سازمان ممدیریت و برنامه‌ریزی کشور

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. حمهوری اسلامی ابران سازمان ممدیریت و برنامه‌ریزی کشور فهرست خدمات و دستورالعمل بررسی‌های مایطه شماره ۶۱۸ سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور وزارت صنعت, معدن و نجارت مهاونت آمور معادن و صنایع مهدنی امور نغلام ض مد دیق مور تام ی دفتر نغقارت و بهره‌برداری 33ی3333ی3ی([3[ ادا ۱۱۱۱۱۱۱ هه ۱۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- محمد باقر نوبخت بسم ت‌هعتعالی بخشنامه به دستگا ت‌هاهای اجرایی، مهندسان مشاور و پیمانکاران شماره:94/22276 :عتاریخ1394/02/22 :موضوع فهرست خدمات و دستورالعمل بررس ت‌یاهای چا ت‌هپیمایی به استناد ماده )23 ) ( قانون برنامه و بودجه و مواد6 ) ( و7( آیی ت‌ننهامه اسهتاندارداهای اجرایهی طر ت‌حاههای عمرانی - مصوب سال1352 ت‌بنامه شهماره و در چارچوب نظام فنی و اجرایی کشور )موضوع عتصوی42339/ت 33497 اهه مورخ20 / 4 / 1385 اهیأت محترم وزیران(، به پیوست ضابطه شماره618 امور نظام فنی، با عنههوان » فهرست خدمات و دستورالعمل بررس ه‌یاهای چا ه‌هیپیمایی « از نوع گروه سوم ابل غ م ت‌یشود. رعایت مفاد این ضابطه در صورت نداشتن ضوابط بهتر، از عتاریخ 01 / 06 / 1394 . الزامی است امور نظام فنی اجرایی این سازمان ت‌تکننده نظرات و پیشنهاداهای اصلیحی در مورد مفاد دریاف این ضابطه بوده و اصلیحات لزم را اعلم خوااهد کرد . ش ش: سازمان مشدیشیتش وش بشان زیر‌همشریش ی ک شور ریاست جشمهور ی رییس سازمان -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- اصلاح مدارک فنی امور نظام فنی اجرایی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورء با استفاده از نظر کارشناسان برجسته مبادرت به تهیه این نشریه نموده و آن را برای استفاده به جامعه مهندسی کشور عرضه نموده است. با وجود تلاش فراوان» این آثر مصون از ایرادهایی نظیر غلط‌های مفهومی, فنی, ابهام» ایام و اشکالات موضوعی نیست. از اآین‌روء از شما خواندده گرامی صمیمانه تقاضا دارد در صورت مشاهده هرگونه ایدراد وا شکال فد-ی مراتب را به صورت زیر گزار ش فرمایید: (- شماره بند و صفحه موضوع مورد نظر را مشد<صکنید. ۲ ایراد مورد نظر را به صورت خلاصه بیان دارید. ۳ در صورت امکان من اصلاح شده را برای جایگزیدی ار سال نمایید. ۴ زذشمانی خود را برای تما س احتمالی ذکر فرمایید. کارشناسان این آمور نظرهای دریافتی را به دقت مطالعه نموده و اقدام مقتضی را معمول خواهند داشت. ذشانی برای مکاقبه : تهرانء میدان بهارستان, خیابان صفی علیشاه» معاونت برنامه‌ریزی و نظارت ۱ 133۳3333 -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- بسمه تعالی نظام فنی و اجرایی کشور (مصوبه شماره۴۲۳۳۹/ ت ۳۳۴۹۷ هه مورخ ۱۳۸۵/۴/۲۰ هیات وزیران) به کارگیری معیارهاء استانداردها و ضوابط فنی در مراحل تهیه و اجرای طرح و نیز توجه لازم به هزینه‌های نگهداری و بهره‌برداری در قیمت تمام شده طرح‌ها را مورد تاکید جدی قرار داده است و این آمور به استناد ماده ۲۳ قانون برنامه و بودجه و نظام فنی اجرایی کشور وظیفه تهیه و تدوین ضوابط و معیارهای فنی طرحهای توسعه‌ای کشور را به عهده دارد. چاه‌پیمایی یکی از شاخه‌های علم ژئوفیزیک است که پس از حفر گمانه و یا چاه برای شناسایی سنگ‌ها و مواد معدنی واقع در زیر زمین به کار می‌رود. در عملیات اکتشافی» علاوه بر مطالعات زمین‌شناسی» زئوفیزیک سطحی, زئوشیمی و دیگر مطالعات. تعدادی گمانه نیز حفر می‌شود. به منظور انجام مطالعات زمین‌شناسی سطحی از نمونه‌های سنگ و یا رخنمون‌ها استفاده می‌کنند و برای مطالعات زیرسطحی, اطلاعات حاصل از حفریات اکتشافی را به کار می برند. از آنجا که به دلایل تکنیکی و اقتصادی در بعضی موارد مغزه گیری به طور کامل انجام نمی‌گیرد و نیز در حین عملیات حفاری بخشی از مغزه‌ها شسته شده یا خرد می‌شوند و انجام آزمایش‌ها بر روی نمونه‌ها امکان پذیر نیست بنابراین با استفاده از روش های جاه‌پیمایی و اندازه‌گیری پارامترهای فیزیکی به صورت درجا تا حدودی فقدان اطلاعات جبران می‌شوند. پارامترهای مهم قابل دستیابی از اطلاعات نمودارهای چاه‌پیمایی شامل خواص الکتریکی, جرم مخصوص, خواص رادیواکتیوه تخلخل, نسبت اشباع آب و نفت» ضخامت زون تولید. لیتولوژی» نفوذپذیری و نظایر آن‌ها است. در ضابطه "فهرست خدمات 9 دستور العمل بررسی‌های چاه‌پیمایی " نحوه انجام بررسی‌های چاه‌پیمایی تشریح شده است. با همه‌ی تلاش انجام شده قطعا هنوز کاستی‌هایی در متن موجود است که ان‌شاءا... کاربرد عملی و در سطح وسبع این نشریه توسط مهندسان موجبات شناسایی و برطرف نمودن آن‌ها را فراهم خواهد نمود. در پایان» از تلاش و جدیت جناب آقای مهندس غلامحسین حمزه مصطفوی و کارشناسان آمور نظام فنی همچنین جناب آقای دکتر جعفر سرقینی مجری محترم طرح تهیه ضوابط و معیارهای فنی بخش معدن کشور در وزارت صنایع و معادن» کارشناسان دفتر نظارت و بهره‌برداری معادن و متخصصان همکار در امر تهیه و نهایی نمودن این نشریه» تشکر و قدردانی می‌نماید. امید است شاهد توفیق روزافزون همه‌ی این بزرگواران در خدمت به مردم شریف ایران اسلامی باشیم. معاون نظارت راهبردی -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست خدمات و دستورالعمل بررسی‌های چاه‌پیمایی (نشریه شماره ۶۱۸) مجری طرح آقای جعفر سرقینی معاون آمور معادن و صنایع معدنی < وزارت صنایع و معادن تهیه پیش‌نویس اصلی ُقای مهندس حسین‌علی طاهری اعضای شورای عالی به ترتیب حروف الفبا فرزانه آقا رمضانعلی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور کارشناس ارشد مهندسی صنایع سیف ا... آمیری وزارت صنعت» معدن و تجارت کارشناس ارشد مهندسی صنایع بهروز برنا سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور کارشناس مهندسی معدن محمد پریزادی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور کارشناس آرشد مهندسی معدن عبدالعلی حقیقی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور کارشناس ارشد زمین‌شناسی جعفر سرقینی وزارت صنعت» معدن و تجارت دکتری مهندسی فرآوری مواد معدنی علیرضا غیائوند وزارت صنعتء معدن و تجارت کارشناس ارشد زمین‌شناسی اقتصادی حسن مدنی دانشگاه صنعتی امیر کبیر کارشناس آرشد مهندسی معدن اعضای کار گروه اکتشاف به ترتیب حروف الفبا علی اصغرزاده سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران کارشناس ارشد مهندسی معدن بهروز برنا سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور کارشناس مهندسی معدن علیرضا غیائوند وزارت صنعتء معدن و تجارت کارشناس آرشد زمین‌شناسی اقتصادی عبدالمجید یعقوب‌پور دانشگاه تربیت معلم دکترای زمین‌شناسی اقتصادی اعضای کار گروه تنظیم و تدوین به ترتیب حروف الفبا آقای مهدی ایران‌نژاد دانشگاه صنعتی امیر کبیر دکترای مهندسی فرآوری مواد معدنی بهرام رضایی دانشگاه صنعتی امیر کبیر دکترای مهندسی فرآأوری مواد معدنی علیرضا غیائوند وزارت صنعتء معدن و تجارت کارشناس ارشد زمین‌شناسی اقتصادی حسن مدنی دانشگاه صنعتی امیر کبیر کارشناس آرشد مهندسی معدن بهزاد مهرابی دانشگاه خوارزمی دکترای زمین‌شناسی اقتصادی اعضای گروه هدایت و راهبری پروژه خانم فرزانه آقارمضانعلی رئیس گروه آمور نظام فنی آقای علیرضا غیائوند رئیس گروه ضوابط و معیارهای معاونت امور معادن و صنایع معدنی آقای علیرضا فلسفی کارشناس عمران آمور نظام فنی پیش‌نویس این گزارش توسط آقایان مهندس علی محمدی جوآبادی, مهندس احمد سمنانی‌نژاد و مهندس ابراهیم شاهین تهیه شده و پس از بررسی و تایید توسط کارگروه اکتشاف» به تصویب شورای عالی برنامه رسیده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۲- رده‌بندی روش‌ها را ار را را ار را را ار ار را ار ار را ار رن رن رن یر ری تر تر کر تا تا ات ترا تا ترا یا ار تا تا تا تا تا ی ار تا تا تا ترا ار تا ار ار یشزیگنا ای یعیبط یاهرتماراپ ساسا رب یدنب‌هدر -۲۳-۲-۱ ۲-۲-۲- رده‌بندی بر اساس اصول فیزیکی و منشا نگارها وم مه همم ۳-۲- روش‌های الکتریکی مهو موم ۳-۳-۲- پتانسیل خودزا و ۴-۲- نمودارگیرهای صوتی ی ۱-۴-۲- نگاربرداری صوتی مه ۲-۴-۲- نگاربرداری دامنه صوی را ات ات ان رای را را را را ار ار ی ری یر رن را یر ار ار رن رت رن ری ۵-۲- نمودارگیرهای مغناطیسی مش ۶-۲- نمودارگیرهای رادیوا کتیو ی ی ری ری ی ۱-۶-۲ - نمودار گیرهای پرتو گاما و ۲-۶-۲ نمودارگیر طیف‌سنجی پرتو گاما ( ۸071 0۳ ۸105) و ۳-۶-۲ نمودارگیر جرم مخصوص (نگار گاما-گاما) او یی ۴-۶-۲ نمودار گیرهای نوترون (اندازه‌گیری شاخص هیدروژن) و ۷-۲- نمودارگیرهای فیزیکی ام ۱-۷-۲ - نمودار گیرهای دما و ۲-۷-۲ نمودارگیرهای انحراف‌سنجی چاه یا گمانه و ۳-۷-۲- نمودار گیر قطرسنجی و و ۸-۲- معرفی بخش‌های مختلف دستگاه چاه‌پیمایی بر ی ۱-۸-۲- سیستم مرکزی یا پردازنده یر ۲-۸-۲ وینچ ام ۱۱ ۱۵ ۱۷ ۱۸ ۱۸ ۱۸ ۱۹ ۳۱ ۲۲ ۲۲ ۳۳ ۳۳ ۲۴ ۳۵ ۲۶ ۲۶ ۳۸ ۳۸ ۳۹ ۳۱ ۳۱ ۳۳ ۳۴ ۳۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲- ۴- طراحی روش‌های جچاه‌پیمایی و ۳-۴- دستورالعمل طراحی و ترکیب روش‌های جاه‌پیمایی در اکتشاف زغال‌سنگ و ۱-۳-۴ نگارهای اصلی و ۳-۳-۴ نگارهای کمکی و ۱-۴-۴- نگارهای اصلی و همم ۲-۴-۴- نگارهای کمکی و و همم ۳-۵-۴ نگارهای عمومی و فصل ۵- فهرست خدمات عملیات چاه‌پیمایی یی یر ۲-۵- فهرست خدمات اکتشاف زغال‌سنگ و ۳-۵- فهرست خدمات اکتشاف آهن بر ی ی ریب ی ی ۴-۵- فهرست خدمات اکتشاف کانسارهای سولفیدی همم فصل 1- دستورالعمل اجرایی, کنترل‌های کیفی و کمی و چک‌لیست خدمات ری ۱-۴- ۶- چک‌لیست ارزشیابی پیمانکار ام ۲-۴-۶- چک‌لیست برداشت چاه دم ۳-۴-۶- چک‌لیست تفسیر چاه‌ها ما ۴-۴-۶- چک‌لیست نهایی خدمات و فصل ۷- دستورالعمل‌های تعبیر و تفسیر اطلاعات چاه‌پیمایی» تهیه نقشه‌ها و ستون چاه‌ها ی ۳۹ ۳۹ ۳۹ ۴ ۴ ۴ ۴ ۴ ۴ ۳۱ ۳۱ ۳۱ ۳۱ ۳۱ ۳ ۴۵ ۳۵ ۴۶ ۳۷ ان ۸8 ۸8 [(۸8 ۸2 1۲ اا(۸ و۸ و۸ هه ۵۷ ۷ ۷ ۵۸ ۵۸ ۵۸ ۵۸ ۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ۵-۷- نقشه‌ها و ستون‌های لیتولوژی دم فصل ۸- دستورالعمل ترمیه گزارزش چاه‌پیمایی دمم ۸ آشنایی و ۲- ۹- دامنه کاربرد موم ۳-۹- الزامات حفاظت در برابر اشعه موم مش ۸۹ 1۱ ۶۳ ۶۳ ۶۳ ۶۳ ۶۳ ۶۴ ۹۵ ۶۷ ۶۷ ۶۷ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۱ کلیات -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- کلیات ۳ ۱-۱- آشنایی معمولا" در اکتشافات. علاوه بر مطالعات زمین‌شناسی,» ژئوفیزیک سطحی» ژئوشیمی و دیگر مطالعات» ترانشه. تونل‌های اکتشافی و گمانه‌های زیادی حفر می‌شود. به منظور انجام مطالعات زمین‌شناسی در روی سطح زمین از نمونه‌های سنگ و یا رخنمون‌ها استفاده می‌کنند و در زیر سطح زمین» نمونه‌گیری از مغزه‌ها و تکه‌های سنگی که از حفاری به دست می‌آیند انجام می‌شود. بر روی این نمونه‌ها آزمایش‌های متعددی انجام می‌گیرد و اطلاعات زیادی به دست می‌آید. متاسفانه بنا به دلایل تکنیکی و اقتصادی در بعضی مواقع مغزه‌گیری در برخی سازندها مشکل یا غیرممکن است چون در حین عملیات حفاری برخی از مغزه‌ها شسته شده یا خرد می‌شوند و انجام آزمایش‌ها بر روی نمونه‌ها امکان‌پذیر نیست. این نقص باید به طریقی جبران شودء این کار با استفاده از روش چاه‌پیمایی و اندازه‌گیری پارامترهای فیزیکی به صورت درجا توسط نمودارگیرها (سوندها ) و یا سایر دستگاه‌های دیگری که فقدان اطلاعات را جبران می‌کنند. انجام می‌شود. در مورد اکتشاف مواد معدنی نکته حایز اهمیت این است که آیا ماده معدنی قابل بهره‌برداری است یا خیر؟ حجم ذخیره و دیگر مشخصات آن چگونه است؟ به دلایل زیر لاگ کردن چاه و انجام عملیات چاه‌پیمایی مفید است: - به دست آوردن اطلاعات از مشخصات فیزیکی سنگ‌ها - به دست آوردن اطلاعات از بخش‌های فاقد مغزه چاه - تشخیص مرز لایه‌های زمین‌شناسی - تطبیق اطلاعات بین چاه‌ها اولین استفاده‌کنندگان روش‌های چاه‌پیمایی, تولیدکنندگان نفت بودند که روز به روز استفاده از این روش در اکتشافات نفتی بیشتر شد و سپس به دنبال آن در اکتشافات معدنی و مطالعات زمین‌شناسی مورد استفاده قرار گرفت. در ایران نیز مانند سایر کشورهای تولیدکننده نفت» روش چاه‌پیمایی از گذشته‌های دور مورد استفاده قرار گرفته و در اکتشافات سطحی) و دیگر پارامترهای فیزیکی سنگ مخزن, نقش اساسی را ایقا می‌کند. روش چاه‌پیمایی» پس از مدتی» به حوزه اکتشافات معدنی وارد شد و کمک زیادی در به دست آوردن اطلاعات دقیق‌تر اکتشافی و کاهش ریسک خطاهای اکتشافی و استخراجی ایفا کرد. با داشتن اطلاعات کافی, طراحی استخراجی به صورت دقیق‌تر انجام می‌گیرد و باعث کاهش هزینه‌های استخراج خواهد شد. یکی دیگر از کاربردهای عمده روش چاه‌پیمایی» در حفر چاه‌های آب یا هیدروژئولوژی است که برای ارزیابی تخلخل نفوذپذیری " و شناخت ضخامت لایه‌های آبدار به کار می‌رود. در این نشریه منظور از چاه» گمانه و چاه است. 06 -۱ 10 -۲-۳ ۳۳-11 -------- صفحهٔ بعد -------- ۴ فهر ست خدمات و د سنورااعمل برر سی‌های چاه‌پیمایی ۲-۱- تعاریف چاه‌پیمایی ": یک روش ژئوفیزیکی است که با استفاده از سوندهای درون چاهی اطلاعاتی از وضعیت لایه‌های زیر زمین را که چاه از آن‌ها عبور کرده ارایه می‌دهد. نمودار یا نگاره " چاه: ثبت پیوسته تغییرات یک مشخصه فیزیکی بر حسب عمق در سازندهایی که سوند از آن‌ها عبور می‌کند را نگاره چاه می‌گویند. اندود گل ": به لایه‌ای از گل حفاری که بر روی دیواره چاه در اثر نفوذ آب و گل حفاری ایجاد می‌شود. اندود گل می‌گویند. ناحیه شسته شده *: نواحی از دیواره چاه که گل حفاری به طور کامل در آن نفوذ کرده و آب یا هیدروکربور را عقب رانده ناحیه آغشته : منطقه‌ای از سازند که در اثر عملیات حفاری» گل حفاری در آن نفوذ کرده است. ناحیه بکر": نواحی دور از دیواره چاه که گل حفاری در آن نفوذ نکرده و دست نخورده مانده است. ناحیه حد واسط: منطقه بین ناحیه بکر و شسته شده که در آن منطقهء به مرور از مقدار گل حفاری تراویده کاسته شده و بر آب سازند افزوده می‌شود. تخلخل ": درصدی از حجم کل سنگ که به وسیله فضاهای خالی اشغال شده را تخلخل گویند. تخلخل موثر " بخشی از فضاهای خالی مرتبط به هم که در آن امکان حرکت سیال وجود دارد. نفوذپذیری ْ: قابلیت عبور سیال از فضاهای خالی سازند را نفودپذیری گویند. اشباع "" آب: مقدار آبی که خلل و فرج سنگ را فراگرفته نسبت به حجم کل فضاهای سنگء اشباع آب می‌گویند. سازند تمیز ": به سازندی که فاقد مواد رسی (شیل و مارن) باشد سازند خالص یا تمیز می‌گویند. ه ه ۰ ۱۳ 2۰ ۰ ۰۱ ۵ 3 ۰ . 2 ا۰ ۰ ما۶ ۰ ۵ حَ ثابت زمانی شمارش *: با توجه به تصادفی بودن پرتوزایی موادء میزان پرتوزایی در یک فاصله زمانی انجام می‌گیرد که به آن ثابت زمانی شمارش گویند. ۱- ۷۷۵1| 8 ۲- ]8 غاد ۸1۵ -۳ 2- ۳1۹۵ 6 ۵- 1۷۵06 6 1- ]101 ۷۵06 6 ۷- 11( ۸- ۳:]]۵011۷6 1( ۹- ۳۵۲1۵۳ ۱۰-۳-10 ۱۱-۳ ۱۲- 0162 ۱۳- (۷ ۱۶- 00۹1۵01 ۲011۵۶ 6 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- کلیات ۵ زمان مرده :در اکثر گیرنده‌ها پس از دریافت پالس به وسیله آشکارسازء فاصله زمانی کوتاهی وجود دارد که پالس آشکارسازی نمی‌شود و این زمان کوتاه را زمان مرده آشکارساز گویند. اه ار ۰ ۰ ۰ ۰.۰ س ۸ ۰.۰ ۰ ۰ خ ۰۰ ۰ میکرولوگ : نوعی از سوند الکتریکی است که به دلیل فاصله الکترودی کوچک. برای اندازه‌گیری مقاومت الکتریکی نواحی نردیک به دیواره چاه استفاده می‌شود. : ۹ ۳ ۱ فاصله الکترودی : در آرایش نرمال بین الکترود جریان (۸) و الکترود پتانسیل (۸1) را فاصله الکترودی و در آرایش جانبی فاصله بین الکترود جریان (۸) و نقطه وسط (00) بین دو الکترود پتانسیل (۸1) و (7«) را فاصله الکترودی گویند. در حالت کلی چنانچه سوند دارای یک گیرنده باشد» فاصله بین فرستنده و گیرنده و اگر دارای دو گیرنده باشدء فاصله بین فرستنده و وسط دو گیرنده به عنوان فاصله الکترودی تعریف می‌شود. لاترولوگ *: نوعی از سوندهای الکتریکی است که به دلیل تمرکز جریان, قادر به اندازه‌گیری مقدار مقاومت الکتریکی ناحیه بکر پتانسیل خودزا: پتانسیل ناشی از جریان‌های الکتریکی حاصل از اختلاف درجه شوری گل حفاری و آب سازند است. امواج اولیه یا طولی ": اگر امتداد ارتعاش ذرات محیط با جهت انتشار موج هم سو باشدء موج را طولی یا تراکمی گویند. چ 1 ‌ ۰ اخ ۰ بست ۵ ۰ ۳ ۰ ۳ ع امواج عرضی یا برسی: اگر امتداد ارتعاش ذرات بر جهت انتشار موج عمود باشد. موج را عرضی یا برشی گویند. جرم مخصوص یا چگالی: مقدار جرم موجود در واحد حجم را جرم مخصوص گویند. خودیذیری مغناطیسی ": هر گاه جسمی در میدان مغناطیسی قرار گیردء دارای خاصیت مغناطیسی می‌شود. شدت مغناطیس شدن جسم را با بردار [ نشان می‌دهند. بین میدان به وجود آورنده */ و بردار ز رابطه از - 7/ برقرار است» ضریب / را قابلیت مغناطیس شدن جسم یا خودپذیری مغناطیسی می‌نامند. ی ۸ ۰۰ ۰ س ۰ ۰.۰ ی . ۰ ۰ ی فوتون : امواج الکترومغناطیسی بدون بار که با سرعت نور حرکت می‌کنند و از ذرات بنیادی اتم‌ها محسوب می‌شوند. اه اثر فوتوالکتریک "": برخورد پرتوهای گامای با انرژی پایین (کمتر از 0۷ ۱۵۰) با سازند با عدد از که باعث کند نر فوتوالکتریک ‏ : برخورد پرتوهای گامای با انرژی پایین (کمتر از ۷ع)/ ۱۵۰) با سازند با عدد اتمی کم که باعث کنده شدن الکترون‌های آزاد و جذب پرتو گاما می‌شود. اثر کامیتون !۱: برخورد پرتوهای گامای با انرژی بین 0۷ ۱۵۰ تا ۸/100 ۱.۰۲ با اجسام که با تغییر طول موج و انحراف مسیر پرتوهای گاما و فوتون همراه خواهد شد. 6 1620 -۱ 8 ۱/11۳0 -۲ 8 ۳۱۵01۳۵6 -۳ 8 ۲0اه] -* 5 ۳۳۱۵۲۷ -۵ 5۵ 562۴ -1 (1[1 5206/0111 616 ۱/1۵2 -۷ 0 -۸ ۹٩- 1اه ع01۳۲1ع[ع۵۱0 ۳۳ -۱۰ 1 001010 -۱۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ فهر ست خدمات و د سنورالعمل برر سی‌های چاه‌پیمایی اثر تولید زوج : برخورد پرتوهای گامای با حداقل انرژی *۲۱ به هسته اتم که سبب تبدیل آن به یک الکترون و یک پوزیترون خواهد شد. شیب زمین گرمایی ا: شیب تغییرات دمای سازند (یا گل حفاری) در فواصل مختلفی از عمق‌های مختلف چاه را شیب زمین لایه نفوذپذیر : قسمتی از سازند یا چاه که به دلیل نوع و جنس سنگهء آب یا گل حفاری می‌تواند در آن نفوذ کند. لایه نفوذنا پذیر ": قسمتی از سازند یا چاه که به دلیل نوع و جنس متراکم سنگ» آب و گل حفاری نمی‌تواند در آن نفوذ کند. ۱- ۳۵۱۳ 0 ۲- 00011071۵] 1 ۳- ۳۵۲۵۵ |6۵ 60 ۶- 1100۳۵ [ 6 60 -------- صفحهٔ بعد -------- ِ های جاه‌بیمایی بر 5 کی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- رده‌بندی انواع رو ش‌های چاه پیمایی ۹ ۱-۲- آشنایی به طور کلی پارامترهایی که به وسیله دستگاه‌های چاه‌نگاری ثبت و در تفسیر مورد استفاده قرار می‌گیرند. پارامترهای طبیعی پارامترهایی که از تحریک سازند به دست می‌آیند. تقسیم می‌شود. ۳-۲- رده‌بندی روش‌ها رده‌بندی روش‌های چاه‌پیمایی بر اساس طبیعی یا انگیزشی بودن و یا بر مبنای اصول فیزیکی و منشا نگارها انجام می‌گیرد. ۱-۲-۲- رده‌بندی بر اساس پارامترهای طبیعی یا انگیزشی - پرتو گامای طبیعی " - طیف‌سنجی " پرتوهای گاما - پتانسیل خودزا (51) - اندازه‌گیری دمای " سازند - تعیین قطر چاه ً انحراف‌سنجی " پارامترهای انگیزرشی ناشی از تحریک سازند عبارتند از: - مقاومت ویژه سازند - ثابت دی‌الکتریک (پتانسیل القایی) - سرعت صوت" ۲-۲-۲ رده‌بندی بر اساس اصول فیزیکی و منشا نگارها ۱- ۸010۳۵1 ۲۳ ۳۳ 67 -* و ۱۱۱ 1- ۸/1001 ۷- 5010 8 -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۰ فهر ست خدمات و د سنورااعمل برر سی‌های چاه پیمایی الف- روش‌های الکتریکی - اندازه‌گیری مقاومت ویژه با سیستم‌های الکترودی - اندازه‌گیری رسانایی با سیستم‌های القایی - پتانسیل خودزا (5۳) ب- روش‌های صوتی - نگارهای صوتی پ- روش‌های مغناطیسی ت- نگارهای فیزیکی (اطلاعات چاه, گل حفاری و ساختار چاه) - دماسنحی - انحراف‌سنحی ث- روش‌های رادیواکتیو - نگار گامای طبیعی - نگار جرم مخصوص (گاما-گاما) - نگارهای نوترونی ۳-۲- روش‌های الکتریکی فضای خالی سنگ‌ها معمولا با آب و دیگر سیالاتی پر می‌شود که حاوی مقداری کلرید سدیم و یون‌های دیگر است. به دلیل وجود این مواد حل شده در آب هدایت الکتریکی افزایش و مقاومت ویژه کاهش می‌یاید. عبور جریان الکتریکی در یک سازند بیشتر از میان خلل و فرج آن انجام می‌گیرد. نگارهای الکتریکی یکی از پرکاربردترین نگارهایی هستند که در اکثر مطالعات چاه‌پیمایی مورد استفاده قرار می‌گیرد. اندازه‌گیری مقاومت الکتریکی سازند به دو روش زیر انجام می‌گیرد: - سیستم الکترودی - سیستم القایی " ۱- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- رده‌بددی انواع رو ش‌های چاه پیمابی )۱ ۱-۳-۲- سیستم الکترودی در سیستم‌های الکترودی» جریان از طریق الکترودها به درون سازند ارسال شده و اختلاف پتانسیل بین دو نقطه به وسیله یک سری الکترودهای دیگر اندازه‌گیری می‌شود. ابتدا جریان الکتریکی با فرکانس پایین به وسیله الکترودی که در داخل سوند وجود دارد به داخل سازند فرستاده می‌شود. این شارش جریان, اختلاف پتانسیل و سطوح هم پتانسیلی را ایجاد می‌کند که به وسیله گیرنده‌های مختلفی که در داخل سوند وجود دارند, اختلاف پتانسیل در نقاط مختلف سازند نسبت به الکترود مرجع" واقع در سطح زمین اندازه‌گیری شده و مقاومت ویژه در مناطق مختلف محاسبه می‌شود. برخی از نگارهای متداول مقاومت ویژه عبارتند از: - مقاومت ویژه نرمال " ((1«) و جانبی " (11) - مقاومت ویژه جانبی کوچک " (.۸/1-1) و نگار مقاومت ویژه کوچک" (۷11) - نگار تمرکز یافته جریان کروی * (51) - نگار تمرکز یافته جریان کروی کوچک " (۱1511) نمودارگیرهای با سیستم الکترودی دارای آرایش‌های معمول و پرکاربرد عبارتند از: - آرایش‌های نرمال - آرایش‌های جانبی - آرایش‌های مختلف لاترولوگ - آرایش‌های مختلف میکرولوگ الف - آرایش نرمال در این آرایش فقط یک الکترود جریان (۸) و یک الکترود پتانسیل (۸1) که بر روی سوند قرار گرفته» به داخل چاه فرستاده می‌شود و الکترودهای جریان و پتانسیل دیگر (۷ا , ا) در سطح زمین قرار می‌گیرند (شکل ۱-۲). فاصله بین دو الکترود (۸) و (/۱) فاصله الکترودی نامیده می‌شود که به طور معمول ۱۶ اینچ برای نرمال کوتاه و ۶۴ اینچ برای نرمال بلند است. در این روش ۵۰ پتانسیل اندازه‌گیری شده مربوط به اثر سازندهایی می‌شود که در فاصله (/۲۸۸) از محور چاه قرار دارند. همجنین ۹۰ پتانسیل اندازه‌گیری شده مربوط به اثر سازندهایی است که در ۱۰ برابر فاصله (/۸) قرار دارند و ۱۰/ دیگر به اثر سازندهایی که در خارج این فاصله قرار دارند مربوط می‌شود. در این آرایش» شعاع بررسی به طور قراردادی ۲ برابر فاصله الکترودی تعریف می‌شود. ۱- ۳610۲666 06 ۲- ۸10۳ ۵[ ۳۵1۵11۷1۷ 8 ۳- ]210۵[ ۳۵131۷۷ 8 *۶- ۱1100 258 6- 8 1- 50۳6۲1۵1 ۲۵۹۵۵ 8 28 1۵۵۹۵۵ ولمم ۱/]110-5 -۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ فهر ست خدمات و د سنورااعمل برر سی‌های چاه پیمایی ۱ مس 80609 شکل ۱-۲- شمای آرایش نرمال کاربردهای روش الکتریکی نرمال عبارتند از: - تعیین درصد تخلخل و اشباع‌شدگی از آب در این آرایش یک الکترود جریان (۸) و دو الکترود پتانسیل (1) و (لآ) بر روی سوند نصب هستند و به داخل چاه له ۸ شکل ۲-۲- شمای آرایش جانبی قواعد مربوط به شعاع بررسی عبارتند از: - برای یک آرایش مشخصء وقتی تمامی پارامترها یکسان باشند و فقط فاصله سوند متفاوت باشدء شعاع بررسی برای - برای یک آرایش مشخص, هر چه مقاومت ویژه سازند بیشتر از گل حفاری باشد.ء شعاع بررسی کمتر می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- رده‌بددی انواع رو ش‌های چاه پیمابی ۱۳ تفاوت‌های آرایش‌های نرمال و جانبی عبارتند از: - عمق نفود روش جانبی بیشتر از نرمال است (به طور معمول فاصله الکترودی روش جانبی بیشتر از نرمال است) و در آرایش نرمال به علت فاصله کوتاه امکان اندازه‌گیری قسمت بکر سازند وجود ندارد. - نگارهای روش نرمالء متقارن و در روش جانبی نامتقارن هستند. - نگار روش جانبی مرز پایینی طبقات را از نگار نرمال بهتر نشان می‌دهد. - مقدار مقاومت قسمت بکر سازند در وسط طبقات ضخیم در نگار جانبی به مقدار واقعی نزدیک‌تر است. - نگار جانبی در برخورد با طبقات نازک. مقدار مقاومت و مرز طبقات را به خوبی نشان نمی‌دهد. معایب دستگاه‌های غیرمتمر کز فاصله بلند: - امکان اندازه‌گیری دقیق مقاومت ویژه در طبقات نا زک به دلیل اثرات طبقات مجاور وجود ندارد. - مقدار مقاومت ویژه حقیقی سازند حتی با استفاده از منحنی‌های تصحیح‌کننده به سختی به دست می‌آید. - ستون گل حفاری, اغلب اندازه‌گیری‌ها را تحت تاثیر قرار می‌دهد. - تشخیص مرز دقیق لایه‌ها به سختی قابل انجام است. پ- آرایش لاترولوگ در این نمودارگیرها به دلیل تمرکز جریان به صورت افقیء از به هدر رفتن جریان الکتریکی در داخل گل حفاری جلوگیری می‌شود و سازندهای نازک که در برابر دستگاه قرار می‌گیرند به طور کامل شناسایی می‌شوند. بنابراین اثر گل حفاری در برداشت‌های انجام شده به حداقل می‌رسد. این نوع نمودارگیرها از لحاظ نوع طراحی الکترونیکی و مداری دارای انواع متعدد (لاترولوگ ۲ تایی» ۷ تایی و نظایر آن‌ها) هستند (شکل ۳-۲). این نمودارگیرها زمانی که گل حفاری دارای رسانندگی بالا و مقاومت سازند زیاد باشدء بسیار موثر هستند و در چنین مواردی نگارهای نرمال و جانبی نتایج خوبی نمی‌دهند. مزیت اصلی نمودارگیرهای جریان متمرکز به دلیل تمرکز جریان» عمق نفود تا قسمت بکر سازند و اندازه‌گیری مقدار مقاومت ویژه از قسمت بکر سازند است. همچنین در این نمودار گیرها شناسایی لایه‌های نا زک با دقت بیشتری انجام می‌شود. این نمودارگیرها توانایی آشکارسازی لایه‌ها با ضخامتی به اندازه طول الکترود مرکزی را دارند. وما #فهوره۴۵ رااهها :و م5 7 ۷۹۱۵۲۰۱۵9 2264 1 -------- صفحهٔ بعد -------- 9 فهر ست خدمات و د سنورالعمل برر سی‌های چاه پیما یی ت- آرایش میکرولوگ در دیگر روش‌های الکتریکی توضیح داده شده قبلی, به دلیل فواصل الکترودی زیاد آرایش‌هاء شناسایی لایه‌های نازک و اندازه گیری مقاومت ویژه اندود گل و یا ناحیه شسته شده غیرممکن است. بنابراین به منظور اندازه‌گیری مقاومت قسمت‌های مختلف ناحیه شسته شده از دستگاه‌های با فواصل الکترودی کوچک استفاده می‌شود. در این نوع دستگاه‌هاء الکترودها بر روی یک بالشتک لاستیکی" نصب می‌شوند و در هنگام برداشتء این بالشتک از سوند جدا شده و به دیواره چاه می‌چسبد (شکل ۴-۲). فواصل الکترودی (/۸۸) در این دستگاه‌ها حدود ۱ تا ۲ اینچ است. در این نوع دستگاه‌ها بالشتک باید به طور کامل به دیواره چاه بچسبد در غیر این صورت ممکن است مقاومت گل حفاری اندازه‌گیری شود. در حالت کلی فقط با ترکیب نگارهای مختلف از آرایش‌های ۸ با لشتک اندازه‌گیری مقایسه و خلاصه‌ای از روش‌های الکتریکی شرح داده شده در قسمت‌های قبلی در جدول ۱-۲ آورده شده است. جدول ۱-۲- مقایسه نمودارگیرهای الکتریکی الکترودی نرمال - نمودار متقارن - عدم تشخیص لایه‌های نازک - تعیین لیتولوژی - عمق نفوذ تا ناحیه آغشته و بکر سازند - اندازه‌گیری‌ها تحت تاثیر ستون گل | - تشخیص مرز طبقات - بهترین عملکرد در مقاومت نسبتا کم سازند و رسانایی | حفاری قرار می‌گیرند. متوسط گل حفاری - عدم اندازه‌گیری دقیق مقاومت ویژه حقیقی سازند ۱- ۳۹۳۳۵۲-۵ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- رده‌بددی انواع رو ش‌های چاه پیمابی ۱۵ ادامه جدول ۱-۲- مقایسه نمودار گیرهای الکتریکی الکترودی - عمق نفوذ تا ناحیه آغشته و بکر سازند - نمودار نامتقارن - بهترین عملکرد در مقاومت نسبتا کم سازند و رسانایی | - عدم تشخیص لایه‌های نازرک متوسط گل حفاری - اندازه‌گیری‌ها تحت تاثیر ستون گل - در حالت کلی عمق نفود بیشتر از نمودار نرمال است. حفاری قرار می‌گیرد. - تشخیص مرز پایینی طبقات بهتر از نگار نرمال است. - عدم اندازه‌گیری دقیق مقاومت ویژه - نمودار متقارن عملکرد مناسب زمانی است که مقاومت | - تشخیص لایه‌های نازرک - تاثیر کم گل حفاری بر روی اندازه‌گیری‌ها سازند بالا و رسانندگی گل حفاری زیاد ۱ - اندازه‌گیری مقاومت قسمت بکر - اندازه‌گیری مقاومت قسمت بکر سازند باشد. سازند - عدم تاثیر گل حفاری بر روی اندازه‌گیری‌ها نمی‌کند. به همراه دیگر نمودارها مورد - قادر به اندازه‌گیری مقاومت ویژه قسمت | استفاده قرار می‌گیرد. ۲-۳-۲ سیستم القایی در گمانه‌هایی فاقد آبء دارای گل حفاری شیرین و یا گل حفاری مخلوط شده با هیدروکرین» جریان الکتریکی قادر به رسیدن به سازند نیست و از نمودارگیرهای القایی استفاده می‌شود. در دستگاه‌های با سیستم القایی" (11) با استفاده از جریان متناوبی با فرکانس کمتر از ۳۰۴112 در سیم‌پیچ اولیه با فرستنده"ء یک میدان الکترومغناطیسی متناوب در درون سازند به وجود می‌آید. این میدان پس از عبور از جسم هادی» جریانی الکتریکی گردابی " را در سازند القا می‌کند. جریان القایی ایجاد شده باعث به وجود آمدن یک میدان الکترومغناطیسی ثانویه شده که به وسیله سیم‌پیچ گیرنده " ثبت و به هدایت ویژه الکتریکی (عکس مقاومت ویژه) تبدیل می‌شود (شکل ۵-۲). جریان متناوب فرستاده شده دارای دامنه و فرکانس ثابت است ولی شدت جریان‌های گردابی به وجود آمده و در نتیجه شدت سیگنال ایجاد 28 11۵110 - |0۵ 7ع] 1۳۵۲۹1111 -۲ 1 ۳۵۵۷ -۳ |0۵ 1۷۵۲ع0ع۳ -2 -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ فهر ست خدمات و د سنورالعمل برر سی‌های چاه پیما یی شکل ۵-۲- شمای نمودار گیرهای الکتریکی القایی در این نمودارگیرهاء. قدرت جداسازی قائم در صورتی که از اثرات طبقات بالایی و پایینی چشم‌پوشی شود معادل فاصله سوندها است یا به عبارت دیگر همان فاصله بین فرستنده و گیرنده است. در روش القایی» سازندی که در فاصله یک‌چهارم فاصله سوند باشد. بر روی اندازه‌گیری‌ها بیشترین اثر را دارد. در دستگاه‌های با سیستم القایی مانند سیستم‌های الکترودی می‌توان مقاومت ویژه قسمت‌های بکر سازنده شسته شده و حد واسط را با استفاده از فواصل مختلف بین فرستنده و گیرنده اندازه گرفت. واحد اندازه‌گیری هدایت ویژه الکتریکی» موه بر مترء یا میلی‌موه بر متر (یا زیمنس بر متر) است. مواردی که باید در هنگام برداشت نگار القایی مورد توجه قرار گیرد عبارتند از: - اگر چاه دارای گل حفاری شیرین یا فاقد گل حفاری باشدء رسانایی گل حفاری صفر بوده و در این صورت اثر گل حفاری بر روی اندازه‌گیری حذف می‌شود. - در چاه‌های با قطر زیاد (بیشتر از ۸ اینچ) برای هم‌محور نگه داشتن سوند با محور چاه باید از مرکزنگهدارنده‌هایی " که بر روی سوند نصب می‌شود استفاده کرد. - برداشت نگار القایی در حالتی که گل حفاری بسیار شور باشد و یا رسانایی بالا داشته باشد مناسب نیست (خطای اندازه گیری بالا می‌رود). - اگر ضخامت لایه کم باشد (کمتر از فاصله سوند)» سوند القایی امکان اندازه‌گیری دقیق رسانایی لایه را ندارد. نمودار گیرها با سیستم الکترودی و القایی از جنبه‌های زیر باهم تفاوت دارند: در مقاومت‌های بالا دقت و حساسیت بیشتری دارد. - در نمودارگیرهای القاییء امکان تفکیک " لایه‌های نا زک و نفوذناپذیر به طور کیفی بهتر از سیستم‌های الکترودی است. ۱۳0 ۲- 0, 10 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- رده‌بددی انواع رو ش‌های چاه پیمابی ۱4 - در چاه‌هایی که دارای گل حفاری نمکی یا دارای رسانندگی بالا هستند.ء نمودارگیرهای با سیستم الکترودی پاسخ بهتری می‌دهند. در چاه‌های مترو که یا دارای گل حفاری شیرین» سیستم‌های القایی کاربرد بیشتری دارند. - به طور کلی در برداشت‌های الکتریکی, اگر چاه دارای لوله جداری فلزی باشد.ء نگاربرداری الکتریکی غیرممکن است. کاربردهای روش الکتریکی عبارتند از: - تعیین درجه اشباع‌شدگی از آب و هیدروکرین - تعیین مرز طبقات و لایه‌ها ۳-۲-۲ پتانسیل خودزا در نتیجه تماس گل حفاری با سازندهای درون چاه جریان‌های الکتریکی بین گل حفاری و بدنه چاه به وجود می‌آید. این جریان الکتریکی از دو مولفه الکتروشیمیایی و الکتروسینتیک حاصل می‌شود. پدیده الکتروشیمیایی شامل پتانسیل نفوذی " ناشی از تبادل یونی بین دو سیال و پتانسیل غشایی " ناشی از قرار گرفتن یک لایه متخلخل آبدار بین دو لایه شیلی ایجاد می‌شود. پدیده الکتروسینتیک یا پتانسیل تراوشی " از اختلاف فشار بین گل حفاری و آب درون سازند به وجود می‌آید. نگار پتانسیل خودزاء حاصل اندازه‌گیری پتانسیل ناشی از اثرات عوامل شرح داده شده است. برای اندازه‌گیری اختلاف پتانسیل ایجاد شده بین لایه‌هاء از دو الکترود ثابت و متحرک استفاده می‌شود. در نگار پتانسیل خودزا چون تاثیر پدیده‌های فوق دلیل وجود اثرات طبقات مجاور پتانسیل ظاهری " نامیده می‌شود. تغییرات پاسخ نگار پتانسیل خودزا در برداشت‌های نفتی و معدنی معمولا بین ۱۰۰- تا ۱۰۰ میلی‌ولت است. در صورتی که این مقدار برای سولفیدها بسیار بزرگ بوده و بیشتر از ۵۰۰ میلی‌ولت است. عمده‌ترین کاربردهای نگار پتانسیل خودزا عبارتند از: - تعیین مرز لایه‌های نفودپذیر از نفودناپذیر ۱- 1211۵100 ۵۳ 11116۳۵11010 0016:۵[ ۲- ۱/1۵1 ۲۵۵ 0۵16: 1۵[ ۳- ۳۱01۲۵0 [11۵ع0016 ۲[ع5 ۸027601 -۶ -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ فهر ست خدمات و د سنورااعمل برر سی‌های چاه‌پیمایی - تعیین لیتولوژی و یا ارزیابی مقدار رس موجود در یک مخزن - بررسی درجه اشباع " نفت یا گاز در ماسه‌های شیلی - بررسی محل تماس گاز و آب در ماسه‌های شیلی - تلفیق اطلاعات گمانه‌ها در منطقه 2-۲ نمودارگیرهای صوتی برداشت نگارهای صوتی به صورت‌های مختلفی انجام می‌شود که روش‌های معمول آن عبارتند از: - اندازه‌گیری دامنه امواج عرضی دریافت شده در گیرنده که نگاربرداری دامنه صوتی نامیده می‌شود. ۱-2-۲ نگاربرداری صوتی اساس اندازه‌گیری‌های صوتیء ثبت مدت زمان عبور امواج صوتی در مسافت خاص از سازندهایی است که چاه یا گمانه آن‌ها را قطع کرده است. این زمان» زمان لازم برای طی مسافت واحد (معمولا یک فوت) از لایه‌ها به موازات جداره چاه یا گمانه است. سرعت امواج طولی یا تراکمی در سنگ‌هاء به ساختمان سنگ بستگی دارد به طوری که زمان ثبت شده مجموع زمان عبور امواج در بخش جامد, خمیره سنگ و فضاهای خالی است که ممکن است به وسیله سیال پر شده باشد. امواج فشاری عامل ارتعاشات طولی گونه است که امواج فشاری پس از ارسال فرستنده, به صورت کروی در گل حفاری منتشر می‌شود و پس از برخورد با دیواره چاه یا گمانه و بسته به زاویه تابش در جهت‌های مختلف منعکس, منکسر و پراکنده می‌شوند. در میان امواج طولی شکست. آمواجی که زاویه تابش آن‌ها برابر با زاویه تابش بحرانی باشد بیشتر مد نظر هستند و آن دسته از امواجی که در امتداد دیواره چاه یا گمانه منعکس و منتشر می‌شوند. به گیرنده‌ها می‌رسند و ثبت می‌شوند. اولین دستگاه‌های اندازه‌گیری صوتی دارای یک فرستنده و یک گیرنده بودند که مدت زمان طی شده در مسافت بین فرستنده و گیرنده در سازند را اندازه‌گیری می‌کردند. با گذشت زمان و با پیشرفت علم» برای رفع نواقص دستگاه‌های قبلی» از سیستم‌های پیشرفته‌تر مثلا یک فرستنده با چند گیرنده و چند فرستنده با چند گیرنده و همچنین نحوه قرارگیری و آرایه مختلف فرستنده‌ها و گیرنده‌ها استفاده شده است. عوامل متعدد اشاره شده در زیر بستگی دارد: - طول موج و نوع موج صوتی یا اکوستیکی [و ۱11۱0110 -------- صفحهٔ بعد -------- - نوع سنگ و میزان تخلخل - تراوایی و نوع خلل و فرج - نوع سیال موجود در خلل و فرج - درزه و شکستگی‌های موجود در سنگ تابعی از فرکانس امواج فرستاده شده و سرعت صوت در سنگ است که حدودا بین ۱۲ سانتی‌متر تا ۱ متر است. برداشت نگار صوتی در اکتشافات نفتی کاربرد دارد. زمان گذر در این برداشت‌ها به صورت میکروثانیه بر واحد طول تعریف می‌شود. در این روش نمودارگیری چنانجچه پس از زمان زیادی از حفاری چاه یا گمانه نگاربرداری انجام شودء خردشدگی و هوازدگی سنگ‌های دیواره چاه یا گمانه بر روی نگار صوتی اثر نامطلوب می‌گذارد. کاربردهای نمودارگیری صوتی عبارتند از: - ترکیب نگارهای صوتی سرعت طولی» عرضی و به همراه شاخص هیدروژنی و چگالی برای شناسایی لیتولوژی - ارزیابی درجه سیمان‌شدگی " (۴11) - بررسی تراکم سازندهای رسی-ماسه‌ای - تشخیص مناطق تحت فشار اضافی - ترکیب نگارها برای تعیین درزه و شکستگی‌ها و تعیین مدول‌های الاستیسیته - تعیین سرعت امواج در سازندها - تطابق طبقات بین چاه‌ها و گمانه‌های منطقه این نوع نمودارگیرها بیشتر برای کاربردهای معدنی مورد استفاده قرار می‌گیرد. عملکرد این نمودارگیرها مانند سیستم‌های القایی است. در این روش ابتدا یک میدان الکترومغناطیسی نوسانی در سوند تولید و فرستاده می‌شود و سپس جریان القایی حلقوی ایجاد اندازه‌گیری می‌شود. خودپذیری مغناطیسی از پارامترهای اساسی در تشخیص و اکتشاف کانی‌های مغناطیسی است. از مهم‌ترین ویژگی‌های این روش این است که در جاه‌های خشک. دارای آب و دارای لوله جداری غیرفلزری نیز قابل استفاده است. - این نگار به آهن و نوع اکسیداسیون آن بسیار حساس و به راحتی کانی‌سازی آهن و یا کانی‌های مغناطیسی را شناسایی می‌کند. - در اکتشافات اورانیوم به دلیل کنترل پهنه‌های در برگیرنده اکسید اورانیوم کاربرد بسیار زیادی دارد. ۱- 0661 00 68 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ فهر ست خدمات و د سنورالعمل برر سی‌های چاه‌پیمایی - افق‌های متوالی دگرگون شده را با آسانی آشکارسازی می‌کند. اساس روش‌های مختلف رادیواکتیو بر خواص رادیواکتیویته طبیعی سنگ‌ها و یا پرتودهی آن‌ها به وسیله منابع مصنوعی و ثبت سیستم‌های اندازه‌گیری تشعشعات رادیواکتیو عبارتند از: - اتاقک یونیزاسیون: شامل حبابی پر شده از گاز بی‌اثر هلیوم (110) یا آرگون (۸۲) به همراه بخار یک ماده آلی که در اثر عبور پرتو گاما از گاز بی‌اثر» یون‌های مثبت و منفی ایجاد شده» جذب قطب‌های مثبت و منفی می‌شوند. - سیستم سوسوزن: شامل یک بلور یدور سدیم یا پتاسیم ([1۳1/۸1۵) است که به وسیله تالیوم فعال شده و در اثر برخورد پرتو گاما به آن‌هاء فوتون ایجاد می‌شود. فوتون‌های ایجاد شده به سطح حساس فوتوکاتد برخورد و یک یا چند الکترون از آن خارج می‌شود. الکترون‌های خارج شده پس از برخوردهای متوالی به آندهای متعددء تعدادشان افزایش می‌یابد و در نهایت یک جریان الکتریکی نسبتا ضعیفی ایجاد می‌کند که به وسیله تقویت‌کننده‌هایی, تقویت می‌شود. این سیستم برای آشکارسازی در دستگاه‌های گاماء گاما-گاما و نوترون- گاما مورد استفاده قرار می‌گیرد. روش‌های معمول در برداشت‌های رادیواکتیو عبارتند از: - اندازه‌گیری تشعشعات گامای طبیعی سازندها - طیف‌سنجی پرتو گاما - بمباران سازند به وسیله اشعه گاما و بررسی تشعشعات حاصل - بمباران سازند به وسیله اشعه نوترون و بررسی تشعشعات حاصل روش‌های ذکر شده علاوه بر کاربرد وسیع در اکتشاف نفت و گازء کاربرد زیادی در اکتشافات آب و مواد معدنی دارند و در اکتشاف برخی از مواد معدنی (اکتشاف منابع رادیواکتیو-رغال‌سنگ) از مهم‌ترین روش‌های قابل استفاده برای رسیدن به نتیجه ۱-1-۳۲ نمودار گیرهای پر تو گاما نمودار پرتو گاماء شامل اندازه‌گیری تشعشعات رادیواکتیو طبیعی سازندها ناشی از تجزیه و تولید پرتوهای گامای پرانرژی است. این انرژی به تدریج تحلیل رفته و میزان این تحلیل, با جرم مخصوص سازند متناسب است. در بین عناصر رادیواکتیو سه عنصر ,"الا ۳ و 6 در اکتشافات با ارزش هستند. با توجه به این که سازندهای مختلف حاوی مواد و میزان مواد رادیواکتیو متفاوت هستندء از این مشخصه و این نوع نمودارگیرها برای اکتشاف آن‌ها استفاده می‌شود. کاربردهای نمودار پرتو گاما عبارتند از: - شناسایی و تعیین درصد حجم شیل‌ها با توجه به وجود یا تمرکز بیشتر اورانیومء توریوم و پتاسیم در کانی‌های رسی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- رده‌بندی انواع رو ش‌های چاه پیمایی )۲ - شناسایی لایه‌های شیلی از غیرشیلی و نفودپذیر از نفودناپذیر - اکتشاف سازندهای اورانیوم‌دار - استفاده از این نگار در چاه‌ها یا گمانه‌های دارای لوله جداری و یا چاه فاقد گل حفاری» به جای روش پتانسیل خودزا - تطابق بین چاه‌ها یا گمانه‌های منطقه واحدهای قدیمی ثبت پرتو گاما بر حسب گرم رادیوم بر تن (11۵/101 8۲) یا رونتگن بر ساعت (]/7) هستند که معادل گرم رادیوم بر گرم سنگ است. امروزه از واحد ۸۳1 و یا بر حسب تعداد دریافت آشکارسازها از واحد "۲۳5 استفاده می‌شود. در برداشت‌های گاما نقطه اندازه‌گیری, نقطه وسط آشکارساز و قدرت جداسازی قائم دستگاه‌ها برابر با قطر کره تاثیر است. همچنین با چگالی سازند و انرژی پرتو اعمالی تغییر می‌کند. حساسیت روش پرتو گامای طبیعی در تفکیک حد مرز طبقات» به ثابت زمانی شمارش و سرعت حرکت سوند بستگی دارد. برای به دست آوردن یک نگار مناسب باید زمان شمارش طولانی و سرعت حر کت سوند آرام باشد تا بتوان مرز لایه‌ها را به خوبی تفکیک کرد. برای رسیدن به نتیجه مطلوب و تفکیک طبقات» باید دقت آماری لازم برای شمارش (ثابت زمانی بلند) و سرعت حرکت سوند حد بهینه در نظر گرفته شود که به صورت زیر است: (فوت) ۱- (ثانیه)7< ( فوت بر ثانیه)/ا که در آن 1۷ سرعت حرکت سوند و 7 ثابت زمانی است. ۲-1-۲ نمودار گیر طیف‌سنجی پر تو گاما 07(۲ 0۳ 05) هر یک از عناصر رادیواکتیو طبیعی دارای یک سری ایزوتوپ‌ها و عناصر ثانویه هستند که بر اثر تشعشعات» به آن‌ها تبدیل می‌شوند. هر یک از این عناصر در طی متلاشی شدن,» دارای طیف انرژی با پیک مشخص هستند. بنابراین اگر این سه دسته پرتو از یکدیگر تفکیک شوند امکان شناسایی منشا آن‌ها وجود دارد. در این روش با بررسی طیف انرژی پرتوهای گامای عناصر پرتوزا بر حسب مقدار انرژی آن‌ها مشخص و ثبت می‌شوند. عناصر پتاسیم» توریوم و اورانیوم دارای پیک نسبتا مشخصی هستند. پتاسیم یک پیک مشخص در انرژی ۸12۷ ۰۱/۴۶ توریوم در انرژی ۷ع۸1 ۲/۶۲ و اورانیوم تقریبا در انرژی ۸12۷ ۱/۷۶ دارای یک پیک مشخصه کاربردهای این روش عبارتند از: - شناخت لیتولوژی و تعیین نوع ماده رادیواکتیو - تعیین محل‌های رسوبگذاری برخی از کانی‌های شاخص محیط‌های رسوبگذاری - مشخص کردن عیار مواد آلی - تطابق بین چاه‌ها و گمانه‌ها 40 6۴ ۳00۵۹ -۱ 005 ۳۵۱۷ 22۵ |20۳۵ 0۲ /ع ۹06010 ۲۵۵۷ 2200۵ [۵ ۱20۳ -۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۲ فهر ست خدمات و د سنورااعمل برر سی‌های چاه‌پیمایی ۳-1-۲ نمودارگیر جرم مخصوص (نگار گاما-گاما) یکی از روش‌های اندازه‌گیری تخلخل سنگء تاباندن پرتوهای مصنوعی به سازند و بررسی پرتوهای ثانویه برگشتی آن‌ها است. میزان تحلیل رفتن پرتو گاماء ارتباط مستقیم با تعداد الکترون‌های سازند دارد. به عبارت دیگر دستگاه» جرم مخصوص الکترونی " سازند را بررسی می‌کند که با جرم مخصوص کهه‌ای سازند متناسب است. انواع برخوردهای اشعه گاما با اجسام عبارتند از: - اثر فوتوالکتریک: پرتو گاما با آنرژی پایین (کمتر از ۷ع6/ ۱۵۰) به سازند با عدد اتمی پایین برخورد می‌کند و الکترون‌های آزاد هسته (الکترون ظرفیت) از این سطح کنده می‌شود. فوتون از بین می‌رود و اشعه گاما نیز جذب می‌شود. - اثر کامپتون: طول موج پرتو ایکس یا گاما (انرژی بین ۷ع6/ ۱۵۰ تا ۸46۷ ۱/۰۲) در اثر برخورد با ذرات باردار (الکترون‌های آزاد هسته) تغییر می‌کند و فوتون‌ها از مسیر اولیه خود منحرف می‌شوند و در مسیر دیگری با انرژی کمتر به حرکت خود ادامه - اثر تولید زوج: پرتو گاما با انرژی حداقل ۲۱۸.2۰ به هسته اجسام برخورد می‌کند و سبب تبدیل آن به یک الکترون و یک پوزیترون (الکترون با بار مثبت) می‌شود که به این فرآیند تولید زوج می‌گویند. پس از فرستادن اشعه گاماء گامای پراکنده شده به وسیله سازند (اثر کامپتون) به گیرنده‌هایی که در فاصله‌های مختلف از منبع قرار دارند می‌رسند و شمارش می‌شوند. در این نمودارگیر آشکارسازها در یک محفظهء چنان قرار گرفته‌اند که از اثرات پرتوهای مستقیمی که از گل حفاری به آشکارساز می‌رسد حداقل باشد. در این نوع نمودارگیرها وقتی از دو آشکارساز استفاده شود. اثر گل حفاری و اندود گل حذف می‌شود و در نهایت چگالی کلی (کپه‌ای) (00) مستقیما محاسبه می‌شود. در این نوع نمودارگیرهاء نقطه اندازه‌گیری نقطه وسط دو آشکارساز و جداسازی قائم نیز متناسب با فاصله بین دو آشکارساز است. کاربردهای این روش عبارتند از: - محاسبه چگالی کلی (کپه‌ای) سازند - مشخص کردن محل ریزشی دیواره چاه یا گمانه و نوع سیمان‌شدگی پشت لوله جداری - تشخیص ناخالصی‌های همراه زغال‌سنگ ۶-1-۳۲ نمودارگیرهای نوترون (اندازه‌گیری شاخص هیدروژن ) به کمک چشمه‌های پرتوزای نوترون» سازند با نوترون‌های سریع و با انرژی اولیه بین ۸12۲ ۴ تا ۷ع/۸ ۶ بمباران می‌شود. نوترون‌ها به سازند نفود کرده و با سازند به صورت کشسان یا غیرکشسان برخورد می‌کند. در این برخوردها بسته به جرم هستهء زاویه برخورد و انرژی» نوترون‌ها در برخورد با سازند دارای انرژی‌های مختلفی می‌شوند و جهت حرکت آن‌ها نیز تغییر می‌کند. برای (1ل ۳:[001۳۵ -۱ 11۷۵۳۵8260 -۲ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- رده‌بندی انواع رو ش‌های چاه پیمایی ۳۳ انرژی‌های ضعیف, قدرت کندکنندگی اتم هیدروژن از بقیه اتم‌ها بیشتر است. زمانی که محدوده انرژی نوترون بین 2۷ ۰/۱ تا 2۷ ۰ باشد.ء مرحله اپی‌ترمال و زمانی که مقدار انرژی کمتر از 2۷ ۰/۰۲۵ باشد.ء حالت ترمال است. برخورد نوترون‌های ترمال با برخی عناصر, با آزاد شدن پرتو گاما همراه است. برخوردهای نوترونی به سه دسته تقسیم می‌شوند: - نوترون- گاما: نوترون به درون سازند فرستاده شده و تعداد پرتوهای گامای گسیل شده از سازند آشکارسازی می‌شود. - نوترون- نوترون اپی‌ترمال: تعداد نوترون‌های اپی‌ترمال با انرژی 2۷ ۰/۱ تا 2۷ ۱۰۰ که مرحله قبل از تبدیل به نوترون ترمال است آشکارسازی می‌شود. - نوترون - نوترون ترمال: تعداد نوترون‌های ترمال با انرژی 2۷ ۰/۰۲۵ را آشکارسازی می‌کند. در این روش تخلخل سازندهایی که خلل و فرج آن‌ها محتوی آب و هیدروکربون است. اندازه‌گیری می‌شود. شعاع بررسی در این روش با غلظت اتم هیدروژن متناسب است و هر چه تعداد اتم‌های هیدروژن بیشتر باشدء» شعاع کره نفوذ کوچکتر خواهد بود. کاربردهای این روش عبارتند از: - تعیین لیتولوژی به همراه دیگر نگارها - تطابق بین چاه‌ها و گمانه‌ها ۷-۲ نمودارگیرهای فیزیکی این نمودارگیرها اطلاعات عمومی مربوط به چاه را بررسی می‌کنند که شامل نمودارهای دماء انحراف و قطر چاه است. ۱-۷-۲ نمودار گیرهای دما دمای سازند با افزایش عمق زیاد می‌شود و در شرایط تعادل طبیعی» آهنگ این افزایش دماء گرادیان حرارتی (شیب زمین گرمایی) نامیده می‌شود. شیب زمین‌گرمایی بر حسب محل جغرافیایی و رسانندگی گرمایی سازندها متغیر است. تعادل حرارتی در نزدیکی چاه یا گمانه بر اثر گردش گل حفاری به هم می‌خورد. در واقع گردش گل باعث می‌شود تا سنگ‌هایی که در تماس با گل حفاری هستند سرد شوند. در تماس بین گل و سنگء تبادل گرمایی به وسیله پدیده همرفت و در سنگ‌ها از طریق پدیده رسانش انجام می‌شود. بنابراین دمای نقاط مختلف چاه به شیب زمین‌گرمایی منطقه تحت بررسی بستگی دارد. به محض قطع شدن جریان گل حفاری, دمای سازند به مقدار اولیه خود گرایش پیدا می‌کند و همچنین با تبادل گرمایی بین گل حفاری و سازند.ء دمای چاه یا گل حفاری به مقدار دمای سازند نزدیک می‌شود. در این نمودارگیرها یک اندازه‌گیری پیوسته بر حسب عمق از دما انجام می‌شود. معمولاا در قسمت پایین این نوع نمودارگیرها حسگرهایی از جنس نیمه‌رسانا در یک محیط ایزوله تعبیه شده است تا بتواند دما را اندازه‌گیری کند. نوع این حسگرها در نمودارگیرهای مختلف بر حسب دقت کار و نوع فن‌آوری ساخت» فرق می‌کند ولی در نهایت هدف اصلی تمامی این نمودارگیرها اندازه‌گیری دمای سازند در عمق‌های مختلف و محاسبه شیب زمین گرمایی است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴ فهر ست خدمات و د سنورااعمل برر سی‌های چاه‌پیمایی کاربردهای این روش عبارتند از: شرایط بهینه برداشت عبارت است از: - در چاه‌ها یا گمانه‌های دارای لوله جداری و فاقد لوله جداری" قابل استفاده است. - چاه یا گمانه باید دارای گل حفاری باشد. - برداشت باید از بالا به پایین انجام شود. - قبل از برداشت.ء چاه یا گمانه باید حداقل به مدت ۲۴ ساعت در حالت سکون باشد تا با محیط اطراف به تعادل گرمایی برسد. ۲-۷-۲ نمودار گیرهای انحراف‌سنجی چاه یا گمانه این نوع نمودارگیرها برای اندازه‌گیری شیب " و آزیموت " گمانه‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد. که یک اندازه‌گیری با دقت بالا و پیوسته از انحراف و آزیموت گمانه را ارایه می‌دهد. معمولا این نمودارگیرها شامل یک مغناطیس‌سنج سه‌محوری هستند و سه خروجی آنالوگ که با شدت میدان مغناطیسی زمین متناسب است را اندازه‌گیری می‌کنند. همچنین یک جفت انحراف‌سنج برای اندازه گیری زاویه میل مورد استفاده قرار می‌گیرد. با ترکیب خروجی‌ها و پردازش در ریزپردازنده‌ها " در نهایت انحراف و آزیموت گمانه, اندازه‌گیری و نمایش داده می‌شود. زاویه انحراف نشان داده شده» انحراف گمانه از حالت قائم و آزیموت آن نیز انحراف از جهت شمال مغناطیسی است. در این نمودارگیرها می‌توان چاه یا گمانه را هم به صورت پیوسته و هم به صورت ناپیوسته و در فواصل معین (معمولا ۱۰ تا ۲۰ متر) برداشت کرد. در بیشتر دستگاه‌های جدید. برداشت‌ها به صورت پیوسته است و با دقت بالایی انجام می‌شود. اخیرا دستگاه‌های ژزیروسکوپی ساخته شده که انحراف چاه را در چاه‌های دارای لوله جداری فلزی و یا در مناطقی که دارای آهن و شرایط برداشت عبارت است از: - در چاه‌های بدون لوله جداری و یا دارای لوله جداری غیرفلزی قابل استفاده است. - در مجاورت کانی‌های مغناطیسی آزیموت آن فاقد اعتبار است. ع[1[0 -0ع۲۳256 -۱ 0 ۲-۳ ۳- ۸711 5- ۱1100 7 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- رده‌بددی انواع رو ش‌های چاه پیما یی ۳۵ - بود یا نبود گل حفاری مانعی ایجاد نمی‌کند. ۳-۷-۲ نمودار گیر قطرسنجی در این نوع نمودارگیرها معمولا اندازه‌گیری قطر چاه یا گمانه به صورت مکانیکی انجام می‌شود. به این صورت که در پایین این نمودارگیرها سه یا چهار بازو که به وسیله موتوری باز و بسته می‌شوند قرار گرفته است و در حالی که موتورء بازوها را به طور کامل باز کرده» به سمت بالا حرکت داده می‌شودء در جاهایی که قطر چاه یا گمانه کم می‌شود بازو جمع شده و در جاهایی که چاه یا گمانه ریزش کرده و قطر چاه زیاد شده باشد بازو بیشتر باز می‌شود. این باز و بسته شدن بازوها تبدیل به پالس‌های الکتریکی شده و با واحدهای سانتی‌متر یا اینچ نمایش داده می‌شود. این نمودارگیرها برای اندازه‌گیری تغییرات قطر چاه به کار می‌روند. آثر تغییرات قطر چاه بر روی برخی از نگارها بسیار زیاد است و نگار قطرسنجی در تفسیر نگارهای دیگر چه به صورت کیفی انجام شود و یا چه به صورت کمی کمک زیادی می‌کند. پایه‌های سوند قابل تعویض است و با توجه به قطر چاه می‌توان از بازوها با اندازه‌های مختلف (بزرگ برای قطر بیشتر و کوچک برای قطر کمتر) استفاده کرد. این سوند به عنوان اولین سوند داخل چاه یا گمانه فرستاده می‌شود تا هم وضعیت دیواره چاه مشخص شود و همچنین احتمال بروز خطر برای سوندهای گران قیمت‌تر مثل سوند رادیواکتیو که دارای منبع رادیواکتیو است کاهش یابد. کاربردهای این روش عبارت است از: - مشخص کردن محل‌های ریزش چاه یا گمانه یا محل موانع - مشخص کردن لیتولوزی‌های سخت و نرم - مشخص کردن موقعیت گسل یا خردشدگی خلاصه‌ای از انواع نمودارگیرهاء نگارهاء شرایط برداشت و اطلاعاتی که از برداشت حاصل می‌شود در جدول ۲-۲ آورده شده است. جدول ۲-۲- مقایسه انواع نمودار گیرها و نگارها - گامای طبیعی - چاه‌های باز و دارای لوله جداری - شناخت لیتولوژی - اسپکترومتری گاما - دارای گل حفاری و یا فاقد گل حفاری - تعیین چگالی, تخلخا - گاما- گاما - تطابق بین جچاه‌ها با گمانه‌ها - تشخیص لایه‌های نفودپذیر از نفودناپذیر - چاه‌های باز و دارای لوله جداری غیرفلزی - شناخت لیتولوژی - چاه‌های دارای گل حفاری هادی - محاسبه تخلخل - تعیین مرز طبقات - تطابق بین چاه‌ها با گمانه‌ها - تشخیص لایه‌های نفوذپذیر از نفوذناپذیر -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۶ فهر ست خدمات و د سنورالعمل برر سی‌های چاه پیمایی ادامه جدول ۲-۲- مقایسه انواع نمودار گیرها و نگارها - چاه‌های باز و دارای لوله جداری غیرفلزی - شناخت لیتولوزی - دارای گل حفاری و یا فاقد گل حفاری - تشخیص کانی‌های مغناطیسی - تشخیص افق‌های متوالی دگرگون شده - چاه‌های باز با گل حفاری تمیز - شناخت لیتولوزی (تخلخل) - تعیین سرعت امواج در سازند - بررسی کیفیت دیواره چاه - جاه‌های باز - اندازه‌گیری قطر چاه - با گل حفاری یا فاقد گل حفاری - شناخت لیتولوزی‌های سخت و نرم - تشخیص مناطق ریزشی و تکتونیزه - تعبین انحراف جاه ۸-۲ معرفی بخش‌های مختلف دستگاه چاه‌پیمایی - سیستم مرکزی یا پردازنده وینج - نمودارگیرها ۱-۸-۳ سیستم مرکزی با پردازنده وظیفه اصلی این بخش این است که اطلاعاتی که توسط نمودارگیرها برداشت شده و به وسیله کابل به سطح زمین منتقل شده را پردازش کرده و نمایش دهد. همچنین انجام تنظیمات مربوط به کنترل سوند.ء تنظیمات برداشت و اپراتوری با این سیستم انجام می‌گیرد. سیستم مرکزی یا پردازنده دستگاه‌های چاه‌پیمایی متفاوت هستند. به این صورت که برخی از آن‌ها کار تحزیه و تحلیل و پردازش داده‌ها را انجام می‌دهند و سپس با اتصال به یک کامپیوتر و به وسیله نرم‌افزار خاصی نگارها نمایش داده می‌شود. برخی دیگر از دستگاه‌ها طوری طراحی می‌شوند که سیستم پردازنده و صفحه نمایش یکپارچه دارند که از راه دور نیز داده‌ها را منتقل می‌کنند و نیاز به اتصال به وسیله کابل و کامپیوتر نیست (شکل ۶-۲). -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- رده‌بندی انواع رو ش‌های چاه‌پیمایی ۳۷ 1 ر ۱ که ف سم یی : ی : : ید سا و2 ۳ رم و 1 : با 5 ۹ نم من متا ال ۳۱ سس ۵ ها سا و ۹ ۳ ی ۶ ۲ اس 1 وم مر ۰ 0 مه تا ۳ ۱ 7 کین ِ ۰ شکل 1-۲- مدل‌های مختلف دستگاه پردازنده مرکزی دستگاه پردازنده باید قابلیت‌های زیر را داشته باشد: - سازگاری با انواع کابل‌ها و وینچ‌های موجود - پشتیبانی از آنواع سوندهای موجود - توانایی گرفتن خروجی داده‌ها به فرمت‌های قابل استفاده در نرم‌افزاری متداول -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ فهر ست خدمات و د سنورالعمل برر سی‌های چاه‌پیمایی ۲-۸-۲- وینج وینچ کابل نمودارگیری را کنترل و نگهداری می‌کند. وینچ‌ها دارای طراحی‌ها و اندازه‌های مختلفی هستند که برای استفاده از انواع کابل‌ها با متراژهای مختلف طراحی می‌شوند. وینچ با نیروی محرکه‌ای که به وسیله موتور آن ایجاد می‌شود کابل را به همراه ۹ ۱ ۱ ۹ هم س اه ظ .۳ ۹ ۹ هه 1 ض [ مه ۱ ر [ ۹ گر ۰ ۰ َ ۰ لت ۳ ۹ 3 اه ۱ ای شکل ۷-۲- نمونه‌ای از وینچج‌های دستگاه چاه پیمایی کابلی که بر روی وینج قرار گرفته یک سر آن به سوند و سر دیگر آن به سیستم مرکزی متصل می‌شود و عمل انتقال اطلاعات کاربرد مورد استفاده قرار می‌گیرد. ۳-۸-۲ نمودار گیرها انواع مختلف نمودارگیرها وجود دارد که بر اساس اصول فیزیکی خاصی طراحی شده که هر کدام اطلاعات و مشخصات فیزیکی خاصی از زمین را آرایه می‌دهند. این نمودارگیرها بر اساس نوع ماده معدنی و طراحی برداشت مورد استفاده قرار می‌گیرند (شکل ۲- شکل ۸-۲- نمونه‌ای از نمودار گیرهای مختلف -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۳ ش‌های جاه‌پیمایی منداول در اکتشاف ذخایر معدنی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سو م- رو ش‌های چاه پیمابی مذداول در اک شاف ذخایر معدنی )۳ ۱-۳- آشنایی روش‌های چاه‌پیمایی عموما در اکتشافات ذخایر معدنی نظیر زغال‌سنگ» کانی‌سازی‌های سولفیدی و اکسیدی مورد استفاده قرار ۳-۳ زغال‌سنگ اطلاعاتی که پس از انجام عملیات چاه‌پیمایی در اکتشاف زغال‌سنگ به دست می‌آید عبارتند از: - تشخیص مرز لایه‌ها - تعیین ضخامت دقیق لایه زغالی اندازه گیری انحراف چاه - تعیین عمق لایه‌ها نسبت به مبدا در سطح برای به دست آوردن این اطلاعات باید از چندین روش به صورت ترکیبی استفاده شود. با توجه به این که هر کدام از روش‌های چاه‌پیمایی برای تشخیص و اندازه‌گیری تعدادی از پارامترهای فیزیکی طراحی شده بنابراین برای تکمیل اطلاعات و پوشش دادن کاستی‌های برخی از نگارهاء باید از دیگر نگارها نیز استفاده کرد. از نمودارگیرهای الکتریکی نرمال و جریان متمرکز (لاترولوگ) و دیگر نگارهای الکتریکی مانند مقاومت ویژه نقطه‌ای و پتانسیل خودزاء برای اندازه‌گیری مقاومت ویژه قسمت‌های مختلف سازند. تعیین لیتولوزی» تشخیص مناطق نفوذپذیر و تعیین حدود مرز لیتولوژی» نگارهای گامای طبیعی و گاما- گاما مورد استفاده قرار می‌گیرد. برای شناخت مناطق گسلی و تکتونیزه از نمودار گیر قطرسنحی می‌توان استفاده کرد. در تشخیص مناطق گسلی و تکتونیزه به صورت دفیق و همچنین برای تشحیص امنداد لایه‌ها و مقدار شب لایه‌هاء از نمودارگیر نگار تصویری و صوتی درون گمانه استفاده می‌شود که این نوع نمودارگیرها دقت بسیار بالایی دارند. البته در برداشت این نمودارگیرهاء مشکلاتی از قبیل حجم زیاد داده‌ها برای ذخیره کردن» ضرورت تمیز بودن گل حفاری به منظور برداشت و همچنین دشواری در تفسیر وجود دارد. این نوع نمودارگیرها یکی از نمودارگیرهای موثرند که در آینده در برداشت‌های چاه‌ییمایی بیشتر مورد استفاده قرار خواهند گرفت. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳ را نیز ارایه م محل‌های ریز ۸: کلیه شرایط + ۳ چاه دارای لول؛ پیما یی سنگ‌ها : , ۳9 را 1 ت اولیه نگارهای عمومی -------- صفحهٔ بعد -------- فاصل سو م- رو ش‌های چاه‌پیمایی منداول در اک شاف ذخایر معدنی ۳۳ ۳-۳ کانسارهای سولفیدی اطلاعاتی که پس از انجام عملیات چاه‌پیمایی در اکتشاف کانسارهای سولفیدی به دست می‌آید عبارتند از: - تعیین مناطق کانی‌سازی - ضخامت زون‌های کانی‌سازی - کیفیت نسبی زون‌های سولفیدی بر اساس تغییرات نگارها - میزان و جهت شیب زون‌های کانی‌سازی - تشخیص مرز ماده معدنی با سنگ میزبان - تشخیص مناطق گسلی و تکتونیزه - اندازه گیری انحراف چاه - اندازه‌گیری سطح ایستابی - تعیین عمق لایه‌ها یا لیتولوزی‌ها نسبت به میدا در سطح در اکتشاف کانسارهای سولفیدی نگار اصلی برای شناخت زون‌های کانی‌سازی و کیفیت نسبی آن‌ها پلاریزاسیون القایی است. این نگار همواره در اکتشافات کانسارهای سولفیدی برداشت می‌شود. در اکتشاف سولفیدها با توجه به خاصیت فلزی آن‌هاء استفاده از نمودارگیرهای القایی الکتریکی بسیار موثر است. برخی دیگر از نگارهای عمومی, نگارهای هسته‌ای و الکتریکی که در اکتشاف زغال‌سنگ استفاده می‌شود.ء در مورد سولفیدها نیز به کار می‌رود. خلاصه نوع نگارهای مورد استفاده و شرایط برداشت آن‌ها در جدول ۲-۳- نگارهای مورد استفاده در اکتشاف ذخایر سولفیدی -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴ فهر ست خدمات و د سنورالعمل برر سی‌های چاه‌پیمایی ادامه جدول ۲-۲- نگارهای مورد استفاده در اکتشاف ذخایر سولفیدی : نگارهای نگارهای الکتریکی نگارهای هسته‌ای نگارهای فیزیکی عمومی پتانسیل ۱ مقاومت | الکتریکی | پلاریزاسیون گامای ‏ | نگار تصویری ۱ 1 گاما- گاما انحراف‌سنجحی قطرسنحی دماسنجی خودزا نقطه‌ای القای القابی طبیعی و صوتی کر را الق ۸ کلیه شرایط چاه ۳ چاه باز ۳ چاه دارای لوله جداری 0 چاه دارای گل حفاری اطلاعات حاصل از انجام عملیات چاه‌پیمایی در اکتشاف آهن عبارتند از: - تعیین مناطق کانی‌سازی - ضخامت زون‌های مغناطیسی - مقدار و جهت شیب زون‌های کانی‌سازی - تشخیص مرز لایه‌ها با مرز توده معدنی با سنگ میزبان - تشخیص مناطق نفوذپذیر از نفوذناپذیر - اندازه‌گیری انحراف چاه اندازه گیری سطح ایستابی - تعیین عمق لایه‌ها یا لیتولوژی‌ها نسبت به مبدا در سطح -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- پ ی نگار خ زون‌های ؟ کیفیت مناطق کانی‌سازی کانی‌سازی گسل و 5 ت انحراف چاه نج چاه دارای ۳۵ نس , تیصر ( نیز مورد نگارهای عمومی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- العمل فصل ۴ روش‌های -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- دستورالعمل طراحی روش‌های چاه‌پیمایی ۳۹ عملیات چاه‌پیمایی پس از حفر گمانه‌های اکتشافی انجام می‌شود. در هنگام طراحی و ترکیب روش‌های چاه‌پیمایی» نوع ماده معدنی» شرایط زمین‌شناسی منطقه تحت بررسی و نتایجی که پس از انجام عملیات چاه‌پیمایی باید حاصل شود مد نظر قرار می‌گیرد. در انتخاب نوع نگارها و سوندها برای مواد معدنی مختلف, باید این نکته را در نظر داشت که برخی از نگارهاء نگار اصلی و برخی از آن‌هاء به عنوان نگارهای کمکی هستند. نگارهای اصلی برای مواد معدنی مختلف, متفاوت هستند به عنوان مثال نگارهای رادیواکتیو گامای طبیعی و نگارهای الکتریکی الکترودی و القایی در بیشتر برداشت‌ها برای شناخت لیتولوژی و تعیین مرز طبقات به کار می‌رود و جزو نگارهای کمکی محسوب می‌شوند. نگارهای انحراف‌سنجی, دماسنجی و قطرسنجی از جمله نگارهایی هستند که در همه برداشت‌ها و به صورت عمومی مورد استفاده قرار می‌گیرند. نگار قطرسنجی نقش اساسی در شناخت دیواره چاه دارد و کمک زیادی در تفسیر سایر نگارها می‌کند. نگار انحراف‌سنجی برای تعیین میزان انحراف چاه از حالت اولیه و همجنین به منظور محاسبه ضخامت حقیقی لایه‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد. نگار دماسنحی نیز برای اندازه‌گیری شیب زمین گرمایی منطقه و تعیین مناطق و زون‌هایی که ورود یا خروج آب دارند به کار برده می‌شود. ۳-2- طراحی روش‌های چاه‌پیمایی در طراحی روش‌های چاه‌پیمایی باید به توانایی روش‌های مختلف در پاسخ‌دهی به سوالات اکتشافی و نیازهای دستگاهی توجه شود. همچنین طراحی باید به گونه‌ای انجام گیرد که نتایج, پاسخگوی سوالات اکتشافی بسته به نوع کانی‌سازی باشد. به طور کلی در برداشت‌های چاه‌پیمایی» برخی از نگارهاء نگار اصلی هستند و برداشت آن ضروری است و برخی دیگر از نگارهاء به تفسیر نگار اصلی کمک می‌کند و باعث می‌شود تا تفسیر با دقت بیشتری انجام گیرد. برخی از نگارها نیز نگارهای عمومی هستند که در اکتشاف کلیه کانسارها به کار می‌رود که هم برای تفسیر و هم ارایه اطلاعات کلی از چاه (دمای چاه» قطر حفاری» میزان انحراف چاه و نظایر آن‌ها) مورد استفاده قرار می‌گیرند. طراحی و ترکیب روش‌های چاه‌پیمایی در سه گروه زیر بررسی می‌شود: - دستورالعمل طراحی و ترکیب روش‌های چاه‌پیمایی در اکتشاف زغال‌سنگ - دستورالعمل طراحی و ترکیب روش‌های چاه‌پیمایی در اکتشاف کانسارهای سولفیدی - دستورالعمل طراحی و ترکیب روش‌های چاه‌پیمایی در اکتشاف آهن ۳-2 دستورالعمل طراحی و ترکیب روش‌های چاه‌پیمایی در اکتشساف زغال‌سنگ اطلاعات مورد نیاز پس از انجام عملیات چاه‌پیمایی عبارتند از: -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ فهر ست خدمات و د ستورالعمل برر سی‌های چاه‌پیمایی الف- استفاده از نگار دانسیته (گاما- گاما) به عنوان نگار اصلی در تشخیص لیتولوژی و لایه‌های زغالی ب- استفاده از نگار الکتریکی الکترودی لاترولوگ (الکتریکی متمرکز) برای تشخیص کیفیت و تعیین ضخامت لایه‌های زغال پ- استفاده از نگار رادیواکتیو گامای طبیعی برای شناخت لیتولوژی» تعیین مرز طبقات, کیفیت نسبی زغال‌سنگ و تطابق آن با نگارهای الکتریکی و گاما- گاما ۳-۳-۶ نگارهای کمکی الف - استفاده از نگارهای الکتریکی الکترودی نرمال فاصله بلند (۶۴ اینچ) و فاصله کوتاه (۱۶ اینچ) برای شناخت لیتولوژی و تعبین مرز طبقات ب- استفاده از نگار پتانسیل خودزا برای تعیین وجود و میزان شیل و شناخت لایه‌های نفودپدیر و نفودناپدیر الف - استفاده از نگار انحراف‌سنحی برای اندازه‌گیری مقدار و جهت انحراف گمانه از حالت اولیه ب- استفاده از نگار قطرسنحی برای تشخیص مناطق شکستگی, گسله» شناخت دیواره چاه و به صورت کمکی در تفسیر نگار دانسیته و سایر نگارها 2-2- دستورالعمل طراحی و ترکیب روش‌های جاه‌پیمایی در اکتشاف کانسارهای سولفیدی ۱-2-2 نگارهای اصلی الف- استفاده از نگار پلاریزاسیون القایی برای تشخیص مناطق کانی‌سازی و کیفیت نسبی زون‌های کانی‌سازی رس استفاده از نگار الکتر یکی القایی (هدایت الکتریکی)» برای تشحیص زون‌های کانی‌سازی و تعیین مرز طبقات پ- استفاده از نگار مقاومت ویژه نقطه‌ای برای اندازه‌گیری مقاومت ویژه سازند ۳-2-4 نگارهای کمکی الف- استفاده از نگار دانسیته (گاما- گاما) برای تشخیص لیتولوژی و تشخیص زون‌های کانی‌سازی (در صورت نیاز بر اساس -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- د ستورااعمل طراحی روش‌های چاه‌پیمابی )۳ ب- استفاده از نگار رادیواکتیو گامای طبیعی برای شناخت لیتولوژی» تعیین مرز طبقات و تطابق آن با نگارهای الکتریکی؛ گاما- گاما و پتانسیل خودزا نس استفاده از دوربین‌های درون‌چاهی برای شناخت دقیق دیواره چاه» تعیین مناطق شکستگی و خرد شده و تعیین مقدار و ۳-24 نگارهای عمومی الف- استفاده از نگار انحراف‌سنحی برای اندازه‌گیری مقدار و جهت انحراف گمانه از حالت اولیه ب- استفاده از نگار قطرسنحی برای تشخیص مناطق شکستگی. گسلهء شناخت دیواره چاه و همجنین به صورت کمکی در ۵-2- دستورالعمل طراحی و ترکیب روش‌های چاه‌پیمایی در اکتشاف آهن اطلاعات مورد نیاز برای انجام عملیات چاه‌پیمایی کانسارهای آهن عبارتند از: ۱-۵-۶ نگارهای اصلی الف - استفاده از نگار اندازهگیری خودیذیری مغناطیسی» برای اندازهگیری خودیذیری مغناطیسی سازند و تعیین زون‌های کانی‌سازی و کیفیت نسبی کانی‌سازی ب- استفاده از نگار الکتریکی القایی (هدایت الکتریکی) برای تشخیص زون‌های کانی‌سازی و تعیین مرز طبقات ۲-۵-2 نگار کمک الف- استفاده از نگار دانسیته (گاما- گاما) برای تشخیص لیتولوژی و تشخیص زون‌های کانی‌سازی (در صورت نیاز بر اساس ب- استفاده از نگار رادیواکتیو گامای طبیعی برای شناخت لیتولوژی» تعیین مرز طبقات و تطابق آن با نگارهای الکتریکی, گاما- گاما و پتانسیل خودزا الف- استفاده از نگار انحراف‌سنجی برای اندازه‌گیری میزان و جهت انحراف گمانه از حالت اولیه نگار دانسیته و سایر نگارها پ- استفاده از نگار دما سنحه برای ی تشحیص شیب زمین گرمایی منطقه -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فهر سس فصل ۵ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- فهرست خدمات عملیات چاه‌پیمایی ۳۵ ۱-۵- آشنایی فهرست خدمات عملیات چاه‌پیمایی در سه گروه اصلی زیر ارایه می‌شود: - فهرست خدمات اکتشاف کانسارهای سولفیدی ۲-۵- فهرست خدمات اکتشاف زغال‌سنگ الف- حضور در محل انجام پروژه قبل از شروع کار و بررسی شرایط چاه و تایید آماده بودن گمانه ب- انجام برداشت نگارها به صورت رقومی پ- برداشت نگارها طبق قرارداد برای هر کدام از چاه‌ها شامل: - نگار دانسیته (گاما- گاما) - نگار الکتریکی متمر کز (لاترولوگ) - نگار گامای طبیعی - نگار الکتریکی فاصله کوتاه - نگار پتانسیل خودزا (5۳) - نگار انحراف‌سنحی - نگار دماسنجحی - دوربین‌های درون‌چاهی ت- تفسیر مقدماتی چاه برداشت شده شامل: - تعیین ضخامت و عمق کلیه لایه‌های زغالی - تعیین کیفیت نسبی لایه‌های زغالی - تعیین میزان انحراف چاه (شیب و آزیموت) - نامگذاری لایه‌ها ث- جمع‌آوری اطلاعات حاصل از تجزیه‌های شیمیایی؛ آزمایشگاهی و سایر اطلاعات چاه‌ها ج- انجام تفسیر نهایی هر چاه شامل: - تعیین ضخامت و عمق لایه‌های زغالی -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۶ فهر ست خدمات و د ستورالعمل برر سی‌های چاه‌پیمایی - تعیین کیفیت نسبی لایه‌های زغالی - تعیین ستون کامل لیتولوزی چاه بر اساس داده‌های حاصل از برداشت چاه‌پیمایی - تعیین محل گسل‌هاء شکستگی‌ها و خردشدگی‌ها - تعیین شیب زمین‌گرمایی منطقه - تعیین میزان انحراف چاه از حالت اولیه - تعیین ستون توافقی با همکاری دستگاه نظارت (مشاور) - نامگذاری لایه‌ها با همکاری دستگاه نظارت (مشاور) - تعیین محل و ضخامت لایه‌های آبدار - ارایه منحنی‌های اصلی برداشت شده از چاه به صورت رقومی - تهیه مقاطع انطباق لایه‌هاء حاصل از برداشت‌های چاه‌پیمایی - ارایه نتایج تفسیر نهایی نرم‌افزاری به کارفرما در قالب ]۳ در مقیاس‌های ۱:۲۰۰ و ۱:۵۰ چ- آرایه گزارش نهایی شامل نگارهای خام برداشت شده نتایج تفسیر چاه‌هاء ستون‌های لیتولوزی» مقاطع» نقشه‌ها و پیشنهادات در قالب گزارش تفصیلی انجام کار به صورت مجلد و لوح فشرده (1-)) ح- تکمیل و امضای صورت وضعیت نهایی و صورت جلسه آتمام پروژه (با تایید کارفرما) ۳-۵ فمرست خدمات اکتشاف آهن فهرست خدمات مطالعات چاه‌پیمایی در اکتشاف کانسارهای آهن عبار تند از: الف- حضور در محل انجام پروژه قبل از شروع کار و بررسی شرایط چاه و تایید آماده بودن گمانه ب- انجام برداشت نگارها به صورت رقومی پ- برداشت نگارها طبق قرارداد برای هر کدام از چاه‌ها شامل: - نگار خودیذیری مغناطیسی - نگار دانسیته (گاما- گاما) - نگار گامای طبیعی - نگار انحراف‌سنحی - نگار دماسنجی ت- آرایه تفسیر مقدماتی چاه برداشت شده شامل: - تعیین وضعیت زون‌های کانی‌سازی - تعیین ضخامت و عمق زون‌های کانی‌سازی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- فهرست خدمات عملیات چاه‌پیمابی ۳۷ - تعیین میزان انحراف چاه از حالت اولیه ث- جممع‌آوری اطلاعات حاصل از تجزیه شیمیاییء آزمایشگاهی و سایر اطلاعات چاه‌ها ج- انجام تفسیر نهایی هر چاه شامل: - تعیین ضخامت و عمق زون‌های کانی‌سازی - تعیین کیفیت نسبی کانی‌سازی آهن - تهیه ستون کامل لیتولوژی - تعیین محل گسل‌هاء شکستگی‌ها و خردشدگی‌ها - تعیین شیب زمین‌گرمایی منطقه - تعیین میزان انحراف چاه از حالت اولیه - تعیین ستون توافقی با همکاری دستگاه نظارت (مشاور) - نامگذاری رگه‌های اصلی و لایه‌های راهنما با همکاری دستگاه نظارت (مشاور) - ارایه منحنی‌های اصلی برداشت شده از چاه به صورت رقومی - تهیه مقاطع انطباق لایه‌هاء حاصل از برداشت‌های چاه‌پیمایی - ارایه نتایج تفسیر نهایی نرم‌افزاری به کارفرما در قالب ۳10۳ در مقیاس‌های ۱:۱۰۰ و ۱:۱۰۰۰ و یا سایر مقیاس‌های مورد نظر کارفرما چ- آرایه گزارش نهایی شامل نگارهای خام برداشت شده نتایج تفسیر چاه‌هاء ستون‌های لیتولوزی» مقاطعء» نقشه‌ها و پیشنهادات در قالب گزارش تفصیلی انجام کار به صورت مجلد و لوح فشرده (۲10) ح- تکمیل و امضای صورت وضعیت نهایی و صورت جلسه اتمام پروژه (با تایید کارفرما) 2-۵- فمرست خدمات اکتشاف کانسارهای سولفیدی فهرست خدمات مطالعات چاه‌پیمایی در اکتشافات کانسارهای سولفیدی عبارتند از: الف- حضور در محل انجام پروژه قبل از شروع کار و بررسی شرایط چاه و تایید آماده بودن گمانه ب- انجام برداشت نگارها به صورت رقومی پ- برداشت نگارها طبق قرارداد برای هر کدام از چاه‌ها شامل: - نگار پلاریزاسیون القایی - نگار اندازه‌گیری مقاومت ویژه نقطه‌ای - نگار دانسیته (گاما-گاما) -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ فهر ست خدمات و د سنورااعمل برر سی‌های چاه‌پیمایی - نگار گامای طبیعی - نگار انحراف‌سنحی - نگار دماسنحی ت- آرایه تفسیر مقدماتی چاه برداشت شده شامل: - تعیین وضعیت زون‌های کانی‌سازی - تعیین ضخامت و عمق کانی‌سازی - تعیین میزان انحراف چاه از حالت اولیه ی جمع‌آوری اطلاعات حاصل از تحجزیه شیمیایی؛ آزمایشگاهی و سایر اطلاعات چاه‌ها ج- انجام تفسیر نهایی هر چاه پس از ارایه تفسیر مقدماتی شامل: - تعیین ضخامت و عمق زون‌های کانی‌سازی - تهیه ستون کامل لیتولوژی - تعیین محل گسل‌هاء شکستگی‌ها و خردشدگی‌ها - تعیین شیب زمین‌گرمایی منطقه - تعیین میزان انحراف چاه از حالت اولیه - تعیین ستون توافقی با همکاری دستگاه نظارت (مشاور) - نامگذاری رگه‌های اصلی و لایه‌های راهنما با همکاری دستگاه نظارت (مشاور) - تعیین محل و ضخامت لایه‌های آبدار - ارایه منحنی‌های اصلی برداشت شده از چاه به صورت رقومی - تهیه مقاطع انطباق زون‌هاء حاصل از برداشت‌های چاه‌پیمایی - ارایه نتایج تفسیر نهایی نرم‌افزاری به کارفرما در قالب ۳10۳ در مقیاس‌های ۱:۵۰۰ و ۱:۱۰۰۰ و یا سایر مقیاس‌های مورد نظر کارفرما چ- آرایه گزارش نهایی شامل نگارهای خام برداشت شده نتایج تفسیر چاه‌هاء ستون‌های لیتولوزی, مقاطعء نقشه‌ها و پیشنهادات در قالب گزارش تفصیلی ارایه کار به صورت مجلد و لوح فشرده (۲-10) ح- تکمیل و امضای صورت وضعیت نهایی و صورت جلسه اتمام پروژه (با تایید کارفرما) -------- صفحهٔ بعد -------- دستورالعمل کیفی و کمی حرایی؛ جک لب فصل ۶ کنترل‌های -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل شدشم- د سنورالعمل اجرایی» کنّرل‌های کیفی ‏ وکمی و چک‌لیست خدمات )۵ -۱- آشنایی به منظور اجرای صحیح دستورالعمل‌هاء کنترل کمی و کیفی عملیات چاه‌پیمایی باید چک‌لیست کلی شامل کلیه مراحل» تامین لوازم» طراحی برداشت و تفسیر تهیه شود و موارد توسط ناظر یا کارفرما در همه پروژه‌ها کنترل شود. ۲-۹- دستورالعمل اجرایی برای اجرای عملیات چاه‌پیمایی گروه زئوفیزیک باید به منطقه اعزام و موارد زیر را مورد توجه قرار دهند: - گروه ژئوفیزیک باید قبل از شروع عملیات در منطقه حاضر باشد. - از کالیبره بودن (واسنجی) دستگاه و سوندهای برداشت اطمینان حاصل شود. - از کامل بودن کلیه تجهیزات برداشت‌های چاه‌پیمایی اطمینان حاصل شود. - برای شروع برداشت باید خودروی حامل تجهیزات در مکانی مناسب مستقر شود. - اطلاعات زمین‌شناسی و اطلاعات مربوط به عملیات حفاری باید مستندسازی شود. - قطر گمانه برای برداشت‌ها کنترل شود. - نگار دماسنجی باید در چاه‌های با عمق بیش از ۱۰۰ متر برداشت شود. برای برداشت سوند دماسنجی چاه حداقل از ۲۴ - در صورت ریزشی بودن چاه» نگارهای اصلی ابتدا برداشت شوند. - در صورتی که احتمال ریزش چاه وجود داشته باشد.ء برداشت‌ها در چند مرحله انجام شود. - در صورتی که احتمال ریزش چاه و گیر افتادن سوند وجود داردء بهتر است سوندی که دارای منبع رادیواکتیو است و سوندهایی که امکان برداشت در داخل لوله جداری را دارندء در داخل لوله برداشت شوند. - پس از برداشت هر نگاره از دقت و درستی نگار برداشت شده اطمینان حاصل شود. - سرعت برداشت نگارهاء باید مطابق با استاندارهای معمول جهانی و استانداردهای دستگاه باشد. - پس از برداشت کلیه نگارهاء اطمینان حاصل شود که نتیجه مطلوب در تفسیر این داده‌ها حاصل می‌شود. ۳-۹- کنترل‌های کیفی و کمی دستگاه‌های مورد استفاده باید شرایط ثبت اطلاعات رقومی را داشته باشند. برای انجام کنترل‌های کیفی و کمی نکات زیر باید مد نظر قرار گیرد: - برداشت‌ها به صورت رقومی انجام گیرد و فایل داده‌های خام» ذخیره شده باشد. - بررسی کیفیت داده‌ها باید با استفاده از نرم‌افزار برداشت و یا نرم‌افزارهایی که توانایی خواندن و نمایش داده‌ها را دارند انجام -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ فهر ست خدمات و د ستورااعمل برر سی‌های چاه‌پیمایی - در سربرگ, اطلاعات مربوط به برداشت شامل نوع سوند و نوع نگارء زمان» شماره چاه متراژه قطر حفاری و بخش‌های لوله جداری‌گذاری شده ثبت شوند. - شکل کلی منحنی نگار ثبت شده» باید متناسب با آن نگار باشد. - نگارها باید هموار و واضح بوده و دارای نویز (نوفه) بیش از حد نباشند. در غیر این صورت باید نگار مجددا برداشت شود. - واحد اندازه‌گیری هر نگارء باید در واحد ‎٩[‏ تعریف و نمایش داده شود. - واحد نگار گاما را می‌توان به صورت "۲۳۹ یا "۸۳1 و یا واحدهای کوچکتر نشان داد. - واحد نگار گاما-گاماء بر حسب ۳5:) و در صورت محاسبه جرم مخصوص بر حسب 1 بیان می‌شود. - مقیاس نمایش نگار باید طوری انتخاب شده باشد که نگار به صورت کامل در سرتاسر چاه قابل مشاهده باشد. - برداشت‌ها (به جز در موارد استثنا که در کاربرد سوند معرفی شده» مثل سوند دماسنجی) باید از پایین به بالا انجام شوند. - سرعت برداشت نگارها در سرتاسر چاه باید یکسان و بر حسب استاندارهای دستگاه و استاندارد جهانی باشد. - مقادیر داده‌های اندازه‌گیری شده برای هر سوند. باید متناسب با لیتولوزژی منطقه, نوع سنگهء نوع کانی‌سازی و همچنین داده‌های زئوفیزریک سطحی (در صورت وجود اطلاعات) باشد. - عمق نهایی برداشت‌ها باید به گونه‌ای باشد که نتیجه تفسیر از کل چاه و کلیه لایه‌ها و زون‌ها امکان‌پذیر باشد. - نگارها باید پس از ترکیب و کنار هم قرار گرفتن» از نظر اصول فیزیکی و ژئوفیزیکی قابل قبول و تطابق داشته باشند. - خواص فیزیکی ثبت شده برای سوندها پس از ترکیب و کنار هم قرار گرفتن باید با ستون لیتولوژی چاه مطابقت نسبی برداشت نگارها باید به گونه‌ای باشد که در صورت لزوم؛ نگارها در مقیاس‌های بزرگتر مثلا ۱:۵۰یا ۱:۲۰ قابل تهیه و به وضوح قابل مشاهده باشند. 5-۹ چک‌لیست‌ها ۱-2-۹- چک‌لیست ارزشیابی پیمانکار الف- آیا دستگاه قادر به برداشت نگارها به صورت رقومی است؟ ب- آیا پیمانکار تجهیزات و سوندهای لازم برای ارایه خدمات را دارد؟ ت- آیا پیمانکار از نیروهای متخصص متناسب با نوع پروژه استفاده می‌کند؟ ۱- ۳0۳] 06۴ 40 ۲- ۸۵۲۵۵۵ 00101013 6 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل شدشم- د سنورالعمل /جرایی» کندرل‌های کیفی ‏ و کمی و چک‌لیست خدمات 4۳ ۲-2-۹- چک‌لیست برداشت چاه ۰ ۸۷۵ | بیشتر از ۸۷۵ پ- یا کلیه سوندهای مورد نیازء طبق قراردادء کالیبره و سالم هستند؟ ۰ تا ۱/۷۵ بیشتر از 7/۷۵ ت- آیا کلیه نگارها طبق قرارداد برداشت شده است؟ ث- آیا نگارها با سرعت و دقت مورد نظر برداشت شده است؟ ۳-2-۹ چک‌لیست تفسیر چاه‌ها ب- آَیا تفسیرهای ارایه شده متناسب با اهداف پروژه است؟ پ- آیا نتایج تفسیرء اطلاعات مورد نیاز کارفرما را پوشش می‌دهد؟ کمتر از ۱/۲۵ ۷/۲۵ ۱/۵۰ 1۵۰ تا 1۷۵ بیشتر از 7۷۵ ت- آیا نتایج تفسیرهاء با اطلاعات زمین‌شناسی و حفاری همخوانی دارد؟ کمتر از ۲۵/ ۱ ۵۰۱/۲۵ ۱/۷۵۱/۵۰۱ بیشتر از ۸۷۵ 2-2-3 چک‌لیست نهایی خدمات الف- آیا کلیه عملیات چاه‌پیمایی چاه‌ها بر اساس قرارداد انجام شده است؟ ب- آیا گزارش نهایی در زمان مقرر تحویل کارفرما شده است؟ ت- آیا فایل الکترونیکی و کاغذی تفسیر نهایی ارایه شده است؟ کمتر از ۲۵/ ۱ ۲۵/ ۱/۵۰۱۷ ۱/۷۵۱/۸۵۰ بیشتر از 7/۷۵ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۷ دستورالعمل‌های تعبیر و تفسیر اطلا مهم پر ِ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم- دستوراعمل‌های تمبیر و نذسیر اطلاعات چاه‌پیمایی تهیه نقشه‌ها و ستون چاه‌ها ی ۱-۷- آشنایی در این فصل دستورالعمل تعبیر و تفسیر اطلاعات و تهیه نقشه‌ها و ستون‌های چاه‌ها مورد بررسی قرار می‌گیرد. دستورالعمل‌ها به صورت زیر ارایه شده‌اند: - نحوه آرایه نتایج - قالب نقشه‌ها ۲-۷ تعبیر و تفسیر با توجه به نوع ماده معدنی مورد اکتشاف, استفاده از سوندهای خاص الزامی و ضروری است و در تفسیر نتایجء اطلاعات زیر باید پوشش داده شود: - نمایش ستون لیتولوژی از سرتاسر چاه - تعیین زون‌های کانی‌سازی (زغال‌سنگ - آهن- سولفیدها) - تعیین ضخامت و عمق زون‌های (لایه‌ها یا رگه‌ها) کانی‌سازی (زغال‌سنگ- آهن - سولفیدها) - مشخص کردن لایه‌های نفودیذیر و نفودناپذیر - تعیین مناطق آبده یا آبخور چاه - مشخص کردن سطح ایستابی - تعیین شیب زمین‌گرمایی منطقه (در صورت استفاده از سوند دماسنجی) - مشخص کردن قطر چاه و محدوده‌های ریزش دیواره و گشادشدگی در سرتاسر چاه - تعیین مرز طبقات و زون‌ها ۳-۷- روش ارایه نتایج - تعبیر و تفسیر باید توسط فرد متخصص و نرم‌افزار متداول به صورت رقومی انجام شود. - ستون لیتولوژی بر اساس کنار هم قرار گرفتن نگارهای مختلف و بر اساس اصول ژئوفیزیکی تعیین شود. - مرز تعیین شده زون‌ها و لایه‌هاء باید با نگارها تطابق نسبی داشته باشد. - ستون قابل قبول و یا توافقی باید با همکاری دستگاه نظارت تهیه شود. -------- صفحهٔ بعد -------- /4 فهر ست خدمات و د سنورااعمل برر سی‌های چاه پیمایی - در ستون لیتولوژی توافقی» باید مرز طبقات» عمق زون‌های کانی‌سازی» ضخامت لایه‌ها و رگه‌های کانی‌سازی» نوع کانی‌سازی احتمالی و تشخیص مناطق شکستگی و گسله با علایم خاصی مشخص و نمایش داده شوند. - نقشه‌ها باید به صورت رنگی و کاملا واضح تهیه شوند. - نقشه‌ها باید از سرتاسر چاه در مقیاس مورد نظر تهیه و آرایه شوند. - در محدوده‌های کانی‌سازی (اکتشاف زغال‌سنگ) و حداقل ۳ متر بالاتر و پایین‌تر از آن» باید نقشه‌ای در مقیاس ۱:۵۰ تهیه و ارایه شود. - تهیه نقشه در مقیاس ۱:۵۰ در صورتی که ضخامت زون‌های کانی‌سازی (أهن و سولفیدها) کمتر از ۱ متر باشد ضرورت دارد. در غیر این صورت مقیاس, طبق نظر ناظر یا کارفرما تعیین شود. - نقشه‌ها باید به صورت رقومی و فرمت‌های عمومی که در آن‌ها مقیاس نقشه‌ها ثابت بمانده تهیه شود. 2-۷ فرمت نقشه‌ها نقشه‌ها باید دارای چهار بخش شامل سربرگ» ستون آرایه نگارهاء ستون لیتولوزی و راهنما باشند. ۱-2-۷ سربرگ نقشه‌ها سربرگ نقشه‌ها باید دارای مشخصات زیر باشد: الف- نام کارفرماء نام مجری طرح و دیگر اطلاعات مربوط به کارفرما ب- اطلاعات پیمانکار شامل نام پیمانکار» برداشت‌کننده و تفسیر کننده پ- اطلاعات مربوط به دستگاه نظارت (مشاور) ت- اطلاعات منطقه تحت عملیات شامل نام منطقه, مختصات گمانهء نام گمانهء عمق گمانه و قطرهای حفاری ۲-2-۷ ستون ارایه نگارها نگارها باید با مشخصات زیر آرایه شوند: الف- کلیه نگارهای برداشت شده» در سمت راست و با توجه به تعداد نگارهاء در سه یا چهار ستون در کنار هم و به طور واضح نمایش داده شود. ب- در قسمت بالای هر نگار باید نام نگارء مقادیر کمینه و بیشینه (مقیاس خطی)» رنگ و واحد اندازه‌گیری کاملا مشخص شده باشد. پ- ستون انحراف چاه در عمق‌های مختلف و در فاصله هر ۱۰ متر در ستون آخر سمت چپ نگارها نمایش داده شود. ۳-2-۷- ستون لیتولوزی مشخصات لیتولوژی باید به صورت زیر و در چهار بخش آرایه شود: -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم- د سنوراعمل‌های تعبیر و تسیر اطلاعات چاه‌پیمایی» تهیه نشه‌ها و سنون چاه‌ها 42۹ الف- ستون لیتولوژی حاصل از برداشت‌های چاه‌پیمایی ب- ستون لیتولوژی حاصل از برداشت مغزه‌ها و ستون چینه‌شناسی که توسط کارفرما در اختیار متخصص چاه‌پیمایی قرار می‌گیرد. پ- ستون قابل قبول یا توافقی » که در قسمت انتهایی سمت چپ ارایه می‌شود. ت- ستون نمایش عمق 2-2-۷ راهنما در راهنمای نقشه باید موارد زیر ذکر شود: الف- معرفی علایم لیتولوژی‌ها ۵-۷- نقشه‌ها و ستون‌های لیتولوزی پس از برداشت کلیه چاه‌ها در منطقه عملیاتی و انجام تفسیر نهایی» باید نقشه‌ها و ستون توافقی برای کلیه چاه‌ها ترسیم و مرز لایه‌هاء رگه‌ها و زون‌های کانی‌سازی در چاه‌های مجاور با هم مقایسه و انطباق داده شوند. ضخامت.» عمق» امتداد و شیب رگه‌ها و لایه‌ها باید کاملا مشخص شده باشد و نقشه انطباق لایه‌ها و زون‌ها در منطقه تهیه شود. برای انجام این کار باید از ستون لیتولوژی توافقی استفاده کرد. انطباق لایه‌ها یا رگه‌ها و زون‌های کانی‌سازی باید انجام گیرد. روش انطباق لایه‌ها و تهیه نقشه‌های مقاطع به صورت زیر است: - در ستون لیتولوژی توافقی» لایه‌ها و زون‌های کانی‌سازی باید به صورت دقیق مشخص شوند. - کلیه لایه‌ها یا رگه‌های اصلی و زون‌های کانی‌سازی باید نامگذاری شوند. - انطباق لایه‌ها و رگه‌ها باید توسط فرد متخصص و به کمک نرم‌افزار انجام گیرد. - نقشه‌ها و مقاطع باید به صورت دوبعدی و سه‌بعدی تهیه شوند. - نقشه‌ها و مقاطع باید رنگی و دارای وضوح کامل باشند. - در نقشه‌ها و مقاطع تهیه شده» لایه‌ها یا رگه‌ها و زون‌های کانی‌سازی باید مجزا و قابل تفکیک باشند. - موقعیت و مختصات کلیه چاه‌ها باید در نقشه‌ها و مقاطع مشخص شده باشد. - عمق و ضخامت کلیه لایه‌ها و زون‌ها باید مشخص شده باشد. - پس ازتخمین ذخیره» نحوه انجام محاسبات باید توضیح داده شود. ۱- ۸006010066 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۰ فهر ست خدمات و د ستوراآعمل برر سی‌های چاه‌پیمایی - نقشه‌ها و مقاطع با توجه به گسترش کانی‌سازی» باید در مقیاس‌های ۱:۱۰۰ (یا در مقیاس‌های مورد نظر ناظر یا کارفرما) - نقشه‌ها و مقاطع باید به صورت رقومی و در فرمت‌های عمومی (به طوری که مقیاس آن‌ها تغییری نکند) ارایه شوند. - نرم‌افزار مورد استفاده برای انجام این کار معرفی شود. -------- صفحهٔ بعد -------- العمل فصل ۸ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم- دستورااعمل تهیه گزار ش چاه‌پیمایی ۶۳ ۱-۸- آشنایی گزارش چاه‌پیمایی در مراحل مختلف انجام عملیات در سه بخش با تعاریف و فرمت‌های زیر ارایه می‌شود: - گزارش نهایی ۲-۸ تفسیر مقدماتی تفسیر مقدماتی خلاصه‌ای از نتیحه برداشت هر چاه است که باید شامل اطلاعات زیر باشد: - تعیین ضخامت و عمق کلیه لایه‌ها و زون‌های کانی‌سازی - تعیین نوع کانی‌سازی احتمالی - تعیین میزان انحراف چاه (شیب و آزیموت) - نامگذاری لایه‌ها و رگه‌ها - تعیین شیب زمین‌گرمایی چاه در صورت برداشت نتیجحه تفسیر مقدماتی باید در یک فرمت ساده که اطلاعات فوق را شامل می‌شود و با به صورت کامل‌تر و به همراه نقشه در مقیاس مورد نظر کارفرما تهیه شود. نتیجه تفسیر مقدماتی باید حداکثر تا ۴۸ ساعت پس از خاتمه کلیه برداشت‌ها به دستگاه نظارت ارایه شود. ۳-۸- تفسیر نهایی در تفسیر نهایی» تفسیر مقدماتی هر چاه با توجه به نقشه‌هاء مقاطع و جمع‌آوری اطلاعات دقیق‌تر و بیشتر تکمیل و تصحیح نقشه نگارهای برداشت شده باید بر اساس فرمت مناسب و مقیاس ذکر شده در قرارداد پس از تفسیر نهایی آرایه شود. ۲-۳-۸- گزارش توصیفی گزارش توصیفی شامل نتیجه تفسیر و شرح نقشه‌ها است و باید موارد زیر در آن رعایت شود: الف- توضیح وضعیت چاه‌ها - عمق چاه - شماره چاه - قطرهای حفاری در سرتاسر چاه -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۳ فهر ست خدمات و د سنورااعمل برر سی‌های چاه پیمایی ب- زمان شروع و خاتمه برداشت چاه پ- توضیح نوع نگارها و سوندهای برداشت شده ت- متراژ برداشت شده هر کدام از نگارها و سوندها ث- توضیح علل عدم برداشت نگارها در کل یا قسمتی از چاه (در صورتی که برداشت نشده باشد) ج- مشخص کردن زون‌های کانی‌سازی به همراه عمق» ضخامت و تعیین کانی‌سازی احتمالی به همراه نامگذاری لایه‌ها چ- تعیین شیب زمین‌گرمایی منطقه ح- توضیحات در ارایه تفسیر نهایی موارد زیر باید رعایت شود: - تفسیر نهایی باید در اسرع وقت پس از اتمام برداشت هر چاه به ناظر یا کارفرما ارایه شود. - به همراه تفسیر نهایی, باید اطلاعات منحنی‌های خام برداشت شده به ناظر یا کارفرما تحویل شود. - نقشه تفسیر نهایی باید در قالب ]۳ و به صورت رقومی و کاغذی در مقیاس‌های مورد نظر آرایه شود. - ارایه گزارش تفسیر نهایی باید در قالب ۳10 و به صورت رقومی (۲10) و کاغذی انجام گیرد. ۶4-۸ گزارش نهایی این گزارش» گزارش جامعی از کل پروژه انجام شده است که شامل اطلاعات زمین‌شناسی منطقه؛ اطلاعات چاه‌پیمایی کلیه چاه‌هاء نتایج حاصل از عملیات چاه‌پیمایی انجام شده در منطقه و تحلیل و نتیجه‌گیری از کار انجام شده است. سرفصل گزارش نهایی شامل موارد زیر است: الف- مقدمه ب- اهداف پروژه ت- ارایه اطلاعات زمین‌شناسی منطقه ث- خلاصه‌ای از معرفی دستگاه چاه‌پیمایی و سوندها و کاربردهاء مزایا و محدودیت‌های دستگاه ج- تجزیه و تحلیل داده‌ها و بررسی نتایج حاصل از عملیات چاه‌پیمایی انجام شده در منطقه چ- معرفی مشکلات احتمالی موجود در حین انجام پروژه که کیفیت داده‌ها را تحت تاثیر قرار داده است. ح- بررسی مقاطع انطباق لایه‌ها در کلیه چاه‌ها در امتداد مقاطع مختلف خ- گزارشی از تغییرات شیب زمین گرمایی در منطقه و نتیجه‌گیری از آن د- نتیجه گیری کلی ر- نقشه‌ها به صورت پیوست -------- صفحهٔ بعد -------- یی ٩ ‏فصل : العمل حفاظلت در بر افو -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-۹- آشنایی در این بخش,» معیارهای حفاظتی به منظور حصول اطمینان از رعایت استانداردهای پایه حفاظت در برابر اشعه و رعایت اصل حداقل مواجه شدن " (۸1.۸1۹۸) در عملیات چاه‌پیمایی ارایه شده است. این مجموعه مبین ضوابط فیزیکی برای چاه‌پیمایی» روش - های اجرایی استفاده از تجهیزات چاه‌پیمایی و ضوابط و مراقبت‌های پرتوی است که باید با نظارت شخص مسوول فیزیک بهداشت. توسط پرتوکاران انجام گیرد. ۳-۹- دامنه کاربرد هدف عمده این بخش, تعیین الزامات و قواعد کار با پرتوها و معیارهای حفاظتی به منظور کار با چشمه‌های مورد استفاده در تجهیزات چاه‌پیمایی (منابع پرتو گاما و نوترون) به منظور کاهش پرتوگیری حداقل و اطمینان از رعایت حدود دز" مشخص شده در استانداردهای پایه حفاظت در برابر اشعه در بخش چاه‌پیمایی است. کلیه آیین‌نامه‌هاء قوانین و استانداردهای ملی که از طرف واحدهای قانونی زیربط وجود دارد با آخرین تغییرات و ویرایش لازم‌الاجرا هستند که مهم‌ترین آن قواعد کار با پرتو در کاربرد چاه ۳-۹- الزامات حفاظت در برابر اشعه کلیه پرسنل بخش چاه‌پیمایی و پرتوکاران باید قوانین زیر را به دقت رعایت و اجرا کنند: - پیمانکار باید دارای پروانه اشتغال چاه‌پیمایی از واحد قانونی آمور حفاظت در برابر اشعه کشور باشد. - پیمانکار و پرسنل تحت مدیریت وی موظف به رعایت کلیه نکات ایمنی و محیط زیست. در محدوده اکتشافی با توجه به آیین‌نامه‌های داخلی و ضوابط واحدهای قانونی هستند. - پیمانکار موظف به سالم نگه داشتن محیط و منطقه تحت عملیات است. - پیمانکار باید کلیه دستورالعمل‌های ایمنی و حفاظت در برابر اشعه از جمله دستورالعمل‌های حمل و نقل منابع» پایش فردی و محیطی, دستورالعمل‌های اجرایی» فوریت‌های پرتوی و دستورالعمل حوادث غیرمترقبه را تهیه و اجرا کند. - استفاده از لوازم پایش فردی (فیلم‌یج یا دزیمتر فردی) و محیطی, الزامی - پیمانکار باید منابع را در منطقه تحت عملیات. در جایی امن و مناسب نگهداری کند. - کلیه پرسنلی که در معرض اشعه قرار دارند باید آموزش لازم را دیده و از مضرات آن مطلع باشند. ع[ا16۷۵ 201 ۳230201۷ که 10۳۷ ‎۸٩‏ -۱ 6 -۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۸ شرح خدمات و د سنورااعمل برر سی‌های چاه پیمایی - پیمانکار باید تمهیداتی بیاندیشد که غیرپرتوکاران نیز در معرض کمترین پرتوگیری قرار گیرند. - مسوولیت کلیه منابع پرتو و کار با منابع به عهده پیمانکار است. پیمانکار موظف است تا یک نسخه از دستورالعمل ایمنی و حفاظت در برابر اشعه را قبل از شروع عملیات به کارفرما ارایه کند. -------- صفحهٔ بعد -------- امور نظام فنی اجرایی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورء با گذشت بیش از چهل سال فعالیت تحقیقاتی و مشخصات فنی عمومیء نشریه و مقاله, به صورت تالیف و ترجمه, تهیه و ابلاغ کرده است. ضابطه حاضر در به کار برده شود. فهرست ضوابط منتشر شده در پایگاه اطلاع‌رسانی136072111211131.1۳ قابل دستیابی می‌باشد. امور نظام فنی اجرایی -------- صفحهٔ بعد -------- 0 0۳۲ ع۷۳11مع1 151216 ۳13001۶0 200 ۱۷1202826601 ۰ ۰ 2 ۹56۳۲65 او 115۲ ۰ ۰ 8 ]]۲۷۷۶ 1۵۳ 1۹۳۷۱۵ 48 .10 06 200 ۷11۴ ,10۹۲۲۶۰ 01 ۱1۱۵۱۹۲۲۷ |1۵ 200 ۸11۵1۲5 ۱۷۱1۳۴ 01 10۷ 6[ ع5)۳3۵16۶٩‏ 1۵۳۲ 160۷۷ 01 01116 5ع 1۱0 5 1012 01 1021۵۲ 011166 1۵۲ 1۱۱۵8۵ 506۲۷1۹10 40 ۳0 13۳ ۱3333 2015 -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- در برگیرنده فهرست خدمات و دستورالعمل مطالعات چاه‌پیمایی در اکتشافات معدنی با استفاده از روش‌های الکتریکی» صوتیء مغناطیسی,» رادیواکتیو و فیزیکی است و اطلاعات لازم در مورد نحوه استفاده و کاربرد این روش‌ها را در چاه‌پیمایی آرایه می‌کند.