذﻛﺮ ﻛﺮ ده اﺳﺖ، در اﻳﻦ ﺑﺨﺶ ﻧﻴﺰ اﺛﺮات ﻣﺮاﺣﻞ اﺟﺮا و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری را ﺑﺮ ﺗﻚ ﺗﻚ ﻋﻮاﻣﻞ ، ﭘﻴﺶ ﺑﻴ ﻨﻲ و ارزﻳﺎﺑﻲ .ﻛﻨﺪ اﻟﻒ - اﺛﺮات ﺳﺪ ﺑﺮ ﺗﻮﭘﻮﮔﺮ اﻓﻲ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﺤﺪوده ای ﻛﻪ ﺑﻪ زﻳﺮ آب ﺧﻮاﻫﺪ رﻓﺖ ، ﺗﻐﻴﻴﺮاﺗﻲ ﻛﻪ در ﻃﻲ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻲ در ﭘﺴﺘﻲ و ﺑﻠﻨﺪی ﻃﺒﻴﻌﻲ ﻣﻨﻄﻘﻪ وارد ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ و ﺗﻐﻴﻴﺮاﺗﻲ ﻛﻪ در ﺳﻴﻤﺎی ﻛﻠﻲ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑ ﻪ وﺟﻮد ﻣﻲ ، آﻳﺪ ذﻛﺮ ﮔﺮدﻧﺪ . اﺑﻌﺎد ﺗﻘﺮﻳﺒﻲ درﻳﺎﭼﻪ ﭘﺸﺖ ﺳﺪ ذﻛﺮ ﺷﻮﻧﺪ . – ب اﺛﺮات ﺑﺮ ﺟﻮ و اﻗﻠﻴﻢ اﺛﺮات ﺑﺮ دﻣﺎی ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﻼﻓﺼﻞ ﺳﺪ، ﺗﻐﻴﻴﺮات در ﺟﺎﺑ ﻪ ﺟﺎﻳﻲ ﻃﺒﻴﻌﻲ ﻫﻮا، اﺛﺮات ﺑﺮ ﺗﺒﺨﻴﺮ، ﻧﻢ ﻧﺴﺒﻲ، روزﻫﺎی ﻳﺨﺒﻨﺪان ﻣﻨﻄﻘﻪ، اﻳﺠﺎد ﻣﻪ، ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ و ﮔﻠﺒﺎد ﻣﻨﻄﻘﻪ ﭘﻴﺶ ، ﺑﻴﻨﻲ ﺷﻮد و ﺧﻮب و ﺑﺪ ﺑﻮدن آﻧﻬﺎ و ﺑﻮﻳﮋه ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻣﻪ و ﺗﻌﺪاد ﺗﻘﺮﻳﺒﻲ روزﻫﺎی ﻣﻪ آﻟﻮد ﺑﺤﺚ ﺷﻮد . 20 ج – اﺛﺮات ﺑﺮ زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ ﺗﺄﺛﻴﺮات ﻓﻴﺰﻳﻚ و ژﺋﻮﻓﻴﺰﻳﻚ ﺳﺪ ﺑﺮ ﻣﺤﻴﻂ، در ﻫﻨﮕﺎم اﺟﺮای ﻃﺮح و در زﻣﺎن ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری در ﺑﺨﺸ ﻬﺎ زﻳﺮ ی ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ و ﺑﺤﺚ ﺷﻮﻧﺪ . • اﻓﺰاﻳﺶ ﻟﻐﺰش و را ﻧﺶ زﻣﻴﻦ در اﻃﺮاف ﺳﺪ • ﺣﺬف ﺳﻴﻼﺑ ﻬﺎ ی ﻛﻮﭼﻚ و ﺑﺰرگ در ﺑﺎﻻدﺳﺖ و ﭘﺎﻳﻴﻦ دﺳﺖ ﺳﺪ و ﺗﻐﻴ ﻴ ﺮات رﺳﻮب ﮔﺬاری و ا ﺛﺮات ﺑﻌﺪ ی آﻧﻬﺎ – د اﺛﺮات ﺑﺮ ﺧﺎک ﺷﻨﺎﺳﻲ ﻣﻨﻄﻘ ﻪ − اﻓﺰاﻳﺶ ﺷﻴﺒ ﻬﺎ در اﺛﺮ ﻧﻔﻮذ آب درﻳﺎﭼﻪ ﺑﻪ د رون ﻻﻳﻪ ﻫﺎی ﻣﺸﺮف و وﺟﻮد ﺳﺎزﻧﺪﻫﺎی ﺳﺴﺖ وارﻳﺰه ای ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ . دﺷﻮ ﺧﻄﺮ ﻫﺎی رﻳﺨﺘﻪ ﺷﺪن اﻳﻦ ﺧﺎﻛ در ﻬﺎ ﻋﻤﻠﻜﺮد درﻳﭽﻪ ﻫﺎ و ﺗﻮرﺑﻴﻨ ﻬﺎ ﺗﺬﻛﺮ داده ﺷﻮد . − اﻓﺰاﻳﺶ ﻓﺮﺳﺎﻳﺶ دﻳﻮاره ﻫﺎی رودﺧﺎﻧﻪ و ﺧﻂ ﺳﺎﺣﻞ درﻳﺎﭼﻪ ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﺷﻮد . − ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻧﻔﻮذﭘﺬﻳﺮی ﺧﺎﻛ ﻬﺎ و ﻳﺎ اﺷﺒﺎع ﺷﺪن آﻧﻬﺎ از آب و ﺣﺬف ﺗﺨﻠﺨﻞ و ﺑﺎﺗﻼﻗﻲ ﺷﺪن زﻣﻴﻨ ﻬﺎ ی ﭘﻴﺮاﻣﻮن و اﺛﺮﻫﺎی ﻣﻨﻔﻲ آن ذﻛﺮ .دﺷﻮ − اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻮاد زاﺋﺪ ﺟﺎﻣﺪ و ﺗﺄﺛﻴﺮ ﺟﺎﻧﺒﻲ آﻧﻬﺎ ﺑﺮ آﻟﻮدﮔﻲ ﺧﺎﻛ ﻬﺎ ی ﻣﻨﻄﻘﻪ ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﺷﻮد . ﻫ- اﺛﺮات ﺑﺮ آﺑ ﻬﺎ ی ﺳﻄﺤﻲ ﻣﻨﻄﻘﻪ − اﺛﺮات ﺑﺮ ﻛﻤﻴﺖ آﺑ ﻬﺎ ی ﺳﻄﺤﻲ در ﻣﺮﺣﻠﻪ اﺟﺮا و آﺑﮕﻴ ﺮی ﺳﺪ، ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺑﺪه ﭘﺎﻳﻪ در ﻣﺮﺣﻠﻪ اﺟﺮا و ﺗﺄﺛﻴﺮ آن ﺑﺮ ﻣﺼﺎرف ﻣﺨﺘﻠﻒ و ﺣﻴﺎت آﺑﺰﻳﺎن و ﻣﻮﺟﻮدات ﻛﻒ زی رودﺧﺎﻧﻪ ذﻛﺮ .ﺷﻮد − اﺛﺮات ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ اﻓﺰاﻳﺶ ﻛﺪورت آب رودﺧﺎﻧﻪ و ﺳﺪ در اﺛﺮ اﻓﺰاﻳﺶ ﻓﺮﺳﺎﻳﺶ ﻧﺎﺷﻲ از ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺣﻔﺎری و ﺳﺪﺳﺎزی ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ و ﺑﺤﺚ ﺷﻮد . − اﻣﻜﺎن ﺑﺮﮔﺸﺖ ﺷﻴﺮاﺑﻪ ﻫﺎی ﺑﺘﻦ و ﻳﮕﺮ د ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻲ ﺑﻪ ﻛﻒ رودﺧﺎﻧﻪ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ اﻣﻜﺎن ﺗﻐﻴﻴﺮ در ﻗﻠﻴﺎﺋﻴﺖ آب ﭘﻴﺶ ﺑﻴ ﻨﻲ ﺷﻮد . − اﻣﻜﺎن اﻧﺤﻼل ﻣﻮاد ﻛﻒ درﻳﺎﭼﻪ ﺳﺪ در آب و ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻛﻴﻔﻴﺖ آب ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ .ﻧﺪﺷﻮ − اﺛﺮات اﻓﺰاﻳﺶ اﻛﺴﻴﮋن ﻣﺤﻠﻮل، رﺳﻮب ﮔﺬاری و ﺗﻪ ﻧﺸﻴﻨﻲ در ﺑﻬﺒﻮد ﻛﻴﻔﻴﺖ آب ﻣﺨﺰن درﻳﺎﭼﻪ ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﺷﻮد . − اﺛﺮات اﻓﺰا ﻳﺶ ﻳﺎ رﺳﻮب و ﻛﺎﻫﺶ ﻣﻮاد ﻣﻐﺬی و اﻣﻜﺎن ﺗﺴﺮﻳﻊ ﻳﺎ ﻛﺎﻫﺶ ﻳ ﻮﺗﺮوﻓﻴﻜﺎﺳﻴﻮن ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﺷﻮد . − اﺛﺮات رﻫﺎﺳﺎزی ﺟﺮﻳﺎن ﮔﻞ آﻟﻮد ﺑﺮ رﺳﻮب ﮔﺬاری در ﻣﺠﺎری و ﻛﻨﺎره ﻫﺎی ﭘﻠ ﻬﺎ و ﻣﺴﻴﺮ رودﺧﺎﻧﻪ اﺻﻠﻲ و آﺑﺰﻳﺎن آن ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﺷﻮد . − ﺑﺮآورد رﺳﻮب در ﭘﺸﺖ ﺳﺪ و اﺛﺮ ﻣﺜﺒﺖ و ﻣﻨﻔﻲ آن در ﭘﺎﻳﻴﻦ دﺳﺖ ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﺷﻮﻧﺪ . − اﺛﺮات ﺑﺮ ﻣﺼﺎرف ﻓﻌﻠﻲ و ﻛﻢ و زﻳﺎد ﺷﺪن آن ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﮔﺮدد . 21 و – اﺛﺮات ﺑﺮ آﺑ ﻬﺎ ی زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ − اﺛﺮات ﺑﺮ ﺑﺎﻻآﻣﺪن آﺑ ﻬﺎ ی زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ و ﺗﻐﺬﻳﻪ ﺳﻔﺮه آﺑﺪار ﻣﻨﻄﻘﻪ و اﻓﺰاﻳﺶ ﺣﺠﻢ ذﺧﻴﺮه آب و ﺳﻬﻮ ﻟﺖ دﺳﺘﺮﺳﻲ ﺑﻪ ﭼﺎﻫ ﻬﺎ ی ﭘﺎﻳﻴﻦ دﺳﺖ، اﻣﻜﺎن ﺟﺎری ﺷﺪن ﭼﺸﻤﻪ ﻫﺎ، ﻛﺎﻫﺶ ﻣﺼﺮف ﻧﻴﺮو ﺟﻬﺖ اﺳﺘﺤﺼﺎل آب، اﻓﺰاﻳﺶ آﺑﺪﻫﻲ ﭼﺎﻫ ﻬﺎ و ﻗﻨﺎﺗ ﻬﺎ و ﭼﺸﻤﻪ ﻫﺎ ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﺷﻮﻧﺪ . − ﺗﺄﺛﻴﺮ ﺑﺎﻻ آﻣﺪن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﺮ ﻜ زﻫ ﺸﻲ اراﺿﻲ ﻣﺠﺎور ﻣﺸﺮف ﺑﻪ ﻣﺨﺰن و ﭘﺎﻳﻴﻦ دﺳﺖ ﻣﺨﺰن ﺑﺮرﺳﻲ . ﻧﺪﺷﻮ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ اﻣﻜﺎن ﺑﺎﺗﻼﻗﻲ ﺷﺪن ﺑﺎﺷﺪ ﺣﺘﻤﺎً ﺗﺬﻛﺮ داده ﺷﻮد . − ﺗﺄﺛﻴﺮ ﺑﺮ ﻛﻴﻔﻴﺖ ﺳﻔﺮه ﻫﺎی آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﺷﻮﻧﺪ . − اﺛﺮات ﺑﺮ ﻣﺼﺎرف آب و ﻛﻢ و زﻳﺎد ﺷﺪن آن ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﮔﺮدد . 6 - 5 - 2 - 4 اﺛﺮات اﺣﺪاث ﺳﺪ ﺑﺮ ﻣﺤﻴﻂ اﻧﺴﺎن ﺳﺎﺧﺖ در ﻣﺮاﺣﻞ اﺟﺮا و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری اﻟﻒ - اﺛﺮات ﺑﺮ ﻛﻴﻔﻴﺖ ﻫﻮا در ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ ﺗﻴﻢ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗﻲ ﺿﺮورت ﺑﺮرﺳﻲ اﻳﻦ ﺑﺨﺶ را ﻧﻴﺰ ﺗﺸﺨﻴﺺ دﻫﺪ ، اﺛﺮ ﺑﺮ اﻓﺰاﻳﺶ ﻏﺒﺎر در ﻣﻨﻄﻘﻪ، اﻓﺰاﻳﺶ ﮔﺎزﻫﺎی ﻮده آﻟ ﻛﻨﻨﺪه ﻫﻮا ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻛﺮﺑﻦ ﻣﻮﻧﻮﻛﺴﻴﺪ، ﺳﻮﻟﻔﻮردی اﻛﺴ ﻴﺪ و اﻛﺴﻴﺪﻫﺎی ازت را ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ و ذ ﻛﺮ . ﺪﻛﻨ در ﺻﻮرت وﺟﻮد آﻟﻮدﮔﻲ ، اﻧﺪﻳﺲ PSI ﺑﺎﻳﺪ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ و ﺗﻄﺎﺑﻖ ﻳﺎ ﻋﺪم ﺗﻄﺎﺑﻖ ﺑﺎ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ ذﻛﺮ ﮔﺮدد . ﺿﻤﻨﺎً ﻣﻮارد زﻳﺮ ﺣﺘﻤﺎً ﻣﻲ ﺑﺎﻳﺴﺖ ﻣﺪﻧﻈﺮ ﻗﺮار ﮔﻴﺮد : • ﭼﻨﺪ درﺻﺪ ﺑﻪ رﻃﻮﺑﺖ ﻧﺴﺒﻲ ﻣﻨﻄﻘﻪ اﺿﺎﻓﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد؟ ﻧ ﺘﻴﺠﻪ ﻣﺜﺒﺖ اﺳﺖ ﻳﺎ ﻣﻨﻔﻲ؟ آﺛﺎر در ﺣﺪ ﺗﻠﻄﻴﻒ ﻫﻮا اﺳﺖ و ﻫﻮا را ﺑﻪ ﻣﺤﺪوده آراﻣﺶ ﻧﺰدﻳﻚ ﺗﺮ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ ﻳﺎ ﺧﻴﺮ؟ • ﻣﻴﺰان ذرات ﻣﻌﻠﻖ و ﮔﺎزﻫﺎی 2 SO وX NO و2 CO در اﺛﺮ ﻓﻌﺎﻟﻴﺘﻬﺎ ی ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت ﭼﻘﺪر اﺿﺎﻓﻪ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . • در ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ آﻟﻮدﮔﻴ ﻬﺎ ی ﻫﻮا، ﻣﻨﺘﺸﺮه در اﺛﺮ ﻓﻌﺎﻟﻴﺘﻬﺎ ی ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت ﺳﺪ ﺑﻴﺶ از ﺣﺪ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﺑﺎﺷﺪ و ﻳﺎ ﻻاﻗﻞ در ﻣﻮاﻗﻌﻲ ﺑﻪ ارﻗﺎم ﺑﺎﻻی اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﺑﺮﺳﺪ، اﻋﻼم .ﺷﻮد ب - اﺛﺮات ﺻ ﻮﺗ ﻲ در ﻣﻨﻄﻘﻪ در ﻣﺮاﺣﻞ اﺟﺮا ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻣﻴﺰان ﺳﺮ و ﺻﺪا در ﺷﺐ و روز و ﻣﻴﺰ اﻧﻲ ﻛﻪ ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﻣﻲ ﺷﻮد ﺑﻪ ﻣﻌﺪل ﺳﺮ و ﺻﺪ ا در ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺳﺪ ﻳﺎ ﺷﻬﺮﻫﺎی اﻃﺮاف اﻓﺰوده ﺷﻮد و اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ ﺑﺎ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ و در ﺻﻮرت ﻟﺰوم رﻫﻨﻤﻮد داده ﺷﻮد . آن ﭼﻪ ﻣﺴﻠﻢ اﺳﺖ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻲ و دﺳﺘﮕﺎﻫ ﻬﺎ ﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻛﺎر ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد ﻣﻲ ، ﺳﺮ و ﺻﺪای زﻳﺎدی ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﻛﺮ د و ﻣﺴﻠﻤﺎً ﺗﺮاز ﺻﻮﺗﻲ ﻣﻨﻄﻘﻪ را اﻓﺰاﻳﺶ ﺧﻮاﻫﻨﺪ داد . اﮔﺮ ﺳﻄﺢ ﺻﻮت در ﻗﺴﻤﺘ ﻬﺎ ی ﻣﺴﻜﻮﻧﻲ ﻳﺎ ﺑﻴﺮون ﻛﺎرﮔﺎه از ﺣﺪ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﺧﺎرج ﺷﻮد، دﺳﺘﻮرات اﻳﻤﻨﻲ ﺻﺎدر ) د ﺷﻮ در ﻗﺴﻤﺖ ﻛﺎﻫﺶ اﺛﺮات ﺳﻮء (. 22 ج- اﺛﺮات ﻓﺎﺿﻼﺑ ﻬﺎ ﻓﺎﺿﻼﺑ ﻬﺎ ی ﺗﻮﻟﻴﺪ ی در ﻣﺤﻴﻄ ﻬﺎ ی اﻧﺴﺎن ﺳﺎﺧﺖ و ﻳﺎ اﻓﺰاﻳﺶ ﭘﺴﺎﺑ ﻬﺎ ی ﻛﺸﺎورزی در ﺻﻮرت ﻳﺎﺑﻲ راه ﺑﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎﻻدﺳﺖ، ﻣﺨﺰن ﺳﺪ و ﻳﺎ ر ودﺧﺎﻧ ﻪ ﭘﺎﻳﻴﻦ دﺳﺖ آﻟﻮدﮔﻴ ﻬﺎ ی ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ و زﻳﺴﺖ ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ ﺑﻪ دﻧﺒﺎل ﺧﻮاﻫ ﻨ ﺪ داﺷﺖ . در ﺑﺨﺶ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ اﻧﺴﺎﻧﻲ ﺑﺎ وﻳﮋﮔﻴ ﻬﺎ ﺑﻮم ی ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ ﺑﺎﻳﺪ اﻓﺰاﻳﺶ ﺗﻮﻟﻴﺪ اﻧﻮاع ﻓﺎﺿﻼﺑ ﻬﺎ ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﺷﻮد . در اﻳﻦ ﺑﺨﺶ ﺑﺎﻳﺪ اﺛﺮ ﻓﺎﺿﻼب ﺑﺮ ﻣﻮاردی ﻣﺎﻧﻨﺪ : ﻛﺎﻫﺶ اﻛﺴﻴﮋن ﻣﺤﻠﻮل، اﻓﺰاﻳﺶ رﺷﺪ ﺟﻠﺒﻜ ﻬﺎ و ﺷﺮاﻳﻂ ﻳﻮ ﺗﺮوﻓﻴﻜﺎﺳﻴﻮن، اﻓﺰا ﻳ ﺶ ﻣﻮاد آﻟﻲ ﻣﺤﻠﻮل و ﻣﻌﻠﻖ (COD, TOD – BOD) ، اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻮاد ﻣﻌﻠﻖ، اﻓﺰاﻳﺶ ﻛﻠﻴﻔﺮم ﻣﺪﻓﻮﻋﻲ، ﺗﻐﻴﻴﺮاتpH و ﺑﺎﻗﻴﻤﺎﻧﺪه ﺧﺸﻚ ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ و دﺳﺘﻮرا ت ﻻزم ﺑﺮای ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی از ورود ﻓﺎﺿﻼﺑ ﻬﺎ ی ﺧﺎﻧﮕﻲ و ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت و ﺻﻨﻌﺘﻲ ﺑﻪ آﺑ ﻬﺎ ی ﺟﺎری داده ﺷﻮد .ً ﺿﻤﻨﺎ ﻣﻮارد زﻳﺮ ﺑﺎﻳﺪ رﻋﺎﻳﺖ ﮔﺮدد : − ﻧﻮع ﺗﺼﻔﻴﻪ ﻫﺎ و ﺗﺼﻔﻴﻪ ﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ در ﻃﺮح ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﺷﺪه اﻧﺪ ، ذﻛﺮ ﺷﻮﻧﺪ . − ﻣﻮاد زاﺋﺪ ﺟﺎﻣﺪ ﻛﻪ در دو ﺑﺨﺶ ﻣﺮﺣﻠﻪ اﺟﺮا ﻪ ﺑ وﺟﻮد ﺧﻮاﻫﺪ آﻣﺪ . اول ﻧﺨﺎﻟﻪ ﻫﺎی ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻲ و دوررﻳﺰ ﻫﺴﺘﻪ رﺳﻲ ، دوم ﻣﻮاد زاﺋﺪ و زﺑﺎﻟﻪ ﻫﺎی ﻛﺎرﮔﺎﻫ ﻬﺎ و ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت، ﻣﻴﺰان ﻫﺮ ﻳﻚ و ﻣﺤﻞ دﻓﻊ ﻧﻬﺎﻳﻲ آﻧﻬﺎ ﺑ ﺮرﺳﻲ و در ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ دﻓﻊ ﻧﺎ درﺳﺖ اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﮔﻴﺮد، ﺧﻄﺮات ﻣﺮﺑﻮط ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ .ﻧﺪﺷﻮ − دﻓﻊ ﻣﻮاد زاﺋﺪ در ﺳﺎﻳﺘ ﻬﺎ ی ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺑﺴﻴﺎر ﻣﺸﻜﻞ ﺳﺎز و دﺳﺖ و ﭘﺎﮔﻴﺮ اﺳﺖ، زﻳﺮا ﻛﻤﺘﺮ از آن ﺣﺪی اﺳﺖ ﻛﻪ ﻧﻴﺎز ﺑﻪ ﻳﻚ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ دﺳﺘﻮرات ﻣﺪﻳﺮﻳﺘﻲ ﻛﺎرﮔﺎه ﺑﺎﻳﺪ ﺻﺎدر .دﺷﻮ − اﺛﺮات ﻣﺮﺣ ﻠﻪ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﺳﺪ در اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻮاد زاﺋﺪ ﺟﺎﻣﺪ ) زﺑﺎﻟﻪ و ﻧﺨﺎﻟﻪ ( ﭼﻪ از ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺴﻜﻮﻧﻲ و ﭼﻪ از ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ و ذﻛﺮ ﮔﺮدد . − روﺷﻬﺎ ی دﻓﻊ ﻣﻮاد زاﺋﺪ ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﺷﻮﻧﺪ . اﮔﺮ ﻣﺪﻳﺮان ﺳﺪ و ﻣﺴﺌﻮﻻن، ﻣﻮاد زاﺋﺪ ﺟﺎﻣﺪ را ﺑﻪ درﺳﺘﻲ دﻓﻊ ﻧﻜﻨﻨﺪ آﻟﻮدﮔﻴ ﻬﺎ ی آب و ﺧﺎک ، و ﻫﻮا ﭼﻪ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . − ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ آﻳﺎ ﺑﺎزﻳﺎﻓﺘ ﻬﺎ ی ﻏﻴﺮﻣﺠﺎز و ﻏﻴﺮﺑﻬﺪاﺷﺘﻲ اﺗﻔﺎق ﺧﻮاﻫﺪ اﻓﺘﺎد ﻳﺎ ﻧﻪ؟ در ﺻﻮرت اﺗﻔﺎق اﻓﺘﺎدن دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻠﻬﺎ ی ﻣﺪﻳﺮﻳﺘﻲ در ﺑﺨﺶ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺻﺎدر و اﺑﻼغ .دﺷﻮ 6 - 5 - 2 - 5 اﺛﺮات ﺳﺪ ﺑﺮ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ در ﻣﺮاﺣﻞ اﺟﺮا و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری اﺛﺮات ﻋﻤﻮﻣﻲ ﻓﻌﺎﻟﻴﺘﻬﺎ ی ﭘﺮوژه ﺳﺪﺳﺎزی ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺳﺒﺐ ﺗ ﻐﻴﻴﺮ در اﻧﻮاع ﺟﻤﻌﻴﺖ و ﺗﻮزﻳﻊ ﺟﻐﺮاﻓﻴﺎﻳﻲ ﮔﻴﺎﻫﺎن و ﺟﺎﻧﻮران ﻣﻨﻄﻘﻪ . دﺷﻮ اﺛﺮات اﺣﺪاث ﺳﺪ ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺑﺮ ﭼﺮﺧﻪ ﻫﺎی ﺣﻴﺎﺗﻲ ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺎی در ﺧﻄﺮ اﻧﻘﺮاض ﻛﻪ ﺑﺎ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﺧﻮد ﺳﺎزﮔﺎری ﻳﺎﻓﺘﻪ اﻧﺪ، ﻣﺆﺛﺮ اﺳﺖ . اﺟﺮای ﭘﺮوژه ﺳﺪ ﻫﻤﻮاره ﺑﺮ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ اﺛﺮات ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ و ﻏﻴﺮﻣﺴﺘﻘﻴﻢ دارد اﺛﺮات ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ آن ﺷﺎﻣﻞ ﺗﺼﺮف زﻣﻴﻦ، ﺗﺨﺮﻳﺐ زﻳﺴﺘﮕﺎﻫ ﻬﺎ ی ﺟﺎﻧﻮری و ﮔﻴﺎﻫﻲ و اﺛﺮات ﻏﻴﺮﻣﺴﺘﻘﻴﻢ آن ﺷﺎﻣﻞ اﻓﺰاﻳﺶ رﻃﻮﺑﺖ ، آﻟﻮدﮔﻲ آب و ﺧﺎک، ﺗﻐﻴﻴﺮ در ﺗﺮاز آب و ﻏﻴﺮه اﺳﺖ . 23 اﻟﻒ- اﺛﺮات ﺳﺪ و درﻳﺎﭼﺔ آن ﺑﺮ ﺟﻮاﻣﻊ ﮔﻴﺎﻫﻲ ﻻزم اﺳﺖ اﻗﺪام ﺑﻪ ﺗﻬﻴﻪ ﻓﻬﺮﺳﺘﻲ از ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺎی ﮔﻴﺎﻫﻲ ﺣﺴﺎس و ﺑﺎ ارزش ﻣﻨﻄﻘﻪ . دﻛﺮ اﻧﻮاع ﺟﻮاﻣﻊ ﮔﻴﺎﻫﻲ ﻛﻪ ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ ، ذﻛﺮ ﺷﻮﻧﺪ . ﻧﻮع ﺗﺄﺛﻴﺮ ﺧﻮب ﻳﺎ ﺑﺪ و ﻣﻴﺰان ﺗﺄﺛﻴﺮ ﺑ ﻪ ﻃﻮر ﻣﺸﺨﺺ ) ﻣﺜﻼً ﻧﻤﺮه دادن ﺑﺎ ﻋﻼﻣﺖ ﭼﻨﺪ ﻣﺜﺒﺖ و ﭼﻨﺪ ﻣﻨﻔﻲ ( در ﺟﺪول ﻧﺸﺎن داده ﺷﻮد . ﺑﺮای ارزﻳﺎﺑﻲ اﺛﺮات ﺳﺪ ﺑﺮ ﺟﻮاﻣﻊ ﮔﻴﺎﻫﻲ ﻻزم اﺳﺖ ﺑﻪ ﻣﻄﺎﻟﺐ زﻳﺮ ﺗﻮﺟﻪ ﺧﺎص .ﺷﻮد − ﺗﻌﻴﻴﻦ ارﺗﺒﺎط ﺟﻮاﻣﻊ ﮔﻴﺎﻫﻲ و ﺟﻮاﻣﻊ ﺟﺎﻧﻮری ﻣﻨﻄﻘﻪ − ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺳﻄﺢ و ﺣﺠﻢ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﻴﺎﻫﻲ ﻛﻪ ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ و ﻳﺎ ﻏﻴﺮﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺳﺪ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ ﻳﺎ ﺑﻪ زﻳﺮآب ﻣﻲ روﻧﺪ و ﻳﺎ ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺤﻴﻂ ﺑﺮای آﻧﻬﺎ ﻣﺴﺎﻋﺪ ﻣﻲ .دﺷﻮ − اﺛﺮات رﻃﻮﺑﺖ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻫﻮا در ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺎ و ﺟﻮاﻣﻊ ﮔﻴﺎﻫﻲ، ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺑﻌﻀﻲ زﻳﺴﺘﮕﺎﻫ ﻬﺎ ، اﻓﺰاﻳﺶ ﮔﻴﺎﻫﺎﻧﻲ ﻛﻪ رﻃﻮﺑﺖ دوﺳﺖ ﻫﺴﺘﻨﺪ . ﭘﻮﺷﺶ ﺳﺒﺰ ﺗﺪرﻳﺠﻲ ﺷﻴﺒ ﻬﺎ و ﻳﺎ ﮔﻴﺎﻫﺎن دﺳﺖ ﻛﺎﺷﺖ . − اﺛﺮات ﺑﺮ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺣﺴﺎس ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ − اﺛﺮات ﻛﻢ ﺷﺪن ﻳﺎ زﻳﺎد ﺷﺪن دﺳﺘﺮﺳﻲ ﺑﻪ ﻣﻨﺎﻃﻖ در ﺗﺨﺮﻳﺐ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﻴﺎﻫﻲ ب - اﺛﺮات ﺳﺪ و درﻳﺎﭼﻪ ﺑﺮ ﺟﻮاﻣﻊ ﺟﺎﻧﻮری و زﻳﺴﺘﮕﺎﻫ ﻬﺎ ی آﻧﻬﺎ در ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ارزﻳﺎﺑﻲ اﺛﺮات ﺳﺪ و درﻳ ﺎﭼﻪ آن ﺑﺮ ﺟﻮاﻣﻊ ﺟﺎﻧﻮری و زﻳﺴﺘﮕﺎﻫ ﻬﺎ ی آن ، اﻓﺰون ﺑﺮ ﻣﻄﺎﻟﺒﻲ ﻛﻪ ﺷﺒﻴﻪ ﺑﻨﺪ 6 - 4 - 3 - 3 اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﮔﺮدد، ﻻزم اﺳﺖ وﻳﮋﮔﻴ ﻬﺎ ی ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺎی ﻧﺎدر و ﻳﺎ در ﺧﻄﺮ اﻧﻘﺮاض ﺗﻬﻴﻪ ﺷﻮﻧﺪ . روﺷﻬﺎ ی ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺗﺤﺖ ﻛﻨﺘﺮل ﺳﺎزﻣﺎن ﺣﻔﺎﻇﺖ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ . دﺷﻮ از ﺟﻤﻠﻪ اﻗﺪاﻣ ﻬﺎی ﻣﺪﻳﺮﻳﺘﻲ، ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﻪ ﻣﻤﻨﻮﻋﻴﺖ ﺷﻜﺎر و ﺻﻴﺪ، زﻣﺎن ﺷﻜﺎر و ﺻﻴﺪ، ﺻﺪور ﭘﺮواﻧﻪ، ﻣﺠﻮز ﭼﺮای دام، اﺣﺪاث ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﻣﻌﺎدن و ﻏﻴﺮ ه اﺷﺎره ﻛﺮد . 6 - 5 - 2 - 6 اﺛﺮات ﺳﺪ ﺑﺮ ﻣﺤﻴﻂ اﻗﺘﺼﺎدی، اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ و ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ در ﻣﺮاﺣﻞ اﺟﺮا و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری اﻟﻒ- اﺛﺮات ﺑﺮ وﺿﻌﻴﺖ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ − اﺛﺮات ﺑﺮ ﻋﻮاﻣﻞ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ، ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺟﻤﻌﻴﺖ، ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺳﺎ ﺧﺘﺎر ﺳﻨﻲ و ﺟﻤﻌﻴﺖ و ﺑﻌﺪ ﺧﺎﻧﻮارﻫﺎ ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ و ذﻛﺮ .دﺷﻮ − اﺛﺮ ﺑﺮ ﺗﻌﺪاد و درﺻﺪ ﺑﺎﺳﻮادان و اﻓﺰاﻳﺶ ﻳﺎ ﻛﺎﻫﺶ ﺗﺨﺼﺼ ﻬﺎ ی ﺣﺮﻓﻪ ای در ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻃﺮح ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ .ﻧﺪﺷﻮ − اﺛﺮات ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻲ و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﺑﺮ ﻣﻬﺎﺟﺮﺗ ﻬﺎ ، ﻣﻬﺎﺟﺮت ﻛﺎرﮔﺮان ﺑﻪ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻃﺮح، ﺗﺨﻠﻴﺔ روﺳﺘﺎﻫﺎ و ﻣﻬﺎﺟﺮت ﺑﻪ ﻣﺤﻞ ﺳﺪ و ﻣ ﻬﺎﺟﺮت اﻓﺮاد از ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻃﺮح و ﺗﺄﺛﻴﺮات ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ آﻧﻬﺎ ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﺷﻮد . − اﺛﺮات ﺑﺮ ﺳﺎﺧﺘﺎر اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ، ﺗﻌﺪاد اﻓﺮاد، وﺿﻌﻴﺖ ﺳﻨﻲ، ﺑﻌﺪ ﺧﺎﻧﻮار، ورود ﺟﻤﻌﻴﺘ ﻬﺎ ی ﻣﺘﻔﺎوت ﻛﺎرﮔﺮ، ﻣﺘﺨﺼﺺ، ﻣﺪﻳﺮان ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﺷﻮد . اﻓﺰاﻳﺶ و ﻛﺎﻫﺶ ﻣﻴﺰان ﺳﻮاد و ﺗﺤﺼﻴﻼت، ﻛﺎرﮔﺮان و ﻧﻴﺮوی ﻛﺎر ﺑﺮرﺳﻲ و ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﺷﻮد . − ﺗﻐﻴﻴﺮات ﮔﺮوﻫ ﻬﺎ ی روﺳﺘﺎﻳﻲ دارای زﻣﻴﻦ و آﻧﻬﺎﻳﻲ ﻛﻪ زﻣﻴﻦ از دﺳﺖ ﻣﻲ دﻫﻨﺪ ذﻛﺮ ﺷﻮد . 24 − ﻪﺟﺎﺑ ﺟﺎﻳﻲ اﺟﺒﺎری اﻓﺮاد، ﺗﻌﺪادی ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺟﺎﺑ ﻪ ﺟﺎ ﺷﻮﻧﺪ، ﻣﻴﺰان ﻏﺮاﻣﺘﻲ ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ اﻳﺸﺎن ﭘﺮداﺧﺖ ﺷﻮ د و ﻋﻮارض ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ ﻣﻬﺎﺟﺮت اﻳﺸﺎن ﺑﻪ ﺷﻬﺮﻫﺎ و ﻳﺎ ﺷﻐﻠ ﻬﺎ ی ﻛﺎذب و ﻳﺎ اﺷﺘﻐﺎل دوﺑﺎره در ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺳﺪﺳ ﺎزی و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﺑﻌﺪ از آن ﺑﺎﻳﺪ ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ و ذﻛﺮ .دﺷﻮ ﺗﺬﻛﺮ : ذﻛﺮ ﺗﻌﺪاد اﻓﺮادی ﻛﻪ ﺟﺎﺑ ﻪ ﺟﺎ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ و ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻴﺰان ﻏﺮاﻣﺖ ﻣﺘﻌﻠﻘﻪ ، اﺟﺒﺎری اﺳﺖ . − اﺛﺮات ﺟﺎ ﺟﺎﺑﻪ ﻳﻲ اﻧﺴﺎﻧ ﻬﺎ و از دﺳﺖ دادن ﻣﻨﺎزل و ﻣﺰرﻋﻪ و ﻋﻮارض ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ ﻏﺮاﻣﺖ در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺟﺎ ﺟﺎﺑﻪ ﻳﻲ اﻓﺮاد ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ و ذﻛﺮ .دﺷﻮ ب - اﺛﺮات ﺑﺮ وﺿﻌﻴﺖ اﻗﺘﺼﺎدی − اﺛﺮ ﺑﺮ ﺳﻄﺢ درآﻣﺪ و ﻣﺨﺎرج ﻣﺮدم و ﻣﺸﺎﻏﻞ ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ روﺳﺘﺎﻫﺎی اﻃﺮاف و ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﻼﻓﺼﻞ ﺳﺪ ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ .دﺷﻮ − اﺛﺮ ﺑﺮ اﻟﮕﻮی اﺷﺘﻐﺎل ﻳﺎ ﺑﻴﻜﺎری در ﻣﻨﻄﻘﻪ، اﻳﺠﺎد ﺣﺮف ﺟﺪﻳﺪ، ﺗﺨﺼﺼ ﻬﺎ و ﺗﻜﻨﺴﻴﻨ ﻬﺎ ی ﺟﺪﻳﺪ ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﺷﻮد . − اﺛﺮات ﺑﺮ ﻗﻴﻤﺖ زﻣﻴﻦ و اﻣﻼک و ﺧﺪﻣﺎت ﭘﻴﺶ ، ﺑﻴﻨﻲ ﺷﻮﻧﺪ و رﻗﺎﺑﺘ ﻬﺎ ی آﺗﻲ را ﺗﺬﻛﺮ دﻫﻨﺪ . − اﺛﺮات ﺑﺮ آﺑﺎدﻳ ، ﻬﺎ ﻛﺎﻫﺶ ﻳﺎ اﻓﺰاﻳﺶ ﺗﻌﺪاد آﺑﺎدﻳ ﻬﺎ و ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺴﻜﻮﻧﻲ و ﺗﺠﺎری و ﺻﻨﻌﺘﻲ و اﻣﺜﺎل آﻧﻬﺎ در ﻣﻨﻄﻘﻪ ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ .ﺷﻮد − اﺛﺮات ﺑﺮ اﻳﺠﺎد ﻣﺸﺎﻏﻞ ﺟﺪﻳﺪ، اﻟﮕﻮی ﻛﺎر، دﺳﺘﺮﺳﻲ ﺑﻪ ﻧ ﻴ ﺮوﻫﺎی ﻛﺎر ﺑﻮﻳﮋه ﻧﻴﺮوی ﻛﺎر ﻏﻴﺮ ﺣﺮﻓﻪ ای و رﻗﺎﺑﺘ ﻬﺎ ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ و ذﻛﺮ ﺷﻮد . − ﺳﺮاﻧﻪ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻧﺎﺧﺎﻟﺺ در ﻣﻨﻄﻘﻪ ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ و ﺑﺎ ﺳﺮاﻧﻪ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻧﺎﺧﺎﻟﺺ ﻣﻠﻲ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ . دﺷﻮ رﻳﺸﻪ ﻣﺴﺎﺋﻞ اﻗﺘﺼﺎدی و اﺣﻴﺎﻧﺎً ﻓﻘﺮ در ﻣﻨﻄﻘﻪ را ﻣﻌﻴﻦ ﺳﺎزﻧﺪ . − اﺛﺮاﺗﻲ ﻛﻪ در ﻣﺮﺣﻠﻪ اﺟﺮا ﺑﺮ ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت رﻓﺎﻫﻲ، آب ﻟﻮﻟﻪ ﻛﺸﻲ، ﺣﻤﺎم، ﻣﺪرﺳﻪ، ﺑﺎزار ﺧﺮﻳﺪ، اﻣﻜﺎﻧﺎت ﺑﻬﺪاﺷﺘﻲ و ﺟﺎده ﻫﺎی دﺳﺘﺮﺳ ﻲ ﻣﻲ ﮔﺬارد ﭘﻴﺶ ، ﺑﻴﻨﻲ و ذﻛﺮ ﮔﺮدﻧﺪ . − اﺛﺮات ﻣﺮﺣﻠﻪ اﺟﺮا ﺑﺮ ﻣﺸﺎرﻛﺖ ﻣﺮدﻣﻲ ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﭘﻴﺶ . دﺷﻮ ﺑﻴﻨﻲ ﺷﻮد آﻳﺎ ﻣﺮدم از ﺳﺪﺳﺎزی اﺳﺘﻘﺒﺎل و ﻫﻤﻜﺎری ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﻛﺮد و ﻳﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﻣﺨﺎﻟﻒ ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﻣﻮاﻓﻖ ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ . − اﺛﺮات ﺑﺮ ازدﻳﺎد ﺑﻴﻤﺎری ﻣﻨﺘﻘﻠﻪ از ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ و ﻳﺎ ﻣﺨﺎﻃﺮات ﺷﻐﻠﻲ و ﺑﻬﺪاﺷﺘﻲ ﺣﺮﻓﻪ ای ﺑﺎﻳ ﭘﻴﺶﺪ ﺑﻴﻨﻲ .ﻧﺪﺷﻮ در اﻳﻦ ﺑﺨﺶ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻣﻮارد زﻳﺮ اﺷﺎره ﺷﻮد : − اﺛﺮات ﺑﺮ راﻫﻬﺎ و ﺗﺮدد − اﺛﺮات ﺑﺮ دﺳﺘﺮﺳﻲ ﺑﻪ اﻣﻜﺎﻧﺎت ﺑﻬﺪاﺷﺘﻲ − اﺛﺮات ﺑﺮ دﺳﺘﺮﺳﻲ ﺑﻪ اﻣﻜﺎﻧﺎت آﻣﻮزﺷﻲ − اﺛﺮات ﺑﺮ دﺳﺘﺮﺳﻲ ﺑﻪ ﺑﺎزارﻫﺎی ﺧﺮﻳﺪ و ﻓﺮوش، اﻣﺎﻛﻦ ﻋﻤﻮﻣﻲ ) ﭘﺎرک، ﻛﺸﺘﺎرﮔﺎه، ﻗﺒﺮﺳﺘﺎن، ﺳﺎﻟﻨ ﻬﺎ ی اﺟﺘﻤﺎﻋﺎت و ( ... − اﺛﺮات ﺑﺮ ﺷﺮاﻳﻂ ﻛﺎری و ﺧﺪﻣﺎت ﭘﻴﺸﮕﻴﺮی و اﻳﻤﻨﻲ و ﺑﻬﺪاﺷﺖ 25 ج- اﺛﺮات ﺑﺮ ﻓﺮﻫ ﮓﻨ − ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ در ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از ﺳﺪ ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﺑﻴﺸﺘﺮﺷﺪن دﺳﺘﺮﺳﻴﻬﺎ و اﻳﺠﺎد ﺗﺴﻬﻴﻼت ﺟﺪﻳﺪ و ﺗﻐﻴﻴﺮ در ﻓﻴﺰﻳﻚ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﭼﻪ ﻗﺴﻤﺘ ﻬﺎ ﻳﻲ از آﺛﺎر ﺑﺎﺳﺘﺎﻧﻲ و ﻣﻌﻤﺎری و ﻣﻨﺎﻇﺮ زﻳﺒﺎ و ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﻮرد ﺗ ﻮﺟﻪ از ﻧﻈﺮ ﻋﻠﻤﻲ ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﺗﺨﺮﻳﺐ ﻳﺎ دﺳﺘﺒﺮد ﻳﺎ ﻓﺮﺳﺎﻳﺶ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ . داﻣﻨﻪ اﻳﻦ ﺗﺄﺛﻴﺮات در ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺳﺪ و ﺷﻬﺮﻫﺎی اﻃﺮاف ، ﺑﺮرﺳﻲ و ﺗﺬﻛﺮ داده .ﺷﻮد − اﺛﺮات ﻓﻌﺎﻟﻴﺘﻬﺎ ی ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از ﺳﺪ و ﺧﺪﻣﺎت ﺟﻨﺒﻲ آن ﺑﺮ درک ﺑﻬﺘﺮ ﻣﺮدم از زﻧﺪﮔﻲ، ﺗﻐﻴﻴﺮ در آداب و ﺳﻨﻦ و دﺳﺘﺮﺳﻲ ﺑﻪ ﻛﺘﺎﺑﺨ ﺎﻧﻪ و ﺳﻴﻨﻤﺎ و ﮔﺮدش در ﭘﺎرﻛ ﻬﺎ ی اﺣﺪاﺛﻲ و ﻣﺤﻮﻃﻪ ﻫﺎ و رﺳﺘﻮراﻧ ﻬﺎ و ورزﺷﮕﺎه و اﻣﺜﺎل آن ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﺷﻮد . − اﺛﺮات اﺧﺘﻼط ﻓﺮﻫﻨﮕ ﻬﺎ و ﻋﻘﺎﻳﺪ ﻣﺨﺘﻠﻒ، در ﺟﻬﺖ ﺗﺨﻔﻴﻒ ﺧﺮاﻓﺎت و ﻳﺎ اﺣﻴﺎﻧﺎً درﮔﻴﺮﻳ ﻬﺎ ی ﻓﻜﺮی و اﺧﺘﻼﻓﻲ ﻛﺎرﻛﻨﺎن ﺳﺪ ﺑﺎ ﺳﻜﻨﻪ ﺑﻮﻣﻲ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ و ذﻛﺮ .ﻧﺪﺷﻮ − آﺛﺎر ﺑﺎﺳﺘﺎﻧﻲ و ﻣ ﻌﻤﺎری و ﻣﻨﺎﻃﻖ زﻳﺒﺎ و ﻣﻨﻈﺮه ﻫﺎی ﺧﻮب ﻳﺎ ﻣﻨﺎﻃﻘﻲ ﻛﻪ از ﻧﻈﺮ ﻋﻠﻤﻲ و زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ ﻣﻬﻢ ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﺑﻪ زﻳﺮ آب ﻓﺮو ﻣﻲ روﻧﺪ ﻳﺎ در ﺣﻴﻦ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺳﺎﻳﺖ و اﻃﺮاف آن ﺗﺨﺮﻳﺐ ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺷﺪ ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ و ذﻛﺮ .ﻧﺪﺷﻮ − دﺳﺘﺮﺳﻲ ﺑﻪ آﺛﺎر ﺑﺎﺳﺘﺎﻧﻲ و ﻣﻌﻤﺎری و ﻣﺰاﻳﺎ و ﻣﻌﺎﻳﺐ اﻓﺰاﻳﺶ دﺳﺘﺮﺳﻲ ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ و ذﻛﺮ .ﻧﺪﺷﻮ − ﺗﻐﻴﻴﺮاﺗﻲ ﻛﻪ در اﻣﻜﺎﻧﺎت ﺗﻔﺮﻳﺤﺎت ﺳﺎﻟﻢ و ﻓﺮاﻏﺖ از ﮔﺮﻓﺘﺎرﻳ ﻬﺎ ی ﺷﻬﺮ، ﮔﺮدش ﺑﺮون ﺷﻬﺮی ﭘﻴﺶ ﻣﻲ آﻳﺪ ﺑﻮﻳﮋه ﻋﺪم دﺳﺘﺮﺳﻲ ﺑﻪ ﻓﻀﺎﻫﺎ ی ﺑﺎز و ﭼﺸﻢ اﻧﺪازﻫﺎ ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ و ذﻛﺮ ﺷﻮﻧﺪ . − ﺗﻐﻴﻴﺮاﺗﻲ ﻛﻪ در اﻟﮕﻮی ﺟﻬﺎﻧﮕﺮدی و اﻳﺮاﻧﮕﺮدی ) ﮔﺮدﺷﮕﺮی ( ﻣﻨﻄﻘﻪ ﭘﻴﺶ ﻣﻲ آﻳﺪ ذﻛﺮ .دﺷﻮ د - اﺛﺮ ﺧﻄﺮات و ﺑﻼ ﻳ ﺎی ﻃﺒﻴﻌﻲ ﻳﺎ ﺳﻮاﻧﺢ در ﻛﺎرﮔﺎﻫ ﻬﺎ − اﺣﺘﻤﺎل ﻣﺨﺎﻃﺮات ﺳﻴﻞ ) ﻳﺎ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ اﻃﻼﻋﺎت ﻗﺴﻤﺖ ﻫﻴﺪروﻟﻮژی ﺟﻬﺖ دوره ﻫﺎی دراز ﻣﺪت ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ 100 ﺳﺎﻟﻪ و ﺣﺘﻲ ﻫﺰار ﺳﺎﻟﻪ در ﺻﻮرت اﻣﻜﺎن ﭘﻴﺶ ( ﺑﻴﻨﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ آﻳﺎ اﺣﺘﻤﺎل ﺟﺮﻳﺎن ﺳﻴﻞ ﺑﺎ ﻗﺪرت ﺑﻴﺶ از ﺗﺤﻤﻞ ﻃﺮاﺣﻲ ﺳﺪ وﺟﻮد دارد ﻳﺎ ﺧﻴﺮ؟ در اﻳﻦ ﺻﻮرت رﻫﻨﻤﻮدﻫﺎی اﻳﻤﻨﻲ ﻣﺜﻼً ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی از ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﺳﺎزی و ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت در ﻣﺴﻴﺮ ﻣﺴﻴﻞ رودﺧﺎﻧﻪ داده ﺷﻮد . − اﺣﺘﻤﺎل ﻟﺮزه و ﻟﻐﺰه ﺧﻴﺰی ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ دوری و ﻧﺰدﻳﻜﻲ ﺑﻪ ﮔﺴﻠﻬﺎ و ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻓﻌﺎﻟﻴﺘﻬﺎی ﻛﻮﻫﺰاﻳﻲ و زﻣﻴﻦ ﺳﺎﺧﺘ ﻲ ﻣﻨﻄﻘﻪ ، ﺑﺮرﺳﻲ .دﺷﻮ − ﺑﺮرﺳﻲ ﺷﻮد در ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﺳﺪ و ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ آن ﭼ ﻪ ﺗﻤﻬﻴﺪاﺗﻲ ﺟﻬﺖ ﺷﻜﺴﺘﮕﻲ در ﺳﺎزه ﻫﺎ و اﺣﻴﺎﻧﺎً ﺧﺮاﺑﻲ و ﻓﺮورﻳﺰی ﺳﺪ در اﺛﺮ ﺳﻮاﻧﺢ ﻃﺒﻴﻌﻲ و ﻳﺎ اﻧﻔﺠﺎر ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﺷﺪه اﺳﺖ . اﮔﺮ ﺗﻤﻬﻴﺪات ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﻧﺸﺪه اﻧﺪ، ﺑﺮای ﺣﻔﻆ ﻣﺴﻴﻞ، ﺳﺎﺧﺖ دﻳﻮاره ﻫﺎی ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺗﺎ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﻣﻨﺎﺳﺐ در رودﺧﺎﻧﻪ ﭘﺎﻳﻴﻦ دﺳﺖ ﺳﺪ و ﻋﺪم اﺟﺎزه ﺑﺮداﺷﺖ ﺷﻦ و ﻣﺎﺳﻪ و اﻣﺜﺎل آ ﻧﻬﺎ دﺳﺘﻮرا ت ﻻزم داده ﺷﻮد . − ﺑﺮرﺳﻲ ﺑﺪﺗﺮﻳﻦ ﺳﻨﺎرﻳﻮ – ارزﻳﺎب ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺪﺗﺮﻳﻦ ﺷﺮاﻳﻂ را ﻧﻴﺰ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ، اﻳﻤﻨﻲ ﺳﺪ را در ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ رﺧﺪاد ﻫﻤﺰﻣﺎن ﺣﻮادث ﻏﻴﺮﻣﺘﺮﻗﺒﻪ ﺑﺮرﺳﻲ و ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ ﻛﻪ آﻳﺎ ﺷﺮاﻳﻂ اﻳﻤﻨﻲ ﻛﺎﻓﻲ اﺳﺖ؟ ﻳﺎ ﺑﺎﻳ ﺪ ﺗﻤﻬﻴﺪات ﺑﻴﺸﺘﺮی ﺟﻬﺖ ﺳﺪ و ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت و رودﺧﺎﻧﻪ در دﺳﺖ ﻳﻴﻦﭘﺎ و ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت ﺑﺮداﺷﺖ آب از رودﺧﺎﻧﻪ و ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺴﻜﻮﻧﻲ، روﺳﺘﺎﻳﻲ و ﺷﻬﺮی و ﻛﺎﻧﺎﻟﻬﺎ ی آﺑﻴﺎری و زﻫﻜﺸﻲ و اﻣﺜﺎل آﻧﻬﺎ اﻧﺠﺎم ﮔﻴﺮد . 26 ﻫ - اﺛﺮات ﺑﺮ دﻳﮕﺮ ﻃﺮﺣﻬﺎ ی ﺗﻮﺳﻌﻪ و ﻛﺎرﺑﺮی زﻣﻴﻦ − ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻛﺎرﺑﺮﻳ ﻬﺎ ﺑﻮﻳﮋه ﻗﺴﻤﺘ ﻬﺎ ﻳﻲ از زﻣﻴﻨ ﻬﺎ ی زراﻋﻲ، ﻣﺮاﺗﻊ، ﺟﻨﮕﻠ ﻬﺎ ، ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧ ﻬﺎ و روﺳﺘﺎﻫﺎ ﻛﻪ ﺑ ﻪ زﻳﺮ آب ﻓﺮو ﻣﻲ روﻧﺪ و ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻛﺎرﺑﺮی ﺗﻘﺴﻴﻢ زﻣﻴﻨ ﻬﺎ ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ و ذﻛﺮ ﺷﻮﻧﺪ ﺑﻪ . ﺧﺼﻮص اﮔﺮ ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻋﻤﺪه در ﻣﺼﺒ ﻬﺎ ، ﺗﺎﻻﺑ ﻬﺎ و ﻓﻀﺎﻫﺎی ﺑﺎز ﭘﻴﺶ ﻣﻲ ، آﻳﺪ ذﻛﺮ ﺷﻮﻧﺪ . − ﺗﻐﻴﻴﺮاﺗﻲ ﻛﻪ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﭼﻬﺎرﮔﺎﻧﻪ از دﻳﺪﮔﺎه ﺣﻔﺎﻇﺖ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﭘﻴﺶ آﻳﺪ ﺑﺎ ذﻛﺮ وﺳﻌﺖ و ﻧﻮع ﺗﻐﻴﻴﺮات ذﻛﺮ و ر وی ﻧﻘﺸﻪ ﻧﺸﺎن داده ﺷﻮد . − اﺛﺮ ﺑﺮ ﻣﻌﺎدن ﻣﻨﻄﻘﻪ و ﺗﻐﻴﻴﺮات در ﻣﻴﺰان و ﻧﻮع ﺑﺮداﺷﺖ ﻳﺎ ﺣﻤﻞ و ﻧﻘﻞ آﻧﻬﺎ و ﻣﻴﺰان ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ اﻓﺮاد در آﻧﻬﺎ ﭘﻴﺶ ﺧﻮاﻫﺪ آﻣﺪ ، ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﺷﻮﻧﺪ . − ﺻﻨﺎﻳﻊ ﺟﺪﻳﺪ ﻛﻪ در ﻣﻨﻄﻘﻪ وارد ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺷﺪ و ﺗﻐﻴﻴﺮاﺗﻲ ﻛﻪ در ﺻﻨﺎﻳﻊ ﻗﺒﻠﻲ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ رخ دﻫﺪ ﭘﻴﺶ ، ﺑﻴﻨﻲ ﻛﺮ ده ذﻛﺮ .ﻨﺪﻛ − اﺛﺮ ﺑﺮ ﻧﻮع ﻛﺎرﺑﺮی زﻣﻴﻦ و درﺟﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮات آن، ﻣﺜﻼً ﺗﺒﺪﻳﻞ زﻣﻴﻦ ﻛﺸﺎورزی ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪ ﺳﺎزی و ﺟﺎده و ﺗﺴﻬﻴﻼت و ﻛﺎرﺧﺎﻧﻪ و اﻣﺜﺎل آن ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﺷﻮد . − اﻓﺰاﻳﺶ ﺻﻨﺎﻳﻊ ﺟﻨﺒﻲ و ﻧﻮع ﻓﻌﺎﻟﻴﺘﻬﺎ و ﻣﻮاد ﻣﺼﺮﻓﻲ و ﻓﻀﻮﻻت دﻓﻌﻲ ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﺷﻮد . در ﺻﻮرت اﻣﻜﺎن ﺟﺪول ﺗﻬﻴﻪ و روی ﻧﻘﺸﻪ ﺑﺎ ﻣﻘﻴﺎس ﻣﻨﺎﺳﺐ ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻴﻬﺎی وزارت ﺻﻨﺎﻳﻊ و ﻳﺎ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺳﺪ و ﻧﻴﺮوﮔﺎه را ﻣﻨﻌﻜﺲ ﺳﺎزﻧﺪ . − ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻣﻨﺎﻇﺮ زﻳﺒﺎ، ﻓﻀﺎﻫﺎی ﺑﺎز، ﭼﺸﻢ اﻧﺪازﻫﺎ، اﻣﻜﺎﻧﺎت ﮔﺬران اوﻗﺎت ﻓﺮاﻏﺖ ﻳﺎ ﺗﻤﺪد اﻋﺼﺎب در ﻓﻀﺎی ﺧﺎرج از ﻣﺤﺪوده ﻫﺎی ﻛﺎری ﺳﺪ، اﻓﺰاﻳﺶ ﻳﺎ ﻛﺎﻫﺶ دﺳﺘﺮﺳﻲ ﻫﺎ و اﻓﺰاﻳﺶ ﻳﺎ ﻛﺎﻫﺶ ﻛﻴﻔﻴﺖ ﻫﺮ ﻳﻚ ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ و ذﻛﺮ ﺷﻮﻧﺪ . 6 - 5 - 2 - 7 ﺟﻤﻊ ﺑﻨﺪی، ﺻﺪور رأی ﻧﻬﺎﻳﻲ و اراﺋﻪ ﮔﺰﻳﻨﻪ اﻧﺘﺨﺎﺑﻲ ﺗﻬﻴﻪ ﻛﻨﻨﺪﮔﺎن ﮔﺰارش ارزﻳﺎﺑﻲ اﺛﺮات ﺑﺮ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ در ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ و ﻳﺎ در ﻫﺮ ﻣﺮﺣﻠﻪ دﻳﮕﺮ در ﭘﺎﻳﺎن ﮔﺰارش ﺑ ﻪ ﮔﻮﻧﻪ ای ﻛﻪ ﻗﺒﻼً اﻇﻬﺎر داﺷﺘﻪ اﻧﺪ ﮔﺰﻳﻨﻪ اﺻﻠﺢ را اﻧﺘﺨﺎب و ﺗﻮﺻﻴﻪ ﺧﻮد را ﺑﻪ ﻳﻜﻲ از ﺳﻪ ﺻﻮرت زﻳﺮ ﺑﻴﺎن ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ . ﺗﻴﻢ ارزﻳﺎﺑﻲ ﺑﻪ دﻟﻴﻞ درﮔﻴﺮی ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺑﺎ ﭘﺮوژه و ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻃﺮح و ﻣﺼﺎﺣﺒﻪ ﻫﺎی ﻣﻜﺮر ﺑﺎ ﻃﺮاﺣﺎن و ﻛﺎرﻓﺮﻣﺎﻳﺎن، در اﻇﻬﺎر ﻧﻈﺮ درﺑﺎره اﻧﺠﺎم ﭘﺮوژه ﻳﺎ ﻋﺪم اﻧﺠﺎم آن و ﻳﺎ اﻳﺠﺎد ﺗﻐﻴﻴﺮات و ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺸﺮوط اﺻﻠﺢ ﺗﺮﻳﻦ اﻓﺮاد در اﺟﺮای ﭘﺮوژه ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﻻزم ﺑﻪ ﻳﺎدآوری اﺳﺖ ﻛﻪ ﻃﺒﻖ ﻣﺎده ﻣﺼﻮﺑﻪ ﺷﻮرای ﻋﺎﻟﻲ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ، ﮔﺰارﺷ ﻬﺎ ی ارزﻳﺎﺑﻲ اﺛﺮات ﺑﺮ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﺗﻮﺳﻂ اﻓﺮاد ﻣﺘﺨﺼﺺ ﻣﺮاﻛﺰ ﻋﻠﻤﻲ و ﺷﺮﻛﺘ ﻬﺎ ی ﺗﺨﺼﺼﻲ ﻛﻪ ﺻﻼﺣﻴﺖ ) ﻋﻠﻤﻲ و اﺧﻼﻗﻲ و اﻣﺎﻧﺘﺪاری ( آﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﺗﺼﻮﻳﺐ ﻣﺮاﺟﻊ ذﻳﺮﺑﻂ رﺳﻴﺪه ﺑﺎﺷﺪ ﺗﻬﻴﻪ ﻣﻲ .دﺷﻮ ﺳﻪ روش اﻇﻬﺎر ﻧﻈﺮ درﺑﺎره اﺟﺮای ﭘﺮوژه ﺑﻪ ﻗﺮار زﻳﺮ ﻫﺴﺘﻨﺪ : اﻟﻒ - ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﺑﻌﺎد ﮔﺴﺘﺮده اﺛﺮات ﺳﻮء ﺑﺮ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ، اﺟﺮای ﻃﺮح ﻳﺎ ﭘﺮوژه ﺗﻮﺻﻴﻪ ﻧﻤﻲ ﺷﻮد = ﻣﺮدود = EU ب- اﺟﺮای ﻃﺮح ﻳﺎ ﭘﺮوژه ﺑﺎ ﺗﻤﻬﻴﺪات ﻻزم ﺑ ﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﻛﺎﻫﺶ اﺛﺮات ﺑﺮ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﻗﺎﺑﻞ اﺟﺮا اﺳﺖ = اﺟﺮای ﻣﺸﺮوط = ER ) در اﻳﻦ ﻣﻮرد اﻧﺠﺎم ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ارزﻳﺎﺑﻲ اﺛﺮات ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺟﺎﻣﻊ و ﺗﻔﺼﻴﻠﻲ اﻟﺰاﻣﻲ اﺳﺖ (. ج- ﻃﺮح ﻳﺎ ﭘﺮوژه ﺑﺪون ﺗﻤﻬﻴﺪات ﮔﺴﺘﺮده ای ﺑﺮای ﻛﺎﻫﺶ اﺛﺮات ﺳﻮء ، ﻗﺎﺑﻞ اﺟﺮا اﺳﺖ = ﻗﺒﻮل ﻳﺎ ﻋﺪم ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ = LO ﺗﺬﻛﺮ : ﻛﺎرﻓﺮﻣﺎ ﻳﺎ دﻓﺘﺮ ﻓﻨﻲ وزارت ﻧﻴﺮو ﺑﺎﻳ ﺪ ﻧﻈﺮ ﻧﻬﺎﻳﻲ ﺧﻮد را ﻇﺮف ﻳﻚ ﻣﺎه اﻋﻼم دارد . 27 6 - 6 روﺷﻬﺎ ی ﻛﺎﻫﺶ اﺛﺮات ﺳﻮء ﺑﺮ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﻋﻤﻼً ﺣﺬف ﻛﺎﻣﻞ اﺛﺮات ﻣﻨﻔﻲ ﭘﺮوژه ﻫﺎ اﻣﻜﺎن ﭘﺬﻳﺮ ﻧﻴﺴﺖ . اﻣﺎ ﻏﺎﻟﺒﺎً ﻣﻲ ﺗﻮان از ﺷﺪت و داﻣﻨﻪ آﻧﻬﺎ ﺗﺎ ﺣﺪ ﺑﺴﻴﺎر زﻳﺎدی ﻛﺎﺳﺖ . ﭼﻨﻴﻦ اﻗﺪاﻣ ﻬ ﺎی ﺑﺎ ﻋﻨﻮان ﻛﺎﻫﺶ اﺛﺮات ﻳﺎ اﻗﺪاﻣ ﻬﺎی اﺻﻼﺣﻲ ﻧﺎﻣﻴﺪه ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت دﻳﮕﺮ ﭼﻨﻴﻦ اﻗﺪاﻣ ﻬﺎﻳ ﻲ ﻋﺒﺎرت از ﻛﺎﻫﺶ و ﻳﺎ ﺣﺬف و ﻳﺎ ﻛﻨﺘﺮل اﺛﺮات ﻧﺎ ﻣﻄﻠﻮب زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﮔﺰﻳﻨﻪ اﻧﺘﺨﺎﺑﻲ ﭘﺮوژه اﺳﺖ و ﺷﺎﻣﻞ ﺟﺒﺮان ﺧﺴﺎرﺗ ﻬﺎی ﻧﺎﺷﻲ از ﭘﻴﺎﻣﺪﻫﺎی زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ اﺳﺖ و ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ از ﻃﺮﻳﻖ ﺟﺎ ﺟﺎﺑﻪ ﻳﻲ، ﺗﺠﺪﻳﺪ، اﺣﻴﺎ ی دوﺑﺎره و ﭘﺮداﺧﺖ ﻏﺮاﻣﺖ ﺻﻮرت ﮔﻴﺮد . − اﻗﺪاﻣ ﺎ ﻣﻲﻬ ﺗﻮاﻧﺪ از ﻃﺮﻳﻖ ﻛﺎرﻫﺎی ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ و ﻳﺎ اﻣﻮر ﻣﺪﻳﺮﻳﺘﻲ ﺻﻮرت ﻋﻤﻞ ﺑ ﻪ ﺧﻮد ﮔﻴﺮﻧﺪ . − ﻋﻤﻠﻴﺎ ت ﻛﺎﻫﺶ اﺛﺮات ﺳﻮء در ﭼﻬﺎر راﺳﺘﻪ ﻳﺎ ﮔﺮوه اﺻﻠﻲ ﺗﻘﺴﻴﻢ و ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . − ﻛﺎرﻫﺎی اﺟﺮاﻳﻲ ﻛﻨﺘﺮل ﻧﺎﺳﺎزﮔﺎرﻳ ﻬﺎ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺗﻤﻬﻴﺪات ﻻزم در ﻃﺮاﺣﻲ ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ و ... − ﻛﺎرﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ درﺟﻪ و ﻣﻌﻴﺎر اﺛﺮات ﺳﻮء را ﻛﺎﻫﺶ ﻣﻲ دﻫﻨﺪ، ﻣ ﺎﻧﻨﺪ : ﺗﺼﻔﻴﻪ ﻓﺎﺿﻼﺑ ﻬﺎ ﻗﺒﻞ از ورود ﺑﻪ رودﺧﺎﻧﻪ، اﻳﺠﺎد ﺣﺼﺎر ﭘﻮﺷﺶ ﮔﻴﺎﻫﺎن، وﺿﻊ ﻗﻮاﻧﻴﻦ و ﻣﻤﻨﻮﻋﻴﺘ ﻬﺎ ی ﺷﻜﺎر ﭘﺮﻧﺪﮔﺎن و ﺣﻴﻮاﻧﺎت . − ﻛﺎرﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ در ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﺣﻔﺎﻇﺘﻲ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ، ﻣ ﺎﻧﻨﺪ : اﻳﺠﺎد ﻓﻀﺎی ﺳﺒﺰ، دﻳﻮاره ﻫﺎی ﺣﻔﺎﻇﺘﻲ، اﻳﺠﺎد ﺟﻨﮕﻞ ﻣﺼﻨﻮﻋﻲ، ﺣﻔﺎﻇﺖ ﭘﻠ ﻬﺎ ، اﺣﻴﺎی دوﺑﺎره ﻣﻌﺪن ﻣﺘﺮوﻛﻪ از ﻃﺮﻳﻖ اﻳﺠﺎد ﭘﻮﺷﺶ ﮔﻴﺎﻫﻲ . − اﻗﺪاﻣ ﻬﺎﻳ ﻲ ﻛﻪ ﭼﻴﺰی ﺑﻪ وﺿﻌﻴﺖ ﻣﻮ ﺟﻮد اﺿﺎﻓﻪ ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ، ﻣ ﺎﻧﻨﺪ : ﻓﺮاﻫﻢ آوری ﺗﺠﻬﻴﺰات ﺑﻬﺪاﺷﺘﻲ و ﭘﺰﺷﻜﻲ، اﻳﺠﺎد ﻓﻀﺎﻫﺎی ﺑﺎز، ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت ﺗﻔﺮﻳﺤﻲ، ﺟﺎده ﻫﺎی دﺳﺘﺮﺳﻲ آﺳﺎن، زﻫ ﺸﻲﻜ ﻫﺎ و ... 6 - 6 - 1 ﻛﺎﻫﺶ ﺮ اﺛ ات ﺳﻮء ﺑﺮ ﻣﺤﻴﻂ ﻓﻴﺰﻳﻜﻮ ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ و ﻣﺤﻴﻂ اﻧﺴﺎن ﺳﺎﺧﺖ ﻬﺎﺣﻠ راه ی ﻛﺎﻫﺶ اﺛﺮات ﻣﻨﻔﻲ ﺳﺪ ﺑﺮ ﻣﺤﻴﻂ ﻓﻴﺰﻳﻜﻮ ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ، ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﭘﻴﺶ ﺑ ﻴﻨﻲ اﺛﺮات ﺳﺪ در ﻣﺮﺣﻠﻪ اﺟﺮا و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ ﻗﺮار ﮔﻴﺮﻧﺪ ﺗﺎ در ﺻﻮرت ﻟﺰوم ﺗﻤﻬﻴﺪات ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ در ﻃﺮاﺣﻲ ﺳﺪ و درﻳﺎﭼﻪ آن ﺑ ﻪ ﻋﻤﻞ آﻳﺪ . ﻣﻮارد ی ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻛﻨﺘﺮل ﻓﺎﺿﻼﺑ ﻬﺎ ، ﻛﻨﺘﺮل ﻣﻮاد زاﺋﺪ ﺟﺎﻣﺪ، ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی از ﺗﻜﺜﻴﺮ ﻧﺎﻗﻠﻴﻦ ﺑﻴﻤﺎرﻳﻬﺎ اﺳﺖ . ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ و اﺣﺪاث ﻓﺎﺿﻼب روﻫﺎ و زﻫﻜﺸ ﻲ ﻫﺎی ﻣﻨﺎﺳﺐ و ﻫﺪاﻳﺖ زﻫ ﻬﺎﺑﺎ و ﭘﺴﺎﺑ ﻬﺎ ﺑﻪ ﭘﺎﻳﻴﻦ دﺳﺖ ﺳﺪ و ﻳ ﺎ ﻣﻨﺎﻃﻘﻲ دور از رودﺧﺎﻧﻪ و ﺳﺪ از ﻣﻬﻢ ﺗﺮﻳﻦ راﻫﻜﺎرﻫﺎ ﻫﺴﺘﻨﺪ . ﻛﺎﻫﺶ زﻳﺴﺘﮕﺎﻫ ﻬﺎ ی ﻧﺎﻗﻠﻴﻦ ﺑﻴﻤﺎری ﻣﺜﻼً ﭘﺮ ﻛﺮدن ﮔﻮد ﻬﺎﻟا ﻳﻲ ﻛﻪ آب ﺑﻴﺶ از 4 روز در آﻧﻬﺎ ﺑﺎﻗﻲ ﺑﻤﺎﻧﺪ و ﻛﺎﺷﺖ ﮔﻴﺎﻫﺎن ﺳﻤﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺳﺮو و ﻛﻨﺎر در اﻃﺮاف ﺳﺪ ﻣﻨ ﺑﻪ ﻈﻮر ﺣﺬف ﻛﺮﻣ ﻬﺎ ی ﻧﺎﻗﻞ ﺑﻴﻤﺎری از ﺟﻤﻠﻪ دﻳﮕ ﺮ راﻫﻜﺎرﻫﺎ ﻫﺴﺘ .ﻨﺪ در ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ ارزﻳﺎب ﺗﺸﺨﻴﺺ داده ﺑﺎﺷﺪ ﻣﺮﺣﻠﻪ اﺟﺮاﻳﻲ ﺳﺪ و ﺣﺘﻲ ﮔﺰﻳﻨﻪ ﺑﻬﻴﻨﻪ، اﺛﺮات ﺳﻮﺋﻲ ﺑﺮ ﻛﻴﻔﻴﺖ ﻫﻮای ﻣﻨﻄﻘﻪ دارد و آﻟﻮدﮔﻲ ﻫﻮا را ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺧﻮاﻫﺪ داد، ﺑﺎﻳﺪ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ اﻗﺪاﻣ ﻬﺎی ﻛﺎﻫﺶ اﺛﺮات ﺳﻮء داده ﺷﻮد . ﺑﻌﻀﻲ اﻗﺪاﻣ ﻬ ﺎ ﺑﻪ ﻗﺮار زﻳﺮ اﺳﺖ : − ﻓﺎﺻﻠﻪ ﮔﺬاری ﺑﻴﻦ ﻣﺤﻠ ﻬﺎ ﻳﻲ ﻛﻪ اﻳﺠﺎد ﺑﺨﺎر و دود ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ ﺑﺎ ﻗﺴﻤﺘ ﻬﺎ ﻳﻲ ﻛﻪ اﻓﺮاد ﻳﺎ ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت اداری و ﻛﺎرﮔﺎه ﺳﺎﻛﻦ ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺷﺪ . − ادﻏﺎم ﻓﻌﺎﻟﻴﺘﻬﺎ ی آﻟﻮده ﺳﺎزی در ﻳﻚ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ ﻧﻈﺎرت و ﻛﻨﺘﺮل آﻧﻬﺎ اﻣﻜﺎن ﭘﺬﻳﺮ ﺑﺎﺷﺪ . 28 6 - 6 - 2 ﻛﺎﻫﺶ اﺛﺮات ﺳﻮء ﺳﺪ ﺑﺮ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﺷ ﻨﺎﺧﺘﻲ ﻣﻬﻢ ﺗﺮﻳﻦ ﺑﺨﺶ در اﻳﻦ ﻗﺴﻤﺖ ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی از ﺗﺨﺮﻳﺐ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﻴﺎﻫﻲ اﺳﺖ . اﮔﺮ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﻴﺎﻫﻲ ﺣﻔﻆ ﺷﻮد ﺣﻴﺎت وﺣﺶ ﺟﺎﻧﻮری ﺑﻪ ﭘﻴﺮوی از آن ﺗﺎ ﺣﺪ زﻳﺎدی ﺣﻔﻆ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ ﭘﻴﺶ . ﺑﻴﻨﻲ ﻣﺤﻞ ﻣﻨﺎﺳﺐ اﺣﺪاث ﺳﺪ، ﺣﻤﺎﻳﺖ ﻳﺎ ﺣﻔﻆ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺸﺎﺑﻪ ﺑﻮم ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی از دﺳﺖ رﻓﺘﻪ و اﻃﺮاف ﻣﻨﻄﻘﻪ، اﻳﺠﺎد ﭘﺎرﻛ ﻬﺎ و ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺣﻔﺎ ﻇ ﺘﻲ در اﻃﺮاف ﻣﺤﻞ ﭘﺮوژه، ﻛﻨﺘﺮل اﻳﻦ ﻛﻪ ﮔﻴﺎﻫﺎﻧﻲ ﻛﻪ در ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻳﺎﻓﺖ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ ﺑﺎﻗﻲ ﺑﻤﺎﻧﻨﺪ و دﻗﺖ در ﻣﻮرد ﮔﻴﺎﻫﺎن ﺟﺪﻳﺪ در ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻛﻪ اﻓﺖ و ﻳﺎ ﺧﺴﺎرت ﺑﻮم ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ اﺳﻴﺪی ﻛﺮدن ﺧﺎک و ﻳﺎ ﻣﻬﺎﺟﻢ ﺑﻮدن ﻧﻮع ﮔﻴﺎه ﭘﻴﺶ ﻧﻴﺎﻳﺪ . ﺟﻨﮕﻞ ﻛﺎری ﺣﺴﺎب ﺷﺪه و ﮔﻴﺎﻫﺎن ﺷﻨﺎﺧﺘ ﻪ ﺷﺪه در اﻃ ﺮاف ﺳﺪ اﺣﺪاﺛﻲ و درﻳﺎﭼﻪ آﻳﻨﺪه اﻟﺰاﻣﻲ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲ رﺳﺪ . − اﻳﺠﺎد ﮔﺬرﮔﺎه ﻣﻨﺎﺳﺐ در ﺳﺪ ﺑﺮای ﻋﺒﻮر ﻣﺎﻫﻴﺎن − ﺣﻔﺎﻇﺖ از ﻣﺤﻠ ﻬﺎ ی ﺗﺨﻢ رﻳﺰی ﻣﺎﻫﻴﺎن − ﺗﻮﺳﻌﻪ ذﺧﺎ ﻳ ﺮ ﺷﻴﻼﺗﻲ در ﻣﺨﺰن ﺳﺪ − ﻧﮕﻬﺪاری ﺣﺪاﻗﻞ ﺟﺮﻳﺎن در رودﺧﺎﻧﻪ ﭘﺎﻳﻴﻦ دﺳﺖ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺣﻔﺎﻇﺖ از ﺷﺮاﻳﻂ ﺑﻮم ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ رودﺧﺎﻧﻪ 6 - 6 - 3 ﻛﺎﻫﺶ اﺛﺮات ﺳﻮء ﺳ ﺪ ﺑﺮ ﻣﺤﻴﻂ اﻗﺘﺼﺎدی – اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ و ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ ﺟﺎ ﺟﺎﺑﻪ ﻳﻲ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻣﺮدم و اﻧﺘﺨﺎب ﺟﺎﻳﮕﺎﻫ ﻬﺎ ی اﺳﻜﺎن دوﺑﺎره ﺑﺮای ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی از ﺗﺨﺮﻳﺐ اراﺿﻲ و رﺿﺎﻳﺖ ﻣﺮدم ﻻزم اﺳﺖ . ﭘﺮداﺧﺖ ﻏﺮاﻣﺖ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻧﻮﻋﻲ ارﺿﺎ ی روﺣﻲ ﻣﻲ دﻫﺪ . اﺟﺘﻨﺎب از اﺳﻜﺎن ﺟﻤﻌﻴﺘ ﻬﺎ ﻳﻲ ﻛﻪ از ﻧﻈﺮ ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ دارای ﺗﻤﺎﻳﺰات ﻳﺎ اﺧﺘﻼﻓﺎت زﻳﺎ دی ﺑﺎ اﻫﺎﻟﻲ ﺑﻮﻣﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ، اﻳﺠﺎد ﻣﺤﺪودﻳﺖ از ﺗﻮﺳﻌﺔ ﺑﻲ روﻳﻪ روﺳﺘﺎﻳﻲ ﺑﺎ دﻳﺪﮔﺎه ﻛﺎﻫﺶ اﺛﺮات ﺳﻮء ﺑﺮ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ، ﺣﻔﻆ اﺻﺎﻟﺖ ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ ﻣﻨﻄﻘﻪ و اﺣﺘﺮام ﮔﺬاردن ﺑﻪ ﻋﻘﺎﻳﺪ و رﺳﻮم ﻣﺤﻠﻲ، اﺳﺘﺨﺪام از ﺑﻴﻦ اﻓﺮاد ﺑﻮﻣﻲ ) ﺗﺎ ﺣﺪ اﻣﻜﺎن ( ، اﻳﺠﺎد ﺗﺴﻬﻴﻼت ﺑﻬﺪاﺷﺖ، درﻣﺎﻧﮕﺎﻫﻲ و ﺑﻬﺪاﺷﺘﻲ راه ﺗ اوﻟﺎ ﻴﻦ ﻛﺎرﮔﺎﻫ ﻬﺎ ی ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻲ، اﺟﺎزه اﺳﺘﻔﺎده اﻓﺮاد ﺑﻮﻣﻲ از ﺗﺴﻬﻴﻼت ﺟﺪﻳﺪ، رﺳﺘﻮران، ﻛﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪ و ﻓﻀﺎﻫﺎی ﮔﻠﻜﺎری ﺷﺪه ﺑﺮای ﮔﺮدش، اﻳﺠﺎد ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺑﺮای ﻛﺎرﺑﺮی زﻣﻴﻦ در ﺑﺎﻻدﺳﺖ ﺳﺪ و ﺗﺸﻮﻳﻖ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬاران ﻣﺤﻠﻲ ﺟﻬﺖ ﻛﺎرﻫﺎی ﺟﺎﻧﺒﻲ ﺳﺪ و ﻧﻴﺮوﮔﺎه از ﻣﻬﻢ ﺗﺮﻳﻦ ﺗﻤﻬﻴﺪات اﻳﻦ ﺑﺨﺶ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻳﻦﺗﺮ ﻬﻢﻣ . ﺗﻤﻬﻴﺪات ﺑﻪ ﻗﺮار زﻳﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ : − ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی از ا ﺳ ﻜﺎن اﻓﺮاد ﻏﻴﺮﻫﻤﮕﻮن از ﻧﻈﺮ ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ در ﻛﻨﺎر ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ − اﻳﺠﺎد ﻣﺤﺪودﻳﺖ در دﺳﺘﺮﺳﻲ ﻣﺮدم ﺑﻪ آب درﻳﺎﭼﻪ، اﻣﻜﺎﻧﺎت ﻣﻨﺎزل ﻣﺴﻜﻮﻧﻲ و ﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﺳﺎزﻣﺎﻧﻲ ﺑﺮای ﻛﺎﻫﺶ اﻧﺘﻘﺎل ﺑﻴﻤﺎری ﺗﻮﺳﻂ ﺣﺎﻣﻠﻴﻦ ﺳﺎﻟﻢ ﺑﻴﻤﺎرﻳﻬﺎ − ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ﻣﻨﻄﻘﻲ ﻛﺎرﺑﺮی زﻣﻴﻦ در ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﺎﻻدﺳﺖ ﺳﺪ − ﺗﻘ ﻮﻳﺖ ﻣﺆﺳﺴﺎت ﻣﺤﻠﻲ ﻛﻪ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺧﺪﻣﺎت ﺟﻨﺒﻲ ﺳﺪ را ﺑ ﻪ ﻋﻬﺪه ﺑﮕﻴﺮﻧﺪ و ﺗﺸﻮﻳﻖ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬاران ﻣﺤﻠﻲ ﺑﻪ اﻧﺠﺎم ﺧﺪﻣﺎت ﺑﻴﺸﺘﺮ و ﺑﻬﺘﺮ در ﻣﺤﺪوده ﻃﺮح 29 6 - 6 - 4 ﺗﻨﻈﻴﻢ ﺑﺮﻧﺎﻣﺔ ﻛﻨﺘﺮل و ﭘﺎﻳﺶ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﻫﺪف ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻣﺮاﻗﺒﺖ از ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ، دﺳﺘﺮﺳﻲ ﺑﻪ اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣ ﺸﺨﺺ ﻣﻲ ﺳﺎزد، ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻴﻬﺎی اﻧﺠﺎم ﺷﺪه اﺛﺮات ﭘﺮوژه در ﻣﺤﺪوده ﻫﺎی ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮل ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ و زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻗﺮار ﺧﻮاﻫﻨﺪ داﺷﺖ . ﺑﻪ ﻋﻼوه، اﻃﻼﻋﺎت ﻫﺸﺪاردﻫﻨﺪه ای از وﺿﻌﻴﺖ ﻧﺎﻣﻨﺎﺳﺐ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ را در اﺧﺘﻴﺎر ﻗﺮار دﻫﺪ . ﻣﺮاﻗﺒﺖ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ا ﻧﻪﻮﮔ ی ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ﺷﻮد ﺗﺎ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ اﺧﺬ اﻃﻼﻋﺎ ﺗﻲ ﺷﻮ د ﻛﻪ ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ وﺿﻌﻴﺖ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻣﺘﺄﺛﺮ از ﭘﺮوژه ﻣﻔﻴﺪ ﺑﻮده و اﻣﻜﺎن ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ اﺛﺮات و ﭘﻴﺎﻣﺪﻫﺎی آﺗﻲ را ﻧﻴﺰ ﻣ ﻤﻜﻦ ﺳﺎزد . ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ در ﺻﻮرت ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﻳﺎ ﻣﺸﺎﻫﺪه اﺛﺮات ﻏﻴﺮﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮل و ﻳﺎ اﺛﺮاﺗ ﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻫﺮ دﻟﻴﻞ در ﻣﻮﻗﻊ ارزﻳﺎﺑﻲ ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﻧ ﺸ ﺪه، اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ را ﺑﺮای ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﻴﺮی ﻣﺪﻳﺮﻳﺘﻲ و اﺗﺨﺎذ ﺳﻴﺎﺳﺘ ﻬﺎ ی اﺻﻼﺣﻲ و ﻛﺎﻫﺶ اﺛﺮات ﺳﻮء ﻓﺮاﻫﻢ ﻧﻤﺎﻳﺪ . ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎی زﻳﺮ ﺟﻬﺖ رﺳﺎﻧﺪن اﻃﻼﻋﺎت ﻛﺎﻓﻲ درﺑﺎره ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ و ﺧﻮب و ﻳﺎ ﺑﺪ ﺑﻮدن ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺑﺎﻳﺪ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار ﮔﻴﺮﻧﺪ : − ﺑﺎرش، ﺣﺠﻢ آب ذﺧﻴﺮه ﺷﺪه و رﺳﻮﺑﺎت وارده، ﻛﻴﻔﻴﺖ آب ورودی ﺑﻪ ﺳﺪ و ﺧﺮوﺟﻲ از ﺳﺪ ، ﺷﺮاﻳﻂ ﻟﻴﻤﻨﻮﻟﻮژﻳﻚ، ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺎی ﮔﻴﺎﻫﻲ و ﺟﺎﻧﻮری آﺑﺰی، ﭘﻮﺷﺶ ﮔﻴﺎﻫﻲ و ﺟﺎﻧﻮری آﺑﺰی، ﭘﻮﺷﺶ ﮔﻴﺎﻫﻲ اراﺿﻲ ﺑﺎﻻدﺳﺖ و ﭘﺎﻳﻴﻦ دﺳﺖ، ﻣﻴﺰان ﻓﺮﺳﺎﻳﺶ، ﺣﻴﺎت وﺣﺶ و ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺎی ﺑﺎ اﻫﻤﻴﺖ ﺑﻮم ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ وﻳﮋه، ﺑﻬﺪاﺷﺖ ﻋﻤﻮﻣﻲ و ﻣﻬﺎﺟﺮت ﻣﺮدم و ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت اﻗﺘﺼﺎدی اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺟﻮاﻣﻊ اﺳﻜﺎن ﻳﺎﻓﺘﻪ و اﻓﺮاد ﺟﺎ ﻪﺟﺎﺑ ﺷﺪه؛ − ﺟﺮﻳﺎﻧ ﻬﺎ ی رودﺧﺎﻧﻪ در ﻧﻘﺎط ﻣﺨﺘﻠ ﻒ ﭘﺎﻳﻴﻦ دﺳﺖ − ﺣﺠﻢ آب ﻣﺼﺮﻓﻲ ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ﻧﻮع ﻣﺼﺮف در درﻳﺎﭼﻪ و ﭘﺎﻳﻴﻦ دﺳﺖ ﺳﺪ − ﺑﺮرﺳﻴﻬﺎ و ارزﻳﺎﺑﻲ از ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺷﻴﻼﺗﻲ ) ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺎ و اﻧﺪازه ﺟﻤﻌﻴﺖ ( در رودﺧﺎﻧﻪ و درﻳﺎﭼﻪ − داﻣ )ﻬﺎ ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺎ، ﺗﻌﺪاد ، ﺗﻮزﻳﻊ و ﺷﺮاﻳﻂ ( − ﺗﻐﻴﻴﺮ در وﺿﻌﻴﺖ اﻗﺘﺼﺎدی و اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻣﻨﻄﻘﻪ از ﻧﻈﺮ اﺳﻜﺎن ﺟﻤﻌﻴﺘ ﻬﺎ و ﻣﺮدم ﻣﺴﺘﻘﺮ در ﺣﻮﺿ ﻪ رودﺧﺎﻧﻪ . روش اﻧﺠﺎم ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻫﻤﺎن روﺷﻬﺎ ﻳﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ در ﻋﻤﻠﻴﺎت ارزﻳﺎﺑﻲ ﺑ ﻪ ﻛﺎر ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه . اﻧﺪ ﺑﻴﺸﺘﺮ روﺷﻬﺎ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻛﻴﻔﻴﺖ آب، ﻫﻮا، ﻓﺎﺿﻼب، ﺻﺪا و ... اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻫﺴﺘﻨﺪ . ﭘﺮﺳﺸﻨﺎﻣﻪ ﻫﺎی اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ وﺿﻌﻴﺖ ﻣﻮﺟﻮد اﻗﺘﺼﺎدی، اﺟﺘﻤ ﺎﻋﻲ و ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ ﻣﻨﻄﻘﻪ در ﻓﻮاﺻﻞ زﻣﺎﻧﻲ ﺗﻜﻤﻴﻞ و ﺑﺎ وﺿﻌﻴﺖ ﻗﺒﻞ از ﺷﺮوع ﭘﺮوژه ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ و ﺗﻐﻴﻴﺮات در ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت اﻗﺘﺼﺎدی ، اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ و اﺳﻜﺎن ﺟﻤﻌﻴﺖ ﺟﺎ ﺟﺎﺑﻪ ﺷﺪه و ﻣﻬﺎﺟﺮت ﻣﻌﻴﻦ .ﻧﺪﺷﻮ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎی ﻋﻤﺪه ﮔﻴﺎﻫﻲ و ﺟﺎﻧﻮری ﺑﺮداﺷﺖ ﺷﻮ د ﺗﺎ اﺛﺮ روی ﺣﻴﺎت وﺣﺶ و ﺗﻐﻴﻴﺮات ﭘﻮﺷﺶ ﮔﻴﺎﻫﻲ ﻣﺸﺨﺺ . دﺷﻮ آﻣﺎر ادارات ﻣﺴﺌﻮل ) ﺑﻬﺪاﺷﺖ و درﻣﺎن از ( ﺑﻴﻤﺎرﻳﻬﺎ ی ﻣﺴﺮی و ﺑﻴﻤﺎرﻳﻬﺎ ﻳﻲ ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﻧﺎﻗﻠﻴﻦ ﭘ ﺨ ﺶ ﻣﻲ د ﺷﻮ اﺛﺮات ﭘﺮوژه ﺑﺮ ﺑﻬﺪاﺷﺖ ﻋﻤﻮﻣﻲ و ﻧﺎﻗﻠﻴﻦ اﻣﺮاض را ﻧﺸﺎن ﺧﻮاﻫﺪ داد . 6 - 6 - 5 ﺗﻨﻈﻴﻢ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ و ﻧﻈﺎرت ﺑﺮ ﺣﺴﻦ اﻧﺠﺎم اﻗﺪاﻣ ﻬﺎی ﭘﻴﺸﻨﻬﺎدی 6 - 6 - 5 - 1 ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﺑﺎزرﺳﻲ ﭘﺮوژ ه، ﺣﻴﻦ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻲ و ﭘﺲ از اﺟﺮا ی آن و در ﻓﺮآﻳﻨﺪ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﻻزم اﺳﺖ، ﺳﻪ ﮔﺎم اﺻﻠﻲ زﻳﺮ ﺑﺎﻳﺪ در ﺑﺎزرﺳﻲ ﭘﺮوژه ﻫﺎ ﻣﺪﻧﻈﺮ ﻗﺮار ﮔﻴﺮد : • ﺟﻤﻊ آوری اﻃﻼﻋﺎت 30 • ارزﺷﻴﺎﺑﻲ اﻃﻼﻋﺎت ﺟﻤﻊ آوری ﺷﺪه • ﻓﺮﻣﻮل ﺑﻨﺪی ﻧﺘﺎﻳﺞ، ﺷﺎﻣﻞ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺟﻨﺒﻪ ﻫﺎی ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪ ﺑﻪ ﺑﻬﺒﻮد و اﺻﻼح ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر آﻣﺎده ﺳﺎزی ﻣﺮاﺣﻞ روال ﻛﺎر ﺑﺎزرﺳﻲ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﺑﺎﻳ ﻳ ﺟﺰﺪ ﻴﺎت ﺧﺎص آن در ﻣﻮارد زﻳﺮ رﻋﺎﻳﺖ :دﺷﻮ اﻟﻒ- ﺟﻤﻊ آوری اﻃﻼﻋﺎت ﻋﻨﺎﺻﺮ ﻛﻠ ﻴ ﺪی در ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ، ﺑﺎزرﺳﻲ ﺗﺠﻬﻴﺰات و ﻣﺼﺎﺣﺒﻪ ﺑﺎ ﻛﺎرﻛﻨﺎن اﺳﺖ . اﺻﻮﻻً در ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺑﺎزرﺳﻲ، ﺟﻤﻊ آوری اﻃﻼﻋﺎت ﺑﺎﻳﺪ از ﻃﺮﻳﻖ ﻣﺼﺎﺣﺒﻪ، ﺟﻠﺴﻪ و ﻣﺸﺎﻫﺪات، ﺗ ﺴﺖ و آزﻣﺎﻳﺶ و ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺑﺮداری اﻧﺠﺎم ﭘﺬﻳﺮد . ﻣﺼﺎﺣﺒﻪ و ﻣﺬاﻛﺮه، روش و ﺗﻜﻨﻴﻚ ﻣﻬﻤﻲ در ﺟﻤﻊ آ وری اﻃﻼﻋﺎت ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣﻲ رود و ﺣﺘﻲ اﻻﻣﻜﺎن ﺑﺎﻳﺪ در ﻣﺤﻴﻄ ﻬﺎ ی ﻛﺎر ﻳﺎ دﻓﺎﺗﺮ ﻛﺎرﻛ ﻨﺎن ﺑﺎزرﺳﻲ اﻧﺠﺎم و ﺑﻪ دور از ﻓﺸﺎر، ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ی رﻳﺰ و اﺟﺮا . دﺷﻮ ﺑﺎزرس ﻣﻮﻇﻒ اﺳﺖ ﻣﻮﺿﻮﻋ ﻬﺎﻳ ﻲ را ﻛﻪ در ﻫﻨﮕﺎم ﺷ ﺮوع ﻣﺬاﻛﺮات درﺧﻮر ﺗﻮﺟﻪ اﻧﺪ ﻣﺸﺨﺺ و ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻛﻨﺪ . ﺗﻜﻨﻴﻜ و ﻬﺎ روﺷﻬﺎ ی ﻣﺼﺎﺣﺒﻪ ﺑﺎﻳﺪ اﺳﺘﺎﻧﺪارد و ﻣﺘﻌﺎرف ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﻣﻌﻤﻮﻻً ﻣﺼﺎﺣﺒﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ ﻛﺎرﻣﻨﺪان ارﺷﺪ، ﻣﻴﺎﻧﻲ و ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺑﺨﺸ ﻬﺎ ی ﻣﻮرد ﺑﺎزرﺳﻲ و ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺻﻮرت ﮔﻴﺮد . اﺳﺘﻔﺎده از ﺻﻮ ر ت رﻳﺰ، ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻣﻮرد ﺗﻮاﻓﻖ ﺑﺎﺷﺪ، ﻋﻤﻮﻣﺎً ﻧﺘﺎﻳﺞ ﻣﻔﻴﺪی ﺑ ﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ . دﻫﺪ ﻣﺸﺎﻫﺪات از ﻣﺤﻞ ﻧﻴﺰ ﺷﺎﻣﻞ ﺑﺮرﺳﻲ و ﺑﺮآورد اﻣﻜﺎﻧﺎت و ﻓﻌﺎﻟﻴﺘﻬﺎ ی ﻣﺮﺗﺒﻂ اﺳﺖ . ب- ارزﺷﻴﺎﺑﻲ اﻃﻼﻋﺎت ﺟﻤﻊ آوری ﺷﺪه ﻳﻚ ﺳﺮی اﺻﻮل اﺳﺎﺳﻲ در ﺑﺎزرﺳﻲ از ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ وﺟﻮد دارد ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮ آﻧﻬﺎ ﺗﺄﻛﻴﺪ ﻛﺎﻓﻲ ﻣﻌﻤﻮل :دﺷﻮ • ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺤﺪوده ﻣﻮرد ﻋﻤﻞ • ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻋﻤﻖ و دﻗﺖ ﺑﺮرﺳﻴ ﻬﺎ • ﻣﺆﺛ ﺮ ﺑﻮدن ﻣﻨﺎﺑﻊ در ﻣﻨﻄﻘﻪ • ﺗﺄﻛﻴﺪ ﺑﺮ ﻣﻬﺎرﺗ ﻬﺎ ی اوﻟﻴﻪ • ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻣﺎﻫﻴﺖ ﮔﺰارش • ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﺎزرﺳﻲ • ارزﺷﻴﺎﺑﻲ اﺻﻮل ﺑﺎزرﺳﻲ از ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ج- ﻓﺮﻣﻮل ﺑﻨﺪی ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺷﺎﻣﻞ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺟﻨﺒﻪ ﻫﺎی ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪ ﺑﻪ ﺑﻬﺒﻮد و اﺻﻼح ﺗﻴﻢ ﺑﺎزرﺳﻲ و ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﺑﺎﻳﺪ وﻇﻴﻔﻪ آﻣﻮزش زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻫﻤ ﻪ ﺳﻄﻮح ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺗﺮ را ﺑﺮ ﻋﻬﺪه ﮔﻴﺮد . در ﻫﺮ ﻗﺴﻤﺖ اﻓﺮادی ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺮاﻗﺒﻴﻦ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﻳﺎ ﻋﻨﻮاﻧﻲ ﻣﺸﺎﺑﻪ اﻧﺘﺨﺎب ﺷﻮ ﻧﺪ ﻛﻪ در واﻗﻊ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪه ﺗﻴﻢ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﺑﺎﺷﻨﺪ . آﻣﻮزش ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ از ﻳﻚ ﺳﻮ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎ وﻇﻴﻔﻪ اﺟﺮاﻳﻲ ﻫﺮ ﭘﺮﺳﻨﻞ و از ﺳﻮی دﻳﮕﺮ ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎ داﻧﺶ ﻋﻤﻮﻣﻲ او ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ آﻣﻮزش ﻣ ﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ در ﻫﺮ ﻗﺴﻤﺖ در واﻗﻊ آﻣﻮزش رﻓﺘﺎر زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ اﺳﺖ . ﻣﺴﺎﺋﻞ آﻣﻮزش زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺳﻪ دﺳﺘﻪ ﻫﺴﺘﻨﺪ : − ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻋﻤﻮﻣﻲ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ 31 − ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻧﻴﻤﻪ ﺗﺨﺼﺼﻲ − ﻣﺴﺎﺋﻞ ﺗﺨﺼﺼﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ درﺟﺎﺗﻲ از ﻣﻬﺎرت اﺣﺘﻴﺎج دارﻧﺪ . − دﺳﺘﻮرات ﻣﺪﻳﺮﻳﺘﻲ ﺷﺎﻣﻞ ﺗﺸﻜﻴﻞ دﻓﺘﺮ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ و آﻣﺎده ﺳﺎزی ﺗﻴﻢ، و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺑﺎزر ﺳﻴﻬﺎی ﻣﺮﺗﺐ از آب ﻣﺴﺪود رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ، ﺑﺎزدﻳﺪ از ﻛﺎرﮔﺎﻫ ﻬﺎ ، وﺿﻌﻴﺖ آﻟﻮدﮔﻲ ﻫﻮا، آﻟﻮدﮔﻲ ﺻﺪا و دﻓﻊ ﻣﻮاد زاﺋﺪ و اﻣﺜﺎل آﻧﻬﺎ اﺳﺖ ﻛﻪ در ﻫﺮ ﺑﺨﺶ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ ﺻﺎدر ﻣﻲ .دﺷﻮ ﺗﺮاز ﺻﻮﺗﻲ را در ﻫﺮ ﻣﻨﻄﻘﻪ اﻋﻢ از داﺧﻞ ﻳﺎ ﻣﺤﻮﻃﻪ ﻛﺎرﮔﺎه ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻛﺮ ده، ﻣﻴﺰان آن را ﺗﺠﺰﻳﻪ و ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺑﺎ و اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻣﻄﺎﺑﻘﺖ داده، اﻣﻜﺎن اﺛﺮات ﺳﻮء ﺻﺪا را ﺗﻔﺴﻴﺮ ﻧﻤﺎﻳﺪ ﺑﻪ و ﻣﻨﻈﻮر ﻛﺎﻫﺶ ﺻﺪا روﺷﻬﺎ ی ﻛﻨﺘﺮل را ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد ﻧﻤﺎﻳﺪ . ﺳﺎﻳﺮ ﻣﻄﺎﻟﺒﻲ ﻛﻪ ﺣﺴﻦ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ را اﺛﺒﺎت و ﺑﻪ اداره ﺗﺸﻜﻴﻼت ﺳﺪ ﻛﻤﻚ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ ﺑﻪ ﻗﺮار زﻳﺮ اﺳﺖ : − ﻣﺤﻮﻃﻪ ﺳﺎزی ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ اﺻﻮل ﻓﻨﻲ اﻧﺠﺎم ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﺸﻜﻼت ﻣﺤﻮﻃﻪ ﺳﺎز ی را درک ﻛﺮد ه، ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد ﻫﺎی ﻻزم ﺑﺮای رﻓﻊ ﻣﺸﻜﻼت و ﺑﻬﺒﻮد دﺳﺘﺮﺳﻲ اراﺋﻪ ﺷﻮد . − اﻣﻜﺎﻧﺎت اﻳﻤﻨﻲ را ﻓﺮ ا ﻫﻢ ﻛﺮ ده، دﺳﺘﺮﺳﻲ ﺑﻪ ﻫﺮ ﻳﻚ را آﺳﺎن ﻧﻤﺎﻳﺪ . − ﺑﺎزرﺳﻲ ﺑﻬﺪاﺷﺘﻲ از اﻣﻜﺎن ﺗﻬﻴﻪ و ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻏﺬا را اﻧﺠﺎم داده دﺳﺘﻮرات ﻻزم را ﺻﺎدر ﻧﻤﺎﻳﺪ . درﺻﻮرت ﻟﺰوم ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺴﺌﻮﻻ ن اﻋﻤﺎل ﻗﻮاﻧﻴﻦ ﺷﻮ د. − اﻗﺪاﻣ ﻬﺎی ﻣﺨﺼﻮص ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت درﻣﺎﻧﮕﺎه ﭘﺰﺷﻜﻲ و ﺧﺪﻣﺎت ﺑﻬﺪاﺷﺖ ﺣﺮﻓﻪ ای را ﭘﻴﮕﻴﺮی ﻧﻤﺎﻳﺪ . ﺑﺎزده ﻫﺮ ﺑﺨﺶ را ﺗﻮﺳﻂ ﺻﻮرت رﻳﺰ ﻣﻌﻴﻦ ﻛﻨ ﺪ. − ﻣﺤﻮﻃﻪ ﻫﺎی اﻃﺮاف و ﺧﺼﻮﺻﺎً اﻃﺮاف درﻳﺎﭼﻪ را از دﻳﺪﮔﺎه ﺑﻬﺪاﺷﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺑﺎزدﻳﺪ و در ﺻﻮرت ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻣﻮارد، اﻗﺪام ﺑﻪ رﻓﻊ ﻣﺸﻜﻞ ﻧﻤﺎﻳﺪ . ﻣﺜﻼً اﮔﺮ ﻣﺤﺪود ه ﻫﺎی آب اﻳﺴﺘﺎده ﺗﺸﻜﻴﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ و ﻳﺎ در ﻗﺴﻤﺘﻲ از اﻧﺘﻬﺎی درﻳﺎﭼﻪ ﺷﻴﺐ ﻓﻮق اﻟﻌﺎده ﻛﻢ و اﻣﻜﺎن ﭘﺮورش ﺣﺸﺮات وﺟﻮد دارد ، ﺗﺪﺑﻴﺮ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﻴﻨﺪﻳﺸﺪ . 6 - 6 - 5 - 2 رواﺑﻂ ﻋﻤﻮﻣﻲ و ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ ارﮔﺎﻧ ﻬﺎ ی ﻣﺤﻠﻲ و ﻣﺮدم ﺑﺮای ﻫﺮﭼﻪ ﺑﻬﺘﺮ ﭘﻴﺎده ﺷﺪن ﻃﺮح اﻧﺠﺎم ارزﻳﺎﺑﻲ ﺑﺎ راﻧﺪﻣﺎن ﺑﺎﻻ ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از آراء ﻣﺮدم و ﻧﻈﺮات و ﻣﺸﺎرﻛﺖ ﻋﻤﻮم ﻣﺮدم اﻣﻜﺎن ﭘﺬﻳﺮ اﺳﺖ . ﺑﺮای ﺑﻬﺒﻮد ﺷﺮاﻳﻂ و اﺳﺘﻔﺎده ﻫﺮﭼﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮ از ﻣﺸﺎرﻛﺖ ﻣﺮدﻣﻲ ﺑﺎﻳﺪ در ﺗﻤﺎﻣﻲ ﻣﺮاﺣﻞ ﭘﺮوژه از ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﻴﺮی، ﻛﻨﺶ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ، اﺳﺘﻔﺎده از ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺣﺎﺻﻞ و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از ﻧﻈﺮات و آراء ﻣﺮدم اﺳﺘﻔﺎده .دﻛﺮ ﻳﻜﻲ از ﻣﻮاردی ﻛﻪ در اﺟﺮا ی ﻳﻚ ﭘﺮوژه از اﻫﻤﻴﺖ ﺧﺎﺻﻲ ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ، ارﺗﺒﺎﻃﺎت ﺑﻴﻦ ﺑﺨﺸﻲ اﺳﺖ و آن ﺑﺪﻳﻦ ﻣﻌﻨﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﺠﺮی ﭘﺮوژه ) ﻛﺎرﻓﺮﻣﺎ ( ﺑﺎ ادار ه ﻫﺎ و ﺳﺎزﻣﺎﻧ ﻬﺎ ی ﻣﺤﻠﻲ، ﻣﻨﻄﻘﻪ ای و ﺣﺘﻲ ﻛﺸﻮری ذﻳﺮﺑﻂ ارﺗﺒﺎط ﻧﺰدﻳﻚ و ﺗﻨﮕﺎﺗ ﻨ ﮕﻲ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ . در اﻳﻦ زﻣﻴﻨﻪ، ارزﻳﺎب ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ای ﺗﺪوﻳﻦ ﻛ ﻨﺪ ﻛﻪ ﻃﺒﻖ آن ﺑﺎ ارﮔﺎﻧ ﻬﺎ ی ذﻳﺮﺑﻂ از ﺟﻤﻠﻪ ادارات و ﺳﺎزﻣﺎﻧ ﻬﺎ ی دوﻟﺘﻲ، ﺳﺎزﻣﺎﻧ ﻬﺎ ی ﻏﻴﺮ دوﻟﺘﻲ و ﺑ ﻪ ﻃﻮر ﻛﻠﻲ ﺑﺎ ارﮔﺎن و ادار ه ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ ای ﮔﻮﻧﻪ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ آﻧﻬﺎ ﺑﺎ ﭘﺮوژه ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﻫﻤﺨﻮاﻧﻲ و ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻣﺘﻘﺎﺑﻞ دارد، ارﺗﺒﺎط ﺑﺮﻗﺮار .ﻨﻨﺪﻛ 32 در ارﺗﺒﺎﻃ ﺎت ﺑﻴﻦ ﺑﺨﺸﻲ ﻳﻜﻲ از ﻣﻮاردی ﻛﻪ ﻫﻤﻮاره ﺑﺎﻳ ﺪ ﻣﺪ ﻧﻈﺮ ﻗﺮار ﮔﻴﺮد، آﺷﻨﺎﻳﻲ ﻣﺴﺌﻮﻻ ن رده ﺑﺎﻻ در ﻣﻨﻄﻘﻪ از ﭘﺮوژه و ﺑﻪ ﭘﻴﺮوی از آن آﮔﺎﻫﻲ ﻣﺴﺌﻮﻻ ن رده ﭘﺎﻳﻴﻦ از ﺟﺰﺋﻴﺎت ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ اﺳﺖ . ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ ﻣﺸﺎرﻛﺖ ﻣﺮدﻣﻲ، ﺑﺎﻳﺪ ارﺗﺒﺎﻃﺎت ﺑﻴﻦ ﺑﺨﺸﻲ ﻧﻴﺰ در ﻫﻤﻪ زﻣﻴﻨﻪ ﻫﺎ از ﺟ ﻤﻠ ﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی، ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﻴﺮی، ﻋﻤﻠﻴﺎت اﺟﺮاﻳﻲ و اﺳﺘﻔﺎده از ﻧﺘﺎﻳﺞ ﭘﺮوژه اﻧﺠﺎم ﮔﻴﺮد . 6 - 7 ﺗﻬﻴﻪ ﮔﺰارش ارزﻳﺎﺑﻲ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ، ﻣﺮﺣﻠﻪ اﺟﻤﺎﻟﻲ ﻳﻚ ﮔﺰارش ارزﻳﺎﺑﻲ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄ ﻲ ﺳ ﺪ در ﻣﺮﺣﻠﻪ اﺟﻤﺎﻟﻲ ﺷﺎﻣﻞ 7 ﻓﺼﻞ ﻳﺎ ﺑﺨﺶ ﺑﻪ ﻗﺮار زﻳﺮ اﺳﺖ : اﻟﻒ - ﭼﻜﻴﺪه ﻏﻴﺮﻓﻨﻲ ب - ﻗﻮاﻧﻴﻦ و ﻣﻘﺮرات و اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄ ﻲ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ارزﻳﺎﺑﻲ و ﺳﺪ پ - ﺗﺸﺮﻳﺢ ﺳﺪ ﻳﺎ ﭘﺮوژه ﭘﻴﺸﻨﻬﺎدی ت- ﺗﺸﺮﻳﺢ وﺿﻊ ﻣﻮﺟﻮد ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ث - ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ و ارزﻳﺎﺑﻲ اﺛﺮ ﺑﺮ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ – اﻧﺘﺨﺎب ﮔﺰﻳﻨﻪ ﺑﻬﻴﻨﻪ ج - ﻛﺎﻫﺶ اﺛﺮات ﺳﻮء و ﺗﻮﺻﻴﻪ ﻫﺎی ﻛﻠﻲ ﻣﺪﻳﺮﻳﺘﻲ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ چ - ﻣﻨﺎﺑﻊ و ﻣ ﺮ اﺟﻊ – ﻣﺸﺨﺼﺎت ﺗﻬﻴﻪ ﻛﻨﻨﺪﮔﺎن ﮔﺰارش و ﭘﻴﻮﺳﺘ ﻬﺎ ﺟﺰﺋﻴﺎت ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ ﺗﺎ ﺣﺪی ﻛﻪ ﻻزم ﺑﻮده اﺳﺖ در ﻫﺮ ﻗﺴﻤﺖ ﺗﺬﻛ ﺮ داده ﺷﺪه اﺳﺖ . ارزﻳﺎب ﺑﺎﻳﺪ ﮔﺰارش ﭘﻴﺶ ﻧﻮﻳﺲ را در ﺳﻪ ﻧﺴﺨﻪ ﻣﺠﻠﺪ ﺑﻪ دﻓﺘﺮ ﻓﻨﻲ وزارت ﻧﻴﺮو ﺗﺤﻮﻳﻞ داده و در دﻓﺘﺮ واردات ﺛﺒﺖ . ﻨﺪﻛ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻛﺎرﻓﺮﻣﺎ ) دﻓﺘﺮ ﻓﻨﻲ وزارت ﻧﻴﺮ ( و اﺻﻼﺣﺎﺗﻲ در ﻣﺘﻦ ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد ﻧﻤﺎﻳﺪ، ارزﻳﺎب در ﻣﺪت ﻣﻌﻘﻮل ﻛﻪ از دو ﻣﺎه ﻓﺮاﺗﺮ ﻧﺨﻮاﻫﺪ رﻓﺖ ﻣﻮارد اﺻﻼﺣﻲ را اﻧﺠﺎم داده، ﻃﺒﻖ ﻓﺮم وﻳﮋه ای ﮔﺰارش ﻧﻬﺎﻳﻲ را ﺗﻬﻴﻪ و ﺗﻘﺪﻳﻢ دارد . 33 ﭘﻴﻮﺳﺖ ﺻﻮرﺗﺠﻠﺴﻪ ﻣﻮرخ2 / 10 / 76 ﺷﻮرای ﻋﺎﻟﻲ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﻴﻦﻳآ ﻧﺎﻣﻪ ) اﻟﮕﻮی ( ارزﻳﺎﺑﻲ اﺛﺮات زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ در اﺟﺮای ﻣﺼﻮﺑﻪ ﺷﻮرای ﻋﺎﻟﻲ ﺣﻔﺎﻇﺖ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﻣﻮرخ 23 /1/ 73 اﻟﮕﻮی ﺗﻬﻴﻪ ﮔﺰارش ارزﻳﺎﺑﻲ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺑﻪ ﺷﺮح زﻳﺮ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲ :ﺷﻮد ﻣﺎده 2 - ﻃﺮﺣ ﻬ ﺎ و ﭘﺮوژه ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻣﺸﻤﻮل اﻳﻦ اﻟﮕﻮ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از : - ﺳﺪﻫﺎ و ﺳﺎزه ﻫﺎی دﻳﮕﺮ آﺑﻲ در ﺳﻪ ﺑﺨﺶ زﻳﺮ : 1 - ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺎ ارﺗﻔﺎع ﺑﻴﺶ از15 ﻣﺘﺮ و ﻳﺎ دارای ﺳﺎﺧﺘﺎرﻫﺎی ﺟﻨﺒﻲ ﺑﻴﺶ از ﭼﻬﻞ ﻫﻜﺘﺎر و ﻳﺎ ﻣﺴﺎﺣﺖ درﻳﺎﭼﻪ ﺑﻴﺶ از ﭼﻬﺎر ﺻﺪ ﻫﻜ .ﺘﺎر ﺗﺒﺼﺮه 1 - ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺎﻃﻠﻪ ) ﻧﮕﻬﺪاﺷﺖ ﻣﻮاد آﻟﻮده ( در ﻫﺮ اﻧﺪازه ﺷﺎﻣﻞ ارزﻳﺎﺑﻲ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . 2 - درﻳﺎﭼﻪ ﻫﺎی اﻧﺴﺎن ﺳﺎﺧﺖ در ﻣﺴﺎﺣﺖ ﺑﻴﺶ از ﭼﻬﺎرﺻﺪ ﻫﻜﺘﺎر ﺗﺒﺼﺮه 2 - ا ﻧﺪازه درﻳﺎﭼﻪ ﻫﺎی ﭘﺮورش آﺑﺰﻳﺎن در ﻣﻘﻴﺎس ﻛﻮﭼﻚ ﺗﺮ از ﭼﻬﺎرﺻﺪ ﻫﻜﺘﺎر ﺑﺎ ﻫﻤﺎﻫﻨﮕﻲ وزارت ﺟﻬﺎد ﺳﺎزﻧﺪﮔﻲ و ﺳﺎزﻣﺎن ﺣﻔﺎﻇﺖ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲ ﺷﻮد . 3 - ﻃﺮﺣﻬﺎ و ﭘﺮوژه ﻫﺎی آﺑﻴﺎری و زﻫﻜﺸﻲ در وﺳﻌﺖ ﺑﻴﺶ از ﭘﻨﺞ ﻫﺰار ﻫﻜﺘﺎر ﻣﺎده 4 - ﻃﺮﺣﻬﺎ و ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﻫﻔﺖ ﮔﺎﻧﻪ ﻓﻮق ) ﺑﺪون در ﻧﻈﺮﮔﺮﻓﺘﻦ اﺑﻌﺎد آﻧﻬﺎ ( در ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ در ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺗﺄﺛﻴﺮﭘﺬﻳﺮ و ﻳﺎ درون ﻣﻨﺎﻃﻖ وﻳﮋه زﻳﺴﺘﻲ ﻗﺮارﮔﻴﺮﻧﺪ ، ﻣﺸﻤﻮل ارزﻳﺎﺑﻲ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﺗﺒﺼﺮه 1 - ﻓﻬﺮﺳﺖ ﻣﻨﺎﻃﻖ وﻳﮋه زﻳﺴﺘﻲ ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ و ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺗﺄﺛﻴﺮﭘﺬﻳﺮی آﻧﻬﺎ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺗﺼﻮﻳﺐ ﻣﺮاﺟﻊ رﺳﻤﻲ رﺳﻴﺪه ﺑﺎﺷﺪ، ﺗﻮﺳﻂ ﺳﺎزﻣﺎن ﺣﻔﺎﻇﺖ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﻨﻈﻢ ﻣﻨﺘﺸﺮ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ﺗﺒﺼﺮه 2 - ﻓﻬﺮﺳﺖ، ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ و ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺗﺄﺛﻴﺮﭘﺬﻳ ﺮی و ﺗﺄﺛﻴﺮﮔﺬاری ﻃﺮح ﻫﺎ و ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﻫﻔﺖ ﮔﺎﻧﻪ ﻣﻮﺟﻮد در ﻛﺸﻮر ) ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺗﻌﺎرﻳﻒ ﻣﺎده 2 (ﺗﻮﺳﻂ ﺳﺎزﻣﺎن ﺣﻔﺎﻇﺖ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﺗﻬﻴﻪ و ﻣﻨﺘﺸﺮ ﻣﻲ .ﺷﻮد ﭘﻴﻮﺳﺖ ﺷﻤﺎره 1 34 ﻣﺮاﺟﻊ 1 - دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ارزﻳﺎﺑﻲ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻃﺮﺣﻬﺎی ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ رودﺧﺎﻧﻪ ) ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺷﻤﺎره 227 ( - ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ و ﺑﺮﻧﺎﻣـﻪ رﻳـﺰی ﻛﺸﻮر - 1380 2 - ﺟﻠﺪ1 و2، ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻗﻮاﻧﻴﻦ و ﻣﻘﺮرات ﺣﻔﺎﻇﺖ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ا ﻳﺮان – دﻓﺘﺮ ﺣﻘﻮﻗﻲ و اﻣﻮر ﻣﺠﻠﺲ – ﺑﻬﻤﻦ ﻣﺎه 1379 3 - ﺿﻮاﺑﻂ و اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ – ﺳﺎزﻣﺎن ﺣﻔﺎﻇﺖ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﺗﺎﺑﺴﺘﺎن 1378 4- World Bank Technical Paper Number 139 (1996) Environmental Assessment Sourcebook Volume I , Washington, D.C. 5- Canter, W.L. (1996) “ Environmental Impact Assessment, MC Graw-Hill International Editions NewYork. 6- Icold , Dams and Environment , Bull. Nos. 35 , 37 , 50 , 66 , 89 , 90 , 96 , 100 7- Mock. J. F. and Bolton , P. 1993 , The ICID Environmental check list , HR , walling ford , U.K . 8- World Bank Technical , Paper No. 140 , Environmental Assessment Source book , Vol.2 Sectoral Guidelines , Washington D.C. 9- ASCE , 1989 , Civil Eng. Guide line , Vol. I. USA , Volker and Herry , 1988 , Site Effects of Water Resource Management , IAHS Pub. No.172 .