معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور وزارت نیرو

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. جمهوری اسلامی ایران ۰ ۰ و ی ۰.۰ اب 9 8 ۶ * ۰ قاصلاب |عععه 9 9 9.09 نشریه شماره ۸ ۳ معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور وزارت نیرو معاونت نظارت راهبردی دفتر مهندسی و معیارهای قنی آب و آبفا دفتر نظام فنی اجرایی : : ۱۳۱۳۳ و مت اه ارو ۰ .۰ ۹ ۰ سس . ۰ ۰ _- - 1 ۹ ۰ : ۰ ری ی ره سا ۰ ی ی اس ۰ 4 : ۰ ی ۰ ای ْ. ۰ ۱ َ ص ۰ اه ساسا الط سس ند یچ ی ۹ ۰ ۳ ۰ : ۹ ۰ ۰ یکت رو . ۰ ام ۰ 5 ۰ ۳ َ 0 اب ۳ تسه ۰ 7 ۰ 1۰ ۰ ۰ را ۶ 8 ۰ ۹ ۰ ی ات 0 8 4 مر ی : ۰ ۰ ور * ما ۰ ۰ ۰ - کر یدنک و( در و ۹ ود و۹ کوک وگ ,۷ ۹ هرد ور 2 و20۳2 اد ۳ یار یک هر را نور 1 سم ای ۰ و ۰ ی و کم -------- صفحهٔ بعد -------- جمهوری اسلامی ایران معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور ۱ بح ۹ ا و واهنمای نصب اتشعابات 9 ۰ ۰ ۲ ی تاصلاب آدنسه4 ۰ هه نشریه شماره ۳۸۲ معاونت نظارت راهبردی وزارت نیرو دفتر نظام فنی اجرایی دفتر مهندسی و معیارهای فنی آب و آبفا ولمواه زرست اس وا و ‏ مس قفا انتشارات معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور ۸۷/۰۰/۷۹ ۱۳۸۷ -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست‌برگه ایران. ریاست جمهوری. معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی. دفتر نظام فنی اجرایی وزارت نیروء دفتر مهندسی و معیارهای فنی آب و آبفا.- تهران: معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ۷ ص.: جدول, مصور.- (معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس‌جمهور. دفتر نظام فنی اجرایی؛ نشریه شماره ۳۸۲) (انتشارات معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس‌جمهور؛ ۹ 158 978-964-179-031-0 مربوط به بخشنامه شماره ۰/۱۲۹۱۹۶ ۰ مورخ ۱۳/۵ ۱ فاضلاب - تأسیسات انتقال و مصرف - دستنامه‌ها. ۲. فاضلاب - لوله‌کشی - دستنامه‌ها. ایران. ریاست جمهوری. معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی. مرکز داده‌ورزی و اطلاع‌رسانی. چ. عنوان. د. فروست. ۷ ش. ۳۸۲ ۸الف/ ۳۶۸ 1۸ شایک ۰۳۱-۰- ‎٩۹۷۸-۹۶۴-۱۷۹‏ 978-964-179-031-0 1580 ناشر: معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس‌جمهورء مرکز داده‌ورزی و اطلاع‌رسانی قیمت: مکمک ۱ ریال لیتوگرافی» چاپ و صحافی: شفق -------- صفحهٔ بعد -------- ( 1) سا ریاست جمهوری معاون برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی شماره : 9 بخشنامه به دستگاه‌های اجرایی مهندسان مشاور و پیمانکاران ۱۳۳/۳۹۶ تاریخ : ۱۳/۵ موضوع : راهنمای نصب انشعابات فاضلاب ابنیه به استناد آیین‌نامه استانداردهای اجرایی طرح‌های عمرانی » موضوع ماده ۲۳ قانون برنامه و بودجه و در چارچوب نظام فنی و اجرایی کشور (مصوبه شماره 2۲۳۳۹/ت ۳۳۶۹۷ه. مورخ ۱۳۸۵/2۶/۲۰ هیاأت محترم وزیرآن)» به پیوست نشریه شماره ۳۸۲ دفتر امور فنی» تدوین معیارها و کاهش خطرپذیری ناشسی از زلزله» با عنوان «راهنمای نصب انشعابات فاضلاب ابنیه» از نوع گروه سوم ابلاغ می‌شود. دستگاه‌های اجرایی, مهندسان مشاورء پیمانکاران و عوامل دیگر می‌توانند از این نشریه به عنوان راهنما استفاده کنند و در صورتی که روش‌هاء دستورالعمل‌ها و راهنمای بهتری در اختیار داسته باشند. رعایت مفاد عوامل یاد شده باید نسخه‌ای از دستورالعمل‌هاء روش‌ها و یا راهنماهای جایگزین را به دفتر امور فنسی, تدوین معیارها و کاهنس خطرپذیری ناشی از زلزله آرسال دارند. معاون برنامه‌ریزی و نظلرت راگمردی رییس جمهور 4455 -------- صفحهٔ بعد -------- اصلاح مدارک فنی کارشناسان برجسته مبادرت به تهیه این نشریه کرده و آن را برای استفاده به جامعه مهندسی کشور از این‌رو از شما خواننده گرامی صمیمانه تقاضا دارد در صورت مشاهده هرگونه ایراد و انشسکال فشی مراتب را به صورت زیر گزارس فرمایید: (- تسماره بند و صفحه موضوع مورد نظر را مشخص کنید. ۳ ایراد مورد نظر را به صورت خلاصه بیان دارید. ۳- در صورت امکان متن اصلاح تسده را برای جایگزینی ارسال نمایید. ۰-5 نضانی خود را برای تماس احتمالی ذکر فرمایید. کارشناسان این دفتر نظرهای دریافتی را به دقت مطالعه نموده و اقدام مقتضی را معمول خواهند داشت. پیشاپیش از همکاری و دقت نظر جنابعالی قدردانی می‌شود. نضانی برای مکاتیه: تهرانء میدان بهارستان, خیابان صفی‌علی‌شاه» مرکز تلفن ۳۳۲۷۱ معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورء دفتر نظام فنی اجرایی ۷۱:۱۱ 7 :۳: ۵۱ -------- صفحهٔ بعد -------- که ی ۰۰ پیشگفتار طبق نظام فنی و اجرایی کشور (مصوبه شماره ۴۲۳۳۹/ت ۲۳۴۹۷ ه مورخ ۱۳۸۵/۴/۲۰ هیات محترم وزیران) استفاده از ضوابط معیارها و استانداردها در مراحل پیدایش, مطالعات توجیهی» طراحی پایه و تفصیلی,» اجراء راه‌اندازی» تحویل و شروع بهره‌برداری طرح‌ها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری به لحاظ رعایت جنبه‌های توجیه فنی و اقتصادی طرح‌هاء تامین کیفیت طراحی و اجرا (عمر مفید) و کاهش هزینه‌های نگهداری و بهره‌برداری از اهمیت ویژه برخوردار می‌باشد. با توجه به مراتب یاد شده و شرایط اقلیمی و محدودیت منابع آب در ایران» امور آب وزارت نیرو (طرح تهیه ضوابط و معیارهای فنی صنعت آب کشور) با همکاری معاونت نظارت راهبردی معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی (دفتر نظام فنی اجرایی) به استناد آیین‌نامه اجرایی طرح‌های عمرانی» موضوع ماده ۲۳ قانون برنامه و بودجه اقدام به تهیه استانداردهای مهندسی آب نموده است. استانداردهای مهندسی آب با در نظر داشتن موارد زیر تهیه و تدوین شده است: - استفاده از تخصص‌ها و تجربه‌های کارشناسان و صاحبنظران شاغل در بخش عمومی و خصوصی؛ - استفاده از منابع و ماخذ معتبر و استانداردهای بین‌المللی؛ - بهره‌گیری از تجارب دستگاه‌های اجرایی» سازمان‌هاء نهادهاء واحدهای صنعتی, واحدهای مطالعهء طراحی و ساخت؛ - پرهیز از دوباره کاری‌ها و اتلاف منابع مالی و غیرمالی کشور؛ - توجه به اصول و موازین مورد عمل موسسه استانداردها و تحقیقات صنعتی ایران و سایر موسسات تهیه‌کننده استاندارد. نشریه حاضر شامل دستورالعمل‌ها و توصیه‌های اجرای درست نصب انشعابات فاضلاب خانگی» تحاری و صنعتی با توجه به وضعیت شبکه‌های موجود جمع‌آوری فاضلاب و دستورالعمل‌های اجرای شبکه‌های در حال اجرا و برنامه‌ریزی می‌باشد. ضمن تشکر از کارشناسان محترم برای بررسی و اظهار نظر در مورد این استاندارد, امید است مجریان و دست‌اندر کاران بخش آب» با به کارگیری استانداردهای یاد شده» برای پیشرفت و خودکفایی این بخش از فعالیت‌های کشور تلاش نموده و صاحبنظران و متخصصان نیز با اظهار نظرهای سازنده در تکامل این استانداردها مشارکت کنند. با همه‌ی تلاش انجام‌شده قطعا هنوز کاستی‌هایی در متن موجود است که ان‌شاءا... کاربرد عملی و در سطح وسیع این نشریه توسط مهندسان موجبات شناسایی و برطرف نمودن آن‌ها را فراهم خواهد نمود. در پایان» از تلاش و جدیت مدیرکل محترم دفتر نظام فنی اجرایی» سرکار خانم مهندس بهناز پورسید و کارشناسان این دفترء نماینده مجری محترم طرح تهیه ضوابط و معیارهای فنی صنعت آب کشور وزارت نیرو» جناب آقای مهندس محمد حاج‌رسولی‌ها و متخصصان همکار در امر تهیه و نهایی نمودن این نشریه» تشکر و قدردانی می‌نماید. امید است شاهد توفیق روزاشزون همه‌ی این بزرگواران در خدمت به مردم شریف ایران اسلامی باشیم. معاون نظارت راهبردی ۱۳۸۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ترکیب اعضای تهیه کننده : کمیته و ناظر(ان) تخصصی این پیش‌نویس استاندارد در معاونت آموزشی و پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی و درمانی قم توسط افراد زیر تهیه شده است. اسامی این افراد به ترتیب حروف الفبا به شرح زیر می‌باشد: محمد فهیمی‌نیا دانشگاه علوم پزشکی قم فوق لیسانس مهندسی بهداشت محیها بوالقاسم توتونچی شرکت مهندسین مشاور ایراناب فوق‌لیسانس راه‌وساختمان مینا زمانی دفتر استانداردها و معیارهای فنی لیسانس‌مهندسی نش سیروس محمودی شرکت آب و فاضلاب استان تهران فوق‌لیسانس مدیریت صنایع اسامی اعضای کمیته تخصصی آب و فاضلاب دفتر استانداردها و معیارهای فنی که بررسی و تأیید پیش‌نویس حاضر را به عهده داشته‌اند به ترتیب حروف الفبا عبارتند از: آقای فرخ افرا شرکت مهندسین مشاور سختاب فوق‌لیسانس راه‌وساختمان آقای نعمتا... الهی‌پناه شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور . فوق‌لیسانس‌هیدرولوژی آقای ابوالقاسم توتونچی شرکت مهندسین مشاور ایراناب فوق‌لیسانس‌راه‌وساختمان آقای علیرضا تولایی کارشناس آزاد فوق‌لیسانس‌راه‌وساختمان آقای عباس حاج‌حریری شرکت آب و فاضلاب استان تهران فوق‌لیسانس‌مدیریت‌صنایع خانم مینا زمانی دفتر استانداردها و معیارهای فنی لیسانس‌مهندسی‌شیمی اقای جلال‌الدین شایگان دانشگاه صنعتی شریف دکترای‌مهندسی‌پیوشیمی آقای علی‌اکبر هوشمند شرکت تهران میراب لیسانس مهندسی مکانیک 111 -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان مقدمه ۱ هدف ۲- دامنه کاربرد ۳ تعاریف کلی و معرفی انواع محلهای تولید و شبکه‌های جمع‌آوری فاضلاب ۱-۳ محلهای تولید فاضلایهای شهری و روستایی ۱-۱-۳ فاضلایهای انسانی یا خانگی ۲-۱-۳ فاضلای‌های صنعتی ۳-۱-۳ نشتابهای غیر مجاز ۲-۳ تفاوتهای اصلی فاضلابهای روستایی با فاضلایهای شهری ۳-۳ انواع شبکه‌های جمع‌آوری فاضلاب شهری و روستایی ۱-۳-۳ انواع شبکه‌های جمع‌آوری فاضلاب شهری ۲-۳-۳ انواع شبکه‌های جمع‌آوری فاضلاب روستایی ۴-۳ دسته‌بندی خطوط و لوله‌های جمع‌کننده شبکه جمع‌آوری فاضلاب ۱-۴-۳ لوله انشعاب فاضلاب ۲-۴-۳ لوله جمع‌کننده فاضلاب خانگی ۳-۴-۳ لوله جمع کننده فاضلاب ۴-۴-۳ خط لوله نیمه اصلی فاضلاب ۵-۴-۳ خط لوله اصلی جمع‌آوری فاضلاب ۶-۴-۳ خط انتقال فاضلاب اصلی ۷-۴-۳ خط گیرنده فاضلاب ۸-۴-۳ خط نهایی فاضلاب ۴ لوازم و متعلقات انشعاب فاضلاب ۱-۴ سه راهی انشعاب فاضلاب ۲-۴ لوله انشعاب فاضلاب ۳-۴ سیفون فاضلاب و محفظه و در پوش آن ۵ نصب ممتعلقات و لوازم انشعاب فاضلاب ابنیه ۱-۵ برقراری انشعاب ۱-۱-۵ پیش‌بینی و نصب سه راهی انشعاب فاضلاب 1۲۷ شهری و روستایی ۱۰ ۱۰ ۱۰ ۱۰ ۱۰ ۱۰ ۱۱ ۱۱ ۱۲ ۱۲ ۱۲ ۱۲ ۱۶ ۱۶ ۱۶ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۱-۵ جنس, مشخصات فنی ونحوه اتصال سه راهی انشعاب به لوله انشعاب فاضلاب وخط جمع‌کننده فاضلاب ۲-۵ پیش‌بینی,نصب‌ومشخصات‌فنی لوله‌انشعاب‌فاضالاب از محل لوله جمع کننده‌فاضلاب تامحل‌لوله‌فاضلاب ملک ۱-۲-۵ روشهای نصب لوله های فاضلاب ملک و لوله انشعاب فاضلاب ملک ۲-۲-۵ پیش‌بینی لوله انشعاب فاضلاب ملک ۳-۲-۵ جنس,» مشخصات فنی و نحوه اجرا و اتصال لوله انشعاب فاضلاب از محل سیفون ملک تا سه راهی انشعاب ۴-۲-۵ آزمایش لوله انشعاب فاضلاب نصب شده ۵-۲-۵ وصل انشعاب فاضلاب کارواش هاء کارگاههاء تعمیرگاهها و واحدهای صنعتی ۶-۲-۵ حفاری ترانشه خط لوله انشعاب فاضلاب و بستر سازی و خاکریزی روی لوله انشعاب ۳-۵ نصب سیفون انشعاب فاضلاب و دریچه و درپوش آن ۶ روشهای اتصال انشعاب فاضلاب ابنیه به خطوط جمع‌کننده فاضلاب و انتخاب روش مناسب ۱-۶ اتصال مستقیم انشعابات فاضلاب به خط لوله جمع‌کننده فاضلاب معبر ۲-۶ اتصال لوله انشعاب فاضلاب ملک به خط جمع کننده فاضلاب معبر از طریق لوله‌های کمکی جمع‌کننده ۳۶ انتخاب روش مناسب اتصال انشعابات فاضلاب ابنیه به خطوط جمع کننده فاضلاب پیوست (۱) منابع و مراجع ۷ ۱۶ ۱۷ ۱۷ ۱۹ ۳. ۳۸ ۳۹ ۳۱ ۳۲ ۳۵ ۳۵ ۳۵ ۳۵ ۳۹ ۴ -------- صفحهٔ بعد -------- مقدمه تأسیسات فاضلاب از جمله تأسیسات زیر بنایی در مناطق شهری و روستایی است که علاوه بر ایفای نقش اساسی در دستیابی به توسعه پایدار» ارتقای سطح بهداشت عمومی و حفاظت محیط زیست با جلوگیری از آلودگی منابع آبهای سطحی و زیر زمینی و خاک می‌تواند ضمن فراهم ساختن امکان استفاده مجدد از فاضلایهای تصفیه شده» علاوه بر رفع کمبود آب» منافع اقتصادی قابل توجهی نیز به دنبال داشته باشد. اجزای اصلی سامانه فاضلاب یک اجتماع شامل شبکه جمع‌آوری» خطوط انتقال, تصفیه خانه و ایستگاههای تلمبه بالایر فاضلاب می‌باشد. شبکه‌های فاضلاب به منظور جمع‌آوری انواع فاضلابهای تولیدی در محدوده تحت پوشش آن اعم از فاضلاب خانگی, فاضلاب اماکن عمومی و تجاری, فاضلایهای صنعتی طبق ضوابط واستانداردهای تعریف شده و روانایها براساس مبانی ومعیارهای طراحی و انتقال آنها به تصفیه خانه فاضلاب ودر نهایت به محل دفع ساخته می‌شود. روانابها بصورت مجزا و یا مشترک بسته به شرایط محلی با سایر فاضلایهای شهری و روستایی جمع‌آوری می‌شودء علاوه بر این برای جمع‌آوری فاضلاب می‌توان از شبکه‌های متعارف و یا غیر متعارف (جایگزین) بهره گرفت. شبکه متعارف عمدتاً برای جوامع شهری و شبکه‌های غیر متعارف که شامل شبکه جمع‌آوری متعارف ساده شده» شبکه جمع‌آوری نقلی با قطرکوچک, شبکه تحت فشار" و شبکه تحت خلا" می‌باشد و نیز برای جوامع کوچک و مناطق روستایی و مناطق خاصی از شهرهای بزرگ کاربرد دارد. مهمترین اجزا و متعلقات سامانه جمع‌آوری فاضلاب شامل سامانه فاضلاب داخل ساختمان» اتصال انشعاب مشترکین؛ محفظه‌های اتصال, لوله‌های فاضلاب روء اتصالات شبکه و خطوط انتقال و آدم‌روها می‌باشد. البته بسته به نوع شبکه» شرایط محلی و کمیت و کیفیت فاضلایهای جمع‌آوری شده ممکن است از اجزا و متعلقات دیگری نیز در شبکه استفاده شود که از آن جمله می‌توان به کاربرد مخازن سپتیک درشبکه جمع‌آوری فاضلاب ثقلی با قطر کوچک یا ایستگاههای بالابر فاضلاب اشاره کرد. ایجاد و برقراری سامانه جمع‌آوری فاضلاب در داخل ساختمانها تا اتصال به شبکه جمع‌آوری به عهده مشترکین بوده و با اخذ امتیاز انشعاب از سازمانهای مسئول طبق ضوابط و دستورالعملهای تعریف شده به سامانه جمع‌آوری وصل می‌گردد. با توجه به تفاوتهای کمی و کیفی موجود در فاضلابهای تولید شده از منابع مختلف اعم از فاضلایهای خانگی» اماکن عمومی» تجاری و صنعتی در مناطق شهری و روستایی از یک طرف و امکان کاربرد انواع مختلف شبکه‌های جمع‌آوری فاضلاب گاهی با متعلقات و اجزای مختلف و متفاوت از یکدیگر برای جمع‌آوری فاضلاب از طرف دیگرء می‌طلبد که اتصالات و انشعابات مزبور نیز متناسب با نوع محل تولید فاضلاب و نوع شبکه جمع‌آوری و مشخصات آن طراحی و اجرا گردد تا ضمن داشتن کارایی لازم و جوابگو بودن در طول دوره طرح,ء مشکلاتی را در راهبری و بهره‌برداری از شبکه جمع‌آوری فاضلاب ایجاد | - 51۵111160 ٩۵۷۵۲۵۵6 )55( (1605؟) 5۷۹16 00۳۵۷11 1106167 []51۳۵ - 2 0 ۹6۱/۲ ۳۳۵۵۳۵ - 3 4 - ۷۵06 56۷/۲۶ -------- صفحهٔ بعد -------- ۹- هدف هدف از تهیه این راهنماء ارائه نکات و ضوابط به همراه نقشه‌های همسان است که باید در انتخاب اتصالات و نصب انشعابات فاضلاب ابنیه به شبکه‌های جمع‌آوری فاضلاب رعایت شود. ار دامنه کاربرد دامنه کاربرد این راهنما » نصب انشعابات فاضلاب ابنیه و اتصال آزها به شبکه‌های جمع‌آوری فاضلاب در مناطق شهری و -۳‏ تعاریف کلی و معرفی انواع محلهای تولید و شبکه‌های جمع‌آوری فاضلاب شهری و روستایی ۱-۳ محلهای تولید فاضلایهای شهری و روستایی به طور کلی فاضلایها و مواد زاید شهری و روستایی که وارد شبکه‌های جمع‌کننده فاضلاب می‌شوند از سه دسته اصلی زیر ی تشکیما شده‌اند: ۱-۱-۳ فاضلابهای انسانی یا خانگی این دسته از فاضلایها که عمدتاً در مناطق مسکونی شهری و روستایی تولید می‌شوند به فاضلابهایی اطلاق می‌گردند که از محل تجمع انسانها مثل واحدهای مسکونی,ء واحدهای تجاری, و واحدهای اداری و خدماتی از قبیل هتلهاء بیمارستانهاء مدارس؛ رستورانهاء مجموعه‌های ورزشی و غیره و فاضلایهای حاصل از پرورش دام و طیور خانگی روستاها تشکیل شده‌اند. ۲-۱-۳ فاضلابهای صنعنی به فاضلایهای حاصل از مصرف آب و مواد مصرفی در واحدهای صنعتی تولیدی و ضایعات حاصل از فرآیندهای تولیدی این واحدهاء فاضلاب صنعتی اطلاق می‌گردد. فاضلایهای حاصل از دامداریها و سایر فعالیتهای تولیدی دامی و کشاورزی در حد وسیع و صنعتی جزء» این دسته از فاضلایها به حساب می‌آیند. بر خلاف فاضلابهای انسانی که دامنه تغییرات کمی و کیفی سرانه آنها از یک محل به محل دیگر چندان زیاد نمی‌باشد. کیفیت و کمیت سرانه فاضلاب واحدهای تولیدی و صنعتی به شدت تابع محصولات تولید شده و مواد مصرف شده در خط تولید آن واحدها بوده و دامنه بسیار گسترده‌ای دارد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۱-۳ نشتابهای غیر مجاز الف- آبهای زیر زمینی آرهای زیر زمینی از محل اتصالات با شکستگی لوله‌های جمع‌کننده و انشعابات فاضلاب, دیواره‌های آدم‌روها و لوله‌های با ب- آبهای سطحی نفوذ آبهای حاصل از نزولات جوی یا سایر منابع به داخل شبکه‌های جمع‌آوری فاضلاب از طرق مختلف از جمله ناودانها و آبروهای حیاط منازل» درپوش آدم‌روهاء اتصالات غیر مجاز و غیره صورت گرفته و باعث افزایش مقدار و بار هیدرولیکی شبکه‌های جمع‌آوری فاضلاب می‌گردد. ۲-۳ تفاوتهای اصلی فاضلابهای روستایی با فاضلایهای شهری پاره‌ای از ویژگیهای فاضلابهای روستایی که آنها را از فاضلاب جوامع بزرگ و شهرها متمایز می‌سازد عبارتند از: * سرانه تولید فاضلاب و به تبع آن بده فاضلاب تولیدی کمتر است. کمیت فاضلاب تولیدی دارای نوسانات شدید هیدرولیکی بوده و تفاوت بین حداقل و حداکثر جریان فاضلاب زیاد است. کیفیت فاضلاب نیز به تبع نوسانات شدید کمیت فاضلاب ثابت نبوده و ممکن است تغییرات شدیدی داشته باشد. * _زمانهای وقوع حداقل و حداکثر جریان در مقایسه با شهرها و جوامع بزرگ متفاوت است. * _کیفیت فاضلاب تولیدی شدیداً متاثر از کیفیت فاضلاب تولیدی از واحدهای مسکونی است. * به علت مصرف پایین سرانه آب (بدون در نظر گرفتن فاضلابهای حاصل از فعالیتهای کشاورزی) معمولاً غلظت آلاینده‌های آن بیشتر است. * وجود نوسانات کمی و کیفی در فاضلابهای تولیدی واحدهای مسکونی روستایی و ایجاد تفاوت بین کیفیت فاضلایهای روستایی در مقایسه با فاضلابهای شهری به علت انجام فعالیت هایی نظیر پرورش دام و طیور و تولید لبنیات و غیره و مواجه بودن بعضی از روستاها با مشکل کم آبی در ماههایی از سال به دلیل تامین آب از منابع آبهای سطحی و تأثیرپذیری بالای این منابع از شرایط آب و هوایی. * پایین بودن ضریب تبدیل آب به فاضلاب به علت مصرف آب در آبیاری داخل منازل و تأمین آب شرب احشام. * وجود تفاوتهای عمده بین واحدها و لوازم مصرف کننده آب و تولید فاضلاب. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۳ انواع شبکه‌های جمع‌آوری فاضلاب شهری و روستایی ۱-۳-۳ انواع سبکه‌های جمعآوری فاضلاب سهری شبکه‌های جمع‌آوری فاضلاب شهری عمدتاً برای جمع‌آوری و انتقال آبهای آلوده شده مناطق شهری و فضولات انسانی و بعضاً ترکیبی از این فاضلابها و فضولات همراه با روانابها و آبهای حاصل از نزولات جوی این گونه مناطق طراحی و اجرا می‌گردند. این شبکه‌های جمع‌آوری فاضلاب شهری که می‌توانند برای جمع‌آوری و انتقال هریک از انواع فاضلایهای خانگی» تجاری, عمومی» صنعتی» آبهای سطحی و یا ترکیبی از آنها طراحی گردیده و به اجرا درآیند می‌توانند به صورت مجزاء مختلط و یا نیمه ۱-۱-۳-۳ شسبکه جمع‌آوری فاضلاب مجزا شبکه جمع‌آوری فاضلاب مجزا به شبکه فاضلابی اطلاق می‌گردد که فقط برای جمع‌آوری و انتقال فاضلابهای انسانی و صنعتی طراحی و اجرا گردیده و هیچ گونه پیش‌بینی برای جمع‌آوری و انتقال روانابها وآبهای حاصل از نزولات جوی در طراحی و9 اجرای آزها به عمل نبامده است. ۳-۱-۳-۳ شسبکه جمعآوری فاضلاب مختلط شبکه جمع‌آوری فاضلاب مختلط به شبکه فاضلابی اطلاق می‌گردد که در طراحی و اجرای آن علاوه بر جمع‌آوری و انتقال فاضلابهای انسانی و صنعتی» روانابها و آبهای حاصل از نزولات جوی نیز به حساب آمده و در نظر گرفته می‌شوند. ۳-۱۳۳۳ نسبکه جمعآوری فاضلاب نیمه مختلط شبکه جمع‌آوری فاضلاب نیمه مختلط به شبکه فاضلابی اطلاق می‌گردد که در آن بخشی از شبکه فاضلاب در شهر به صورت مختلط و بخشی دیگر به صورت محزا اجرا گردیده باشد. این نوع شبکه باید مجهز به سرریزهایی برای تخلیه بخشی از چنانچه برای دفع فاضلابهای روستایی از چاههای جذبی» ترانشه‌های جذب یا سایرسامانه‌های دفع در محل فاضلاب استفاده شبکه فاضلاب, پراکندگی منازل» کم عرض بودن معابر»ء فصلی بودن سکونت و سایر شرایط خاص حاکم بر روستاها که هزینه‌های بهره‌گیری از شبکه‌های متعارف را بسیار بالاا می‌برد از شبکه‌های ویژه جوامع کوچک استفاده گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- معمولاً برای جمم‌آوری و انتقال فاضلاب در جوامع کوچک از شبکه‌های خاص زیر استفاده می‌گردد: * شبکه جمع‌آوری فاضلاب ثقلی با قطر کم. هه شبکه جمع‌آوری فاضلاب ساده شده. ۱-۳-۳-۳ شبکه جمع‌آوری فاضلاب تحت فضار ۱-۱-۳-۳ نسرح سامانه مطابق تعاریف ارائه شده در مراجع معتبر» مجموعه‌ای از خطوط فاضلابرو با حداقل قطر ممکن که فاضلاب خام یا نیمه تصفیه شده به داخل آن پمپ شده و سپس تحت فشار به تصفیه خانه و یا به یک فاضلابرو اصلی در شبکه‌های ثقلی و متعارف جمع‌آوری فاضلاب منتقل می‌گردد.ء سامانه نامتعارف تحت فشار نامیده می‌شود. به عبارت دیگرء سامانه جمع‌آوری فاضلاب تحت فشار از شبکه‌ای از لوله‌های تحت فشار با قطرهای کوچک تشکیل شده که به موازات پروفیل زمین و در عمق کم نصب می‌شوند. این لوله‌ها معمولاً از جنس پی وی سی (۳۷) یا پلی اتیلن (۳1) و قطر آنها در محدوده ۵۰ الی ۱۵۰ میلی متر است. در این سامانه برای هر ساختمان یک پمپ کوچک وجود دارد که از آن برای تخلیه فاضلاب به شبکه استفاده می‌شود. ۳-۱-۳-۳ مزایا و معایب کاربرد سامانه جمع‌آوری فاضلاب تحت فشار عمده‌ترین مزایای کاربرد این سامانه عبارت است از : * عدم نیاز به شیب بندی لوله ها. * عدم نیاز به نیروی ثقل به عنوان نیروی محرک فاضلاب. * لوله‌ها می‌توانند به تبعیت از عوارض و شیب طبیعی زمین و در ترانشه‌های کم عمق و با عرض کمتر نسبت به روشهای متعارف جمع‌آوری فاضلاب کار گذاشته شوند. این امر به خصوص در مکان هایی که زمین سخت و سنگی بوده و یا سطح آب زیر زمینی بالا باشد حائز اهمیت خواهد بود. *_پایین بودن میزان نشتاب و آبهای نفوذی به شبکه به دلیل تحت فشار بودن و استفاده از لوله‌های با قطر کوچک. * امکان استفاده از لوله‌های با قطر کوچک و عدم نیاز و یا نیاز خیلی محدود به ساخت آدم‌رو. * _پایین بودن هزینه‌های احداث شبکه در اکثر مواقع. عمده‌ترین معایب کاربرد این سامانه عبارت است از : * نیاز بیشتر به تجهیزات برقی و مکانیکی که در نتیجه هزینه‌های بهره‌برداری از شبکه را افزایش می‌دهد. * بالا بودن میزان مصرف آنرژی و نیاز به تامین آنرژی الکتریکی -------- صفحهٔ بعد -------- * نیاز به نیروهای متخصص و فنی برای راهبری و نگهداری * _ضرورت آموزش مردم برای بهره‌برداری بهینه از شبکه نکته : نحوه انشعاب‌گیری و اتصال به این شبکه با در نظر گرفتن جزییات ارائه شده از طرف تأمین‌کننده تجهیزات انجام می‌شود. ۳-۳-۳-۳ ششسبکه جمع‌آوری فاضلاب تحت خااء ۱-۳-۳-۳ نسرح سامانه در این سامانهء فاضلاب از محل تولید (خانه ها و اماکن عمومی و مراکز تجاری و غیره)» ابتدا به یک محفظه وارد شده و وقتی سطح فاضلاب در محفظه به حد معینی رسید قسمت بالای محفظه تحت فشار واقع شده و ازدیاد فشار باعث می‌شود که سامانه فرماندهی به شیر خلاء فعال شده و آن را باز کند تا فاضلاب را به شبکه جمع‌آوری تخلیه نماید. پس از تخلیه محفظهء دوباره شیرهای خلاء بسته شده و این جرخه براساس نحوه تنظیم سامانه تکرار می‌شود. در این سامانه برای انتقال فاضلاب از اختلاف فشار هوا در مقاطع مختلف شبکه استفاده می‌شود. ایستگاه خلاء شامل یک مخزن جممع‌آوری فاضلاب» یک مخزن خلا» پمپ در این سامانه» فاضلاب توسط خطوط اصلی شبکه تحت خلاء به مخزن فاضلاب انتقال یافته و سپس توسط پمپ فاضلاب به تصفیه خانه منتقل می‌شود. در این سامانه قطر لوله‌های فاضلاب کوچکتر از لوله‌های مشابه در سامانه متعارف بوده و به آدم‌رو نیازی نمی‌باشد. استفاده از این سامانه در مکان هایی که شرایط زیر حاکم باشد مورد توجه ویژه قرار می‌گیرد: * _زمین با پستی و بلندی زیاد و تپه ماهوری با ارتفاع ناچیز باشد. * سطح سفره آب زیر زمینی بالا باشد. ۳-۳-۲-۳ مزایا و معایب کاربرد تسبکه جمع‌آوری فاضلاب نحت خلاء عمده‌ترین مزایای کاربرد این سامانه عبارت است از : *پایین بودن میزان نشتاب و آبهای نفوذی به شبکه. ۹ عدم نیاز به ساخت آدم‌رو. ۶ -------- صفحهٔ بعد -------- *_پایین بودن هزینه‌های احداث شبکه در اکثر مواقع. *_دارای عملکرد خوب در مناطق صاف و بدون شیب و تیه ماهوری. * _راحتی نصب در برخورد با موانع زیر زمینی. * عدم نیاز به شیب بندی دقیق لوله ها. عمده ترین معایب استفاده از این سامانه عبارت است از : * بالا بودن میزان مصرف انرژی. بالا بودن مشکلات و هزینه‌های راهبری و نگهداری. * نیاز به نیروهای با تخصص بال" جهت طراحی و ساخت و راهبری و نگهداری. * ارز بری نسبتاً بالا در مقایسه با هزینه اجرای طرح. نکته : نحوه انشعاب‌گیری و اتصال به این شبکه با در نظر گرفتن جزییات ارائه شده از طرف تأمین‌کننده تجهیزات انجام ۳-۳-۳-۳ شبکه جمع‌آوری فاضلاب نقلی با قط رکوچک ۱-۳-۳۳ رح سامانه در این سامانه فاضلاب از محل تولید (خانه ها و اماکن عمومی و غیره) ابتدا به یک مخزن سپتیک با زمان ماند حدود یک شبانه روز منتقل می‌شود. در این مخزن مواد قابل ته نشین فاضلاب از آن جدا می‌شود. خروجی مخزن به گونه‌ای ساخته شده است که مواد شناور و چربی از آن خارج نمی شود و فقط فاضلاب ته نشین شده عاری از مواد چربی و شناور از طریق خطوط فرعی به خط اصلی جمع‌آوری فاضلاب منتقل می‌شود. به این ترتیب» امکان رسوب مواد جامد در لوله‌های جمع‌آوری فاضلاب وجود نداشته و سرعت خودشویی ۰/۳ - ۰/۲ متر بر ثانیه برای آن کافی بوده و در نتیجه قطر و شیب لوله‌های جمع‌آوری و انتقال فاضلاب در این سامانه در مقایسه با لوله‌های مشابه سامانه متعارف جمع‌آوری فاضلاب بسیار کوچک است. کاربرد مخازن سپتیک در این سامانه با توجه به شرایط منطقه می‌تواند به صورت تک خانواری و یا تجمعی باشد. ۳-۳-۳-۳ مزایا و معایب کاربرد شسبکه جمع‌آوری نقلی با قط رکوچک عمده‌ترین مزایای کاربرد این سامانه در مقایسه با سامانه ثقلی متعارف عبارت است از : کوتاه شدن زمان احداث شبکه. کاهش هزینه‌های احداث شبکه. ۰ حداقل نیاز به آدم‌رو. -------- صفحهٔ بعد -------- حداقل نیاز به تلمبه خانه. کاهش مصرف آنرژی. *‏ حداقل نیاز به نیروی انسانی. عمده‌ترین معایب کاربرد این سامانه عبارت است از : * ضرورت تخلیه دوره‌ای لحن مخازن سپتیک. محدودیت کاربری (این سامانه برای جممع‌آوری فاضلایهای حاوی مقدار زیاد مواد معلق نظیر فاضلاب شبکه‌های مشترک و فاضلابهای صنعتی مناسب نبوده و در صورت استفاده باید به منظور جلوگیری از ورود مواد معلق به شبکه * _تولید و پخش بوی مزاحم ناشی ازهضم بی هوازی درمخازن سپتیک درصورت عدم دقت درطراحی وبهره‌برداری. * افزایش عمق کارگذاری خطوط فاضلابرو متناسب با عمق یخبندان در مناطق سردسیر به منظور جلوگیری از بخ زدگی 5-۲-۳-۳ شسبکه جمع‌آوری فاضلاب منتعارف ساده تسده ۱-2-۳-۳ نسرح سامانه شبکه ساده شده جمع‌آوری فاضلاب شبیه شبکه فاضلابرو تقلی متعارف است اما از لحاظ روش و مبانی و معیارهای طراحی و متعلقات تفاوتهای قابل توجهی با آن دارد. از این روش بیشتر برای جمع‌آوری فاضلاب مناطق با تراکم جمعیتی بالاء معابر کم عرض و دارای شیب مناسب استفاده می‌شود. طراحی این سامانه عمدتاً بر اساس تامین حداقل تنش ایجاد شده در زمان حداکثر جریان فاضلاب (در حدود ۱-۱/۲ نیوتن بر متر مربع) انجام می‌شود. تعدیل پارامترهای مختلف طراحی از جمله حداقل قطر لوله هاء حداقل شیب حداقل عمق کارگذاری لوله هاء فواصل بین آدم‌روها و یا استفاده از واحدهای ساده بازرسی و شستشو به جای آدم‌رو ها و کاهش سرعت خود شستشویی تا حد نیم متر بر ثانیه از دلایل اصلی کاهش هزینه‌های اجرایی این سامانه در مقایسه با سامانه جمع‌آوری متعارف است. در این روش» جامدات معلق در یک سیکل ته نشینی- انتقال حرکت داده می شود. بازده این تسلسل در فاضلابروهای با قطر کوچک به مراتب بیشتر از فاضلابروهای با قطر بزرگ می‌باشد. نوع لوله ها در این سامانه بیشتر پلاستیکی بوده و حداقل قطر آنها ۱۶۰- ۱۰۰ میلی‌متر می‌باشد. این روش در حد بسیار گسترده در مناطقی از برزیل» آفریقاء آسیا و استرالیا مورد استفاده قرار گرفته است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۶-۳۲۳۳ مزایا و معایب کاربرد نسبکه ساده نسده جمع‌آوری فاضلاب عمده ترین مزایای کاربرد این سامانه در مقایسه با سایر سامانه‌های جمع‌آوری فاضلاب عبارت است از: * کمتر بودن حداقل قطر لوله‌های فاضلابرو. کمتر بودن عمق ترانشه ها. *_پایین بودن حداقل شیب مورد نیاز (به دلیل استفاده از روش طراحی بر اساس نیروی کششی). * عدم نیاز به ساخت آدم رو و استفاده از دریچه‌های شستشو به جای آن. ۹ سادگی سامانه از نظر اتصالات و انشعابات. * پایین بودن هزینه‌های اجرایی سامانه. * بالا بودن سرعت اجراء سرویس دهی و نصب انشعابات که این امر باعث افزایش ضریب بهره‌برداری از شبکه در سالهای اولیه طرح می‌شود. * _سادگی راهبری و نگهداری به دلیل عدم استفاده از مخازن سپتیک یا جدا ساز و سایر متعلقاتی که در سایر سامانه‌های متعارف و غیرمتعارف استفاده می‌شود. * عدم نیاز به کارکنان فنی و متخصص برای مراحل ساخت و راهبری و نگهداری آن. * پایین بودن میزان نشتاب و آبهای نفوذی به دلیل استفاده از لوله‌های پلاستیکی با قطر کم و دریچه‌های شستشو بجای آدم‌رو. عمده‌ترین معایب کاربرد این سامانه در مقایسه با سامانه ثقلی متعارف عبارت است از: ۹ بالا بودن احتمال گرفتگی و مسدود شدن فاضلابرو ها در صورتی که بده فاضلاب کم باشد. * عدم وجود تجربیات کافی در مورد طراحی» اجرا و بهره‌برداری از آن. * عمدتاً برای مناطق با تراکم جمعیتی بالا قابل استفاده است. توجه: یادآور می‌گردد شیوه اجرای انشعاب فاضلاب در مناطق روستایی با مناطق شهری یکسان بوده و اجرای این دستورالعمل هم در مناطق شهری و هم در مناطق روستایی توصیه می‌گردد. همچنین صرفنظر از نوع شبکه» موقعیت لوله از نظر عمق باید برای حفاریهای بعدی و جلوگیری از صدمات به لوله در حین این گونه حفاریها مشخص گردد. برای این منظور پس از خاکریزی انتخابی که معمولاً تا ۳۰ سانتی‌متر بالای لوله است باید نوار زردرنگ هشداردهنده قرار داده شده و سپس خاکریزی نهایی انجام شود. ۶-۳ دسته‌بندی خطوط و لوله‌های جمع کننده شبکه جمع‌آوری فاضلاب شبکه‌های جمع‌آوری و انتقال فاضلاب می‌توانند از لوله‌هایی با جنس بتن» بتن مسلح» آزبست سیمان» جی‌آرپی» چدن» پلی‌اتیلن» سفال» پی وی سی و غیره یا کانالهای آجری و بتنی و یا تونلهای بتنی تشکیل شده باشند. دسته‌بندی و تعریف کلی اجزای شبکه‌های جمع‌آوری فاضلاب به اختصار به شرح زیر می‌باشد: ۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-2-۳ لوله انشضسعاب فاضلاب " لوله‌ای که فاضلاب مجموعه‌های مسکونی, تجاری, اداری و یا صنعتی را به شبکه‌ها و خطوط جمع‌کننده فاضلاب متصل می‌نماید» لوله انشعاب نامیده می‌شود. این لوله با توجه به موقعیت مکانی آن می‌تواند به یک خط جمع‌کننده خانگیء یک لوله جمع‌کننده و ندرتاً به یک خط نیمه اصلی و در شرایطی کاملاً استثنائی و با طرحی کاملاً خاص به یک آدم‌رو متصل می‌گردد. ۳-2-۳ لوله جم عکننده فاضلاب خانگ ی" خط لوله جمع کننده فاضلاب خانگی, خط لوله فاضلابی است که عمدتاً لوله‌های انشعاب فاضلابهای خانگی, تجاری و یا ۳-۶-۳ لوله جمع‌کشده فاضلاب " خط لوله جمع‌کننده فاضلاب, خط لوله فاضلابی است که فاضلاب بخش کوچکی از شبکه را جمع‌آوری نموده و به لوله‌های 5-8-۳ خط لوله نیمه اصلی فاضلاب * خط لوله نیمه اصلی فاضلاب خط لوله فاضلابی است که چندین شاخه لوله جمع‌کننده فاضلاب به أَنْ متصل می‌گردد. به یک ۵-2-۳ خط لوله اصلی جمع‌آوری فاضلاب * خط لوله اصلی جمع‌آوری فاضلاب به لوله فاضلابی گفته می‌شود که فاضلاب یک یا چند خط نیمه اصلی به آن متصل می‌گردد. 7-2-۳ خط انتفال فاضلاب اصلی" م۹۵۵۲ ۲10۷۵۹۵ - | آ16۳2ه] - 2 3 - 3۲306 4 - 500۳۵ ۳ 5 - ۱/1310 6-7۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ۷-2-۳ خط گیرنده فاضلاب " خط لوله گیرنده فاضلاب, خط لوله فاضلابی است که لوله‌های اصلی شبکه جممع‌آوری فاضلاب مختلط و نیمه مختلط به آن متصل گردیده و بر روی آن تأسیسات و سازه‌های مخصوص سرریز بخشی از جریان فاضلاب آن در مواقع بارندگی به منابع ۸-2-۳ خط نهایی فاضلاب " خط لوله نهایی فاضلاب, خط لوله فاضلابی است که فاضلاب جمع‌آوری شده کل سامانه شبکه جممع‌آوری فاضلاب را به محل تصفیه‌خانه فاضلاب منتقل نماید. کار تخلیه فاضلایهای مازاد بر ظرفیت خط نهایی از طریق سرریزهای انتقال بخشی از فاضلاب در هنگام بارانهای شدید انحام می‌شود. به هریک از جمع‌کننده‌های فوق می‌تواند سایر جمع‌کننده‌های کوچکتر نیز حسب مورد تخلیه گردد. 7 1۳06 - |[ 2-05 ۱۱ -------- صفحهٔ بعد -------- هر انشعاب فاضلاب معمولاً شامل یک سه راهی انشعاب فاضلاب» یک عدد سیفون» یک تکه لوله» یک محفظه چدنی با درپوش و توپی و تعدادی اتصالات به شرح زیر می‌باشد: ۱-2 سه راهی انشعاب فاضلاب سه راهی انشعاب فاضلاب یک سه راهی با زاویه ۴۵ درجه و ندرتاً ۹۰ درجه است که قطر آن برابر قطر لوله جمع‌کننده فاضلاب و قطر ناف آن معادل قطر لوله انشعاب فاضلاب ملک بوده و انشعاب فاضلاب از طریق آن به لوله جمع‌کننده فاضلاب متصل می‌گردد. این سه راهی باید در هنگام اجرای خط جمع‌کننده فاضلاب به گونه‌ای بر روی آن نصب شود که امتداد محور زاویه ناف آن به محل دفع فاضلاب ملک منتهی شود و زاویه ناف آن با افق ۴۵ - ۳۰ درجه باشد. در یک انشعاب معمولی جنس لوله انشعاب» سیفون و سه راهی انشعاب باید یکسان باشند تا بتوان آن انشعاب را به راحتی و به درستی اجرا کرد. ۲-۶ لوله انشعاب فاضلاب به پایین‌ترین و آنتهایی ترین بخش لوله انشعاب که از محل سیفون ملک شروع و به لوله جمع‌کننده فاضلاب معبر متصل گشته و کلیه فاضلابهای تولید شده در ملک را به خط جمع‌کننده فاضلاب معبر منتقل می‌نماید. لوله انشعاب فاضلاب گفته می‌شود. اتصال لوله انشعاب فاضلاب به لوله جمع‌کننده فاضلاب معبر می‌تواند به طور مستقیم و یا به وسیله سه راهی انجام شود. ۳-۶ سیفون فاضلاب و محفظه و در پوش آن برای جلوگیری از ورود گازها و بوهای نامطبوع خطوط جمع‌کننده شبکه جمع‌آوری فاضلاب و همچنین ایجاد مانعی برای ورود حشرات و جوندگان به داخل منازل مشترکین, استفاده از سیفون در انتهایی‌ترین بخش لوله فاضلاب ملک ضروری می‌باشد. متداول‌ترین نوع سیفونهای مصرفی» سیفون دوبل می‌باشد. شکل این نوع سیفون طوری است که با جمع شدن چربیهای همراه با فاضلاب ویاگیرکردن اجسام درشت شناور در آن انسداد و گرفتگی آن امکان پذیر می‌باشد. برای دسترسی به آن» خارج نمودن اجسام درشت و شستشو و رفع گرفتگی از آن» لوله‌ای که قطر آن حدود یکصد میلی‌متر و از جنس سیفون میباشد از وسط آن تا سطح زمین بالا آمده و در سطح زمین بوسیله یک محفظه مجهز به درپوش به طوری که لوله بازدید در مرکز آن تثبیت شده باشد محافظت می‌گردد. محفظه و درپوش می‌توانند از جنس چدن, پلی آتیلن» پلاستیک سخت و غیره باشد. برای جلوگیری از وارد شدن اجسام خارجی به داخل سیفون از طریق این لوله بازدیده محل ورود آن توسط یک توپی لاستیکی مخصوص بسته می‌شود. این محفظه باید دقیقا بر روی سیفون و در بالای آن در کف تمام شده حیاط یا پارکینگ ساختمان نصب شده و انتهای لوله بازدید سیفون در مرکز آن قرار بگیرد. وجود درپوش بر روی محفظه علاوه بر حفاظت از لوله ۲ -------- صفحهٔ بعد -------- بازدید سیفون و توپی انسداد آن محل دسترسی به سیفون ملک را مشخص می‌کند. این محفظه همانند حوضچه نصب کنتور آب معمولاً باید در داخل ملک و به فاصله نیم تا یک متری درب حیاط یا پارکینگ و با حفظ حریم انشعاب آب نصب گردد. شکل این محفظه به گونه‌ای است که فضای کافی برای توپی لاستیکی انسداد را دارا بوده و پس از گذاشتن درپوش به روی آن توپی لاستیکی قابل رویت نباشد. دریچه می‌تواند مجهز به قفل هم باشد. در شکلهای ۱-۴ و ۲-۴ کلیه لوازم نصب یک انشعاب فاضلاب و نحوه نصب آن از محل لوله فاضلاب ملک تا محل لوله جمع کننده فاضلاب نشان داده شده است. ۱۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱ ی لوله بازدید سیفون (میل زن - علمک) ٍ دریجه و محفظه جدنی ۱ همراه با درپوش پلاستیکی 1 | محفظه جدنی ۱ رت ۹ ۳ ۹ سمل لس / ۱ در / ۱ بتون نگهدارنده دریچه و میل زد 0 و لوله انشعاب ملک مر ۱ لوله فاضلاب ملک سر بتون نگهدارنده سبفون ٍ ۰ کیلو گرم بر متر مکعب لوله جمع کننده فاضلاب ۱ با سه راهی انشعاب ۱ شکل ۱-2- نحوه اتصال لوله انشعاب ساختمان به شبکه جمع‌آوری فاضلاب [۱] ص 6 -------- صفحهٔ بعد -------- (بین ۲تا۳/۵متر) شکل ۲-۶- نحوه اتصال لوله انشعاب ساختمان به شبکه جمع‌آوری فاضلاب [2] -------- صفحهٔ بعد -------- ۵- نصب متعلقات و لوازم انشعاب فاضلاب ابنیه ۱-۵ برقراری انشعاب قبل از شروع به نصب و برقراری انشعاب باید توجه داشت که انشعاب ملک با نوع و مشخصات شبکه جمع‌آوری از نظر مجزاء ۱-۱-۵ پیش‌بینی و نصب سه راه ی انشعاب فاضلاب سه راهی انشعاب فاضلاب یکی از قطعاتی است که باید در هنگام اجرای خط جمع‌کننده فاضلاب بر روی آن نصب گردد. پیش‌بینی سه راهی انشعاب فاضلاب بر روی خطوط جمع‌کننده فاضلاب برای نصب انشعاب فاضلاب به منظور جلوگیری از دوباره کاری و حفظ مقاومت لوله اجرا شده و کم کردن هزینه‌های اجرایی می‌باشد. با توجه به اینکه انشعابهای فاضلاب املاک معمولاً بر روی خطوط جمع‌کننده فاضلاب نصب می‌گردند و در حال حاضر امکان تهیه و ساخت سه راهیهای انشعاب فاضلاب برای انواع و اقسام لوله‌های جمع‌کننده شبکه فاضلاب با جنسهای مختلف (حتی بتنی) وجود دارد, در هنگام اجرای لوله‌های جمع‌کننده فاضلاب در معابر» یکی از پیش‌بینیهای بسیار مفید و الزامی که باید بر روی خطوط جمع‌کننده فاضلاب به عمل آیده نصب سه راهیهای انشعاب فاضلاب بر روی این لوله ها و اجرای لوله انشعاب فاضلاب تا محل اتصال آن به سیفون ملک می‌باشد. نصب سه راهیهای انشعاب فاضلاب بر روی خطوط جمع‌کننده فاضلاب خانگی در حال اجرا باید متناسب با واحدهای مسکونی موجود در محل و یا براساس توسعه‌های آینده محل که در طرحهای آماده سازی دیده شده است و رعایت دستورالعملهای صادره در بند ۶ این گزارش انجام گردد.ء و این به این معنی است که در خیابان هایی که عمق لوله جمع کننده اصلی فاضلاب آن زیاد بوده و یا با استفاده از فرمولهای ارائه شده در پیوست شماره (۱) این راهنما معلوم شده است که برای وصل انشعابات فاضلاب آَن اجرای خطوط کمکی الزامی است, لوله انشعاب و سه راهی انشعاب نباید بر روی خطوط جمع‌کننده فاضلاب نصب گردد. ذکر این نکته لازم است که برای انشعابهای تجاری و صنعتی هم باید سه راهی انشعاب متناسب با قطر لوله انشعاب ۳-۱-۵ جنس مشخصات فنی ونحوه انتصال سه راهی انشضعاب به لوله انشعاب فاضلاب وخط جمعکنده فاضلاب جنس سه راهیهای انشعاب پیش‌بینی شده بر روی خطوط جمع‌کننده فاضلاب خانگی بهتر است که از جنس خطوط جمع‌کننده فاضلاب و جنس لوله انشعاب تبعیت نماید مگر اینکه به هر دلیلی این امکان وجود نداشته باشد. اتصال لوله‌های جمع‌کننده و سه راهی و لوله انشعاب باید همیشه با استفاده از واشرهای لاستیکی انجام شود تا آب بندی آن به درستی صورت گیرد. قطر اصلی سه راهی انشعاب برابر قطر لوله خط جمع‌کننده فاضلاب و قطر ناف آَن برابر قطر لوله انشعاب فاضلاب ملک می‌باشد. ۱۶ -------- صفحهٔ بعد -------- توجه گردد که قطرلوله انشعاب فاضلاب ملک که معمولاً همان قطر ناف سه راهی است باید متناسب با جمعیت سرویس گیرنده انشعاب فاضلاب باشد. سه راهی انشعاب فاضلاب توسط یک لوله انشعاب فاضلاب که قطر آن متناسب با جمعیت سرویس گیرنده انشعاب فاضلاب است تا مرز ملک مورد نظر ادامه پیدا کرده و در آنجا چنانجه خط جمع‌کننده فاضلاب قابل بهره‌برداری است, به سیفون ملک متصل شده و اگر این خط در حال اجرا است. تا هنگام وصل انشعاب فاضلاب ملک به وسیله درپوش مناسب کاملاً آب بند مسدود گردد. محل دقیق این درپوش انشعاب و یا درپوش سه راهی انشعاب باید نسبت به آدم‌روی پایین دست جریان فاضلاب و محور لوله جمع‌کننده فاضلاب جانمایی گردد تا در موقع وصل انشعاب فاضلاب ملک بتوان به راحتی آن را پیدا نمود. نصب سه راهی انشعاب به لوله‌های جمع‌کننده فاضلاب و انشعاب فاضلاب و اتصالات مربوطه باید با دقت کافی و به طور کاملاً آب بند و گاز بند انجام گردد. سه راهی انشعاب فاضلاب باید در محلی بر روی لوله جمع‌کننده فاضلاب نصب شود که امتداد محور زاویه ناف آن به محل دفع فاضلاب ملک منتمی شود و زاویه ناف آن با افق ۳۰-۴۵ درجه باشد. ۲-۵ پیش‌بینی, نصب و مشخصات فنی لوله انشعاب فاضلاب از محل لوله جمع‌کننده فاضلاب تا محل لوله فاضلاب ملک واگذاری انشعاب فاضلاب به املاک مسکونی, تجاری و صنعتی معمولاً جدا از هم و منفک از املاک مجاور و با رعایت ضوابط و ارائه مجوزهای لازم و پس از عقد قرارداد و انجام تعهدات متقاضی و با رعایت مقررات و آیین نامه‌های مربوطه امکان پذیر خواهد بود. هیچ شخص یا سازمانی حق وصل انشعاب فاضلاب خود به شبکه جمع‌کننده فاضلاب را شخصاً و بدون مراجعه به سازمانهای مسئول ندارد. ۱-۳-۵ روسهای نصب لوله های فاضلاب ملک و لوله انشعاب فاضلاب ملک لوله فاضلاب ملک به پایین ترین بخش افقی لوله فاضلاب که فاضلاب تمام واحدهای چهار دیواری ملک را دریافت و به لوله انشعاب فاضلاب آن ملک منتقل می‌نماید و از حدود یک متری دیوار ملک به سمت داخل امتداد دارد اطلاق می‌شود. لوله انشعاب فاضلاب ملک به پایین‌ترین و آنتهایی ترین بخش از لوله فاضلاب یک ساختمان که از محل سیفون واحد ملک شروع و به لوله جمع‌کننده فاضلاب وصل می‌گردد اطلاق می‌شود. این لوله از یک سو به خط جمع‌کننده فاضلاب و از سوی دیگر به سیفون فاضلاب ملک متصل می‌باشد. قطر حداقل لوله انشعاب فاضلاب ملک با توجه به جنس آن نباید از ۱۰۰ یا ۱۱۰میلی‌متر کمتر باشد و لوله کشی فاضلاب داخل هر ملکی همراه با انشعاب فاضلاب آن ملک باید از لوله‌ کشی فاضلاب املاک دیگر مستقل و جدا از هم باشد. هر لوله انشعاب فاضلاب فقط متعلق به یک ملک می‌باشد. در صورت امکان بهتر است که لوله انشعاب فاضلاب هر ملک از نظر ارتفاعی هر چه بیشتر زیر تراز پایین ترین محل موجود ریزشگاه فاضلاب قرار گیرد و پس از اطمینان از وجود شیب کافی برای لوله انشعاب فاضلاب هر واحد اقدام به شروع ۱۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ریزشگاه انشعاب فاضلاب کافی در نظر گرفته شود. در تمامی املاکی که برخی از ریزشگاههای فاضلاب آن در محل هایی قرار گرفته‌اند که به دلیل پایین تر بودن ازکف لوله جمع‌کننده فاضلاب امکان تخلیه ثقلی آنها به خطوط جمع‌کننده فاضلاب اجرای خط انحصاری جدید جمع‌کننده‌ای برای ملک مورد نظر فاضلاب آن را به صورت ثقلی به مناسب ترین خط مجاور موجود وصل نمود. انجام این کار پس از اخذ تاییدیه نماینده فنی واحد بهره‌برداری سازمان مسئول و با مسئولیت مشترک ملک چندین آپارتمان احداث شده باشد که در این صورت با استفاده از شکل ۱-۵ قطر و شیب لوله انشعاب فاضلاب ملک با توجه به بده فاضلاب ورودی به آن تعیین و یا بر اساس جدول ۱-۵ به هر انشعاب با قطر ۱۱۰میلی‌متر فاضلاب سه واحد آپارتمانی به هر انشعاب با قطر ۱۳۵ میلی‌متر فاضلاب چهار تا هفت واحد آپارتمانیء و به هر انشعاب با قطر ۱۶۰ میلی‌متر فاضلاب ملک با در نظر گرفتن حداقل سرعت ۸۰ سانتی‌متر بر ثانیه برای جریان فاضلاب در لوله و با جریان نیمه پر در لوله ۵ ۶ ها تا تا 0 0 3و3 ات با ال ام اس 3111 ۹ 3 ۵ 1 ۱ ی ط بل شام هه ۱۳۳۰۰ ۳ ۱/۹ شکل ۱-۵- انتخاب شیب و قطر لوله انشعاب با استفاده از بده جریان [۷] ۱۸ -------- صفحهٔ بعد -------- جدول ۱-۵- انتخاب قطر و تعداد سیفون با استفاده از تعداد خانوار سرویس گیرنده [۷] سا 0 27 اتصال انشعاب فاضلاب ساختمان نوساز در ملکی به انشعاب فاضلاب قدیمی آن ملک تحت هیچ شرایطی امکانپذیر نمی‌باشد مگر نماینده فنی واحد بهره‌برداری سازمان مسئول مجوز کتبی صادر نمایند. ۳-۳-۵ پیش‌بینی لوله انضعاب فاضلاب ملک اتصال لوله‌های انشعاب فاضلاب املاک به خطوط جمع‌کننده فاضلاب پس از اتمام عملیات اجرایی لوله‌های جمع‌کننده فاضلاب حتی با وجود سه راهیهای انشعاب پیش‌بینی شده بر روی خطوط مستلزم تخریب و برداشت مجدد خاکهای ریخته شده روی لوله‌های جمع کننده فاضلاب و رسیدن به سه راهیهای انشعاب فاضلاب نصب شده می‌باشد که انجام این کار نوعی دوباره کاری بوده و هزینه اجرای کار را بالا می‌برد. بنابراین بهتر است که همزمان با اجرای عملیات لوله‌گذاری خطوط جمع‌کننده فاضلاب در کوچه ها و خیابان ها همراه نصب سه راهیهای انشعاب فاضلاب, لوله‌های انشعاب فاضلاب املاک را نیز بر روی خطوط جمع‌کننده فاضلاب پیش‌بینی نموده و تا قبل از سیفون ملک ادامه دادء باید توجه گرددکه اجرای لوله انشعاب فاضلاب ملک از محل سه راهی انشعاب نصب شده بر روی خط جمع‌کننده فاضلاب تا محل سیفون ملک فقط در صورتی که اطمینان از استفاده از آن وجود داشته باشد امکان پذیر است و هنگام اجرای لوله انشعاب فاضلاب باید مفاد بند ۶ این راهنما مد نظر قرار بگیرد.این مطلب بدان معنی است که در خیابان هایی که عمق لوله جمع‌کننده اصلی فاضلاب آن بال بوده (معمولاً بیش از ۳ متر) و یا با استفاده از فرمولهای ارائه شده در پیوست شماره (۱) این راهنما معلوم گردیده است که برای وصل انشعابات فاضلاب آن اجرای خطوط کمکی الزامی استء نباید سه راهی انشعاب و لوله انشعاب بر روی خطوط جمع‌کننده فاضلاب ملک نصب گردد. قطر لوله انشعاب فاضلاب ملک متناسب با جمعیت سرویس گیرنده از انشعاب بوده و از محل وصل ان به لوله جمع‌کننده فاضلاب (چه توسط سه راهی انشعاب پیش‌بینی شده بر روی لوله جمع‌کننده موجود., نصب سه راهی انشعاب برروی آن و یا با سوراخ کاری لوله توسط مته‌های مخصوص این کار) شروع گردیده و تا قبل از سیفون واقع در داخل ملک ادامه پیدا کرده و در آنجا تا هنگام وصل انشعاب فاضلاب بوسیله در پوش کاملاً آب بند مسدود گردد. محل دقیق این درپوش باید نسبت به آدم‌روی پایین دست جریان فاضلاب و محور لوله جمع‌کننده فاضلاب معلوم گردد. برای هر انشعاب فاضلاب و قبل از وصل انشعاب فاضلاب ملک اعم از مسکونی» تجاری» صنعتی و غیره باید یک پلان جانمایی توسط نصاب انشعاب فاضلاب تهیه گردیده و به تایید نماینده فنی واحد بهره‌برداری سازمان مسئول رسیده شده باشد. این پلان جانمایی باید حاوی اطلاعات زیر باشد: ۱۹ -------- صفحهٔ بعد -------- قطر و محل نصب لوله انشعاب فاضلاب ملک. * قطر و محل لوله جمع‌کننده فاضلاب معبر. محل اتصال لوله فاضلاب ملک به لوله انشعاب فاضلاب ملک. محل اتصال انشعاب فاضلاب ملک به لوله جمع‌کننده فاضلاب. * محل نصب دریچه بازدید» چربی گیرء شن گیر هر سازه دیگری در صورت نیاز. قبل از تصویب این پلان جانمایی به وسیله نماینده فنی واحد بهره‌برداری سازمان مسئول وصل آنشعاب فاضلاب ملک به نصاب موظف است عملیات نصب انشعاب فاضلاب ملک را با هماهنگی کارفرما طوری اجرا کند که هیچ خللی به خطوط جمع‌کننده فاضلاب و سایر تأسیسات شهری یا روستایی وارد نشده و تمامی تأسیسات موجود در محل در خلال نصب انشعاب فاضلاب در حال سرویس دهی به مشترکین باشند. نصاب باید پیش‌بینیهای لازم برای انحراف و انتقال فاضلاب خط جمع‌کننده در حال بهره‌برداری که در حال انشعاب دادن بر روی آن می‌باشد را در صورت بروز حادثه‌ای بر روی آن به عمل آورده باشد. انحراف فاضلاب خط جمع‌کننده فاضلاب در هنگام نصب انشعاب بر روی آن فقط با اجازه کتبی نماینده فنی واحد بهره‌برداری سازمان مسئول آمکان پذیر می‌گردد. لوله‌های انشعاب فاضلاب املاک نباید در کناردیوارهای باربر ساختمان اجرا شود و در صورت اجبار در اجرای به این روش, باید از دیوارهای باربر حداقل یک متر فاصله داشته باشد. در صورت امکانء لوله انشعاب فاضلاب ملک باید حداقل ۳ متر فاصله افقی از لوله انشعاب آب ملک داشته باشد. چنانچه لوله انشعاب آب از نظر ارتفاعی حداقل ۳۰ سانتی‌متر بالاتر از لوله انشعاب فاضلاب باشد. این فاصله افقی می‌تواند کمتر باشد. اتصال لوله انشعاب فاضلاب ملک به آدم‌رو فقط با اجازه نماینده فنی واحد بهره‌برداری سازمان مسئول و به طوری که تاج لوله انشعاب به موازات (همتراز) تاج لوله اصلی ورودی به آدم‌رو باشد امکان پذیر می‌باشد. جزئیات نصب انشعاب فاضلاب ملک به آدم‌رو همانند وصل انشعابات ریزشی در آدم‌روهای ریزشی است. با این تفاوت که محل ورود انشعاب فاضلاب ملک به آدم‌رو باید بالاتر از لوله اصلی ورودی به آن باشد. ۳-۵ جنس, مشخصات فنی و نحوه اجرا و اتصال لوله انضعاب فاضلاب از محل سیفون ملک تا سه راهی ۱-۳-۳-۵ جس و مضخصات فنی لوله انضعاب فاضلاب جنس لوله‌های انشعاب فاضلاب حتی الامکان باید با جنس سه راهی انشعاب فاضلاب روی خط جمع‌کننده و سیفون فاضلاب ملک یکسان بوده و برای اتصال کاملاً آب بند آنها به یکدیگراز واشر لاستیکی استفاده گردد. چنانجه به هر دلیل امکان استفاده لوله انشعاب» سه راهی انشعاب و سیفون هم جنس مقدور نباشدء نحوه اتصال آنها به یکدیگر باید طوری انجام شود که از آب بند بودن تمامی بندهای اتصالات مصرف شده در آن انشعاب اطمینان حاصل گردد. جنس لوله انشعاب فاضلاب می‌تواند آزبست سیمان» فایبر گلاس» چدن» سفال» پلی اتیلن» و پی وی سی با حداقل سفتی ۸ کیلوگرم بر سانتی متر مربع و ماکزیمم ۲ -------- صفحهٔ بعد -------- تغییر قطر خارجی ۵ (برای لوله‌های پلاستیکی» پس از اعمال بار خارجی بر روی آن باشد. استفاده از لوله‌های زیر به عنوان لوله انشعاب فاضلاب ممنوع می‌باشد: * لوله‌های بتونی ۱۰۰ تا ۱۵۰ میلی متر. * لوله‌های چدنی بدون ساکت و اسپیگات. * لوله‌های پی وی سی با سفتی کمتر از ۸ کیلوگرم بر سانتی مترمربع. در هنگام وصل انشعاب فاضلاب, عمل اتصال لوله ها و متعلقات فقط باید با استفاده از لوازم و مصالح مناسب انجام گرفته و برای اتصال آب بند آنها به یکدیگر حتما از واشر لاستیکی استفاده شود. اتصال سیفون به لوله انشعاب فاضلاب و لوله انشعاب به خط جمع‌کننده فاضلاب چه باانجام عمل سوراخ کاری بر روی لوله جمع‌کننده فاضلاب و چه از طریق سه راهی انشعاب فاضلاب باید کاملاً آب بند و گاز بند بوده و درستی امر بوسیله نماینده فنی واحد بهره‌برداری سازمان مسئول تایید و تصویب گردد. ۳-۳-۳-۵ نحوه اجرا و انصال لوله انشعاب فاضلاب لوله گذاری انشعاب فاضلاب هر ملک به خطوط جمع‌کننده فاضلاب باید پس از آنکه کف ترانشه حفاری شده برای آن عاری از گل و لای, قلوه سنگ و آشغال شد و مطابق با شیب لوله انشعاب فاضلاب مورد نظر بستر سازی و آماده گردید طبق شیب شده برای لوله انشعاب پس از آماده شدن برای خاکریزی روی آن نباید از ۵ میلی متر بیشتر باشد. این انحراف می‌تواند با محاسبه معلوم شود. نصاب موظف است قبل از نصب انشعاب فاضلاب ملک اطمینان حاصل کند که آب باران حیاط و بام ملک به فاضلاب متصل نباشد. وصل انشعاب فاضلاب با توجه به پیش‌بینی و عدم پیش‌بینی سه راهی انشعاب بر روی خطوط جمع کننده فاضلاب به یکی ازدو روش زیر مقدور می‌باشد: الف- اتصال از طریق سه راهی انشعاب نصب شده بر روی لوله جمع کننده فاضلاب ایده آل ترین روش وصل لوله انشعاب فاضلاب ملک به خطوط جمع‌کننده فاضلاب» اتصال آن از طریق سه راهی انشعاب منصوبه بر روی خط جمع‌کننده فاضلاب می‌باشد (شکل 4۲-۵ مگر اینکه تشخیص داده شود که امکان انتقال ثقلی فاضلاب ملک از طریق سه راهی پیش‌بینی شده بر روی خط جممع‌کننده فاضلاب وجود نداشته باشد. این سه راهی معمولاً باید در هنگام اجرای خطوط جمع‌کننده فاضلاب بر روی این خطوط پیش‌بینی شود. ب- اتصال از طریق سوارخ گیری بر روی لوله جمع‌کننده فاضلاب چنانجه به دلایل مختلفی نظیر جنس وله جمع کننده فاضلاب.» اجرای خط جمع کننده فاضلاب به صورت تونلی» ی هر دلیل جمع کننده فاضلاب وجود نداشته باشد در ان صورت مطابق شکل ۲-۵ می‌توان با سوراخ نمودن لوله جمع کننده فاضلاب در محل وصل انشعاب فاضلاب به آن. وله انشعاب فاضلاب ملک ر به خط جمع کننده فاضلاب متصل نمود. توجه شود که عمل ۳۱ -------- صفحهٔ بعد -------- سوراخ کاری لوله حتما باید توسط مته گرد بر وبه صورت دقیق انجام گیرد. ایجاد این سوراخ بر روی لوله جمع‌کننده فاضلاب باید طوری باشد که بتوان اتصال لوله انشعاب به آن را آب بندی نموده و با ایحاد نشیمنگاهی در محل سوراخ ایجاد شده از ورود لوله انشعاب به داخل لوله جمع‌کننده فاضلاب که می‌تواند مانعی برای جریان فاضلاب در داخل آن ایحاد کند و خطر انسداد را در آن بالا ببرد جلوگیری نمود. در مورد لوله‌های غیر بتونی که امکان ایجاد نشیمنگاه در محل سوراخ ایجاد شده وجود ندارد می‌توان از انشعاب گیر استفاده کرد. اتصال انشعاب فاضلاب با استفاده از عمل سوراخ کاری لوله جمع‌کننده فاضلاب فقط با تأیید نماینده فنی واحد بهره‌برداری سازمان مسئول و در محلی که وی تعیین خواهد نمود آمکان پذیر می‌باشد. همچنین عمل سوراخ کاری و وصل انشعاب فاضلاب ملک فقط در حضور نماینده فنی واحد بهره‌برداری سازمان مسئول باید انجام شود. در این حالت سوراخ ایحاد شده حتما باید در بالای لوله جمع‌کننده فاضلاب ایحاد گردد. چنانچه عمل وصل آنشعاب فاضلاب ملک با استفاده از سوراخ کاری انجام گردد. محل وصل لوله آنشعاب فاضلاب به لوله جمع کننده فاضلاب پس از اطمینان از آب بند بودن و مهار نمودن آن برای جلوگیری از جابجا شدن در هنگام پرنمودن ترانشه باید با مصالح مناسب پر شود. در این نوع انشعاب‌گیری برای جلوگیری از ضعیف شدن لوله در اثر سوراخ کاری لازم است استانداردها و دستورالعملهای احتمالی سازنده برای حفظ کمانش لوله در محدوده مجاز رعایت شود. ۳-۳-۳-۵ مشسخصات فن ی اجرای انشسعاب فاضلاب استفاده از زانویی ‎٩۰‏ درجه در لوله‌های انشعاب فاضلاب ۱۱۰ میلی متری ممنوع می‌باشد. ولی چنانچه هیچ گزینه دیگری وجود نداشته باشد می‌توان از زانویی ‎٩۰‏ درجه با شعاع بالا استفاده کرد مشروط بر اینکه بلافاصله پس از آن جهت رفع گرفتگی لوله. دریجه بازدید تعبیه گردد. شاخه‌های جانبی وارده به لوله انشعاب فاضلاب باید به صورت آریب و در جهت جریان فاضلاب به لوله انشعاب فاضلاب متصل شوند. نصب هرگونه زانویی با هرشکل, هر شعاع و هر زاویه‌ای بر روی خطوط انشعاب ۱۶۰ میلی‌متر به بالاا مجاز نیست ودر این گونه موارد از حوضچه دسترسی استفاده می شود. کلیه متعلقات و اتصالات مصرفی در خطوط انشعاب فاضلاب باید دارای زاویه حداکثر ۴۵ درجه بوده و اتصال یک لوله به لوله دیگر باید در جهت جریان عبور فاضلاب و به صورت مورب انجام شود. شیب لوله‌های انشعاب فاضلاب برای اقطار مختلف آن طوری انتخاب می‌گردند که در لوله‌های با جریان نیمه پر»ء سرعتی حداقل معادل ۸۰ سانتی متر بر ثانیه برای عبور فاضلاب در داخل لوله انشعاب فاضلاب تامین گردد. شیبهای محازء حداقل و حداکثر این لوله ها برای لوله‌های متداول (پلی اتیلن, پی وی سیء جی آرپی» و غیره) به شرح جدول ۲-۵ می‌باشد. هنگام شیب لوله انشعاب فاضلاب ۸۴۵ می‌باشد و در شیبهای بیش از این لوله انشعاب فاضلاب باید حتما بوسیله بستهای مناسب به نباشد مگر در شرایط بسپار خاص که رعایت شیب مناسب از نظر فنی مقدور نباشد. که در آن صورت فقط استفاده از شییهای ۲۳۲ -------- صفحهٔ بعد -------- جدول عدول نماید. جدول ۳-۵- رابطه بین قطر و شیب مجاز لوله‌های انشعاب فاضلاب [ ۷] (میلی‌متر) (درصد) (درصد) (درصد) ۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ زک ۱ ی ٍ ۱ وله انشماب فاضلاب لوله رابط | کاس که زأنوبی ۶۵ درجه جمع کننده معبر ۱ 7 | لوله انشعاب فاضلاب ملک , ی ۱ ۱ ا سس 7 جح سل س کر 7 / / یس لل 1 ۲ شکل ۲-۵ نصب انشعاب فاضلاب با استفاده از سه راهی انشعاب [۱] ۲۳۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- زانوبی ۵ درحه لوله انشعاب فاضلاب ملک کر لوله رابط باانشعاب گیر ۱ 0 کل ۲-۵- نصب انشعاب فاضلاب با استفاده از سوراخ کاری ۱] نحوه اتصال لوله انشعاب فاضلاب به لوله جمع‌کننده فاضلاب خانگی باید مطابق با یکی از روشهای مشخص شده در گزینه‌های ۸,۲,۳ شکل ۴-۵ انحجام گردد. چنانچه اختلاف ارتفاع لوله انشعاب فاضلاب و لوله جمع‌کننده فاضلاب بیش از ۵ متر باشد. ابتدا لازم است با استفاده از یک لوله راست رو طبق گزینه ح لوله انشعاب را تا عمق ۱/۵ متری بالا آورده و از آنحا با استفاده از زانویی ۴۵ درجه با شعاع بالا از طریق سیفون به لوله فاضلاب ملک متصل نمود. چنانجه محل دفع فاضلاب ۳۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ملک در موقعیتی باشد که نیاز به دسترسی به عمقهای بالای ۱/۵ متر نباشد.ء لازم است که توصیه‌های ارائه شده مد نظر قرار 3 ۱ ۱ ۱ ۱ اما ۱ بستر از قبل آماده شده 0 از 2 ی «ی» زانویی با شعاع زیاد طا ۹ نورد له : , لوله وزانویی لو زانویی با شعاع بالا :از زآنویی سه راهی انشعاب - / ٍ ی : سه راهی انشعاب ی : ۹ م ؟ ده ما ی ...۰ 5 نها ی رده سای !۱5,۶ نوع 0 نوع 8 نوع ۸ شکل 2-۵- نحوه اتصال لوله انشعاب فاضلاب به خط جمع کننده چنانچه پس از اجرای خطوط جمع‌کننده فاضلاب امکان وصل لوله انشعاب ملک به لوله فاضلاب ملک وجود داشته باشد (درملک ساختمان احداث شده و ملک دارای لوله فاضلاب باشد)» لوله انشعاب فاضلاب ملک به لوله فاضلاب متصل خواهد شد در غیر این صورت باید آنتهای لوله انشعاب توسط توپی بطور کامل مسدود گردد. برای جلوگیری از مشکلاتی که جاری شدن فاضلاب در لوله برای نصاب ایحاد می‌نماید. نصب انشعابات خطوط جمع‌کننده فاضلاب آماده بهره‌برداری باید از پایینترین نقطه ارتفاعی خطوط جمع‌کننده آغاز گردیده و به سمت بالا ادامه پیدا نماید. پیش‌بینی می‌شود تغییرات بده فاصلاب آنها زیاد بوده و نیاز به بازرسیهای مرتب دارندء باید از طریق یک آدم‌رو به خط جمع کننده فاضلاب یا آدم‌رو دیگر متصل شوند. لازم است این آدم‌رو درست روبه روی انشعاب ملک واقع شده باشد. چنانجه این آدم‌رو در محل مناسب خود بر روی خط جمع کننده فاضلاب وجود نداشته باشد می‌توان آن ر در محل مورد نظر احدات 9 انشعاب فاضلاب ملک مورد نظر را به آن متصل کرد. نصب لوله انشعاب فاضلاب ملک باید از پایین به بالا و از محل اتصال ۲۶ -------- صفحهٔ بعد -------- لوله جمع‌کننده فاضلاب معبرشروع شده وبه لوله فاضلاب ملک برسد. هنگام نصب لوله انشعاب ملک همیشه ساکت لوله مصرفی باید در نقطه مرتفع مسیر قرار بگیرد و چنانچه به هر دلیلی عملیات لوله‌گذاری متوقف گردد, باید انتهای لوله با در پوش متناسب و تأیید شده مسدود و تا هنگامی که خط انشعاب فاضلاب ملک شستشو و آزمایش نشده و تائیدیه وصل آن صادر نگردیده است این درپوش برداشته نشود. در محلهایی که احتمال برگشت فاضلاب به داخل ملک در اثر بارندگی شدید» طغیان رودخانه‌هاء گرفتگی خطوط جمع کننده فاضلاب و یا کم بودن شیب لوله فاضلاب وجود داشته باشد با توصیه نماینده فنی واحد بهره‌برداری سازمان مسئول نصب شیر یکطرفه برای جلوگیری از برگشت فاضلاب به داخل ملک الزامی می‌باشد. این شیر یکطرفه باید بین سیفون و لوله انشعاب و در یک شیرخانه قرار گرفته و به گونه‌ای نصب شود که بتوان آن را بازدید کرده و سرویس نمود. در چنین مواردی اتصال فاضلاب زیرزمین مشترک به لوله انشعاب فاضلاب ملک بااجازه نماینده فنی واحد بهره‌برداری سازمان مسئول و به در صورتی که امکان اتصال ثقلی انشعاب فاضلاب مشترکی به خط جمع‌کننده فاضلاب مربوط به ملک آَن مشترک وجود نداشته باشد ولی با احداث یک خط جمع‌کننده فاضلاب کمکی جداگانه‌ای این امکان در پایین دست ملک به وجود بیاید. احداث چنین خط کمکی با حد اقل شیب محاز و پس از موافقت نماینده فنی واحد بهره‌برداری سازمان مسئول و براساس آئین نامه‌های عملیاتی نصب انشعاب مشترک مجاز خواهد بود. سه راهی انشعاب فاضلاب یکی از قطعاتی است که همواره با اجرای خطوط جمع‌کننده فاضلاب پیش‌بینی و بر روی آنها نصب می‌گردد و لوله انشعاب فاضلاب ملک به آن متصل می‌گردد. اگر چه وصل انشعاب فاضلاب بر روی خطوط جمع کننده‌ای که سه راهی انشعاب بر روی آنها پیش‌بینی نشده است پس از اتمام عملیات اجرایی خط جمع‌کننده فاضلاب, با حفاری خط اجرا شده ایجاد تغییرات بر روی آن و آماده کردن آن برای نصب انشعاب مقدور است» لیکن برای جلوگیری از دوباره کاری» تخریب لوله اجرا شده و ضعیف نمودن آن و پایین آوردن هزینه‌های اجرایی و به تبع آن قیمت تمام شده بهتر است که این سه راهیهای انشعاب در هنگام عملیات لوله‌گذاری خطوط جمع‌کننده فاضلاب در محلهای مورد نظر نصب گردند. باید توجه شود.ء برای اینکه لوله انشعاب فاضلاب ملک با سه راهی پیش‌بینی شده بر روی خط جمع‌کننده فاضلاب در یک خط مستقیم قرار گرفته و اشکالات هیدرولیکی و گرفتگی ایجاد ننماید و امکان وصل انشعابات فاضلاب املاک به آن به سادگی و راحتی فراهم شود. لازم است محل خروجی لوله انشعاب ملک نسبت به محل نصب سه راهیهای انشعاب فاضلاب نکته: باید در لوله‌کشیهای داخل ساختمانها موارد اشاره شده در نشریه مقررات ملی ساختمان (مبحث شانزدهم تأسیسات بهداشتی» فصول ۵-۸) که توسط معاونت نظام مهندسی و اجرای ساختمان وزارت مسکن و شهرسازی در سال ۱۳۸۲ به چاپ رسیده است رعایت شود. ۳۷ -------- صفحهٔ بعد -------- 5-۳-۵ آزمایش لوله انضعاب فاضلاب نصب شسده آزمایش آب‌بند بودن انشعابات فاضلاب نصب شده باید با حضور نماینده فنی واحد بهره‌برداری سازمان مسئول انجام و درستی اجرا و نصب آن به همراه آب بند بودن آن مورد تایید قرارگیرد. آزمایش آب بند بودن انشعابات فاضلاب نصب شده با توجه به وضعیت خطوط جمع‌کننده فاضلاب و به تبع آن نحوه اتصال انشعابات فاضلاب به خطوط جمع‌کننده فاضلاب به دو دسته زیر ۱-2-۳-۵ آزمایشس انشضعابات نصب شده بر روی خطوط جم عکنده فاضلاب در هنگام اجرای خطوط جمعکننده فاضلاب با توجه به اینکه لوله‌گذاری خطوط جمع‌کننده فاضلاب, پیش‌بینی و نصب سه راهی انشعاب فاضلاب و اجرای لوله انشعاب فاضلاب ملک تا محل سیفون ملک الزامی می‌باشد و با عنایت به این مطلب که انجام آزمایش انشعابات فاضلاب نصب شده در این حالت به سادگی عملی استء لازم است که انشعابات فاضلاب نصب شده نیزهمراه با خطوط جمع‌کننده فاضلاب و با روشهای توصیه شده برای آن یا به طور جداگانه با بستن دو سر لوله واقع بین دو آدم‌رو متوالی با استفاده از توپیهای انسداد و به یکی از دو روش زیر مورد آزمایش قرار گیرد. لازم به توضیح است که استفاده از لوله ها و اتصالات استاندارد انجام دوباره کاریها را به حد اقل ممکن می‌رساند. الف - آزمایش با آب روش آزمایش با آب براساس مندرجات نشریه ۳۰۳ سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور (مشخصات فنی عمومی کارهای خطوط لوله آب و فاضلاب شهری) به این صورت انجام می‌شود که دو طرف لوله واقع در بین دو آدم‌رو متوالی با استفاده از توپی انسداد کاملاً بسته شده و لوله انشعاب را از بالا پر از آب می‌نمایند به گونه‌ای که ارتفاع حداقل آب بر روی نقطه انتهایی انشعاب فاضلاب نصب شده (سه راهی انشعاب) برابر ۱/۵ متر باشد. در این صورت میزان تلفات آب در داخل این لوله پس از ۴ساعت نباید بیش از ۲۵ سانتی متر مکعب برای هر میلی‌متر قطر لوله و هر متر طول لوله باشد. این آزمایش باید حتما در حضور نماینده فنی واحد بهره‌برداری سازمان مسئول انجام شده و مورد تایید کتبی وی قرار بگیرد. چنانچه اختلاف ارتفاع محل سیفون با لوله جمع‌کننده فاضلاب کمتر از ۱/۵ متر باشد باید با استفاده از یک تکه لوله که به نقطه بالایی لوله انشعاب متصل می‌گردد.ء ارتفاع آب مورد نیاز انجام آزمایش را ایحاد نموده و پس از انجام آزمایش آن را از لوله انشعاب جدا کرد. ب- آزمایش با هوا در این روش نیز پس از انسداد دو طرف لوله واقع در بین دو آدم‌رو متوالی با استفاده از توپی انسدادء با تحت فشار قرار دادن لوله انشعاب فاضلاب نصب شده بوسیله هوای فشرده با فشار ۰/۵ کیلوگرم بر سانتی متر مربع, لوله را به مدت ۵ دقیقه رها می‌نماییم. پس از گذشت ۵ دقیقه باید افت فشار قابل اندازه گیری در آن لوله ایجاد نشده باشد. (بر اساس نشریه ۳۰۳ سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور) ۳۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۶-۲-۵ آزمایش انشسعابات نصب شده بر روی خطوط جم عکننده فاضلاب در حال بهره‌برداری با توجه به اینکه نصب انشعابات فاضلاب بر روی خطوط جمع‌کننده فاضلاب در حال بهره‌برداری به علت وجود جریان فاضلاب در آنها و پیش‌بینی پا عدم پیش‌بینی سه راهی انشعاب در مسیر آنها کاملاً متفاوت بوده و بیشتر با انجام سوراخ کاری بر روی لوله‌های جمع‌کننده فاضلاب موجود انجام می‌شود.ء و با عنایت به این مطلب که مجزا کردن انشعابات نصب شده بر روی خطوط جمع‌کننده فاضلاب در حال بهره‌برداری(برای آزمایش آب بندی آنها) با استفاده از توییهای انسداد یا وسایل دیگر به راحتی مقدور نمی‌باشدء انجام آزمایشهای دقیق اشاره شده در فوق بر روی اینگونه انشعابات مشکل بوده و توصیه می‌گردد که با استفاده از لوله و اتصالات استانداردء به حداقل رساندن میزان لوله و اتصالات مصرفی, و رعایت مفاد مندرج در بند ب ردیف ۲-۲-۲-۵ این گزارش نصب انشعابات فاضلاب را با دقت هرچه بیشتر و به صورت آب بند اجرا نمود. ۵-۳-۵ وصل انشسعاب فاضلاب کاروائس هاء کارگاههاء تعمیرگاهها و واحدهای صنعتی وصل انشعاب فاضلاب کارواش ها و تعمیرگاهها و سایر کارگاهها و محل هایی که فاضلاب آنها حاوی شن و ماسه قابل ملاحظه و یا چربی بیش از ۱۰۰ میلی‌گرم بر لیتر و یا سایر مواد غیر مجاز باشد» بدون پیش‌بینی و احداث تأسیسات پیش تصفیه لازم مانند شن گیر یا چربی گیرو... قبل از لوله انشعاب فاضلاب ملک مجاز نیست. تأسیساتی مانند چربی گیر و شن گیر باید در محل هایی احداث گردند که امکان ورود آبهای حاصل از نزولات جوی به آنها وجود نداشته باشد.حداکثر مجاز پارامترهای کیفی پسابهای صنعتی قابل تخلیه به شبکه‌های جمع‌آوری فاضلاب باید با ضوابط سازمان حفاظت محیط زیست کشور و شرکتهای بهره‌بردار که به صورت دستورالعملهایی منتشر می‌شود مطابقت داشته باشد و در صورت عدم تطابق لازم است پس از پیش تصفیه و موافقت بهره‌بردار مربوط به شبکه جمع‌آوری فاضلاب تخلیه گردد. در جدول ۳-۵ حداکثر مجاز پارامترهای کیفی پسابهای صنعتی قابل تخلیه به شبکه‌های جمع‌آوری فاضلاب به صورت نمونه ارائه شده است. ۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- جدول ۳-۵- حداکثر مجاز پارامترهای شبکه‌های جمع از پارامتر مورد نظر درجه حرارت ام (درجه اسیدی یا بازی) چربی و انواع روغن سولفات مواد معلق 00 1301 فنول و کروزول مس روی نقره جیوه کادمیوم سرب کروم سه ظرفیتی کروم شش ظرفیتی آهن آرسنیک مواد رادیوا کتیو کلیه موادی که باعث غلظت یا رسوب فاضلاب می‌شود ۰ کیفی پسابهای صنعتی قابل تخلیه به ری فاضلاب [۷] مقدار حداکثر ۰ درجه سانتی گراد ۶/۵۹ ۰ میلی گرم بر لیتر ۰ میلی گرم بر لیتر ۰ میلی گرم بر لیتر ۰ میلی گرم بر لیتر ۰ میلی گرم بر لیتر ۵ میلی گرم بر لیتر ۱ میلی گرم بر لیتر ۲ میلی گرم بر لیتر ۱ میلی‌گرم بر لیتر ۱ میلی‌گرم بر لیتر ۱ میلی گرم بر لیتر ۱ میلی گرم بر لیتر ۲ میلی گرم بر لیتر ۶ میلی گرم بر لیتر ۰ میلی گرم بر لیتر ۵ میلی‌گرم بر لیتر ۱ میلی گرم بر لیتر صفر ۱ میکرو کوری بر سانتی متر مکعب صفر -------- صفحهٔ بعد -------- 7-۳-۵ هفاری ترانشه خط لوله انشعاب فاضلاب و بستر سازی و خاکریزی روی لوله انشعاب تمامی حفاریهای لازم برای وصل انشعاب فاضلاب باید به صورت ترانشه روباز انجام شود مگر اینکه به نظر نماینده فنی واحد بهره‌برداری سازمان مسئول مربوط لازم باشد که روش دیگری استفاده گردد.خاک و مصالح استخراج شده از ترانشه در صورت مناسب بودن باید در محلی جداگانه ذخیره شده ومحددا مورد مصرف قرار گیرندء در غیر این صورت با خاک مناسب جایگزین شوند. عرض ترانشه برای لوله‌های تا قطر ۱۵۰ میلی‌متر معادل ۷۰ سانتی متر و برای قطرهای بیشتر از آن» ۸۰ سانتی متر در نظر گرفته می‌شود. کف ترانشه لوله‌های انشعاب فاضلاب پس از حفاری باید طوری با خاک مناسب خاکریزی و کوبیده شود که علاوه بر اینکه شیب مورد نیاز انشعاب لوله مورد نظر در آن ایجاد شده باشد. با پیش‌بینی حفره هایی برای ساکتهای لوله‌های انشعاب و فضای لازم برای استقرار ربع پایینی لوله هاء لوله انشعاب کاملاً بر روی بستر کوبیده شده قرار گرفته وامکان هیچ گونه نشستی با مرور زمان نداشته باشد. به عبارت دیگرء پس از کوبیدن بسترو آماده شدن آن» باید محل استقرار ربع پایینی لوله انشعاب فاضلاب و ساکتهای آن را در بستر از قبل آماده شده تراشیده و لوله طوری بر روی آن قرار گیرد که ربع پایینی لوله کاملاً در بستر از پیش آماده شده برای آن فرو برود. در صورتی که کف ترانشه حفاری شده سنگلاخ بوده و یا بستر آن سست باشد» باید کف بستر لوله به میزان ۱۰ سانتی متر اضافه تر برداشت شده و به وسیله شن و ماسه یا مصالح مرغوب دیگر بستر سازی شده و بستر کاملاً محکمی برای لوله انشعاب فاضلاب ایجاد گردد. عمق بستر سازی لوله‌های انشعاب باید ۱۰ سانتی متر زیر لوله باشد که می‌تواند بستر سازی شده و یا با ماسه پر شود.عمق ترانشه در محل نصب سیفون انشعاب باید حداقل ۷۵ سانتی متر باشد. از آنجا که کار نصب و آزمایش لوله انشعاب فاضلاب ملک طبق روشهای ارائه شده در فوق باید توسط نصاب در حضور نماینده فنی واحد بهره‌برداری سازمان مسئول و قبل از پوشاندن روی انشعاب فاضلاب ملک انجام شودء بنابراین هنگامی که کارهای زیرسازی لوله انشعاب فاضلاب و متعلقات آن آماده شد و امکان شروع عملیات نصب فاضلاب ملک فراهم گردید. نصاب موظف است به نماینده فنی واحد بهره‌برداری سازمان مسئول اعلان نماید که انشعاب مورد نظر آماده نصب و آزمایش می‌باشد. نماینده فنی واحد بهره‌برداری سازمان مسئول موظف است بلافاصله در محل حضور یافته و از نصاب بخواهد که عملیات نصب و انجام آزمایشهای لازم را به عمل آورده و پس از اطمینان از حسن انجام اجرای کار و نصب انشعاب فاضلاب ملک گواهی پرنمودن روی لوله را صادر نماید. کار خاکریزی و کوبیدن خاک روی لوله آنشعاب فاضلاب فقط پس از بازرسی عملیات نصب و انجام آزمایش لوله انشعاب فاضلاب توسط نماینده فنی واحد بهره‌برداری سازمان مسئول امکان پذیربوده و تحت هیچ شرایطی و قبل از بازدید و آزمایش لوله انشعاب فاضلاب ملک از محل اتصال أَن به لوله جمع‌کننده فاضلاب تا محل اتصال آن به لوله فاضلاب ملکء مجوز پر کردن روی لوله انشعاب فاضلاب ملک صادر نخواهد شد. مجوز وصل انشعاب فاضلابی که روی تمام یا بخشی از آن خاکریزی شده باشد صادر نمی گردد. قبل از انجام خاکریزی روی لوله انشعاب فاضلاب ملک, محل دقیق این لولهء حد فاصل بین لوله جمع‌کننده فاضلاب و لوله انشعاب ملک نسبت به آدم‌رو پایین دست جریان فاضلاب و همچنین عمق کارگذاری آن باید بر روی نقشه‌هایی چون ساخت و یا هرجای دیگری منعکس شود تا هنگام وصل انشعاب فاضلاب ملک بتوان به راحتی آن را پیدا کرد. ۳۱ -------- صفحهٔ بعد -------- پس از خاتمه عملیات نصب و آزمایش لوله انشعاب فاضلاب ملک و اخذ تاییدیه نماینده فنی واحد بهره‌برداری سازمان مسئول و تنظیم صورت جلسه باید تا ارتفاع ۲۵ سانتی‌متری روی تاج لوله انشعاب به وسیله خاک سرندی خاکریزی و متراکم شود و با از ماسه با قطر دانه‌های حداکثر ۷ میلی‌متر استفاده شود. خاکریزی و کوبیدن روی لوله آنشعاب فاضلاب باید به گونه‌ای باشد که بتواند از نشست خاکهای ریخته شده روی لوله و حرکت لوله انشعاب فاضلاب و بیرون آمدن آن از محل اتصال به لوله جمع‌کننده فاضلاب جلوگیری نماید. پس از ریختن خاک سرندی روی لوله و کوبیدن آن و اخذ تاییدیه نماینده فنی واحد بهره‌برداری سازمان مسئولء نصاب موظف است باقیمانده ترانشه را به ضخامت ۷۰ سانتی متر در لایه‌های متناسب خاکریزی نموده و تا حد تراکم موردنیاز که توسط ناظر اعلان می‌گردد بکوبد. در هر صورت چنانچه عمق خاکریزی روی لوله بیش از ۷۰ سانتی متر باشد مصالح به کاربرده شده جهت پر نمودن مابقی عمق ترانشه باید عاری از سنگهای بزرگ یاقلوه سنگ, نخاله, آشغال و سایر موادی باشد که بتواند به لوله آسیب برساند و یا به مرور زمان نشست کند. هنگامی که عمق پوشش روی لوله بیش از ۲ متر باشد.ء باید نحوه زیرسازی مورد نیاز لوله» بستر سازی آن» لوله‌گذاری و روش خاکریزی بر روی آن با نظر و تایید سازنده لوله انجام گردد. هنگامی که انشعاب مورد نظر و ترانشه آن در محلی باشد که روی آن باید آسفالت گردیده یا فرش شود مصالح پرکننده مازاد بر ۷۰ سانتی متر (در صورت وجود) باید لایه به لایه ریخته شده و کوبیده گردد تا با مرور زمان نشستی در آن بوجود نیاید. پس از نصب انشعاب فاضلاب و پر نمودن روی ترانشه نصاب موظف به انجام کارهای مشروحه زیر می‌باشد : ۰ خیابانهاء کوچه‌ها و سایر محلهایی که به علت وصل انشعاب فاضلاب تخریب شده‌اند باید با روشهای درست و مصالح مناسب مانند اول بازسازی شوند. * ترانشه حفاری شده باید همانند ول خاکریزی» کوبیده و فرش گردد. تمامی خرابیهای حاصل از نصب انشعاب روی خیابان» جاده» کوچه, بزرگراه و غیره باید به حالت اول برگردانده شده و * _خاکهای اضافی حاصل از حفاری را از محل خارج نموده و سطح کوچه یا خیابان را به خوبی تمیز نماید. یادآور می‌گردد عمق خاکریزی روی لوله‌های پی وی سی و پلی اتیلن جهت جلوگیری از یخ زدگی فاضلاب و حفاظت این لوله‌ها از بارهای زنده ترافیکی نباید کمتر از ۷۵ سانتی‌متر باشد. حداقل پوشش روی لوله انشعاب فاضلاب نسبت به تراز زمین ملک مورد نظر یا خیابان مجاور آَْ ملاک انتخاب است (هرکدام کمتر باشد بهتر است) ۳-۵ نصب سیفون انشعاب فاضلاب و دریچه و درپوش آن سیفونها از نظر شکل ظاهری دارای انواع مختلفی هستند ولی نقش اصلی همه آنها یکسان است. به دلیل اینکه شکل سیفون طوری است که امکان ته نشینی مواد جامد همراه با فاضلاب در آن و به تبع آن گرفتگی سیفون وجود دارد» سیفون را به یک لوله بازدید (علمک ‏ میل زن) مجهز نموده‌اند تا در چنین مواقعی گرفتگی آن را از طریق این لوله بازدید رفع نمایند. این لوله بازدید که قطری مساوی یا بیش از ۱۰۰ میلی‌متر دارد از بالای سیفون تا سطح زمین امتداد یافته و برای محافظت و تثبیت» آن را در یک محفظه محصوص مجهز به درپوش نصب می‌کنند. همچنین برای جلوگیری از ورود اجسام خارجی و جوندگانی چون ۳۲ -------- صفحهٔ بعد -------- موش و غیره به داخل سیفون از طریق لوله بازدید. محل ورود آن توسط یک توپی لاستیکی مخصوص یا هر وسیله دیگری نکاتی که لازم است در هنگام انتخاب سیفون مورد توجه قرارگیرد شامل مقاومت در برابر بارهای خارجی (استاتیکی و دینامیکی)» مقاومت در برابر درجه حرارت بالا و خوردگی» صیقلی بودن سطح داخل سیفون» قیمت سیفون و سهولت تهیه و بازار سیفون دوبل از جنسهای پلی اتیلن و پی وی سی می‌باشد. نتایج بررسیهای مختلف فنی و اقتصادی نشان داده است که در شرایط فعلی استفاده از سیفون دوبل پلی اتیلن یا پی وی سی باتوجه به امتیازات فنی و قیمت مناسب و فراوانی در بازار مناسب ترین گزینه بوده و بهترین شرایط را برای نصب بر روی انشعاب فاضلاب دار می‌باشد. فاضلاب در خارج از ملک به جز در شرایط کاملاً استثنایی با ذکر توجیهات فنی مبنی بر عدم امکان نصب سیفون در داخل ملک و بااجازه نماینده فنی واحد بهره‌برداری سازمان مسئول و تعهد مشترک مبنی بر قبول مشکلات ناشی از نصب سیفون ملک در خارج از ملک ممنوع می‌باشد. در صورتی که سیفون ملک اجبارا باید در ریر رمین نصب شود و عمق خط جمع کننده در مواقع بارانی یا طغیان رودخانه ها وجود داشته باشدء مشترک ملزم به نصب شیر یکطرفه بر روی انشعاب فاضلاب خود بوده و وصل انشعاب فاضلاب مشترک با اخذ تعهد از وی مبنی بر اینکه مسئولیت پس زدگی فاضلاب و خسارات وارده به ملک در ساختمان وی به عهده خود مشترک بوده و بهره‌بردار تعهدی در قبال خسارات وارد شده به وی نداشته باشد. امکان پذیر خواهد از آنجا که لوله انشعاب فاضلاب ملک همیشه در زیر تراز طبیعی زمین قراردارد» سیفون انشعاب فاضلاب ملک نیز در زیر تراز طبیعی زمین و متناسب با موقعیت ارتفاعی لوله فاضلاب ملک و لوله جمع‌کننده فاضلاب معبر و برای وجود ارتفاع کافی نسبت به خطوط جمع‌کننده فاضلاب حداقل ۳۰ سانتی‌متر بالاتر از لوله فاضلاب معبر نصب می‌گردد (شکل ۱-۴). ذکر این نکته ضروری است که نصب سیفون انشعاب فاضلاب در عمقهای بیشتر از ۱/۵ متر مشکلات احتمالی برای سایر تأسیسات شهری را به حداقل میرساند. عمق سیفون انشعاب فاضلاب می‌تواند تا ارتفاع ۲ متر هم باشد» ولی برای عمقهای بیشتر از ۲ متر باید از مصالح مقاوم تری همچون چدن و سفال و غیره استفاده نمود یا احتیاطهای لازم برای نصب سیفون بعمل آورد. از نصب سیفون در محل زندگی مشترک حتی الامکان باید خوددداری شود. حفاری محل سیفون و بستر سازی و نصب آن دقیقا مانند شرایط اعلان شده برای حفر ترانشه و بستر سازی لوله انشعاب انشعاب فاضلاب ارائه شده آماده نموده و با درآوردن تکیه گاه سیفون روی بستر آماده شده باید آن ر در محل خود قرار داد. ۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- موجود در ته سیفون عمل جداسازی لوله انشعاب فاضلاب ملک با لوله فاضلاب ملک را انجام نداده» ورود گازها و بوهای آزار دهنده خط جمع‌کننده فاضلاب معابر به محیط زندگی مشترک حتمی گردیده و فضای زندگی پر از بوهای نامطبوع خواهد شد. پس از اتمام کار نصب سیفون و اطمینان از تراز بودن آن و اخذ تائیدیه کتبی از نماینده فنی واحد بهره‌برداری سازمان مسئول و برای جلوگیری از حرکت و جابجایی آن لازم است که با بتون‌ریزی اطراف آن با بتون سبک» آن را مهار نمود. ضخامت بتن‌ریزی روی سیفون از همه جهات و جوانب نباید کمتر از ۵ سانتی متر باشد. پس از آنکه بتن ریخته شده اطراف سیفون مقاوم شد.ء به عبارت دیگرء اطمینان حاصل گردید که بتن سفت و سیفون تثبیت شده است و در اثر خاکریزی برروی آن جابه جا نمی شود. ابتدا لوله بازدید سیفون از محل سیفون تا سطح زمین جرا شده و سپس با ثابت نگهداشتن این لوله با مهار نمودن آن یا هر روش دیگری روی سیفون و اطراف لوله بازدید آن باید همانند روش اعلام شده برای خاکریزی روی لوله انشعاب» به صورت لایه به لایه خاک ریخته و کوبیده شده و نهایتا به تایید نماینده فنی واحد بهره‌برداری سازمان مسئول ۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ روشهای اتصال انشعاب فاضلاب ابنیه به خطوط جمع‌کننده فاضلاب و انتخاب روش مناسب بطور کلی دو روش متفاوت برای نصب انشعاب فاضلاب املاک به خط لوله جمع‌کننده فاضلاب معابر وجود دارد که شرح هر کدام در زیر آمده است: ۱-۹ اتصال مستقیم انشعابات فاضلاب به خط لوله جمع کننده فاضلاب معبر این نوع اتصال انشعاب فاضلاب فقط تا قطرهای ۳۰۰میلی‌متر و در شرایط بسیار استثنایی ۴۰۰ میلی مترآن هم با وجود سه راهی انشعاب فاضلاب بر روی آن و در موارد خیلی خاص و ضروری و با موافقت نماینده فنی واحد بهره‌برداری سازمان مسئول و با انجام سوراخ کاری لوله تحت شرایط کاملاً ویژه مجاز بوده و انجام آن بر روی لوله هایی با قطرهای بیش از ۰ میلی‌متر ممنوع می‌باشد. در این روش لوله انشعاب فاضلاب هر ملک مانند شکل ۱-۶ مستقیماً به لوله جمع‌کننده فاضلاب معبر متصل می‌گردد. این روش برای خیابانهای کم عرض با لوله هایی که امکان سوراخ کاری برروی آنها وجود داشته ودر عمقهای کمتر از سه متر نصب شده باشند توصیه می‌گردد. ۲-۹ اتصال لوله انشعاب فاضلاب ملک به خط جمع‌کننده فاضلاب معبر از طریق لوله‌های کمکی جمع کننده از این روش برای نصب انشعاب فاضلاب املاک واقع در معابر با عرض بالاء معابری که که جنس لوله جمع‌کننده فاضلاب آنها طوری است که امکان سوراخ کاری بر روی آنها یا نصب سه راهی انشعاب بر روی آنها وجود ندارد؛ و یا معابری که عمق خط لوله جمع‌کننده فاضلاب آنها بالا باشد (معمولاً بیش از ۳ متر) ویا خطوط جمع‌کننده با قطرهای ۴۰۰ میلی‌متر به بالامی باشد استفاده می‌گردد. و این کار باید با استفاده از خطوط جمع‌کننده کمکی فاضلاب مطابق شکل ۲-۶ و با توجه به شرایط محلی معبر و در فواصل معینی از طریق اتصال به آدم‌روهای خطوط لوله جمع‌کننده فاضلاب معبر انجام گردد. در این صورت باید توجه داشت که هنگام اجرای آدم‌روهای خط جمع‌کننده فاضلاب معبرء لوله‌های انتظار اتصال این خطوط کمکی به آدم‌روها بصورت آدم‌رو ریزشی و در کف آدم‌رو در ماهیچه بندی آن پیش‌بینی گردد. ۳-۹ انتخاب روش مناسب اتصال انشعابات فاضلاب ابنیه به خطوط جمع‌کننده فاضلاب وصل انشعابات فاضلاب در معابری که لوله جمع‌کننده فاضلاب آنها اجرا شده است چه این لوله در محور معبر و چه در جای دیگر اجرا شده باشد تابع قطر و نوع لوله اجرا شده» عمق لوله‌گذاری لوله جمع‌کننده فاضلاب معبر» عرض متوسط معبر» عرض متوسط املاک مشترکین واقع در آن معبر» شیب لوله جمع‌کننده فاضلاب اجرا شده در آن معبر» فاصله متوسط دو آدم‌روی متوالی خط جمع‌کننده فاضلاب معبر بوده و الگوی کلی نصب انشعابات فاضلاب مشترکین معبر در استفاده یا عدم استفاده از خطوط کمکی به شرح زیر می‌باشد: ۳۵ -------- صفحهٔ بعد -------- الف- 3 چنانچه لوله جمع‌کننده فاضلاب معبر از جنس بتون مسلح و یا هر جنس دیگری که امکان سوراخ کاری بر روی آن وجود نداشته باشد بوده و سه راهی انشعاب فاضلاب بر روی آن نصب نگردیده باشدء این لوله جمع کننده فاضلاب در هر عمقی اجرا گردیده باشد و هر قطری که داشته باشد وصل مستقیم انشعاب فاضلاب ملک به آن به دلیل عدم امکان سوراخ کاری بر روی آن به هیچوجه مجاز نبوده و برای نصب انشعاب فاضلاب املاک آن معابر باید با توجه به عرض آن معبر یک یا دو خط کمکی اجرا گردد. در این حالت انتهای هر لوله جمع‌کننده فاضلاب باید به آدم‌روهای معبر متصل گردد و لازم است که با توجه به شرایط محلی معبر در آدم‌روهای مسیرء لوله‌های انتظار برای اتصال خطوط کمکی جمع‌کننده فاضلاب در کف آدم‌روها در ماهیجه بندی کف آنها همانند آدم روهای ریزشی و شکل همسان این نوع آدم‌روها پیش‌پینی گردد. چنانچه عمق خط لوله جمع‌کننده فاضلاب اجرا شده بالا باشد (معمولاً بیش از ۳ متر)» در آن صورت عرض معبر هرچه باشد, چه سه راهی انشعاب فاضلاب بر روی خط جمع‌کننده فاضلاب پیش‌بینی شده باشد یا نشده باشدء چه لوله اجرا شده قابل سوراخ شدن باشد یا نباشد (ذکر این نکته ضروری است که بر اساس بند ۲-۱-۵ همین راهنما؛ مجریان خطوط جمع‌کننده فاضلاب باید به این موضوع توجه نمایند که در لوله‌های جمع‌کننده‌ای که در عمقهای بیش از سه متر اجرا می‌گردد و خیابانهای عریضی که برای وصل انشعابات فاضلاب آنها خطوط جمع‌کننده کمکی احداث می‌گرددء نیازی به نصب سه راهی انشعاب بر روی خطوط جمع‌کننده اصلی نمی‌باشد)» برای کاهش هزینه‌های نصب انشعاب فاضلاب ملک که با افزایش عمقهای حفاری مسیر به شدت اضافه می‌گردد. استفاده از خطوط کمکی جمع‌کننده فاضلاب الزامی است, مگر آنکه در هنگام اجرای کار محاسبات اقتصادی خلاف آن را اثبات نماید. در این حالت نیز چون خطوط کمکی جمع‌کننده فاضلاب باید به آدم‌روهای معبر متصل گردد لازم است که با توجه به شرایط معبر, تعداد ملک موجود در آن. در آدم‌روهای معبر لوله‌های انتظار جهت اتصال خطوط کمکی جمع‌کننده به آنها در کف آدم‌روها و در ماهیجه بندی آنها اجرا گردد. اتصال خطوط جمع‌کننده فاضلاب کمکی به آدم‌رو باید همانند دم روهای ریزشی باشد. در صورتیکه عمق لوله جمع کننده فاضلاب کم بوده (معمولاً کمتر از ۳ متر) و امکان انجام عمل سوراخ کاری برروی آن وجود داشته باشد در آن صورت چه سه راهی انشعاب فاضلاب بر روی لوله جمع‌کننده فاضلاب پیش‌بینی شده باشد و چه پیش‌بینی نشده باشد. استفاده یا عدم استفاده از خطوط جمع‌کننده کمکی فاضلاب بشدت تابع عرض معبر» عرض متوسط پلاکهای معبر و شیب لوله جمع‌کننده فاضلاب اجرا شده و فاصله متوسط دو آدم‌روی متوالی خط جمع‌کننده فاضلاب می‌باشد (توجه گردد که در شرایطی که لوله فاضلاب قابل سوراخ کاری نبوده و سه راهی انشعاب هم بر روی آن پیش‌بینی شده باشد در آن صورت نیز عامل تعیین کننده استفاده از خطوط جمع‌کننده کمکی فاضلاب» عرض خیابان» عمق لوله جمع‌کننده فاضلاب اجرا شده» فاصله متوسط دو آدم‌رو متوالی» و عرض متوسط معبر و شیب لوله جمع‌کننده فاضلاب اجرا شده خواهد بود) و توصیه می‌شود که در هنگام وصل انشعاب فاضلاب ملک دستورالعمل موجود در پیوست شماره (۱) را که حاکم بر تصمیم‌گیری در استفاده یا عدم استفاده از خطوط کمکی است مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار داده و در صورت تطابق با شرایط محلی مورد استفاده قرار داد. ۳۶ -------- صفحهٔ بعد -------- ی رس ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- یر یر ی 2 1 ۹ دست -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست (۱) انتخاب روش نصب انشعابات فاضلاب با و یا بدون استفاده از خطوط کمکی توسط فرمول تجربی با توجه به اشکال ۱-۶ و ۲-۶ ملاحظه خواهد شد که طول لوله‌گذاری برای وصل انشعابات فاضلاب املاک معبر در حد فاصل دو آدم‌روی متوالی در حالت اتصال مستقیم انشعابهای فاضلاب املاک معبر (شکل ۱-۶) به خط جمع‌کننده فاضلاب 7 (1[+۱) * (/۷/ ۱4) متر و در حالت اتصال همان انشعابات فاضلاب به خط جمع‌کننده فاضلاب با استفاده از خطوط کمکی جمع‌کننده فاضلاب مطابق (شکل ۲-۶) /۱۷+77-۷ متر خواهد بود که در آن: <- فاصله متوسط دو آدم‌روی پی در پی معبر بر حسب متر. ۷۷ <* عرض متوسط املاک معبر در فاصله مابین دو آدم‌رو پی‌درپی درمعبر بر حسب متر. می‌باشد بنابراین برای به حداقل رساندن طول لوله‌گذاری برای انشعابات موجود در حد فاصل بین دو آدم‌رو چنانچه ]+۷ < ]۲ ([+۱) ۴( /۱//۷) باشدء وصل انشعایهای فاضلاب املاک باید با استفاده ازخطوط کمکی جمع‌کننده فاضلاب و مانند شکل ۲-۶ و اگر ۲۳1-۷۷+/۹ > ]1 ((+۱) * ( /۷1/۷) باشد در آن صورت اجرای خطوط کمکی جمع‌کننده فاضلاب به هیجوجه توجیه اقتصادی نداشته و اتصال انشعابات فاضلاب املاک معبر به خط جمع‌کننده فاضلاب معبر باید بصورت مستقیم و مطابق شکل‌۱-۶ انجام گردد. ۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- منابع و مراجع ۳- کاتالوگ شرکتهای سازنده ی اتصالات فاضلاب 4 4 ]00 00۲ 136 آ0 20101313112110 1۵۲ 0۲00065 ۵۲ |۱1۵۵ -5 0 ,۵۲۵0۵۳۵ 1۳۵۷۵۵ 1۵1۷1۵ 1۵۲ 0۳0۵ عک دبع 101006 1۵۳ ۳20131100 ک فعلظ -6 5 .20110111۷ 50۷6۲ 10۷۵۵ 5 0۶۶ 3۳۵۵ با 60 00۳۵1100 50/60 0110 ۵۵6 1۵۲ مدای عک کعا۵ظ ‏ -7 - 01۵۷۷ ]۱۷ , ۳ ۷۷/۵۵10۵100 01 ۳۵۱۵۵ 200 110 ام : ۳۵۱018 ماد ماد ۷۷ * بدا ۳۵۵۷۰ یگ اد -8 1۰ ب00 ۵0 11111 6۰ ,۵0 ۳۷۵1۹1۵۵ 16030۵ ,۷/۵1۵0 دوگ نالا مداد ۷۷ * 7.۳۵۳ اعقطا ۱1 -9 1998 4۰ ,"125100 300 ۱/0018 ایوگ |ام ماد ماد ۷۷ * ۷1010 0هادمج1 ۱0-1 ۳۰ -------- صفحهٔ بعد -------- دفتر نظام فنی اجرایی معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورء با گذشت بیش از سی سال فعالیت تحقیقاتی و مطالعاتی خودء افزون بر چهارصد عنوان نشریه تخصصی- فنی, در قالب آیین‌نامه» ضابطه» معیارء دستورالعمل» مشخصات فنی عمومی و مقاله, به صورت تالیف و ترجمه, تهیه و ابلاغ کرده است. نشریه حاضر در راستای موارد یاد شده تهیه شده تا در راه نیل به توسعه و گسترش علوم در کشور و بهبود فعالیت‌های 7 قابل دستیابی می‌باشد. دفتر نظام فنی اجرایی -------- صفحهٔ بعد -------- آ0 م1۴ 151316 0 200 ۳1300108۶ 51۳۵1216 1۵۲ ۳۲۹۱۵00 ۷۵۵ 5 0 6116 10اع) ۹۵۲۲۵۳5 2 .0 ۷( 0 ۱۵۹۷ 15100 ماگ 51۳۵216 1۵۲ م1 0۲ ع 0 05 200 ۳۵۶۱6۲۱۶ اه 80۳۵۲ 0 ۳۷۵۲۲۲۱۵۲ [۵ 1601016 اه با۵ع80 7 0 ۷۷۵۱2۴ 10۳۲ اما ات۱ ات۱۹۱ ۱ 2000 -------- صفحهٔ بعد -------- این نشریه با عنوان راهنمای نصب انشعاباث فاضلاب آبنیه به منظور نصب درست انشعابات فاضلاب مشتر کین به شبکه‌های جمع‌آوری فاضلاب اجراً شده, درحال اجرا و یا در حال برنامه‌ریزی تدوین گردیده است. مندرجات این نشریه در برگیرنده دستورالعمل‌ها و توصیه‌های اجرای درست نصب انشعابات فاضلاب خانگی» تجاری و صنعتی با توجه به وضعیت شبکه‌های موجود جمع‌آوری فاضلاب و دستورانعمل‌های اجرای شبکه‌های درحال اجرا و برنامه‌ریزی می‌باشد. مرکز داده‌ورزی و اطلاعم رسانی ۱58: 90 8-9064 179-031-0 ۸ 9789641 7/0310 هنهک هکهک ها که هی میک دیدن مر هه رها میک