نقطه با اختلاف دمای

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. نقطه با اختلاف دمای کششی نشان داده شده در نه سد رم 31۵ ۵ ۳ ببم ۲ ۱۷/۵ اد قفا ۱ ۱۳/۵ 1 1 / ۳ ۰۹ ۱ # ۷ 4 ذ ۱ ظ ً با ۲/۵ ۵۰ ۴۰ ۳۰ ۳۰ ۱۰ ۰ فاصله از لبه بلوک شکل ۸-۸- دمای موثر مقطع در زمان مورد نظر (سن ۳۶۵ روز) مه < 10 4 ناحیه تحت فشار ۳ : [ه ما / و ۱ 1 ای ٍ ٍ سا ۱۵ ۵۰ ۴۰ ۳۰ ۳۰ ۱۰ ۰ فاصله از لبه بلوک شکل ۹-۸- اختلاف دمای موثر ( 1[ 0) در مقطع در زمان مورد نظر (۳۶۵ روز) موثر صفر (0- 47) در شکل (۹-۸) محل تغییر ماهیت تنش از مجاورت رویه‌های بالادست ۴ پایین دست مشخحص شده و بخش : ۱۷۹ های سطحی مقطع (در -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ و۱۵1۵ راهنمای طراحی سدهای وزنی بتن غلتکی ج - ارزیابی ریسک وقوع ترک در بدنه سد برای آرزیابی ریسک وقوع ترک های حجمی یا سطحی در بتن» کرنش کششی محاسبه شده در هر حالت باید با ظرفیت کرنش کششی بتن مقایسه گردد. با توجه به ماهیت و زمان وقوع ترک های سطحی و حجمی, برای ارزیابی حجمی از ظرفیت کرنش کششی بتن تحت اثر بارگذاری آهسته باید استفاده نمود. کششی از ظرفیت کرنش کششی بتن بیش‌تر باشد. بتن ترک خورده و عرض (یا بازشدگی) ترک یا ترک‌ها معادل کاهش طول ناشی از کرنش کششی اضافی در بتن خواهد بود. بنابراین. تعداد و فواصل ترک‌ها متناسب با شرایط سازه برای تحمل حداکثر بازشدگی در هر ترک خواهد بود. این موضوع نیز به نوبه خود بسیار پیچیده بوده و تابع عوامل متعددی د- طراحی فواصل درزهای انقباضی یکی از راه‌های کنترل ترک‌های حرارتی حجمی در سازه‌های بتنی حجیم. پیش‌بینی و ایجاد ترک‌های کنترل شده در ترک‌خوردگی می‌باشند. جانمایی شوند. همان‌گونه که ذکر شد تعداد و عرض ترک های حرارتی ایجاد شده در یک سازه بتسی بازشدگی ترک‌ها در سازه قرار گرفته بر روی پی نرم بزرگ‌تر خواهد بود. معمولا میزان بازشدگی ترک‌های حجمی در سازه‌های بتنی از ۲ تا ۵ میلیمتر متغیر می‌باشد. با تخمین میزان بازشدگی محتمل ترک‌ ها بر پایه شواهد و معیارهای آرائه شده در فصل ۶ این راهنماء ی‌رین5. برای طراحی فواصل درزهای انقباضی از روش زیر می‌توان استفاده نمود: ۱- با توجه به شرایط گیرداری سد. از رابطه (۱۳-۸) کرنش حرارتی ایجاد شده در بتن بدنه سد محاسبه می‌گردد. در این مرحله می‌توان به صورت محافظه‌کارانه ضریب گیرداری سازه‌ای را برابر یک در نظر گرفت. ۲- میزان تجمعی بازشدگی درزهای انقباضی را می‌توان از رابطه زیر به‌دست آورد: (۱۷-۸) آ(ع - ۵) - ۸ 101000 که در آن 5 کرنش حجمی محاسبه شده از رابطه (۱۳-۸)» ت ظرفیت کرنش کششی بئن و ۲ طول سد می‌باشد. ۳- تعداد درزهای انقباضی مورد نیاز را می‌توان از رابطه زیر محاسبه نمود: )۱۸-۸( 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ٩ ‏فصل / ف -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نهم - تحلیل ننش بدنه سد. پی و مخزن ۹/۳ ۸۳ ۱-۹ کلیات با انتخاب محور و طراحی اولیه سد. کفایت محور منتخب و طرح کلی سدهای وزنی بتن غلتکی بر مبنای تحلیل‌های پایداری بدنه سد (و تکیه‌گاه‌ها) کنترل و ارزیابی می‌گردد. پس از این مرحله. کنترل و بهینه‌سازی طرح هندسی بدنه سد فرایند تحلیل تنش و بهینه‌سازی طرح هندسی بدنه سد شامل مراحل زیر می‌گردد: الف- تعیین و رده‌بندی بارهای وارد بر بدنه سد ب- تعیین معیارهای ایمنی و پذیرش (تنش‌های مجاز»ه سطح خسارات قابل پذیرش, و ...) ج- تعیین مشخصات رفتاری بدنه سد.ء توده سنگ پی. و آب د- مدل‌سازی بدنه سد.ء پی و مخزن ه- تحلیل تنش و محاسبه تنش‌هاء تغییرمکان‌هاء و خسارات محتمل در بدنه سد و- مقایسه نتایج تحلیل با معیارهای پذیرش و ارزیابی طرح هندسی بدنه سد ز- اعمال اصلاحات لازم در طرح هندسی بدنه سد و تکرار تحلیل تنش تا دستیابی به نتیجه مطلوب مراحل الف و ب در فصل ششم این راهنما ارائه شده‌اند. مشخصات رفتاری و خواص مکانیکی بتن غلتکی در فصل چهارم به تفصیل بررسی و ارائه شده‌اند. مشخصات رفتاری توده سنگ پی باید با انجام مطالعات زمین‌شناسی و ژئوتکنیکی لازم و کافی شامل اکتشافات صحرایی و آزمایش‌های میدانی و آزمایشگاهی مشخص گردند. در تحلیل‌های موج در آب مورد نیاز می‌باشد (سرعت موج در آب معمولا حدود ۱۴۴۰ متر برثانیه در نظر گرفته می‌شود). اصول و مبانی روش‌های ساده و پیشرفته تحلیل, ملاحظات و فرضیات پایه مدل‌سازی بدنه سد. توده سنگ پی, و مخزن. و محدوده اعتبار و کاربرد هر یک از این روش‌ها جهت برآورد تنش های ایجاد شده در بدنه و کنترل و ارزیابی پایداری و ایمنی سد در این فصل آرائه می‌گردد. روش‌های تحلیل سدهای وزنی بتن غلتکی را می‌توان به دو دسته روش‌های تحلیلی ساده و روش‌های تحلیلی عددی مصالح و عموما با فرض رفتار صلب برای بدنه سد هستند. در روش‌های تحلیلی عددی اجزای محدود نیز در غالب قریب به اتفاق موارد مقطع دوبعدی سد به همراه محدوده مناسبی از توده سنگ پی و مخزن سد. با فرض رفتار انعطاف‌پذیر خطی و یا غیرخطی برای بتن بدنه سد مدل‌سازی و تحلیل می‌گردد. اتخاذ روش تحلیلی مناسب تابع اهداف و نوع کاربری سدء شرایط ساختگاه و سطح داده‌ها و اکتشافات ژئوتکنیکی, و نیز دقت مورد نظر در مطالعات می‌باشد. بدیهی است انتخاب و استفاده از روش تحلیلی مناسب تاثیر تعیین‌کننده‌ای در حصول اهداف مطالعات و دستیابی به طرح هندسی بهینه متناسب برای بدنه سد خواهد داشت. به طور معمول در مراحل -------- صفحهٔ بعد -------- ۱/۸۴ که ۲۸۲۵/۵ راهنمای طراحی سدهای وزنی بنن غلنکی اولیه مطالعات از روش‌های تحلیلی ساده. و در مراحل پایانی مطالعات (طراحی تفصیلی و مطالعات حین اجرا) بسته به میزان اهمیت سد و شرایط ساختگاه از روش‌های دقیق‌تر تحلیل عددی اجزای محدود برای محاسبه و کنترل تنش های ایجاد شده در بدنه سد و ارزیابی و بهینه‌سازی طرح هندسی آن استفاده می‌گردد. بدیهی است برای سدهای با اهمیت کم و یا کاربری موقت نظیر فرازبندهاء استفاده از روش‌های تحلیلی اجزای محدود چندان ضرورت نخواهد داشت. از آنجا که مبانی طراحی سدهای وزنی بتن غلتکی به طور کلی بر اساس رفتار خطی بدنه سد تحت اثر بارهای عادی و غیرعادی استوار است. تدوین و تبیین دقیق روش‌های تحلیل مبتنی بر فرض رفتار خطی بتن غلتکی پایه و اساس کنترل طراحی مقطع سد بوده و از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. علاوه بر این» بر اساس نتایج تحلیل‌های خطی, می‌توان پتانسیل و میزان توسعه رفتار غیرخطی در بدنه سد در شرایط بارگذاری فوق‌العاده را شناسایی نموده و با پیش‌بینی تمهیدات لازم میزان خسارات وارد بر بدنه سد را در این شرایط به حداقل ممکن تقلیل داد. اصولا" رفتار غیرخطی در سدهای بتنی وزنی بتن غلتکی در وهله اول به دلیل بازشدگی درزهای افقی و در وهله بعد به دلیل از ترک‌خوردن جسم بتن غلتکی در آثر تنش های کششی ایجاد شده در بدنه سد. ایجاد می‌گردند. بنابراین رفتار غیرخطی بدنه سد در تحلیل‌های تنش باید متناسب با ماهیت رفتار بتن غلتکی بدنه سد. ویژگی‌های ژئوتکنیکی و تکتونیکی ساختگاه. و همچنین هدف از مطالعه و تحلیل در نظر گرفته شود. در پاره‌ای موارد استفاده از روش‌های ساده پایداری کلی مقطع ترک‌خورده احتمالی بسیار مفید و موثر بوده و می‌تواند معیار مناسبی برای قضاوت به‌دست بدهد. روش تحلیلی ساده همان‌گونه که ذکر شد بر فرض رفتار صلب بدنه سد و روابط تحلیل تعادل حدی و روابط حاکم بر تیر طره‌ای قائْم بر اساس تئوری اولر- برنولی» استوار می‌باشد. فرض دیگر این روش رفتار مجزای بلوک‌های بدنه سد از یکدیگر است که لازمه آن وجود درزهای قائم تزریق نشده و بدون کلید برشی بین بلوک‌های بدنه سد می‌باشد. با توجه به این که در سدهای وزنی بتن غلتکی غالبا شرایط فوق وجود داشته و بلوک‌های بدنه سد به صورت مجزا از هم عمل می‌کنند. استفاده از این روش جهت برآورد تنش‌ها و همچنین محاسبه (تخمین) طول مقطع ترک‌نخورده در داخل بدنه سد (به خصوص در ترازهای قطع بتن‌ریزی) و در مرز تماس بدنه سد و پی امکان‌پذیر می‌باشد. با توجه به فرضیات فوق, فرایند و مبانی روش تحلیلی ساده سدهای وزنی کاملا مشابه با روش تحلیل تعادل حدی متداول برای تحلیل پایداری این نوع سدها می‌باشد. علیرغم مبانی ساده و فرضیات ساده‌کننده روش تحلیلی ساده. نتایج حاصل از این روش از دقت مطلوبی برخوردار بوده و می‌تواند مبنای مطالعات طراحی و بهینه‌یابی طرح هندسی بدنه سد در مراحل اولیه مطالعات و حتی در طراحی تفصیلی باشد. به همین جهت. مطالعات و تحقیقات نسبتا جامعی برای توسعه و بهبود سطح دقت و نتایج حاصل از روش‌های تحلیلی ساده سدهای وزنی انجام یافته است. بدیهی است استفاده از روش‌های تحلیل‌های دقیق‌تر در مطالعات مرحله تفصیلی, برای اعمال دقیق‌تر بارهای استاتیکی و دینامیکی و شناخت بهتر توزیع تنش در بدنه سد اجتناب‌ناپذیر خواهد بود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نهم- نحلیل تنش بدنه سد. پی و مخزن ۹*۳ ۸۵ ۱-۳-۹ روش تحلیلی ساده برای بارهای استاتیکی قطع بتن‌ریزی و یا شکست کششی جسم بتن غلتکی رخ می‌دهد. تنش‌های اصلی کششی در بدنه سدهای وزنی غالبا در مجاورت رویه بالادست سد رخ داده و با توجه به هندسه متداول مقطع سدهای وزنی بتن غلتکی. جهت تنش‌های اصلی کششی عموما نزدیک به قائم می‌باشد. از سوی دیگر. با توجه به هندسه افقی صفحات نسبتا ضعیف‌تر قطع بتن‌ریزی در بدنه سد. محاسبه تنش‌های کششی قائم در ارزیابی کفایت و بهینه‌سازی طرح هندسی سدهای وزنی بتن غلتکی کاملا ضروری و اساسی می‌باشد. بنابراین در روش تحلیلی ساده سدهای وزنی بتن غلتکی, به طور معمول محاسبات توزیع اولین گام در محاسبه توزیع تنش‌های قائم در امتداد صفحات افقی در بدنه سد. بررسی پتانسیل ترک‌خوردگی و محاسبه طول ترک احتمالی در بدنه سد در امتداد صفحه افقی مورد نظر می‌باشد. این موضوع تابع وجود یا عدم وجود فشار برکنش در داخل بدنه سد (در محدوده مورد نظر)» و مقاومت کششی درز قطع بتن‌ریزی در بدنه سد می‌باشد. با افزایش مقاومت کششی درزهای قطع بتن‌ریزی» ریسک وقوع و میزان پیشرفت ترک در بدنه سد متناسبا کاهش می‌یاید. همچنین در صورتی بدنه سد به صورت آب‌بند طراحی گردد. ریسک وقوع ترک در بدنه سد به دلیل حذف فشار برکنش به شدت کاهش یافته و مقادیر تنش های کششی (و فشاری) در بدنه سد تقلیل می‌یابند. در این شرایط می‌توان طرح هندسی بدنه را تا حد قابل توجهی بهینه نموده و متناسبا احجام سد را کاهش داد. در شرایطی که آب‌بندی بدنه سد با پیش‌بینی و اجرای المان آب‌بند در رویه بالادست تامین شده باشد. باید هندسه بدنه سد به‌گونه‌ای طراحی (و بهینه) گردد که پتانسیل وقوع تنش های کششی به حداقل ممکن رسیده و امکان ترک‌خوردن رویه آب‌بند بالادست سد وجود نداشته باشد. زیرا در صورت وقوع ترک و شکست رویه آب‌بند بالادست. با بسیج فشار برکنش در داخل بدنه سد. ترک به سرعت گسترش یافته و ایمنی و ایستایی بدنه سد. به خصوص برای شرایط بارگذاری بحرانی» تهدید می‌گردد. در گام بعد. بر اساس تئوری حاکم بر تیرها (تئوری اولر- برنولی) می‌توان تنش‌های نرمال و برشی را در امتداد صفحه مورد بررسی محاسبه نمود. با توجه به تئوری تیرهاء تغییرات تنش های نرمال (تنش عمود بر صفحه مورد نظر) به صورت خطی بوده و مقادیر این تنش‌ها را می‌توان بر اساس روابط تعادل نیروهای داخلی مقطع به‌دست آورد. در شرایطی که صفحه مورد بررسی ترک نخورده باشد. توزیع تنش های برشی در امتداد صفحه مورد بررسی سهمی شکل بوده و بیش‌ترین مقدار برش در میانه مقطع رخ خواهد داد (شکل ‎.)۱-٩‏ در شرایط وقوع ترک. توزیع تنش برشی در قسمت ترک‌نخورده مقطع تحت تاثیر تمرکز تنش قائم در نوک ترک تغییر نموده و تقریبا به صورت خطی در می‌آید. در این حالت. بیش‌ترین مقدار تنش برشی تقریبا در نوک ترک رخ خواهد داد (شکل ‎.)۱-٩ با این فرض که بر اساس تحلیل‌های پایداری, پایداری لغزشی بدنه سد (با فرض یک مقدار متوسط یکنواخت برای تنش برشی) در امتداد صفحات مختلف در داخل بدنه و یا در سطح تماس بدنه سد و پی بررسی شده و بدنه سد با -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۶ ۹/۳۰ راهنمای طراحی سدهای وزنی بتن غلتکی حاشیه اطمینان مناسب معیارهای پایداری را ارضاء نموده است. محاسبه مقادیر و نحوه توزیع تنش های برشی در روش‌های تحلیلی ساده چندان ضرورت نیافته و به طور معمول مد نظر قرار نمی گیرد. مقطع ترک خورده ۱ ۲ مقطع ترک نخورده ۲ 5 ری ا شکل ‎-۱-۹٩‏ توزیع تنش‌های نرمال و برشی در امتداد مقطع سد بر مبنای تئوری تیرها (تئوری اولر - برنولی) در شرایط وقوع با عدم وقوع ترک الف - محاسبه طول ترک در اغلب مواقع وقوع ترک در درزهای افقی قطع بتن‌ریزی که در تماس با مخزن می‌باشند. رخ می‌دهد. پس از وقوع ترک. با نفوذ آب تحت فشار و ایجاد فشار برکنش کامل بر روی سطوح ترک. فرایند رشد و گسترش ترک با توجه به مقاومت کششی بدنه در امتداد وقوع ترک (مقاومت کششی بتن غلتکی یا درز قطع بتن‌ریزی) آغاز می‌گردد. بنابراین محاسبه طول ترک کاملا مرتبط با فشار آب مخزن در محل وقوع ترک. میزان بسیج فشار برکنش در بخش ترک‌نخورده مقطع. و مقاومت کششی بدنه سد در امتداد وقوع ترک بوده و با توجه به ماهیت پیجیده و غیرخطی این فرایند. تحلیل دقیق آن مستلزم انجام یک سری محاسبات تکراری است تا جایی که همگرایی لازم در تحلیل‌ها و محاسبات تامین گردد. در یک رویکرد محافظه‌کارانه. با فرض این که مقاومت کششی مقطع ترک‌خورده ناچیز و قابل صرف‌نظر بوده و به دلیل عدم وجود سیستم زهکشی در داخل بدنه و نفوذپذیر بودن درزهای بتن‌ریزی» فشار برکنش نیز در داخل بدنه سد در محدوده وقوع ترک به طور کامل بسیج می‌گردد (شکل ‎.)۲-٩۹‏ طول ترک در امتداد یک صفحه افقی در بدنه سد را می‌توان مستقیما با استفاده از رابطه (۱-۹) محاسبه نمود (از اثر فشار پایاب در رابطه زیر صرف‌نظر شده است) [۳۰]: 2 ۷ ۱۷۰8 2 ۳ (۱-۹) کر تاعم | 3[ - 7 در این رابطه 3 عرض کل صفحه مورد بررسی, ما طول ترک.,۱ مجموع لنگر نیروهای خارجی حول لبه پایین‌دست بدون در نظر گرفتن فشار برکنش (و فشار پایاب)» ۷ مجموع نیروهای قائم به غیر از فشار برکنش, | هد آب -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نهم - تحلیل ننش بدنه سد. پی و مخزن ۹/۳۰ ۸۷ مخزن در محل وقوع ترک. و 7 وزن مخصوص آب می‌باشند (شکل ۲-۹). درصورتی که یبآ مقداری بزرگ‌تر از 1 داشته باشد. بخشی از بدنه سد که بالاتر از صفحه مورد بررسی قرار می‌گیرد. ناپایدار بوده و به سمت پایین‌دست وازگون خواهد شد. علیرغم فرضیات ساده‌کننده و محافظه‌کارانه فوق, این روش برای آرزیابی اولیه و مقدماتی پتانسیل وقوع و رشد ترک بسیار مفید بوده و قضاوت مناسبی از وضعیت ایستایی و ایمنی بدنه سد به‌دست می‌دهد. شایان ذکر این که در داشته فشار بر ک: ۰ نیز به طور کامل وجود دارد) می‌توان از رابطه (۱-۹) استفاده نمود. شکل ۲-۹- پارامترهای در نظر گرفته شده برای محاسبه طول ترک در بدنه سد در امتداد صفحه افقی بدون مقاومت کششی استفاده از این روش در سدهای وزنی بتن غلتکی که تمهیدات خاصی برای آب‌بندی مطلوب بدنه سد پیش‌بینی نشده و در فرایند اجرای بدنه سد نیز حساسیت مناسبی برای آماده‌سازی و کاهش نفوذپذیری درزهای قطع بتن‌ریزی (و خود جسم بتن غلتکی) اعمال نمی‌گردد. قابل توصیه می‌باشد. در این موارد. یکی از راه‌کارهای محدود نمودن ریسک گسترش ترک. پیش‌بینی و اجرای یک سیستم زهکشی موثر در بدنه سد با هدف کاهش فشار برکنش در چسم سد است. در شرایطی که مقاومت کششی بدنه سد در راستای عمود بر صفحه مورد نظر نسبتا قابل توجه بوده و فشار برکنش در بخش ترک‌نخورده مقطع سد به دلیل وجود سیستم زهکشی و یا نفوذپذیری کم بدنه سد به شکل محدودتری بسیج گردد. برای محاسبه دقیق طول ترک باید در ابتدا یک مقدار اولیه برای طول ترک (طول ترک صفر) در نظر گرفته شده و متناسب با آن, نوک ترک) معیار ایجاد (یا معیار گسترش) ترک را ارضاء نماید. طول فرض شده برای ترک باید افزایش یافته و محاسبات تکرار گردد. این فرایند تکرار تا حصول شرایط مرزی برای معیار گسترش ترک در نوک ترک باید ادامه یابد. لازم به ذکر این که معمولا انرژی مورد نیاز برای ایجاد ترک از انرژی مورد نیاز برای گسترش ترک بیش‌تر می‌باشد. در نتیجه در حالت کلی معیار گسترش -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۸ ۹/۳ راهنمای طراحی سدهای وزنی بنن غلتکی سد در امتداد صفحه مورد نظر را به عنوان معیار ایجاد و گسترش ترک در نظر گرفت. ب - محاسبه توزیع تنش اگر فشار برکنش به عنوان نیروی خارجی در محاسبات لحاظ گردد. توزیع «ننش موئثر» در ناحیه ترک نخورده را می‌توان بر اساس لنگر و نیروی برآیند که شامل فشار برکنش است. از رابطه ‎۲-۹٩۹‏ محاسبه کرد. در این رابطه, توزیع تنش نرمال موثر خطی فرض شده است ولی توزیع فشار برکنش با توجه به شرایط زهکش می‌تواند غیرخطی باشد. _ 2۷ ۰ 1 ۸ 7 ۱ در این رابطه, ,6 تنش نرمال موثرء 5-۷ برآیند نیروهای قائم با در نظرگرفتن فشار برکنش. ۸ مساحت ناحیه ترک نخورده. 2.84 برآیند لنگر خمشی حول مرکز سطح قسمت ترک نخورده شامل لنگر فشار برکنش, | ممان اینرسی ناحیه ترک نخورده, و 2 فاصله مرکز سطح ناحیه ترک نخورده تا نقطه مورد نظر می‌باشند. اگر صفحه مورد نظر شیب‌دار در نظر گرفته شود (شکل ‎۳-٩۹‏ فشار برکنش عمود بر صفحه وارد می‌شود و برای محاسبه توزیع تنش از رابطه ‎٩(‏ -۲)» مشخصات هندسی (مساحت و ممان اینرسی) در مختصات محلی صفحه شیب‌دار باید محاسبه و در نظر گرفته شود. با در نظر گرفتن فشار برکنش به عنوان یکی از بارهای خارجی وارد بر مقطع سد. تنش محاسبه شده از رابطه (۹-۲) متناظر با مفهوم تنش موثر خواهد بود و این تنش را می‌توان با مقاومت کششی بدنه سد (درز قطع بتن‌ریزی) مقایسه نمود. در این ارتباط باید به این نکته توجه داشت که پتانسیل بسیج و ایجاد فشار برکنش در نواحی مختلف بدنه سد ممکن است همسان نباشد. برای مثال, اگر بتن غلتکی با مواد سیمانی متوسط یا زیاد و با کیفیت مطلوب اجرار گردد: )۲-٩( بدنه سد عملا فشار برکنش صفر بوده و تنش موثر با تنش کل برابر می‌گردد. در درزهای قطع بتن‌ریزی در بدنه سد نیز بسته به کیفیت و تمهیدات اجرایی در نظر گرفته شده, پتانسیل نفوذ آب و بسیج فشار برکنش باید متناسبا بررسی شده ( ید1 )/* شکل ۳-۹- محاسبات توزیع تنش در امتداد صفحه شیب‌دار در داخل بدنه سد (یا مرز بدنه سد و پی) -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نهم - تحلیل تنش بدنه سد. پی و مخزن ره ۸۱۵۱۵ اه با توجه به این که امتداد تنش‌های اصلی در مجاورت رویه‌های سد موازی سطوح رویه‌های بالادست و پایین‌دست می‌باشند. برای محاسبه مقادیر حدی تنش‌ های اصلی در رویه‌های پایین‌دست و بالادست (در شرایطی که رویه بالادست قائم نباشد)» با توجه به روابط دایره مور می‌توان از رابطه (۳-۹) استفاده نمود [۳۰]. (۳-۹) 0 ام +0 ‎٩00*‏ 4 * و6 در این رابطهء 6 تنش اصلی» ,6 تنش قائم» 0 زاویه راستای رویه نسبت به قائم و م فشار روی سطح رویه می‌باشند. بر این اساس» ,6 متناظر با مقدار تنش اصلی موثر در بتن غلتکی مجاور رویه‌های سد بوده و قابل مقایسه با مقاومت کششی (یا فشاری) بتن غلتکی خواهد بود (با توجه به مایل بودن تنش اصلی م5 این تنش نباید با مقاومت درزهای قطع بتن‌ریزی مقایسه گردد). ۲-۲-۹- روش تحلیلی ساده برای بارهای دینامیکی مهم‌ترین و تنها بار دینامیکی موثر وارد بر بدنه سد در دوره اجرا و بهره‌برداری» بار زلزله است که هم به صورت نیروی اینرسی بر مرکز جرم بدنه سدء و هم به صورت فشار هیدرودینامیک اضافی آب مخزن بر رویه بالادست سد نیرو وارد می‌کند. با توجه به این که اعمال بار دینامیکی و متغیر با زمان در روش‌های تحلیلی ساده امکان‌پذیر نمی‌باشد. بارهای دینامیکی وارد بر بدنه سد (شامل نیروی اینرسی وارد بر جرم بدنه و فشار هیدرودینامیکی ناشی از مخزن) باید به صورت یک بار «استاتیکی معادل» محاسبه و در نظر گرفته شوند. با فرض رفتار صلب بدنه سد. عملا شتاب وارد بر بخش‌های مختلف بدنه سد یکسان و معادل شتاب زمین خواهد بود. این فرض, با توجه به این که بخش ابتدایی (محدوده فرکانس‌های بالا) طیف پاسخ زلزله معمولا صعودی است. به خصوص در مورد سدهای وزنی بتن غلتکی (که نسبتا انعطاف پذیرتر از سدهای بتنی وزنی متعارف می‌باشند) می‌تواند منجر به تخمین دست‌پایین شتاب زلزله وارد بر بدنه سد وزنی بتن غلتکی مهم و قابل توصیه می‌باشد. با توجه به شرایط فوق, روش‌های محاسبه بار استاتیکی معادل زلزله را می‌توان به دو روش «شبه استاتیکی» مبتنی بر رفتار صلب بدنه سد.ء و روش «شبه دینامیکی» مبتنی بر رفتار انعطاف‌پذیر بدنه سد. تقسیم نمود. مبانی و جزییات هر یک از دو روش فوق در ادامه ارائه می‌گردد. الف - روش شبه استاتیکی در این روش بر اساس فرض رفتار صلب بدنه سد. شتاب وارد بر بدنه سد (و مخزن) در زمان وقوع زلزله در هر لحظه در زمان وقوع رلزله (۳60۸ - ۸22010۲۵110 00۲0۳۵ ۳۵۵) خواهد بود. با توجه به ماهیت دینامیکی بار زلزله. در نظر گرفتن کل مقدار شتاب بیشینه زمین برای محاسبه نیروی استاتیکی معادل زلزله غیرمنطقی و بسیار محافظه‌کارانه خواهد -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ و۱۵1۵ راهنمای طراحی سدهای وزنی بتن غلتکی بود. در این خصوص با توجه به ماهیت دینامیکی و تغییرات بسیار سریع جهت شتاب زلزله بر اساس مطالعات و توصیه‌های اکثر مراجع معتبرء در روش‌های تحلیلی شبه استاتیکی, بیشینه شتاب زمین (6۸] مبنای محاسبه نیروی استاتیکی معادل زلزله قرار می‌گیرد. شایان ذکر این که که به دلیل عدم وقوع هم‌زمان بیشینه شتاب‌های افقی و قائم زمین در زمان وقوع زلزله. درصورتی که اعمال هم‌زمان شتاب‌های شبه استاتیکی در راستاهای افقی و قائم مد نظر باشد. مقادیر این شتاب‌ها باید با اعمال ضرایب کاهنده مناسب اصلاح گردند. بر این اساس, برای محاسبه نیروی استاتیکی معادل زلزله در روش شبه استاتیکی, می‌توان یکی از ترکیب‌های ارائه شده در جدول ‎)۱-٩(‏ را در نظر گرفت ولی به طور معمول جهت بحرانی برای جدول ‎-۱-٩‏ ترکیب‌های مختلف شتاب‌های افقی و قائم زلزله مبنای محاسبه نیروی استاتیکی معادل در روش شبه‌استاتیکی تر کیب زلزله‌های افقی و قائْم شتاب بیشینه افقی زمین (,,۳6۸) شتاب بیشینه قائم زمین (۳): ۸۷) توزیع فشار هیدرودینامیک مخزن تحت اثر شتاب قائم زلزله دقیقا مشابه با توزیع فشار هیدرواستاتیک خطی بوده و روند تغییرات و مقدار آن متناسب با میزان شتاب شبه استاتیکی قائم می‌باشد. صلب بدنه سد. می‌توان از رابطه متداول پیشنهاد شده توسط وسترگارد استفاده نمود (رابطه ‎.) ۴-٩‏ در رابطه وسترگارد. ن علاوه بر فرض صلب بودن بدنه سد. سیال (آب مخزن) تراکم‌ناپذیر». کف مخزن افقی و صلب. و شتاب دینامیکی زلزله به صورت هارمونیک و با پریودی بزرگ‌تر از دو برابر پریود طبیعی پایه مخزن در نظر گرفته شده است. 7 0 90-0 ۴-۹ - 11)17/ یم همست - (۴-۹) (۱- )۳۹08/۱1 پوت ۲۶ در این رابطه» 0 فشار هیدرودینامیک. 0 زاویه رویه بالادست سد نسبت به امتداد قائم برحسب درجه. م جرم ۲ مخصوص آب. ع شتاب ثقل.ء و2 ضریب رلزله شبه استاتیکی (0۸] ی ] ارتفاع مخزن. و ۷ فاصله قائم از کف : 411 , وسترگارد به صورت بدون بعد در مقایسه با توزیع فشار هیدرودینامیک متناظر با نسبت‌های مختلف پریود تحریک به -------- صفحهٔ بعد -------- )ری 1 7 شکل ۳-۹- توزد در مورد سد گرفت. بنابراین استفاده نمود: ) ۵-٩۶-٩۷-٩( در روابط فو مخزن (40۲۳/5 تنش بدنه سد. پی و مخزن رم 8/۵ 1۸۳۵ از ۲ باشد. توزیع فشار هیدرودینامیک تقریبا مستقل از نسبت پریود تحریک به پریود پایه ۸ ۱۱۶ ۱/۴ ۱۲ واه ۴[ ۱۲ ۳ 03۷ عم فشار هیدرودینامیک وسترگارد در مقایسه با توزیع فشار متناظر با نسبت‌های مختلف پریود تحریک به های وزنی بتن غلتکی» پریود غالب تحریک را می‌توان پریود طبیعی اصلی بدنه سد (به تد با توجه به توضیحات فوق, برای سنجش اعتبار رابطه وسترگارد (رابطه ‎)۴-٩‏ می‌توان از روا 16 از (9-4) 0۳۵110 22۲0 ۷/۵۵12 ج 2 < ( ]۱ ق. ",7 پریود طبیعی اصلی سد.ء ,۳ مدول الاستیسیته دینامیکی بتن غلتکی (۸/۳۵)» ,]1 ۹ محزن بوده و 1۳ پربود پایه مخزن هایی) در نظر ۲ 0.38 - ۲ ی ۷ 7 7 رد-0 1 وت در داخل -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۲ ۳ راهنمای طراحی سدهای وزنی بنن غلتکی در شرایطی که 2.0( باشد. اثر تراکم‌پذیری آب در پاسخ سدهای وزنی به تحریک تناوبی (ع112۲1011) زمین ناجیز و قابل صرف‌نظر بوده و رابطه تقریبی وسترگارد (رابطه ‎)۳-٩۹‏ تخمین مناسبی از توزیع فشار هیدرودینامیک به‌دست ب - روش شبه‌دینامیکی معروف‌ترین و معتبرترین روش شبه دینامیکی برای محاسبه بار استاتیکی معادل زلزله بر روی بدنه سد و مخزن. روش ارائه شده توسط چاپرا می‌باشد که جزییات آن در این بخش تشریح می‌گردد ۳۳] در روش شبه‌دینامیکی چاپراء علاوه بر لحاظ نمودن اثر انعطاف پذیری بدنه سد. اثر تراکم‌پذیری آب مخزن. و همچنین اثنر جذب موج در کف مخزن در محاسبات در نظر گرفته می‌شوند. در این روش برآورد نیروی جانبی زلزله بر اساس شکل ارتعاشی مود اول سدهای بتنی وزنی که مود اصلی ارتعاشی نیز می‌باشد. انجام می‌گیرد. مراحل گام به گام روش چاپراء که حتی‌المقدور با فرضیات محافظه کارانه ساده‌تر شده‌اند. به شرح زیر است [۳۳]: ۱- محاسبه پریود اصلی (,7) بدنه سد با فرض پی صلب و مخزن خالی با استفاده از رابطه (۵-۹) ۲- تصحیح پریود اصلی سد با در نظر گرفتن اثر مخزن با استفاده از رابطه (۸-۹): (۸-۹) بای اس 8 مقدار م٩‏ وابسته به مقادیر یت و ضریب انعکاس موج از کف مخزن (ضریب )) می‌باشد که از گراف ارائه شده در شکل (۵-۹) قابل استخراج است. درصورتی که نسبت ارتفاع آب به ارتفاع سازه (--) کم‌تر از ۵/* باشد ضریب تصحیح پریود مها برابر ۱/۰ در نظر گرفته می‌شود. 1 ۳- محاسبه نسبت پریود ی که در | 1 با استفاده از رابطه ‎) ۶-٩۹(‏ تعیین می‌گردد ] ۴ محاسبه پریود اصلی سد (! 7) با در نظر گرفتن تاثیر پی و مخزن با استفاده از رابطه (۹-۹): )۹-٩(‏ با که در آن نسبت پریود (1۴۲) بر مبنای نسبت مدول تغییرشکل پی به مدول الاستیسیته بتن (-)) از گراف ارائه ره شده در شکل (۶-۹) استخراج می‌گردد. برای مقادیر 4.0 < ". (پی‌های خیلی سخت) می‌توان مقدار ,۸ را برابر ۱/۰ ۵ محاسبه نیروی گسترده جانبی زلزله (۲)۱ با استفاده از روابط ۱۰-۹ 9 ۱۱-۹ برای دو حالت مخزن خالی و -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نهم - تحلیل تنش بدنه سد. پی و مخزن ره ۸۱۵۱۵ ۹۳ 5, )1,۵( (۱۰-۹) [( از )0( ر), ۷۷| عش 3. 0 - ری ] 1] 2 )۱۱-۹٩(‏ امترال درو ۹ له 0 -* (ر)۲ در روابط فوق: (11,6) ,5- مقدار شبه‌شتاب به دست آمده از طیف طرح ساختگاه برای پریود اصلی " 7 و نسبت میرایی ی. ( ,۷۷ - مقدار وزن واحد ارتفاع سازه (حاصل‌ضرب وزن مخصوص بتن در عرض مقطع) در ارتفاع مورد نظر, (/ا) - شکل ارتعاشی مود اصلی (بر اساس شکل ‎۷-٩‏ و (0)۱0 - مقدار فشار هیدرودینامیک پایه از شکل ‎ ۸-٩‏ با توجه به مقدار 0۰ و 21/05 9810 < ۰۷۷ می‌باشند. پس از محاسبه مقدار («)] در گام ۵ این نیروی جانبی زلزله باید به رویه بالادست بدنه سد اعمال شده و بدنه سد به همراه سایر نیروهای استاتیکی وارد بر آن مورد تحلیل قرار گیرد. نیروی (لا)؟ با توجه به جهت زلزله می‌تواند به ۳- ۹- روش‌های تحلیل عددی روش‌های تحلیل عددی به طور کلی از دقت بالاتری نسبت به روش تحلیلی ساده برخوردار بوده و مستلزم صرف وقت و هزینه بیش‌ تری می‌باشند. به همین دلیل استفاده از این روش‌ها در مراحل نزهایی مطالعات تفصیلی (مرحله دوم) و مطالعات ارزیابی ایمنی و پایداری سدهای موجود توصیه می‌گردد. با توجه به ماهیت رفتار سدهای وزنی بتن غلتکی. استفاده از نرم‌افزارهای تحلیلی مبتنی بر روش اجزای محدود برای تحلیل این نوع سدها رایج می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۴ ۹۹/۳۰ را ی ۰/۹ 1۸ ۷ 1۶ 1۵ ۴ نسبت ارتفاع آب به ارتفاع سازه (1/۳۶) - محاسبه نسبت پریود +[ در گام دوم روش شبه دینامیکی ۱۷ ۱/۶ ۱/۵ ا ۱/۴ رد 2 7 نا ۱۲ 2 ۱۱ ۵ ۴ ۳۲ ۳ ۱ ۰ / کت ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱/۵ ۱/۴ ۱/۳ ۱/۲ ۱ ص محاسبه نسبت پریود م۳[ در گام چهارم روش شبه دینامیکی ی وزنی بنن غلتکی یی -------- صفحهٔ بعد -------- شکل ۷-۹- شکل مود اول ( (0) در گام پنجم روش شبه دینامیکی چاپرا |۳۴ 14 ۲ ۵ شکل ۸-۹- توزیع فشار هیدرودینامیک ( (ل0]) در گام پنجم روش شبه دینامیکی چاپرا |۳۴ ۹۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۶ ۹/۳ راهنمای طراحی سدهای وزنی بتن غلتکی امروزه با پیشرفت علم و تکنولوژی در شاخه‌های مختلف, نرم‌افزارهای تحلیلی جامع متنوع و بسیار کارایی نظیر 5 و ۸۳۸۵5 بر مبنای روش اجزای محدود توسعه یافته‌اند که از قابلیت‌های لازم برای مدل‌سازی و تحلیل سدهای وزنی بتن غلتکی برخوردار می‌باشند. البته نرم‌افزارهای ویژه‌ای نیزء شبیه (])۳۸. برای تحلیل عددی سدهای وزنی بتن غلتکی با در نظر گرفتن برخی رفتارهای خاص مانند اثرات اندرکنش بدنه سد < پی و مخزن تهیه و تنظیم شده‌اند که استفاده از آن‌ها به منظور آرزیابی رفتار و ایمنی سد در موارد خاص مفید خواهد بود. در این فصل, اصول و مبانی مدل‌سازی و تحلیل عددی سدهای وزنی به طور کلی (و مستقل از نرم‌افزار تحلیلی مورد استفاده) ارائه شده و ۱-۳-۹ مدل تحلیلی اجزای محدود بدنه سد. پی. و مخزن با توجه به این‌که رفتار غالب سدهای وزنی بتن غلتکی به صورت دو بعدی (بلوک‌های مستقل از یکدیگر) می‌باشد. در روش‌های تحلیل عددی نیز مشابه با روش تحلیلی ساده. تحلیل تنش سیستم بدنه سدء پی. و مخزن بر پایه مدل دو بعدی مقطع سد انجام می‌پذیرد. برای این منظورء به طور معمول مدل‌سازی و تحلیل بلندترین مقطع سد کفایت می‌نماید ولی در مواردی که به دلیل تغییر در هندسه بدنه سد و یا تغییر شرایط ژئوتکنیکی توده سنگ پی, شرایط رفتاری نواحی کم ارتفاع‌تر سد متفاوت باشد. مدل‌سازی و تحلیل تنش سایر مقاطع شاخص بدنه سد نیز ضرورت می‌یاید. در برخی موارد. به منظور افزایش یکپارچگی و ایمنی بدنه سد.ء پلان سدهای وزنی بتن غلتکی به صورت یک قوس با انحنای کم (بدون تزریق درزهای انقباضی) طراحی می‌گردد. در این شرایط نیز پتانسیل رفتار سه بعدی سد را که محدود به شرایط بارگذاری بحرانی (نظیر زلزله) می‌گردد. می‌توان به عنوان حاشیه اطمینان اضافی در نظر گرفته و تحلیل تنش بدنه سد را به صورت دو بعدی انجام داد. در مورد سدهای وزنی بتن غلتکی که در دره‌های با دیواره‌های پرشیب و تنگ (با نسبت طول تاج به ارتفاع سد کم‌تر از ۳) احداث می گردند. و یا در سدهای وزنی بتن غلتکی که در پلان دارای انحنای قابل توجه هستند (اعم از این که تزریق درز صورت بگیرد یا نگیرد) فرض رفتار دو بعدی صادق نبوده و مدل‌سازی و تحلیل این گروه از سدها باید به صورت سه بعدی انجام گیرد. ملاحظات و جزییات مدل‌سازی و تحلیل این گروه از سدها مشابه با فرایند تحلیل سدهای بتنی قوسی (یا قوسی - وزنی) بوده و در این راهنما به آن‌ها پرداخته نمی‌شود. با توجه به وجود درزهای انقباضی تزریق نشده در سدهای وزنی بتن غلتکی, رفتار مقطع بدنه سد تقریبا نزدیک به شرایط «تنش مسطح»» و با در نظر گرفتن یکپارچگی نسبی توده سنگ پیء رفتار غالب پی نزدیک به شرایط «کرنش مسطح» می‌باشد. بر این اساس, برای مدل‌سازی دو بعدی رفتار سدهای وزنی بتن غلتکی از المان‌های تنش مسطح برای مدل‌سازی بدنه سد و از المان‌های کرنش مسطح برای مدل‌سازی توده سنگ پی استفاده می‌گردد. مدل اجزای محدود بدنه سد و پی را می‌توان با استفاده از المان‌های با توابع شکلی خطی و یا مرتبه دوم تهیه نمود. تعداد و آرایش المان‌ها در نواحی مختلف بدنه سد و پی تابع هندسه سد. نواحی مستعد تمرکز تنش در بدنه سد. و موقعیت سازه‌های جنبی در -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نهم - تحلیل تنش بدنه سد. پی و مخزن رو ۱۵۵۱۵ ۹۷ بدنه سد دارد. بدیهی است در صورت استفاده از المان‌های با توابع شکلی مرتبه دوم می‌توان چگالی و تعداد المان‌ها را در مدل تحلیلی کاهش داد. آن از بارهای ناشی از بدنه سد و مخزن با فاصله گرفتن از بدنه سد به سرعت کاهش می‌یابد. بنابراین» برای شبیه‌سازی پی می‌توان بخش محدودی از توده سنگ را به نحوی که عمده تغییرشکل‌ها و اثرات ناشی از بارهای وارد بر پی در آن مستهلک گردد. مدل‌سازی نمود. به بیان دیگر محدوده گسترش پی در مدل تحلیلی باید به‌گونه‌ای در نظر گرفته شود که شرایط مرزی اعمال شده به مرزهای پی تاثیر محسوسی بر رفتار بدنه سد نداشته باشد. بر اساس تجارب و توصیه‌های مراجع معتبر نظیر 01[ اگر گسترش توده سنگ پی (نسبت به مرزهای بدنه سد) در حدود دو برابر ارتفاع سد در داشت. بر این اساس, همان گونه که در شکل (۹-۹) نشان داده شده است. معمولا توده سنگ پی به صورت یک مستطیل مدل‌سازی می‌شود که بعد افقی آن (در راستای بالادست- پایین‌دست) حدود ۵ برابر عرض کف سد و بعد قائم آن ۲ برابر ارتفاع سد می‌باشد. در این حالت. می‌توان درجات آزادی تغییرمکان گره‌های واقع در کف و مرزهای جانبی پی را بست امواج در توده سنگ پی در محاسبات اندرکنش دینامیکی بدنه سد و پی صرف‌نظر شده و پی به صورت بدون جرم در مدل تحلیلی لحاظ می‌گردد. فرض پی بدون جرم یک فرض محافظه‌کارانه بوده و منجر به افزایش محدود سطح تنش‌های بدنه سد خواهد شد. در حالتی که در شبیه‌سازی اندرکنش دینامیکی بدنه سد و پی در نظر گرفتن اثر انتشار امواج در توده سنگ پی مد نظر باشد. جرم توده سنگ پی باید در مدل تحلیلی لحاظ شده و ابعاد و شرایط مرزی مدل تحلیلی پی متناسبا تغییر نماید. از آنجا که در نظر گرفتن جرم پی و اثر انتشار امواج در آن پیچیدگی‌ها و متغفیرهای زیادی را در فرایند تحلیل وارد می‌نماید. در غالب موارد پذیرش تقریب ناشی از مدل‌سازی پی بدون جرم یک رویکرد مناسب و منطقی خواهد بود. با این حال, لحاظ نمودن اثر جرم پی معمولا در بررسی پایداری سدهای ساخته شده می‌تواند منجر به نتایج دقیق‌تری گردد و در این موارد می‌توان با رعایت نکات لازم, اثر انتشار موج در توده سنگ پی را اثر نیروهای استاتیکی مخزن روی بدنه سد را در مدل اجزاء محدود به سادگی می‌توان با اعمال فشار هیدرواستاتیک آب روی رویه بالادست بدنه سد در نظر گرفت. بنابراین در تحلیل‌های استاتیکی نیازی به مدل‌سازی عددی مخزن نمی‌باشد. برای مدل‌سازی اثر دینامیکی مخزن بر بدنه سد در تحلیل‌های عددی نیز می‌توان از روش وسترگارد استفاده نمود. در این روش سیال مخزن تراکم‌ناپذیر فرض می‌شود و بر این اساس اثر دینامیکی مخزن به صورت توده‌ای از آب مخزن که در هنگام ارتعاش با بدنه سد حرکت می‌کند. شبیه‌سازی می‌گردد. در مدل تحلیلی, جرم این توده آب را می‌توان به عنوان یک جرم افزوده به رویه بالادست بدنه سد اضافه نمود. مقدار جرم افزوده در واحد ارتفاع در رویه بالادست سد را بر اساس روش -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۸ و۱۵1۵ راهنمای طراحی سدهای وزنی بتن غلتکی م . / . . , وسترگارد می‌توان از رابطه (/۷ - [1)11] ی ۳ محاسبه نمود. روضش جرم افزوده وسترگارد. ساده‌ترین روض 108 شبیه‌سازی اثر دینامیکی مخزن می‌باشد و همان گونه در تشریح روش تحلیلی ساده ذکر گردید. نتایج آن در شرایطی اعتبار دارد که نسبت فرکانس ارتعاشی اصلی بدنه سد به فرکانس ارتعاشی اصلی مخزن بزرگ‌تر از ۲/۰ باشد ( 2 <2د؟). در مواردی که نسبت فرکانس ارتعاشی اصلی بدنه سد به فرکانس ارتعاشی اصلی مخزن کم‌تر از ۲/۰ باشد ( 2 > (؟)» اثر تراکمپذیری آب قابل توجه بوده و منجر به افزایش فشار هیدرودینامیک وارد بر بدنه سد خواهد شد. برای لحاظ نمودن اثر اندرکنش دینامیکی مخزن و بدنه سد به طور معمول از روابط انتشار موج فشاری در سیال هیدرودینامیک وارد بر رویه بالادست می‌باشد. بنابراین با توجه به این که متغیر اصلی در بدنه سد تغییرمکان است. جهت فعال‌سازی اندرکنش سیال با سازه» بر روی رویه پایین‌دست مدل تحلیلی مخزن (که مجاور رویه بالادست سد قرار می‌گیرد) با توجه به معادله اویلر باید شرط مرزی زیر باید اعمال گردد: 0 )۱۳-۹٩(‏ رم - ۶۳ 0 که در آن ۲ فشار هیدرودینامیک. 1 راستای عمود بر سطح رویه بالادست سد. ,2 مولفه شتاب مطلق بدنه سد در جهت عمود بر سطحء وم جرم مخصوص آب می‌باشند. در شرایطی که پی بدون جرم مدل گردد. نیازی به اتصال مدل مخزن به سطح پی نمی‌باشد و اثر انتشار امواج یک بعدی در مرز مخزن و پی را با اعمال شرط مرزی زیر (در مرزهای کف و جانبی مخزن) می‌توان در نظر گرفت: 0 رون 00 (۱۳-۹) وود ۳ 0 1] وب به ترتیب جرم مخصوص و سرعت صوت در مصالح موجود در کف بستر مخزن می‌باشند. با استفاده از تئوری انتشار امواج یک بعدی می‌توان نشان داد که بین مقدار 4 و مقدار 0 (نسبت دامنه موج بازگشتی از کف مخزن به دامنه موج برخوردکننده به آن) رابطه زیر برقرار می‌باشد: 10 <- )۱۴-۹( 1+ ۸ [< 0 معرف مرز صلب (بازتاب کامل موج از کف مخزن) و 0 <» معرف مرز کاملا نرم و جاذب موج (به صورت ۰) می‌باشد. درصورتی که تخمینی از میزان بازتاب موج از کف و جداره‌های مخزن در دست نباشد. می‌توان مقدار .0 را برای سدهای در دست مطالعه معادل ۰/۹۶ و برای سدهای ساخته شده (با توجه به انباشت رسوب در مخزن) معادل ۵ در نظر گرفت. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نهم- تحلیل ننش بدنه سد. پی و مخزن ۹/۳۰ ۹۹ انرژی در رویه بالادست مخزن, اثر طول بی‌نهایت آن شبیه‌سازی می‌گردد. شرایط مرزی جاذب انرژی در رویه بالادست مخزن (مرز سامرفلد) به طور معمول بر اساس رابطه (۱۵-۹) در مدل تحلیلی لحاظ می‌ گردد: (۱۵-۹) 0 ۳ 0 0 بر اساس توصیه‌های موجود. طول مخزن در مدل تحلیلی حداقل باید سه برابر ارتفاع آن باشد تا شرط مرزی فوق‌الذکر از دقت مناسب برخوردار باشد (شکل ‎.)۹-٩‏ برای در نظر گرفتن سطح آزاد مخزن می‌توان از اثر موج‌های سطحی صرف‌نظر کرد و فشار هیدرودینامیک را برابر صفر در نظر گرفت. در موارد خاص, در صورت لزوم می‌توان اثر امواج سطحی مخزن را با فرض موج سطحی خطی با استفاده از شرط مرزی زیر روی سطح مخزن اعمال نمود: «۸ 2 00 [| 0 0 ۶ 4 شکل ۹-۹- مدل هندسی سد وزنی به همراه شرایط مرزی مورد نیاز برای مدل‌سازی مخزن می‌توان از المان‌های آکوستیک با توابع شکلی خطی و یا مرتبه دوم استفاده نمود. در این خصوص توجه به این نکته ضروری است که توابع شکلی المان‌های بدنه سد و المان‌های سیال باید همسان و مشابه باشند). به منظور حصول دقت مطلوب مدل‌سازی انتشار امواج در مخزن. طول مشخصه المان‌های خطی (در راستای بالادست - پایین‌دست) ۸ موج در آب بر بیش‌ترین فرکانس تاثیرگذار در رفتار دینامیکی سیستم سد - پی - مخزن (رابطه ۱۷-۹) محاسبه نمود. (۱۷-۹) سک - -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ ۹/۳۰ راهنمای طراحی سدهای وزنی بتن غلنتکی ۲-۳-۹- تحلیل استاتیکی مهم‌ترین بارهای استاتیکی وارد بر بدنه سد شامل بار وزن و فشار هیدرواستاتیک مخزن می‌باشند. با توجه به روش اجرای سدهای بتن غلتکی. بار وزن بدنه سد به طور تدریجی اعمال می‌گردد ولی با توجه به رفتار خودایستای مقطع سدهای وزنی بتن غلتکی» می‌توان بار وزن سازه را به صورت یکباره در مدل تحلیلی اعمال نمود. با توجه به رفتار معین سدهای وزنی, اثر تغییرات حرارت در دوره بهره‌برداری بر تنش‌های بدنه سد ناچیز و قابل صرف‌نظر می‌باشد. از آنجا که در طبیعت توده سنگ تحت اثر بار وزن خود (و سایر نیروهای طبیعی) در حال تعادل بوده و پایدار می‌باشد. به طور معمول بار وزن توده سنگ در تحلیل‌های استاتیکی خطی اعمال نمی‌گردد. بر اساس اصول و مبانی طراحی, عملکرد بدنه سد به خصوص تحت اثر بارهای استاتیکی می‌بایست در محدوده رفتار خطی مصالح بوده و هیچ پتانسیل بازشدگی درز یا ترک‌خوردگی در بدنه سد وجود نداشته باشد. بنابراین به طور معمول تحلیل‌های استاتیکی سدهای وزنی بتن غلتکی به صورت خطی انجام می‌شود. در شرایط بارگذاری فوق‌العاده استاتیکی (نظیر شرایط وقوع سیلاب حداکثر محتمل) و یا در مواردی که به دلیل کیفیت پایین اجراء ریسک بازشدگی درزهای اجرایی بتن‌ریزی به دلیل مقاومت کششی کم و توسعه فشار برکنش در سطح این درزها وجود خواهد داشت. در این شرایط در هنگام باز شدن درزء توزیع فشار برکنش متناسب با طول بازشدگی تغییر می‌کند و از طرف دیگر تغییر فشار برکنش باعث ازدیاد طول ترک (یا بازشدگی درز) خواهد شد. برای مدل‌سازی و تحلیل عددی این پدیده نیاز به انجام تحلیل‌های غیرخطی خواهد بود. شایان ذکر این که در مواردی که انجام تحلیل غیرخطی برای ارزیابی ایمنی و پایداری بدنه سد در برابر بارهای دینامیکی مد نظر باشد. انجام تحلیل استاتیکی غیرخطی نیز که پیش‌نیاز تحلیل دینامیکی ۳-۳-۹ تحلیل دینامیکی ملاحظات و مبانی تهیه مدل تحلیل‌های دینامیکی در بخش ۱-۲-۹ به تفصیل ارائه شده است. مدل اجزای محدود بدنه سد و پی در تحلیل دینامیکی مشابه با مدل اجزای محدود استاتیکی است با این تفاوت که تحت اثر بارهای دینامیکی مدول الاستیسیته دینامیکی بتن غلتکی و توده سنگ باید در مدل اعمال شده و پارامترهای مقاومتی دینامیکی بتن غلتکی در ارزیابی نتایج در نظر گرفته شود تکنیک‌های تحلیل دینامیکی سدها را در حالت کلی می‌توان به دو دسته تحلیل طیفی (تحلیل در حوزه فرکانس) و تحلیل تاریخچه زمانی (تحلیل در حوزه فرکانس) تقسیم‌بندی کرد. در تحلیل طیفی بر مبنای محتوای فرکانسی مودهای می‌گردد. اگرچه استفاده از روش تحلیل طیفی نسبت به تحلیل تاریخچه زمانی از هزینه محاسباتی کم‌تری برخوردار است ولی مهم‌ترین عیب آن. بی‌علامت بودن مقادیر تنش به‌دست آمده از این روش می‌باشد (عدم تفکیک تنش های فشاری و کششی). بنابراین با توجه به این که رفتار بتن در کشش و فشار کاملا متفاوت می‌باشد. ارزیابی درستی از -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نهم- تحلیل ننش بدنه سد. پی و مخزن ۹/۳ ۳۰ ایمنی بدنه سد بر اساس نتایج روش تحلیل طیفی امکان‌پذیر نبوده و کاربرد این روش برای تحلیل دینامیکی سدهای و شتاب) اولیه و شتاب زلزله در آن گام به صورت مجرا انجام یافته و تاریخچه تنش‌های ایجاد شده در نقاط مختلف بدنه سد محاسبه و ثبت می‌گردد. بر این اساس, نتایج روش تاریخچه زمانی بسیار تفصیلی و کامل بوده و غالب مراجع معتبر بین‌المللی بر استفاده از روش تحلیل دینامیکی تاریخچه زمانی برای تحلیل دینامیکی سدها تاکید دارند. برای این منظور تاریخچه زمانی شتاب (شتاب‌نگاشت) زمین باید بر اساس مطالعات لرزه‌خیزی ساختگاه سد و بر اساس طیف طرح ساختگاه برای سطوح مختلف زلزله باید تحلیل و تعیین گردد. به طور معمول, برای آرزیابی و کنترل اثر زلزله‌های محتمل در ساختگاه, برای هر سطح زلزله سه شتاب‌نگاشت مختلف تهیه و در تحلیل‌های دینامیکی لحاظ می‌گردد. در مرحله طراحی, تحلیل‌های دینامیکی معمولا به صورت خطی انجام می‌پذیرد و نتایج به‌دست آمده با معیارهای پذیرش متناظر با تحلیل‌های خطی ارزیابی می‌شوند. اگر نتایج تحلیل‌های خطی نشان دهنده پتانسیل رفتار غیرخطی در بدنه سد باشد.ء در وهله نخست بایستی با اصلاح طرح هندسی بدنه سد رفتار و عملکرد دینامیکی سد بهبود یابد تا جایی که پتانسیل رفتار غیرخطی به حداقل ممکن (و در چارچوب معیارهای پذیرش تعریف شده) تقلیل یابد. در آرزیابی پایداری و ایمنی سدهای موجود. با توجه به این که اصلاح یا ترمیم بدنه سد بسیار پرهزینه و یا حتی غیرممکن می‌باشد. دقیق‌تر نوع و محدوده رفتار غیرخطی محتمل در بدنه سد. اجتناب ناپذیر خواهد بود. در مرحله طراحی, در ساختگاه‌های با شدت لرزه‌خیزی زیاد. حذف کامل پتانسیل رفتار غیرخطی در بدنه سد به خصوص در سدهای با ارتفاع متوسط و زیاد (علیرغم اعمال همه تمهیدات و اصلاحات متعارف در طراحی) میسر نمی‌گردد. در این موارد. با توجه به شناخته شده بودن مکانیزم‌های ناپایداری در سدهای وزنی بتن غلتکی, روش‌ها و تکنیک‌های تحلیلی ساده و موثری برای تعیین میزان توسعه رفتار غیرخطی در بدنه سد و متناسبا ارزیابی پایداری و ایستایی بدنه سد در مقابل زلزله‌های شدید تدوین شده‌اند. بنابراین قبل از انجام تحلیل‌های غیرخطی پیشرفته, استفاده از تکنیک‌های تحلیلی ساده مذکور برای آرزیابی ایمنی بدنه سد کاملا متداول بوده و در صورت حصول نتیجه مطلوب. انجام تحلیل‌های غیرخطی ضرورت نخواهد یافت. در ادامه مطالب این بخش. مبانی روش تحلیل دینامیکی خطی (تاریخچه زمانی) و تکنیک‌های تحلیلی ساده موجود برای ارزیابی میزان توسعه رفتار غیرخطی در بدنه سد تحت اثر بارهای دینامیکی ارائه می‌گردد. یکی از مهم‌ترین و تاثیرگذارترین عوامل در تحلیل‌های دینامیکی خطی, نحوه تعریف و شبیه‌سازی مکانیزم‌های میرایی و استهلاک انرژی موجود در سیستم می‌باشد. به طورکلی در سدهای بتنی دو مکانیزم میرایی شامل میرایی داخلی (هیسترتیک) و میرایی خارجی (تشعشعی) پی وجود دارند. از آنجا که امکان مدل‌سازی میرایی داخلی -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۲ ۹/۳۰ راهنمای طراحی سدهای وزنی بتن غلتنکی (هیسترتیک) در آنالیزهای تاریخچه زمانی در محدوده زمان وجود ندارد. این نوع میرایی معمولا به صورت میرایی ویسکوز (متناسب با سرعت) معادل‌سازی می‌شود. میرایی ویسکوز وابسته به فرکانس است و درصورتی‌که ماتریس میرایی ویسکوز با استفاده از روش رایلی» به صورت یک ترکیب خطی از ماتریس جرم و ماتریس سختی, در نظر گرفته شود. می‌توان برای فرکانس‌های غالب کل سیستم نسبت میرایی را تقریبا یکنواخت به دست آورد. در روش رایلی ماتریس میرایی ۲ برحسب ماتریس جرم ]1 و ماتریس سختی 1۴ به صورت زیر به‌دست می‌آید: ۲0-۵ + 0٩ )۱۸-۹( که در آن 7 و [] به ترتیب ضرایب جرم و سختی نامیده می‌شوند. برای تعیین این ضرایب نیز می‌توان کم‌ترین و محاسبه نمود: ۹۹ 3 ی ج2 ۹ 1 ( ییا + )27 0 معمول نسبت میرایی ویسکوز (چٌ) برای سدهای وزنی بتن غلتکی در سطح زلزله مبنای بهره‌برداری (]013)) حدود ۰/۵ و در سطح زلزله حداکثر محتمل در ساختگاه (۱/1)۳) حدود ۷/ در نظر گرفته می‌شود. انجام تحلیل‌های مقادیر ویژه و محاسبه شکل مودهای ارتعاشی و محدوده فرکانسی موثر سیستم. از جنبه‌های مختلف حائز اهمیت می‌باشد که از جمله مهم‌ترین آن‌ها تعیین ضرایب میرایی رایلی بر مبنای مقادیر حداقل و حداکثر فرکانس‌های ارتعاشی غالب سیستم سد. پی و مخزن است. از دیگر موارد کاربرد نتابج تحلیل مقادیر ویژه» تسهیل فرایند تحلیل دینامیکی تاریخجه زمانی با استفاده از اصل جمع آثار مودهای مهم می‌باشد. همجنین از شکل‌های مودی به‌دست آمده در تعیین جرم افزوده با استفاده از روش ساده شده چاپرا می‌توان استفاده نمود. معمولا در تعیین رفتار دینامیکی سدها مودهای ارتعاشی غالب بین مودهای ۱ تا ۱۰ قرار دارند و یکی از روش‌های مناسب برای تعیین این مودهای ارتعاشی, استفاده از مفهوم جرم موثر مودی است. در تحلیل‌های دینامیکی. در صورتی که مجموع جرم موثر مودی در نظر گرفته شده بیش‌تر از *۹۰/ جرم کل سیستم باشد. پاسخ تحلیل از دقت کافی برخوردار خواهد بود. بنابراین برای تعیین فرکانس‌های ارتعاشی غالب سیستم. می‌توان مودهایی را در نظر گرفت که مجموع جرم موثر مودی آن‌ها از ۹۰/ بیش‌تر باشد. در فرایند تحلیل دینامیکی تاریخچه زمانی. روش‌های حل عددی معادله حرکت سازه‌ها به طور کلی به دو دسته توسط روش‌های عددی گام به گام به طور مستقیم انتگرال گیری می‌شوند. اما در روش جمع آثار مودها با استفاده از فرض رفتار خطی سازه. ابتدا معادله حرکت سازه در مختصات مودی نوشته می‌شود و سپس با استفاده از یک روش انتگرال گیری گام به گام در محدوده زمان و یا با روش‌های محدوده فرکانس» پاسخ سیستم تحلیل می‌شود. لازم به ذکر -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نهم - تحلیل آننش بدنه سد. پی و مخزن نو 8۵ هم ۳۳ است که روش دوم فقط مختص سازه‌های با رفتار خطی است و برای حل معادله حرکت سازه‌های با رفتار غیرخطی الزاما باید از روش انتگرال‌گیری مستقیم استفاده نمود. روش‌های عددی گام به گام انتگرال‌گیری در محدوده زمان را می‌توان به دو دسته روش‌های صریح و ضمنی می‌افتند استفاده می‌شوند. چرا که روش‌های صریح انتگرال‌گیری به صورت مشروط پایدار هستند و گام انتگرال‌گیری باید بسیار کوتاه انتخاب شود. در روش‌های ضمنی معادله حرکت در انتهای گام زمانی نوشته می‌شود و برای به‌دست آوردن تغییرمکان و سرعت انتهای گام زمانی» از تغییرات فرض شده برای شتاب در خلال گام زمانی انتگرال‌گیری می‌شود. از جمله معروف‌ترین روش‌های ضمنی می‌توان به روش‌های انتگرال‌گیری گام به گام بتای نیومارک و تتای ویلسون آشاره نمود. یکی از مهم‌ترین شاخص‌ها در روش‌های انتگرال گیری» پایداری عددی آن‌ها می‌باشد. در محاسبات روش‌های ضمنی, نیاز به معکوس کردن ماتریس سختی می‌باشد که این امر منجر به بالا رفتن هزینه محاسبات می‌شود ولی از آنجا که این روش‌ها معمولا پایدار هستند می‌توان گام زمانی انتگرال گیری را بزرگ‌تر در نظر گرفته و هزینه محاسبات را تا حد ممکن کاهش داد. لازم به ذکر این که در روش‌های ضمنی نباید گام زمانی انتگرال‌گیری از گام زمانی نتایج به‌دست آمده از یک تحلیل تاریخچه زمانی شامل تاریخچه زمانی تغییرمکان. سرعت. شتاب و مولفه‌های تانسور تنش کل را به دست آورد. با رسم پوش مولفه‌های مختلف تنش در مقطع سد. می‌توان با توجه به خواص مکانیک و معیارهای پذیرش متناظرء پتانسیل ایجاد رفتار غیرخطی در بدنه سد را تحت اثر زلزله مورد نظر تعیین و ارزیابی نمود. برای نمونه. با ترسیم پوش تنش‌های کششی قائم کل (که عمود بر سطوح درزهای اجرایی افقی بتن‌ریزی هستند) و نمود. همچنین, بر اساس پوش تنش‌های کششی اصلی کل و مقایسه آن با مقاومت کششی مجاز جسم بتن غلتکی. ریسک وقوع ترک (و جهت ترک) در توده بتن غلتکی قابل شناسایی خواهد بود. ب- ارزیابی ایمنی بدنه سد بر اساس نتایج تحلیل دینامیکی خطی بر اساس معیارهای پذیرش ارائه شده برای نتایج تحلیل‌های دینامیکی (جدول ۷-۶) مقدار مجاز تنش کششی در بارگذاری‌های غیرعادی دینامیکی ,0.91 برای مناطق با خطر لرزه‌خیزی کم و متوسط و ,1.351 برای مناطق با خطر تنش‌های کششی از این مقادیر تجاوز نماید. طرح هندسی بدنه سد مناسب نبوده و نیاز به تغییراتی در طراحی می‌باشد. در بارگذاری دینامیکی فوق‌العاده مقدار تنش کششی مجاز دینامیکی برابر 21 است که نتایج پوش تنش تحلیل‌های دینامیکی خطی از این مقدار نباید تجاوز کند. از آنجا که مطابق نمودار تنش-کرنش دینامیکی بتن. رفتار بتن در -------- صفحهٔ بعد -------- ۳:۴ ۹/۳ راهنمای طراحی سدهای وزنی بنن غلتکی حدفاصل تنش کششی دینامیکی ]۲ تا ]21 در ناحیه غیرخطی قرار خواهد داشت (شکل ۳-۶)» برآورد میزان توسعه و گسترش رفتار غیرخطی بدنه سد در بارگذاری دینامیکی فوق‌العاده بر اساس نتایج تحلیل‌های خطی به طور دقیق ارزیابی رفتار غیرخطی بدنه سد. از روش پیشنهادی توسط قناعت (71۵۸21)) می‌توان استفاده نمود [۳۵]. بر اساس این روش درصورتی که شرایط زیر برقرار باشد. بدنه سد از ایمنی لازم در برابر بارهای دینامیکی برخوردار بوده و نیازی به ۱(- تنش کششی در تمامی نقاط بدنه کم‌تر از 21 باشد. ۲- درصد سطح مناطقی که میزان تنش کششی بیش‌تر از ]۲ است (محدوده گسترش رفتار غیرخطی) نسبت به پایین‌تر از نمودار کارایی نشان داده شده در شکل (۱۰-۹) باشند. در نمودار ارائه شده در شکل (۱۰-۹)» محور قائم مدت زمان تجمعی وقوع تنش کششی در ناحیه رفتار غیرخطی (1:۳۵11010 1612۵116 ۳1211۷۵))» و محور افقی نسبت تنش کششی به وقوع پیوسته به ظرفیت کششی در محدوده رفتار خطی, ۳ 1 (1۹۵11۵ ۸2011 10۵۵-۲) می‌باشد. این پارامترها را برای مقادیر مختلف تنش‌های کششی بزرگ تر از ٍ؟ براحتی می‌توان از تاریخچه تغییرات مولفه تنش مورد نظر استخراج نمود. با توجه به شکل غالب منحنی تنش - کرنش بتن غلتکی (شکل ۲-۶)» نسبت تنش کششی به وقوع پیوسته به ظرفیت کششی در محدوده رفتار خطضی (1(۳7) بین ۱ تا ۲ متغیر می‌باشد. بر اساس معیار اراده شده در این روش (شکل ۱۰-۹ مدت زمان تجمعی مجازی که دینامیکی زلزله از پایداری و ایستایی لازم برخوردار می‌باشد. در غیر این‌صورت. ارزیابی پایداری بدنه سد در شرایط وقوع زلزله مستلزم انجام تحلیل‌های دینامیکی دقیق‌تر غیرخطی خواهد بود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نهم - تحلیل تنش بدنه سد. پی و مخزن رو ۱۵۵۱۵ ۳۰۵ پتانسیل وقوع خسارات عمده در بدنه سد نیاز به ارزیابی رفتار بدنه سد با انجام تحلیل‌های غیرخطی 4 ِ پتانسیل وقوع خسارات محدود در بدنه سد کفایت تحلیل‌های خطی برای ارزیابی رفتار بدنه سد شکل ۱۰-۹- نمودار کارایی (عملکرد) دینامیکی بدنه سد بر اساس نتایج تحلیل‌های خطی ۳۵۱] ج- مبانی و روش‌های تحلیل دینامیکی غیرخطی بر اساس معیارهای پذیرش برای بارگذاری‌های دینامیکی فوق‌العاده. توسعه رفتار غیرخطی در بدنه سد تا حدی بر شناسایی و تحلیل دقیق پتانسیل وقوع و گسترش رفتار غیرخطی در بدنه سد. ارزیابی ایمنی و ایستایی ناحیه‌ای و که توانایی شبیه‌سازی تخریب در بتن را دارا هستند. می‌گردد. با استفاده از این مدل‌های رفتاری, مکانیزم‌های شکست و فرایند خرابی در بتن را می‌توان تحلیل و تعیین نمود. بر اساس مطالعات و تجارب موجود. پتانسیل‌های رفتار غیرخطی و مکانیزم‌های ناپایداری سدهای وزنی بتن غلتکی را می‌توان در ‎٩‏ گروه به ترتیب اهمیت و اولویت. به شرح زیرء دسته‌بندی نمود (شکل ۱۱-۹): - مکانیزم ۱: ترک افقی (یا شبه‌افقی) در محل تماس بتن و سنگ در مجاورت رویه بالادست - مکانیزم ۲: ترک افقی (یا شبه‌افقی) در یک سوم بالایی بدنه در مجاورت رویه‌های بالادست و پایین‌دست - مکانیزم ۳: ترک مورب عمود بر رویه پایین‌دست - مکانیزم ۴ و ۵: ترک‌های منحنی در مجاورت رویه بالادست در مرز تماس بدنه سد و پی و در نیمه میانی ارتفاع سد - مکانیزم ۶: ترک قائم در پی در محدوده مرز رویه بالادست - مکانیزم ۷: ایجاد ترک قائُم در بدنه سد در اثر انعطاف‌پذیری زیاد پی یا تداوم ناپیوستگی‌های موجود در توده سنگ پی -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۶ ۹/۳۰ راهنمای طراحی سدهای وزنی بتن غلنتکی - مکانیزم ۸: لغزش و ناپایداری در توده سنگ پی - مکانیزم ‎:٩‏ فرسایش پی و یا کمانش لایه نازک پی (در پایین‌دست) شکل ۱۱-۹- مکانیزم‌های محتمل شکست در یک سد بتنی وزنی: ترک‌های افقی (۱ و ۲). ترک مورب پایین‌دست (۳). ترک‌های منحنی در از جمله مهم‌ترین مکانیزم‌های ناپایداری سدهای وزنی شامل ترک‌های افقی و یا شبه‌افقی به ترتیب در محل تماس بتن با سنگ (مکانیزم ۱) و یا در یک سوم بالایی بدنه سد (مکانیزم ۲) می‌باشند. در شرایطی که ضرایب اطمینان در برابر لغزش بدنه سد در تحلیل‌های پایداری به نحو مطلوب تامین نشده باشند. ریسک گسترش و تلفیق برخی مکانیزم‌های شکست (نظیر مکانیزم‌های ۰۱ ۵. ۶ ۸ و ‎)٩‏ و وقوع ناپایداری لغزشی کلی در بدنه سد افزایش می‌پاید. در این موارد. با استفاده از نتایج تحلیل دینامیکی غیرخطی و بررسی گسترش مکانیزم‌های شکست. پایداری کلی بدنه سد را نیز تحلیل و ارزیابی نمود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۱۰ طراحی سیستم ابزاردقیق و پایش بدفه سد وی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم - طراحی سیستم ابزاردقیق و پایش بدنه سد و پی ۰ ۹۵/۱۱/۳۰ ۳۹ ۱-۰ کلیات در این فصل از راهنماء مبانی و ساختار طراحی سیستم ابزاردقیق و برنامه‌ریزی پایش سدهای وزنی بتن غلتکی بر پایه شرایط ساختگاه و ویژگی‌های طراحی هر سد ارائه می‌گردد. مطالب ارائه شده در این فصل شامل موارد زیر می‌باشند: - فلسفه و مبانی ابزاردقیق و پایش بدنه سد و پی - فرایند طراحی سیستم ابزاردقیق - سطح حداقل ابزارها و پایش لازم در هر پروژه (با توجه به ویژگی‌های ساختگاه و بدنه سد) - انواع متداول ابزارهای مورد استفاده - برنامه زمانی پایش و قرائت ابزارها - روش‌های مختلف قرائت و گردآوری داده‌ها در فرایند مطالعات تفصیلی یک پروژه» طراحی سیستم ابزاردقیق و تنظیم برنامه پایش بدنه سد و پی باید هم‌ارز با سایر مطالعات طراحی و تحلیل بدنه سد و پی مورد توجه قرار گیرد. با طراحی و تنظیم یک سیستم ابزاردقیق و برنامه پایش مناسب. امکان سنجش و ارزیابی شناخت حاصل از ویژگی‌های ساختگاه (در زمان مطالعات) و فرضیات پایه طراحی, و نیز ارزیابی کیفیت ساخت و اجرای بدنه سد فراهم شده و در نهایت بر پایه نتایج حاصل از پایش, ارزیابی ایمنی و پایداری بدنه سد و پی بر پایه شواهد و تحلیل شاخص های رفتاری اندازه‌گیری شده. میسر خواهد شد. بر اساس این رویکرد. بدیهی است شناخت شاخص‌های رفتاری مهم بدنه سد و پی و همچنین ریسک‌های خطر محتمل در هر پروژه, پایه و اساس طراحی سیستم ابزاردقیق و پایش بدنه سد و پی خواهد بود. هدف کلی در طراحی سیستم ابزاردقیق سدهاء دستیابی به یک سطح لازم و کافی (بهینه) از ابزارها و یک برنامه پایش موثر بدنه سد و پی است. با این حال باید توجه داشت که سطح بهینه ابزارها و برنامه پایش موثر در هر پروژه تابع ابعاد (ارتفاع) سد.ء سطح خسارات ناشی از ناپایداری یا ازهدام سد ([۳۵1۵۸1۵ 122270 ])» میزان پیچیدگی و عدم قطعیت رفتار توده سنگ پی و بدنه سد. مشکلات و ریسک‌های ناپایداری شناخته شده محتمل در سیستم بدنه سد و پی. و میزان محافظه‌کاری در مبانی طراحی بدنه سد می‌باشد. با توجه به شرایط فوق, عملا ارائه یک «قواعد طراحی ساده» برای تحقق هدف کلی فوق امکان‌پذیر نبوده و تکیه بر قضاوت مهندسی و نیز استفاده از تجارب موجود برای دستیابی به سطح بهینه ابزارها و برنامه پایش موثر بدنه سد و پی در هر پروژه ضروری خواهد بود. در برخی موارد. میزان ابزارهای بهینه و برنامه پایش لازم برای یک سد با ارتفاع کم با متوسط که در یک ساختگاه پیچیده احداث شده و خرابی یا انهدام آن ریسک آسیب جانی و مالی زیادی (به دلیل حجم مخزن قابل توجه یا وجود تاسیسات شهری یا استراتژیک مهم و حساس در پایین‌دست) به همراه دارد. ممکن است بیش‌تر و حساس‌تر از میزان ابزارها و برنامه پایش لازم و بهینه برای یک سد با ارتفاع نسبتا بلند که در یک ساختگاه مناسب و مطلوب احداث شده است. باشد [۳۶]. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ ۹/۳ راهنمای طراحی سدهای وزنی بتن غلتکی شایان ذکر این که بررسی و تشریح جزییات فرایند پردازش و تفسیر نتایج سیستم ابزاردقیق جزء اهداف این راهنما نبوده و لذا در این بخش صرفا به ملاحظات تاثیرگذار بر طراحی ابزاردقیق از دیدگاه الزامات «ارزیابی پایداری و ایمنی بدنه سد» آشاره می‌گردد. ۲-۰- فلسفه و مبانی ابزاردقیق و پایش بدنه سد و پی بر مبنای اهداف و رویکرد کلی طراحی, هدف و منظور اصلی از طراحی سیستم ابزاردقیق و تنظیم برنامه پایش. شناسایی پارامترها و شاخص‌های رفتاری کلیدی بدنه سد و گردآوری منظم داده‌های لازم برای ارزیابی مستمر و بهبود سطح ایمنی بدنه سد و پی می‌باشد. بر این اساس, بر مبنای تحلیل داده‌های حاصل از پایش پروژه» همواره باید ارزیابی دقیقی از نحوه رفتار و واکنش سد به بارهای وارده در مقایسه با «رفتار پیش‌بینی شده و مورد انتظار در طراحی» وجود داشته و هر نوع تغییر رفتاری که می‌تواند ایمنی بدنه سد و پی را تهدید نماید.ء سریعا قابل تشخیص و ردیابی باشد. در صورت وقوع رفتار یا شواهد تهدید کننده ایمنی بدنه سد و پی» باید ساز و کارهای لازم برای آرزیابی اولیه سطح خطر ناشی از پدیده‌های مذکور در برنامه پایش پروژه پیش‌بینی شده و اقدامات جبرانی مناسب برای کنترل این تهدیدات بلافاصله برنامه‌ریزی و عملیاتی گردد. بدیهی است برای تحقق فلسفه و مبانی فوق, علاوه بر نیاز به شناخت و پیش‌بینی رفتار مورد انتظار بدنه سد و توده سنگ پی تحت اثر بارهای دوره بهره‌برداری. آگاهی از مکانیزم‌های محتمل ایجاد ناپایداری در بدنه سد و پی نیز کاملا ضروری خواهد بود. همان‌گونه که در فصل ‎٩‏ این راهنما ذکر شد. مکانیزم‌های ناپایداری محتمل در آنواع مختلف سدهای وزنی بتن غلتکی را بر اساس مطالعات و تجارب موجود می‌توان در ‎٩‏ گروه زیر دسته‌بندی نمود (شکل ۱۱-۹): - مکانیزم ۱: ترک افقی (یا شبه‌افقی) در محل تماس بتن و سنگ در مجاورت رویه بالادست - مکانیزم ۲: ترک افقی (یا شبه‌افقی) در یک سوم بالایی بدنه در مجاورت رویه‌های بالادست و پایین‌دست - مکانیزم ۳: ترک مورب عمود بر رویه پایین‌دست - مکانیزم ۴ و ۵: ترک‌های منحنی در مجاورت رویه بالادست در مرز تماس بدنه سد و پی و در نیمه میانی ارتفاع سد - مکانیزم ۶: ترک قائم در پی در محدوده مرز رویه بالادست - مکانیزم ۷: ایجاد ترک قائم در بدنه سد در اثر انعطاف پذیری زیاد پی با تداوم ناپیوستگی‌های موجود در توده - مکانیزم ۸: لغزش و ناپایداری در توده سنگ پی - مکانیزم ‎:٩‏ فرسایش پی و یا کمانش لایه نازک پی (در پایین‌دست) مهم‌ترین عوامل موثر در تحریک و رشد مکانیزم‌های ناپایداری فوق عبارتند از: - تشدید نفوذ آب و توسعه فشار برکنش در داخل بدنه سد به دلیل اجرای نامناسب تمهیدات آب‌بندی درزهای اجرایی افقی بتن‌ریزی و یا درزهای انقباضی قائم -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم- طراحی سیستم ابزاردقیق و پایش بدنه سد و پی ۰ ۹۵/۱۱/۳۰ !۳۱ - تشدید نفوذ آب و توسعه فشار برکنش در داخل بدنه سد طی زمان به دلیل دوام و یا اجرای نامناسب رویه آب‌بند بالادست سد و یا عدم مقاومت کافی و شکست آن در زمان وقوع بارهای استثنایی نظیر زلزله -‏ گذر کنترل نشده سیلاب از روی تاج سد به دلیل ظرفیت ناکافی سرریز و یا طراحی نامناسب آن - رفتار نامناسب و مخرب بتن در طی زمان (نظیر رفتار انبساطی بتن در اثر واکنش قلیایی سنگ‌دانه‌ها) -‏ نشت کنترل نشده در توده سنگ پی به دلیل وجود لایه‌های با نفوذپذیری بالا و طراحی نامناسب پرده تزریق - افزایش فشار برکنش در توده سنگ پی سد به دلیل کاهش تدریجی کارایی سیستم زهکشی (و پرده تزریق) پی - عدم اجرای تمهیدات مناسب برای کنترل حرکات ناپیوستگی‌های توده سنگ در سطح تماس بدنه سد و پی مواد سیمانی کم - که بر روی پی‌های انعطاف‌پذیر احداث می‌شوند. محتمل می‌باشد) -‏ وجود مکانیزم‌های لغزش بحرانی (لایه‌ها یا ناپیوستگی‌های ضعیف) در داخل توده سنگ پی با توجه به توضیحات فوق, پیش‌نیاز طراحی سیستم ابزاردقیق در هر سد وزنی بتن غلتکی, شناسایی مکانیزم‌های محتمل خرابی و نواحی مستعد ایراد خسارت در بدنه سد با توجه به ویژگی‌های ساختگاه (که برای هر سد تقریبا منحصر به‌فرد است)» معیارها و نتایج مطالعات طراحی و تحلیل, میزان کیفیت و دقت در اجراء و همچنین تعیین میزان اهمیت و ریسک خطر ناشی از ایراد خسارت یا انهدام سد. می‌باشد. بر مبنای نتایج این بررسی‌هاء نوع, تعداد. و موقعیت مناسب ابزارها و برنامه پایش منطقی بدنه سد و پی در مقاطع زمانی مختلف بررسی و تدوین می‌گردد. سیستم ابزاردقیق و پایش بدنه سد باید داده‌های لازم برای: - شناسایی ویژگی‌های ساختگاه قبل از احداث سد. - ارزیابی و صحه‌گذاری فرضیات طراحی., - ارزیابی رفتار بدنه سد در دوره ساخت. در فرایند اولین آبگیری مخزن, و در دوره بهره‌برداری, - ارزیابی عملکرد تمهیدات ویژه طراحی شده: - تشخیص و آرزیابی رفتارهای نامتعارف توده سنگ پی» و - ارزیابی پارامترها و شاخص‌های کلیدی مرتبط با مکانیزم‌های محتمل ناپایداری و خرابی سد. را تامین نماید. برای تحقق اهداف فوق, باید محدوده قابل انتظار (و ایمن) مقادیر قابل اندازه گیری توسط هر ابزار بر اساس نتایج مطالعات طراحی و تحلیل بدنه سد تعیین گردد. ثبت مقادیر خارج از حدود پیش‌بینی شده و مشاهده هر نوع روند مستمر تغییرات پارامتر اندازه گیری شده تحت اثر نوسانات عادی بارهای وارد بر بدنه سد. می‌تواند نشانگر رشد تدریجی یک مکانیزم ناپایداری (یا ایراد و عملکرد نامناسب ابزار) بوده و باید به دقت در کنار دیگر شواهد و نتایج سایر ابزارها بررسی و ارزیابی گردد. نکته بسیار مهم در فرایند پایش رفتار بدنه سد و پی» گردآوری تاریخچه کامل (و مبنای مناسب) اندازه‌گیری‌های پارامترهای رفتاری شاخص بدنه سد و نیز نصب ابزارها در نواحی که بیش‌ترین ریسک ایراد خسارت در آن‌ها وجود دارد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۲ ۹/۳ راهنمای طراحی سدهای وزنی بتن غلتنکی می‌باشد. باید توجه داشت عدم وقوع برخی پدیده‌های قابل انتظار و پیش‌بینی شده» نظیر نشت آب از یک سیستم زهکشی. هم می‌تواند یک علامت رفتار نامناسب بدنه سد و پی (برای مثال نشت و زهکشی آب از محل‌های پیش‌بینی نشده) باشد که می‌تواند تبعات و مشکلات جدی و غیر قابل کنترل به همرا داشته باشد. نکته بسیار مهم در فرایند پایش و رفتارنگاری سدها توجه به اهمیت و ضرورت فوق‌العاده بازرسی‌های چشمی توسط تکنسین‌ها و کارشناسان مجرب می‌باشد. از آنجا که تخمین محل دقیق ایجاد خسارت در بدنه سد و پی در زمان طراحی و نصب ابزارهای مناسب دقیقا در همان نواحی امکان‌پذیر نیست. بازرسی‌های چشمی منظم و دوره‌ای همه سازه‌ها و اجزای بدنه سد و پی نقش تعیین‌کننده‌ای در شناسایی و تشخیص به هنگام نواحی با عملکرد ضعیف و نامطلوب. نظیر تغییرشکل‌های نامتعارف بدنه سد یا توده سنگ پی» وقوع ترک. تراوش بیش از حد آب در جسم بدنه سد یا پی, نشت متمرکز آب. مسدود شدن سیستم زهکشی, فرسایش و خوردگی پوشش مجاری آب. ایجاد چشمه‌های جدید یا تغییر اقدامات جبرانی شامل نصب ابزارهای جدید در نواحی خسارت دیده بدنه سد یا پی, تنظیم برنامه پایش خاص برای بررسی روند تغییرات خسارات ایجاد شده.» ارزیابی دقیق و ویژه رفتار موضعی نواحی خسارت دیده و نهایتا طراحی و اجرای عملیات علاج‌بخشی در موارد لزوم» ضرورت می‌یاید. اهمیت بازرسی‌های چشمی به حدی است که در هر نوع سدی و با هر سطحی از سیستم ابزاردقیق نصب شده. این بازرسی‌ها جزء لاینفک و اصولی برنامه پایش بدنه سد و پی بوده و در واقع می‌توان بازرسی‌های چشمی را به‌عنوان «پایش کیفی» مکمل (و حتی مقدم بر) سیستم ابزاردقیق به‌عنوان «پایش کمٌّی» ایمنی بدنه سد در نظر گرفت. در بسیاری از پروژه‌ها علیرغم سطح آزمایش‌ها و اکتشافات مطلوب صحرایی و آزمایشگاهی» ویژگی‌های طبیعصی ساختگاه و همچنین شرایط اجرایی بدنه سد کاملا منطبق بر سطح شناخت و فرضیات طراحی نمی‌باشد. بنابراین با طراحی یک سیستم ابزاردقیق و برنامه پایش مناسب. می‌توان میزان صحت فرضیات طراحی را ارزیابی نموده و در صورت وجود تفاوت‌های محسوس و معنی‌دار نسبت به فرضیات مذکورء مدل(های) تحلیلی بدنه سد و پی را مطابق با رفتار و شرایط واقعی پروژه کالیبره نمود. بدیهی است در این شرایط نتایج تحلیلی بدنه سد بر اساس مدل تحلیلی کالیبره شده باید مبنای ارزیابی رفتار و سنجش ایمنی بدنه سد و پی قرار گیرد. مزیت جنبی و بسیار مهم دیگر طراحی سیستم ابزاردقیق و پایش سدهاء ارزیابی و محک تکنیک‌های طراحی و ثتبت تجارب برای بهبود دانش طراحی بدنه سد و تحلیل رفتار سدهای آتی است ‎.]٩[ ۳-۰- فرایند طراحی سیستم ابزاردقیق سیستم ابزاردقیق باید بر اساس یک برنامه و استراتژی جامع و دقیق طراحی و اجرا گردد به‌گونه‌ای که هر ابزاری دارای هدف و رسالت مشخصی باشد. در تدوین استراتژی طراحی سیستم ابزاردقیق, کلیه ریسک‌ها و خطراتی که ایمنی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم- طراحی سیستم ابزاردقیق و پایش بدنه سد و پی ۰ ۹۵/۱۱/۳۰ ۳۳ و پایداری سد را تهدید می‌نمایند. مبانی انتخاب و جانمایی ابزارهای مناسب. برنامه پایش و قرائت ابزارهاء و نحوه استفاده از نتایج سیستم ابزاردقیق در ارزیابی پایداری و ایمنی سد. باید مد نظر قرار گیرند. بنابراین صرف نصب و قرائت یک سری ابزار در بدنه سد و یا پی منجر به افزایش آگاهی و اطمینان از پایداری و ایمنی بدنه سد نخواهد شد. در ادامه مطالب این فصل, مراحل گام به گام و منطقی طراحی یک سیستم ابزاردقیق ارائه می‌گردد [۳۶]. می‌باشد. با توجه موقعیت و ماهیت ابزارهاء آسیب‌های متعددی متوجه سلامت و صحت ابزارها و متعلقات آنها (سیم‌های رابط ابزارها به سیستم قرائت مرکزی, ایستگاه‌ها یا ادوات اندازه‌گیری و قرائت. و ...) در دوره اجرا (با توجه به نوع و محل تردد ماشین‌آلات اجرایی) و در دوره بهره‌برداری (با توجه به موقعیت قرارگیری و دما و رطوبت محل نصب و قرائت ابزارها) می‌ گردد. بنابراین» با لحاظ نمودن ویژگیهای هر پروژه» تمهیدات حفاظتی لازم و متناسب با شرایط پروژه برای ابزارها بایستی در نظر گرفته شده و با انجام تست‌ها و کالیبراسیون دوره‌ای از صحت عملکرد ابزارها اطمینان حاصل نمود. ۱-۳-۰- شناسابی و ارزیابی شرایط پروژه اولین گام در طراحی سیستم ابزاردقیق, شناسایی و ارزیابی پروژه, شامل شرایط و ویژگی‌های ساختگاه و توده سنگ پی. مبانی و معیارهای طراحی, نحوه طراحی و نتایج تحلیل‌های بدنه سد (میزان محافظه‌کاری در طراحی)» و بررسی روش اجرای بدنه سد می‌باشد. بر اساس شناخت حاصل از پروژه» موقعیت نقاط و نواحی ضعیف و تاثیر آن‌ها بر ایجاد یا توسعه مکانیزم‌های ناپایداری در بدنه سد و پی باید تعیین گردد. در این گام از طراحی,ء چارچوب کلی استراتژی طراحی سیستم ابزاردقیق بر مبنای ویژگی‌های رفتاری و مکانیزم‌های ناپایداری محتمل در بدنه سد تعیین می‌شود. نظر به تنوع مبانی طراحی, نحوه رفتار بتن» و روش اجرای سدهای وزنی بتن غلتکی, و همچنین با توجه به این که این نوع سدها از قابلیت انعطاف‌پذیری بالایی برخوردار بوده و احداث آن‌ها در طیف گسترده‌ای از ساختگاه‌ها (از ساختگاه‌های متشکل از توده‌های سنگ سخت تا ساختگاه‌های متشکل از توده‌های سنگ کاملا انعطاف‌پذیر و نرم) امکان‌پذیر می‌باشد. تعیین دقیق و منطقی مکانیزم‌های محتمل ناپایداری سد با توجه به شرایط فوق از اهمیت بسیار زیادی در تدوین استراتژی طراحی سیستم ابزاردقیق برخوردار می‌گردد. اگرچه مجموعه مکانیزم‌های محتمل ناپایداری انواع سدهای وزنی بتن غلتکی شناخته شده است. ولی صدور یک حکم و قاعده کلی برای مکانیزم‌های محتمل ناپایداری انواع مختلف سدهای وزنی بتنی غلتکی میسر نبوده و تعیین درصد احتمال و اولویت وقوع مکانیزم‌های ناپایداری در مورد هر پروژه با توجه به مجموعه شرایط ساختگاه و بدنه سد ضروری می‌باشد. ۲-۳-۰- تعیین اهداف سبستم ابزاردقیق گام بعدی در طراحی سیستم ابزاردقیق تعیین اهداف ابزاردقیق بدنه سد و مشخص نمودن نقش و هدف هر ابزار در این چارچوب می‌باشد. برای این منظورء طراح باید دقیقا از نحوه عملکرد ابزار و ماهیت پارامتر اندازه‌گیری شده توسط آن -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴ ۹/۳ راهنمای طراحی سدهای وزنی بنن غلتکی مطلع بوده و همجنین نسبت به نحوه پردازش و استفاده از آن در فرایند ارزیابی ایمنی سد اشراف داشته باشد. ابزارها ممکن است با هدف پایش بدنه سد در شرایط بهره‌برداری عادی, ارزیابی رفتار یک پدیده خاص در ساختگاه یا بدنه سد. با توجه به اهداف سیستم ابزاردقیق, همان‌گونه که ذکر شد ممکن است ابزارهای مورد نیاز برای یک سد با ارتفاع کم یا متوسط که در یک ساختگاه پیجیده احداث شده و خرابی یا انهدام آن ریسک خسارت جانی و مالی زیادی (به دلیل حجم مخزن قابل توجه یا وجود تاسیسات شهری یا استراتژیک مهم و حساس در پایین‌دست) به همراه دارد. بیش‌تر از میزان ابزارهای لازم برای یک سد با ارتفاع نسبتا بلند که در یک ساختگاه مناسب و مطلوب احداث شده است. باشد [۳۶]. ۳-۳-۰ تعیین پارامترهای شاخص در سیستم ابزاردقیق با توجه به اهداف تعیین شده برای سیستم ابزاردقیق, گام بعدی در فرایند طراحی سیستم ابزاردقیق, تعیین پارامترهای شاخصی است که به نحو مستقیم یا غیرمستقیم بر رفتار بدنه سد و پی از دیدگاه هدف مورد نظر تاثیرگذار بوده و تغییرات آن‌ها باید توسط ابزارهای مناسب اندازه گیری گردد. برای فراهم شدن امکان ارزیابی رفتار بدنه سد از دیدگاه هدف مورد نظرء حدود تغییرات مجاز و قابل انتظار پارامترهای شاخص مورد نظر در نواحی مختلف بدنه سد و پی متناظر با محل نصب و نوع اندازه گیری ابزارهاء باید بر مبنای نتایج مطالعات طراحی و تحلیلی بدنه سد و پی تعیین گردد. برای انتخاب نوع آبزار مناسب. حدود مقادیر بازه تغییرات. و دقت و حساسیت اندازه‌گیری پارامتر شاخص مورد نظر باید مشخص گردد. به طور معمول پارامترهای شاخصی که در سیستم ابزاردقیق مد نظر قرار گرفته و اندازه‌گیری می‌شوند شامل تراز آب مخزن. تراز پایاب. درجه حرارت محیط (هوا)» درجه حرارت اعماق مختلف آب. درجه حرارت داخل جسم بدنه سد. درجه حرارت محل نصب ابزارء فشار آب منفذی, فشار برکنش, میزان نشت متمرکز (1022۵80)» میزان تراوش آب در جسم بدنه سد یا توده سنگ پی (5000280)» حرکات و تغییرمکان‌های کلی بدنه سد. تغییرشکل‌های داخلی بدنه سد. حرکات موضعی بدنه سد در نواحی ترک‌خورده, میزان تنش یا کرنش, و شتاب‌های ناشی از زلزله می‌باشند. ۴-۳-۵۰ انتخاب نوع آبزار مناسب برای هر اندازه‌گیری مورد نظرء به طور معمول ابزارهای با مارک‌های تجاری متنوع و نحوه عملکرد متفاوت وجود دارند. در این خصوص در زمان انتخاب آبزارء صرف نظر از هزینه و یا مارک تجاری, باید «قابلیت اطمینان» (۲۵11۵۳1111۷) بزار به طور ویژه مد نظر قرار گیرد. قابلیت اطمینان ابزار متاثر از عواملی نظیر سادگی, پایداری (دوام) در شرایط مختلف. طول عمرء دقت اندازه گیری. صحت. قابلیت تعمیر سریع و آسان, قابلیت تنظیم و کالیبره دقیق, و سابقه عملکرد مناسب ابزار مورد نظر می‌باشد. اهمیت نسبی هر یک از پارامترهای مذکور وابسته به هدف و منظور از استفاده از ابزار است. برای مثال از بعد اطمینان از عملکرد آبزارء پارامترهای موثر در ارزیابی ابزارهایی که فقط برای دوره ساخت در نظر گرفته شده‌اند کاملا متفاوت با ابزارهایی است که برای دوره بهره‌برداری پیش‌بینی 0 طراحی می‌شوند. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم - طراحی سیستم ابزاردقیق و پایش بدنه سد و پی ۰ ۹۵/۱۱/۳۰ ۳۵ ابزارهایی که نسبت به درجه حرارت محیط حساس می‌باشند. نباید در فضاهای باز نصب گردند. در شرایطی که استفاده از این نوع ابزارها در فضاهای در معرض نوسانات حرارتی اجتناب‌ناپذیر گردد. هم‌زمان با قرائت ابزارء دمای محل نصب ابزار نیز باید اندازه‌ گیری شده و هر قرائت ابزار متناظر با دمای زمان اندازه‌ گیری (و بر اساس مشخصات فنی ابزار) اصلاح گردد. در زمان انتخاب ابزار باید به نحوه قرائت پیش‌بینی شده در برنامه پایش سد (قرائت دستی یا اتوماتیک) نیز توجه داشت. البته کاربرد سیستم قرائت اتوماتیک نباید دلیل و توجیهی برای استفاده از ابزارهای الکتریکی مدفون و غیر قابل دسترس در نظر گرفته شود. برای مثال پیزومتر الکتریکی که یک ابزار مدفون در بتن (و غیر قابل دسترس) می‌باشد. نباید صرفا به دلیل امکان استفاده از سیستم قرائت اتوماتیک به پیزومتر کاساگرانده که یک ابزار مکانیکی کاملا قابل دسترسی و با قابلیت اعتماد مناسب می‌باشد. ترجیح داده شود. توجه به این نکته ضروری است که با نصب مبدل‌های الکتریکی مناسب. قرائنت اتوماتیک بسیاری از ابزارهای متداول مکانیکی (که قابلیت قرائت دستی دارند) امکان‌پذیر می‌گردد. از بعد اقتصادی, مقایسه ابزارها باید بر مبنای «هزینه کل» هر آبزارء شامل هزینه خرید. هزینه‌های نصب و نگهداری (تعمیرات)» هزینه جایگزینی (طول عمر)» و هزینه قرائت ابزار؛ انجام پذیرد. بر این اساس» یک ابزار گران درصورتی که از دوام مناسب (هزینه‌های نگهداری کم) و طول عمر بالا برخوردار باشد. الزاما یک ابزار غیر اقتصادی نخواهد بود. بنابراین در زمان تهیه و استقرار سیستم ابزاردقیق باید بودجه کافی برای خرید ابزارهای با قابلیت اطمینان مناسب و توجیه‌پذیر از نظر اقتصادی (با توجه به «هزینه کل» سیستم ابزاردقیق) در نظر گرفته شود. ۵-۳-۰ جانمایی و تعداد ابزارهای لازم به عنوان یک قاعده کلی نصب ابزار در هر موقعیتی که امکان اندازه‌گیری و ثبت پارامترهای رفتاری شاخص بدنه سد و توده سنگ پی وجود دارد. ضروری است. تعداد و جانمایی هر نوع ابزار باید به‌گونه‌ای طراحی و تنظیم گردد که بر اساس نتایج قرائت این ابزارهاء سیمای کامل و روشنی از نحوه تغییرات پارامتر شاخص مورد نظر در کل بدنه سد وبا توده سنگ پی به‌دست آید. با توجه به اهمیت وجود آندازه‌گیری و پایش مستمر تغییرات پارامترهای رفتاری شاخص, به طور معمول برای افزایش تضمین عملکرد موثر سیستم ابزاردقیق بسته به حساسیت و اهمیت پارامتر مورد نظر و هزینه تامین ابزارء تعدادی ابزار اضافه بر حداقل‌های مورد نیاز در نواحی کلیدی بدنه سد طراحی و جانمایی می‌گردد. در این شرایط اولا با مقایسه نتایج ابزارها امکان تشخیص بهتر و سریع‌تر ابزارهای معیوب که عملکرد درست ندارند. فراهم شده ۰۰ نمی گردد. در برخی موارد. برای افزایش قابلیت اطمینان سیستم ابزاردقیق, این سیستم به‌نحوی طراحی می‌گردد که یک پارامتر رفتاری شاخص توسط چند ابزار (به صورت مستقیم یا غیر مستقیم) اندازه‌گیری می‌شود. نظر به ضرورت تأمین دسترسی به محل ابزارها (از نظر اجرایی و سهولت بهره‌برداری) و نیز دریافت و قرائت همسان پارامترهای رفتاری تاثیرگذار بر یکدیگر (از نظر سهولت پردازش و تفسیر نتایج) معمولا ابزارها در امتداد مقاطع و یا پلان‌های مشخصی در امتداد بدنه سد و پی جانمایی شده و از پراکندگی بیش از حد ابزارها پرهیز می‌گردد. بدیهی است مقاطع و پلان‌های -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۶ منتخب برای ابزارها باید در نواحی از بد معمول بسته به ابعاد و ارتفاع سد. ابزاره پرهیز از تداخل سیستم ابزاردقیق با سا در زمان تهیه نقشه‌های تفصیلی (در زم وزنه پاندول مستقیم شناور پاندول معکوس نقطه ثابت پاندول معکوس ایستگاه انداز 5۵ گیری (قرائت) پاندول ایستگاه قرانت میکروژئودزی داخل گالری دماسنج تعداد ابزار (مدفون در بتن) دماسنج آب شاخص اندازه گیری تراز مخزن کشیدگی‌سنج (داخلی گمانه) اندازه گیر فشار بر کنش ایستگاه اندازه گیری نشت (کانال ونتوری) نقطه نشانه روی شبکه میکروژئودرزی نقطه کنترل روی شبکه میکروژئودرزی نقطه نشانه روی در رویه پایین دست شکل ۱- ۱۰- سمت راست: لیست ده حداقل‌های سیستم ابزاردقیق باید بدنه سد و پی را فراهم نموده و بستر لا صحه‌گذاری فرضیات طراحی» کنترل و بهره‌برداری. ممکن است ابزارهای بیش نیز می‌باشد. به‌طور طبیعی در سدهایی و دقیق رفتار بدنه سد و پی از اهمیت : معیارهای طبقه‌بندی سدها از نظر اهم ۹۵/۱ راهنمای طراحی سدهای وزنی بنن غلنکی . که معرف و شاخص رفتار کلی بدنه سد و پی باشند. به طور 4 سد و پی) جانمایی می‌گردند (شکل‌های ۱-۰ و ۲-۰). برای بسات موجود در بدنه سد. نقشه‌های جانمایی آبزاردقیق سد باید جرایی (هم زمان با اجرا) به دقت تهیه و ارائه گردند. بای ابزاردقیق در مقطع طره مرکزی سد و پی (سد حگین) [۱۲] داده‌های پایه لازم برای شناسایی خسارات و رفتارهای نامتعارف ای مشابه (/(ع2۵4۱۱۵۵])» و مقایسه جامع‌تر عملکرد بدنه سد ساخت. اولین آبگیری, تخلیه مخزن, و همچنین در دوره وه بر این» حداقل‌های سیستم ابزاردقیق تابع سطح خطر پروژه آنهدام یا خرابی سد نسبتا زیاد و قابل توجه باشد. پایش جامع غیرمستقیم در قالب مباحث طراحی در این راهنما مورد آشاره -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم - طراحی سیستم ابزاردقیق و پایش بدنه سد و پی ۰ ۹۵/۱۱/۳۰ ۳۷ اساس مراجع ذیربط انجام پذیرد. شکل ۲-۱۰ - شمای ابزاردقیق در مقاطع مختلف سد و پی از نمای پایین‌دست (سد جگین) |[۱۲] با توجه به ویژگی‌ها و رفتار متفاوت پروژه‌ها و ساختگاه‌های سدسازی,» صدور یک حکم کلی برای پارامترهای رفتاری شاخصی که باید اندازه گیری شده و سیستم ابزار دقیق متناظر با آن‌ها میسر نمی‌باشد. با این حال, به‌عنوان راهنما در جدول (۱-۱۰) سطح حداقل پارامترهای رفتاری شاخص و پایش‌هایی که در سدهای وزنی بتن غلتکی موجود و یا در دست مطالعه باید در نظر گرفته شوند. ارائه شده است [۳۶]. ۶-۳-۰- برنامه‌ریزی پایش برنامه‌ریزی پایش شامل موارد زیر می‌گردد: - شرح وظایف. حدود اختیارات. و حداقل تخصص و صلاحیت‌های لازم برای پرسنل سیستم ابزاردقیق - برنامه زمان‌بندی و نحوه انجام و ثبت قرائت‌ها (۰[1601101) ۵12]) - نحوه جمع‌بندی و تنظیم جداول خلاصه قرائت‌ها (1۵010/۱ ۵12]) - نحوه پردازش و ارائه گزارش نتایج پایش (۳۳۵۹۵۲1۵1101] 2۳۵ ۳۳۵۵۹۹1۵ ۵12]) این برنامه باید متناسب با ویژگی‌های هر پروژه و برای دوره‌ها و شرایط مختلف بهره‌برداری تدوین گردد. برای افزایش سطح اطمینان نسبت به فرایند پایش سد. هر یک از مراحل فوق باید به صورت گروهی و یا توسط افراد متفاوت انجام پذیرد (انجام کلیه مراحل توسط یک فرد ریسک خطا در انجام قرائت و پردازش نتایج را افزایش می‌دهد). ثبت نتایج قرائت‌ها باید در فرم‌های از پیش تنظیم شده‌ای که شامل نام پروژه نوع و شماره مشخصه ابزارء محل ابزار محل‌های لازم برای ثبت پارامترهای -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ ۹/۳ راهنمای طراحی سدهای وزنی بنن غلتکی اثر گذار بر عملکرد ابزار (نظیر دما) ز ۳ ن مان قرائت. نام فرد قرائت کننده» 9 محلی برای تست سایر توضیحات و مشاهدات حخین انجام قرائت هستند. انجام پذیرد. افرادی که مسئولیت بازرسی و پایش چشمی بدنه سد و پی را بعهده دارند باید از تخصص‌های لازم برخوردار بوده و حتما دوره‌های آموزشی پایش و آرزیابی ایمنی سدها را گذرانده باشند. در برنامه پایش, دستورالعمل‌های کاملی برای نحوه آماده‌سازی ابزار» نحوه انجام قرائت. نحوه ثبت قرائت. و برای ثبت مشاهدات حین انجام قرائت باید تنظیم و ارائه گردد. نحوه جمع‌بندی و پردازش داده‌های حاصل از قرائت ابزارها.ء صلاحیت‌های لازم افراد مسوول این فرایند. و نیز روال گردش گزارش‌ها و نتایج پایش باید به روشنی در برنامه‌ریزی جدول ۱-۱۰- حداقل‌های سیستم ابزاردقیق و برنامه پایش برای سدهای موجود و در دست مطالعه [۳۶] سدهای وزنی بتن سدهای وزنی بتن غلتکی با ریسک خطر متوسط و زیاد پارامتر اندازه‌گیری : مه تراز مخزن ۳-۰-۳-7 کرش‌های داخلی سدا ‎ [‏ الا اه 0 حرکات درز اترک ‏ پا ال اه اقا 0 هه هه سس سس سس بخ که سس ۱ اندازه‌گیری جابه‌جایی‌ها و حرکات احتمالی توده سنگ ساختگاه قبل از شروع عملیات اجرایی (در زمان مطالعات) و هم‌زمان با اجرای پروژه داده‌های بسیار با آرزشی برای شناخت رفتار توده سنگ پی و ارزیابی فرضیات طراحی به‌دست می‌دهد. برای این منظورء استقرار زودهنگام ۲ منظور از سازه‌های وابسته. سازه سرریز جانبی و سازه نیروگاه متصل به بدنه سد (و یا سازه‌های مشابه) می‌باشد. ۳ بازرسی چشمی شامل حرکت و بازبینی دقیق عوارض و شواهد سطحی در امتداد تاج سد. گالری‌های داخل بدنه سد و پی. سطح تکیه‌گاه‌ها. و حریم مخزن سد می‌گردد. ۳ برای سدهای وزنی بتن غلتکی با ارتفاع بیش از ۳۰ متر. ۵- فقط برای درزها و ترک‌های سازه‌ای که حرکات محسوسی دارند. ۶ جانمایی و تعداد ابزارهای پایش تغییرشکل‌ها و حرکات پی برای سدهای وزنی بتن غلتکی که بر روی پی انعطاف‌پذیر (نرم) و ضعیف احداث می‌شوند. باید با دقت و حساسیت بیش‌تر و منطبق بر مکانیسم‌های ناپایداری محتمل در توده سنگ پی طراحی گردد. ۷ پایش نیروی پیش‌کشش در تاندون‌هایی که برای تامین پایداری بدنه سد طراحی و اجرا می‌شوند. الزامی است. نکته بسیار مهم در برنامه‌ریزی پایش سد. انجام قرائت‌های پایه (یا قرائت صفر) هر ابزار می‌باشد. در خصوص ابزارهای -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم - طراحی سیستم ابزاردفقیق و پایش بدنه سد و پی رو ۱۵۵۱۵ ۳۹ از آنجا که سایر قرائت‌های ابزار با قرائت صفر آن ابزار مقایسه شده و مبنای قضاوت در ارزیابی نتایج پایش قرار می‌گیرد. قرائت صفر (یا قرائت پایه) ابزار باید با دقت زیاد انجام پذیرد. برای این منظورء قرائت صفر هر ابزار باید حداقل سه بار (در زمان‌های مختلفی از شبانه‌روز و با شرایط محیطی متفاوت محتمل, نظیر دماهای محیطی مختلف) انجام شوند. نتایج این قرائت‌ها در همه حالات باید تقریبا مساوی با یکدیگر و در حد قابل انتظار باشد.ء در غیر این صورت. صحت و نحوه عملکرد ابزار باید کنترل شده و انجام قرائت‌های پایه به روش فوق تا حصول نتیجه مطلوب ادامه یابد. در فرایند انجام قرائت صفر ابزارها باید به زمان انطباق و پایداری ابزارها (1116 28] / 111۵ 51201[1721101) نیز توجه گردد. برای دستیابی و تحقق یک آرزیابی اولیه از نحوه عملکرد و ایمنی بدنه سد و پی. حدود مجاز و قابل انتظار اندازه گیری‌های هر ابزار باید بر اساس نتایج طراحی و تحلیل‌های بدنه سد به صورت سازمان یافته در مستندات برنامه‌ریزی پایش تنظیم شده و در فرایند پردازش و ارائه گزارش نتایج پایش, مقادیر ثبت شده توسط هر ابزار در مقایسه با این حدود مجاز در قالب نمودارها و جداول به نحو مناسب منعکس گردد. باید توجه داشت که صرف ثبت یک قرائنت خارج از حدود قابل انتظار الزاما به معنی ریسک وقوع ناپایداری در سد نبوده و اقداماتی که در این موارد باید به ترتیب اولویت انجام پذیرد شامل مراحل زیر می‌گردد: - انعکاس و ارسال موضوع در قالب گزارش و مستندات لازم به کارشناس و مدیران مسئول ذیربط -‏ صحه‌گذاری قرائت انجام یافته با تکرار قرائت مذکور (ترجیحا توسط فردی دیگر و یا به صورت گروهی) - کنترل دقت و صحت ابزار و در صورت امکان انجام کالیبراسیون ابزار - کنترل نتایج قرائت ابزار مورد نظر با نتایج قرائت‌های ابزارهای مشابه مجاور و یا ابزارهای پشتیبان (/804042۳) - بازرسی چشمی بدنه سد به خصوص در مناطقی که با توجه به نوع و ماهیت خسارت احتمالی, متاثر می‌گردند -‏ کاهش فواصل قرائت پارامتر اندازه‌گیری شده در ابزار مورد نظر و ابزارهای مشابه مجاور آن و نیز در سایر ابزارهای مرتبط - ارزیابی حدود مجاز تعیین شده با کالیبراسیون مدل(های) تحلیلی و بازنگری حدود مجاز و قابل انتظار قرائت‌ها - نصب ابزارهای اضافی در موقعیت‌های مناسب در موارد لزوم - ریشه‌یابی و علت یابی رفتار نامتعارف (خارج از حدود قابل انتظار) بدنه سد و پی و ریشه‌یابی و علت‌یابی خسارات ایجاد شده (در صورت مشاهده خسارات احتمالی) - انجام اقدامات ترمیمی و علاج‌بخشی لازم برای مثال بازگشایی و تمیز کردن مجاری زهکشی, ترمیم خسارات - انجام اقدامات سریع و اضطراری نظیر کاهش تراز مخزن در شرایط کاملا اضطراری -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳ ۹۹/۳ راهنمای طراحی سدهای وزنی بتن غلتنکی ۴-۰- انواع متداول ابزارهای مورد استفاده [۱۱. ۰۱۲ ۳۷] ۱-۴-۰ شبکه میکروژئودزی (31۵۵۲ ۲۵۱۵1)) شبکه میکروزژئودزی متشکل از یک شبکه نقاط بر روی بدنه سد. تکیه‌گاه‌هاء و نواحی دورتر از بدنه سد است که با برداشت مختصات این نقاط در مقاطع مختلف و ارزیابی و تحلیل نتایج برد‌اشت‌ها می‌توان سابقه حرکات و تغییرمکان‌های کلی نقاط شبکه را محاسبه نمود (شکل ۳-۱۰). موقعیت نقاط شبکه میکروزئودزی باید به نحوی تنظیم شوند که دید و قراول‌روی به هر نقطه حداقل از دو نقطه دیگر شبکه امکان‌پذیر باشد. با افزایش این امکان. خطای اندازه گیری‌ها و محاسبات شبکه کاهش می‌یاید. کاربرد شبکه میکروژئودزی برای اندازه‌گیری و پایش حرکات کلی و نسبی بدنه سد و تکیه‌گاه‌ها بوده و یکی از قابل اعتمادترین روش‌های پایش و اندازه‌گیری می‌باشد. در این روش» تغییرمکان‌های نقاط شاخص در امتداد تاج سد. رویه پایین‌دست سد. و سطوح تکیه‌گاه‌ها نسبت به نقاطی که به اندازه کافی دور از بدنه سد بوده و ثابت فرض می‌شوند (نقاط مبنا)» سنجیده می‌شود. علیرغم مزیت و دقت مطلوب این روش» برداشت شبکه میکروژئودزی و پردازش نتایج آن نسبتا زمان‌بر و پر هزینه بوده و لذا انجام این روش فقط در دوره‌ها و مقاطع خاص امکان‌پذیر می‌باشد. مشابه با سایر پایش‌ها. برداشت پایه (قرائت صفر) شبکه نقاط میکروژئودزی دقیقا قبل از آبگیری مخزن ضروری می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- و ل 1 ز ۵ 0 ر ۵ صل دهم - طراحی سیستم ابزاردقیق و پایش بدنه سد و پی و۵۵ ام ۳۳۱ ۸۰ مه ۹۹ ۹ 4۹ ۳ 0 46 ( ی 7 2 ص۳۳ کی و وک سر ک و :۰ سیرک زر 0 ۵ ۳ ای تال شکل ۳-۱- آرایش نمونه شبکه نقاط میکروژئودزی (سد جگین) |[۱۲] مجموعه نقاط شبکه میکروژئودزی با توجه به هدف و کاربری آن‌ها به چند گروه مختلف شامل نقاط نشانه‌روی, نقاط رازیابی. نقاط پیمایش, و نقاط پیلار تقسیم می‌گردند. «نقاط نشانه‌روی» شامل نقاطی می‌گردد که بر روی تاج و رویه ایین‌دست سد (و سازه های وابسته) و همچنین بر روی تکیه‌گاه‌های مجاور سد واقع شده‌اند و هدف از استقرار شبکه یکروژئودزی در واقع برداشت سابقه حرکات و جابه‌جایی‌های آن‌ها می‌باشد. برداشت سابقه تغییرات تراز «نقاط ترازیابی» نیز جزء اهداف استقرار شبکه میکروژئودزی می‌باشد. نقاط ترازیابی مامل نقاط داخل گالری‌های بدنه سد (در دیواره گالری)» نقاط واقع در گالری‌های تکیه‌گاهی (در کف گالری) و سایر قاطی که پایش تغییرات تراز آن‌ها مد نظر می‌باشد. می‌گردد. برای شناسایی این نقاط معمولا شاخص‌هایی (فلزی) در وقعیت آن‌ها نصب می‌گردد و معمولا سعی می‌گردد شاخص‌های مربوط به نقاط مختلف متفاوت با یکدیگر باشند. برای نمونه در شکل (۴-۱۰) شاخص‌های مربوط به نقاط نشانه‌روی و ترازیابی نشان داده شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳ ۹/۳ راهنمای طراحی سدهای وزنی بنن غلتکی شکل ۴-۱۰- شاخص نقاط نشانه‌روی (سمت راست) و نقاط ترازیابی (سمت چپ) [۰۱۱ ۱۲] خص روی ر و9 درار بای رو نقاط پیمایش, نقاط کمکی هستند که برداشت مختصات آن‌ها جزء اهداف اصلی استقرار شبکه میکروژئودزی نمی‌باشد ولی برای برداشت کل نقاط شبکه. برداشت نقاط پیمایش نیز ضروری می‌گردد. در واقع نقاط پیمایش نقاط نقشه‌برداری برای برداشت مختصات سار نقاط بر روی آن‌ها مستقر می‌شوند. در شکل (*۵-۱) شاخص‌های نمونه مربوط به نقاط پیمایش و پیلار نشان داده شده است. بدیهی است مجموعه نقاط اصلی و کمکی در شبکه میکروژئودزی باید در شکل ۵-۱- شاخص نقاط پیمایش (سمت راست) و نقاط پیلار (سمت چپ) [۰۱۱ ۱۲] ۲-۴-۰- پاندول‌های مستقیم و معکوس (۳۵۳۵۱۲۲۶ 13۷۵۲۲۵۵ یگ 1۱01۲۵0۲) پاندول‌ها از موثرترین و ساده‌ترین ابزارها برای اندازه‌گیری تغییرمکان‌ها و حرکات افقی بدنه سدهای بتنی و توده سنگ پی هستند و به طور معمول جزء ثابت سیستم ابزاردقیق در آنواع مختلف سدهای وزنی بتن غلتکی می‌باشند. پاندول‌ها با توجه به مکانیزم عملکردشان به دو گروه پاندول‌های مستقیم و معکوس تقسیم می‌شوند. پاندول مستقیم» همان‌گونه که در شکل (۶-۱۰) مشاهده می‌شود. سیستمی مشابه یکقائم داشته و شامل یک نقطه آویز (در بالاترین نقطه بدنه سد در مقطع مورد نظر)» یک رشته سیم و یک وزنه در پایین‌ترین نقطه می‌گردد. برای جلوگیری از ارتعاش و تاأمین پایداری بهتر سیم پاندول مستقیم» معمولا وزنه پاندول در یک ظرف روغن قرار داده می‌شود. تنها نقطه اتصال پاندول مستقیم به بدنه سدء نقطه ثابت (۳01۳1 1100) فوقانی آن است. بنابراین با اندازه‌گیری و قرائت موقعیت سیم پاندول در ترازهای مختلف (تراز گالری‌ها در محدوده ارتفاعی سیم پاندول)» جابه‌جایی افقی نقاط مذکور نسبت به نقطه -------- صفحهٔ بعد -------- ثابت آویز (بالاترین در پاندول می متاثر از تغییرمکار تانک روغن در بال روغن پاندول برای ۹ ۱ در عمعی حدود می‌توان جابه‌جایی دیواره بتنی ثابت کاملا ما 1۰ 15 ۷ ](1(2 . ۳۳۹4 ۶-۰ پاندول مستقیم (سمت ثابت (10111 ۳1۵0) پاندو ع مقطع سد در نظر گرفته ۸ یم پاندول را می‌توان توسط یک خطک بدنه سد نصب می‌گردد. انجام داد. 1 ۱ 12 دتم ۹ 0 1 لا ای نا 3 + (171 ۱ 715 1 ۷1212 | 1 ۹4 تست خستا 2 یلا۲۲ سس 1 ۳۳ 8 لا ۳ - و پاندول معکوس (سمت چپ) [۰۱۱ ۱۲] ایین‌ترین نقطه و در عمقی از توده سنگ ۱(-۶). با افزایش ارتفاع پاندول معکوس, آبء د. بر اساس سیستم عملکرد پاندول معکو ثابت تحتانی پاندول به‌دست آورد. ۳۳۳ ش مدرج که در ی‌گردد. در یک س» با این ابزار -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۴ ۹/۳ راهنمای طراحی سدهای وزنی بنن غلتکی با توجه به محدودیت دسترسی به سیم پاندول معکوس. اولین نقطه قرائت سیم پاندول در تراز پایین‌ترین گالری بدنه سد بوده و این قرائت عموما معرف تغییرمکان افقی سطح توده سنگ پی سد می‌باشد. در سدهای با ارتفاع کم و متوسط. می‌توان شناور پاندول معکوس را در تاج سد جانمایی نمود. در این شرایط جابه جایی توده سنگ و بدنه سد به صورت توام توسط پاندول معکوس قابل اندازه‌گیری خواهد بود. ۳-۴-۰- شیب‌سنج (116110171616۲) شیب‌سنج ابزار ساده‌ای برای اندازه‌گیری زاویه میل و چرخش بدنه سد در راستای مورد نظر می‌باشد. این آبزار متشکل از یک میله. که ابزار اندازه‌گیری شیب بر روی آن نصب می‌گردد. و دو پین ثابت است که در امتداد مورد نظر و مساوی با طول مبله اندازه گیری باشد. مبله اندازه گیری گران‌ترین جرء این ابزار است 9 باید از جنس بسیار مقاوم 9 غیرحساس نسبت به شرایط محیطی باشد. این میله قابل حمل بوده و برای تعداد زیادی ایستگاه اندازه‌گیری شیب قابل استفاده می‌باشد. بنابراین معمولا در هر پروزه یک مبله اندازه گیری کفایت می‌نماید. به طور معمول شیب‌سنج‌ها در ایستگاه‌های قرائت پاندول و در دو راستای عمود بر هم نصب می‌شوند. و مه شکل ۷-۱۰- میله اندازه گیری ابزار شیب‌سنج [۰۱۱ ۱۲] ۴-۴-۰- درزسنج (70111113610۲) درزسنج‌ها ابزاری برای کنترل و اندازه‌گیری حرکات بلوک‌های مجاور درزهای انقباضی قائم و یا بلوک‌های مجاور ترک های ایجاد شده در بدنه سد می‌باشند. درزسنج‌ها ابزارهایی غیر مدفون هستند که در سطوح قابل ریت درز یا ترک (در رویه‌های سد و یا در داخل گالری ها) نصب می‌شوند (شکل *۸-۱). درزسنج‌ها در دو نوع تک‌بعدی و سه‌بعدی می‌باشند. درزسنج‌های تک‌بعدی معمولا در راستای عمود بر درز یا ترک نصب شده و میزان بازشدگی را در امتداد سطح رویه بدنه سد و یا گالری اندازه می‌گیرند. با درزسنج‌های سه‌بعدی هر سه مولفه جابه‌جایی (بازشدگی. لغزش. و بیرون‌زدگی) بلوک‌های مجاور درز یا ترک را می‌توان اندازه گرفت. ابزار اندازه‌گیری درزسنج‌ها یک گیج مکانیکی قابل حمل است که برای ابزارهای متعددی قابل استفاده می‌باشند. هم ابزار اندازه‌گیری و هم فک‌های دوگانه درزسنج باید از -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم - طراحی سیستم ابزاردقیق و پایش بدنه سد و پی ۰ ۹۵/۱۱/۳۰ ۳۳۵ را م م لک هاگ شکل ۸-۱- درزسنج تک‌بعدی و درزسنج سه‌بعدی به همراه گیج مکانیکی اندازه گیری [۰۱۱ ۱۲] ۵-۴-۰ دماسنج (116۲۲۵۲۲6۲) تغییرات دمای هوا و آب مخزن تاثیر محسوسی در تغییر دمای بتن و در نتیجه تغییرشکل بدنه سد داشته و به همین جهت معمولا اندازه‌گیری دما در سدهای بتنی مورد توجه قرار می‌گیرد. اگرچه با توجه به رفتار معین سدهای وزنی بتن غلتکی. تاثیرپذیری این نوع سدها از تغییرات درجه حرارت کم‌تر می‌باشد. ولی تأثیر دما بر روی بازشدگی و سایر مولفه‌های حرکتی درزها و ترک‌ ها قابل توجه خواهد بود. دماسنج‌ها هم به صورت سطحی و هم به صورت مدفون می‌باشند و برای اندازه گیری تغییرات درجه حرارت هواء اعماق مختلف آب و نواحی مختلف جسم بتن در سدهاء مورد استفاده قرار می‌گیرند. نوع ساده‌تری از دماسنج‌هاء با عنوان ترموکوپل (1۵ ۱۵۲۲۵۵۷۳ 1)» برای آندازه‌گیری تغییرات درجه حرارت و کنترل رفتار حرارتی بتن غلتکی در زمان ساخت مورد استفاده قرار می‌گیرند. ترموکوپل‌ها ابزاری انعطاف‌پذیرء ارزان و با قابلیت نصب راحت‌تر بوده و معمولا در زمان اجرای بتن غلتکی در حجم لازم برای کنترل دمای بتن و ارزیابی روش و تمهیدات ۶-۴-۰ شتاب‌نگار (۸۲۵1۵۲۵۱۵۵۲) بار زلزله از جمله بارهای مهم وارد بر بدنه سد می‌باشد و با توجه به اهمیت این بار و عدم قطعیت های مربوط به ماهیت و نحوه اعمال آن. اندازه گیری تاریخچه شتاب‌های وارد بر بدنه سد در زمان وقوع زلزله‌های کوچک و بزرگ از اهمیت به‌سزایی در تحلیل رفتار دینامیکی و ارزیابی ایمنی بدنه سد برخوردار است. برای این منظور از ابزار شتاب‌نگار استفاده می‌شود و با توجه به تغییرات (تشدید) شتاب در بدنه سد. به طور معمول از سه تا پنج شتاب‌نگار در تکیه‌گاه‌ها. در بخش میانی تاج سد. و در ترازهای میانی و کف سد (در طره مرکزی) استفاده می‌گردد. شتاب‌نگارها معمولا دارای دستگاه ثبات مکانیکی یا الکترونیکی هستند. با نصب زودهنگام شتاب‌نگارها امکان ثبت فعالیت های لرزه‌ای ساختگاه قبل و در زمان اجرای سد امکان‌پذیر گشته و مبنای بهتری برای ارزیابی تاثیر آبگیری مخزن بر فعالیت‌های لرزه‌ای در محدوده ساختگاه (زلزله‌های القایی مخزن) فراهم می‌گردد. نکته مهم در خصوص این ابزارء کنترل صحت و کارایی آن می‌باشد چرا که بخاطر عملکرد مقطعی و خاص این ابزارء در بسیاری موارد به دلیل عدم دقت در نگهداری آن. شتاب‌نگارها در زمان وقوع زلزله در شرایط کارکرد مناسب قرار نداشته‌اند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۲۶ ۳ راهنمای طراحی سدهای وزنی بتن غلنکی ۷-۴-۰ ایستگاه‌های بده‌سنجی برای اندازه گیری میزان نشت و آبگذری درزها و ترک‌های بتن و همچنین کنترل و اندازه‌گیری میزان نشت از سیستم زهکشی از ایستگاه‌های بده سنجی در خروجی‌های سیستم زهکشی (در گالری های بدنه سد و پی) استفاده می‌شود. این ایستگاه‌ها از یک حوضچه آرامش, دیواره‌هایی برای آرام کردن جریان آب ورودی به حوضچه. سرریز استاندارد که معمولا (شکل *۹-۱). از سرریزهای استاندارد لا شکل برای اندازه‌گیری بده های نشتی زیاد و از سرریزهای استاندارد ۷ شکل برای اندازه‌گیری بده های نشتی کم استفاده می‌گردد. به منظور کنترل تلاطم آب و افزایش دقت اندازه‌گیری بده آب. از یک سری دیواره‌های سرعت‌گیر برای ارام کردن جریان آب ورودی به حوضچه ایستگاه بده‌سنجی استفاده می‌گردد. شکل ۹-۱۰- ایستگاه بده‌سنجی با سرریز استاندارد ۷ شکل [۰۱۱ ۱۲] ۸-۴-۰ اکستنسومتر (131۵119011۵16۲) اکستنسومترها به طور معمول آبزاری برای اندازه‌گیری تغییرشکل‌های متمرکز یا گسترده توده سنگ پی در یک امنداد معین می‌باشند. این ابزار که متشکل از یک 5 چند میله (۵۵) و غلاف پوششی می‌باشد در گمانه حفاری شده در راستای مورد نظر در توده سنگ پی نصب می‌گردد. نقطه خروجی (بیرونی) اکستنسومترها ممکن است در داخل گالری یا شفت پیرامونی بدنه سد و یا در سطح آزاد پی (در مجاورت بدنه سد) باشد. میله‌های اکستنسومتر در نقاط انتهایی جابه جایی میله‌ها وجود ندارد. بنابراین» با اندازه‌گیری میزان حرکت انتهای هر میله در غلاف آنتهاییء جابه‌جایی نسبی نقطه بیرونی ابزار به نقطه ثابت عمقی میله مذکور به‌دست می‌آید (شکل ۱۰-۱۰). -------- صفحهٔ بعد -------- شکل 1 جهمت کاربرد آن‌ها در ۱ اکستنسومترها معمولا برا درصورتی که اندازه گیرو تجارب موجود. از نظر قابل ابش بدنه سد و پی ۵2/۵ ما ۰ / ۰ کر گمانه که وابسته ۲ به تعداد رادها می‌باشد. کانیزم عملکرد ساده و موثر برای ف سدها.ء از جمله سدهای و مطاف‌پذیری زیاد پی وجود دارد. بر امتداد محتمل ترک و در م< های نسبی محیط در اعماق م بالاتر است و ثانیا در صورت اخلا ۳۳۷ ۴ 3 ۱ ۰ ۲ : ای / 7 ۰ را با ۱ ۹ ۳۹۲۱ 0 نا : ۰.۰ رک ۷/۸ ۰ را ای : ۱ ( بخ 1 را وماتیک و گیج قرائت دستی آن [۱۱۱۲] ثتبت جابه جایی‌های توده سنکگ می‌باشند 9 به همین (احداث سد بر روی پی ضعیف)» می‌توان از این ابزار دوده مستعد ایجاد ترک استفاده نمود. کستنسومترهای چندشاخه با توجه به پیچیدگی و ل در یک ابزارء داده‌های کم‌تری از دست خواهد رفت. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۸ با توجه به نحوه - می‌توان استفاده نموه ۹-۴۳-۰- پیرومتر پیزومترها ابزاری ب (دااه) ۳۳۵۶۷۳۲۵ 0۳ ابزارهایی بسیار ساده» ۳۵۵ راهنمای طراحی ببس فهملکرد اکستنسومترهاء از این ابزار برای کنترل حرکت ناپیوستگی‌های مس ترل پایداری شیروانی‌های مشرف به بدنه سد و سازه‌های جنبی, پایش حرکت تر ها (۳10701۵۲۶) رای اندازه‌گیری فشار برکنش و فشار منفذی در توده سنگ و بدنه سد می‌باشند. نیاز در انواع مختلف باز (102701610۲9 282872100-1706) 0۳ 100106 5 5124010602 10800)) الکتریکی و مکانیکی ساخته شده‌اند. پیزومترها قابل اعتماد و نسبتا ارزان می‌باشند و نحوه استفاده از آن‌ها نیزآسان می‌باشد (شکل پیزومتر کاساگراند لوله گالوانیزه با قطر ۶/۵ سانتی‌متر دوغاب سیمان لوله ۳۷۲ صلب گمانه با قطر (1111 ۷۶ شکل ۱۱-۱۰- پیزومترهای باز یا کاساگراند [۰۱۱ ۱۲] دهای وزنی بنن غلتکی عد لفزش (کنترل ۵ 061)» بسته ی باز یا کاساگراند .)۱۱-۰ -------- صفحهٔ بعد -------- صر کات می گرا بود۱ انط منه صف از ی دهم - طراحی سیستم ابزاردقیق و پایش بدنه سد و پی ۰ عملکرد پیزومترهای باز یا کاساگراند شبیه جاه‌ها یا گمانه‌های م اگراند با مکانیزمی که در شکل (*۱۱-۱) نشان داده شده است. گردد. در چاه‌ها پا گمانه‌های مشاهده‌ای امکان نشت آب از تمام < «یان فشار آب منغذی بالا باشد. فشار (تراز) آب اندازه گیری شده : و سیمای شفافی از مقدار و توزیع فشار منفذی به‌دست نمی‌ده با توجه به نحوه عملکرد پیزومترهای باز یا کاساگراند. این ب پیزومترهای باز یا کاساگراند باید به زمان انطباق این پیزوم از نصب انجام پذیرد. در شرایطی که تراز آب زیرزمینی بالاتر | سد)» استفاده از پیزومترهای باز امکان‌پذیر نبوده و باید از پیزوم «مترهای لوله بسته کاملا مشابه با پیزومترهای کاساگراند است با ک گیچ مکانیکی یا الکتریکی که در بالای گمانه پیزومتر قرار مٍ (باردون گیج) و گمانه با قطر (11(11 ۷۶ شکل ۱۲-۱۰- پیزومتر لوله بسته (۲۶ع۳۱۵701۱1 52۱00106 0 ۳۳۹ فشار آب منفذی صرفا در عمق مشخصی اندازه‌گیری عداره گمانه وجود دارد. به همین جهت در مناطقی که در چاه‌های مشاهده‌ای به نوعی معرف فشار متوسط آب 3 زومترها نسبت به پیزومترهای الکتریکی به زمان ارندء در نتیجه در مواردی که تغییرات فشار آب ده از این نوع پیزومترها توصیه نمی‌گردد. در قرائت ز تراز فوقانی لوله پیزومتر باشد (نظیر فشار برکنش ترهای لوله بسته استفاده گردد. مکانیزم عملکرد این تفاوت که تراز (یا فشار) آب زیرزمینی با استفاده گیرد. اندازه‌گیری می‌گردد (شکل ۱۲-۱۰). 6)) برای اندازه گیری فشار برکنش [۰۱۱ ۱۲] -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۰ ۳ راهنمای طراحی سدهای وزنی بتن غلنکی کاربرد این نوع پیزومتر برای اندازه‌گیری فشار برکنش در سطح تماس بدنه سد و پی کاملا مرسوم بوده و معمولا برای شناسایی توزیع فشار برکنش در امتداد ضخامت بدنه سد از سه تا پنج پیزومتر در فواصل مناسب (و در بالادست و برای اندازه گیری فشار آب منفذی در بدنه سد به طور معمول از پیزومترهای الکتریکی استفاده می‌شود. این پیزومترها ابعاد کوچکی داشته و به صورت مدفون در بتن (یا توده سنگ) قرار می‌گیرند (شکل *۱۳-۱). پیزومترهای الکتریکی زمان انطباق بسیار کمی داشته و تغییرات فشار آب را بلافاصله نشان می‌دهند. به همین جهت استفاده از این ابزار در مناطقی که نوسانات فشار آب سریع بوده و یا گرادیان تغییرات فشار آب منفذی قابل توجه است. بسیار مناسب خواهد بود. با توجه به گرادیان بالای فشار آب منفذدی (فشار برکنش) در توده سنگ پی در محدوده پرده تزریق و پرده زهکش. معمولا از پیزومترهای الکتریکی نیز (همراه با پیزومترهای مکانیکی لوله بسته) برای اندازه‌گیری فشار برکنش در این نواحی استفاده می‌گردد. با مقایسه و بررسی نتایج پیزومترهای مکانیکی و الکتریکی. سیمای شفاف‌تری از نحوه تغییرات فشار برکنش در امتداد ضخامت بدنه سد و در طی زمان به‌دست می‌آید. شکل ۱۳-۱۰- پیزومتر الکتریکی [۰۱۱ ۱۲] ۵-۰- برنامه زمان‌بندی قرائت ابزارها تدوین یک برنامه زمان‌بندی مناسب برای قرائت ابزارها به خصوص در پروژه‌های بزرگ و با ریسک خطر بالا از اهمیت به‌سزایی برخوردار می‌باشد. زیرا کاهش غیرمنطقی فواصل قرائت‌ها سبب انباشت حجم داده‌های غیرضروری و همچنین کاهش دقت و حساسیت افراد مسوول اندازه‌گیری و ثبت قرائت‌ها شدهء و از سوی دیگر,ء عدم انجام قرائت‌های کافی می‌تواند سبب از دست رفتن داده‌ها و اطلاعات با آرزش گردد. در تنظیم برنامه زمان‌بندی قرائت ابزارهاء به ویژگی‌های هر پروژه توجه گردد. برای مثال, تواتر اندازه‌گیری تراز مخزن در سدهای تلمبه‌ای- ذخیره‌ای باید به‌مراتب بیش‌تر از سایر سدها نظیر سدهای با هدف تولید انرژی برقابی و تامین مصارف آب کشاورزی و شرب باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم - طراحی سیستم ابزاردقیق و پایش بدنه سد و پی ۰ ۹۵/۱۱/۳۰ ۲۳ سور علاوه بر این در دوره‌ها 9 مقاطع خاص در طول عمر سد؛ نظیر دوره ساخت. زمان اولین ابگیری. زمان تخلیبه محزن. تواتر قرائت‌ها در حد لازم. متفاوت با شرایط بهره‌برداری عادی تنظیم گردد. در سدهای بلند. به منظور کنترل و ارزیابی دقیق‌تر رفتار بدنه سد و پی تحت اثر اعمال بار مخزن, معمولا ابگیری به صورت مرحله‌ای و با یک توقف زمانی در هر (خروجی‌های تحتانی. ابیاری. 9 نیروگاه) تعیین شده 9 در هر مرحله توقف ابگیری. علاوه بر قرائت کامل ابزاردقیقی بدنه سد و بی. ارزیابی رفتار 9 ایمنی بدنه سد 9 ارزیابی عملکرد پرده آاب‌بند انجام یافته و بر اساس ان. روند ابگیری ادامیه یافته و یا تدابیر جبرانی مناسب اتخاذ می‌گردد. در جدول (*۲-۱۰)» تواتر قرائت سیستم ابزاردقیق در مقاطع زمانی و شرایط مختلف بهره‌برداری از سد به صورت عمومی ارائه شده است. زمان‌بندی ارائه شده در این جدول جنبه راهنما داشته و بسته به شرایط و الزامات خاص مطرح در هر پروژه» باید تغییرات لازم و متناسب در آن اعمال گردد. جدول ۲-۱۰- برنامه زمان‌بندی پیشنهادی قرائت ابزارها در مقاطع زمانی و شرایط مختلف بهره‌برداری [۱۲. ۳۶] و سال اول پس از اسال‌های دوم و سوم | شرایط بهره‌برداری قمع نار زمان اجرا زمان اولین ابگیری 7 7 و نوع پایش ابگیری پس از ابگیری | عادی در درازمدت و وانه هفتگی و هم‌زمان با | دو هفتگی و هم‌زمان | ماهانه و هم‌زمان با تور خرن 9 سایر قرائت‌ها با سایر قرائت‌ها سایر قرائت‌ها 1 ۱ هفتگی و هم‌زمان با | دو هفتگی و هم‌زمان ۱ ماهانه و هم‌زمان با تراز پایاب رورانه 4 2 دمای آب و هوا روزانه | هفت؟ روزانه هفتگی و هم‌زمان با دو هفتگی و هم‌زمان | ماهانه و هم‌زمان با کا 0 اس اس سس ۳ یلصفاهناهام هام آن فاما یگتفه ‏ یگتفها هناوو با ‏ آ دس یلخاد یاه‌شنرک | حوکات دراک واه هفتکی آ هفتگی مافا آ ماه ماهانه اقصلی ۳۳ ۱- اندازه گیری جابه‌جایی‌ها و حر کات احتمالی توده سنگ ساختگاه قبل از شروع عملیات اجرایی (در زمان مطالعات) و هم‌زمان با اجرای پروژه داده‌های بسیار با آرزشی برای شناخت رفتار توده سنگ پی و ارزیابی فرضیات طراحی به‌دست می‌دهد. برای این منظور استقرار زودهنگام شبکه نقاط میکرزژئودزی در ساختگاه راه کار مناسب ۲ موتری می‌باشد. ۲- پس از وقوع حوادث نادر و بارگذاری‌های بحرانی نظیر سیل حداکثر زلزله. تخلیه مخزن. و .... تواتر قرائت‌ها باید متناسب با شرایط و سطح خسارات احتمالی وارد بر بدنه سد و پی افزایش یابد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۲ ۹/۳ راهنمای طراحی سدهای وزنی بتن غلتکی برنامه زمان‌بندی قرائت ابزارها باید به‌نحوی تنظیم گردد که حتی‌الامکان همه قرائت‌های لازم (مطابق برنامه تواتر قرائت‌ها) در هر مرحله به صورت هم‌زمان و یکجا برداشت گردد تا شرایط مناسب‌تری برای بررسی همبستگی بین قرائت‌ها و تفسیر نتایج پایش فراهم گردد. قرائت ابزارهایی که با تواتر کم (فصلی تا سالانه) پیش‌بینی شده‌اند. باید هم‌زمان با وقوع تراز آب حداقل یا حداکثر مخزن, وقوع دمای حداقل یا حداکثر محیط. و یا هم‌زمان با وقوع سایر بارها و شرایط محیطی بحرانی (متناسب با ماهیت پارامتر اندازه گیری) انجام پذیرد. با توجه به تاثیر دمای محیط بر برخی پارامترهاء نظیر تغییرمکان‌ها و حرکات بدنه سد و پی» کرنش های داخلی بدنه سد. و حرکات درز و ترک. اندازه‌گیری و قرائت این پارامترها همواره باید در صبح زود (زمانی که اثر نوسانات حرارتی روزانه و تابش خورشید حداقل می‌باشد) انجام پذیرد. با این حال, هم‌زمان با قرائت ابزارهایی که عملکرد آن‌ها ماهیتا نسبت به دما حساس بوده و در معرض نوسانات حرارتی قرار دارند. دمای محیط نصب ابزار نیز باید اندازه‌گیری شود. ۶-۰- روش‌های مختلف قرائت و گردآوری داده‌ها همان‌گونه که ذکر شد قرائت غالب ابزارها به دو روش دستی و اتوماتیک امکان‌پذیر است. به‌کارگیری سیستم قرائت اتوماتیک. به خصوص در سدهایی که بنا به ضرورت تعداد ابزارها زیاد بوده. و یا در دوره‌هایی که تواتر قرائشت ابزارها بالا می‌باشده سبب تسهیل فرایند پایش سد و برداشت به موقع داده‌های سیستم ابزاردقیق خواهد شد. همچنین» در صورت عملکرد صحیح و بی‌نقص ابزارهاء استفاده از سیستم قرائت اتوماتیک می‌تواند منجر به کاهش خطاهای انسانی (به دلیل حجم زیاد قرائت‌ها) و در نتیجه افزایش دقت قرائت‌ها گردد. از سوی دیگرء در صورت اتکای بیش از حد به فرایند قرانت اتوماتیک. در شرایطی که ابزارها با مشکلی مواجه شده و یا خللی در سیستم قرائت اتوماتیک پیش آید. احتمال بروز خطاهای فاحش در فرایند پایش و ارزیابی ایمنی بدنه سد و پی افزایش خواهد یافت. با توجه به ملاحظات فوق, نحوه برداشت داده‌های سیستم ابزاردقیق باید به شکلی تنظیم گردد که دو عامل «دقت» و «سرعت» در قرائت‌ها به صورت توام تامین گردد تا هم از صحت فرایند پایش اطمینان کافی وجود داشته باشد و هم از شناسایی سریع خطرات و اعلام هشدارهای لازم و به موقع به مراجع ذیربط اطمینان حاصل گردد. بنابراین هیچ یک از روش‌های قرائت اتوماتیک و قرائت دستی جایگزین یکدیگر نبوده و هر دو روش بسته به شرایط و حجم ابزارها و قرائت‌ها انجام بازرسی‌های چشمی از اهمیت بالایی در شناسایی به موقع خسارات و مشکلات احتمالی در بدنه سد و پی برخوردار است زیرا همان گونه که ذکر شد. علیرغم پیش‌بینی تمام تمهیدات و ابزارهاء الزاما خسارات وارد بر بدنه سد در محل یا در مجاورت ابزارها اتفاق نمی‌افتند. علاوه بر این, با انجام بازرسی‌های چشمی دقیق در زمان انجام قرائت‌های دستی, کنترل سلامت ابزارها و مشاهده عینی پدیده‌های مضر در محدوده محل نصب ابزارها میسر می‌گردد. بنابراین» بازرسی‌های چشمی جزء لاینفک و حیاتی فرایند پایش سدها بوده و در هیچ شرایطی نباید این بازرسی‌ها با انتکا به سیستم ابزاردقیق و یا به خصوص با توجه به استقرار سیستم قرائت اتوماتیک ابزارهاء کم‌اهمیت و غیر ضروری تلقی گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- ملا حغظات احراینی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل یازدهم - ملاحظات اجرایی ۹۹/۳۰ ۳۳۵ ۱-۱- کلیات در سدهای بتنی وزنی متعارف. بتن‌ریزی در بلوک های مجزا و در لایه‌های ضخیم ۲ تا ۳ متری انجام پذیرفته و پیشرفت بتن‌ریزی در هر بلوک در راستای قائم محقق می‌گردد. با توجه به این که نیازی به تزریق درزهای انتقباضی بین بلوک‌ ها در سدهای بتنی وزنی وجود ندارد. عملا فرایند بتن‌ریزی در بلوک‌های بدنه سد تا حد زیادی مستقل از هم بوده و صرفا با توجه به ملاحظاتی نظیر تامین دسترسی به بلوک‌ های مختلف و ایمنی محیط کارگاه» سعی می‌گردد بلوک‌های بدنه سد کم و بیش هم‌زمان پیشرفت داشته باشند. در مقابل در سدهای وزنی بتن غلتکی, بتن‌ریزی در لایه‌های نازک و در سطح وسیع (معمولا در کل سطح مقطع سد) اجرا می‌گردد. بنابراین جبهه‌های کاری در سدهای وزنی بتن غلتکی مستقل از یکدیگر نبوده و فعالیت‌هایی مانند آماده‌سازی پی و یا سطوح لایه بتن زیرین» مسیرهای انتقال بتن. کارگذاری قطعات مدفون, اجرای درزهای انقباضی قائم و ... باید به صورت هماهنگ و یکپارچه برنامه‌ریزی شوند. با توجه به شرایط فوق, سازمان و روش اجرای سدهای وزنی بتن غلتکی, شامل آرایش و جانمایی تجهیزات و همچنین برنامه‌ریزی و تدار کات مورد نیازء کاملا متفاوت با سدهای بتنی وزنی متعارف بوده و نحوه سازمان‌دهی عملیات اجرایی به همراه میزان و قابلیت‌های تجهیزات پیمانکارء تاثیر کاملا محسوس و در برخی موارد تعیین‌کننده‌ای بر فرضیات و مبانی طراحی بدنه سد دارد. به همین جهت در سدهای وزنی بتن غلتکی, تمایل بیش‌تری به قراردادهای طرح و ساخت (-)۳])» هم از سوی پیمانکاران و هم از سوی کارفرما وجود دارد. سرعت در اجرا و افزایش نرخ بتن‌ریزی (حجم بتن‌ریزی در واحد زمان) در سدهای بتن غلتکی یک عامل مهم و تعیین کننده هم از بعد حصول کیفیت مطلوب بتن و هم از بعد کاهش هزینه‌های عملیات اجرایی می‌باشد. مطابق الزامات مشخصات فنی عمومی سدهای بتن غلتکی, در مخلوط‌های بتن غلتکی که حاوی مواد افزودنی دیرگیر نباشند. فاصله زمانی بین شروع اختلاط تا تراکم کامل بتن در شرایط محیطی معمولی با میانگین دمای روزانه ۲۱ درجه سانتی گراد نباید از ۳۵ (تا ۴۰) دقیقه تجاوز نماید. بنابراین». مخلوط بتن غلتکی باید: - طی مدت حدود ۱۰۶ دقیقه از زمان شروع اختلاط در دستگاه بتن‌ساز به محل بتن‌ریزی انتقال یابد. -‏ طی مدت حدود ۱۶ دقیقه از زمان تحویل به محل بتن‌ریزی, به طور کامل پخش گردد. و - طی مدت حدود ۱۶ دقیقه کوبیده شده و در حد مطلوب متراکم گردد. محدودیت‌های زمانی فوق در شرایط آب و هوایی سرد افزایش, و در شرایط آب و هوایی گرم متناسبا کاهش می‌یاید. همچنین در صورت جایگزینی بخش قابل توجهی از سیمان با پوزولان یا روباره آهن‌گدازی و یا استفاده از مواد افزودنی تاخیر در گیرش می‌توان محدودیت‌های زمانی فوق را تا حد مورد نیاز افزایش داد. با توجه به این که از نظر فنی در غالب موارد تقریبا مانعی برای اجرای پیوسته بتن غلتکی وجود ندارد. از دیدگاه مدیریت اجرایی باید مشکلات فنی و سازمانی در کارگاه در اسرع وقت برطرف گردد. این موضوع مستلزم ارتباط و تعامل مستقیم میان تیم طراحی و عوامل اجرایی» و همچنین اختیارات کافی برای تصمیم‌گیری در کارگاه می‌باشد. از بصد -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۶ ۹/۳۰ راهنمای طراحی سدهای وزنی بتن غلنتکی طراحی برای تحقق شرایط مناسب‌تر برای بتن‌ریزی پیوسته. سازه‌های جنبی داخل بدنه سد حتی‌الامکان باید به صورت متمرکز و در نواحی کناری بدنه سد جانمایی شوند. از نظر اجرایی» فعالیت‌هایی نظیر قالب‌بندی و جایگذاری قطعات مدفون, اجرای درزهای انقباضی, نصب ابزاردقیق, تعمیرات و سوخت‌گیری ماشین‌آلات. و سایر فعالیت های مرتبط با فرایند بتن‌ریزی باید به نحوی برنامه‌ریزی شوند که مانع عملیات بتن‌ریزی نشده و در زمان‌های غیرموئثرء مانند زمان تعویض شیفت کارء انجام شوند. همچنین مسیرهای دسترسی و ترافیک باید به نحوی برنامه‌ریزی گردد که مسیر تردد پرسنل غیرمرتبط با فعالیت بتن‌ریزی (شامل بازدیدکنندگان و خودروهای سرپرستان و ناظرین کارگاه) کاملا مجزا از مسیر تردد ماشین‌آلات بتن‌ریزی و خارج از محیط کاری نگه داشته شوند [۱۸]. در ادامه مطالب این فصل, اهم ملاحظات اجرایی سدهای وزنی بتن غلتکی از ابعاد مختلف برنامه‌ریزی, شرایط ۲-۱- برنامه زمان‌بندی اجرای بتن غلتکی به طور معمول برنامه زمان‌بندی سدهای بتن غلتکی بهتر است به نحوی تنظیم گردد که اجرای بتن غلتکی بدنه سد در فصول خشک سال انجام پذیرد. البته در مناطق با شرایط آب و هوایی بسیار گرم این موضوع صادق نبوده و اجرای بتن غلتکی باید در فصول مناسب سال برنامه‌ریزی گردد. در این شرایط. اجرای بتن غلتکی با مشکلات کم‌تری مواجه بوده و دستیابی به نرخ بتن‌ریزی مناسب آمکان‌پذیر می‌گردد. نرخ بتن‌ربری مناسب برای سدهای کوتاه و فرازبندهای با حجم کم‌تر از ت۱۵ مترمکعب. ۰ تا ۱۵۰ مترمکعب در ساعت. و برای سدهای با حجم متوسط (۵۰.*۰۰ تا ۲۰۰۰۰۰۰ مترمکعب) ۱۵۰ تا ۳۰۰ مترمکعب در ساعت می‌باشد. برای سدهای با ابعاد بزرگ‌تر و حجم بتن بیش‌تر از ۳۰۰۰۶۹۰ مترمکعب. می‌توان انتظار داشت نرخ بتن‌ریزی فراتر از ۰ مترمکعب در ساعت باشد. ۳-۱- شرایط آب و هوایی نامناسب‌ترین شرایط آب و هوایی برای اجرای بتن غلتکی» هوای بارانی و گرمای زیاد می‌باشند. هوای گرم باعث افزایش حداکثر دمای درونی بتن می‌گردد و البته این موضوع تا زمانی که بدنه سد به طور نامناسب در معرض هوای سرد قرار نگیرد. معمولا مشکلی از نظر ترک‌خوردگی حرارتی بتن ایجاد نمی‌نماید. در هوای گرم به دلیل شدت بالای تبخیر آب در مخلوط بتن, فاصله زمانی مجاز بین شروع اختلاط تا تراکم کامل بتن کاهش می‌یابد. همچنین در هوای گرم پس از اجرای یک لایه بتن غلتکی. زمان مجاز برای اجرای لایه بعدی بدون استفاده از ملات چسباننده. کوتاه‌تر خواهد بود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل یازدهم- ملاحظات اجرایی ۳۵۱۵ ۳۳۷ شرایط وقوع بارندگی خفیف, بارندگی کم‌تر از ۱ میلی متر در ساعت و با تداوم کم‌تر از ۸ ساعت. اغلب مشکلی برای اجرای بتن غلتکی ایجاد نمی‌نماید. در زمان وقوع بارندگی‌های شدیدترء بتن‌ریزی در شرایطی مجاز خواهد بود که اجرای این عملیات مستلزم عبور ماشین‌آلات از روی بتن تازه نباشد. در مناطق پر بارانء اجرای عملیات بتن‌ریزی بدون کاربرد کامیون یا سایر ماشین‌آلات حمل بتن و با استفاده از نوار نقاله سرپوشیده که به صورت کامل تا پای کار امتداد یافته باشد. توصیه می‌گردد [۱۸]. علاوه بر این» با برنامه‌ریزی عملیات اجرایی در فصول کم‌باران سال, عدم بتن‌ریزی در ساعاتی که احتمال بارندگی بیش‌تر است. حفاظت بتن از باران و استفاده از تجهیزات با سرعت بتن‌ریزی زیاد.ء می‌توان ۴-۱- تجهیزات تولید سنگ‌دانه جانمایی. ظرفیت و نحوه باراندازی و برداشت سنگ‌دانه‌ها از محل‌های انباشت باید با جانمایی مرکز تهیه تن و نحوه تغذیه دستگاه بتن‌ساز هماهنگی داشته باشد تا ریسک جدایی سنگ‌دانه‌ها و بروز تغییرات ناخواسته به حداقل ممکن کاهش یابد. کاهش طول مسیر انتقال سنگ‌دانه‌ها از محل انباشت به دستگاه بتن‌ساز در سدهای بتن غلتکی از اهمیت خاصی برخوردار است زیرا در اغلب موارد به علت نیاز به ظرفیت تولید بالاء عملکرد تجهیزات بارگیری دستگاه بتن‌ساز در سدهای بتن غلتکی باید سریعء موثرء و با حاشیه اطمینان مناسب باشد. معمولا قبل از شروع عملیات اجرایی بتن غلتکی, سنگ‌دانه‌های مورد نیاز برای تولید نیمی از حجم بتن‌ریزی در فصل مناسب بتن‌ریزی در محل انباشت سنگ‌دانه‌ها ذخیره‌سازی می‌شود تا کارگاه در فرایند اجرای بتن غلتکی با کمبود مصالح روبرو نشود. ذخیره‌سازی حجم مناسبی از سنگ‌دانه‌ها قبل از شروع عملیات بتن‌ریزی, از ابعاد زیر نیز توجیه‌پذیر - با ذخیره‌سازی سنگ‌دانه‌ها در فصل سرد.ء دمای غالب سنگ‌دانه‌ها پایین باقی خواهد ماند و این موضوع به می‌نماید. بر اساس بررسی‌های کارگاهی انجام یافته. توده‌های عظیم سنگ‌دانه‌ها می‌توانند تا مدت طولانی از کاهش دمای سنگ‌دانه‌ها و بتن تازه موثر واقع شود. - تجهیز و تولید سنگ‌دانه با حداکثر ظرفیت تولید در زمان‌های آغازین پروژه سهل‌تر از تولید سنگ‌دانه در دوره اجرای عملیات بتن‌ریزی بدنه سد می‌باشد. اجرای زودهنگام عملیات تجهیز و تولید سنگ‌دانه‌ها از بعد اقتصادی نیز قابل توجیه می‌باشد زیرا به طور معمول پرداخت هزینه آماده‌سازی و انباشت سنگ‌دانه‌های مورد نیاز برای بتن» با تأیید دستگاه نظارت به عنوان مصالح پای‌کارء امکان‌پذیر می‌باشد. - در زمان بتن‌ریزی» درصورتی که سرعت مصرف سنگ‌دانه‌ها از ظرفیت تولید سنگ‌دانه در دستگاه سنگ‌شکن کارگاه فزونی پابد. تاسیسات تولید مصالح با مشکل مواجه گردد. و یا به دلیل تغییر منابع قرضه مورد استفاده (یا -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳ ۳ راهنمای طراحی سدهای وزنی بتن غلنکی حجم ذخیره مناسبی از سنگ‌دانه‌های با کیفیت مطلوب می‌تواند کمک شایانی به تداوم عملیات بتن‌ریزی و اجرای پروژه نماید. در این شرایط. می‌توان با اختلاط سنگ‌دانه‌های (قدیمی) با کیفیت مطلوب و سنگ‌دانه‌های (جدید) با کیفیت پایین. به یک مصالح سنگ‌دانه‌ای با دانه‌بندی و کیفیت قابل قبول دست ییافت به نحوی که تاثیر محسوسی بر کیفیت بتن تولیدی نداشته باشد. - مزیت دیگر وجود حجم ذخیره بزرگ سنگ‌دانه در کارگاه, ثبات و یکنواختی بیش‌تر رطوبت محتوی سنگ‌دانه‌ها هر چند دسته‌بندی سنگ‌دانه‌های مصرفی در آندازه‌های مختلف برای تهیه بتن غلتکی مشابه با بتن‌های معمولی می‌باشد ولی چنانکه دانه‌بندی سنگ‌دانه‌های معدن مناسب باشد. می‌توان سنگ‌دانه‌ها را در دو گروه کلی زیر ۲۰ و بالای * میلی‌متر دسته‌بندی نموده و بدین ترتیب فرایند پیمانه کردن سنگ‌دانه‌ها را بسیار ساده‌ترء سریع‌تر و کم‌هزینه‌تر بتن مرکزی حداقل ۴ محفظه انباشت موقت سنگ‌دانه دارند و در شرایطی که تولید بتن غلتکی با ۴ اندازه سنگ‌دانه طراحی شود. درصورت وقوع خرابی در هریک از این محفظه‌هاء فرایند تولی و اجرای بتن غلتکی به اجبار متوقف می‌شود. ولی اگر ۴ محفظه با ۲ اندازه سنگ‌دانه تغدیه شوند. هر اندازه سنگ‌دانه را می‌توان در ۲ محفظه آنبار نمود و درصورت وقوع خرابی در هریک از محفظه‌هاء جریان ساخت بتن با استفاده از محفظه دیگر می‌تواند ادامه یابد [۱۸]. از بعد منبع قرضه یا معدن سنگ‌دانه» وضعیت ایده‌آل وجود معدن سنگ‌دانه رودخانه‌ای با دانه‌بندی مناسب برای ساخت بتن غلتکی در فاصله‌ای اقتصادی از ساختگاه سد است. در این شرایط. هر حجم سنگ‌دانه‌ای که از معدن استحصال می‌شود با کم‌ترین فرایند قابل مصرف در تولید بتن خواهد بود. همان گونه که در فصل دوم این راهنما در خصوص مشخصات مصالح اشاره شد. در غالب موارد اضافه نمودن ریزدانه‌های غیرپلاستیک. مانند پودر سنگ عبوری از الک نمره ۰۲۰۰ به بتن غلتکی (به خصوص بتن‌های غلتکی با مواد سیمانی کم و متوسط) تاثیر مطلوبی بر تراکم‌پذیری و در نتیجه بهبود کیفیت بتن دارد. در این شرایط توجه به این نکته ضروری است که با افزودن مواد سنگ‌دانه ریز با اندازه زیر ۲۰ میلی‌متر, با اندکی رطوبت این سنگ‌دانه‌ها تمایل به تراکم (تحت اثر وزن خود) در درون محفظه مصالح دستگاه بتن‌ساز خواهند داشت و در این شرایط برای تخلیه سنگ‌دانه‌ها از محفظه‌های مصالح باید دریجه تخلیه این محفظه‌ها به اندازه کافی بزرگ‌تر در نظر گرفته شود تا تخلیه مصالح سنگی با جانمایی مناسب تجهیزات. به خصوص تجهیزات تولید بتن تأثیر زیادی در بهبود راندمان عملیات بتن‌ریزی و کاهش مصرف انرژی دارد. بر این اساس, دستگاه بتن‌ساز باید به‌گونه‌ای جانمایی گردد که کم‌ترین فاصله حمل بتن در دو مولفه -------- صفحهٔ بعد -------- فصل بازدهم- ملاحظات اجرایی ۹/۳ ۳۳۹ افقی و قائم تامین شده و حداقل تاثیرپذیری از شرایط آب و هوایی و گرمای خورشید حاصل شود. در غالب موارد دستگاه بتن‌ساز روی یک بلندی مستقر می‌شود تا دوغاب سیمان و زه‌آب حاصل از شستشوی دستگاه بدون نیاز به پمباز دفع شود. این شرایط به تسهیل جابه‌جایی و حمل بتن نیز کمک می‌نماید. به طور معمول دستگاه بتن‌ساز در بالادست ساختگاه سد و بالاتر از تراز فرازبند و درصورت احتمال آبگیری زودهنگام بالاتر از رقوم نرمال سد مستقر می‌شود. در صورت حمل بتن با تسمه نقاله تا محل بتن‌ریزی» بهتر است دستگاه مجهز به یک مسیر تخلیه اضطراری باشد تا تخلیه و خروج مخلوط‌های نامناسب بتن از سیستم امکان‌پذیر گردد. این مسیر اضطراری تخلیه می‌تواند به منظور نمونه برداری, تحویل بتن برای مقاطع آزمایشی و برای سایر مصارف اجرایی نیز مورد استفاده قرار گیرد. هر دو نوع مخلوط کن‌های دائمی و پیمانه‌ای برای تولید مخلوط بتن غلتکی مورد استفاده قرار می‌گیرند. مخلوط کن‌های دائمی معمولا ظرفیت بیش‌تری نسبت به نوع پیمانه‌ای دارند. در کارگاه‌های سدسازی ایران استفاده از نوع پیمانه‌ای معمول‌تر است. در صورت استفاده از دستگاه‌های تولید بتن متعارف برای تولید بتن غلتکی, باید به این نکته توجه داشت که به دلیل کاهش میزان آب و نیز افزایش درصد وزنی خمیر سیمان, ریسک چسبیدن (ملات) بتن غلتکی به جداره‌های محفظه مخلوط‌کن و پایین آمدن بهره‌وری دستگاه وجود خواهد داشت. برای پیش‌گیری از این مشکل, اعمال تغییراتی در دستگاه بتن‌ساز معمولی ضروری می‌باشد. از نظر تضمین تداوم فرایند تولید بتن. به طور کلی استفاده از چند دستگاه با ظرفیت کم‌تر نسبت به کاربرد یک دستگاه با ظرفیت تولید بتن بالاء ارجحیت دارد. زیرا در حالت اول در صورت خرابی یکی از دستگاه‌هاء سایر دستگاه‌های بتن‌ساز می‌توانند عملیات تولید بتن را در زمان تعمیر دستگاه خراب ادامه دهند. علاوه بر این پس از اتمام هر پروزه» امکان استفاده از دستگاه‌های کم ظرفیت تولید بتن در سایر پروژه‌ها به‌مراتب راحت‌تر از یک دستگاه ویژه و با ظرفیت بالا می‌باشد. البته انتخاب ویژگی‌ها و ظرفیت دستگاه‌های تولید بتن برای هر پروژه تابع حجم بتن‌ریزی» برنامه زمان‌بندی و نرخ بتن‌ریزی مورد نظرء و همچنین شرایط توپوگرافی و اقلیمی ساختگاه نیز بوده و جانمایی و انتخاب بهینه دستگاه‌های بتن‌ساز (و کلا تجهیزات تولید بتن) مستلزم یک بررسی جامع و همه‌جانبه می‌باشد. با توجه به این که تولید بتن با ظرفیت اسمی دستگاه‌های بتن‌ساز همواره امکان‌پذیر نمی‌باشد. توصیه می‌شود ظرفیت اسمی دستگاه بتن‌ساز به اندازه کافی بیش از میانگین نرخ بتن‌ریزی مورد نیاز انتخاب شود. به عنوان راهنما حداکثر ظرفیت روزانه تجهیزات بتن‌ریزی در حدود دو آلی سه برابر میانگین بتن‌ریزی روزانه طبق برنامه زمان‌بندی انتخاب می‌شوند. این نسبت برای پروژه‌های کوچک تر باید بیش‌تر و در پروژه‌های بزرگ و بدون پیچیدگی‌های فنی می‌تواند کم‌تر تغییرات در درصد رطوبت آزاد سنگ‌دانه‌ها می‌تواند در زمان شروع کار تولید بتن اشکالاتی ایجاد نماید. به همین دلیل در برخی موارد پیمانکاران در شروع کار دستگاه بتن‌ساز مقدار آب را کم‌تر از میزان پیشنهادی طرح اختلاط در نظر می‌گیرند. این کار از نظر فنی مشکلاتی بهمراه داشته و توصیه نمی‌شود. زیرا بتن‌های تولیدی در شروع کار معمولا روی -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴۰ ۹/۳ راهنمای طراحی سدهای وزنی بتن غلنکی سطوح بتن سخت شده نوبت قبلی یا پی سد ریخته می‌شوند که باید چسبندگی و رطوبت بیش‌تری داشته باشد. بنابراین بهتر است تولید بتن غلتکی با رطوبت بیش‌تر از نیاز شروع شده و به تدریج رطوبت آن تا میزان مورد نیاز کاهش یابد. مخلوط کن دستگاه تولید بتن غلتکی باید قابلیت کار مداوم را داشته و سیستم آن به‌گونه‌ای باشدکه در صورت بروز هر اشکالی در کم‌ترین زمان قابل تعمیر باشد. نکته مهم دیگر همسانی و یکنواختی کیفیت بتن در شرایط کارکرد مخلوط‌کن با نرخ‌های متفاوت تولید می‌باشد. زیرا برای بتن‌ریزی در فضاهای محدود در مجاورت تکیه گاه‌ها و یا در مقاطعی که سطح کوچکی دارند. دستگاه تولید بتن الزاما با ظرفیت کم‌تری (*۵/ ظرفیت اسمی یا کم‌تر) بتن تولید می‌کند و بلافاصله پس از رفع محدودیت. نرخ تولید بتن مجددا افزایش می‌یابد. بنابراین در صورت تفاوت کیفیت بتن غلتکی به ازای نرخ‌های متفاوت تولید. همسانی و یکنواختی کیفیت و مقاومت مقطع سد دچار خدشه و اشکال خواهد شد. راحتی می‌توان ظرفیت تولید را متناسب با نیاز با از کار انداختن یک یا دو دستگاه بتن‌ساز و یا راه‌اندازی دوباره آن‌ها تنظیم نمود. در پروژه‌های کوچک تر که با یک دستگاه تولید بتن کار می‌کنند. دستگاه بتن‌ساز باید ذاتا توانایی تولید بتن با کیفیت همسان با سرعت‌های خروجی مختلف را داشته باشد. از این بعدء دستگاه‌های با مخلوط‌کن دائمی کارایی کنترل دقیق میزان سیمان و پوزولان مصرفی در مخلوط کن‌های دائمی از اهمیت زیادی برخوردار است. به ویژه دستگاه‌هایی که برای ظرفیت بالای تولید طراحی می‌شوند معمولا در زمانی که سرعت بتن‌ریزی کاهش می‌یاید (به خصوص برای بتن غلتکی با مواد سیمانی کم) فاقد دقت کافی در کنترل میزان سیمان مصرفی می‌باشند. برای رفع این مشکل می‌توان از تمهیداتی نظیر کنترل فشار سیمان در سیلوهای ذخیره, استفاده از پمپ‌های فشار هواء استفاده از تسمه نقاله و پمپ‌های حلزونی استفاده نمود. به حداقل رسانیدن زمان اختلاط اجزای متشکله بتن غلتکی مستلزم تعیین صحیح زمان‌های تخلیه سنگ‌دانه‌ها و مواد سیمانی روی نقاله انتقال مصالح به محفظه مخلوط کن می‌باشد. زمان درست برای اضافه نمودن آب به مخلوط و زاویه ورود آب به محفظه اختلاط نیز مهم است. اغلب دستگاه‌های تولید بتن غلتکی حجیم برای تولید بتن با بزرگ‌ترین آندازه دانه سنگی ۷۵ میلی‌متر طراحی می‌شوند ولی تجربه نشان داده است که درصد وزنی سنگ‌دانه‌های بزرگ‌تر از *۵ میلی‌متر نباید بیش از ۸/ باشد. البته در غالب موارد. بزرگ‌ترین اندازه سنگ‌دانه برای بتن غلتکی ۵۰ میلی‌متر توصیه شده است. دقت در توزین و ورود صحیح مصالح به مخلوط کن فقط بخشی از فرایند اختلاط است. اختلاط یکنواخت و کامل مواد و تخلیه پیوسته و یکنواخت بتن نیز بخش دیگر فرایند است. ملاحظات مربوط به صحت وزنی بارگیری مواد مطابق با طرح اختلاط هدف و روش‌های کنترل یکنواختی مخلوط‌های بتن غلتکی در فصل کنترل کیفیت بتن (فصل دوازدهم این راهنما) ارائه شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل یازدهم - ملاحظات اجرایی ۹/۳۰ )۳۴ ۶-۷۱- تجهیزات انتقال بتن حجم بتن بدنه سد. نحوه دسترسی به محل بتن‌ریزی در ترازهای مختلف. کیفیت و نحوه تامین تجهیزات و ماشین‌آلات (خرید پا اجاره تجهیزات نو پا مستعمل» و پارامترهای طراحی از جمله عوامل تاثیرگذار در انتخاب روش انتقال بتن غلتکی و تامین تجهیزات و ماشین‌آلات انتقال بتن از محل دستگاه بتن‌ساز تا محل بتن‌ریزی می‌باشند. اصولا سه روش کلی زیر برای حمل بتن غلتکی متداول می‌باشد: ۱ انتقال بتن توسط پیمانه‌های جداگانه (کامیون)؛ ۲- انتقال بتن به طور پیوسته. و ۳- انتقال بتن با ترکیبی از دو روش فوق. ذخیره‌سازی مستقر بر روی بدنه سد منتقل می‌گردد و سپس با استفاده از کامیون بتن غلتکی از قیف‌های ذخیره بارگیری شده و در محل بتن‌ریزی تخلیه می‌گردد. البته در برخی موارد ممکن است بتن در ابتدا توسط کامیون (یا تجهیزات دارای پیمانه‌های جداگانه) از محل دستگاه بتن‌ساز حمل شده و سپس توسط تسمه نقاله‌های متحرک در محل بتن‌ریزی مورد نظر تخلیه گردد. انتقال بتن با جرثقیل و جام نیز امکان‌پذیر می‌باشد اما این روش بتن‌ریزی اصولا کند بوده و احتمال جدایی سنگ‌دانه‌ها را در بتن افزایش می‌دهد. بزرگ‌ترین اندازه سنگ‌دانه نیز می‌تواند بر انتخاب روش انتقال بتن تاثیرگذار باشد. بر اساس تجربیات موجود. حمل بتن غلتکی با حداکثر قطر سنگ‌دانه ۳۸ میلی‌متر با کامیون‌های معمولی, بدون ریسک جدایی دانه‌ها از بتن, امکان‌پذیر می‌باشد. در مخلوط‌های بتن غلتکی با حداکثر قطر سنگ‌دانه ۷۵ میلی‌مترء در زمان تخلیه بتن غلتکی از کامیون (به ویژه افزایش یافته و عدم توجه به این موضوع می‌تواند تاثیرات نامطلوبی بر کیفیت بتن به همراه داشته باشد. یکی از راهکارهای کنترل و کاهش ریسک جدایی سنگ‌دانه‌های درشت بتن, تخلیه بتن غلتکی از کامیون بر روی بتن تازه پخش انتقال پیوسته بتن غلتکی بوسیله تسمه نقاله پر سرعت که مستقیما تا روی بدنه سد و محل بتن‌ریزی مورد نظر امتداد می‌یابد نسبت به سایر روش‌ها ارجح می‌باشد. طراحی و انتخاب نوع سیستم نوار نقاله باید با دقت انجام پابد چرا که سیستم نوارنقاله‌ای که برای حمل بتن معمولی, سنگ‌دانه. ذغال سنگ یا مصالح کارایی مناسبی داشته ممکن است برای انتقال بتن غلتکی از کارایی و بازدهی مطلوب برخوردار نباشد. گرفتگی مجاری انتقال, جدایی سنگ‌دانه‌ها در محل تخلیه. چسبیدن ملات در مجاری, عدم توانایی توقف و حرکت دوباره نوار نقاله با وجود مصالح روی نوار و احتمال ریزش ملات چسبیده به نوار زیرین سیستم که در وضعیت بازگشت می‌باشد. از جمله مسایل و مشکلاتی هستند که در فرایند طراحی و انتخاب نوع سیستم نوار نقاله باید مورد توجه قرار گیرند. علاوه بر این موارد.ء در طراحی سیستم نوار نقاله باید -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۲ ۹/۳۰ راهنمای طراحی سدهای وزنی بتن غلتکی پارامترهایی نظیر عرض نوار» سرعت نوارء طول سقف محافظ سهولت تعمیرء شیب‌های مجاز نوار نقاله و در دسترس بودن سرعت نوار نقاله‌های حمل بتن غلتکی می‌تواند بین ۲ تا ۱۰ متر برثانیه باشد. برای جلوگیری از افشت کیفیت و یا از دست رفتن آب بتن در زمان انتقال, مسقف نمودن طولی از نوار نقاله که در معرض باران یا اشعه خورشید است. راهکار مناسبی بوده و برای جلوگیری از ریزش ملات چسبیده به نوار برگشت بهتر است زیر نوار نقاله نیز پوشیده شده و یا از تیغه‌هایی برای تمیز نگه داشتن نوار برگشت استفاده گردد. با توجه به افزایش سریع ارتفاع مقطع بتن‌ریزی» سیستم نوار نقاله باید به راحتی قابلیت تنظیم ارتفاع داشته باشد. بتن‌ریزی را افزایش داده و نیاز به نیروی کارگری و تجهیزات جانبی را کاهش می‌دهد. علاوه بر انتقال سریع‌تر بتن» با استفاده از سیستم نوار نقاله پیوسته برای انتقال بتن. موجب کاهش تراکم تجهیزات روی بدنه سد. حذف قیف‌های ذخیره. حذف جاده‌های سرویس و دسترسی به بدنه سد. کاهش هزینه تعمیر و نگهداری. خراب نشدن سطوح تازه بتن‌ریزی شده در اثر تردد کامیون‌های حمل بتن, و فراهم شدن امکان نصب تاسیساتی نظیر کابل‌های برق. نورافکن‌ها. لوله‌های آب و هوای فشرده بر روی سیستم نوار نقاله. می‌گردد. زمانی که از قیف‌های ذخیره مستقر روی بدنه سد برای بارگیری بتن توسط کامیون استفاده می‌شود. قیف‌ها باید به نحوی تغذیه شوند که هیچ گونه خللی در بتن ریزی رخ ندهد. حداقل حجم قیف ذخیره باید دو برابر ظرفیت هر کامیون حمل بتن علیرغم ارجحیت فنی و اجرایی استفاده از تسمه نقاله برای انتقال بتن, این روش انتقال معمولا نسبت به سایر روش‌ها پرهزینه‌تر می‌باشد و برای احجام کم بتن غلتکی اقتصادی نخواهد بود. با این حال در زمان انتخاب سیستم انتقال بتن, باید هزینه و مزایای انتقال کامل بتن توسط نوار نقاله در مقابل مزایا و معایب و هزینه‌های مستقیم و غیرمستقیم سایر روش‌ها و نیز نرخ بتن‌ریزی مورد نظر (بر اساس برنامه زمان‌بندی قرارداد و محدودیت‌های بتن‌ریزی) مورد توجه و بررسی قرار گیرد. در صورت استفاده از کامیون برای حمل بتن از دستگاه بتن‌ساز تا محل بتن‌ریزی, طراحی راه‌های دسترسی به و چالش‌های اجرایی در این روش انتقال بتن شامل محدودیت‌های احداث راه‌های دسترسی (که می‌تواند منجر به احداث راه‌های با شیب زیاد گردد)» ضرورت استحصال مصالح مناسب برای راه‌سازی در محدوده ساختگاه. جانمایی دستگاه بتن‌ساز مرکزی و تاسیسات جانبی آن مانند سیلوهای سنگ‌دانه. سیمان و مواد افزودنی,» و ملاحظات اجرایی و زیست‌محیطی (به دلیل حجم بالای راه‌های دسترسی) می‌باشند. شیب راه‌های دسترسی باید مطابق با توانایی‌های ماشین‌آلات حمل بتن و با رعایت الزامات فنی و ایمنی تعیین شده و عملیات اجرایی احداث راه دسترسی به ترازهای بالاتر باید در فرصت‌های زمانی محدود توقف عملیات اجرایی بتن‌ریزی در طی روز برنامه‌ریزی شود تا خللی در روند بتن‌ریزی بدنه سد به وجود نیاید. روسازی راه‌های دسترسی باید با شن تمیز و عاری از گل و لای اجرا گردد تا از آلودگی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل یازدهم - ملاحظات اجرایی ۹/۳ ۳۳۴۳ سطوح بتن‌ریزی شده (یا آماده بتن‌ریزی) در اثر تردد کامیون‌ها جلوگیری شود. در صورت نیاز می‌توان ترتیبی قائل شد تا چرخ‌های کامیون‌های حمل بتن قبل از ورود به مقطع سد با جت آب شستو گردد ولی در این شرایط نیز باید توجه نمود که آب اضافی توسط چرخ‌ها و چکه از بدنه کامیون به مقطع سد در حال اجرا وارد نشود. تا حد امکان زاویه تلاقی رأاه دسترسی با مقطع سد باید ملایم طراحی گردد به‌گونه‌ای که تردد کامین‌ها به مقطع سد به راحتی میسر شده و اثر عبور چرخ کامیون‌های حمل بتن بر روی سطوح بتن‌ریزی قبلی به حداقل ممکن کاهش یابد. در صورت نیاز به دور زدن در سطح مقطع سد.ء شعاع چرخش کامیون باید حتی‌الامکان بزرگ اختیار شده و حرکت کامیون آهسته باشد. برای جلوگیری از جدایی سنگ‌دانه‌های درشت بتن, تخلیه بتن از کامیون باید همواره بر روی بتن تازه پخش شده ولی کوبیده نشده قبلی انجام پذیرفته و ارتفاع تخلیه بتن از کامیون از یک متر و نیم بیش‌تر نشود. سنگ‌دانه‌های درشتی که به هر دلیل از بتن جدا شده و روی سطوح سخت شده نوبت قبلی می‌غلتند باید جمع‌آوری شده و از مقطع سد خارج گردند. تجربیات به‌دست آمده از بررسی نتایج آزمایش نمونه‌های مغزه‌گیری شده از بدنه سدهای بتن غلتکی نشان می‌دهد که علیرغم اتخاذ تمام تمهیدات و ملاحظات فوق. کیفیت بتن در شرایط حمل بتن با استفاده از تسمه نقاله پیوسته بهتر به طور کلی فرایند بتن‌ریزی و پخش بتن باید از یک تکیه‌گاه شروع شده و به تکیه‌گاه مقابل ختم گردد. در مواردی که فاصله دو تکیه‌گاه مقطع سد به دلیل عرض باریک دره از فاصله سطوح بالادست نا پایین‌دست سد در آن مقطع کم‌تر است. می‌توان بتن‌ریزی را در جهت بالادست - پایین‌دست سد اجرا نمود. در پروژه‌های متعددی برای پخش بتن از دستگاه پخش آسفالت روسازی راه‌ها استفاده شده است ولی بر اساس تجربیات به‌دست آمده استفاده از این دستگاه‌ها برای بتن‌های غلتکی با روانی مطلوب (بتن غلتکی با مواد سیمانی زیاد و با حداکثر ابعاد سنگ‌دانه کوچک) بهینه و بولدوزرهای چرخ زنجیری مناسب‌ترین وسیله برای پخش بتن غلتکی می‌باشند. این وسیله چابک و در عین حال با دقت کافی بوده و هم‌زمان با پخش بتن تا اندازه‌ای موجب تراکم یکنواخت بتن غلتکی نیز می‌گردد. بولدوزر با پخش دقیق بتن می‌تواند به اختلاط دوباره بتن و کاهش ریسک جدایی ستنگ‌دانه‌ها از بتن کمک کند. بولدوزرهای مورد استفاده برای پخش بتن اغلب از نوع 6(] یا کوچک تر می‌باشند. تردد بولدوزر فقط بر روی بتن تازه پخش شده و متراکم نشده مجاز می‌باشد زیرا حرکت بولدوزر بر روی بتن غلتکی کوبیده شده سبب خرابی سطح بتن می‌گردد. در زمان اجرای اولین لایه بتن‌ریزی بر روی پی سد که قبلا با بتن تسطیح نشده است. از لودر و بیل مکانیکی نیز پخش بتن باید با دقت انجام یابد به‌گونه‌ای که سطح بتن پخش شده صاف و بدون پستی و بلندی قابل توجه باشد. به طور معمول رواداری مجاز پستی و بلندی سطوح بتن پخش شده در حدود ۵ * سانتی‌متر در نظر گرفته می‌شود. از -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۴ ۹/۳۰ راهنمای طراحی سدهای وزنی بتن غلتکی سوی دیگرء صرف وقت و تلاش زیاد برای پخش و تسطیح بتن در یک تراز خاص (مطابق نقشه‌های اجرایی) نیز ممکن است به از دست رفتن کارایی» خشک شدن و کاهش کیفیت کار بیانجامد [۱۸]. در محل‌هایی که از مخلوط‌های ویژه در بتن‌ریزی بدنه استفاده می‌شود. به طور مثال بتن رویه‌های بالادست و پایین‌دست. روش‌های بتن‌ریزی مناسب باید به کار گرفته شوند. اگر از بتن معمولی در رویه بالادست قالب‌بندی شده استفاده می‌شود و قرار است پشت آن با بتن غلتکی خشک پوشانده شود.ء ابتدا باید بتن معمولی در مقابل قالب رویه سد ریخته شده و بلافاصله بتن غلتکی در پشت آن پخش شود. بتن رویه معمولا به نحوی طراحی می‌شود که کارایی آن سریع کاهش یافته ولی زمان گیرش آن به تاخیر افتد. در این شرایط بتن غلتکی در زمان تراکم با بتن رویه یکپارچه شده و اتصال خوبی بین این دو بتن ایجاد می‌گردد. کاهش سریع اسلامپ بتن رویه به دلیل امکان‌پذیر شدن عبور غلتشک بر روی آن در زمان تراکم بتن ضروری است. عرض بتن رویه بالادست سد معمولا ۱/۰ الی ۲/۰ متر بسته به نیازهای طراحی و کیفیت اجرا در نظر گرفته می‌شود. با افزایش ضخامت بتن معمولی در رویه؛ باید با در نظر گرفتن تمهیدات لازم ریسک ایجاد ترک حرارتی در بتن معمولی رویه را کنترل نمود. اگر روانی مخلوط بتن غلتکی به اندازه کافی زیاد بوده و از مواد افزودنی دیرگیر در بتن استفاده شده باشد. می‌توان بتن معمولی رویه را بعد از بتن غلتکی اجرا نمود. در این حالت محدوده تلاقی بتن رویه و بتن غلتکی با استفاده از ویبراتورهای اتصال بتن رویه و بتن غلتکی در این روش کاهش می‌یابد هر چند در ظاهر بتن کاملا متراکم به‌نظر برسد. غلتک های ویبره چرخ آهنی که دارای دو غلتک دوار می‌باشند معمولا با ۴ یا ۵ عبور می‌توانند چنین ضخامتی را به طور کامل متراکم نمایند. حداکثر زمان مجاز برای پوشاندن هر لایه بتن با لایه بتن بعدی عامل تعیین کننده در انتخاب ضخامت لایه‌های بتن‌ریزی می‌باشد. انتخاب لایه بتن‌ریزی ضخیم‌تر به معنی فاصله زمانی بیش‌تر بین دو لایه بتن متوالی, ولی تعداد درزهای اجرایی افقی و پتانسیل نشت آب کم‌تر می‌باشد. در مقابل با انتخاب ضخامت کم‌تر برای لایه‌های بتن‌ریزی» هر چند تعداد درزهای اجرایی افقی, که مسیرهای محتمل برای نشت آب می‌باشند. افزایش می‌یابد ولی درزهای افقی سریعتر و با چسبندگی بیش‌تری با لایه بعدی پوشیده می‌شوند. ۸-۷۱- تجهیزات تراکم تراکم بتن غلتکی معمولا با استفاده از غلتک انجام می‌پذیرد و شاخص تراکم مطلوب. حصول چگالی مورد نظر برای بتن غلتکی می‌باشد. چگالی (یا دانسیته) بتن غلتکی تابع میزان نیروی دینامیکی تولید شده در واحد عرض غلتشک می‌باشد. در انتخاب غلتک باید به عواملی چون قدرت مانورء نیروی تراکم» اندازه غلتک هاء فرکانس, دامنه ارتعاش. سرعت عملیاتی و هزینه‌های تعمیر و نگهداری غلتک توجه نمود. هر چند میزان حجمی از بتن که غلتک می‌تواند در یک ساعت بکوبد با افزایش ابعاد غلتک و افزایش سرعت آن بیش‌تر می‌شود ولی این الزاما به معنی ایجاد دانسیته بیش‌تر برای بتن -------- صفحهٔ بعد -------- فصل یازدهم - ملاحظات اجرایی و۱۵1۵ ۳۳۵ نسبت به حالتی که از غلتک‌های کوچک تر استفاده می‌شود. نیست. ابعاد پروژه, کارآیی بتن» ضخامت لایه‌های بتن‌ریزی, میزانی از تراکم که توسط بولدوزر پخش تامین می‌شود. و فضای کار معمولا از جمله عوامل تاثیرگذار بر انتخاب نوع غلتک می‌باشند. غلتک‌های بزرگ فقط تا حدود ۱۵ سانتی‌متری قالب‌ها (در رویه‌های بالادست و پایین‌دست و با سایر نواحی قالب‌بندی شده) می‌توانند تردد نموده و بتن را متراکم نمایند. برای تراکم بتن‌های نزدیک به قالب ها باید از تجربه نشان داده است که اغلب غلتک‌های با فرکانس بیش‌تر و دامنه ارتعاش کم‌ترء بتن غلتکی را بهتر متراکم می‌سازند. برای تراکم بتن غلتکی به طور معمول غلتک‌های ۱۰ تن با دو یا یک استوانه چرخ آهنی, که معمولا برای تراکم روسازی و زیرسازی راه‌ها کاربرد دارند. مورد استفاده قرار می‌گیرند. غلتک‌های بزرگ‌تر ۱۵ و ۲۰ تنی که معمولا در ساخت سدهای سنگریزه‌ای به کار می‌روند نیز در سدهای بتن غلتکی مورد استفاده قرار گرفته‌اند ولی چون دامنه ارتعاش آن‌ها بزرگ‌تر و فرکانس ارتعاش آن‌ها کم‌تر است. این غلنک‌ها با نسبت‌های دانه‌بندی معمول در مخلوط‌های بتن غلتکی تناسب کم‌تری دارند [۱۳]. ۹-۷۱- حفاظت و عمل آوری سطوح هر لایه بتن‌ریزی باید به طور پیوسته به مدت ۷ تا ۱۴ روز بسته به نیاز از خشک شدن با یخ زدن محافظت گردد. سطح بتن باید قبل از بتن‌ریزی لایه بعدی تمیز و عاری از گل و لای یا آلودگی‌های دیگر بوده و از رطوبت کافی برخوردار باشد. اگر بیش از دو روز از عمر بتن‌ریزی گذشته و بتن به اندازه کافی سخت شده باشد. استفاده از جریان آب علاوه بر دمیدن هواً برای تمیزکاری سطوح لایه بتن مجاز می‌باشد ولی استفاده از ماسه‌پاشی (۳1291 5210) برای تمیزکاری سطوح بتن توصیه نمی‌شود. اگر در حال تمیزکاری سطح بتن خشک شود. بهتر است قبل از بتن‌ریزی لایه بعدی با آب‌پاشی در حد لازم مرطضوب کاهش میزان رشد یا پختگی درزهای اجرایی افقی می‌گردد. تجهیزات آب‌پاشی باید آب را به صورت پودر و مه روی در شرایطی که اجرای لایه بتن جدید بر روی لایه بتن قبلی بدون وقفه زیاد صورت گیرد. معمولا نیازی به تمهید خاصی برای آماده‌سازی سطح لایه بتن نخواهد بود. ولی در شرایطی که اجرای لایه‌های متوالی بتن با فواصل زمانی بیش از حد مجاز انجام شود. معمولا اجرای لایه ملات پر سیمان بین دو لایه بتن الزامی خواهد شد. فاصله زمانی مجاز بین لایه‌های متوالی بتن برای شرایط محیطی مختلف در جدول (۱- ۱۱) آرائه شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴۶ ۹/۳۰ راهنمای طراحی سدهای وزنی بتن غلنکی ملات چسباننده بین لایه‌های بتن‌ریزی از نوع ماسه سیمان با عیار ۳۵۰ کیلوگرم سیمان در هر مترمکعب ملات و ضخامت ۲ آلی ۳ سانتی‌متر توصیه می‌شود. توجه به این نکته ضروری است که مشخصات و پارامترهای توصیه‌ای فوق در هر پروژه باید با اجرای بستر آزمایشی (۳۵0 ۲051) و انجام آزمایش‌های لازم بررسی شده و نتایج حاصله ملاک قضاوت قرار گیرد. جدول ۱-۱۱- فاصله زمانی مجاز اجرای لایه‌های متوالی بدون ملات چسباننده -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۱۳۲ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوازدهم- کنترل کیفیت بنن غلتکی ۱۵۱۱۵ ۳۴۹ ۱-۲- کلیات خواسته شده پروژه است که در اسناد پیمان درج گردیده یا توسط مهندس مشاور به پیمانکار ابلاغ می‌گردد. هدف اصلی فرایند کنترل کیفیت ارزیابی و کنترل محصول تولید شده (بتن) بر مبنای خواسته‌های کارفرما می‌باشد و لذا این فرایند توسط نماینده فنی کارفرما (دستگاه نظارت) استقرار یافته و راهبری می‌گردد. فرایند «نضمین کیفیت» شامل مجموعه فعالیت‌هاء سامانه‌هاء و تدابیر مورد نیاز برای اطمینان از اجرای صحیح کلیه مراحل عملیات بتن‌ریزی است به نحوی که از کفایت اقدامات و تمهیدات لازم برای تحقق کیفیت مطلوب بتن اطمینان حاصل گردد. بر این اساس, فرایند تضمین کیفیت در واقع مجموعه اقداماتی است که در خصوص همه مراحل قبل از تولید تا عمل‌آوری بتن باید توسط پیمانکار سازماندهی و اجرا گردد. بر مبنای توضیحات فوق, حوزه شمول تدابیر و اقدامات پیمانکار در فرایند تضمین کیفیت در برگیرنده کلیه عوامل اثرگذار بر کیفیت نهایی بتن خواهد بود. این عوامل شامل کیفیت مصالح بتن (سنگ‌دانه‌هاء مواد سیمانی, مواد افزودنی, کارگاه» کیفیت و نحوه آماده‌سازی سطوح بتن‌ریزی» کنترل و آزمایش بتن تولید شده در سنین مختلف. و کیفیت و نحوه عملکرد نیروهای انسانی درگیر با همه فعالیت های فوق می‌گردند. همان‌گونه که مشاهده می‌گردد حوزه شمول و تاثیر فرایند تضمین کیفیت کاملا فراتر از حوزه اعمال فرایند کنترل کیفیت بتن می‌باشد و با توجه به مطالب فوق فرایند کنترل کیفیت بتن را می‌توان به‌عنوان یک زیرمجموعه‌ای از فرایند تضمین کیفیت بتن در نظر گرفت که تمرکز و حوزه شمول آن بیش‌تر بر روی کنترل کیفیت بتن, مصالح تشکیل دهنده آن, و عملیات اجرایی مرتبط با بتن می‌باشد. به طور معمول, علیرغم اعمال کلیه تدابیر و تمهیدات لازم» کیفیت بتن تولیدی به دلیل شرایط متغیر اجرایی و محیطی, تغییرات کیفی مصالح, و نیز خطاهای انسانی همواره ثابت و یکسان نبوده و معمولا متغیر می‌باشد. به همین جهت. طراحی و مطالعه طرح اختلاط بتن غلتکی همواره برای مشخصاتی فراتر از مشخصات تعیین شده در مشخصات فنی مورد نیاز تعین شده در قرارداد انجام می‌پذیرد. در شرایطی که سیستم تضمین کیفیت بتن استقرار یافته در کارگاه به شکل موثر جاری نبوده و از پویایی لازم برخوردار نباشد. دامنه تغییرات کیفی بتن تولیدی به همان نسبت بزرگ‌تر بوده و برای تحقق اهداف و مشخصات تعیین شده برای بتن و پذیرش بتن تولیدی در فرایند کنترل کیفیت. مشخصات فنی مبنای طراحی طرح اختلاط بتن غلتکی باید به میزان قابل توجهی (برای تامین حاشیه اطمینان مناسب) بالاتر از مشخصات فنی مبنای قرارداد در نظر گرفته شود. این موضوع قطعا هزینه مصالح اولیه و تولید بتن غلتکی را به نحو محسوسی افزایش خواهد داد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸۰ ۹/۳۰ راهنمای طراحی سدهای وزنی بتن غلتکی استقرار و پایش اجرا و اعمال صحیح یک سیستم تضمین کیفیت جامع و موثر در کارگاه. مستلزم صرف هزینه برای به خدمت‌گیری پرسنل ویژه برای این سیستم. استفاده از ماشین‌آلات با کیفیت مناسب. و نیزاستفاده از پرسنل اجرایی بتن تولیدی به‌مراتب کم‌تر بوده و متناسب با آن مشخصات فنی مبنای طراحی طرح اختلاط بتن غلتکی را می‌توان به میزان اندکی بالاتر از مشخصات فنی مبنای قرارداد در نظر گرفت و این کاهش در مشخصات فنی مبنای طراحی طرح ختلاط بتن غلتکی به نوبه خود می‌تواند صرفه‌جویی قابل توجهی در هزینه‌های پروژه (به خصوص در موادی که حجم بتن غلتکی زیاد و بیش‌تر از حد متوسط باشد) به همراه داشته باشد. بنابراین» در صورت وجود یک مدیریت منطقی و صحیح اجرایی» فرایند تضمین کیفیت بتن (و به موازات آن فرایند کنترل کیفیت بتن) به منزله یک فرایند دارای ارزش افزوده اقتصادی در پروژه نیز خواهد بود. در سدهای بتنی وزنی متعارف. به طور معمول مقاومت فشاری و دوام بتن» دو شاخص مهم و تعیین کننده در کیفیت و مشخصات فنی مورد نیاز طراحی می‌باشند و در زمان اجرا به راحتی می‌توان با ارتقای دو پارامتر کلیدی فوق در مشخصات فنی مبنای طراحی طرح اختلاط بتن, حاشیه اطمینان لازم برای پوشش نوسانات کیفی بتن تولیدی را تامین نمود. در سدهای وزنی بتن غلتکی شرایط و خواسته‌های مورد نیاز طراحی ممکن است کاملا متفاوت باشد به گونه‌ای که افزایش مقاومت بتن در طراحی طرح اختلاط بتن غلتکی (و افزایش مقاومت بتن تولید شده) نه تنها موجب ایجاد حاشیه سدهای بتن غلتکی با مواد سیمانی کم و متوسط. ارتقای پارامترهای مورد نیاز طراحی در مشخصات فنی مبنای طراحی طرح اختلاط بتن غلتکی بسیار پیچیده بوده و به سادگی میسر نمی‌گردد. بنابراین به عنوان یک اصل بسیار مهم فرایند عملیات اجرایی باید به نحوی برنامه‌ریزی و سازماندهی گردد که نوسانات کیفی بتن غلتکی تولیدی به حداقل ممکن کاهش یابد. در این شرایط مشخصات فنی مبنای طراحی طرح اختلاط بتن غلتکی را می‌توان نزدیک به مشخصات فنی مورد نیاز طراحی بدنه سد در نظر گرفته و با اطمینان بیش‌تری خواسته‌های طراحی را برآورده نمود. با توجه به شرایط فوق, اگرچه تکنیک و روش اجرای سدهای وزنی بتن غلتکی آسان‌تر و ساده‌تر از سدهای بتنی وزنی متعارف می‌باشد ولی اجرای بهینه و مطلوب سدهای بتن غلتکی مستلزم یک سازماندهی و مدیریت کاملا منسجم و منضبط است. بر این اساس, تدوین و استقرار سیستم‌های تضمین کیفیت بتن (و یا سیستم کنترل کیفیت بتن) در سازمان استانداردهای بین‌المللی (150) چهار سطح مختلف زیر را برای کنترل کیفی تعریف می‌نماید: - سطح یک: سیستم کنترل کیفیت صرفا محدود به کنترل و ارزیابی کیفیت محصول نهایی می‌گردد. - سطح دو: سیستم کنترل کیفیت شامل کنترل فرایند تولید و کنترل و ارزیابی محصول نهایی می‌گردد. - سطح سه: سیستم کنترل کیفیت شامل ارزیابی و پایش مدیریت ساخت. کنترل فرایند تولید و کنترل و ارزیابی محصول نهایی می‌گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوازدهم - کنترل کیفیت بتن غلتکی و۱۵۱۵ ۳۵۱ تولید» اعم از مصالحء فرایندهاء ماشین‌آلات. جریان داده‌هاء عملکرد پرسنلء و ... می‌گردد. بر اساس رده‌بندی فوق. سیستم کنترل کیفیت بتن متداول را به طور عام در «سطح دو» کنترل کیفی, و سیستم تضمین کیفیت را نیز در «سطح چهار» کنترل کیفی فوق می‌توان در نظر گرفت. مطالب ارائه شده در این فصل از راهنما به صورت موضوعی مستقل از سطح کنترل کیفی هستند ولی سطح الزامات و کنترل های مورد آشاره غالبا منطق بر اجرای این سیستم‌ها می‌باشد. در این خصوص باید توجه داشت نتایج این مستندسازی نه فقط در دوره اجرا بلکه در دوره بهره‌برداری نیز برای مقاصدی نظیر کنترل پایداری و ایمنی بدنه سد و برنامه‌ریزی و طراحی عملیات علاج‌بخشی در اثر صدمات احتمالی وارد بر بدنه سد.ء بسیار مفید و ضروری می‌باشند. با توجه به ملاحظات فوق, نظام مستندسازی مدارک در سیستم کنترل یا تضمین کیفیت باید به نحوی از قبل برنامه‌ریزی و تنظیم گردد که سطح داده‌ها و جزییات مناسبی برای استفاده‌های مختلف مورد نظر به راحتی قابل استخراج و برداشت باشد. رفتار و سطح ایمنی مورد نظر برای بدنه سد الزامی است. در قالب «نقشه‌ها و مشخصات فنی پروژه» ارائه می‌گردند. مشخصات فنی پروژه شامل مجموعه مستنداتی است که کیفیت بخش‌های مختلف سازه بدنه سد. اجزای متشکله آن و فرایند و محصول نهایی (بتن غلتکی) تعیین شده» نحوه آزمایش و اندازه‌گیری این شاخص‌هاء و حدود قابل پذیرش این شاخص‌ها بر مبنای نیازها و مبانی طراحی بدنه سد تعیین می‌گردند. علاوه بر این. سازمان و نحوه اعمال نظارت (کارفرما) بر تامین خواسته‌ها و نیازهای مذکور و نیز نحوه برخورد و تعامل با نتایج مشکوک یا با کیفیت نامطلوب به روشنی در اسناد و مشخصات فنی پروژه بیان می‌گردد. با توجه به گستردگی موضوعات مجموعه مستندات مشخصات فنی پروژه. در تنظیم این اسناد به طور معمول در موارد مرتبط به استانداردها و دستورالعمل‌های فنی رایج در سطح ملی و بین‌المللی (که در برخی موارد رعایت آن‌ها الزامی می‌باشد) ارجاع می‌گردد. در سدهای وزنی بتن غلتکی, با توجه به ماهیت و نوع عملکرد متفاوت بتن غلتکی و بتن‌های متعارف و سازه‌ای, بهتر است مشخصات فنی «بتن غلتکی» و مشخصات فنی «بتن‌های متعارف» به صورت جداگانه تهیه و تنظیم گردند. همچنین به منظور صرفه‌جویی در هزینه‌ها و بهینه‌سازی اقتصادی پروژه» در تنظیم مشخصات فنی سدهای بتن غلتکی باید به ویژگی‌های مصالح موجود و در دسترس در محدوده ساختگاه توجه نموده و در طراحی بدنه سد نیز کیفیت مصالح -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۲ ۹/۳ راهنمای طراحی سدهای وزنی بتن غلتکی اسناد و مشخصات فنی تنظیم شده پروژه را بسته به ماهیت قرارداد و سطح جزییات و شمول مورد نظرء می‌توان به دو گروه کلی مشخصات فنی تفصیلی (1110211018ع5۳۵ ۸1۵1100 ۵۳ 5۳۵۵1110211005 1۳۳۵۹۵۲10۵۵) و مشخصات فنی عملکردی (211009ع5۳60111 ۳۵۲10۲1۵۵۵) دسته‌بندی نمود. در مشخصات فنی عملکردی عموما شاخص‌ها و ویژگی‌های عملکردی تفصیلی, شاخص‌ها و ویژگی‌های عملکردی محصول نهایی. تمامی جزییات و مراحل فرایند تولید محصول نیز تشریح شده و پیمانکار مقید به تبعیت از آن‌ها می‌گردد. این نوع اسناد به طور معمول در قراردادهای سه عاملی (کارفرماء مشاورء و راهبری فنی مشاور به‌عنوان نماینده فنی کارفرما در دوره اجرا بسیار برجسته و تعیین کننده خواهد بود. روش‌ها و ضوابط از پیش تعیین شده صورت پذیرد. طبیعتا در این شرایط قدرت مانور و انعطاف‌پذیری پیمانکار برای به کارگیری روش‌ها و ایده‌های جدید در فرایند انجام کار نسبتا محدود می‌گردد. این شرایط می‌تواند سبب اطمینان از تطابق مطلوب کیفیت و ویژگی‌های بتن غلتکی با آنچه که در طراحی پیش‌بینی شده است. و همچنین یکنواختی کیفیت بتن تولیدی گردد. از سوی دیگر الزام روش‌ها و ضوابط از پیش تعیین شده برای انجام کار, ممکن است مانع از طرح خلاقیت‌ها و نوأوری‌هایی که می‌توانند منجر به بهینه شدن پروژه از ابعاد فنی و اقتصادی شوند. گردد. در شرایط تنظیم مشخصات فنی تفصیلی, همان‌گونه که ذکر شد. مسئولیت راهبری فنی کار تا حد زیادی بر عهده مشاور (به‌عنوان نماینده فنی کارفرما) بوده و حضور مشاور در تصمیم‌گیری‌های فنی و اجرایی در خصوص تمام جزییات کارها در طول دوره اجرا ضروری خواهد بود. در مقابل در شرایطی که مشخصات فنی عملکردی برای پروژه تنظیم گردد. مسئولیت تیم (یا همکار) فنی پیمانکار متناسب با سطح انعطاف‌پذیری مشخصات فنی, افزایش یافته و این امکان را برای پیمانکار فراهم می‌آورد که بر اساس اجرایی بدنه سد را از نظر فنی (و اقتصادی) بهینه سازد. بدیهی است در این شرایط تضمین کیفیت و ویزژگی‌های مورد نیاز طراحی و بهینه‌سازی فنی فرایندها (و محصول نهایی) بیش‌تر مورد توجه مشاورء به‌عنوان نماینده فنی کارفرماء بوده و بر بهینه‌سازی اقتصادی پروژه اولویت می‌یاید. انتخاب نوع و سطح انعطاف پذیری مشخصات فنی به عوامل مختلفی از جمله ابعاد و احجام کار پروژه. سطح جزییات و میزان شناخت شرایط طبیعی و ژئوتکنیکی ساختگاه در زمان طراحی» نحوه شناسایی منابع قرضه و معادن سنگ‌دانه در محدوده ساختگاه, برنامه زمانی پروژه و قابلیت‌ها و توانمندی‌های پیمانکاران بستگی دارد. (توسط نماینده فنی کارفرما) ارتباط تنگاتنگی با نحوه تنظیم مشخصات فنی و ماهیت اسناد قرارداد دارد. بر این اساس, در -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوازدهم - کنترل کیفیت بتن غلتکی و۱۵۱۵ ۳۸۳ شرایطی که مشخصات فنی پروژه به صورت تفصیلی (211015ع5۳6۵111 ۱/011100 0۳ 5۳0۵011102110085 ۳۳۵۹۵/0۵۵) تنظیم شده باشدء سیستم کنترل کیفیت مشاورء به‌عنوان نماینده فنی کارفرماء متناسبا تفصیلی و فراگیر خواهد بود و در مقابل, در شرایط تنظیم مشخصات فنی پروژه به صورت عملکردی (5۳0601110211015 0۲101112106 ])» سیستم کنترل کیفیت مشاور محدودتر ۳-۲- الزامات کنترل کیفی موثر سرعت اجرا در سدهای بتن غلتکی, یکی از موثرترین عوامل در دستیابی به کیفیت مطلوب بتن و در عین حال عملکرد بهینه و کاهش هزینه تمام شده می‌باشد. هر چه سرعت اجرای لایه‌های بتن‌ریزی افزایش یابد. یکپارچگی و نفوذناپذیری بدنه سد افزایش یافته و عملکرد بدنه سد بهبود می‌یابد. با توجه به سرعت پیشرفت بتن‌ریزی» زمانی که نتایج مقاومت فشاری نمونه‌های بتن غلتکی اخذ شده از یک لایه بتن در حین اجرا در سنین مورد نظر به‌دست می‌آید. لایه بتن مربوطه در عمق بخش اجرا شده سد (در عمق ۱۶ متری یا بیش‌تر) قرار گرفته است. بدیهی است در این شرایط. در صورت عدم تطابق نتایج به‌دست آمده با الزامات مشخصات فنی, برداشتن لایه مورد نظر از نظر اجرایی غیرممکن خواهد بود. بر این اساس در فرایند کنترل کیفیت بتن, تا حد امکان باید در زمان پخش و تراکم بتن غلتکی روی مقطع سد از برآورده شدن الزامات مشخصات فنی اطمینان کافی حاصل گردد. بنابراین فرایند کنترل کیفیت سدهای بتن غلتکی فقط محدود به کنترل کیفیت بتن سخت شده به عنوان محصول نهایی نیست. بلکه شامل کنترل کیفیت اجزای متشکله, خواص بتن تازه و روش‌های بتن‌ریزی و بررسی ارتباط میان این عوامل و مقاومت طولانی مدت بتن غلتکی نیز می‌گردد. نکته مهم دیگر در استقرار یک سیستم کنترل (و تضمین) کیفیت موثرء آموزش مستمر کارگران و تکنسین‌های اجرایی پیمانکار است. در پروژه‌های بزرگ سدسازی. درصد قابل توجهی از کارگران فنی و ساده مشغول به‌کار در کارگاه بنا به ملاحظات اقتصادی و اجتماعی, از بین ساکنین محلی انتخاب و جذب می‌گردند که الزاما از توانایی‌ها و مهارت‌های لازم برخوردار نیستند. بنابراین برای حفظ یکنواختی و ارتقاء کیفیت عملیات اجرایی. آموزش حین کار پرسنل پیمانکار (شامل کارگران و پرسنل فنی) بسیار ضروری و تاثیرگذار خواهد بود. این آموزش‌ها باید با حضور بازرسان کنترل کیفی و توسط تکنسین‌های مجرب انجام پذیرد. تکنسین‌های آزمایشگاه و سرپرستان کار باید قبل از شروع عملیات اجرایی بدنه سد آموزش‌های لازم را دریافت نموده باشند به‌گونه‌ای که سطح مهارت آن‌ها در زمان اجرای بستر آزمایشی بتن غلتکی مطلوب و در حد قابل پذیرش باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸۴ ۹/۳۰ راهنمای طراحی سدهای وزنی بتن غلنکی ۴-۲- اجرای بستر آزمایشی بتن غلتکی (۳20 1691) یکی از موثرترین روش‌های حصول اطمینان از کیفیت مطلوب طرح اختلاط طراحی شده برای مخلوط بتن غلتکی و غلتکی توسط پیمانکار قبل از شروع عملیات بتن‌ریزی اصلی, کلیه مصالح. تجهیزات. ماشین‌آلات. طرح اختلاط بتن, روش‌های حمل. پخش. تراکم. عمل‌آوری. سطح آمادگی پرسنل فنی و اجرایی پیمانکارء و کارایی نظام کنترل و تضمین کیفیت پیمانکار ارزیابی شده و شرایط لازم برای رفع نواقص و نارسایی‌های احتمالی فراهم می‌گردد. بنابراین زمان اجرای بستر آزمایشی باید به نحوی برنامه‌ریزی شود که فرصت زمانی کافی برای ترمیم (افزایش احتمالی) ظرفیت تجهیزات توزین» اختلاط یا انتقال بتن» یا هرگونه اصلاحات مورد نیاز دیگر توسط پیمانکار وجود داشته باشد. با توجه به اهمیت اهداف و نتایج اجرای بستر آزمایشی. در فرایند اجرای بستر آزمایشی باید تا حد امکان شرایط واقعی عملیات بتن‌ریزی بدنه سد شبیه‌سازی گردد. بنابراین» مصالح, تجهیزات و ماشین‌آلات اصلی مورد استفاده در احداث سد باید قبل از اجرای بستر آزمایشی بتن غلتکی تامین شده و به طور کامل در اختیار کارگاه قرار گرفته باشد. نوع و ظرفیت تجهیزات لازم برای اختلاط. انتقال, پخش و تراکم بتن غلتکی, و همچنین نرخ بتن‌ریزی بستر آزمایشی باید متناسب با برنامه زمان‌بندی اجرای بتن غلتکی بدنه سد در نظر گرفته شود. ۵-۲- کنترل کیفیت مصالح الف - سنگ‌دانه‌ها به طور کلی رواداری‌ها و ملاحظات مربوط به کیفیت مطلوب سنگ‌دانه‌های مصرفی در بتن غلتکی مشابه با حدود متناظر برای سنگ‌دانه‌های بتن متعارف در نظر گرفته می‌شوند. البته با توجه به مبانی طراحی سدهای بتن غلتکی, در شرایط عدم وجود منابع قرضه مناسب در محدوده ساختگاه و یا هزینه بالای استحصال و حمل مصالح سنگ‌دانه‌ای مرغوب. انعطاف‌پذیری بیش‌تری برای کاربرد طیف گسترده‌تری از مصالح سنگ‌دانه‌ای در بتن غلتکی (در مقایسه با بتن متعارف) وجود دارد به شرط آنکه تاثیر افت کیفیت مصالح سنگ‌دانه‌ای در طراحی بدنه سد و تعیین طرح اختلاط بتن غلتکی لحاظ شده باشد. برای مثال رواداری‌های مربوط به حداکثر درصد جذب آب سنگ‌دانه‌ها و یا درصد مجاز عبوری از الک ۲۰۰ را در سدهای وزنی بتن غلتکی می‌توان افزایش داد (توضیحات تفصیلی در این خصوص در فصل‌های دوم و سوم این راهنما ارائه شده است). در این موارد. پیمانکار باید با انجام آزمایش‌های آزمایشگاهی و ارزیابی نتایج حاصل از بستر آزمایشی, مدارک و مستندات فنی لازم برای تأیید کیفیت سنگ‌دانه‌های مصرفی را تنظیم نموده و در اختیار مهندس مشاور قرار دهد [۱۸]. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوا زدهم - کنترل کیفیت بنن غلتکی ۵اه ۳۵۵ در جدول (۱- ۱۲) شرح آزمایش. شماره استاندارد. و تواتر انجام آزمایش‌هایی که در زمان اجرای سدهای بتن غلتکی برای کنترل کیفیت و پذیرش سنگ‌دانه‌ها به طور معمول انجام می‌شوند. ارائه شده است [۱۳]. نمونه‌برداری از سنگ‌دانه‌ها نیز به طور معمول مطابق استانداردهای رایج مانند 175 ۸51/1 و یا دت ۲۰۴ انجام می‌گردد. حدول ۱-۱۲- شرح آزمایش. شماره استاندارد و تواتر انجام آزمایش‌های کنترل کیفی سنگ‌دانه‌های بتن غلتکی 9 ی 8 ی ۱ وزن مخصوص و جدذب آب دت ۲۱۰ و دت ۲۱۱ یکبار در ماه یا هر ۵۰۰۰۰ مترمکعب 7 56 ۱ 9 دی دت ۲۱۸ و دت ۲۰۶ یک بار در روز یا در هر شیفت کاری 0 4 566 ۸۹7۷ را ۱ درصد رطوبت دت ۲۰۷ قبل از شروع شیفت یا موافع لزوم 9 1 |۸۹51 .۹۱2 ۹ ۱ 5) ۸۹1 .6۱31 ۸51۵ سایش لوس انجلس دت ۲۱۵ یکبار در ماه یا هر ۵۰۰۰۰ مترمکعب ب- سیمان متداول بوده و کنترل کیفیت انواع سیمان‌های پرتلند مطابق استانداردهای ۲150 ۸51۸ و یا دت ۱۰۱ انجام می‌پذیرد. مشخصات سیمان‌های آمیخته پرتلند روباره‌ای نوع 5[ (حاوی ۲۵ الی ۷۰ درصد روباره کوره آهن‌گدازی) و پرتلند پوزولانی نوع 1[۳ که در استاندارد ملی ایران با شماره ۳۴۲۲ به نام سیمان پرتلند پوزولانی ویژه معرفی شده و ۱۵ الی ۳۰ درصد پوزولان دارد. برای ساخت سدهای بتن غلتکی مناسب بوده و کیفیت آن‌ها مطابق استاندارد 595 ‎۸٩718/[‏ و با کنترل کیفیت سیمان‌های مصرفی در کارگاه را می‌توان بر اساس ارزیابی نتایج آزمایش‌های فیزیکی و شیمیایی که توسط کارخانه تولید کننده ارائه می‌گردد و یا در موارد لزوم انجام آزمایش‌های مربوطه در آزمایشگاه مورد تأیید دستگاه نظارت. انجام داد. در پروژه‌های بزرگ (با احجام بتن‌ریزی بالا) کنترل کیفیت سیمان را می‌توان به صورت ویژه در محل سیمان‌های مورد تأیید در این سیلوها ذخیره می‌گردند. بنابراین. سیمان‌هایی که از سیلوهای مذکور به کارگاه ارسال می‌شوند. نیازی به کنترل مجدد نخواهند داشت. ج- مواد افزودنی بازدهی و عملکرد مواد افزودنی شیمیایی. مانند مواد کاهنده آب یا هوازا در مخلوط‌های بتن غلتکی, به علت حجم کم آب و مقدار نسبتا کم سیمان, مطلوب نبوده و لذا استفاده از مواد افزودنی شیمیایی در مخلوط‌های بتن غلتکی محدود به -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸۶ ۳ راهنمای طراحی سدهای وزنی بتن غلتکی موارد خاص می‌گردد. در هر حال, در صورت نیاز به استفاده از مواد افزودنی, کیفیت این مواد را می‌توان مطابق استانداردهای ۲260 ‎۸٩7۱/‏ و ۲494 ‎۸٩7۲/‏ یا دستورالعمل‌های دت ۴۰۲ و دت ۴۰۱ کنترل نمود. افزودنی‌های معدنی شامل پوزولان‌ها و مواد شبه‌سیمانی در سدهای بتن غلتکی کاربرد فراوانی دارند. استفاده از پوزولان‌ها سبب تسهیل تراکم. کاهش نفوذپذیری و کاهش روند تولید گرمای هیدراتاسیون در بتن غلتکی و در نتیجه بهبود کیفیت و کاهش هزینه تولید بتن می‌شوند. کنترل کیفیت انواع پوزولان‌های طبیعی و خاکستر بادی را بر اساس استاندارد ۲618 /۸857۸ یا دت ۴۰۳ و کنترل کیفیت روباره کوره آهن‌گدازی را بر اساس استاندارد ۲989 ‎۸٩7۸/‏ با دت ۴۱۰ می‌توان انجام داد. د- آب رواداری‌ها و مشخصات مربوط به آب مصرفی در بتن غلتکی مشابه با بتن‌های متعارف باید مطابق با الزامات استانداردهای 853148, ۸۲1-318 و یا ۲12-۳400 کنترل گردد. ۶-۲- کنترل کیفیت فرایند ساخت الف - قبل از شروع بتن‌ریزی بدنه سد به طور کلی در فرایند طراحی بدنه سد یک حاشیه اطمینان مشخصی برای پوشش دادن اثرات ناشی از عدم قطعیت های داده‌ها و فرضیات پایه طراحی, از جمله تغییرات خواص مصالح در نظر گرفته می‌شود. عدم رعایت مشخصات فنی و دستورالعمل‌های اجرایی استاندارد در زمان ساخت سد. سبب تغییرات بیش از حد کیفیت مصالح و در نتیجه اجرای بستر آزمایشی قبل از شروع بتن‌ریزی بدنه سد. بخش اصلی برنامه کنترل کیفی فرایند ساخت سدهای بتن غلتکی به شمار می‌آید. علاوه بر مزایای پیش گفته. با انجام آزمایش‌های لازم بر روی بتن غلتکی بستر آزمایشی. می‌توان در مقایسه با الزامات مندرج در مشخصات فنی پروژه محک زد. طرح‌های اختلاط مقدماتی قبل از اجرای بستر آزمایشی و با استفاده از مصالحی که برای احداث سد در نظر گرفته شده است. در آزمایشگاه ساخته شده و مورد آزمایش قرار می‌گیرد. به منظور انتخاب بهترین طرح اختلاط برای استفاده در بستر آزمایشی» می‌توان نوارهای بتنی به عرض ۲ متر و طول ۱۰ متر و ضخامت حدود ۶۰ سانتی‌متر را با استفاده از چند طرح برتر اجرا نمود. حمل بتن از محل تجهیزات تهیه بتن تا محل اجرای بستر آزمایشی می‌تواند توسط لودر یا کامیون انجام شده. توسط بولدوزر کوچک با وسایل مشابه پخش و با غلتک های ویبره سنگین متراکم گردد. پس از هر ۲ بار عبور غلتک ویبره چگالی بتن تازه اندازه‌گیری می‌شود تا به حداکثر چگالی یا چگالی هدف دست یابند. با بررسی روند آفزایش چگالی بتن تازه در برابر تعداد عبور غلتشک -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوازدهم- کنترل کیفیت بتن غلنکی ۹/۳ ۳:۸۷ می‌توان ارزیابی اولیه‌ای از مشخصه‌های تراکم‌پذیری طرح های اختلاط مورد نظر و تعداد عبور مورد نیاز غلتک برای هریک از آن‌ها به دست آورد. پس از این مرحله, نوبت به اجرای بستر آزمایشی با استفاده از تحلیل کلیه اطلاعات و تجربیات کسب شده در آزمایش‌های فوق و با طرح اختلاط منتخب می‌رسد. اهدف اجرای بستر آزمایشی و مشخصه‌های ویژه‌ای که طی این فرایند مورد ارزیابی قرار می‌گیرند. به شرح زیر می‌باشند: - ارزیابی عملکرد طرح اختلاط -‏ ساختن بلوک نمونه از بتن غلتکی به منظور کالیبراسیون ابزار سنجش تراکم بتن غلتکی (چگالی‌سنج اتمی) - ارزیابی فعالیت‌های مرتبط با انتقال و جابه‌جایی بتن غلتکی - بررسی و آرزیابی راه‌کارهای جلوگیری از جدایش سنگ‌دانه‌ها از مخلوط بتن - ارزیابی روش‌های تراکم بتن غلتکی - ارزیابی روش‌ها و تمهیدات عمل‌آوری بتن غلتکی - ارزیابی عملکرد تجهیزات و ماشین‌آلات - ارزیابی میزان تولید دستگاه تهیه بتن مرکزی و کفایت آن با توجه به حجم عملیات بتن‌ریزی - آموزش و توجیه کارکنان نسبت به وظایف محوله - ارزیابی نحوه قالب‌بندی یا روش اجرای رویه‌های بالادست و پایین‌دست بدنه سد - بررسی و ارزیابی نحوه تراکم دستی اطراف قالب‌هاء مجاری عبور آب و سایر محل‌های مورد نیاز - ارزیابی تمهیدات آماده‌سازی بستر به منظور بتن‌ریزی نوبت بعدی (تمیزکاری» پخش ملات. ...) - ارزیابی فرایند رشد یا پختگی بتن و زمان ایجاد درز سرد - تعیین چگالی هدف - ارزیابی کارایی آزمون تعیین چگالی - اخذ نمونه‌های لازم از بتن غلتکی برای انجام سایر آزمایش‌های مورد نیاز ابعاد و حجم بستر آزمایشی تابع حجم بتن غلتکی پروژه می‌باشد. با این حال حداقل حجم بتن بستر آزمایشی در حدود ۱۰۰ مترمکعب توصیه شده است. اهداف مورد نظر از بستر آزمایشی را می‌توان با اجرای بتن غلتکی در سازه‌های موقت پروژه مانند فرازبند و نشیب‌بند تامین نمود. تعیین مقاومت فشاری تسریع شده ۲۴ ساعته نمونه‌های بتن غلتکی اخذ شده در فرایند اجرای بستر آزمایشی (به کمک نگهداری در آب گرم) و مقایسه آن ها با مقاومت فشاری ۹*۰ روزه نمونه‌های نگهداری شده در شرایط استاندارد یا مقاومت فشاری ۹۶ روزه نمونه‌های حاصل از مغزه‌گیری. می‌توان شاخص مناسبی برای ارزیابی سریع کیفیت هر لایه بتن غلتکی در زمان اجراء قبل از پوشیده شدن آن با لایه بتن بعدی, به‌دست آورد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸۸ ۹/۳ راهنمای طراحی سدهای وزنی بنن غلتکی ب - حین اجرا پیمانکار باید پس از اجرای بستر آزمایشی و قبل از اجرای بدنه سد. برنامه مدیریت و تضمین کیفیت پیشنهادی خود را بر اساس نتایج آزمایش‌های آزمایشگاهی و نتایج اجرای بستر آزمایشی تهیه و به نماینده فنی کارفرما (دستگاه نظارت) ساخت و تجربه کافی که در جریان اجرای بستر آزمایشی آموزش‌های لازم را نیز کسب نموده باشد. واگذار گردد. مورد تولید سنگ‌دانه‌هاء کنترل دانه‌بندی و سایر مواد متشکله بتن. دستگاه بتن‌سازء حمل, پخش, تراکم پاک‌سازی و آماده‌سازی درزهای اجرایی بتن‌ریزی» عمل‌آوری کنترل دماء تهیه نمونه‌های بتن و کلیه آزمایش‌های کارگاهی و آزمایشگاهی لازم باشد. دستگاه بتن‌ساز مرکزی باید همواره تحت کنترل و مراقبت عوامل اجرایی پیمانکار و دستگاه نظارت قرار داشته باشد و توصیه می‌شود پس از هر ۳۰ شیفت کاری, یا ماهانه یک بار عملکرد دستگاه با آزمایش ۳55-]ح روی سه پیمانه مختلف بتن تولیدی کنترل و درصورت نیاز نسبت به کالیبراسیون دستگاه اقدام شود. انتخاب سیستم حمل بتن از محل تولید تا محل بتن‌ریزی باید بر اساس برنامه زمان‌بندی و به صورتی باشد که کیفیت بتن تغییر محسوسی نکند. یعنی رطوبت و دمای بتن تا حد امکان ثابت مانده و جدایی در دانه‌بندی رخ ندهد. بتن‌ریزی و بلافاصله پس از پایان عملیات تراکم توسط دستگاه چگالی‌سنج اتمی با میله مضاعف اندازه‌گیری می‌شود. دستگاه چگالی‌سنج اتمی باید مطابق مشخصات فنی دستگاه در دوره‌های زمانی مشخصی با استفاده از روش نمونه‌برداری و خشک کردن نمونه در گرمچال مطابق روش ۲566 ۸5711 کالیبره شود. آزمایش تعیین درصد رطوبت بوسیله چگالی‌سنج اتمی باید حداقل در ۶ نقطه از هر لایه بتن انجام گرفته و میانگین نتایج به عنوان رطوبت بتن غلتکی لایه مورد نظر در نظر گرفته شود. افزایش درصد رطوبت نسبت به درصد بهینه ممکن است سبب موجدار شدن قابل ملاحظه سطح بتن ضمن عبور غلتک و پس از تراکم لایه گردد. این اتفاق به ویژه پس از وقوع بارندگی در ساختگاه و افزایش رطوبت سنگ‌دانه‌هایی که در سیلوهای روباز پشت دستگاه بتن‌ساز انباشته شده‌اند. رخ می‌دهد. در این صورت باید سریعا نسبت به تعیین درصد رطوبت سنگ‌دانه‌های مصرفی و کاهش میزان آب آزاد مخلوط بتن اقدام گردد. درصد رطوبت سنگ‌دانه‌های پشت دستگاه تهیه بتن را می‌توان به روش ۲117-2143 به صورت اتوماتیک اندازه گیری و ثبت نمود. قوام و کارایی بتن غلتکی به روش ۲37-۳53 یا ۲۱170 ‎۸٩7/‏ با دستگاه «وی‌بی» (۷60۵) اندازه گیری می‌شود. نمونه‌برداری معمولا از روی نوار نقاله حامل بتن غلتکی یا در محل بتن‌ریزی و قبل از تراکم باید انجام شود. زمان وی‌بی در خلال آزمایش‌های مقدماتی طرح اختلاط تعیین و سپس در زمان انجام آزمایش‌های اولیه در کارگاه اصلاح و طی مرحله اجرای بستر آزمایشی نهایی می‌گردد. باید سعی شود زمان وی بی حاصل از آزمایش نمونه بتن غلتکی در زمان اجرا همواره ثابت بماند. البته اگر با توجه به تجربه به‌دست آمده در حین اجرا تغییر زمان تعیین شده وی‌بی اولیه (و با -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوازدهم- کنترل کیفیت بنن غلنکی ۱۵۱۱۵ ۳۸۹ ذکر شده در مشخصات فنی) سبب بهبود تراکم‌پذیری و چگالی بتن غلتکی گردد. باید مقدار مبنای زمان وی‌بی با زمان جدید جایگزین گردد. در شرایطی که زمان قرائت شده در ۲ بار آزمایش وی‌بی بر روی نمونه‌های متوالی با زمان وی‌بی روان کننده) باید اصلاح گردد. دمای بتن غلتکی می تواند به ازای هر ۱۰۰ مترمکعب بتن تولیدی مطابق 1064) ۸۹571۸ یکبار قبل از حمل به محل بتن‌ریزی و یکبار در زمان پخش در محل بتن‌ریزی کنترل شده و با توجه به فصل سرد یا گرم با حدود ذکر شده سطوح لایه‌های بتن‌ریزی» یا سایر سطوحی که بتن‌ریزی بر روی آن انجام می‌یاید. باید قبل از بتن‌ریزی تمیز و عاری هم‌زمان با سنجش درصد رطوبت بتن غلتکی. چگالی بتن پس از هر نوبت بتن‌ریزی و تراکم با دستگاه چگالی‌سنج اتمی با میله مضاعف مطابق با ۲1040 ۸51۸ روش 7 با ۱1-064 باید در حداقل ۶ نقطه اتفاقی کنترل شود. قرائت‌ها باید در پایین. وسط و ۷۵ میلی‌متر زیر سطح لایه بتن‌ریزی شده انجام گیرد و میانگین نتایج به‌دست آمده برای کالیبراسیون اولیه دستگاه چگالی‌سنج اتمی. علاوه بر آزمایش‌های آزمایشگاهی. می‌توان در مرحله اجرای بستر آزمایشی بلوکی از بتن غلتکی به طول و عرض ۵۰۰ میلی‌متر و در ضخامتی معادل ۵۰ میلی‌متر بیش‌تر از ضخامت لایه‌های بتن‌ریزی و آن را تا ۹۸ الی ۱۶۹۰ درصد چگالی هدف متراکم نمود. سپس با اندازه‌گیری جرم و ابعاد بلوک با مغزه‌های اخذ شده از آن. می‌توان چگالی دقیق بلوک آزمایشی مذکور را اندازه‌گیری و با مقدار حاصل از قرائنت چگالی‌سنج اتمی (با روش فوق) مقایسه نمود. با این روش دقت اندازه‌گیری دستگاه مشخص شده و در صورت لزوم دستگاه کالیبره می‌گردد. از بلوک آزمایشی فوق می‌توان به صورت روزانه برای تنظیم و کالیبره نمودن دستگاه چگالی‌سنج اتمی استفاده نمود. در آرزیابی و قضاوت در خصوص کیفیت بتن, مقاومت فشاری همواره به عنوان یکی از مشخصه‌های کلیدی همواره مورد توجه بوده است. تهیه نمونه‌های استوانه‌ای بتن غلتکی با استفاده از میز لرزان به روش 160--۱۹1) با ۲11۱76 ۸51۱ انجام می‌گیرد. در این روش نمونه بتن غلتکی در سه لایه درون قالب استوانه‌ای استاندارد ریخته شده و هر لایه با قرار دادن وزنه اضافه استاندارد بر سطح لایه روی میز لرزان متراکم می‌گردد نا زمانی که مقداری ملات دور تا دور محیط وزنه اضافه بار در فاصله میان وزنه و سطح درون قالب مشاهده شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۶ ۹/۳۰ راهنمای طراحی سدهای وزنی بتن غلنتکی ج - پس از اجرا برای تعیین مشخصات بتن غلتکی سخت شده بدنه سد به صورت درجا می‌توان از روش مغزه‌گیری استفاده نمود. تعیین مقاومت فشاری و چگالی مغزه‌های اخذ شده از بدنه سد بهترین شاخص برای سنجش و آرزیابی کیفیت بتن اجرا شده. وضعیت تراکم بتن در اعماق مختلف (و در ارتفاع هر لایه بتن)» و تشخیص میزان چسبندگی و یکپارچگی بین لایه‌های متوالی بتن در مقایسه با مبانی و فرضیات طراحی باشد. معمولا عملیات مغزه‌گیری پس از اتمام عملیات بتن‌ریزی بدنه یا در خلال توقف عملیات بتن‌ریزی به دلایل مختلف (نظیر اجرای گالری‌ها یا سایر تاسیسات مدفون) انجام می‌شود تا خللی در روند کار بتن‌ریزی پیش نیاید. قطر معمول مغزه‌های بتن حدود ۱۵۰ میلی‌متر و طول مغزه‌ها معمولا تا حدود ۱/۵ متر در نظر گرفته می‌شود. گاهی اوقات مغزه‌ها در حین عملیات حفاری و مغزه‌گیری از محل درزهای اجرایی افقی به دلیل چسبندگی ضعیف این درزها می‌شکنند. در این موارد استفاده از محلول حفاری پلیمری و پس از اتمام عملیات اجرایی بتن‌ریزی بدنه سد. کلیه مستندات تهیه شده از فرایند اجرا و کنترل کیفیت بتن باید گردآوری. تنظیم و دسته‌بندی شده و «گزارش پایانی عملیات بتن‌ریزی بدنه سد» با تشریح و ارائه مباحث و نتایج کلیدی فرایندهای مذکور تهیه گردد. این گزارش هم از بعد تامین داده‌ها و مستندات لازم برای پایش و ارزیابی پایداری و ایمنی بدنه سد در دوره بهره‌برداری و هم از بعد ارتقاء تجربه و دانش بومی برای طراحی و اجرای سدهای وزنی بتن غلتکی آتی بسیار مهم و کاربردی خواهد بود. با توجه به اهداف و رسالت گزارش پایانی عملیات بتن‌ریزی بدنه سد. این گزارش باید شامل اطلاعاتی نظیر کلیه نمودارهای حاصل از آزمایش‌های کنترل کیفی ادواری و مقطعی, تفسیر نتایج آزمایش‌ها و اقدامات اصلاحی و جبرانی همراه و دلایل توجیهی آن,. باشد. شایان ذکر این که گزارش‌های پایانی پروژه محدود به گزارش پایانی عملیات بتن‌ریزی نبوده و این گزارش‌ها معمولا به صورت موضوعی برای فعالیت های مختلف اجرایی نظیر بتن‌ریزی, ابزار دقیق, تزریق‌های تحکیمی و تماسی, تزریق‌های بدیهی است همان‌گونه که ذکر شد مستندات مربوط به گزارش پایانی عملیات بتن‌ریزی بدنه سد (و سایر گزارش‌های در نظر گرفته شده در سیستم کنترل کیفیت) باید به صورت سازمان یافته و هم‌زمان با پیشرفت عملیات اجرایی تهیه و گردآوری شود به‌گونه‌ای که از ثبت همه اطلاعات و داده‌های مهم و ارزشمند پروژه اطمینان حاصل شده و این اطلاعات -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوازدهم - کنترل کیفیت بتن غلنکی و۵۱۱۵ ۳۶۲ ۷-۲۳ معیارهای پذیرش معیارهای پذیرش نتایج آزمایش‌های مختلف انجام یافته در فرایند اجرای سیستم کنترل کیفیت بتن معمولا بر مبنای نیازهای طراحی به طور شفاف در اسناد و مشخصات فنی پروژه ارائه شده و یا به مراجع و دستورالعمل‌های ذیربط ارجاع می‌گردد. در ادامه مطالب این بخش, به حدود متعارف معیارهای پذیرش برای پارامترهای کلیدی موثر در کیفیت بتن غلتکیء شامل روانی و تراکم‌پذیری مخلوط بتن غلتکی, چگالی بتن غلتکی. و مقاومت فشاری بتن غلتکی, اشاره می گردد. البته با توجه به مبانی و فرضیات پایه طراحی بدنه سد. معیارهای پذیرش برای سار پارامترهای رفتاری بتن غلتکی که بر ایمنی و رفتار بدنه سد اثرگذار هستند. در مشخصات فنی پروژه باید تنظیم و ارائه گردد. الف - روانی و تراکم‌پذبری مخلوط بتن غلتکی مهم‌ترین شاخص کنترل و ارزیابی میزان روانی و تراکم‌پذیری مناسب در مخلوط‌های بتن غلتکی, آزمایش زمان تراکم ارتعاشی ۷600 می‌باشد. زمان تراکم ارتعاشی (۷600) مدت زمان لازم برای ارتصاش وزنی مخلوط بتن غلتکی به‌منظور پر کردن فضاهای خالی بین سنگ‌دانه‌ها توسط خمیر موجود در مخلوط می‌باشد. درصورتی که زمان تراکم ارتعاشی وی‌بی نمونه‌های اخذ شده در محل بتن‌ریزی بیش از ۱۰ ثانیه با زمان تراکم ارتعاشی وی بی طرح‌های اختلاط مصوب اختلاف داشته باشد. مخلوط بتن غلتکی قابل پذیرش نبوده و باید هر چه سریع‌تر نسبت به اصلاح فرآیند تولید اقدام گردد. بر آساس معیار پذیرش نتایج چگالی بتن غلتکی تازه کوبیده شده در غالب پروژه‌هاء میانگین مقادیر اندازه‌گیری شده - ۹۸ درصد چگالی حداکثر به دست آمده از آزمایش تراکم اصلاح شده 171557 /۸۹7۸. با - چگالی بتن غلتکی تعیین شده با استفاده از میز لرزان (۷20۵) طبق 1170 ۸51۱ یا درصورتی که میانگین چگالی هر لایه بتن غلتکی معیار پذیرش فوق را برآورده نسازد. عملیات تراکم بتن (با غلتک) باید تا زمان تحقق شرایط فوق ادامه یابد. درصورتی که با تداوم عملیات تراکم. باز هم چگالی مطلوب برای بتن اجرا شده به‌دست نیاید. با نظر نماینده فنی کارفرما (دستگاه نظارت) لایه بتن مشکوک باید از سطح کار برداشته شده و دور ریخته شود. ج - مقاومت فشاری بتن غلتکی سخت شده با توجه به سرعت بالای بتن‌ریزی در سدهای بتن غلتکی. تصمیم‌گیری در خصوص کفایت یا عدم کفایت بتن غلتکی تازه باید در مدت زمان کوتاهی پس از اجرا انجام یابد. بنابراین کنترل کفایت هر لایه بتن باید بر مبنای نتایج مقاومست تسریع شده ۲۴ ساعته نمونه‌های بتن اخذ شده از آن لایه انجام یاید. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۶۲ ۹/۳۰ راهنمای طراحی سدهای وزنی بتن غلنتکی در فرایند اجرای بستر آزمایشی, بر اساس نتایج آزمایش‌های انجام یافته یک سری روابط همبستگی بین مقادیر مقاومت فشاری تسریع شده ۲۴ ساعته و مقاومت نمونه‌های نگهداری شده در شرایط استاندارد در سن ۹۶ روز (یا سنین بتن مورد نظرء می‌توان مقاومت فشاری هر لایه بتن را در سن مورد نظر تخمین زده و با مقاومت هدف تعیین شده در مشخصات فنی مقایسه نمود. به طور معمول معیارهای پذیرش ارائه شده در آیین‌نامه بتن حجیم ایران قابل اعمال بر روی نتایج مقاومت فشاری (تخمینی) نمونه‌های بتن غلتکی اخذ شده از هر لایه بتن می‌باشد. در صورتی که نتایج نمونه‌های اخذ شده معیارهای پذیرش را ارضا نکند باید هر چه سریع‌تر نسبت به اصلاح فرآیند تولید یا اجرا و در صورت عدم موفقیت نسبت به اصلاح طرح‌های اختلاط اقدام گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- ببوست ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ ج 7 0 32 3 : 1 توضیح اعداد به کار رفته د رویه پله‌ای رک( رویه بتن متعارف با قالب )1( رویه بتن متعارف با قالب و پوشش ژئوممبرین )1( رویه بتن غلتکی با قالب (3) رویه بتن غلتکی با قالب و پوشش ژئوممبرین )4( رویه بتن متعارف با پانل‌های پیش‌ساخته بتنی (5) رویه بتن متعارف با پانل‌های پیش‌ساخته بتنی و زئوممبرین (6) رویه بتن غلتکی با پانل‌های پیش‌ساخته بتنی )1( رویه بتن غلتکی با پانل‌های پیش‌ساخته بتنی و زئوممبرین )5( رویه بتن غلتکی با پانل‌های پیش‌ساخته بتنی و پوشش غشایی (گرم اجرا شده) (9) رویه بتن متعارف با بلوک‌های پیش‌ساخته بتنی (10) رویه بتن مسلح (که قبل از بتن غلتکی اجرا شده است) ۱۱۳( رویه بتن مسلح (که بعد از بتن غلتکی اجرا شده است) (1۱2) رویه بتن مسلح که در مقابل قطعات پیش‌ساخته یا قالب‌های لغران اجرا شده‌اند ( 13) رویه با المان‌های جداگانه ( 14) رویه بنن غلتکی متکی به خاکریز ( 15) رویه بتن غلتکی متراکم شده بدون قالب (۱6) رویه بتن غلتکی بدون قالب )۱7( سایر موارد (18) توضیح حروف اختصاری به‌کار رفته در حدول پوزولان مصنوعی (خاکستر بادی) با آهک زیاد 8 پوزولان مصنوعی (خاکستر بادی) با هک کم ۲ ماسه نرم ۷ مخلوط خاکستر بادی و9 روباره کوره آهن‌گدازی با یا بدون آهک ریزدانه 1 روباره آتشفشانی 5 جدول برای انواع رویه‌های سد: 4 510060 (*) 282105۲ 00۵۳۵۱۵ [۵ 1۳301110 (1) 6[ ۲۱ 10۳۵۲۴ 282051 0۵۳۵۱۵ 1۳30105۵ (2) 8821۳5۴ ۹۲۲ (3) 6 |010۵ 1[ 1۵۳۵۲۴ 2821051 ۱۲۵ (4) 265 60۳۵1۵ 0۳66251 2821051 0۵۳۵۵ [۵ 1۳۵01100 رک) 6 11 020615 60۳۵۵ 0۳66251 2821051 0۳۵۵ [ه 1۳301100 (0) 65 60۳۵۱۵ 0۳60251 2821051 10۳ (7) 6 1 020615 0۳۵۵ اک2ع0۳ 222051 ۹۴ (ه) 6 1۵ 113 020615 0۳۵۵ اک2ع0۳ 222051 ۱۱۴ (0) 1005 60۳۵۲۵۵ 0۳۵6251 2821051 1۲۲6۳ (10) 1 ۱۱۲۲۲ ۵1۵۲۵ اکقه عاع 00 [ 0۷۵۱۵۵ ۵۱۵1۳۵۵ (11) 1 ۲۲۲ 67اه اکف 0۳۵۵ 0۷۵110۵ 1۹۵۱۵۳۵۵۵ (12) 6665 12018 5110-10۳۵۵ 0۳ کانی اکق 0۳ 282551 اکق6 0۳۵۵ ۱۵۱۵۳۵۵ (۱13) 6۱61615 13018 01۳60 /60 5110-10۳ (14) 5 | با اک [111 بط ما ۲۲ (15) ۲۴ 0۲ 1206 10۳۵۵ 0۳۳۵۵0 ۱۷10۳۵۵ (۱16) )ها !۱ 1۵06 110۳۵۵ (۱17) ۲ (18) برای نوع پوزولان‌های مورد استفاده در بتن غلتکی: (0 1255 /۸51) حاک112 ۲1۱۵-۱۱۵ 8 (۳ ککها) 1۸ ٩۹ه۸)‏ د 11۷۵5 1۵۳-۱۱۵ ۲ 40 ۱1۱120 ۷ (۲۷ دکه|) ۸51۱) 077012 |۱۵۳۵ ۵ (۹ع۲1۳ 1113368106 ۷۷11110۶1 0۳ ۳13 عقاک 300 حاکه11 اه ۳۵ ۸۲ا۵۱ ۹ 4 8 01351-1۳۵66 00-8۳212160 5 -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ مواد ها 3 و اس 3 ۳ 6[ 5اه ۱۳ ۹۳۳ با مت 3 ۹ ]| [ 3۳۳ م | |[ 3۳ ۱ 3۳ و هه تسه 5 نام سد اررانر ۳:۵ ۲۵| ۳ دایعاکش ۲۳5۵۳ 7/0 زوزیا وب ۵ 11۱816۲ .1 5۳۱۵1۵۵ وا 0 روا ناه وراه 170۱ 6 م۳۵۵۵ 0 8۵-۱ 1۳] 0 ۱۷۷۲۲۵۱5 وی 9۱1 ۳۳۵۵۲۱ 06 7۳۱۵۵ 40 10۷۵|۱۷ ۷1010810 10۱۵۲ 4 ۲0۳11۱ هر ورودی تا ۲۹1228 و وا وی اوه ها را وا 4۵ 6ع۱ ۲ ۲۸1۵۳800 ۵ ۳۵۵ م0ل 11۵ 0 عل 1730040۲۵ 5 ک۳2له۲۳ 8 5۱۱۱0 ۲۲۵۵۹ 4 120 0 عل 13۵۳5 ۸۳۳۵۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ی مواد سم (۵/۱) ([۲) 14 ج ج پچ ک 8 3 ([۲) 14 1 اس 5 3 سس ۳ : ( ! (۲) 30 نام سد وراه -------- صفحهٔ بعد -------- 0 3 39 3 1 ۳ ۳ غ ح 7 2 نام سد زرا نی -------- صفحهٔ بعد -------- 5 ج 7 ۵ 3 3 3 : ] نام سد درا نی [ مارد 2 ۱۵0 ]11۵ 5 رورو ارو زرم اوه ۱ ۷۵۲۱ ۹11111 ۳ 8 7/0 1301 اادو زد 61۱ ۱۳۳0 [ 1 ویو زره ۱۱۹۵ 2 ۲۳۵ 3 ۵۳231 ۷ 10 [2050./ 5 48 116 [وزیه هه [ماویا 11 ورد وا 1 111و ۲۱ 1 6 دزی نی اور با ماو ری اه 511 [(۱۵ هار ۵0 3( 10 60 وا با رد۱۳ [[ ۲۵۲۵۵ ]| : ۸1 -------- صفحهٔ بعد -------- 1 3 3 3 3 ۳ ۳ 3 ح 7 5 نام سد رن ۲۳۵۵۵۹ 17| 5 ۳۱۳۳5 حعل ۲۵۱۳۵۵۲۳۵۹۵ 7۳110 [ ۲۱۵0۵7۲۵ ۲۱ 107۳ 0 ۳۱۳۵۱۵ 60۲00 [[[ 001۳۵ ۷۳۳ 0 5 ما ۳؟ئ ۵ 106۳۵ 13 0( 50 ۲۳۵۱۱۱ ۹۵۱ ۳( 4۵ ۸۲۱۵ زواوی زد 105 ۳0۲۱۶ نجارد زرا ۱ جار واه [55 ۳1۵18070۷۳۷ پاآوودی ب با ک؟ک؟ئ؟ (110007) 001۵1811۵7 ۶۲ ۳۳۹۱۱۳۱۵ (1۷۷) 10۱ 100513 (10۱۵۲) 001۵1811۵7 4 ۸1۱8۵6 او( یگ روا یرو واه 3 ارو نبا -------- صفحهٔ بعد -------- ج 7 0 32 3 : ] نام سد ناریا ده -------- صفحهٔ بعد -------- 1 3 3 3 3 ۳ ۳ 3 ح 7 5 نام سد ار 5 0۳3 533 [ن ۵۱۱۱۱۵۱۱۹۵ زاو 0 (واین ره ۳132۹ ید۷8۱۹ شخ ناه ۸۱۹ 1۳3 ۱۷۱۷۹1۵ 11 و۹۹۱ ۷۷۲۵۵ |۸۱ 13۲ یزرو ان و ها 0۵ 1188 [ 201۵7۵ ۳008 0( 57 ۵1۷ 6121/۹۵[ ۳ان] ۳1۵ 3 ۵5 که.] 1 0 5۵۳ [1۹۵124 5۵۳ ۷۳5 ۳۵۵5 05] ۳05( 4 .ل ۲۳۵۵۱۹۵۵ رانا 8 [[1۳18010 کل |0۲۲۵ ۵ دام 110۳ 1۳3۵5 -------- صفحهٔ بعد -------- 3 8 7 8 9 [ : ] نام سد ذاررا یه 110 ا۲۱ 1 آ 1402 ل5 40 ۵ ۸۱ اش ۸10۵|0۵ ۸11 ۵ ۲۱ نانک 50۵۵ |[ ۸ 6 آه 1۱۱۳ [1111 8 «آت|1۵ ۲۱ ۵ ۵۱ باق ارو 1 ره رد5 1331 0( 11 اوه ۷8:۱۱ ازددا5 با واه 1 رد ۱٩ ۸/۵۱‏ 00 (لزی؟ ((5) [[ صخححد) | 8 1۳۵۲6 ۱000۲] نها ۱۷۵۵۱ 0 د(] ۱۵۵۱ 7۲ زا1۵02 ورام [نزووروه 0[ 5۵ 1 ۲۳۵2۵۱۳۵۱۵ خ[۱(م )۲ )۲ دمارد ایا 0 11۲6[ او ان موی هه نها -------- صفحهٔ بعد -------- 1 3 3 3 3 ۳ ۳ 3 ح 7 5 نام سد داررانیه روزیی تخد ره ۳0 10 011 |۳۲۵۵ ۸1۵۱ 0(] با و6 ۱۹ ۸۲۵0 ۳۵30 ۵ 50۳۱۳۵۶ (10 0 ایند دا وه و۱ 1۵ ۱۷۱۵۱۹15 12۳ ۱۱ [ ۳۵11۵7 ) ]| ۸11۵131070 [۵۵: ۲۹۳۵۳۳ ۲۱ 0) ال 10ان ۲۵۳ | عل مه اط اناد ۲ جوا هنوزد که وی اه |10۳۵ دن0] ۶۵10-۲4 |630۵ ۵۵| 1۱0۳۵۵ 17۵16-610 4 ال 1۳۵۳۵ ۳1 با ۵ رو ورد ۱ 5۱0۲۲۵ ۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ ج 7 0 32 3 : 1 نام سد دار (وایوا بو ها رز دوه 1۳1۵۶۳ عل ۳۵۵۳۱۵ 1۵ ۷۵1 از 0۵:15 4 530۱8 و۵11 زو و [] 1۳2۵ 1.3 ۲۵ ۲۳۵ [5۵ ۱1۵2 7 1۳۵8 1٩ ۱[ ۱۳03 [۵ 12000۵ [) 5 ارو 001 [1 و [[[ ۲۵۲۱۱۵۵ 600 [ رن ۸ (داک اه ها ها ]1[ بان ۸ [[ زا۵۱۵۳ باه ۱۱۱ 5 8 ون وه 1۳ ]1[ ۲۵۵ 6111۱۱11 ۱180 ک3۳2 (م5:10 5و (8 -------- صفحهٔ بعد -------- 1 3 3 3 3 ۳ ۳ 3 ح 7 5 نام سد ار [-30(/1127] ۳۴۳۵|50 نعد‌ک۸ [آو زگ 01 601۵5 ۳ ماد |۴۵ هل ۱ [[۵ ۸۷ ۹5310 رت 70112۳0 ۳ ۲۳:۱۵ ۲۲۳0۵۱ 01 ( ۱1 ۲ 133۳۵۳۲۵ 125 |[ با۵ 1۹ «اکه ۱۷۷ 10۱۷۲۸ 10۵۲ ۲۳۱۵۹6 ۴ 1 11۷۳۲ 1۲100500 ما ۳۵۱۵۲۹۵۵ 10 (]۲۶*5 ۲۳۲۵۵ 0عع2] [|[27۲۵) ۵۹) ۱۷۷۱۳۱۵۲۵۹۱۵۲ (۳:۵۱۵ ۲۰ ۸137 ۲12۳۷ 5۳۵۷ 12 60۳۵| ۴ ۲10۲1 ۳۵۲۴ 5 ۲۱۳۵ 65 عا7ا له ]| 11۵۵16۵ ۷( - بن‌ها5 ۴ 1۳۵۷ ۵۹ ۲:۱۳۵۲ ما۳ 0 110۲۱۵ 111۱۳6۶ -------- صفحهٔ بعد -------- 5 ج 7 0 32 3 : 1 نام سد بذاررا نی )۲ ۳۵(۵۳1۱0 ناور اه ۴ ۸1۱0|2۵ ۴ ۲۱۵۵۳ ) 710 1 )۲ ]1 رورش ۵ ان ما ورد وه ۳۳0 021 5 ۸10۳۵۱۵ ۵1 1۵۳۳۱ 5206 130111 0 لا ماانا) |[ 030۱ 6۳ ۱۷۱110 ۱۵۵8 ۱۱۲۶ 0 ۵ [5 ۳0 0 دک ۹ 50۳۱۳۵۶ ۳ 110۳0۳ 00 ۲۱0 ۲۹۱۵ ۳:(] با درز ۱6 با وروی( ما رطانره ره 2 ۸۷۱ 12006 8 ۸ 0 1۱۵۳۵ 0 1۳۳۵ 4[ 2(] ٩0۵۳۵ ۵۵ 2 ۳۵4 5۵۳۵ 2 1۳۵0 50۳۵ 8 6اه(1] -------- صفحهٔ بعد -------- مشخصات تعدادی از سدهای وزنی بتن غلتکی ابران و جهان |۳۸] ۹ 1 ۳( 1۱ 07 زونه 00 ی سجه هم مخ ت گ ک ۹ -------- صفحهٔ بعد -------- منابع و مراجع و۵1( ۳۷۹ منابع و مراجع ۱(- مشخصات فنی عمومی سدهاء ضابطه شماره ۲۳۹۹ سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورء ۰.۱۳۹۲ ۲- آیین‌نامه سازه‌های بتنی حجیم. ضابطه شماره ۳۴۳۴ سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور ۱۳۸۵ ۳ آیین‌نامه بتن ایران» ضابطه شماره ۱۳۰ سازمان مدیریت 0 برنامه‌ریزی کشور ۱۳/۸۲۳ ۴- هنسن و راینهارد. مترجم: بندار د.. «سدهای بتن غلتکی»». نشریه شماره ۱۴ کمیته ملی سدهای بزرگ ایران. ۳۷۶ ۸ بندار د.. «پوزولان‌های طبیعی 9 اثر آن‌ها بر خواص بتن تازه 0 سخت شده»» انجمن بتن ایران؛ سال سوم شماره ۶- قاضی مرادی ا.. "«ارزیابی پوزولان‌های ایران»» مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن, نشریه شماره ۰۱۵۲ ۰.۱۳۷۱ ۷- جبروتی م.ر. منوچهری دانا ف. «بررسی استفاده از پوزولان‌های طبیعی در صنعت سدسازی»» نشریه شماره ۷۳ مطالعات تحلیلی ارزیابی ایمنی سدها». فصلنامه شماره ۴۸ شرکت مهاب قدس, صفحات ۱۶ تا ۲۵ پاییز ۰.۱۳۸۸ ۰-البهشتی ن. «ویژگی ابزار دقیق سدهای بتنی - مطالعه موردی سد کارون ۴»» مجموعه مقالات کنفرانس ملی نیروگاه‌های آبی کشور صفحات ۱۰۰۴ 5 ۱۳ ۰ 9۱ ۳/۸۲ ۰ ,1810۳165 عققه 200 27 ۳۵ اه عاها5 - حصسعل عاعحودمه عا دم |ام ,126 جفعاابظ 100110 -13 428 1۳-1 0۲ 2۵7 6 ۲اه عاهاک ,۳۵۳۵۹۵ ۲11۵0۵0 ۳۵۱۹۵۵ مان 13012 بنماهاهعه< نطادممعناک -14 ۰ 2020[ ۰ ,۸۹0012165 ک قاس ۱/210 0208 معط ام ما۲0 3۳۲۰ ماع -15 ۰ ,عاع 00۳ ۳۵۹5 0۳۵۵060 ۰۳۵۱۱۵۳ ,207.599 آ۸0 -16 ۳۵27 - م[باه۳ م52 ,10105 6ل 0110۵ مادم ۵060 ۵[10-0 اه عکد ۲۵۵ بط ۳ مام و۸ -17 19098 -10[161 :20 560100 ,3۵۵006 0210108 60۳۹1۳0۵ ۲۵۳۵۲۵ مب( ۵ و08 ۳ له ۱8-5 ,۰ عاع ۵۳۲ ۲0۳۵۵۵ ۷۷/۵۹11۵210 بعاع 0 0-0۵۵0 [[۵ ۰*۹ ,1110-2-2006 ۳۵ بک م۳ اه عم بش۸ کنا -19 2000 6۵ 00۶1 1۵۳ 00۳۳۵۲۵ 1۵۳ 0۳۵006 ۹1۵۵۵۲۵ ,۱110-2-2000 ۳۵۲ بک ۳ که قمم) و۸ کناآ -20 4 ما1 ۷۷۵۶1۳۵210 ,51۳۳۵ 40 ,18 60۵۵ 0۲ امخدمه هه صعون ۰ ۷ ۳۵۵۳۵6 بظ اامطا هط یگ ۵۹۵۵ -21 4 ب5۸ل] ,111105 بط012110مکک۸ اصع 00 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸۰ ۹/۳۰ راهنمای طراحی سدهای وزنی بتن غلتکی 156-165 ععق2م ,8 |۷۵ ۳۳۵۵۵۵۵ باهم 0[ آ0ا۸ مدمه که طاعهاد عازحس ۲ ۰ بل اعقطامه -22 1۱90۹4 از ۸ ,۲0۱۳۵ ,ک 2ل 2۳60 ز۵ و۵۹ 13162110۵ بف 1 طامم۵۸ ۳ ۰۷/۰ یمان تال 50۳20 -23 ۱907 40 0۲۹۲۳۲1۵ 065180 10۳ کع المع مفصعل آاهمک ,ف0ه0 عیها 0۵ ععاا 0 ۳۳ -24 ۰ ,۳۳۵6 11101110118 111101 بعلاوا5 باق هل 1 هجع ۳ک۲طظا ااهد 1۵۳ هتسه جعن ۰ 20 نمدکش۸ ص06 ۵۵۵ا۳۵۳۸ -25 2003 8 ۲60 ۲۵۵۵ 506 ۵۵ 00010061 1۳۵۳۲ 200 مه اعد ۵۲ ۰1۵۷۵0۵۹ بش۸ ۳۵۳۵۵ -26 (0-ع16) 0۳۵۲۵ 00۳۵۵0 عمط ۵۵ جصاف وم رگ 1۵110۵ 6۱۳۵ ۳۵ ۵۲ ۲۳۵۵۳0۵ ۰ ,69-93 ععقم 7۵38022-5020 ۰ 00۳۳۱6 ۵۲ کاکواه 20 ۹۵0 ,1۱10-2-2100 ۳۵۲ ,۳۵۱5 مه دمم بش۸ کناآ-27 ۰ معا ۷۷۵5۱۵10 ۰ ما1 ۷۷/۵51۵2100 باعل هل ۲۵۷ ,۱110-2-2200 ۳۵ ,۳۵۱۵۵۲۹۰ اه دمم و۸ کنا] -28 40 ۲۵16۳۴ 1۵۲ 0۳۵۷18100 معافعل علداهگ ۱110-2-12 ۳۳ ,۳۵۱5 که دمم بش۸ کنا -29 5۰ معا ۷۷۵۹۳۳۵0 + فصعل عاعحدم ۲۳۵0111101100 200 0۳۹0۵ مصعاکعل 1۵۳ ع ما ماه صعل 0ممد ۰۸۵ مظ با مفمعل -30 ۰ ,۷۵۳6 ۳0۷۷ 00۳66 ۵۵5 آ0 نود |1۵ ,11۱10-2-542 ]۳ ,۳۵۱۵۵۲۵ که کم و۸ کناآ -1د3 م10 ۷۷/۵۹11۵210 5 0۳۴ 03008 ۵۵ ۲۵۱۲۵۳۲۵۲۵۳ 200 ,۵۳86 ۷۵1۵ ,۲۵۳۵۱۵۶ ۵۲ ۳۵۵۲ ,2۳95 207 آ۸)0 -32 ۰ ۵۵۲۵۷۵۵ مادم 6 0۴ عاکعل ۲۵1۹1۵01 ععاه 027130 1۵۳ کزکواه 2 60زا منک ما۸ 60۲۵ 200 م6 ۳۵۷۵۵ -33 ۰ ,بزع|عا 0 ,۵1110۳۵ 01 و۹ 101۷] ,ق هل 8۳۵ |51۳۵ 106 0۲ |10۳۵ ب 8 12 2۲21 ع6اع 0 اه معنحعل امقاداهی ۳۵۳۵۵۵۲۵ پا بش۸ 0۲۵ -34 ۸٩), 104)5 1 6(, ۰‏ ,121۷18100 6 0۴ کلکوا2 20 ۵۷۳۵۵ ۰11۵-1۹0۷ ,1110-2-605[1 ۳۵ ,۳۵۱۵۵۵۲۹ که کم00۳ و۸ کنا -5د3 ۰ معا ۷۷۵51182100 51۳ ۳۷۵۵۵۵ ۰ ۵10۲8 200 1311۵10 (120 ام )۰ ,۳۳۹۲ -36 00۳۳۵۵ 1۵۳ ۰۹1۹۳1۵10۵ ,1110-24300 ۳۲۵۲ ,۳۵5 هم کم و۸ کنا -7د3 ۰ م10 ۷۷/۵۹11۵210 ۰ ,]۷۷/۳5 [0102 ,دروم۳ عدااانهم0) هوکش ک جشا 1 ۱/۵100 -36 -------- صفحهٔ بعد -------- خواننده گرامی امور نظام فنی و اجرایی سازمان برنامه و بودجه کشورء با گذشت بیش از چهل سال فعالیت تحقیقاتی و مطالعاتی خود. افزون بر هفتصد عنوان نشریه تخصصی - فنی, در قالب آیین‌نامه. ضابطه, معیارء دستورالعمل, مشخصات فنی عمومی و مقاله, به‌صورت تالیف و ترجمه. تهیه و ابلاغ کرده است. ضابطه حاضر در راستای موارد یاد شده تهیه شده. تا در راه نیل به توسعه و گسترش علوم در کشور و بهبود فعالیت‌های عمرانی به کار برده شود. فهرست نشریات منتشر شده در سال‌های اخیر در سایت اینترنتی 116721711211111.1۳ قابل دستیابی می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- 8 ۱۱/11۵۶ ۹۵۰ ۱۰ ۱۷ ما۸ 72۸/10) 7۸00۳ 8 مزع 06010 200 (۳:۳۵16615 ۵ ]۲0/۶۵1 1 ۸1131۲ ۳۳۵۵۲۱۷۵ 200 1601۵ اه 120 6 2 [ 1661۵ ,۵با۵ 0۲ عم ابه زمی۸ 2 ۷۷۵۵۳ 0۲ ۲۵۵ 1 ۸1۲131۲ 40 16031621 ۳۵16618۰ 10۳2۵1۵۵26 گ 1۳۳12210 ۳۳۹۵۵۳۲۱۵ 1 ۸1121۳5 ۳۵۵۲۱۷۵ ۸۱ ۷ ۵۹۵۲ ۹۱۵۵۲۱۱6۲۵: ۸|1۳7۵ 101۵۱ ۳۵۲7۵6 ۸۵21۵72176727211 50۵۷۵۵ ۷۷۵10001 1 -------- صفحهٔ بعد -------- 0 01 00۳16 116-۳:011 ۲[ 1۵۲۹۷۵۲۵۲ ۳۳۹۵۵۷۱ 1۵۳ ع0اعلنای | ۳0۰723] ۹5ع۳۲۹[۵ 10[ 08۹۳:) 5 00۹1۱۵۵ 60055 ۵ ۱1۵ ۳۳۵۵۲۱۷۵ [عاع ۸10 ۲2110 :6 م۳۳۵([00 :0۱۱1۷۱۳۲۶۲۲ ک ۸۷۱۱۲۹ 65 1 1 ۳۳ ۳۵10۲5 ۵8 00۹1 کحل0م 6 ۱/1۵۳۵ 01 1اع2] ۱1۵۳۵۳۹۵۵ 1 ۵۶۵ع ۱/002۲ 13701۵1 8 ا 0 1۵ ۹56 .8 0-0568 ۳۵۳5 ۹220-1۵۳۵ 68 60013۳2 ۳5 5 13 56 ۱ ۳۵۱۵۲ ع هب0 0 ۳27 ۸۵۵ [1 ۸1 ۱10۵11۵1۵۵ ۳۵۳1۵۵۵ 1۵ 56 ۱۰ ۳۵۱5 8 اه کلم 6 ۱/۵۳۵۳ 40۵ 5۳۵۶۲۱ ۱/1۵۵ ۳8 5 ۲1۷۵۵16 1 ۹6۰ ۱۰ ۳۵۱۵5 8اه فکلمای ۵ ۱13 [ ۳۳۵۷۵۱ ۸۳۱1۳ 8 آ ۲00 1 56 8۵ ۳۵1۵8 8 ابا 0 کلم 6 ۱/۵۳۵ [1 1 167۵ ۱/0۵1۵۳۳۵۵ 0۵7۲۵۳ ۳021/۱ 4 ۵۳۵/۱ یا ملک مه 8 5۵۱۵۳ ۰۱ 65 ۵1 ۵۵۵۳1۳۵۳ ۳ ۵2021(۵01/۱ ۵۳۲۵۳ ۵۳۵/۱ یا ملک ۹0با 8 5۲61۱۵۳ 1۳۳ 1 56 1 (٩با0‏ 1 ۲1281۳000 زا۲۱۵6 0123۲ 601۸ ۵۵1/۱ یا ملک 1۹00 8 501۵۳ ۱ 65 1 5 0 8۳۵11۵ ۳۵۱065 8 00۹ کلم 6 ۱/۵۳۵ [۸۵5 ۱/1۵1۳ ۸۳۲۳۱۵ او و۱۱1 ]۲100۳ -ع- ۳۵۵ ٩۹۷۵۵۲۷۱۹۵۲۷ 0۰: 1211 07 ۳۳۵۵1266 1 ۲۳ ۱ 0[ ۳8 50۷۵۵ ۱10۳۵۳۳۵2 1 1۳۵۵ ۷۷/۵۵۲ 200 ۳0۳۷۵۲ 101006 ۱۰ ۹6 1۵ ۲10۵|16 5 0 [ ار 8 ]از ۲۳ [110181۳1۵ ۲0511۳۷۵ 3001 1 ۳۵۲۵۵ و ۲0111۲2110 6: [۱/0012102 ۱1 ۹۵۰ ۱/۰ 0۳58 005 ای ۵0-۳ ۱/۵۳ ۵ ۲130101 ۱/۵50۵ ۳ ۳5 8 ]0 ۵۵ ۳۳ 111 ۲۵۱ 5۳۵۵ 161 ۵۹۲۱ 17۵ 40 ۲00۳۹1۳۲110 1 56 ۱/۰ 36۹0۲۲۵1 ۷۷/۵103 113۵0 017 50۵۷۵۵ 1 مآ]۲عع[۳۳۵ 0 0 658 ۷۷/۵1۳ 1 ۹۵۰ ۱/۰ 5 00۹11۵۵6 ,3۷3-۸] ۲61 1۵6۲ ۱/0۵1۵۳۳۵۵ 8 (ع[1۲1۵۵) [ 3612 ۲1۷۵۳۵۱۱۶ 1۵ ۹6۰ ۱۰ 40 ۷۷/۵10۲ -۳:۵۲۵۷ 01 ۱111۵1۷ [40 221 ] ۳8 ۳۳۵[05 20 51۵0208 ۷۷/۵۹10۵10۲ ۹( 08 1۵ ۲ 5 ع ااباف0) ,3209 ۸512 167۵ ۱/0۵1۵۳۳۹۵۵ - ۳۵1۵۲1۵ ]01 1 50 ۱۰ 40 ۷۷/۵10۴ -۳۵۲۵۱ 0۲ ۱/11۵1 [ ۳۵1 ۱216 ۷۷/۵۹10۵10۲ 51۵0208 20 ۳۳۵[05 ۷۷/۵16 8 (۹ -------- صفحهٔ بعد -------- 1 0 ,۳100|65 هکل ,م۳۵65 ۵1۵ بکزقهط آهعنطام دما نام 0۳0۹1۵6 ما فلز نله ۳۵0۳۹ کلط ]۲ ۰ 2۲۵۷1۲۷ ۲۲ او ۷۵ ال آ0 |0۳۵۱ 0۵110 200 ,0۳۹1۵6۳۵11005 6 042 2۲۵۷۷ ۴ 20070۳۵۵ 1۳۵ اه 50100000 1۵۳ دهم ۵۵ 0۳01۵6 نمی کلطا اه عاصامه 1۳۸۵ 40 0ع518عل هل ۲اه فاصامم با ۳0۷1۵6۹5 ماه | هل ۵ط) اه عدممسم مه کصمناناومم اند ۵طا ما ع همم م0 + 4۵ 1۳6 ]۷1 121112۳ 62166 20 1۵۳ 0۳۵10211005 ۲0۹1۳10۵ 21102 ۲۹1۲۵۵ 1۳۵ 0۳0۷1۵65 از بط علمم ۹۱۵4۵0 ۵ که ام دز عااعلمی معنحعل کلط هام۸ ۰( م16 1) 13001205 موزل ۵ 11۵110 200 ۵1100۵ ۳۵ 0۵ 2560 1300۳۶5 اد 200 کعصد0|0) 40 00۹106۳۵11005 012۵8 ۳)ا ازع ۳۵ 0۷5 باصن عصاعلنی معنحعل عنطا ۳۵۲ عام۵ ۵ ۷۵۳۵ کل 1۲ لب معاععل کلطا 1۵ لا ۵1 2۳6 که 51۳ 200۳16۵1 02۵0 ۳۵ که 0۳۱۵5 -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- 0۶ 11۵۵۲ 1۹12۳16 ]8006۲ وص2 ۲۱۵۵ ۰ ۰ ۰ ۰ (691۶0 ۷14161106 0 [|۵۲ )0۱(21[ 0۵ 58 (ع:)1) 0/5 /( آ0 ۱/111۹ 40 166۳1621 1۵۳ 100۷ 01۲ 0106 5 16۷10016۳ 11۳8۹1۳۵ 5ا[۳۳۵ 20 51۵۳205 ۷۷/28102۵10 20 ۷۷/۵16۲ 40 160111621 01 1602716 دادن نج ازع ۵اه وا را وا نماد ۱۱ 3۳ 2017 -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- این ضابطه با عنوان «راهنمای طراحی سدهای وزنی بتن غلتکی» با هدف ارائه و بتن غلتکیء اصول طراحی» و ملاحظات اجرایی و کنترل کیفی انواع مختلف سدهای وزنی بتن غلتکی و با بهره‌گیری از تجارب کارشناسی و آموزه‌های کسب شده از پروژه‌های اجرا شده در سطح کشور, استانداردهای معتبر بین‌المللی, و متناسب با شرایط و امکانات طبیعی کشور تهیه