سند 5436

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. در <جا و اس َ. یس و 8 اس بخ ی 7 ۳ ۳ ۰ هه ی ی اس و و ۱ 8 تس ای 8 کی یه 1 ی َ 3 ۳ ۹ اس و ی ۳ ۳ سوه و اس 7 سح یا زا 2 2 ی جمهوری اسلامی ایران سازمان برنامه و بودجه - وزارت نیرو نشریه شماره ۱۱۷-۳ ۰ ۰ ۳ 6 ۱ ار 3 ۱ ۳ ۲2 ز : ۹ ۰" ۰ ۱ و ۳ 2 ۱ م ۳ دت: ۲۱۳ 9 ۱ ات ۳ ۳ مه ری 9 ۰ پ ۱ 1 ۱ وتو ۰ -------- صفحهٔ بعد -------- جمهوری اسلامی ایران مبانی و صوابط طراحی طرحهای ۲ برسانی شهری نشریه شماره۱۱۷-۳ سازمان برنامه و بودجه وزارت نیرو دفتر تحفیقات و معیارهای فنی استاندارد مهندسی آب انتشارات سازمان برنامه و بودحه ۷۱/۰۰/۷۶ ۱۳۹۷۱ -------- صفحهٔ بعد -------- زا سازمان برنامه و بودجه. دفتر تحقیقات و معیارهای فنی مبانی و ضوابط طراحی طرحهای آبرسانی شهری/ سازمان برنامه و بودجه. دفتر تحقیقات و معیارهای فنی؛ وزار نیروء استاندارد مهندسی آب. - تهران: سازمان برنامه و بودجه. مرکز مدارک اقصادی - اجتماعی و انتشارات. ۰۱۳۷۱ ۴ص .: جدول. نمودار.- (سازمان برنامه و بودجه. دفتر تحقیقات و معبارهای فنی؛ نشریه شماره ۱۱۷-۳)(انتشارات سازمان برنامه و بودجه؛ ۷۱/۰۹/۷۶) مربوط به دستورالعمل شماره ۱/۱۹۹۴۵/۵۶-۲۱۷۷ مورخ ۷۱/۱۱/۲۶ ۱[ شهرها و شهرستانها - ایران - تاامین آب - استانداردها. ۲. آب آشامیدنی - ابران - استانداردها. ۲. آب‌پخشی- استانداردها. ۴. استانداردها - ایران. الف. ایران. وزارت نیرو. استاندارد مهندسی آب. ب. سازمان برنامه و بودجه. مرکز مدآرک اقتصادی - اجتماعی و انتشارات. ج. عنوان. د. سلسله انتشارات. ش. ۱۱۷-۳ آس / 71۸۳۲۶۸ مبانی و ضوابط طراحی طرحهای آبرسانی شهری (نشریه شماره ۱۱۷-۳) مهندسی آب (وزارت نهرو) قممت. : ۰ ریال چاپ و صحافی: موٌسسه زحل چاپ همه حقوق برای ناشر محفوظ است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ رز چمهوری‌اسلامی ایران سازمان برناهه و بودجه مورخ ۷۱/۱۱/۲۶ ی موضوع : مبانی و ضوابط طراحی طرحهای آبرسانی شهر| . کد تذکر : باستناد ماد ه ۲۳ قانون برنامه و بود جه کشور و آئین نامه استاند اردهای اجرائی طرحهای عمرانی این دستورالسمل از نع[ _ دوم ] مذکور در ماده هفت آئین نامه در[ یسک ] صفحه صادر میگردد ۰ تاریخ مندرج در ماده ۸ آئین نامه در مورد این دستور السلل_ ۱۳۷۲/۳/۱ ] میباشد . به پیوست نشریه شماره ۲ ۱۱۷ دفتر تحقیقات و معیارهای فنی این سازمان تحت عنوان " مبانی و ضوابط طراحی طرحهای آبرسانی شهری " ابلاغ می‌شود . دستگاههای آجرایی و مهندسان مشاور می‌توانند مفاد نشریه یاد شده و ضوابط و ممیارهای مندرج در آن را ضمن تطبیق با شرایط کار خود در طرحهای عمرانی مورن استغلدره قرار دهند . مسعود روغ معاون رییس جمههز رید ۵مدو بودجه -------- صفحهٔ بعد -------- رز " آیین نامهاستانداردهای اجرایی طرحهای عمرانی " " مصوبه ۱۳۵۲/۴/۳۰ هیات وزیسران " فصل سوم - آنواع دستوراالعمل ونحوه ابلاغ ماده ۷ دستوراله‌ملمهای موضوع این آیین نامه به سه گروه به شرح زیرتقسیم میشود : بند ۱-- گروه اول دستورالعمهایی که رعایت کامل مفاد آن ازط-سسرف دستگاههای اجرایی ومهندسان مشاوروپیمانکاران وعوامل دیگرضروری انست (نظیر فرم ضمانت نامه‌ها , فرم پیمانها , استانداردهای فنی » تجزیه واحدبهاوغی ره ) . بند ۲- گروه دوم دستورالعملهایی که بطورکلی وبرای موارد عادی تسه میگردد وبرحسب مورددستگاههای اجرایی ومهندسان مشاوروپیمانسکاران‌و عوامل دیگرمی‌توانند به تشخیص خود مفاد دستورالسل وبا ضوابط ومعیارهای آنراباتوجه به کارمورد نظر ود رحدود قابل قبولی که دردستورالعمل تعییسن شده تغیبرداده وآنراباشرایط خاص کارمورد نظرتطبیق دهند ( نظیس سر حق‌الزحمه مهندسان مشاوروشرایط عمومی پیمان ومشخصات عمومی وغیره) . بند ۳ گروه سوم دستورالسلهایی است که بعنوان راهنمایی وارشسساد دستگاههای اجرایی وموسات مشأوروپیمانکاران وسایرعوامل تهیه می‌شود ورعایت مفاد آن درصورتیکه دستگاههای اجرایی وموسسات مشاور روشهای بهتری داشته باشند اجباری نیست . ماده ۸ سازمان موف است گروه هرد ستورالعمل رابطور مشخص درمتن آن قید نموده وبعلاوه درمورد د ستورالملهای گروه ۱ وگروه ۲ تاتاریخی کسهاز آن تاریخ لازم است بصورداجرا گذاشته شود تین نماید . مدت زمان بین تاریخ صد ورین دستورالعلها وتاریخی که به مورد اجراگذاشته می‌ش ود نباید از ۳ ماه کمترباشد . درصورتی که یک دستورالسل ناقص ویاجایگزیسن تمام ویاقستی ازد ستورالعملهای قبلی باشد لازم است مراتب صراحتا " ما ذکرمشخصات دستورالملهای قبلی درمتن دستورالعمل قید گردد . ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- کفتا رز امروزه نقش و اهمیت ضوابط. معیارها و استانداردها و آثار اقتصادی ناشی از به کار گیری مناسب و مستمر آنها در پیشرفت جوامع. تهیه و کاربرد آنها را ضروری و اجتناب نا پذ یر ساخته است. نظر به وسعت دامنه علوم و فنون در حهان امروز. تهیه ضوابط معبارها و استانداردها در هر زمینه به مجامع فنی تخصصی واگذار شده است. با درنظرگرفتن مراتب فوق و با توجه به شرایط اقلیمی و محدودیت منابع آب درایران تهیه استاندارد در بخش آب از اهمیت ویژه‌ای برخوردار بوده و از این رو امور آب وزارت نیرو با همکاری سازمان برنامه و بودجه اقدام به تهیه استانداردهای مهندسی آب نموده است. - استانداردهای مهندسی آب با در نظر داشتن موارد زیر تهیه و تدوین گردیده است: - استفاده از تخصص‌ها و تجارب کارشناسان و صاحبنظران شاغل در بخشهای عمومی و خصوصی. - استفاده از منابع و ماخذ معتبر و استانداردهای بین‌المللی. - بهره‌گیری از تجارب دستگاههای اجرایی. سازمانها. نهادها. واحدهای صنعتی. واحدهای مطالعه. طراحی و ساخت. - ایجاد هماهنگی در مراحل تهیه. اجراء بهره‌برداری و ارزشیابی طرحها. - پرهیز از دوباره کاریها و اتلاف منابع مالی و غیرمالی کشور. - توجه به اصول و موازین مورد عمل موْسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران و سایر موسسات معتبر تهیه کننده استاندارد. امید است مجریان و دست‌اندرکاران بخش آب با به کارگیری استانداردهای یاد شده برای پیشرفت و خودکفایی این بخش از فعالیتهای کشور تلاش نموده و صاحبنظران و متخصصان نیز با اظهار نظرهای سازنده در تکامل این استانداردها مشارکت نمایند. -------- صفحهٔ بعد -------- اعضاء کمیته فنی شماره ۲-۵ که در تهیه این استاندارد مشارکت داشته‌اند به ترتیب حروف الفباء به شرح زیر می‌باشد: ۱- آقای مهندس فرخ‌افرا از مهندسین مشاور سختاب فوق‌لیسانس راه و ساختمان ۲- آقای مهندس عنایت ثابتی از سازمان برنامه و بودجه. فوق‌لیسانس مهندسی بهداشت مد یریت منابع آب ۳- آقای مهندس عبدالحمید جوادی از سازمان آب تهران فوق‌لیسانس الکترومکانیک ۴- آقای دکتر علیرضا سرابی از مهندسین مشاور بندآب دکترای هیدرولیک ۵- آقای مهندس احمد عشقی از مهندسین مشاور عمران فوق‌لیسانس راه و ساختمان ۶- آقای مهندس محمد معین‌پور از طرح تهیه استانداردهای فوق‌لیسانس راه و ساختمان مهندسی آب کشور ۷- آقای دکتر محمدتقی منزوی از دانشکده فنی دانشگاه تهران دکترای هیدرولیک این استاندارد در دفتر تحقیقات و معیارهای فنی سازمان برنامه و بودجه با حضور آقای مهندس شفیعی‌فر و آقای مهندس تولایی و اعضاء کمیته فنی شماره ۲-۵ مورد بررسی و پس از اعمال نظرات مورد تأیید قرار گرفت. در اینجا از کلیه کارشناسان. متخصصین و ارگانهایی که درامر تهیه. نظرخواهی و تصویب این استاندارد طرح را یاری کرده‌اند سپاسگزاری می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان فصل اول - مبانی تعیین جمعیت . دوره طرح و مصرف سرانه آب ۱-۱کلیات ۲-۱ دامنه کاربرد ۳-۱ جمعیت ۱-۳-۱ تهیه آمار از منابع زیر : ۲-۳-۱ عوامل موْثر در برآورد جمعیت آینده عبارتند از : ۳-۳-۱ تجزیه و تحلیل آمار و برآورد جمعیت : ۶-۱ دوره طرح تأسیسات آب و فاضلاب شهری ۱-۶-۱ تعریف و انتخاب دوره طرح ۲-۶-۱ عوامل موْثر در دوره طرح ۳-۶-۱ مرحله‌بندی عملیات اجرایی در دوره طرح ۵-۱ مصرف سرانه آب ۱-۵-۱ تعاریف ۲-۵-۱ نحوه تعیین مصرف سرانه آب فصل دوم - ضوابط طراحی شبکه‌های توزیع و مخازن آب ۱-۲ کلیات ۲-۳ دامنه کاربرد ۳-۲ ضوابط تأمین نیازهای آتش‌نشانی ۱-۳-۲ نوع شیرهای آتش نشانی ۲-۳-۲ فاصله شیرهای آتش‌نشانی ۳-۳-۲ فشار مجاز شبکه برای آتش‌نشانی ۶-۳-۲ بده قابل برداشت از هر شیر آتش‌نشانی ۵-۳-۲ تعداد آتش‌سوزیهای همزمان ۶-۲ ضوابط مربوط به بده. سرعت. فشار و قطر لوله‌ها در شبکه توزیع آب ۱-۶-۲ بده ۲-۶-۲ فشار آب در شبکه ۳-۶-۲ سرعت آب شبکه ۶-4-۲ انتخاب قطر لوله ۵-۲ ضوابط تعیین حجم مخازن ۱-۵-۲ نحوه تعیین حجم مفید مخازن آب تصفیه شده زمینی ۱۸ ۱۸ ۱۹ ۱۹ ۱۹ ۱۹ ۷ ۲۰ ۳۱ ۳۱ ۳۱ ۳۲ ۳۳ ۳۳ ۳۳ ۲۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۵-۲ نحوه تعیین حجم مفید مخازن هوایی آب تصفیه شده ۳-۵-۲ نحوه تعیین حجم مخازن آب خام پیوست ۱-۲ نحوه استفاده از شیرهای آتش‌نشانی فصل سوم - سایر ضوابط طراحی و ملاحظات فنی ۱-۳ کلیات ۲-۳ دامنه کاربرد ۳-۳ حفاظت در مقابل آلودگی ۳-: رعایت ضوابط و نکات فنی ۵-۳ مصالح ۱-۵-۳ انتخاب مصالح ۲-۵-۳ مصالح مستعمل ۹-۳ شیرها ۱-۹-۳ شیرهای قطع و وصل ۲-۹-۳ شیرهای آتش نشانی ۳-۹-۳ شیرهای تخلیه هوا ۶-۹-۳ شیرهای تخلیه ۵-۱-۳ شیرهای فشارشکن 1-۳ زهکشی و تهویه حوضچه ها ۷-۳ نحوه استقرار خطوط ۱-۷-۳ استانداردها ۲-۷-۳ بسترسازی و خاک ریزی ۳-۷-۳ پوشش ۷-۳-: تکیه گاه ۸-۳ جدا کردن خطوط لوله آب. فاضلابروها و مجاری آبهای سطحی ۱۸۳ کلیات ۲۸-۳ نصب موازی لوله‌های آب و مجاری فاضلاب ۳۸-۳ نصب غیرموازی (متنافر) لوله‌های آب و مجاری فاضلاب ۹-۳ عبور از مجاری آبهای سطحی ۱-۹-۳ عبور از زیر مجاری آبهای سطحی ۲-۹-۳ عبور از روی مجاری آبهای سطحی : ۳۵ ۳۵ اه ۳ ۳۷ ۳۷ ۳۷ ۳۷ ۳۷ ۳۸ ۳۸ ۳۰ ۳۱ ۳۱ ۳۱ ۳۱ ۳۲ ۳۲ پم پم پم سپ پم پم :۳ :۳ :۳ :۳ ۳۵ ۳۵ ۳۵ ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول ۰ مبانی تعیین جمعیت . دوره طرح و مصرف سرانه آب کلیات در این فصل سه مورد جمعیت. دوره طرح و مصرف سرانه که از مبانی اساسی طرحهای آبرسانی شهری است مورد بررسی قرار گرفته که در این مورد مطالب زیر قابل ذکر است : - در تعیین جمعیت آینده مناطق مورد مطالعه در وهله اول می‌بایست پیش بینی‌های طرح جامع ملاک عمل قرار گیرد. در مواردی که این طرحها انجام نشده و یا مورد تأیید نباشد توصیه‌هایی در مورد برآورد جمعیت ارائه شده است. - در تعیین زمانی که عناصر اصلی بر مبنای نیازهای آن زمان طرح می‌شوند عوامل زیادی. بخصوص عامل اقتصادی نقش دارند. در این قسمت پس از برشمردن عوامل فوق حدود ارقامی که در شرایط متعارف می‌تواند مورد استفاده قرار گیرد ذکر گردیده است. سپس در مورد مرحله‌بندی اجرای کار در دوره طرح و عوامل موْثر در آن بحث گردیده و ارقام لازم ارائه شده است. - تعیین و انتخاب مصرف سرانه آب یکی از مهمترین عوامل جهت طراحی تأسیسات آبرسانی و شبکه‌های توزیع آب می‌باشد. در طراحی شبکه‌های فاضلاب شهری و تأسیسات تصفیه آن نیز تعیین مصرف سرانه آب به عنوان یک قدم اولیه ضروری است با بررسی گزارشهای مطالعات مربوط به تأسیسات آب و فاضلاب شهرهای مختلف ایران این نتیجه حاصل گردید که به این مهم در موارد زیادی توجه کافی مبذول نگردیده است. در تدوین این قسمت از نشریه تکیه اساسی بر آمار و ارقام موجود و یا اندازه‌گیری‌های لازم در زمان مطالعه طرح می‌باشد. این ضوابط به منظور یکنواخت نمودن نحوه برخورد و مشخص نمودن حداقل مطالعات و بررسیهای لازم جهت تعیین مصرف سرانه آب و ضرائب مربوطه تهیه گردیده است. علاوه بر مطالعات و اندازه گیریهای لازم که تأثیر زیادی در انتخاب اعداد مورد نظر خواهد داشت. حدود متعارف در هر مورد نیز ذکر گردیده است. حدود مقادیر مصرف و ضرایب ارائه شده فوق با توجه به ارقام منعکس شده در گزارشهای مطالعاتی موجود. پرسشنامه‌های جمع آوری شده از سازمانهای آب. منابع خارجی و تجربیات کارشناسان کمیته تعیین گردیده است. این ارقام با توجه به شرایط و امکانات ایران قابل اعمال در اکثر طرحهای آب و فاضلاب می‌باشد. در صورتی که اندازه‌گیریها و یا شرایط محلی در مواردی خاص و در منطقه‌ای محدود از یک شهر انتخاب اعدادی خارج از حدود ذکر شده را لازم است نشان دهد این ضوابط ضمن بازگذاشتن دست طراح در انتخاب. لزوم مطالعات بیشتر را مطرح نموده و قطعیت آن را مستلزم ارائه دلایل کافی و تأیید کارفرما نموده است. ۲-۱ دامنه کاربرد دامن کاربرد این ضوابط در مورد آب مصرفی محدود به تعیین مصرف سرانه آب خانگی. عمومی. فضای سبز (درحالت عادی). تجاری و صنعتی کوچک در شهرها در سالهای آینده جهت استفاده در طراحی تأسیسات ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- آبرسانی و شبکه توزیع آب است. تعیین مصرف آب کارخانجات بزرگ و متوسط. جنگل کاری‌ها و یا فضای سبز خارج شهرها. مصارف کشاورزی و همچنین مصارف آب مناطقی که از شبکه آب آشامیدنی استفاده نمی‌کنند. خارج از حدود این ضوابط بوده و می‌بایست به طور جداگانه‌ای مورد بررسی قرار گیرند. در طراحی تأسیسات فاضلاب شهری نیز این ضوابط تا جایی که مربوط به تعیین و تفکیک مصارف سرانه آب است. می‌تواند مورد استفاده قرار گیرد. ۳۲-۱ جمعیت برای پیش‌بینی جمعیت آینده شهرها طرحهای جامع و یا تفصیلی مورد توجه قرار می‌گیرند. درصورت عدم وجود طرحهای جامع مصوب و یا عدم انطباق آن با دوره طرح حداقل وظایف دستگاه مطالعه کننده طرحهای آبرسانی و فاضلاب شهری در این قسمت تشریح گردیده است. توضیح آنکه روشهای تجزیه و تحلیل آمار جمعیت در منابع فنی مربوطه به تفصیل آمده است و در اینجا تنها به عنوان راهنمایی. موارد زیر جهت تخمین جمعیت طرح به عنوان حداقل بررسی لازم توصیه می‌شود. ۱-۳-۱ تهیه آمار از منابع زیر : ۱-۱-۳-۱ نتایج حاصله از سرشماری‌های عمومی و رسمی کشور ۲-۱-۳-۱ نتایج حاصل از سایر منابع و موارد آمارگیری سازمانهای دولتی و ارگانهای محلی ۳-۱-۳-۱ طرحهای جامع. هادی و تفصیلی که برای شهرها تهیه شده‌اند ۶-۱-۳-۱ آمارگیری نمونه‌ای از طریق مراجعه به واحدهای مسکونی براساس درصدهای داده شده جدول ۱-۳-۱ و خانوار شماری (که توسط اداره آمار انجام می شود ) حدول ۱-۳-۱ : حدافل درصد نمونه گیری لازم جهت اطلاعات مربوط به خانوار * * _توضیح آنکه از این جدول علاوه بر جمعیت می‌توان برای جمع‌آوری هر نوع اطلاعات مربوط به خانوار و نظیر مصرف سرانه. تعداد وسایل بهداشتی و غیره که فراوانی آن بیش از یک درصد باشد استفاده نمود. ب - طرحهای عمرانی و توسعه صنعتی پیش‌بینی شده برای آینده -------- صفحهٔ بعد -------- ج - روند رشد جمعیت در مناطق مجاور شهر د - تنگناهای موجود در برابر توسعه آینده شهر (از قبیل محدودیت منابع آب و زمین قابل استفاده). ۸ - پیش‌بینی جمعیت اشباع و تطابق آن با طرحهای جامع و هادی. و - امکان مهاجرت (جذب و یا دفع جمعیت) ۱-۳-۳-۱ تعیین حمعیت فعلی. ۲-۳-۳-۱ تعیین رشد سالیانه جمعیت برای دوره‌های پنج ساله تا انتهای دوره طرح با توجه به سه عامل اصلی تولد. مرگ و مهاجرت. ۳۲-۳-۳۹ رسم منحنی تغبیرات جمعیت تا انتهای دوره طرح و تعیین جمعیت نهایی طبق روشهای محاسباتی ذیل و حسب مورد روشهای متداول دیگر. الف - روشهای ریاضی: که شامل روش تصاعد هندسی. تصاعد حسابی و روش رشد با آهنگ کاهش می‌باشد. ب - روش ترکیبی: که عبارت از تجزیه و تحلیل و بررسی عناصر تولد. مرگ و مهاجرت می‌باشد. ۴-۳-۳۹ تعیید. توزیع حمعیت و تراکم آن بر حسب نفر در هکتار (در زمان حال و آینده) با استفاده از طرح جامع با آمارگیری نمونه‌ای. 2-۱ دوره طرح تأسیسات آب و فاضلاب شهری ۱-۴-۱ تعریف و انتخاب دوره طرح نظر به اینکه جمعیت و مقدار مصرف سرانه و نیازمندیهای تجاری و صنعتی آب در شهرها و اجتماعات معمولاً در حال افزایش بوده و از طرفی امکانات مالی و احرایی محدود است نذا در هر طرح تأسیسات شهری اعم از آب و گیرد. فاصله آن زمان از شروع بهره‌برداری از تأسیسات دوره طرح نامیده می‌شود. انتخاب دوره طرح تابع عوامل و شرایط زیادی است لذا ارائه رقمی برای آن مقدور نمی‌باشد. ولی در شرابط ایران می‌توان ۲۰ تا ۴۰ سال را مبنای دوره طرح قرارداد مگر آنکه شرایط خاص ناحیه‌ای و یا عوامل موْثر در دوره طرح محدود کننده باشند. ۲-2-۱ عوامل موْثر در دوره طرح علاوه بر بررسی اقتصادی که عامل اصلی در تعیین دوره طرح است. عوامل زیر در انتخاب آن موْثر می‌باشند. -------- صفحهٔ بعد -------- - عمر مفید اجزاء اصلی تأسیسات مورد طراحی با در نظرگرفتن کیفیت بهره‌برداری و امکان تأمین وسایل یدکی مورد نیاز. - آهنگ انتخاب شده برای رشد سالیانه جمعیت در شهر (بالا بودن آن موجب کوتاهی دوره طرح می‌گردد). -‏ طرحهای توسعه شهری از قبیل طرحهای جامع. هادی و تفصیلی. ۳-۶-۱ مرحله‌بندی عملیات اجرایی در دوره طرح دوره طرح هرایک از تأسیسات آب شهری را می‌توان حسب مورد با توجه به مسائل اقتصادی و یا محدودیت‌های مالی و اجرایی و یا نظر کارفرما در صورت تأمین شرایط زیر به چند مرحله اجرایی تقسیم نمود. - تاسیسات مورد نظر قابل تفسیم به چند مرحله اجرایی بوده و تاسیسات اجرا شده در پایان هر مرحله به تنهایی قابل بهره‌برداری باشد. - اجرای مراحل بعدی باعث تغییرات اساسی در تأسیسات ایجاد شده مراحل قبلی یا توقف بهره‌برداری نگردد. - هزینه اضافی ناشی از اجرای چند مرحله‌ای هر قسمت از تأسیسات قابل توجیه باشد. - مرحله بعدی مورد نظر و زمانهای بهره‌برداری از هر مرحله جوابگوی نیازمندیها و محدودیت‌ها باشد. - فاصله زمانی بهره‌برداری بین دو مرحله متوالی حداقل پنج سال باشد. تبصره : اراضی مورد نیاز بایستی برای دوره طرح پیش‌بینی و استملاک گردد. در جدول ۱-۴-۱ حدود متعارف مرحله‌بندی عملیات اجرایی دوره طرح حهت تأسیسات مختلف منعکس گردیده است. جدول ۱-۴-۱. مرحله‌بندی عملیات اجرایی دوره طرح برای تأسیسات مختلف آب و فاضلاب + برای تجهیزات الکتریکی و مکانیکی زمانهای پیش‌بینی شده برای مراحل توسعه حداکثر براپر عمر مفید آنها ۳ در مورد لوله‌های فرعی شبکه.دوره طرح را باید حداکثر توسعه (حداکثر جریان در توسعه نهایی محل زیر پوشش لوله‌ها) در نظر گرفت. 3 -------- صفحهٔ بعد -------- ۵-۱ مصرف سرانه آب ۱-۵-۱ تعاریف ۱-۱-۵-۱ مصارف خانگی شامل مصارف آشامیدن. پخت و پز. شستشوها. مصارف بهداشتی و وسایل تهویه. فضای سبز خانگی و از این قبیل می‌گردد. میانگین روزانه مصارف فوق در طول یکسال برای هر نفر. متوسط مصرف سرانه خانگی نامیده هنری. آتش نشانی و از این قبیل می‌گردد. میانگین روزانه مصارف فوق در طول یکسال به ازای هر نفر از حمعیت شهر (یا منطقه‌ای از شهر). متوسط مصرف سرانه عمومی نامیده می‌شود. شامل مصارف مراکز تجاری وصنعتی کوچک از قبیل دکانها و کارگاههای کوچک واقع در محدوده شهرها می‌گردد. میانگین روزانه مصارف فوق در طول یک سال به ازاء هر نفر از جمعیت شهری (یا منطقه‌ای از شهر). متوسط مصرف سرانه تجاری و صنعتی نامیده می‌شود. ۴-۱-۵-۱ مصارف فضای سبز عمومی شامل مصارف پارکها. فضای سبز خیابانها و میادین می‌گردد. میانگین روزانه مصارف فوق در طول یکسال به ازای هر نفر از جمعیت شهر (یا منطقه‌ای از شهر). متوسط مصرف سرانه فضای سبز عمومی نامیده می‌شود. ۵-۱-۵-۱ تلفات آب لوله‌های فرعی و اتصالات. به صورت غیر قابل استفاده به خارج نشت پیدا می‌کند. تلفات آب نامیده می‌شود. میانگین روزانه تلفات آب در طول یکسال به ازای هر نفر از جمعیت شهر (یا منطقه‌ای از شهر). متوسط تلفات سرانه آب نامیده می‌شود. این تلفات شامل هدراب در خطوط انتقال و تصفیه‌خانه‌ها نمی گردد. شامل محموعه کلیه مصارف فوق به اضافه تلفات آب می‌گردد. میانگین روزانه مصرف کل در طول یکسال به ازای هر نفر از حمعیت شهر (یا منطقه‌ای از شهر). متوسط مصرف سرانه نامیده می‌شود. [ه) -------- صفحهٔ بعد -------- تبصره - در محاسبه میزان کل برداشت آب از منابع طبیعی باید تلفات آب در خطوط انتقال و تأسیسات تصفیه خانه و قبل از آن نیز مد نظر قرار گیرد. ۷-۱-۵-۱ حداکثر مصرف سرانه روزانه عبارت است از میزان مصرف کل به ازای هر نفر از جمعیت شهر (یا منطمه‌ای از شهر) در روزهایی از سال که به علت شرایط آب و هوایی و غیره. مقّدار آن به حداکثر می‌رسد. ۸-۱-۵-۱ حداقل مصرف سرانه روزانه عبارت است از میزان مصرف کل به ازای هر نفر از جمعیت شهر (یا منطقه‌ای از شهر) در روزهایی از سال که به علت شرایط آب و هوایی و غیره. مقدار آن به حداقل می‌رسد. ۹-۱-۵-۱ حداکثر مصرف فضای سبز روزانه غیره مقدار آن به حداکثر می‌رسد. ۱-۱-۵-۱ حداکثر مصرف سرانه ساعتی عبارت است از میزان مصرف کل به ازای هر نفر از جمعیت شهر (یا منطقه‌ای از شهر) در ساعتی از یک روز پرمصرف که ممدار آن به حداکثر می‌رسد. ۱-۱-۵-۱ حداقل مصرف سرانه ساعتی عبارت است از میزان مصرف کل به ازای هر نفر از جمعیت شهر (یا منطقه‌ای از شهر) در ساعتی از روز که مقدار آن به حداقل می‌رسد. ۱۳-۱-۵۱ ضریب حداکثر روزانه عبارت است از حاصل تقسیم حداکثر مصرف سرانه روزانه در سال به متوسط مصرف سرانه. ۱۳-۱-۵-۱ ضریب حداقل روزانه -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳-۱-۵۱ ضریب حداکثر ساعتی عبارت است از حاصل تقسیم حداکثر مصرف سرانه ساعتی به متوسط ساعتی آن در روز حداکثر مصرف در سال حداکثر مصرف سرانه روزانه - متوسط مصرف سرانه ساعتی در روز حداکثر مصرف ۲ ۱۵-۱-۵-۱ ضریب حداقل ساعتی عبارت است از حاصل تقسیم حداقل مصرف سرانه ساعتی به متوسط ساعتی آن در روز حداقل مصرف در سال. ۲-۵-۱ نحوه تعیین مصرف سرانه آب جهت تعیین مصرف سرانه لازم است گامهای زیر برداشته شود : ۱-۲-۵-۱ جمع آوری آمار و اطلاعات ۱-۱-۲-۵-۱ مصارف خانگی جهت جمع‌آوری آمار و اطلاعات در مورد مصارف خانگی لازم است حداقل اقدامات زیر صورت گیرد: الف - تقسیم‌پندی شهر به مناطق مختلف با توجه به بافت شهری/صنعتی از قبیل تراکم. سطح زندگی و ب - انتخاب درصد مناسبی از خانه‌ها در هر منطقه با توجه به جدول شماره (۱-۳-۱) و جمع‌آوری اطلاعات مربوط به مصرف. جمعیت مصرف کننده آب. سطح زیربنا. مساحت فضای سبز و غیره (مطابقی پرسشنامه پیوست ۲-۵-۱) ج - جمع‌آوری آمار و اطلاعات قابل دسترسی مربوط به مصرف این خانه‌ها در ماهها یا دوره‌های مختلف سالهای گذشته. د- جمع‌آوری آمار و اطلاعات مربوط به درصدی از جمعیت در زمان مطالعه طرح که به علت نداشتن انشعاب به صورت غیرمستفیم از شبکه استفاده می‌کنند و همچنین اطلاعات مربوط به انشعابات ه - اندازه گیریهای ۲۴ ساعته از آب مصرفی شهر در حداقل سه روز پرمصرف در سال جهت تأمین حداکثر و حداقل مصرف سرانه ساعتی. ۲-۱-۲-۵-۱ مصارف غیرخانگی جمع آوری گردد. و علاوه بر آن آمار گیری نمونه‌ای مطابق پرسشنامه شماره (۳-۵-۱) پیوست و با توجه به جدول شماره(۱-۳-۱) انجام گیرد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۱-۲-۵-۱ مصرف کل آمار و اطلاعات موجود در مورد مصرف کل در تمام فواصل زمانی موجود لازم است از سازمان تأمین کننده آب دریافت گردد. ۲-۲-۵-۱ تعیین میزان مصرف کل آب در زمان مطالعه طرح و در سالهای گذشته پس از جمع‌آوری آمار و اطلاعات. لازم است موارد زیر تعیین گردد: الف - متوسط مصرف سرانه خانگی و متوسط فضای سبز خانگی (با توجه به آمار موجود) و در نتیجه مصرف سرانه خانگی فضای سبز ب - متوسط مصرف سرانه عمومی و نیز متوسط مصرف سرانه تجاری و صنعتی ج - متوسط مصرف سرانه فضای سبز عمومی و میزان مصرف به ازای هر متر مربع فضای سبز د - میزان تلفات آب (با توجه به اندازه گیریهای ۲۴ ساعته و آمار موجود) ه - حداکثر و حداقل مصرف روزانه و ساعتی و در نتیجه ضرائب و ولو ۳-۲-۵-۱ محاسبه مصرف سرانه کل آب در انتهای دوره طرح ۱-۳-۲-۵-۱ تعیین متوسط مصرف سرانه خانگی (بدون فضای سبز) با توجه به شرایط اجتماعی و آب و هوایی ایران. حدود متوسط مصرف سرانه خانگی. بدون احتساب آب مورد نیاز برای فضای سبز منازل. برای حدود سال ۱۳۹۵ در جدول ۱-۵-۱ نشان داده شده است. که کاربرد اعداد آن پس از انجام مطالعات بندهای ۱-۲-۵-۱ و ۲-۲-۵-۱ برای تعدیل اعداد انتخابی با هدف رسیدن به مصرف سرانه حداقل مطلوب جهت مصارف خانگی می‌باشد. لازم به یادآوری است که ریز مقادیر مندرج در جدول مذکور جنبه تقریبی داشته لیکن ارقام ۷۵ و ۱۵۰ می‌بایست به عنوان حدود پایین و بالای متوسط سرانه خانگی (بدون فضای سبز) مورد نظر قرار گیرد. در صورتی که اعداد پیش بینی شده برای مصرف خانگی (بدون فضای سبز) خارج از محدوده حدول ۱-۵-۱ باشد ابتدا باید علل این مسئله مشخص و سپس تصمیم مقتضی با نظر کارفرما اتخاذ گردد. در تعسیر. میزان متوسط مصرف سرانه خانگی (بدون فضای سبز) در آینده. عوامل زیر موْثر می‌باشند: الف - ارقام اندازه‌گیری شده فعلی ب - رشد مصرف در گذشته و تخمین رشد آتی با توجه به سطح رفاهی مردم در آینده ج - سهولت تأمین آب د - اب و هوای منطقه ه - فشار در شکه ز- نوع مسکن و قیمت آب و - نحوه دفع فاضلاب -------- صفحهٔ بعد -------- (مقادیر برحسب لیتر به ازای هر نفر در شبانه روز) ۲-۳-۲-۵-۱ تعیین حدود حداکثر مصرف روزانه فضای سبز خانگی و عمومی سطح متوسط فضای سبز داخل خانه‌ها و فضای سبز عمومی با توجه به وضع فعلی و طرحهای تفصیلی آینده و امکانات منابع آب و زمین قابل پیش‌بینی است و حدود حداکثر مصرف روزانه فضای سبز با توجه به اندازه گیریهای محلی و کاربرد روابط تجربی و ملاحظه جدول ۲-۵-۱ محاسبه می‌گردد. حدول ۲-۵-۱ : حدود حداکثر مصرف روزانه فضای سبر (مقادیر برحسب لیتر بر روز به ازای هر مترمربع) * مناطق آب و هوایی در نقشه پیوست مشخص گردیده‌اند. ۹ -------- صفحهٔ بعد -------- با توجه به اینکه هر منطقه از جدول ۲-۵-۱ دارای شرایط کاملاً یکسان از نظر بارندگی. درجه حرارت و نوع گیاهان نمی‌باشد ارقام این حدول بین دو عدد تعیین شده است. ۳-۳-۲-۵-۱ تعیین متوسط مصرف سرانه فضای سبز خانگی و عمومی با توجه به اعداد به دست آمده از ردیف ۲-۳-۲-۵-۱ و جمع‌آوری اطلاعات مربوط به مصارف آبیاری فضای سبز خانگی و عمومی شهر در زمان مطالعه طرح و تعداد روزهای آبیاری در سال. متوسط مصرف سرانه فضای متوسط مصرف سرانه عمومی با توجه به مقادیر اندازه‌گیری شده در زمان مطالعه طرح و سالهای قبل از آن و همجنین با توجه به بافت مناطق مختلف شهر در انتهای دوره طرح محاسبه می‌گردد. این مقدار برای ایران در حدود سال ۱۳۹۵ معادل حداقل ۱۰ و حداکثر ۲۰ لیتر به ازاء هر نفر در روز پیش‌بینی می‌شود. ۵-۳-۲-۵-۱ تعیین متوسط مصرف سرانه تجاری و صنعتی متوسط مصرف سرانه تجاری و صنعتی نیز با توجه به اندازه گیریهای زمان مطالعه طرح و سالهای قبل از آن و همچنین درجه تجاری و صنعتی بودن منطقه در انتهای دوره طرح محاسبه می‌گردد. این مقدار برای ایران در ۶-۳-۲-۵-۱ تعیین مقدار متوسط تلفات آب مقدار تلفات آب بستگی به کیفیت شبکه. فشار آب. جنس لوله. تراکم و طرز بهره‌برداری از آن دارد. مقدار متوسط تلفات سرانه آب نباید بیش از ۲۰ درصد متوسط مجموع مصارف خانگی. عمومی. تجاری و صنعتی و تبصره: در صورتی که میزان تلفات آب در شبکه موجود بیش از مقدار حداکثر فوق باشد. ابتدا باید با اتخاذ روشهای مناسب و اصلاح شبکه. میزان آن را حتی‌الامکان تقلیل داد و سیس مقدار واقعی آن را در محاسبات منظور نمود. ۱۰ -------- صفحهٔ بعد -------- با توجه به مجموع متوسط مصارف آب و مقدار تلفات آن. متوسط مصرف سرانه قابل محاسبه خواهد بود. تبصره: در صورتی که بنا به ملاحظات محلی. فنی و اقتصادی. قسمتی از مصارف فضای سبز. عمومی و با تجاری و صنعتی. از منابعی غیر از لوله‌کشی آب آشامیدنی شهری تامین شود. لازم است این مسئله مدنظر قرار ۸-۳-۲-۵-۱ تعیین ضریب (۱!)) وحداکثر مصرف سرانه روزانه ضریب () با توحه به مقاد یر اندازه گیری شده در زمان مطالعه طرح. عادات مردم در مصرف آب. اندازه گیر بهای انجام شده در شهرهای مشابه و جدول ۳-۵-۱ که حدود این ضریب را با توجه به آب و هوای منطقه نشان می‌دهد. تعیین می‌شود. سپس با توجه به متوسط مصرف سرانه و ضریب حداکثر مصرف سرانه روزانه تعیین شماره ۱۱ و ۱۲ ۴ تا ۱/۶ + مناطق آب و هوایی در نقشه پیوست مشخص گردیده‌اند. ۹-۳-۲-۵-۱ تعیین ضریب (۱!)) و حداقل مصرف سرانه روزانه این ضریب در صورت نیاز با توجه به مقادیر اندازه‌گیری شده در زمان مطالعه طرح به دست می‌آید. سپس با توجه به متوسط مصرف سرانه و ضریب (")) به دست آمده. حداقل مصرف سرانه روزانه تعیین می‌گردد. ۱۰-۳-۲-۵-۱ تعیین ضریب دل) و حداکثر مصرف سرانه ساعتی این ضریب با توجه به اندازه‌گیریهای زمان مطالعه طرح (آزمایشهای ۲۴ ساعته). جمعیت در پایان دوره طرح. عادات مردم در مصرف آب و نیز حدول ۴-۵-۱ که حدود این ضریب را با تو حه به حمعیت نشان می‌دهد. ۱۱ -------- صفحهٔ بعد -------- تعیین می‌گردد. سپس با توجه به حداکثر مصرف سرانه روزانه و ضریب به دست آمده». حداکثر مصرف سرانه ساعتی تعیین می‌گردد. جدول ۴-۵-۱ : ضریب حداکثر ساعتی (دل)) در جمعیتهای مختلف کمتر از ۵ هزار ۵ تا ۲ بین ۵ تا ۲۰ هزار ۲ تا ۱/۵ بین ۱۰۰ تا ۵۰۰ هزار ۶ تا ۱/۳ بیش از ۵۰۰ هزار ۴ تا ۱/۲ ۱۱-۳-۲-۵-۱ تعیین ضریب دال) و حداقل مصرف سرانه ساعتی ضریب «!) در صورت نیاز. با توجه به اندازه‌گیریهای زمان مطالعه طرح (آزمایشهای ۲۴ساعته) تعیین می‌گردد. سپس با توجه به حداقل مصرف سرانه روزانه و ضریب ره به دست آمده. حداقل مصرف سرانه ساعتی تعیین می گردد. حداکثر تعیین شده باشد. ابتدا باید علل این مسئله مشخص و سپس با نظر کارفرما تصمیم مقتضی اتخاذ گردد. ۱۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ی ست ۱-۵-۱ نمودار تعیین مصرف سرانه آب نعیین منوسط تصرف سرانه تفس مسوسط مصرف‌فضای سبز هانگ درکدسه و پیش‌ممی برای آنده بررمی از آسخات فویظ قصرت فضای سر خموص دریابان دوره بررسی و انتخاب مصارف عمو در بایان دوره طرح (ام1۳-۲۵) وصعتی در پایان دوره‌طرح (اس۵-اداسن) سرانه خانگی بدون قضای سبز در؛پاباب دوره طرح لنس‌طمسا تعیین مجموع متوسط مصارف مرانه آب بررسی و انتّخاب ضریبپ حداق بررسی و اسخاب فریب حد بررسی و انتخاب ضریب ,ج بررسی و انتخاب نلفات آپ در شمگه [ ۳-۲-۵۱ ) #ررحی ز صریب ۱ ۰ (۱س۱۳-۲-۵) سای رت امش ۱۳-۲) (احشدا-۸-۳) (م ۲۲ ا) یج ص۳۳ تس حدافل سای تصرف نفیس خداکتر باعتی تصرف ۱ 8 تفیس حداکثر روزانه مصرف سرایه ۰ سرایه (۱سش۱۳-۲) [ احهها-۳ سم ) تون حداتل روزایه مصرف سرایه ْ سرانت ( م۲۲ ) ( احش-۷-۳-۲) (۱-۲۵-۱) م ۹ ۹ ۱ سح سوت سح سح جوستح تحت جح ,جر سوت وس شوت و و و و و در صورت بهار ات امداد داخل پرانتز نثان دهنده ردیفهای مربوط در دستورالدیل می‌باشند . آت در مورد شهرهای با یافت منفاوت می‌بایست شپر به متاطفی که بافت یکسان از نظر قصرف آب دارند نقسیم بیدی شده و مراحل فوق برای هر منطقه چداکانه انجام برد . ۱۳ -------- صفحهٔ بعد -------- مطلوب است محاسبه حداکثر روزانه مصرف سرانه آب در یکی از شهرهای واقع در منطقّه معتدل مدیترانه‌ای کشور با تکیه بر اعداد داده شده در ضوابط. برای رسیدن به هدف نامبرده کافی است به ترتیب گامهای زیر برداشته شود: گام اول - انتخاب متوسط مصرف سرانه خانگی (بدون فضای سبز) در پایان دوره طرح موضوع بند شماره (۱-۳-۲-۵-۱) ۰ لیتر در شبانه روز گام دوم - انتخاب متوسط مصرف سرانه عمومی در پایان دوره طرح موضوع بند شماره (۴-۳-۲-۵-۱) ۵ لیتر در شبانه روز گام سوم - انتخاب متوسط مصرف سرانه تجاری و صنعتی در پایان دوره طرح موضوع بند شماره (۵-۳-۲-۵-۱) ۵ لیتر در شبانه روز گام چهارم - انتخاب متوسط مصرف سرانه فضای سبزخانگی و عمومی بر مبنای مجموعاً پنج متر مربع فضای سبز برای هر نفر از ساکنین شهر موضوع بند شماره (۳-۳-۲-۵-۱) ۰ لیتر در شبانه روز گام پنجم - مجموع متوسط مصرفهای روزانه ۰ لیتر در شبانه روز گام ششم - انتخاب مقدار متوسط تلفات احتمالی آب پرمبنای ۱۵/ درصد متوسط مصرفهای سرانه موضوع بند شماره (۶-۳-۲-۵-۱) ۸ لیتر در شبانه روز گام هفتم- متوسط کل مصرفهای سرانه آب با توجه به تبصره بند شماره (۷-۳-۲-۵-۱) ۸ لیتر در شبانه روز گام هشتم - انتخاب ضریب ماکزیمم روزانه مصرف آب ۹/۳ گام نهم - حداکثر مصرف سرانه روزانه آب موضوع بند شماره (۸-۳-۲-۵-۱) ۳لیتر در شبانه روز ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست ۲-۵-۱ پرسشنامه مربوط به جمع‌آوری اطلاعات در مورد مصرف آب انشعاب خانگی تاریخ : نام شهر نام منطقه نام خیابان نام کوچه شماره خانه شماره اشتراک ۱- تعداد خانوار ساکن در خانه یا بلوک ساختمانی در حال حاضر خانوار ۲- تعداد افراد ساکن در خانه یا بلوک ساختمانی در حال حاضر تفر ۳- تغییرات جمعیت فصلی با سالیانه م نفر ۶- تعداد واحدهای مسکونی واحد ۵- سطح کل زمین ۰ مترمربع -٩‏ سطح زیر بنا مترمربع ۷- تعداد طبقات طبقه ۸- سطح فضای سبز مترمربع ۹- عمر ساختمان سال ۰- متوسط ساعات قطع آب در شبانه روز ساعت ۱- آیا بجز لوله‌کشی آب شهری از منبع دیگری استفاده می‌شود بلی ۳ خیر | | ۳۲- اگر از منبع دیگری استفاده می‌شود. مقدار و مصرف آن مشخص گردد. الف - مقمدار ما مترمکعب ب - مورد مصرف ۳- تأسیسات بهداشتی با مصرف زیاد حمام ما ای توالت با سیفون مخزنی ماشین لباسشویی سس ماشین ظرفشو, ۵- نظرات و پیشنهادات ۱۵ -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست ۳-۵-۱ پرسشنامه مربوط به جمع آوری اطلاعات در مورد مصرف آب انشعاب مراکز عمومی تجاری وصنعتی تاریخ : نام خیابان نام کوچه ۱- تعداد افراد ساکن نفر ۲- تعداد کارمندان و کارگران شاغل غیر ساکن نفر ۸- عمر ساختمان سال ۹- متوسط ساعات قطع آب در شبانه روز مس ساعت ۰ آیا بجز لوله کشی آب شهری از منبع دیگری استفاده می‌شود بای ن] خس ۲ ۱- اگر از منبع دیگری استفاده می شود.مقدار و مصرف آن مشخص گردد. ۲ تعداد تأسیسات بهداشتی با مصرف زیاد ۳- مصرف دوره‌ای سالهای گذشته الف - آب تصفیه شده برای آشامیدن ۹ تا ب- آب تصفه شده برای کارهای صنعتی سس نی چ آب خام تصفیه نشده یی ری ۶- نظرات و پیشنهادات ۱۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ی - ال ارازه . مرت یات سالنامه‌آناری. ۱۳ وم ۰ رد ی مه ۳۵ بیدا «دال ۱ ره سوه ۱ سل هت ۳ 9 ۰ چم ر+ ِ سا وی ده تس ره .۰ ی 3 ورب ار مه - . ور ۳ ی ۹ ۹ ۳ هو ۹۵۵۵8 با راطا را ۸ یش ای ۵ و رود وروی 3 َ ۹۹8۶ را ۰ .هه ۹ 2 ارم چا ۱( چدت مجا ۹ نی 8 ی ۱ :۰ پوض ۹ ۰ ۱ در اک ان ون بش ی لت ۰ سب واگ وان ۰ ی اس ۰ ره ی اواع اس ِ وس ۱۰ وم (ترٍل) اس اب( کول ..... یو تج (تقری ) ی اب ۰ ۰.۰ مب ره ا مات مر .... یو ربج ری ) ۷ ممولمه بمسلبم. ی دا نر_-- 7 منم وه ۸۸ و ۹ موزنش ۲- نلللبوراب وی 4 ‌ ۰ نی ۰ موزششام ۲ لب وچ دش وه مْال‌برید ۵ ۰.9 ۱۲- حدل ۱ ۶ مارا ۱۷ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - ضوابط طراحی شبکه‌های توزیع و مخازن آب ۱-۲ کلیات در این فصل ضوابط اصلی مربوط به طراحی شبکه‌های توزیع آب از نظر تأمین نیازهای آتش‌نشانی. نحوه تعیین حجم مخازن آب و همچنین ضوابط مربوط به سرعت. فشار و قطر لوله‌ها ارائه می‌گردد. دیدگاه کلی در تمام مراحل تعیین ضوابط فوق که مشخص کننده اصلی ابعاد تأسیسات شهری و نهایتاً هزینه طرح است عبارت از رفع نیازهای مصرف در حد مناسب (مطلوب و ضرور) ولی نه ایده‌ال بوده است. در مورد این فصل ذکر مطالب زیر ضروری است. در طرحهایی که تاکنون مصارف آتش نشانی مورد مطالعه قرار گرفته است معمولاً از استاندارد کشورهای دیگر استفاده گردیده و اعداد توصیه شده در این استانداردها که متناسب با امکانات و درجه ایمنی مورد نظر در کشورهای مختلف بوده و طیف بسیار وسیعی را شامل می‌گردد. که هر ایک جوابگوی نیازها و شرایط ایران نبوده است لذا ضرورت وجود ضوابط و معیارهایی منطبق با نیازهای کشور ما احساس می‌شود. به منظور تهیه استاندارد در این زمینه. پس از بررسی و ممایسه استاندارد کشورهای دیگر. تجربیات حاصل از آتش‌سوزیهایی که در سالهای گذشته در ایران اتفاق افتاده است مورد بررسی قرار گرفت. این تجربیات نشان می‌دهد که نیازهای آتش‌نشانی در ایران. در شرایط و در موارد مختلف تغییرات بسیار زیادی داشته است. در عین حال باید توجه داشت که چنانچه تأسیسات شبکه توزیع آب به منظور مقابله با آتش‌سوزیهای بسیار بزرگ طراحی شود این امر مستلزم سرمایه گذاریهای زیادی خواهد بود که در شرایط کنونی منطقی به نظر نمی‌رسد. ضوابط و اعداد داده شده در این دستورالعمل با توجه به جمیع جهات فوق تدوین شده است. فشار» سرعت و قطر لوله‌ها اعداد ارائه شده در مورد فشار.سرعت و قطر لوله‌ها با توحه به تأمین نیازها در حد مناسب و به منظور صرفه حویی در مصرف آب و به حداقل رسانیدن تلفات آب تعیین شده است. حجم مخازن در تعیین حجم مخازن پس از ذکر عوامل موْثر در آن. حدود حجمها که می‌توانند در شرایط معمول جوابگوی نیازها باشد. ارائه شده است. این حجمها با توجه به تجربیات در سایر کشورها و در نظرگرفتن شرایط اقتصادی. اجتماعی ابران انتخاب شده است. ۱۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۲ دامنه کاربرد دامنه کاربرد این ضوابط محدود به تأمین نیازهای آتش‌نشانی در مورد ساختمانهای معمولی شهری است. پیش‌بینی‌های لازم جهت مقابله با آتش‌سوزی در داخل ساختمانهای مرتفع و یا انبارهای کالا و همچنین کارخانجاتی که امکان وقوع آتش سوزیهای بزرگ در آنها وجود دارد. خارج از محدوده این نشریه است. همچنین پیش‌بینی‌های لازم جهت مقابله با آتش‌سوزی در اماکنی از قبیل پمپ بنزین. انبار مواد نفتی و آتش‌زای فرودگاهها و غیره که به وسیله آب قابل خاموش شدن نمی‌باشد در محدوده این نشریه قرار ندارد. البته در اینگونه موارد ضروری است پیش‌بینی‌های لازم در شبکه توزیع آب. بمنظور ایجاد پرده حفاظتی به کمک آب. برای ساختمانهای مجاور و یا خنک نمودن محل آتش‌سوزی به عمل آید. دستورالعمل تعیین حجم مخازن آب شهری محدود به بعد از آبگیری از منابع طبیعی می‌باشد. ولی حجم مخازن آب مورد نیاز برای تأمین نیاز صنایع بزرگ و کارخانحات و مخازن بین راه خطوط آبرسانی و همجنین مخازن تحت فشار که جهت تأمین آب اجتماعات کوچک مورد استفاده قرار می‌گیرند و نیاز به مطالعات جداگانه‌ای دارد خارج از حدود این دستورالعمل است. ۳-۲ ضوابط تأمین نیازهای آتش‌نشانی در مورد هر شهر می‌بایست ابتدا امکانات آتش‌نشانی محلی در حال حاضر و در آینده پررسی شده و متناسب با آن شبکه توزیع آب و شیرهای آتش‌نشانی مربوطه طراحی گردد (جهت اطلاع بیشتر به پیوست شماره ۱-۲ مراحعه شود). ۱-۲-۲ نوع شیرهای آتش نشانی ۰ ۰ ۰ ۱ ۰ ۰ :8 - ۰ به طور کلی استفاده از شیرهای ایستاده (روی زمینی) توصیه می‌شود. ولی در مواردی که توجیه کافی وجود داشته باشد. استفاده از شیرهای زیرزمینی نیز بلامانع است. ۲-۳-۲ فاصله شیرهای آتش‌نشانی آب مورد نیاز برای آتش‌نشانی را از شبکه توزیع آب تأمین نمود. در مراکزی که احتمال آتش‌سوزیهای بزرگ می‌رود (مثل انبار کالاهای قابل اشتعال). ۲ الی۳ شیر آتش‌نشانی در اطراف آن پیش‌بینی شود. ۱- متناسب با شرایط آب و هوایی با تخلیه و یا بدون تخلیه. ۱۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۲-۳-۲ در مناطقی که خطر آتش‌سوزی متوسط می‌باشد (مثل مناطق مسکونی و تجاری با تراکم کم)» فاصله شیرهای آتش‌نشانی باید به نحوی باشد که در هر نقطه‌ای از شهر بتوان حداکثر از فاصله ۱۰۰ متری (با کمک شیلنگ) آب مورد نیاز برای آتش‌نشانی را از شبکه توزیع آب تأمین نمود. ۳-۲-۳-۲ در مناطقی که خطر آتش‌سوزی کم است (مثل مناطق مسکونی با تراکم کم). فاصله شیرهای آتش‌نشانی باید به نحوی باشد که در هر نقطه‌ای از شهر بتوان حداکثر از فاصله ۱۵۰ متری (با کمک شیلنگ) آب مورد نیاز برای آتش‌نشانی را از شبکه توزیع آب تأمین نمود. ۴-۲-۳-۲ در مناطقی که خطر آتش‌سوزی بسیار کم باشد. با توجیه کافی می‌توان فاصله بیشتری را برای شیرهای تبصره ۱- در چهارراههای اصلی لااقل یک شیر آتش‌نشانی وجود داشته باشد. در چهارراههای بزرگ با ترافیک سنگین حداقل دو شیر در دو سمت متقابل چهارراه نصب گردد. تبصره ۲- در مجاورت مراکز عمومی بزرگ از قبیل بیمارستانها. سینماها. مدارس و غیره. باید شیرهای آتش‌نشانی ۲-۲-۲ فشار مجاز شبکه برای آتش‌نشانی فشار شبکه توزیع آب باید به نحوی باشد که در هنگام برداشت آب به منظور مصرف آتش‌نشانی با احتساب حداکثر مصارف روزانه و با توجه به افت فشار داخل شیلنگها و ارتفاع مخزن تانکر آتش‌نشانی امکان برداشت آب با دبی لازم وجود داشته باشد. در مراکزی که احتمال آتش‌سوزیهای بزرگ می‌رود (مثل انبار کالاهای قابل اشتعال) لازم است محاسبه فشار شبکه بر مبنای برداشت آب از ۲ الی۳ شیر آتش نشانی انجام گردد. تبصره ۱- در مناطقی که شبکه قادر به تأمین فشار لازم برای تأمین آب مورد نیاز مصرف آتش‌نشانی نباشد با اتخاذ تدابیر دیگر از جمله کم کردن فاصله شیرها. پیش‌بینی یک مخزن در محل و یا استفاده از پمپ. می‌بایست امکان تأمین آب جهت آتش‌نشانی را بررسی نمود. ۴-۳-۲ بده قابل برداشت از هر شیر آتش‌نشانی طراحی شبکه باید به نحوی باشد که برای مصارف آتش‌نشانی بتوان از هر شیر آتش‌نشانی به میزان ۱۰ لیتر برثانیه (برای مناطق با خطر آتش سوزی کم) و ۲۰ لیتر بر ثانیه (برای مناطق با خطر آتش‌سوزی زیاد) آب برداشت نمود. در مناطقی که خطر آتش‌سوزی بسیار کم باشد با توجیه کافی می‌توان دبی کمتری تا ۷ لیتر بر ثانیه نیز در نظر ۷۰ -------- صفحهٔ بعد -------- تبصره: در طراحی شبکه توزیع آب لازم است قبل از تهیه طرح قطعی. جهت بررسی امکانات محلی با مسئولین اداره آتش‌نشانی محل مشورت شده و نظریات و تحربیات آنان مدنظر قرار گیرد. ۵-۳-۲ تعداد آتش‌سوزیهای همزمان تعداد آتش سوزیهای همزمان و زمان متوسط هر آتش‌سوزی راء به منظور محاسبه شبکه توزیع و نیز تعیین ظرفیت اضافی مخازن. می‌توان مطابق جدول ۱-۲ در نظرگرفت. تبصره ۱- در صورتی که در موارد استثنایی استفاده‌کنندگان از یک مخرن به بیش از سیصد هزار نفر بالغ گردند می‌باید تعداد و زمان متوسط آتش‌سوزیهای همزمان را با توجه به شرایط محلی تعیین کرد. تبصره ۲- در محاسبات شبکه و تعیین حجم مخازن. برای انتخاب تعداد آتش‌سوزیهای همزمان لازم است لااقل یک مورد به عنوان آتش سوزی بزرگ (در صورتی که در منطقه مورد مطالعه احتمال آن می‌رود) در نظر گرفته تبصره ۳- در مورد حجم اضافی مخازن برای ذخیره آب مورد نیاز مصارف آتش‌نشانی. در حالاتی که احتمال آتش‌سوزیهای بزرگ زیاد باشد. با صلاحدید اداره آتش‌نشانی محل می‌توان تعداد و زمان آتش‌سوزی را بیشتر از مقادیر ارائه شده در حدول ۱-۲ در نظر گرفت. حدول ۱-۲ : تعداد آتش سوزبهای همزمان و زمان متوسط هر آتش سوزی برحسب حمعیت استفاده کننده از یک جمعیت شهر(یا منطقه‌ای از شهر) تعداد آتش سوزیهای همزمان زمان متوسط هر آتش سوزی (نفر) (عدد) (ساعت) ۱-۴-۲ بده شبکه‌های توزیع بایستی حداقل با توجه به دو مورد ذیل طراحی گردند. اه -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-۱-۴-۲ براساس بده حداکثر ساعتی مصرف و با توجه به حداقل فشار محاسبه گردد. ۲-۱-۴-۲ براساس بده حداکثر مصرف روزانه به اضافه مصارف آتش‌نشانی با توجه به بند ۳-۳-۲ (فشارهای مجاز شبکه برای آتش نشانی) کنترل شود. با توجه به اینکه اضافه شدن فشار در شبکه توزیع موجب ازدیاد مصرف و بخصوص تلفات آب می‌گردد. باید دیدگاه کلی در طراحی شبکه‌های توزیع به صورتی باشد که با در نظر داشتن حنبه‌های فنی و اقتصادی. فشار در سطوح عمده تحت پوشش. با رعایت مقادیر حداقل لازم. کمترین مقدار ممکن باشد. ۱-۲-۴-۲ حداکثر فشار مجاز با توجه به کیفیت اجرای شبکه‌های توزیع آب و لوله‌کشی‌های داخل ساختمانها در ایران. حداکثر فشار مجاز تبصره- در صورتی که با توجه به وضع توپوگرافی منطقه محدودیت فوق‌الذ کر مشکلاتی ایجاد نماید و یا اضافه هزینه قابل ملاحظه‌ای داشته باشد. می‌توان با توجیه کافی در مناطقی از شبکه فشار حداکثر تا ۷ اتمسفر را مجاز دانست. ۲-۲-۴-۲ حداقل فشار محاز حداقل فشار مجاز در شبکه‌های توزیع آب بایستی به اندازه‌ای باشد که با توجه به افت فشارهای شبکه و داخل ساختمان و همجچنین تغبیرات سطح آب در هیچ یک از نقاط برداشت در داخل ساختمانها. حداقل فشار از ۰/۳ آتمسفر کمتر نباشد. حداقل فشار مجاز شبکه برای ساختمانهای یک طبقّه ۱/۴ اتمسفر و برای هر طبقه اضافی ۴ آتمسفر جهت تأمین ارتفاع و افت فشارهای داخلی ساختمان بر عدد فوق افزوده می‌شود. تبصره ۱- باتوجه به شرایط ایران حداکثر طبقاتی که فشار آب آنها بایستی مستقیماً از شبکه تأمین گردد. چهار طبقه و در موارد خاص با توجیه کافی انتخاب پنج طبقه نیز بلامانع است. در ساختمانهای مرتفع جهت تأمین فشار مورد نیاز بایستی از تأسیسات داخلی استفاده نمود. تبصره ۲- در صورتی که تأمین فشارهای حداقل مجاز فوق‌الذ کر مستلزم صرف هزینه زیاد باشد. می‌توان تأمین فشار لازم برای ساختمانهای بلندتر از دو طبقه را محدود به حالاتی نمود که در طول دوره طرح مجموع سطوح این ساختمانها به مقدار قابل ملاحظه‌ای از سطح کل ساختمانهای شهر پیش‌بینی شده باشد. ۲۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-2-۲ سرعت آب شبکه حداکثر سرعت مجاز در شبکه‌های توزیع آب به طور معمول ۲ متر در ثانیه و در مواقع آتش‌نشانی برابر ۲/۵ متر ۴-۴-۲ انتخاب قطر لوله ۱-۴-۴-۲ قطر لوله‌ها برای هر قسمت از شبکه بایستی به طریقی انتخاب شود که جایگزینی قطرهای کمتر موجب کاهش فشار شبکه از حدود مجاز آن گردد. ۲-۴-۴-۲ حداقل قطر در لوله های فاقد شیر آتش‌نشانی معادل ۶۰ میلی متر توصیه می‌شود. ۳-۴-۴-۲ حداقل قطر در لوله‌های دارای شیر آتش‌نشانی با توجه به ضوابط نیازهای آتش‌نشانی تعیین گردیده و نباید کمتر از ۱۰۰ میلیمتر باشد. ۱-۵-۳ نحوه تعیین حجم مفید! مخازن آب تصفیه شده زمینی الف - حجم مورد نیاز برای جبران نوسانات ساعتی ب - حجم مورد نیاز برای تأمین نیازهای آتش‌نشانی ج - حجم مورد نیاز برای تأمین آب در مواقعی که آب ورودی به مخازن قطع می‌شود (در اکثر شکستگی و صدمات وارده به مجاری و خطوط آبرسانی یا از کارافتادن تلمبه‌ها و انجام تعمیرات و غیره) ۱-۱-۵-۲ حجم مورد نیاز برای جبران نوسانات ساعتی مصرف (حجم متعادل کننده) مخازن آب بایستی قادر باشند آب مورد نیاز شهر در ساعات حداکثر مصرف را تأمین نمایند. حجم مورد نیاز برای این منظور بایستی با اندازه‌گیریهای لازم و ترسیم منحنی تغییرات روزانه مصرف تعیین گردد. در صورتی که ترسیم منحنی تغییرات مصرف امکان‌پذیر نباشد لازم است با استفاده از تغییرات مصرف در شهرهایی با شرایط مشابه. حجم مورد نیاز را محاسبه نمود. در صورتی که تغذیه مخزن با دبی ثابت انجام گیرد حجم مورد نیاز فوق ۱(- حجم مفید قسمتی از حجم مخزن است که آب موجود در آن مورد استفاده قرار می گیرد. ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- براپر ۳۵-۱۵ درصد حداکثر مصرف روزانه شبکه مربوطه ( با توجه به جمعیت و نحوه مصرف) توصیه می‌شود. در صورتی که تغذیه مخزن با بده ثابت انجام نشود. این حجم مطابق شرایط پمپاژ تعیین خواهد شد. ۲-۱-۵-۲ حجم مورد نیاز برای تأمین مصارف آتش‌نشانی این حجم با توجه به آنچه در ضوابط مربوط به آتش‌نشانی (بند۳-۲) تشریح گردیده تعیین می‌شود. ۳-۱-۵-۲ حجم مورد نیاز برای تأمین آب در صورت از کارافتادن تأسیسات آبرسانی قبل از مخازن. این حجم بایستی قادر باشد در صورت قطع شدن جریان آب ورودی به مخازن. آب مورد نیاز شبکه مربوطه را تأمین نماید. عواملی که موجب افزایش این حجم می‌گردد به شرح زیر می‌باشند: - منحصر به فرد بودن منبع تأمین آب - منحصر به فرد بودن خط آبرسانی و طول زیاد این خط - اسختی دسترسی به خط آبرسانی یا محل تأمین آب پ احتمال زیاد قطع برق و نداشتن سیستم برق اضطراری در مواردی که از پمپ استفاده می‌شود - محدودیت امکانات و اجرای تعمیرات سریع خطوط و یا سایر تأسیسات آپرسانی - میزان آسیب پذیری تأسیسات آبرسانی حجم مورد نیاز برای این مورد با توجه به عوامل فوق‌الذکر تعیین می‌گردد و به هر صورت میزان این اضافه حجم نبایستی از ۱۰ درصد حداکثر مصرف روزانه شبکه مربوطه در پایان دوره طرح کمتر باشد. ۴-۱-۵-۲ محاسبه حجم مفید مخازن در انتهای دوره طرح حجم مفید مخازن با توجه به سه قسمت فوق‌الذ کر تعیین می‌شود و در صورت نبودن اطلاعات کافی. در شرایط معمولی این حجم بین ۵۰ تا ۷۵ درصد حداکثر مصرف روزانه پیش‌بینی شده در پایان دوره طرح توصیه درصد حداکثر مصرف روزانه کاهش داد. تبصره ۲ در موارد خاص از حمله نامناعد بودن شرایط ذکر شده در بند ۳-۱-۵-۲ می‌توان با توحیه کافی ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۵-۲ نحوه تعیین حجم مفید مخازن هوایی آب تصفیه شده حجم مفید مخازن هوایی که بنابر شرایط خاص محلی و بررسیهای اقتصادی به منظورهای تامین نوسانات ساعتی ذخیره آتش‌نشانی. ذخیره اضطراری و تأمین فشار شبکه ساخته می‌شود. تابع آنچه در بند ۱-۵-۲ تشریح گردید می‌باشد. در صورت وجود مخازن زمینی و لزوم ساختن برجهای آب جهت تأمین فشار. تعیین حجم مفید مخازن مخازن معمولاً بین ۳تا۵ درصد حداکثر مصرف روزانه پیش‌بینی شده در پایان دوره طرح انتخاب می‌گردد. تبصره: در مواردی که وسعت شبکه زیر پوشش کم و با شرایط تامساعد باشد با توحیهات کافی می‌توان حجم بیشتری را انتخاب نمود. ۳-۵-۲ نحوه تعیین حجم مخازن آب خام در صورتی که به لحاظ تغییرات در کمیت و یا کیفیت آب امکان برداشت از منابع طبیعی به صورت پیوسته و یکسان میسر نبوده و بنا به شرایط فنی و اقتصادی طرح. تأمین آب به طور پیوسته مورد نظر باشد. می‌بایست ذخیره کافی جهت تأمین آب خام پیش‌بینی نمود. حجم اینگونه مخازن با توجه به محدودیتهای برداشت از منابع طبیعی و حجم مخازن ذخیره آب تصفیه شده انتخاب می گردد. ۳۵ -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست ۱-۲ نحوه استفاده از شیرهای آتش‌نشانی قبل از طراحی شبکه‌های توزیع آب و پیش‌بینی شیرهای آتش‌نشانی می‌بایستی نحوه استفاده از این شیرها و روش آتش‌نشانی در منطقه بررسی شود. در شهرهایی که سازمان آتش‌نشانی در آنها موجود است ترکیب اکیپ‌های مربوطه و نحوه عمل آنها معمولاً به شرح زیر می‌باشد: یک اکیپ کامل آتش‌نشانی شامل دو ماشین تانکر آب‌پاش و یک ماشین حمل شیلنگ (حاوی ۱۵ قطعه شیلنگ تانکر آب پاش در نزدیکی محل آتش‌سوزی مستقر می‌شوند. از نزدیکترین شیر آتش‌نشانی. یک یا دو شیلنگ به هر ماشین آب پاش متصل می‌شود. مقدار افت فشار در هر شیلنگ با توجه به مشخصات آن تعیین می‌گردد. مقدار افت فشار در ۱۰۰ متر طول ایک شیلنگ معمولی (با جدار داخلی لاستیک) با توجه به بده گذرنده از آن حدوداً مطابق جدول ۲-۲ می‌باشد. ۲ :۲/۵« ۳ بده گذرنده تک کب اک که سح نع ها *معمولاً در شهرهای ایران از شیلنگ ۲/۵ استفاده می‌گردد. ماشین حامل موتور پمپ معمولاً در تمام شهرها وحود ندارد و حهت استفاده برای مواقعی است که فشار آب در شبکه جهت تأمین آب تانکرها کافی نباشد و یا برداشت آب به طور مستقیم از شبکه انجام نشود. ۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-۳ کلیات در این فصل نکات لازم‌الرعایه در طرحهای آب شهری از قبیل حفاظت در مقابل آلودگیها. انتخاب مصالح و نحوه استقرار خطوط لوله و همچنین بعضی ضوابط طراحی از قبیل محل شیرها و نحوه عبور از مجاری آب سطحی ارائه گردیده است. ۲-۳ دامنه کاربرد شیرهای خاص و کارگذاری آنها در شرایط ویزه مربوط به این فصل نمی‌باشد. ۳۲-۳ حفاظت در مقابل آلودگی حفاظت در مقابل هر نوع آلودگی یکی از اساسی ترین نکات شبکه‌های آب مشروب بوده و بدین منظور: کیفیت نامطلوب (اب ناپاک. الوده. نامطمئن و آبهای استفاده محدد) وجود داشته باشد. ب - امکان برگشت آب از آب انبار و یا وسایل مصرف به شبکه چه از طریق سیفون شدن یا هر طریق دیگری وحود نداشته باشد. 3 - در مواردی که تأمین آب برای منظور خاصی از دو سیستم جداگانه اعم از ذخیره و یا اختلاط در نظر گرفته می‌شود که یکی از آنها شبکه آب مشروب و دیگری از منبع با کیفیت پائین تری می‌باشد. لازم است آب مشروب توسط یک خط لوله به منبع جداگانه‌ای ریخته شود. محل ورودی این لوله بایستی حداقل دوبرابر قطر آن بالاتر از بالاترین سطح آب منبع باشد. درهر حال این فاصله نباید کمتر از ۱۵ سانتی‌متر باشد. ۸- از عبور لوله‌های آب مشروب از مجاری فاضلاب. زهکش‌ها. آدم روها و حوضچه‌های متصل به آنها و همچنین نصب لوله‌های آب مشروب در زمینهای آلوده به فاضلاب. بایستی اجتناب شود. در طراحی و محاسبات هیدرولیکی شبکه‌های توزیع باید کلیه ضوابط موضوع این نشریه رعایت شود. ۲۷ -------- صفحهٔ بعد -------- به علاوه می‌بایستی به مسائلی از قبیل سهولت در امر بهره‌برداری صرفه‌جویی کارگر. مصالح. محافظت در مقابل صدمات. خورندگی و زنگ‌زدن. اجتناب از هواگرفتگی و امکانات دسترسی در دوران بهره‌برداری نیز توجه کامل مبذول گردد. ۵-۳ مصالح لوله‌ها. اتصالات. شیرها و متعلقات بایستی با جدیدترین استانداردهای معتبر مطابقت داشته و قابل قبول کارفرما باشد. در صورت عدم وجود استاندارد معتبر مصالح انتخابی بایستی از نظر مشخصات فنی قابل قبول بوده و مورد تأیید کارفرما قرار گیرد. ۱-۵-۳ انتخاب مصالح انتخاب مصالح با توجه به ملاحظات فنی و اقتصادی صورت گرفته و نکات زیر می‌باید مورد بررسی قرار گیرند: ۱- در دسترس بودن (محدودیت تهیه لوله‌ها و متعلقات از منابع داخلی و مشکلات تهیه از منابع خارجی). ۲- مقاومت در مقابل فشارهای داخلی و ضربه آب. ۳- مقاومت در مقابل نیروهای خارجی و انتخاب بسترسازی با تکیه‌گاه مناسب. ۴- مقاومت در مقابل خورندگی داخلی و خارجی و انتخاب پوشش و حفاظت‌های مناسب با توجه به میزان ۵- کاهش قطر داخلی در نتیجه پوشش داخلی. ۶- ضریب زبری مناسب با توجه به نوع لوله و یا پوشش داخلی آن. ۷- تغییر قطر و ضریب زبری در اثر رسوب گذاری. ۸- آسیب‌پذیری در مقابل ضربات احتمالی. ۹- مسائل حمل و نقل و احتمال شکستگی. ۰- تغییر شکل پذیری لوله در مقابل نیروهای خارجی هنگام حمل و نصب و اثر آن بر روی پوشش داخلی. ۱- مقاومت در مقّابل عوامل محیطی. ۲- پیش‌بینی تعمیرات و نگهداری. ۳- عبور از مناطق پرپیچ و خم کوهستانی. ۴- حساسیت خط لوله در مقابل نشست‌های غیرهمگی. ۵- نصب انشعابات خانگی. به عنوان راهنما مزایا و معایب لوله‌هایی که در شبکه‌های توزیع آب شهری کاربرد بیشتری دارند در زیر شرح داده شده است. استفاده از لغاتی از قبیل خیلی خوب. خوب. متوسط و غیره برای لوله‌ها در شرایط متعارف و یکسان و به منظور مقایسه عنوان گردیده است. بدیهی است همانگونه که در هر مورد بیان شده است برای جبران ۳۸ -------- صفحهٔ بعد -------- نقاط ضعف و بالا بردن مقاومت هر یک از انواع لوله‌ها اقداماتی می‌توان انجام داد که در مقایسه اقتصادی لازم است هزینه‌های مربوطه منظور گردد. الف - لوله‌های آزبست سیمان - مقاومت نسبتاً خوب در مقابل خورندگی از داخل و خارج.این مفاومت با پوشش گیری و استفاده از - مقاومت متوسط در مقابل نیروهای خارجی. مشکل حمل و نقل به علت شکنندگی. - مشکل نسبی تعمیر و تعویض. - ضریب زبری خوب. - محدودیت ساخت لوله‌های با قطر بیش از ۷۰۰ میلیمتر ( لوله‌های تحت فشار). ب - لوله‌های چدن نشکن - مقاومت متوسط در مقابل خورندگی از داخل و خارج. این مقاومت با پوشش قیری. سیمانی. اپوکسی. پلاستیکی و احتمالاً حفاظت کاتودیک افزایش می‌یاید. - مقاومت خوب در مقابل نیروهای خارحی. - سهولت نسبی حمل و نقل (حمل ونقل لوله‌ها با پوشش سیمانی نیاز به دقت دارد). - سهولت نسبی نصب با استفاده از اتصالات فشاری. - ضریب زبری متوسط تا خوب (این ضریب حسب نوع پوشش به کار رفته تغییر یافته و در هر مورد لازم است ضریب مربوطه مدنظر قرار گیرد) ج- لوله‌های فولادی اپوکسی. پلاستیکی. حفاظت کاتودیک و یا ترکیبی از آنها افزایش می‌یاید. - مقاومت نسبتاً خوب در مقابل نیروهای خارجی (تغییر شکل‌پذیری این لوله‌ها باید مورد توجه قرار گیرد) سهولت نسبی حمل و نقل (در اقطار بزرگ به منظور جلوگیری از تغییر شکل. استفاده از قید در دهنه لوله‌ها و مراقبت بیشتر در مورد لوله‌ها با پوشش سیمانی ضروری است) | - ۳۷۵۹۳ 0-1 ۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- - مشکل نسبی تعمیر و تعویض - ضریب زبری متوسط تا خوب (این ضریب برحسب نوع پوشش به کاررفته تغییر یافته و در هر مورد لازم است ضریب مربوطه مدنظر قرار گیرد) - محدودیتی برای ساخت این لوله‌ها در اقطار مختلف وجود ندارد. د - لوله‌های پلاستیکی - مقاومت ضعیف در مقابل نیروهای خارجی. تغییر شکل پذیر در قطرهای بزرگ (لوله‌های 0.1۹. ۳) و آسیب پذیری در مقابل ضربات. - سهولت حمل و نقل. -‏ سهولت تعمیر و تعویض. - ضریب زبری خیلی خوب. - محدودیت ساخت برای لوله‌های ۳.۷.۲ و پلی اتیلن در اقطار بیش از ۴۰۰ میلیمتر (این محدودیت برای لوله‌های 7.1۳. ۳) وحود ندارد): ۸ - لوله‌های بتن مسلح - مقاومت نسبتاً خوب در مقابل خورندگی از داخل و خارج. این مقاومت با استفاده از سیمان ضد سولفات افزایش می‌یاید. - مقاومت خوب در مقابل نیروهای خارجی. - مشکل حمل و نقل به علت سنگینی (معمولاً در منطقه مصرف ساخته می‌شود) - ضریب زبری متوسط تا نسبتا خوب. - محدودیت ساخت لوله‌ها در اقطار کوچک ( معمولاً کمتر از ۴۰۰ میلیمتر). لوله‌هایی را که قبلاً برای آب آشامیدنی استفاده گردیده را می‌توان مجدداً استفاده نمود مشروط بر اینکه با استانداردهای معتبر مطایقت داشته و آن طور تمیز و بازسازی شده باشد که عملاً به شرایط قابل قبول رسیده ۳۰ -------- صفحهٔ بعد -------- ۶-۳ شیرها ۱-۶-۳ شیرهای قطع و وصل شیرهای قطع و وصل بایستی به تعداد کافی و به نحوی روی خطوط لوله پیش‌بینی گردند که هنگام تعمیرات و قطع آب. احتمال آلودگی به حداقل ممکن برسد. به منظور تأمین این هدف ضمن در نظر گرفتن راه‌حلهای ۱- معمولاً در هر چهارراه دو عدد شیر و در هراسه راه یک عدد شیر در نظر گرفته شود مگر در مواردی که با توجیهات کافی ضرورت شیرهای اضافه‌تری ایجاب نماید. ۲- شیرها طوری در نظر گرفته شوند که ترکیدگی یک لوله باعث قطع آب در لوله‌های تغذیه کننده اصلی نشود مگر آنکه قطع آب در اثر خرابی خود تغذیه کننده باشد. ۳- شیرها به نحوی تعبیه شوند که ترکیدگی یک لوله باعث قطع آب در طول بیش از ۲۰۰ تا ۴۰۰ (متر بسته به درجه تراکم شهر) نشوند. ۴- در شاخه‌های فرعی. شیرها به نحوی در نظر گرفته شوند که تعداد مصرف‌کنندگان کمتر از ۳۰۰ نفر نباشند. ۵- توصیه می‌شود شیرهای قطع و وصل در اقطار بزرگ (بیش از ۴۰۰ میلیمتر) و شیرهای مجهز به کنارگذرا" و چرخ‌دنده در داخل حوضچه نصب گردند. ۶- توصیه می‌شود شیرها مجهز به اتصالات مخصوص برای پیاده کردن باشند. ۷ در مورد خطوط انتقال فاصله شیرها با توجه به پروفیل طولی خط. سهولت دسترسی و تأسیسات نزدیک ۲-۶-۳ شیرهای آتش نشانی محل و فواصل شیرهای آتش‌نشانی می‌بایست منطبق با ضوابط مندرج در فصل دوم این نشریه باشد. ۳-۶-۳ شیرهای تخلیه هوا - در نقاط مرتفع خطوط شبکه شهری که امکان تخلیه هوا از طریق انشعابات منازل میسر نمی‌باشد. وسایل لازم جهت تخلیه هوا می‌باید پیش‌بینی گردد. - در مورد خطوط انتقال آب در نقاطی که امکان تجمع هوا وجود دارد مانند تغییر شیب. تغییرات در مسیرهای با شیب کم نیز در فواصل حدود ۸۰۰ متر شیر هوا می‌باید در نظر گرفته شود. | -13۷-55 ۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- - برای تخلیه هوا هنگام پرکردن و یا تأمین هوا هنگام تخلیه لوله‌های انتقال آب. در نظر گرفتن شیرهای هوا با روزنه بزرگ ضروری است. - چنانچه حوضچه شیرهای خودکار تخلیه هوا در معرض سیل و جمع شدن آب قرار داشته باشند لازم است اقدامات محافظتی انجام شود. - در شیرهای تخلیه هوا می‌باید پیش‌بینی‌های لازم جهت جلوگیری از نفوذ آلودگی‌های احتمالی (گرد و خاک. حشرات و غیره) به داخل شبکه انجام گیرد. - محل شیرهای تخلیه در خطوط انتقال با توجه به پروفیل طولی خط. سهولت دفع و تأسیسات مجاور تعیین می‌شود. - در انتهای لوله تخلیه. تعبیه دریچه یکطرفه" جهت جلوگیری از ورود مواد آلوده. حشرات. جانوران و - لوله‌های تخلیه نباید به هیچ وجه مستقیماً به مجاری آبهای سطحی و فاضلایروها متصل گردند. بدین منظور این لوله‌ها ابتدا به حوضچه‌های تخلیه هدایت گردیده و از آنجا به مجاری مجاز دفع می‌گردد. ۵-۶-۳ شیرهای فشارشکن - با توجه به مشکلات دوره بهره‌برداری. توصیه می‌شود که استفاده از شیرهای فشارشکن در خطوط انتقال و شبکه توزیع به حداقل ممکن تقلیل یاید. - در نقاطی که تعبیه شیر فشارشکن ضروری است دو شیر فشارشکن (یکی به عنوان یدک) به منظور انجام تعمیرات و سایر مسائل بهره‌برداری در نظر گرفته شود. - توری فلزی مشبک جهت جلوگیری از ورود ذرات ماسه به داخل شیرفشار شکن پیش‌بینی شود. - در انتخاب شیرفشار شکن حدود کار شیر از نظر فشارهای ورودی و خروجی مورد نیاز با مشخصات سازنده کنترل شود. - درخطوط انتقال آبرسانی به جای شیرفشار شکن از حوضچه‌های بتنی مجهز به شیر شناور که سطح آب را در حوضچه تنظیم می‌نماید با توجه به سایر مسائل فنی می‌توان استفاده نمود. در این صورت مسائل بهداشتی و جلوگیری از آلودگی می بایست در نظر گرفته شود. 1-۳۸۷ ۷۸5 ۳۲ -------- صفحهٔ بعد -------- 1-1-۳ زهکشی و تهویه حوضچه ها - جهت جلوگیری از آلودگی آب مشروب شبکه. زهکش حوضچه شیرها. کنتورها و سایر لوازم نباید مستقیماً به مجاری آبهای سطحی و فاضلابروها متصل گردند. - زه و آب حوضچه‌ها را چنانچه در معرض سیلاب قرار نگیرند می‌توان به سطح زمین و چاه‌های جاذب تخلیه نمود. - در ساختمان حوضچه‌ها تدابیر لازم جهت تهویه هوا می‌باید پیش‌بینی گردد. ۷-۳ نحوه استقرار خطوط ۱-۷-۳ استانداردها مشخصات نصب خطوط لوله می‌باید مطابق مشخصات فنی. استانداردهای معتبر بین‌المللی و دستورالعملهای کارخانه سازنده باشند. ۷-۳ بسترسازی و خاک ریزی بسترسازی و خاک‌ریزی اطراف و روی لوله‌ها با توجه به جنس لوله (درجه انعطاف پذیری). عمق نصب. بارهای خارجی و جنس زمین طراحی می‌شود. جهت بسترسازی و پرکردن ترانشه می‌باید از مصالح مناسب که به صورت لایه لایه ریخته و کوبیده شده استفاده نمود و سنگ‌های درشت تا عمق ۲۰ سانتیمتر از زیر لوله باید خارج گردد. ۲-۷-۳ پوشش تمام خطوط لوله آب که در زیرزمین نصب می‌شوند بایستی دارای پوشش کافی برای جلوگیری از یخبندان و نصب شود بایستی در مقابل بخبندان و ضربات خارجی حفاظت گردد. ۴-۷-۳ تکیه گاه طولی لوله در شیب‌های زیاد می‌بایست تکیه‌گاه. میله بست و یا اتصالات مناسب دیگر پیش‌بینی گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۸۳ کلیات قرار گیرد. -‏ جنس و نوع لوله‌ها و مجاری و اتصالی آب و فاضلاب. - جنس خاک. - تنش‌های ناشی از حفاری برای نصب لوله‌های جدید برروی لوله‌های موجود. - نحوه اتصال انشعابات مشتر کین به خطوط آب و فاضلاب. - موقعیت لوله‌های آب و فاضلاب نسبت به یکدیگر. - فضای لازم برای تعمیر و تغییر لوله‌های آب و فاضلاب. _ موقعیت لوله‌همای آب در اطراف آدم روها. ۲۸-۳ نصب موازی لوله‌های آب و مجاری فاضلاب فاصله از جداره‌های خارحی بین دو لوله اندازه گیری می‌ گردد. در مواردی که پیش‌بینی فاصله ۳ متر میسر نباشد صورتی مجاز می‌باشد که خطوط آب در ترانشه‌ای مجزا و با بر روی خاک دست نخورده و در ایک طرف فاضلایرو قرار گرفته و ارتفاع کف آن حداقل ۵۰ سانتیمتر بالاتر از تاج فاضلایروها باشد. ۸-۳ نصب غیرموازی (متنافر) لوله‌های آب و مجاری فاضلاب در مواقعی که مسیر لوله‌های آب و مجاری فاضلاب از روی هم عبور نمایند. لازم است لوله‌های آب در بالای مجاری فاضلاب قرار گیرد و حداقل ۵۰ سانتیمتر فاصله قانم بین دو جداره خارجی لوله‌های آب و مجاری فاضلاب پیش بینی گردند. همجنین اتصالی لوله‌های آب در دورترین نقطه از فاضلایرو واقع شود. در بعضی موارد تکیه گاههای ویژه برای لوله‌های آب و یا مجاری فاضلابرو مورد نیاز می‌باشد. ۱- در صورتی که در نظر گرفتن فاصله ۵۰ سانتیمترموجب افزا یش معمول هزینه پروژه گردد. می‌توان با پیش بینی ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- تبصره: در مواردی که عبور لوله‌های فاضلاب از روی لوله‌های آب اجتناب‌ناپذیر باشد. پیش‌بینی‌های لازم (مانند پوشش‌های حفاظتی و قراردادن لوله‌ها در داخل بتون با ضخامت و طول کافی) جهت حفاظت از آلودگی ضروری است. ۹-۳ عبور از مجاری آبهای سطحی طرح عبور خطوط لوله آب از رو و یا زیر مجاری آبهای سطحی می‌بایستی با توجه به نکات زیر تهیه گردد. ۱-۹-۳ عبور از زیر مجاری آبهای سطحی لوله‌های آب در عبور از زیر مجاری آبهای سطحی می‌باید دارای غلاف بتنی بوده و می‌باید به فاصله حداقل ۶۰ سانتیمتر زیر کف مجاری قرار گیرد. در مواقعی که لوله از نهرهای عریضتر از ۵ متر عبور می‌نماید. نکات زیر باید رعایت گردد: الف - با توجه به شرایط عبور لوله. سازه مخصوص در نظر گرفته شود. ب - در دو طرف نهرها می‌بایستی شیرهای قطع و وصل بمنظور خارج کردن این قسمت از مسیر لوله جهت آزمایش و یا تعمیرات پیش‌بینی گردند. شیرها باید قابل دسترس بوده و در معرض سیل قرار نگیرند. شیرها می‌باید در حوضچه بازدید قرار گیرد. ج - شیرهای انشعابی می‌باید در هر طرف شیر داخل حوضچه جهت نصب موقت کنتور برای مشخص کردن نشت و نمونه‌گیری تعبیه گردد. ۲-۹-۳ عبور از روی مجاری آبهای سطحی : علاوه بر موارد الف و ب بند ۱-۹-۳ برای عبور از روی مجاری آبهای سطحی نکات زیر نیز باید مورد توجه ب - مسایل مربوط به نشت و انبساط لوله در نظر گرفته شود. ج - برای جلوگیری از یخ زدگی. عایق مناسب با حفاظ لازم در نظر گرفته شود. د - چنانچه لوله به پل روگذر متصل می‌گردد. باتوجه به نوع سازه پل و درزهای انبساط آن. جزئیات مناسب برای خط لوله پیش‌بینی گردد و مهارهای مناسب نیز در نظر گرفته شود ۸ه- جنانجچه برای عبور خط لوله از پایه استفاده گردد. می‌باید پیش‌بینی‌های لازم جهت تحمل بارهای وارده با و- دسترسی به خط لوله جهت تعمیرات میسر باشد. ۳۵ -------- صفحهٔ بعد -------- - لوله‌های آب نباید از داخل آدم روهای شبکه‌های فاضلاب رد شود و بایستی در فاصله مناسب از آن قرار گیرد. در مواردی که این امر اجتناب‌ناپذیر باشد حفاظتهای لازم بایستی به عمل آید. - هیچگونه تماسی نباید مابین شبکه توزیع آب مشروب با لوله‌ها. پمپ‌ها. شیرهای آتش‌نشانی و یا مخازنی وجود داشته باشد که امکان ورود و یا مکش آب و مواد غیربهداشتی را به داخل شبکه فراهم آورد. - بخار تقطیر شده و آب خنک‌کننده اطراف مو‌تورها و یا مدلهای حرارتی نباید به داخل آب مشروب برگشت داده شود. - لوله‌کشیهای داخلی مشتر کین می‌باید با دستورالعمل‌ها و آئین‌نامه‌های مربوطه مطابقت داشته باشد. - پمپ‌های تقویت کننده مشترکین نباید مستقیماً به شبکه وصل گردند. - روی هر انشعابی می باید کنتور مجزا نصب گردد. - چنانچه محلهایی جهت برداشت آب توسط تانکر پیش‌بینی شده باشد. این تأسیسات باید طوری طراحی گردند که امکان آلودگی آب شبکه توزیع با آب تانکر وجود نداشته باشد. بدین منظور بایستی از برگشت آب به داخل شبکه جلوگیری شده و امکان انتقال آلودگی از تانکر به تانکر به وسیله شیلنگ ارتباطی وجود نداشته باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- 40 0۲ ۲12۵ 1۳۵ 1 0 0 ۱۱۵ م۳۳ ۹126 01 0 ۱۷111۹1۲۹۷ 0۰ ]۷10280:61 1۵۵0۲6۹ ۷۷/۵۱۵۲ 11۵۵ 0 0 1۶ 4۵ [ 12031۵ 20 512020 آن 0116 7 0760:1726( 07 7110710) 0:18( ج ده ۷8لا 5 ]۹:۷۳ 1۱7-3 .۸0 ۳۵۳۷11۵110