مهلونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهور

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. حمهوری اسلامی ابران مهلونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهور دستورالعمل طراحی هندسی با ز کننده‌ها و حفر یات زیرزمینی فشریه شماره ۵۷۹ 0 مان ۱۱۱۱ مره ه ۱۹۱/۵۸ ۱۳۹۱ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- ( ریاست جمهوری معاون برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس‌جمهور بخشنامه به دستگاه‌های اجرایی, مهندسان مشاور و بیمانکاران : ۲۸ ۱ ار ۱۳۹۱/۱۱/۲۲ موضوع : دستورالعمل طراحی هندسی بازکننده‌ها و حفریات زیرزمینی به استناد ماده (۲۳) قانون برنامه و بودجه و ماده (1) آیین‌نامه استانداردهای اجرایی طرح‌های عمرانی- مصوب سال ۱۳۵۲ و در چارچوب نظام فنی و اجرایی کشور (موضوع تصویبنامه شماره ۹ ت ۷ م مورخ ۰ هجهیاأت محترم وزیران) به پیوست نشریه شماره ۵۷۹ امور نظام فنی» با عنوان «دستورالعمل طراحی هندسی باز کننده‌ها و حفریات زیرزمینی» از نوع گروه سوم ابلاغ می‌شود. رعایت مفاد این ضابطه برای دستگاه‌های اجرایی, مشاوران» پیمانکاران و سایر عوامل ذی‌نفع نظام فنی و اجرایی» در صورت نداشتن ضوابط معتبر بهتر از تاریخ ۱۳۹۲/۲/۱ اجباری است. هه ۸۷ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- اصلاح مدارک فنی برجسته مبادرت به تهیه این نشریه نموده و آن را برای استفاده به جامعه مهندسی کشور عرضه از این‌روء از شما خواننده گرامی صمیمانه تقاضا دارد در صورت مشاهده هرگونه ایراد و انشسکال فشی مراتب را به صورت زیر گزارس فرمایید: (- سماره بند و صفحه موضوع مورد نظر را مشخص کنید. ۳ ایراد مورد نظر را به صورت خلاصه بیان دارید. ۳- در صورت امکان مت ن اصلاح نسده را برای جایگزینی ارسال نمایید. ۰-5 نضانی خود را برای تماس احتمالی ذکر فرمایید. کارشناسان این آمور نظرهای دریافتی را به دقت مطالعه نموده و اقدام مقتضی را معمول خواهند داشت. پیشاپیش از همکاری و دقت نظر جنابعالی قدردانی می‌شود. نضانی برای مکاتیه : تهران, میدان بهارستان» خیابان صفی علیشاه» معاونت برنامه‌ریزی و نظارت و نم اس با اد ۵( -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- بسمه تعالی نظام فنی و اجرایی کشور (مصوبه شماره۴۲۳۳۹/ ت ۳۳۴۹۷ ه مورخ ۱۳۸۵/۴/۲۰ هیات وزیران) به کارگیری معیارهاء استانداردها و ضوابط فنی در مراحل تهیه و اجرای طرح و نیز توجه لازم به هزینه‌های نگهداری و بهره‌برداری در قیمت تمام شده طرح‌ها را مورد تاکید جدی قرار داده است و این امور به استناد ماده ۲۳ قانون برنامه و بودجه و نظام فنی اجرایی کشور وظیفه تهیه و تدوین ضوابط و معیارهای فنی طرحهای توسعه‌ای کشور را به عهده دارد. استفاده از معیارهاء ضوابط دستورالعمل‌ها و راهنماهای فنی در مراحل مختلف طرح‌های معدنی شامل اکتشاف. استخراج و فرآوری به منظور ارایه الگوی استاندارد برای تهیه طرح‌های بهره‌برداری توجیه فنی و اقتصادی طرحی کیفیت طراحی و اجرا و هزینه‌های بهره‌برداری از اهمیت زیادی برخوردار است. این مجموعه با عنوان «دستورالعمل هندسی باز کننده‌ها» در چارچوب برنامه تهیه ضوابط و معیارهای معدن تهیه شده است. استفاده از این دستورالعمل باعث طراحی و اجرای باز کننده‌ها با در نظر گرفتن اصول استاندارد خواهد شد. این گزارش ابتدا به پیش‌نیازهاء نقشه‌ها و سایر اطلاعات مورد نیاز به منظور طراحی مقاطع هندسی بازکننده‌ها و حفریات زیرزمینی در معادن می‌پردازد. سپس عوامل موثر در طراحی و نحوه طراحی بازکننده‌ها و حفریات زیرزمینی به همراه مثال‌های موردی بررسی شده و در نهایت نقشه‌های نهایی طراحی به همراه ابعاد سطح مقطع و مقاطع تیپ حفریات زیرزمینی معدن ارایه شده است. استفاده از این دستورالعمل به منظور حصول با همه‌ی تلاش انجام شده قطعا هنوز کاستی‌هایی در متن موجود است که ان‌شاءا... کاربرد عملی و در سطح وسیع این نشریه توسط مهندسان موجبات شناسایی و برطرف نمودن آن‌ها را فراهم خواهد نمود. در پایان» از تلاش و جدیت جناب آقای مهندس غلامحسین حمزه مصطفوی و کارشناسان امور نظام فنی همچنین جناب آقای مهندس وجیها... جعفری مجری محترم طرح تهیه ضوابط و معیارهای فنی بخش معدن کشور در وزارت صنایع و معادن» کارشناسان دفتر نظارت و بهره‌برداری معادن و متخصصان همکار در امر تهیه و نهایی نمودن این نشریه, تشکر و قدردانی می‌نماید. امید است شاهد توفیق روزافرون همه‌ی این بزرگواران در خدمت به مردم شریف ایران اسلامی باشیم. معاون نظارت راهبردی بهمن ۱۳۹۱ -------- صفحهٔ بعد -------- تهیه وکنترل دستورالعمل طراحی هندسی بازکننده‌ها و حفریات زیرزمینی(نشریه شماره ۵۷۹) مجری طرح آقای وجیه‌... جعفری معاون آمور معادن و صنایع معدنی - وزارت صنایع و معادن تهیه پیش‌نویس اصلی ُقای منصور برقی اعضای شورای عالی به ترتیب حروف الفبا خانم فرزانه آقارمضانعلی معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ریاست جمهوری ‏ کارشناس ارشد مهندسی صنایع آقای بهروز برنا سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور کارشناس مهندسی معدن آقای وجیه ا... جعفری وزارت صنایع و معادن کارشناس مهندسی معدن آقای عبدالعلی حقیقی معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ریاست جمهوری ‏ کارشناس ارشد زمین‌شناسی آقای عبدالرسول زارعی وزارت صنایع و معادن کارشناس آرشد زمین‌شناسی آقای ناصر عابدیان سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور کارشناس ارشد مهندسی معدن آقای هرمز ناصرنیا سازمان نظام مهندسی معدن کارشناس ارشد مهندسی معدن اعضای کار گروه استخراج به ترتیب حروف الفبا آقای محمد فاروق حسینی دانشگاه تهران دکترای مهندسی معدن, مکانیک سنگ آقای کورش شهریار دانشگاه صنعتی امیرکبیر دکترای مهندسی معدن آقای علی مرتضوی دانشگاه صنعتی امیر کبیر دکترای مهندسی انفجار» مکانیک سنگ اعضای کار گروه تنظیم و تدوین به ترتیب حروف الفبا آقای مهدی ایران‌نژاد دانشگاه صنعتی امیر کبیر دکترای مهندسی فرآوری مواد معدنی آقای عبدالرسول زارعی وزارت صنایع و معادن کارشناس ارشد زمین‌شناسی آقای بهزاد مهرابی دانشگاه تربیت معلم دکترای زمین‌شناسی اقتصادی اعضای گروه هدایت و راهبری پروژه خانم فرزانه آقارمضانعلی رئیس گروه آمور نظام فنی آقای علیرضا فلسفی کارشناس عمران آمور نظام فنی آقای علیرضا غیائوند رئیس گروه ضوابط و معیارهای معاونت امور معادن و صنایع معدنی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- الزامات و نقشه‌های مورد نیاز برای طراحی ۱-۱- آشنایی ی ی ی ی ری یویر یر پا | ۳۲-۱- نقشه‌های مسیبر زر را یر رت رت را ری رت ری رن ی یار ری را ارت ری را ری ری ارت ری رت ی یر رت ری ارت را را ری ار ار ار را یر ری ی رت ار را ری ار رت را ای ار را ور را رت را ار ار را رت رت ور رت ریت ۳ ۱-۲-۱- جاه وم موم و و و و و و و و و و و و و و و و و و و و و و و و ۳ ۲-۲-۱- تونل مورب موم و و و و و و و و و و ۳ ۳-۲-۱- تونل با زکننده و و و و وم وم وم مه همهم ۱۳ ۴-۲-۱- فضای آماده‌سازی عمومی موم و و و ۳ ۵-۲-۱- حفریات آماده‌سازی استخراج ۳ ۱-۳-۱- لکوموتیو و واگن و و و و و و و و ۱۳ ۲-۳-۱- کامیون» لودر و بارکننده- باربر (]۳1]) و ۱۳ ۳-۳-۱-نوار نقاله ی ی ی ی ی را ۴-۳-۱- تجهیزات چاه (آسانسورء اسکیپ,دلوء راه‌پله) ۵ ۴-۱- هوای فشرده وم ۵ ۵-۱- آبکشی و و و و و و و و و و 0 ۶-۱- آب‌رسانی و و و و و و و ۷-۱- آتش‌نشانی ی ی ی یا ۸-۱- تهویه موم -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۰-۱- ژئوتکنیک ره ۱ ۱-۱۰-۱- رده‌بندی ژئومکانیکی توده سنگ (۵/۳) ۱ ۲-۱۰-۱-رده‌بندی کیفی توده 0 ی ی ۱۵ ۱۱-۱- قوانین و مقررات ۱۸ ۱۳-۱- نقشه‌های زمین‌شناسی و و وم و و ۷ ۱۳-۱- اب زیرزمینی دمم و ۱۴-۱- ماشین‌آلات» تحهیزات» وسایل و ابزار ۹ ۱۵-۱- ارزیابی ذخایر و و و وم و کم کم وم م۹ ۱۱ تر زر را تر ار ار کیتی ترا تر یار یا ار را یا یار ار را یا ار ایر ترا را ارز ار ار را را یار ی یا ارت یا کیر ترا ای ای را ار ی را ترا ایا اارا ا ترا را ا یایا ‏ ار ترا را تر یا یا را ایر را تر را را ی تا ترا را ترا یا یار ار ترا یار تر را را ایا ار ترا ار تی یا ای ار ار ترا ار ییانشا ۱ ۱ ۲-۲- رو ات بار5 ۳ نجحهیرات رکیری و ربری ی یی ی ی ۳ ۱۵ اَ ۱۱ اد در تر رو رو تر رو رو رو رو تر رو تر رد رو را تر در تر تر در رو رو تر تر رو تر رو رو ار رو ار در تر تر تر تر تر رو تر تر یر یر ری تر تر یر را رو تر ری نگاو ۱ ۲ ۲ ۱-۲-۲ کامیور و لودر بر ۵ ۲-۲-۲ نوار نقاله ۱۵ ۲۱ در را تر ری یر یر ار رای تر ار تر یر یر را ری را یر یر ار را ی ری یر ار رو یر را یر ی ری را را یر را یر رو یر را را را را ار را ار ار تر ار تر تر تر را را یر سعفق و کسا ۲ ۲ ۱ ۲-۲ غعبور و مرور نفرات را ار ارت ارت را را را را ارت را را را را ات ار ات ای را رن را را را را رن را رن را را را را ری ار رن رن پر ار را را ار پر ترا رن پر ور ری یی ۱۲ ۳-۲ شکه برق‌رسانی ۳ ۱۳۸ ۵-۲ ابعاد ماشین الات و تحهیزات بخ ۱۲ ۲ امکا, 1 قطعا ۵ ۱ بزرگترین ت‌‌ رت ات تا ار رت ات را رت را ات ار ات را ات ار ات رت را را ار را را را را را را را ار ری را ار را رت ره ۱۵ -------- صفحهٔ بعد -------- رم م ت‌ یر ری یرو یر ری ور ری ۶-۲ هو به یر وروی رو ری رو ور ری ۷-۲ مورد ده برای نگهداری و ۸-۲ ظرفیت باربری و و و مه در در در ار را ار را را ار ار تر را رای ار را ار ار را را تر تر ترا را تر تر ترا را تر ار را تیر ار ار ترا ی تر را را ی را ی تر تر ترا تر ار ی ینیمزریز با ۱ ۲ ی خدماتی دوم وم و و و موم و موم موم موم ۱-۳- آشنایی و و و و و و موه وه ۲-۳- مشخصات طرح باز کننده‌ها یر ی ری وروی ری رو ری رپ یور ری ور ۱-۳-۳ شرح کلی شبکه و ۲-۲-۳- دهانه با زکننده‌ها مد و و و و و و ۳-۲-۳- مشخصات حفریات زیرزمینی م وم موم ۴-۲-۳ نوع با زکننده و و و و و وم وم ۵-۲-۳- شکل و اندازه سطح مقطع و و و و و ۶-۲-۳- روش و ماشین‌آلات حفاری ی ی ی ی ۷-۲-۳- نگهداری موم و و و و و موه و وم ۸-۲-۳- جانمایی تاسیسات و ماشین‌آلات و و و وه ۹-۲-۳- مشخصات فنی کارهای تاسیساتی و و و ۱۰-۲-۳- فضاهای مورد نیاز ایمنی موم ۱۱-۲-۳- کاربری حفریه و و موم وم و ۱۳-۲-۳- فضاهای خدماتی و و و و و و و -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳-۲-۳- تحهیزات و سیستم‌های ارتباطی و ایمنی و ۱۴-۲-۳- شیب و و ۲-۳-۳- نقشه‌های دوراهی‌ها و ی وی ی ویو همهم ۳-۳-۳- نقشه‌های پذیرگاه‌ها و ی ی هو همهم ۴-۳-۳ نقشه ایستگاه‌های چاه و ۱۰-۳-۳- نقشه‌های دویل و مه و و و ۱۱-۳-۳- نقشه‌های نفررو ی و و موی ویو یووم هم ۱۳-۳-۳- نقشه‌های دویل پنجه‌ای ی و و و یو و و هم ۴-۳- مقررات لنگه‌های حفاظتی همم ۱-۴-۳- پایداری در اطراف چاه و تاسیسات سطحی و و ۲-۴-۳- حریم جاه قائم مه مهم مه ۳-۴-۳ لنگه‌های حفاظتی در روش انباره‌ای هم مه ۴-۴-۳- لنگه‌های حفاظتی در روش کند و اکند ی را پر ی ی ی را را پر را یر را ار ار ار ار ری ۵-۴-۳- لنگه‌های حفاظتی الزامی و و وی وی یووم وم مد -------- صفحهٔ بعد -------- ۷۳ هند در در در در در در رد خر هیاپ و قاطا شور رد یتظافح یاه‌هگنل ۳۴-۶ ۷۷-۴-۳- لنگه‌های حفاظتی در روش طبقات فرعی ار یر ی یر رو ری و ری یر رو ری ری ۳۷ ۸-۴-۳ لنگه‌های حفاظتی در روش کرسی چینی را را را را رت ی ی رای را را رت را ری ی رن ری ۳۸ ۹-۴-۳- لنگه‌های حفاظتی در روش استخراج تخریبی در جرفه کاربلند ری را ری را ی را یر ی ی ی ری ۳۸ ۱۰-۳۴-۳- لنگه‌های حفاظتی در روش طبقات فرعی ووو و مه ۳۸ ۱۱-۴-۳- لنگه‌های حفاظتی در روش تحریب بزرگ ری ی ری رس ری را ری ار ری یر ری ری رو یر ور ری ۳۸ ۱۳۲-۴-۳- بازیابی لنگه‌های حفاظتی وم ۱0 ۱۳-۴-۳- استخراج لنگه‌های حفاظتی مواد معدنی ارزشمند را فصل چهارم- مراحل طراحی باز کننده‌ها ۲-۲-۴ تعیین ابعاد کلی سطح مقطع برای فضاهای زیرزمینی خدماتی موم م۳۹ ۳-۲-۴- تعیین ابعاد کلی سطح مقطع برای فضاهای آماده‌سازی استخراج و و و ۳ ۵-۳۴- طراحی هندسی با ز کننده‌ها 0 حفریات زیررمینی: مطالعه موردی معدن منگنز ونارچ ۱۵ فصل پنجم- تعیین ابعاد سطح مقطع حفریات معدنی زیرزمینی -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۲-۵- ارتفاع اولیه ی ۳-۲-۵- سطح مقطع اولیه حفریه زیرزمینی مد ۴-۲-۵- سطح مقطع مفید حفریه زیرزمینی مد ۵-۳-۵- محیط مفید حفریه حفریه زیرزمینی دم ۳-۵- محاسبه ابعاد هندسی و مساحت حفریات زیرزمینی ذوزنقه‌ای شکل با نگهداری چوبی و ۱-۳-۵- ارتفاع اولیه حفریه زیرزمینی مم و ۲-۳-۵- عرض اولیه سقف حفریه زیرزمینی مد ۳-۳-۵- عرض کف حفریه زیرزمینی و ۴-۳-۵- مساحت مفید حفریه زیرزمینی و ۵-۳-۵- مساحت اولیه حفریه زیرزمینی و ۶-۳-۵- محیط اولیه حفریه زیرزمینی و ۷-۳-۵- ابعاد هندسی تونل‌های دنبال‌رو پرشیب ی ۴-۵- محاسبه ابعاد هندسی و مساحت حفریه زیرزمینی گنبدی شکل ۱-۴-۵- ارتفاع اولیه حفریه زیرزمینی ی ی ۲-۴-۵- عرض اولیه حفریه زیرزمینی و ۳-۴-۵- مساحت مفید حفریه زیرزمینی و ۴-۳-۵- محیط حفریه زیرزمینی و ۵-۴-۵- مساحت اولیه حفریه زیرزمینی و ۵-۵- محاسبه ابعاد هندسی و مساحت حفریه زیرزمینی قوسی شکل ۱-۵-۵- ارتفاع مفید حفریه زیرزمینی ی ۲-۵-۵- عرض مفید حفریه زیرزمینی دم -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۵-۵- مساحت مفید حفریه زیرزمینی و ۴-۵-۵- محیط حفریه زیرزمینی دم -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۱ از امات و نف و نقشه‌های مورد نیاز برای طراحی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول - الزامات و نقشه‌های مورد نیاز برای طراحی ۳ ۱-۱- آشنایی در این فصل اطلاعات مورد نیاز به منظور طراحی مقاطع هندسی باز کننده‌ها و حفریات زیرزمینی معادن زیرزمینی ذکر می‌شود. مهندس طراح بر حسب مورد ممکن است نیاز به تمام و یا بخشی از این اطلاعات داشته باشد. به منظور طراحی مقاطع هندسی بازکننده‌ها و حفریات زیرزمینی باید طرح و برنامه‌ریزی کلی بهره‌برداری» روش استخراج» سازمان کاری» توان تولیدی معدنء سطح تکنولوژی موجود اطلاعات دقیق و کاملی از مسیرهای حفریات زیرزمینی» ماشین‌آلات» ابزار و وسایل تهویه آبکشی, آب‌رسانی» آتش‌نشانی» شبکه‌های برق‌رسانی و تهویه, زئوتکنیک. مصالح مورد استفاده برای نگهداری, نقشه‌های زمین‌شناسی» وضعیت ذخایر و آب‌های زیرزمینی در قالب گزارش‌های مختلف مدنظر قرار گیرد. پیش‌نیازهاء الزامات و ۲-۱- نقشه‌های مسیر از مهمترین اطلاعات مورد نیاز برای طراحی مقاطع هندسی بازکننده‌ها و حفریات زیرزمینی» نقشه‌های مسیر این فضاها است. ۱-۲-۱- چاه الف- محور چاه به صورت یک نقطه بر روی نقشه توپوگرافی سطح زمین و پلان هر یک از افق‌ها با مقیاس بزرگتر از ۱:۱۰۰۰ نشان داده می‌شود. ب- در مقطع قائم» انشعابات چاه در افق‌های مختلف با مقیاس بزرگتر از ۱:۱۰۰۰ نشان داده می‌شود. ۲-۲-۱- تونل مورب الف- محور تونل مورب به صورت یک خط بر روی نقشه توپوگرافی سطح زمین و پلان هر یک از افق‌ها با مقیاس بزرگتر از ۰ نشان داده می‌شود. ب- در مقطع قائُم» انشعابات تونل مورب در افق‌های مختلف با مقیاس بزرگتر ۱:۱۰۰۰ نشان داده می‌شود. ۳-۲-۱- توئل با زکننده محور تونل بازکننده به صورت یک خط بر روی نقشه توپوگرافی سطح زمین و پلان همان افق با مقیاس بزرگتر از ۱:۱۰۰۰ نشان داده می‌شده و شب تونل نیز بر روی همیر نقشه نشان داده می‌شود. 2-۲-۱- فضای آماده‌سازی عمومی محور آماده‌سازی عمومی به صورت یک خط بر روی نقشه توپوگرافی سطح زمین و پلان همان افق با مقیاس بزرگتر از ۱:۱۰۰۰ همراه با شیب حفریه بر روی همین نقشه نشان داده می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴ دستورالعمل طراحی هندسی با زرکنده‌ها و حفریات زیررمیسی ۵-۳۲-۱- حفریات آماده‌سازی استخراج - محور حفریات آماده‌سازی استخراج افقی و مورب به صورت یک خط بر روی نقشه هر یک از افق‌ها با مقیاس بزرگتر از ۱:۱۰۰۰ نشان داده می‌شود. _ برای نمایش موقعیت سه‌بعدی فضاهای آماده‌سازی استخراج قائم و مورب علاوه بر نشان دادن محورها بر روی پلان؛ محورها به صورت خط بر روی مقاطع قائم نیز نشان داده می‌شوند. ۳-۱- وسایل حمل و نقل وسایل حمل و نقل و به خصوص حمل ماده معدنی یکی از مهم‌ترین عوامل در طراحی مشخصات هندسی فضاهای زیرزمینی است که اطلاعات مربوطه باید به شرح زیر در اختیار طراح قرار گیرد: ۱-۳-۱- لکوموتیو و واگن - عرض و ارتفاع لکوموتیوها و واگن‌ها - سیستم ترمز لکوموتیوها و واگن‌ها - سیستم تخلیه واگن‌ها - نوع و مقاومت کوپلینگ واگن‌ها - نوع سیستم محرک لکوموتیوها - فاصله محور لکوموتیوها و واگن‌ها ۲-۲-۱- کامیون» لودر و بار کننده- باربر ((717.]) - طول» عرض و ارتفاع - ارتفاع صندوقه کامیون از سطح زمین - ارتفاع بارگیری بیل لودر و بار کننده- باربر (111]) ۳-۳-۱- نوار نقاله - ارتفاع (از سطح زمین تا بالای نوار) و عرض نوار نقاله - ارتفاع (از سطح زمین تا بالای غلطک) و عرض غلطک و موتور -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول - الزامات و نقفشه‌های مورد نباز برای طراحی ۵ 5-۳-۱- تجهیزات چاه (آسانسور» اسکیپ, دلوء راه‌پله) - تعداد محفظه‌های در نظر گرفته شده برای هر چاه - ارتفاع و عرض تیرهای جداکننده محفظه‌ها - ابعاد خارجی هر آسانسور - ابعاد خارجی هر اسکیپ - تعداده قطرء وزن و جنس لوله‌های (تهویه. آبکشی, آب‌رسانی» هوای فشرده, آتش‌نشانی) پیش‌بینی شده در هر چاه - طول و عرض وزنه‌های تعادل - مساحت محفظه در نظر گرفته شده برای عبور و مرور افراد - نوع پلکان در نظر گرفته شده 2-۱- هوای فشرده اطلاعات سیستم‌های تولید و انتقال هوای فشرده (در داخل حفریات زیرزمینی) که برای طراحی مشخصات هندسی فضاهای زیرزمینی مورد نیاز است به شرح زیر است: - موقعیت نصب کمپرسور - ابعاد کمپرسور - قطر لوله‌های انتقال هوای فشرده - چگونگی قرار گرفتن لوله‌های هوای فشرده در حفریات زیرزمینی - نوع اتصالات لوله‌های هوای فشرده ۵-۱- آبکشی اطلاعات زیر در ارتباط با آبکشی از معدن برای طراحی هندسی فضاهای زیرزمینی لازم است: - برآورد میزان جریان آب در هر یک از حفریات زیرزمینی - محل‌های جمع‌آوری آب - ظرفیت مخازن جمع‌آوری آب - نوع و محل نصب پمپ‌ها - چگونگی قرار گرفتن لوله‌ها در حفریات زیرزمینی - ترکیب شیمیایی آب‌های زیرزمینی -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ دستورالعمل طراحی هندسی با زرکننده‌ها و حفریات زیررمیسی - عرض و عمق کانال انتقال آب -1- آب‌رسانی برای طراحی مشخصات هندسی حفریات زیرزمینی, اطلاعات زیر در ارتباط با آب‌رسانی به معدن لازم است: - برآورد میزان آب مورد نیاز برای هر یک از حفریات زیرزمینی - نوع و محل نصب پمپ‌ها (در صورت نیاز) - قطر لوله‌های انتقال آب - چگونگی قرار گرفتن لوله‌های آب‌رسانی در فضای زیرزمینی ۷-۱ آتش‌نشانی برای طراحی مشخصات هندسی فضاهای زیرزمینی اطلاعات زیر در ارتباط با آتش‌نشانی لازم است: - قطر لوله‌های انتقال آب آتش‌نشانی - نوع لوله‌های انتقال آب آتش‌نشانی - چگونگی قرار گرفتن لوله‌های آتش‌نشانی در حفریات زیرزمینی - محل شیرهای آتش‌نشانی - نوع و محل نصب پمپ‌ها (در صورت نیاز) - محل نصب و مشخصات سطل‌های خاک آتش‌نشانی - محل و مشخصات پناهگاه‌ها - راه‌های خروج اضطراری ۸-۱- تمهویه به منظور طراحی مشخصات هندسی حفریات زیرزمینیء اطلاعات زیر در ارتباط با تهویه معدن لازم است: - میزان هوای عبور کننده از هر مقطع - قطر لوله تهویه - موقعیت پیش‌بینی شده لوله تهویه در حفریه زیرزمینی - سرعت مجاز هوا در حفریات مختلف - ابعاد کلیه بادیزن‌ها و محل‌های نصب آن‌ها - نوع اتصالات لوله‌های تهویه -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول - الزامات و نقفشه‌های مورد نباز برای طراحی ۳ ۹-۱- شبکه برق‌رسانی - ولتاژ برق مصرفی در مسیرهای مختلف - نوع چراغ‌ها و مسیر نصب ۱۰-۱- زئوتکنیک خصوصیات سنگ‌های اطراف فضاهای زیرزمینی» آب‌های زیرزمینی و فشارهای وارده در طراحی مشخصات هندسی فضاهای زیرزمینی اهمیت دارند. مهمترین عوامل ژئوتکنیکی موّثر در طراحی هندسی حفریات زیرزمینی که لازم است اطلاعات مربوطه در اختیار طراح قرار گیردء به قرار زیر است: ۱-۱-۱ رده‌بندی زئومکانیکی توده سنگ (111چ11) در صورتی که از این سیستم به منظور برآورد نگهداری مورد نیاز حفریات زیرزمینی استفاده شده باشد باید مشخصات عوامل برداشت شده در اختیار طراح هندسی حفریات زیرزمینی قرار گیرد. ۳۲-۱۰-۱- رده‌بندی کیفی توده در صورتی که از این سیستم به منظور برآورد نگهداری مورد نیاز حفریات زیرزمینی استفاده شده باشد اطلاعات آن باید در اختیار طراح هندسی فضاهای زیرزمینی قرار گیرد. ۱۱-۱- قوانین و مقررات از دیگر پیش‌نیازها برای طراحی مشخصات هندسی فضاهای زیرزمینی قوانین و مقررات به قرار زیر است. - قوانین مربوط به ایمنی به خصوص قوانین مربوط به ایمنی در معادن - قانون کار نقشه‌های زمین‌شناسی نیز برای طراحی مشخصات هندسی فضاهای زیرزمینی مورد نیاز هستند که باید مقیاس نقشه‌ها برایر با -------- صفحهٔ بعد -------- : دستورالعمل طراحی هندسی بازکننده‌ها و حفریات زیرزمینی ۱۳-۱- آب‌های زیرزمینی گزارش‌های مربوط به آب‌های زیرزمینی نیز باید در اختیار طراح حفریات زیرزمینی قرار گیرد. این اطلاعات شامل نفوذپذیری آماده‌سازی؛ استخراج ماده معدنی,ء پرکردن فضای استخراج شده انتقال ماده معدنی و نصب سیستم نگمداری باید در نظر گرفته - ابعاد ماشین آلات» تجهیزات. وسایل و ابزار که در این مورد لازم است اطلاعات مربوط به ابعاد در حالت مونتاژ شده و همجنین ابعاد بخش‌های مختلف قابل دمونتاز کردن در سطح زمین و یا در فضای زیرزمینی و مونتاز در فضای زیرزمینی دیگر نیز ارایه شود. - وزن ماشین‌آلات» تجهیزات» وسایل و ابزار که در این حالت نیز نظیر مورد فوق لازم است وزن قطعات مونتاژ شده و یا بخش‌های مجزا ارایه شود. ۱۵-۱- ارزیابی ذخایر اطلاعات مربوط به ارزیابی دخایر نیز باید به قرار زیر در اختیار طراح قرار گیرد. - نقشه‌های تراز ساختاری (هییسومتریک) در مورد مواد معدنی لایه‌ای شکل با مقیاس نقشه‌های مسیر - درج اطلاعات مربوط به عیارء خاکستر (زغال) و یا دیگر موارد که در اختلاط ماده معدنی برای به دست آوردن خوراک یکنواخت کارخانه تغلبظ 9 ی استفاده نهایی موتر است. - نشان دادن ماده معدنی توده‌ای شکل در پلان و مقاطع برای نمایش ابعاد توده‌ها با مقیاس نقشه‌های مسیر ۱۹-۱- حمل و نقل زیرزمینی به قرار زیر باید در اختیار طراح قرار گیرد. - حداکثر مقدار حمل بار (مواد معدنی, باطلهء مصالح و تحهیزات) از حفریات معدنی - تعداد خطوط ریل در حفریات معدنی (در مورد باربری ریلی) -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۲ عوامل مور در طراحی باز کننده‌ها و حفریات زیرزمینی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - عوامل مونر بر طراحی با زکنده‌ها و حفریات زیرزمینی ۱ ۱-۲ آشنایی در این فصل عوامل مختلف موثر در طراحی هندسی بازکننده‌ها و حفریات زیرزمینی از قبیل تجهیزات بارگیری و باربری, راهروی نفرات» شبکه برق‌رسانی و نظایر آن‌ها مورد بررسی قرار گرفته است. ۲-۲- تجهیزات بارگیری و باربری یکی از عوامل مهم در تعیین ابعاد هندسی حفریات زیرزمینی» نوع سیستم باربری است. نوع سیستم باربری و مواردی که در طراحی فضاهای مربوطه باید رعایت شوند.ء به شرح زیر است: ۱-۲-۲ واگن الف- شیب تونل‌ها حداکتر ۵ در هزار در نظر گرفته شود. ب- فاصله عرضی بین دو واگن و یا دو لکوموتیو که از کنار هم عبور می‌کنندء حداقل باید ۲۰ سانتی‌متر باشد (هر کدام که عریض‌تر باشد) پ- در تونل‌های افقی و مورب که باربری ریلی دارند باید عرض راه عبور افراد در یک طرف حداقل ۶۰ سانتی‌مترباشد. ت- حداقل فاصله بین دیواره راه‌ها با بدنه واگن و یا لکوموتیو در فضاهای باربری ریلی افقی نباید در یک طرف از ۲۰ سانتی‌متر و در طرف راهرو از ۶۰ سانتی‌متر کمتر باشد. در تونل‌های با سطح مقطع کوچک این فاصله را تا ۴۰ سانتی‌متر می‌توان کاهش داد مشروط بر این که در فواصل هر یک صد متر جان‌پناه‌هایی با ظرفیت حداقل چهار نفر احداث شده و محل این جان‌پناه‌ها به ترتیبی علامت گذاری شود که از دور مشخص باشند. ث- برای سرعت‌های تا ۱/۵ متر بر ثانیه شعاع انحنای مسیر نباید از هفت برابر فاصله محورهای واگن کمتر باشد و برای سرعت‌های ج- حداقل فاصله بین سقف تونل و یا هرگونه تجهیزات نصب شده در سقف تونل تا مرتفع‌ترین بخش واگن و یا لکوموتیو ۵۰ سانتی‌متر در نظر گرفته شود. چ- مساحت مفید سطح مقطع تونل یک خطه (واگن ۷۵۰ لیتری) در حدود ۴- ۴/۵ و برای تونل دو خطه ۷/۴- ‎٩/۶‏ متر مربع در نظر گرفته می‌شود. ح- شیب مسیر لودرهای پشت انداز ریلی نباید از ۲ در هزار بیشتر باشد. خ- در نصب سوزن خط باید فاصله کافی تا دیواره تونل برای استقرار سوزن‌بان در نظر گرفته شود. د- شیب عرضی تونل‌ها با حمل ریلی باید ۱/ به طرف غنو در نظر گرفته شود. د- در تونل‌ها با شیب تا ۱۰ درجه» ضخامت بالاست در زیر تراورس‌ها نباید کمتر از ۱۰ سانتی‌متر در نظر گرفته شود. ر- در ریل‌گذاری در سطوح با شیب بیش از ۱۰ درجه» تراورس‌ها در ترانشه‌هایی با عمقی برابر با دو سوم ضخامت تراورس و در نظر گرفتن ۵ سانتی‌متر برای باللاست. نصب می‌شوند. ترانشه‌ها باید از باللاست پر شوند ولی ریختن بالاست بین ترانشه‌ها لازم نیست. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ دستورالعمل طراحی هندسی با زکننده‌ها و حفریات زیرزمینی ۲-۲-۲ کامیون و لودر - برای کار لودر در جبهه کار باید فاصله ایمنی تا دیواره‌ها رعایت شود. فاصله بحرانی (فاصله بین لودر در سمت قرارگیری راننده و - برای تخلیه بار در صندوقه کامیون‌های زیرزمینی» بارکننده- باربر از طریق یک رمپ در ارتفاع بالاتری نسبت به کامیون قرار می- گیرد و یا در محل بارگیری با ایجاد یک گودی که کامیون در آن مستقر شود.ء بارکننده- باربر به صندوقه باربر مسلط شود. - در مواردی که از جاده‌های یک خط! که عرض آن فقط برای عبور یک باربر کافی استء به عنوان مسیر دو طرفه استفاده می‌شود.؛ در طول مسیر آن باید تعداد کافی دو راهی" احدث شده باشد. فواصل دو راهی‌ها از یکدیگر به حجم ترافیک و سرعت ایمن حرکت باربرها بستگی دارد. در مواردی که ایجاد دو راهی‌های کافی در مسیرهای کم عرض راه اختصاصی عملی و امکان‌پذیر نباشد. باید برای جلوگیری از برخورد وسایل نقلیه‌ای که از جمهت مخالف تردد می‌کنند.ء از یک سامانه (سیستم) کنترل ترافیک استفاده شود. - در نظر گرفتن فاصله حداقل ۳۰ سانتی‌متری بین سقف اطاقک راننده وسیله نقلیه و سقف تونل ضروری است. - هرگاه کارگری سوار به وسیله نقلیه بدون اطاقک شودء باید مطمئن شد که حداقل فاصله ۱/۲ متری بین سقف راه عبور و صندلی کارگر در نظر گرفته شده است. - در صورت عدم عبور و مرور افراد پیاده از یک فضای زیرزمینی ساخته شده برای ماشین‌های غیرریلی, حداقل عرض فضای زیرزمینی باید برابر با عرض ماکزیمم ماشین‌های عبور کننده از این فضا به علاوه ۱/۵ متر باشد. - ساختن پناهگاه در فواصل ۳۰ متری در فضاهای معدنی که برای عبور و مرور افراد پیاده و ماشین‌های غیرریلی ساخته شده و عرض آن‌ها کمتر از عرض ماکزیمم ماشین به علاوه ۲ متر باشد. الزامی است. ۳-۲-۲ نوار نقاله - حداقل فاصله بین لبه خارجی بخش نوار نقاله تا دیواره فضای معدنی برای راه عبور افراد از یک طرف ۶۰ سانتی‌متر و از طرف دیگر ۴۰ سانتی‌متر باید باشد. - سرعت نوار نقاله در خلال انتقال نفرات نباید از ۹۰ متر در دقیقه برای وقتی که فاصله سقف تا نوار کمتر از ۶۰ سانتی‌متر است. بیشتر باشد. در مواردی که فاصله سقف تا نوار بیشتر از ۶۰ سانتی‌متر باشد» سرعت را می‌توان بیش از ۱۱۰ متر در دقیقه در نظر گرفته شود. به هر حال فاصله سقف یا امکانات قرار گرفته در سقف تا لبه نوار نقاله به هیچ وجه نباید از ۴۵ سانتی‌متر کمتر باشد. 2-۲-۲ اسکیپ و قفس الف- وسایل بالابری چاه‌های قائُم باید از همه تیرها و یا سایر تحهیزات نصب شده در داخل چاه به جز تیر هادی وسیله بالابری؛ حداقل ۲/۵ سانتی‌متر فاصله داشته باشد. |- ٩18216 10۵06 05 2- 1۳۵۵ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - عوامل مونر بر طراحی با زکنده‌ها و حفریات زیرزمینی ۳ ب- برای جلوگیری از صدمه به افراد در اثر قرار گرفتن بین وسیله بالابری در چاه مورب در حال حرکت و دیواره چاه» لبه شوت‌هاء تیر و الوار و یا سایر موانع» وسیله بالابری باید طوری در چاه قرار گیرد که افراد داخل آن در تماس با موانع قرار نگیرند. پ- حداقل قطر چاه برای استفاده از بارکننده چنگالی برای بارگیری سنگ‌های حاصل از پیشروی چاه برابر با ۳/۷ متر می‌باشد. ت- بین افراد سوار بر وسیله بالابری در موقعیتی که داخل وسیله سوار هستند و دیواره چاه لبه ناودان‌ها (شوت) و سایر موانع باید حداقل ۶۰ سانتی‌متر فاصله وجود داشته باشد. بین افراد سوار بر وسیله بالابری در موقعیتی که داخل وسیله سوار هستند در تونل مورب و نزدیکترین مانع نباید فاصله‌ای کمتر از ۳۰ سانتی‌متر باشد. ث- حداکثر تعداد نفرات قابل حمل به آسانسور به شرح زیر است: - در صورتی که سطح مقطع مفید آسانسور کمتر از ۲ متر مربع باشد به ازای هر نفر ۲۰۰۰ سانتی‌متر مریع - در صورتی که سطح مقطع مفید آسانسور بیشتر از ۲ متر مربع باشد به ازای هر نفر ۱۵۰۰ سانتی‌متر مربع ج- تعداد محفظه‌های چاه بین دو و پنج است و به ندرت بیش از پنج است. عموما سطح مقطع چاه‌های مستطیلی بین ۲۰-۱۰ و دایره‌ای بین ۵۰-۱۶ متر مربع (قطر ۸۳۴/۵ متر) در نظر گرفته می‌شود. ۳-۲- عبور و مرور نفرات الف- در تونل‌های افقی و مورب که باربری ریلی دارند باید عرض راه عبور افراد در یک طرف حداقل ۶۰ سانتی‌متر باشد. ب- حفریات شیب‌داری که برای عبور و مرور افراد اختصاص داده می‌شودء باید در شیب‌های مختلف به شرح زیر تجهیز شوند: - در شیب ۷- ۱۵ درجه دستگیره سرتاسری - در شیب ۳۰-۱۵ درجه پله‌های وسیع شیب‌دار و دستگیره - در شیب ۲۳۰- ۴۵ درجه نردبان و یا پله‌های افقی و دستگیره - در شیب ۴۵ درجه و بیشتر از آن» قسمت عبور و مرور افراد باید به طور کلی مجزا و مجهز به نردبان باشند. پ- در حفریات با شیب تند که محجهز به نردبان‌اند باید مسایل زیر رعایت شوند: - شیب نردبان‌ها از ۸۰ درجه بیشتر نباشد. - فاصله پایه نردبان‌ها تا دیواره نباید کمتر از ۶۰ سانتی‌متر باشد. - در انتهای هر نردبان پاگردی به منظور استراحت و پیشگیری از خطرات سقوط احداث شود. - نردبان باید حداقل تا ۱ متری بالای پاگرد ادامه یابد و در غیر این صورت به دستگیره‌های ثابتی محهز باشد که امکان بالا و پایین آمدن افراد را فراهم کند. ت- در تونل‌های مورب باید به فاصله حداکثر هر ۵۰ متر و نیز در محل سوزن‌های انشعاب باید جان‌پناه احداث شود. ث- در مورد تونل‌های بسته در انتهای تونل باید راه نجاتی احداث شود که از ابعاد آن از ۷۵ سانتی‌متر کمتر نباشد. این راه فرار یا دویل باید به نردبانی مجهز باشد که از یک سمت به تونل و از طرف دیگر به مکان ایمنی در سطح زمین وصل باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۴ دستورالعمل طراحی هندسی با زرکننده‌ها و حفریات زیررمیسی ج- در صورت استفاده از راه زیرزمینی برای عبور و مرورء در نظر گرفتن حداقل یک فاصله کلی (مجموع فاصله از طرفین) ۲ متری بین دیواره تونل و طرفین وسیله نقلیه (به جز واگن و لکوموتیو) و یا حداقل یک فاصله ۱/۵ متری و در نظر گرفتن جان پناه‌هایی در فواصل ۳۰ متری ضروری است. چ- برای راه‌های ارتباطی با شیب بیش از ۵ (برای وسایل نقلیه به جز واگن و لکوموتیو)» احداث جان‌پناه در فواصل ۳۰ متری ضروری است. ح- غنو انتقال آب تونل, در طرف آزاد مسیرهای باربری در محل عبور افراد قرار گیرد. خ- در هر چاه معدنی که برای انتقال افراد به کار می‌رود. باید فضای کافی برای استقرار نردبان» راه پله و یا وسیله حمل نفر مستقل از سیستم اصلی بالابری و در فاصله ایمنی از وسیله بالابری چاه در نظر گرفته شود. د- ورودی و خروجی نردبان‌ها به هر یک از پاگردها باید به اندازه کافی وسیع باشد تا افراد گروه نجات که وسایل خود را همراه دارند, به راحتی قادر به عبور از آن‌ها باشند. ورودی و خروجی پاگردها نباید از ۶۰ در ۶۰ سانتی‌متر کوچکتر باشند. ذ- فاصله بین پله تا تا نزدیکترین جسم ثابت به نردبان نباید از ۶۰ سانتی‌متر کمتر باشد. ر- تحت هیچ شرایطی نمی‌توان نردبان را به گونه‌ای نصب کرد که از خط قائم به سمت عقب خم شده باشد. ز- نردبان‌هاء راه‌پله‌ها و رمپ‌ها باید در فاصله‌ای ایمن از خطوط برق قرار داشته باشند تا افرادی که تردد می‌کنند از برخورد تصادفی با آن‌ها در امان باشند. س- هر چاه باید یک راه خروجی دائمی از ته آن تا نزدیکترین افق فعال معدن داشته باشد. همواره باید چنین راه خروج اضطراری با راه‌پله یا نردبان‌های ثابت و یا رمپ‌ها و ترکیبی از آن‌هاء قابل استفاده باشد. ش- در صورتی که مسیر باربری دو یا چند خطه باشد به تعداد خطهاء فاصله ایمنی عبور وسایل باربری از مجاور هم را در این ص- تاسیسات بارگیری از ریزشگاه‌ها و بونکرها باید به گونه‌ای طراحی شوند که افراد مسوول بارگیری در شرایط ناامن و خطرناکی در حین بارگیری بارکننده‌ها قرار نگیرند. ض- تردد افراد پیاده در گالری‌های زیرزمینی باید فقط از قسمت‌های مجاز تردد کنند. در گالری‌ها افراد از طرف مسیرهای در نظر گرفته شده رفت و آمد می‌کنند و در صورتی که چنین فضایی در مسیرها در نظر گرفته نشده باشد باید هنگام عبور وسایل ط- در صورت نبود فاصله امن در مسیرهای باربری باید در فواصل ۳۰ متری از هم جان‌پناه ایجاد شود. طول و عرض جان‌پناه نباید از ۱/۵ متر کمتر باشد. ارتفاع آن معادل ارتفاع تونل است. به هرحال ارتفاع جان‌پناه را از ۱/۸ متر نباید کمتر در نظر گرفت. ظ- عرض و ارتفاع فضاهای زیرزمینی که برای عبور و مرور افراد در نظر گرفته می‌شود نباید به ترتیب از ۱/۵ و ۱/۸ متر کمتر ع ایجاد جان‌پناه در فواصل ۳۰۰ متری در مواردی که فاصله جبهه کار فضای زیرزمینی تا دهانه خروجی و یا ایستگاه چاه بیش از ۵۰۰ متر باشد ضروری است. غ- احداث جان‌پناه حداقل در فاصله ۱۰۰ متری از انبارهاء محل سوخت‌گیری و شارز باطری صضروری است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - عوامل موثر بر طراحی با زکننده‌ها و حفریات زیرزمینی --ششش-ش-ششششششششششششششششششششششششششششششششششششششششششششششششششش---ش-ش-ش-شششششششششششششششششششششششششششششششششششمممممممممم ۶-۲- شبکه برق‌رسانی غیر این صورت مسیر شبکه باید به وسیله حایلی مناسب از محل عبور افراد مجزا شود. - هرگاه ارتفاع سیم برق رسانی به لکوموتیو از زمین کمتر از ۲/۵ متر باشد باید هنگام عبور و مرور اشخاص جریان برق قطع شود. - ماشین‌هاء ترانسفورماتورهاء تابلوها و سایر وسایل مربوط به شبکه برق مستقیم بیش از ۶۰۰ ولت و متناوب بیش از ۳۰۰ ولت باید به طور کامل محفوظ و به وسیله حایل‌های مناسب مجزا شده باشند. راه ورود به محل این قبیل وسایل باید حداقل ۲/۵ متر ارتفاع و ۲ متر عرض داشته باشد و محل ورود به محوطه پشت تابلوها باید دارای دری به ارتفاع حداقل ۲/۵ متر باشد. ۵-۲ ابعاد ماشین‌آلات و تجهیزات در طراحی هندسی حفریات زیرزمینی لازم است که ابعاد ماشین‌آلات و تجهیزات مورد استفاده» موارد زیر در نظر گرفته شود. ۱-۵-۲ امکان حمل بزرگترین قطعات مشخصات هندسی حفریات زیرزمینی باید به گونه‌ای طراحی شود که حمل بزرگترین قطعات مورد نیاز از این فضاها ممکن شود. برای اجتناب از طراحی و اجرای فضاهای زیرزمینی بیش از حد مورد نیاز باید امکان مونتاز و دمونتاز کردن وسایل و ماشین‌آلات نیز در نظر گرفته شود. در این زمینه موارد زیر توصیه می‌شود: الف- عرض و ارتفاع مناسب باز کننده‌ها (تونل باز کننده, تونل مورب و رمپ) به منظور انتقال ماشین‌آلات و تجهیزات مورد استفاده در داخل معدن در نظر گرفته شود. ب- طول و عرض ( قطر) مناسب چاه به منظور انتقال ماشین‌آلات و تجهیزات مورد استفاده در داخل معدن در نظر گرفته شود. پ- ارتفاع مناسب تونل در محل برخورد به چاه برای انتقال اجسام طویل مورد استفاده در داخل معدن طراحی شود. ارتفاع معمول تونل در محل تقاطع با چاه (ایستگاه چاه) برای چاه‌های با سطح مقطع مستطیلی ۳/۵-۳ و برای چاه‌های با سطح مقطع دایره‌ای ۴-۵ متر است. ۲-۵-۲ فضای لازم انجام عملیات مشخصات هندسی حفریات زیرزمینی باید به گونه‌ای طراحی شود که امکان انجام عملیات مورد نظر در حفریه فراهم شود. در این زمینه موارد زیر توصیه می‌شود: - حداکثر ارتفاع بیل لودر بارکننده پشت‌انداز که قرار است بارگیری توسط این لودر انجام گیرد. - ابعاد مناسب برای استقرار و انجام عملیات حفاری به وسیله دستگاه‌های حفاری. ۱-۲ -تهویه - میزان مجاز گازهای مضر در آیین‌نامه ایمنی معادن ذکر شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- 5 دستورالعمل طراحی هندسی با زکشده‌ها و حفریات زیرزمینی - دیواری که برای نصب در تهویه ساخته می‌شود باید از اطراف در داخل سنگ‌های تونل فرو رفته و کاملا محکم و نفود ناپذیر ۰ سانتی‌متر و از پهلوها حداقل ۲۵ سانتی‌متر فاصله داشته باشد. - حداقل سرعت مجاز هوا ۰/۲۵ متر بر ثانیه است و حداکثر سرعت مجاز در قسمت‌های مختلف معدن به شرح جدول شماره ۱-۲ جدول شماره ۱-۲ حداکثر سرعت مجاز هوا در بخش‌های مختلف معدن ۵ | برای حفریات معدتی دیگر که در امنداد زغال‌سنگ و پا سنگ حفر شده باشد. ۷-۲- مصالح مورد استفاده برای نگمهداری - سطح مقطع چاه در صورت استفاده از چوب برای نگهداری دیواره چاه به شکل مستطیل و در صورت استفاده از سنگ» آجرء بتن» بتن مسلح و یا فلز»ء به صورت دایره‌ای در نظر گرفته می‌شود. - نگهداری چوبی برای چاه‌های با عمر مفید ۲۰-۱۵ سال و فشار کم سنگ به کار گرفته می‌شود. - نگهداری فلزی» بتنی و بتن مسلح برای چاه‌های با عمر مفید زیاد و فشار زیاد سنگ به کار گرفته می‌شود. - شکل سطح مقطع تونل در صورت به کارگیری سنگ و بتن برای نگهداری, به شکل مستطیلی با سقف گنبدی در نظر گرفته - شکل سطح مقطع تونل در صورت استفاده از قطعات پیش ساخته بتنی» به یکی از شکل‌های مستطیلی, دوزنقه‌ای و یا چند ضلعی - شکل سطح مقطع تونل در صورت استفاده از قاب‌های فولادی به صورت نعل اسبی در نظر گرفته می‌شود. ۸-۲- ظرفیت باربری قطر مفید چاه برای حرکت دو قفس ۵- ۶ مترء دو اسکیپ ۴/۵.- ۵ چهار اسکیپ (با ظرفیت‌های ۴ ۶ و ۸ تن) ۶ متر» چهار یا دو اسکیپ (با ظرفیت‌های ۴ ۶ و ۸ تن) و یک قفس (با وزنه تعادل) ۶ متر» دو قفس برای واگن‌های ۳ تنی و یک قفس سرویس ۸ متر -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - عوامل موثر بر طراحی با زکنده‌ها و حفریات زیرزمینی ۳ ۹-۲- آب زیر زمینی ب- مساحت تلمبه خانه باید حداقل برای نصب سه تلمبه کافی باشد. پ- برای نصب لوله و عبور افراد در مواقع اضطراری,» فضای زیرزمینی به ابعاد ۱/۵ در ۱/۵ متر از تلمبه خانه به چاه در سمت نردبان احداث شود. ۱۰-۲- فضاهای خدماتی الف- در طراحی فضای تعمیر گاه‌هاء ایستگاه‌های سوخت‌گیری و انبارهای سوخت زیرزمینسی در موقعیتی در نظر گرفته شده و به طریقی طراحی شوند که در صورت بروز انفجار و یا آتش‌سوزی کمترین اثر را بر روی کارگاه‌های فعال» ایستگاه‌های چاه» جان‌پناه‌ها و پ- فضای کافی برای شارژ باطری‌هاء عملیات جوش‌کاری و نظایر آن‌ها در نظر گرفته شود. -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۳ اصول طراحی باز کننده‌ها و حفریلت معدنی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم - اصول کلی طراحی با زکنده‌ها و حفریات معدن )۳ ۱-۳- آشنایی طراحی هندسی بازکننده‌ها و حفریات معدنی به صورت مقدماتی در مرحله مطالعات امکان‌پذیری و به صورت نهایی در مرحله طراحی تفضیلی و همچنین در مرحله بهره‌برداری انجام می‌گیرد. در مرحله طراحی» با در نظر گرفتن کلیه عوامل, طراحی اولیه انجام می‌گیرد که در عمل با در نظر گرفتن واقعیت‌های میدانی» زمان و هزینه به نحو بهینه تبدیل و اجرا خواهد شد. به عنوان مثال در طراحی اولیه تهویه ممکن است مسیری برای انتقال دبی مشخصی از هوا در نظر گرفته شود ولی پس از طراحی سطح مقطع مسیر و با توجه به عوامل مختلف از جمله هزینه حفاری و تحکیم» مسیر دیگری برای انتقال تمام و یا بخشی از هوای مورد نیاز مناسب‌تر ۲-۳- مشخصات طرح باز کننده‌ها طرح هندسی بازکننده‌ها و حفریات معدنی در برگیرنده موارد متعددی از قبیل شرح شبکه حفریات معدن, موقعیت و مشخصات بازکننده‌ها و سایر حفریات زیرزمینی» روش اجرایی حفر فضاهاء کاربرد فضاها و نظایر آنء در قالب گزارش‌ها و نقشه‌های گوناگون است. این ویژگی‌ها که البته با پیشرفت مراحل طراحی, دامنه وسیع‌تری از آن‌ها و با جزییات و دقت بالاتری در طرح گنجانده خواهد شد.ء شامل موارد زیر است: ۱-۲-۳- شرح کلی شبکه در هر طرح به صورت مقدمه شبکه به طور کلی توضیح داده می‌شود. این توضیحات شامل علت حفر هریک از حفریات» ارتباط بین حفریات» کاربرد فضاها (باربری» تهویه عبور پرسنل» خدمات رسانی و نظایر آن)» زمان حفاری (از نظر تقدم حفاری فضاها نسبت به یکدیگر)» موقعیت فضاهاء سنگ‌های میزبان و توضیح مسیر حفریه زیرزمینی در رابطه با سنگ‌های در برگیرنده (در صورت بستگی مسیر به نوع سنگ)» طریقه حفاری» وسایل باربری و نظایر آن است. ۲-۲-۳- دهانه با کننده‌ها اطلاعات مورد نیاز شامل مختصات دهانه با زکننده‌ها (طول و عرض جغرافیایی و ارتفاع)» نقشه حفریات مورد نیاز در اطراف دهانه‌هاء نوع سیستمء چگونگی زهکشی, نوع کف‌سازی, موارد استفاده از حفریات. جانمایی» موارد استفاده و مشخصات سازه‌های مورد نیاز, جانمایی و مشخصات تجهیزات مورد نیازء جانمایی و مشخصات تاسیسات (آبکشی» آبرسانی» برق‌رسانی» سوخت‌رسانی و نظایر آن)» جانمایی و مشخصات سیستم‌های ایمنی در اطراف دهانه و نظایر آن است. ۳-۲-۳ مشخصات حفریات زیرزمینی در این بخش مشخصات مورد نیاز کلیه حفریات زیرزمینی به طور کلی ذکر می‌شود و در موارد لازم» مشخصات مورد نیاز برای هر یک از حفریات (بازکننده آماده‌سازی عمومی, آماده‌سازی برای استخراج و یا خدمات) به طور مشخص تشریح خواهد شد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳ دستورالعمل طراحی هندسی با زرکننده‌ها و حفریات زیررمیسی 5-۲-۳ نوع با زکننده یکی از مهمترین مسایل در تهیه طرح یک معدن زیرزمینی مشخص کردن نوع بازکننده است. انواع بازکننده‌ها شامل تونلء تونل مورب» رمپء چاه قائم یا چاه مایل و یا ترکیبی از آن‌ها است. ۵-۲-۳- شکل و اندازه سطح مقطع شکل مقطع حفریه زیرزمینی بر اساس کابردی, خواص فیزیکی و مکانیک سنگی ناحیه. بارهای خارجی موثر بر حفریه زیرزمینی» جهت تنش‌های وارده» مدت زمان بهره‌برداری از آن و مصالحی که برای نگهداری به کار می‌رود انتخاب می‌شود. شکل‌های مختلف مقطع عبارت از: مربع» مستطیل» دوزنقه چند ضلعی,» دایره» قوسی با کف مسطح و بیضی است. اندازه سطح مقطع تهویه و آماده‌سازی عمومی تابعی از ظرفیت استخراج و نیازهای تهویه و خدمات فنی است. در صورتی که در طول حفریه زیرزمینی شکل و یا اندازه سطح مقطع به عللی تغییر کند.ء این تغییرات باید به روش مناسبی نشان داده شوند. در طرح حفریه روش و نوع ماشین‌آلات حفاری فضاهای زیرزمینی باید مشخص شود. روش حفاری ممکن است به صورت ماشین آلات مورد نیاز برای حفاری (نظیر چکش, سیستم‌های حفاری چاه» ارابه چالزنی» لودر و نظایر آن) و همچنین در صورت نیاز به ۰ ۰ : ۰.۰ ۰ ۱ ۰ ۰ ۰ سس ۰ 0 . استفاده از روش‌های ویره (نظیر انحماد و9 طاق چتری) روس و دستگاه‌های مورد نیاز سشرح داده سود. ۷-۲-۳ نگمهداری در صورتی که مشخصات زئومکانیکی سنگ‌ها و سطح مقطع در طول حفریه زیرزمینی یکسان باشد یک نوع سیستم نگهداری پیشنهاد می‌شود. در صورتی که خصوصیات ژئومکانیکی سنگ‌ها و یا سطح مقطع در طول حفریات زیرزمینی یکسان نباشد در آن صورت ممکن است احتمالا سیستم‌های نگهداری متفاوتی پیش‌بینی شود و برای پیش‌بینی نوع سیستم نگهداری در وهله اول لازم بر اساس کلاس‌های مختلف» سیستم نگهداری مناسب پیشنهاد شود. ۸-۲-۳- جانمایی تأسیسات و ماشین آلات در طرح حفریه» موقعیت نصب لوله تهویهء لوله‌های آبرسانی و آبکشی, کابل‌های برق و تلفن» ترانس‌های برق و دیگر تاسیسات مورد نیاز و همجنین ریل» نوار نقاله» موقعیت‌های احتمالی بارگیری» فضاهای اختصاص یافته به عبور واگن یا کامیون باید مشخص شده و در صورت وجود آب در تونل‌ها و یا چاه‌های مایل, ابعاد و موقعیت منابع آب و غنو و مشخصات و مصالح ساخت نیز باید |۳8 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم - اصول کلی طراحی با زکنده‌ها و حفریات معدن ۳۳ ۹-۲-۳- مشخصات فنی کارهای تاسیساتی نوع و مشخصات کلیه تاسیسات مکانیکی و الکتریکی مورد نیاز داخل با ز کننده‌ها در طرح حفریه باید مشخص شود. این موارد از جمله قطر و نوع لوله تهویه» قطر و نوع لوله‌های آبکشی و آبرسانی» نوع کابل‌های برق» مشخصات و محل نصب فن‌های تهویه. ۱۰-۲-۳- فضاهای مورد نیاز ایمنی در طرح حفریه, موقعیت و مشخصات (ابعادء سیستم‌های نگهداری و نظایر آن) کلیه فضاهای مورد نیاز برای ایمنی» نظیر جان ۱-۲-۳ ۱- کاربری حفریه در طرح حفریهء کاربری پیش‌بینی شده نیز باید مشخص گردد. هر فضا ممکن است فقط برای یک منظور (باربری» تهویه» آبکشی و نظایر آن) و یا چند منظوره طراحی شود که در هر حالت لازم است کاربرد فضای طراحی شده توصیف شود. ۱۳-۲-۳۳ -فضاهای خدماتی درصورت نیاز به فضاهای خدماتی» ابعاد و مشخصات این فضاها نیز در طرح حفریه باید مشخص شود. این فضاها از جمله فضاهای مورد نیاز برای تعمیر و نگهداری ماشین‌آلات (واگن‌هاء لوکوموتیوهاء کامیون‌هاء لودرهاء ارابه چالزنی)» انباره سرویس ۱۳-۲-۳- تجهیزات و سیستم‌های ار تباطی و ایمنی این مورد به خصوص در معادن زغال‌سنگ از نظر به کارگیری سیستم‌های هشداردهنده دارای اهمیت زیادی است. همجنین تحهیزاتی همانند شیرهای آتش‌نشانی» تحهیزات اندازه‌ گیری گازها باید مشخص شود. در حفریات شیبدار و یا عمودی ممکن است قوانین ایمنی ایران) مورد نیاز باشد که این موارد نیز باید در طرح آرایه گردد. ۱۶-۲-۳۳ شیب شیب فضاهای معدنی در طرح حفریه باید دقیقا مشخص شود. ۳-۳- نقشه‌ها و مقاطع مقاطعی که در فرآیند طراحی هندسی قسمت‌های مختلف شبکه زیرزمینی معدن تهیه و یا تکمیل می‌شوند.ء به یکی از گروه‌های زیر -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳ دستورالعمل طراحی هندسی با زکننده‌ها و حفریات زیرزمینی ۱-۳-۳ نقشه‌های مسیر نقشه‌های مربوط به مسیرهای اصلی باربری به جز باربری در کارگاه استخراج» ریزش‌گاه سنگ» طبقات فرعی و نظایر آن به سه الف- نقشه حفریات افقی حفریات افقی شامل تونل‌های بازکننده, تونل دنباله‌رو و تونل موازی لایه هستند که در یک یا چند پلان (بسته به بزرگی معدن) که بر روی آن مسیر حمل و دیگر فضاهای ایحاد شده در طی مسیر با خطوط نشان دهنده محل تقاطع دیواره‌های فضا و کف آن نشان داده می‌شود. در این نقشه‌ها باید مقاطع عمود بر امتداد فضا برای نشان دادن سطح مقطع مسیر برای دو حالت آتش‌باری و پس آتش‌نشانی» تهویه, کابل‌های برق, ریل وکانال انتقال آب نشان داده شود. برای نشان دادن جزییات, باید مقیاس این مقاطع بزرگتر از مقیاس مسیر باشد. با توجه به این که مقاطع افقی عموما دارای شیب کمی هستندء لازم است این شیب نیز بر روی نقشه نشان داده نیز برای هر طبقه نقشه جداگانه تهیه شود. ب- نقشه حفریات مورب (تونل مورب» رمپ) حفریات مورب شامل تونل مورب و رمپ‌ها هستند که به صورت مقاطع افقیء عمودی و قائم نشان داده شوند. پلان مسیر مورب نظیر پلان مسیر افقی است. در مقاطع قائم مسیر حمل و دیگر فضاهای ایجاد شده در طی مسیر با خطوطی که نشان‌دهنده بالاترین پ- نقشه حفریات قانم در مورد حفریات قائم نقشه‌های مسیر شامل یک مقطع افقی (پلان) و یک یا دو مقطع قائم به شرح زیر است: - نقشه حفریات افقی شامل یک سطح مقطع افقی چاه که برای مشخص کردن موقعیت دهانه چاه بر روی پلان نشان داده می‌شود. - یک مقطع قائم از امتداد تونل‌های انشعابی از چاه می‌گذرد. - در صورتی که تونل‌های انشعابی به موازات یکدیگر حفر نشده باشند.ء باید یک مقطع قائم نیز از امتداد تونل‌های انشعابی در امنداد دیگر رسم شود. ۲-۳-۳ نقشه‌های دوراهی‌ها نقشه دوراهی‌ها نظیر نقشه مسیرهای افقی است ولی در این حالت باید برای هر دست قاب فلزی و یا چوب بست یک مقطع قائم رسم شود. در این مورد نیز لازم است مقاطع برای دو حالت حفاری شده و پس از نصب سیستم نگهداری و به همراه جزییات مربوطه نشان داده شوند. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم - اصول کلی طراحی با زکنده‌ها و حفریات معدن ۵ ۳-۳-۳- نقشه‌های پذیرگاه‌ها تبدیل فضای تونل به فضای پذیرگاه» یک مقطع قائم نیز رسم شود. در این مورد نیز باید مقاطع برای دو حالت حفاری شده و پس از 2-۳-۳ نقشه ایستگاه‌های چاه با توجه به این که ایستگاه‌های چاه جزییات زیادی دارندء بسته به مورد ممکن است چندین مقطع قائم و افقی برای نشان دادن ۵-۳-۳ نقشه‌های جان‌پناه نقشه‌های جان‌پناه به صورت دو مقطع قائم و یک مقطع افقی نشان داده می‌شود. یکی از مقاطع قائم موازی و دیگری عمود بر امتداد فضا در نظر گرفته می‌شود. در این مورد نیز باید مقاطع برای دو حالت حفاری شده و پس از نصب سیستم نگهداری و9 به همراه 1-۳-۳ نقشه فضاهای خدماتی نقشه فضاهای خدماتی بسته به مورد ممکن است به صورت چند مقطع افقی و قائم نشان داده شوند. در این مورد نیز باید مقاطع ۷-۳-۳- نقشه محفظه بارگیری اسکیپ نقشه محفظه بارگیری اسکیپ باید حداقل به صورت دو مقطع عمود بر یکدیگر نشان داده شود. ۸-۳-۳- نقشه ریزش‌گاه کانسنگ و قیف نقشه ریزش‌گاه کانسنگ و قیف نیز باید حداقل به صورت دو مقطع عمود بر یکدیگر نشان داده شود. ۹-۳-۳- نقشه طبقات فرعی نقشه‌های طبقات فرعی نظیر نقشه‌های مسیر افقی نشان داده می‌شود. با توجه به این که عموما مقطع فضاهای طبقات فرعی به ۱۰-۳-۳- نقشه‌های دویل نقشه‌های دویل به صورت یک مقطع قائم نظیر نقشه‌های مسیر مایل و قائم نشان داده می‌شود. با توجه به این که عموما مقطع -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۶ دستورالعمل طراحی هندسی با زرکننده‌ها و حفریات زیررمیسی ۱۱-۳-۳- نقشه‌های نفررو نقشه‌های نفررو نیز نظیر نقشه‌های مسیر نشان داده می‌شود. ۱۳-۳-۳- نقشه‌های دویل پنجه‌ای این نقشه‌ها به صورت یک مقطع عمود بر چند دویل مرتبط با یکدیگر نشان داده می‌شود. مقاطع دویل‌ها نیز باید بر روی این مقطع نشان داده شوند. 2-۳- مقررات لنگه‌های حفاظتی لنگه حفاظتی بخشی از ماده معدنی است که برای پایداری فضاهای مورد نیاز معدنی و یا تاسیسات واقع در سطح رمین استخراج نشده باقی گذارده می‌شود. بر حسب مورد ممکن است بخشی از لنگه‌ها پس از گذشت زمان 9 عدم نیاز یب پایداری فضای مربوطه فضاهای آماده‌سازی استخراجی و (پ) کارگاه استخراج تقسیم می‌شوند. مقررات مربوط به لنگه‌های حفاظتی به قرار زیر است: ۱-2-۳- پایداری در اطراف چاه و تأسیسات سطحی برای تامین پایداری اطراف چاه و یا هرگونه تاسیسات سطحی و یا حفریه زیرزمینی که پایداری آن پس از استخراج ذخایر زیر و یا اطراف آن ضرورت داشته باشدء حریمی در نظر گرفته می‌شود و تا زمان مورد نظر این حریم استخراج نمی‌شود. ۲-2-۳ حریم چاه قائم حریم چاه قائم شبیه مخروط ناقصی است که قاعده کوچک آن در سطح زمین و قاعده بزرگ آن در عمق قرار دارد. زاویه بین سطح قاعده و یال جانبی مخروط به خواص ژئومکانیکی سنگ‌های اطراف تاسیسات و یا حفریات مورد نظر بستگی داشته و هر چه خصوصیات ژئومکانیکی سنگ‌های اطراف بهتر باشندء این زاویه بزرگتر خواهد بود. محل تاسیسات در سطح زمین و یا چاه به صورتی ۳-2-۳ لنگه‌های حفاظتی در روش انباره‌ای در روش انباره‌ای در نظر گرفتن لنگه‌های حفاظتی برای حفاظت از تونل باربری, خاک‌کش" و یا میانبرهای بارگیری و تامین پایداری راهروی تهویه ضرورت دارد. ابعاد لنگه‌های حفاظتی به عوامل مختلف از جمله وضعیت ژئومکانیکی سنگ‌ها و ضخامت رگه بستگی دارد. در معادن ایران با وضعیت ژئومکانیکی خوب و ضخامت حدود ۳ مترء ارتفاع لنگه حفاظتی برای حفاظت تونل باربری در بالای تونل در حدود ۲/۵ متر در نظر گرفته می‌شود (به طور مثال در معدن عمارت و معدن نخلک). 1- 5۲ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم - اصول کلی طراحی با زکنده‌ها و حفریات معدن ۳۲ 2-4-۳ لنگه‌های حفاظتی در روش کند و آکند در روش کند و آکند با توجه به پرکردن فضای استخراج شده» به جز لنگه‌های حفاظتی که برای حفاظت تونل‌های باربری در نظر گرفته می‌شود. عموما لنگه حفاظتی دیگری در نظر گرفته نمی‌شود. ارتفاع لنگه حفاظتی در معادن ایران وضعیت ژئومکانیکی خوب و ضخامت حدود ۲ متر برای حفاظت تونل باربری برابر با ۲/۵ متر است. ۵-2-۳ لنگه‌های حفاظتی الزامی در موارد زیر در نظر گرفتن لنگه‌های حفاظتی الزامی است: - در محل برخورد لایه‌ها و یا رگه‌ها با دیواره معدن روباز - در محل رخنمون لایه‌ها و رگه‌ها در معادن زغال‌سنگ زیرزمینی 1-۶-۳ لنگه‌های حفاظتی در روش اطاق و پایه در روش اطاق و پایه به جز لنگه‌های حفاظتی که به منظور حفاظت تونل‌های باربری در نظر گرفته می‌شود و همچنین لنگه‌های زئُومکانیکی ماده معدنی و سنگ‌های کمر بستگی دارد. مرکز فضاهاء راهروها یا اطاق‌ها نباید به حدی نزدیک به هم باشند که توزیع فاصله بین میانبرها تابع ملاحظات و قوانین تهویه بوده است. عموما برای سنگ‌های ضعیف عرض پایه‌ها و اطاق‌ها برابر است. عوامل موثر در طراحی لنگه‌ها به شرح زیر است: - پایداری کمر بالا؛ هر چه کمر بالا مقاومت بیشتری داشته باشدء لنگه‌های کمتری برای تامین پایداری کارگاه مورد نیاز است. - ابعاد کارگاه؛ هرچه پهنای کارگاه بیشتر باشد» گسترش لنگه در جهت افقی بیشتر است و هرچه ارتفاع کارگاه بیشتر باشد.ء لنگه‌ها بلندتر خواهد بود. - روش چالزنی و آتشباری؛ در روش آتشباری موازی به خاطر آن که طول چال‌ها بلندتر و حجم توده آتشباری شده بزرگتر است. لنگه‌ها باید بیشتر و بزرگتر باشند تا پایداری حفظ شود ولی در روش چالزنی زاویه‌دار لنگه‌های کوچکتری مورد نیاز است. - ارزش ماده معدنی؛ هر چه ارزش ماده معدنی بیشتر باشد. لنگه کوچکتری باقی می‌گذارند و یا این که معدن را به گونه‌ای طراحی می‌کنند که در خاتمه لنگه‌ها بازیابی شوند. - ضخامت توده معدنی؛ اگر ضخامت ماده معدنی زیاد و روش استخراج به صورت عرضی باشد. برای ایجاد و حفظ پایداری بین کارگاه‌ها لنگه‌هایی باقی می‌گذارند. ۷-2-۳ لنگه‌های حفاظتی در روش طبقات فرعی در روش استخراج در طبقات فرعی با توجه به این که بارگیری توسط لودر و از طریق میانبرهای بارگیری انجام می‌گیرد. صرفا لنگه‌های حفاظتی برای پایداری این فضاها در نظر گرفته می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- امه دستورالعمل طراحی هندسی با زرکننده‌ها و حفریات زیررمیسی ۸-2-۳ لنگه‌های حفاظتی در روش کرسی چینی در روش استخراج با کرسی چینی لنگه‌های حفاظتی همانند روش کند و آکند در نظر گرفته می‌شود. در روش استخراج تخریبی در جبهه کار بلند به جز لنگه‌های حفاظتی که به منظور حفاظت تونل‌های باربری در نظر گرفته می‌شود. عموما لنگه حفاظتی دیگری در نظر گرفته نمی‌شود. ۱۰-2-۳- لنگه‌های حفاظتی در روش طبقات فرعی در روش استخراج تخریبی در طبقات فرعی هیچ گونه لنگه حفاظتی در نظر گرفته نمی‌شود. ۱۱-24-۳- لنگه‌های حفاظتی در روش تخریب بزرگ در روش استخراج تخریب بزرگ حسب مورد لنگه‌های حفاظتی به منظور حفاظت تونل‌های خاک‌کش, گریزلی,» میانبرهای بارگیری و دویل‌های پنجه‌ای و حفاظتی در نظر گرفته می‌شود. ۱۳-2-۳- بازیابی لنگه‌های حفاظتی در صورت آمکان لنگه‌ها پس از استخراج بازیابی خواهند شد. عواملی که در تصمیم‌گیری در مورد بازیابی لنگه‌ها موثرند عبارتند از: - میزان پایداری کارگاه پس از اتمام عملیات استخراج بدون پرکردن - بار و تنش وارده به لنگه‌ها - قابلیت تخریب سقف کارگاه - میزان ماده معدنی درون لنگه - ضریب ایمنی و شرایط اقتصادی حاصل پس از بازیابی لنگه‌ها - عیار و آرزش ماده معدنی ۱۳-2-۳۳ استخراج لنگه‌های حفاظتی مواد معدنی ارزشمند در مواردی که ماده معدنی ارزشمند باشد و با توجه به خصوصیات ژئوتکنیکی ماده معدنی و سنگ‌های کمر امکان بازیابی ماده معدنی وجود نداشته باشدء ممکن است قبل از استخراج تمهیداتی به منظور استخراج این بخش از ماده معدنی در نظر گرفته شود.ء استخراج ماده معدنی و پرکردن محل با بتن از آن جمله است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۴ مراحل طراحی باز کننده‌ها -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - مراحل طراحی با زکننده‌ها ۳ ۱-۶- آشنایی اطلاعات مختلفی برای طراحی بازکننده‌ها و حفریات زیرزمینی لازم است و طراح باید به زمینه‌های مختلفی تسلط و یا آشنایی داشته باشد. از موارد در طراحی هندسی باز کننده‌ها و حفریات معدنی با دیگر موارد در تعامل هستند. طراحی هندسی با زکننده‌ها و حفریات معدنی به شرح زیر انجام می‌گیرد: ۲-2 تعیین ابعاد کلی سطح مقطع مقطع به صورت یک مستطیل در نظر گرفته می‌شود. ۱-۲-4۶ تعیین ابعاد کلی سطح مقطع برای فضاهای زیرزمینی باربری در این حالت ابعاد کلی سطح مقطع با در نظر گرفتن ابعاد وسیله باربری و الزامات ایمنی از فواصل وسایل باربری با یکدیگر و همچنین در نظر گرفتن دیگر فضاهای مورد نیاز نظیر فضا برای رفت و آمد پرسنل تعیین می‌شود. ۲-۲-2 تعیین ابعاد کلی سطح مقطع برای فضاهای زیرزمینی خدماتی در این حالت ابعاد کلی سطح مقطع بر اساس نیاز فضای خدماتی و الزامات ایمنی تعیین می‌شود. ۳-۲-2 تعیین ابعاد کلی سطح مقطع برای فضاهای آماده‌سازی استخراج با توجه به تنوع این فضاها از نظر نوع کاربردء لازم است در هر مورد عوامل مربوطه در نظر گرفته شود. به عنوان مثال در مورد حفریه زیرزمینی که برای رفت و آمد پرسنل به کارگاه استخراج طراحی می‌شود. لازم است که ابعاد انسانی به صورت کلی و همچنین الزامات ایمنی و قانونی در نظر گرفته شود و یا در حفریه زیرزمینی برای انتقال ماشین نیز لازم است ابعاد ماشین‌آلات (بر حسب مورد دمونتاژز شده و یا به صورت یکپارچه) همراه با الزامات ایمنی در نظر گرفته شود. ۳-۶- بررسی سطح مقطع از نظر تهویه پس از مشخص شدن ابعاد کلی سطح مقطع, مساحت سطح مقطع از نظر نیازهای تهویه بررسی می‌شود. در صورت مناسب بودن سطح مقطع از نظر نیازهای تهویه» همان سطح مقطع کلی برای استفاده در مراحل بعدی مورد استفاده قرار می‌گیرد و در غیر این صورت سطح مقطع برای تامین نیازهای تهویه بزرگ در نظر گرفته می‌شود. در این مرحله همجچنین مساحت مقاطع فضاهای زیرزمینی که صرفا برای تهویه مورد نیازانده تعیین می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۲ دستورالعمل طراحی هندسی بازکننده‌ها و حفربات زیرزمینی 2-5 تعیین شکل سطح مقطع در این مرحله و پس از مشخص شدن ابعاد کلی سطح مقطع و با در نظر گرفتن خصوصیات ژئومکانیکی سنگ‌های مسیر حفریه زیرزمینی» همچنین تنش‌های منطقه مصالح در نظر گرفته شده برای نگهداری و دیگر عوامل موثر شکل اولیه سطح مقطع و همچنین میزان و نوع نگهداری مشخص می‌شود. در این مرحله با تلفیق ابعاد کلی و شکل سطح مقطع فضاهای زیرزمینی» سطح مقطع اولیه فضای زیرزمینی مشخص می‌شود. ۵-4- طراحی هندسی باز کننده‌ها و حفریات زیرزمینی: مطالعه موردی معدن منگنز ونارج با توجه به استخراج ذخایر سطحی معدن منگنز ونارچ و نیاز به سنگ منگنزء مطالعات امکانپذیری و طراحی معدن زیرزمینی برای استخراج سنگ منگنز از این معدن در سال ۱۳۷۱ شروع شد. از جمله طراحی‌های انجام گرفته برای این معدن, طراحی با زکننده و حفریات زیرزمینی این معدن و به قرار زیر است: - بازکننده با توجه به عدم وجود پستی و بلندی قابل توجه در منطقه, دسترسی به ذخایر منطقه مورد نظر از طریق حفریات زیرزمینی افقی - انتخاب محل حفر چاه محل حفر چاه با توجه به موارد زیر انتخاب شد. - وجود منطقه نسبتا مسطح در نزدیکی مرکز ثقل باربری معدن - شیب حدود ۸۰ درجه لایه معدنی - عمق چاه برابر با ۱۴۰ متر - وجود سنگ‌های پرفیریتی و دیاباز در مسیر چاه بر این اساس محل حفر چاه در نزدیکی مرکز ثقل باربری معدن» در محوطه نسبتا مسطح و در فاصله ۶۰ متری از لایه معدنی در - طراحی سطح مقطع چاه قائم با توجه به مناسب بودن کیفیت ژئومکانیکی سنگ‌های مسیر چاه قائم» عدم وجود گازهای مضر و در نتیجه تعیین کننده نبودن تهویه برای انتخاب مساحت حفریات و کم اهمیت بودن آب زیرزمینی و به منظور جلوگیری از اضافه حفاری» شکل سطح مقطع چاه -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - مراحل طراحی با زکننده‌ها ۳۳ -‏ طراحی سطح مقطع تونل‌ها طراحی سطح مقطع تونل‌ها بر اساس موارد زیر انجام شد: - واگن ۷۵۰ لیتری برای حمل سنگ با عرض ۱۰۰۰ و ارتفاع (از روی ریل )۱۳۵۰ میلی‌متر استفاده شد. - حداقل فاصله ایمنی ۷۰۰ میلی‌متر در سمت نفررو و۲۵۰ میلی‌متر در سمت غیرنفررو تا دیواره تونل در نظر گرفته شد. - لوله تهویه به قطر ۴۰۰ میلی‌متر برای تهویه جبهه کار تونل استفاده شد. - تونل‌های حفر شده در سنگ‌های مقاوم (دیاباز و پورفیریی ) بدون سیستم نگهداری و تونل‌های حفر شده در سایر سنگ‌ها با نگهداری چوبی با قطر ۲۵۰ میلی‌متر در نظر گرفته شد. - تهویه گازهای حاصل از آتشباری جبهه کارها در مدت زمان ۳۰ دقیقه در نظر گرفته شد. مقاطع طراحی شده برای تونل‌های یک خطه و دو خطه با نگهداری و بدون نگهداری در شکل‌های شماره ۱-۴ تا ۴- ۴ نشان داده شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴ دستورالعمل طراحی هندسی با زکننده‌ها و حفریات زیرزمینی 0 1 رک 17۳70 2 /ه ۱ | ات 1 6 ف ْ 6060 بل 10060 ]متا ا ان ۱ ۱ 0 3 ۱ - ۱ رن ۰ ۱ ۹ ٍ ۱ 600 " را سس سس ۱ 1200 بو 790 شکل ۱-۶- نمونه‌ای از مقطع تونل باربری یک خطه قوسی شکل بدون سیستم نگهداری معدن منگنز ونارج (ابعاد به میلی‌متر) 3300 ۱ ی اون من دمن ندمت نم ند تحت ح یدصت مدمه 5 سست ی ی 1 ۱ )و ۱ ۱ ۳7 ۱ 7/0 سای عا لا لا ۷ | نت ۱ ٍ ۱ بر ۱90۵ 99 ۱ ۳ ی ات سل سس سس یی -_ -‏ نم 754 بل مه ور و54 و شکل ۲-5 نمونه مقطع ذوزنقه‌ای تونل باربری دو خطه معدن منگنز ونارج (ابعاد به میلی‌متر) -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - مراحل طراحی با زکننده‌ها ۳۵ ۳ ۱ ۱ ۱ مه + سس رس وی ۳۳ : 1 ۱ ۱ : ۱ ام : ۱ ۱ ات 2290 : 6 ا ۱ ۱ أ ۱ ا ۱ ا ۳ 4 ۳ ۱ با | 700 0 ۸50 نشکا اه . ۱ ۱ ۹ ا ۰ ۱ ا ۰ ۱ 0 4 9 اد ا 1 ۱ / ۳ ظ ۱ 69 ۱ ۱00 ۱ : ارت وس سب یی ۱ ۱ : ۹ ۱ ۳ هه ۱ ۱ ۱ شکل -۳- نمونه مقطع تونل باربری دو خطه قوسی شکل بدون سیستم نگهداری معدن منگنز ونارچ (ابعاد به میلی‌متر) هن چط ۴ ۱ 1 ۱ 2 1 1 ۱ 7 71077 لالا لا سس ۴۰ / ۱ ٍ ۱ ۱ 8 , 9 ۱ 1 ِ ۱ ۳ ا ۱ ۱ ٍ / 9 3 سا گس سس اد دب ! ات لو را ۱5 ۵و ون ی ۱ اس ما شکل 1-2 نمونه مقطع ذوزنقه‌ای تونل باربری یک خطه معدن منگنز ونارج (ابعاد به میلی‌متر) -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۵ معدفی زیرزمینی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- را ۱۹-۵- آشنایی ابعاد سطح مقطع حفریات معدنی زیرزمینی به عوامل متعددی بستگی دارد. در این فصل با ذکر مثال‌هایی روش محاسبه ابعاد هندسی و مساحت حفریات زیرزمینی با اشکال مستطیلی» ذوزنقه‌ای» گنبدی و قوسی شکل به صورت فرمول‌هایی نشان داده می‌شود. در کلیه موارد در صورت کمتر بودن مساحت مقطع از مقدار مورد نیاز برای تهویه لازم است مقطع به صورت مناسبی بزرگتر در نظر ۲-۵- محاسبه ابعاد هندسی و مساحت حفریات زیرزمینی مستطیلی شکل با سیستم نگهداری بتی ۱-۲-۵- عرض اولیه حفریه زیرزمینی عرض اولیه حفریه زیرزمینی یک خطه مطابق شکل ۱-۵ برابر است با: (۱-۵) ,4+ 2)7+ 8-8 که در آن: ۶ < عرض مفید حفریه زیرزمینی بر حسب میلی‌متر ([ < ضخامت بخش پر شده با باطله بر حسب میلی‌متر که معمولا ۰ میلی‌متر در نظر گرفته می‌شود. عرض اولیه حفریه زیرزمینی دو خطه مطابق شکل ۲-۵ برابر است با: -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ دستورالعمل طراحی هندسی با زرکشده‌ها و حفریات زیرزمیسی 8-8 + 2)7 +4: ۲-۵( : ژ : دل)< ضخامت بخش پر شده با باطله که معمولا ۰ میلی‌متر در نظر گرفته می‌شود. عرض مفید حفریه زیرزمینی برابر با مجموع عرض وسیله نقلیه (واگن- لکوموتیو) و فاصله ۱11و 1۶ است که بر اساس قوانین ۲-۲-۵- ارتفاع اولیه ارتفاع اولیه حفریه زیرزمینی یک خطه برابر است با: (۳-۵) 7+ ر/+ ,)+ 77 که در آن: ,۸ > ارتفاع از سطح ریل تا سقف بر حسب میلی‌متر , * ارتفاع از سطح بالاست تا بالای سطح ریل بر حسب میلی‌متر * ارتفاع از کف تا سطح بالاست بر حسب میلی‌متر ۳-۳-۵- سطح مقطع اولیه حفریه زیرزمینی (۳-۵) 7 - ؟ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم < نعیین ابعاد سطح مقطع حفریات معدنی زیرزمیمی )۳ که به این عدد باید سطح مقطع غنو آب نیز اضافه شود. ۶-۲-۵- سطح مقطع مفید حفریه زیرزمینی سطح مقطع مفید بر اساس رابطه زیر محاسبه می‌شود. (۵-۵) ۳/2 ی 5 که در آن (:/+,/:1/ و برابر با ارتفاع حفریه از سطح بالای بالاست تا سقف است. ۵-۲-۵ محیط مفید حفریه زیرزمینی محیط مفید حفریه زیرزمینی از رابطه زیر محاسبه می‌شود: (۶-۵) ( 8+ :)2 - ۳ که در آن | ۳ محیط مفید حفریه زیرزمینی بر حسب میلی‌متر است. ۳-۵- محاسبه ابعاد هندسی و مساحت حفریات زیرزمینی ذوزنقه‌ای شکل با نگمهداری جوبی مقاطع شماتیک حفریات زیرزمینی با نگهداری چوبی یک خطه و دو خطه در شکل‌های ۳-۵ و ۴-۵ نشان داده شده است. ۱-۳-۵- ار تفاع اولیه حفریه زیرزمینی مجموع ارتفاع حفریه اولیه برابر است با: (۷-۵) 4+ + + ما + +۸ < ۲ ارتفاع از سطح ریل تا سقف بر حسب میلی‌متر > ارتفاع از سطح بالاست تا سطح ریل بر حسب میلی‌متر 2 ۸0/۸۸ ارتفاع از کف تونل تا روی ریل و و/< 2/+,:/ ارتفاع حفریه از کف تا کلاهک ریل < قطر کلاهک ریل بر حسب میلی‌متر بل)< ضخامت لارده بر حسب میلی‌متر -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳ دستورالعمل طراحی هندسی با زکنده‌ها و حفریات ژیررمینی : و ی 0 : 3 نز پا تالا ام الا رود ی زا ۱ ۱ ۳ 0 ی ۹ ۱ 1 ۸ أ زج ی سل 43 بلاط ۱ اچسحا امسر از 3 یا ۲۲ 0 سس اد سس سس هه ۹ ی ۱ 1 ِ 1 7 7 شکل ۳-۵- سطح مقطع ذوزنقه‌ای با سیستم نگهداری چوبی یک خطه ز ا 0 سکس ۸ 7 ا ۱ 9 | 0 با رظ 2 - __‌ ی 8 ۹ هدهع االری ا 8 ؛ 1۱ ! :۰ کصستتححصکدحو لبم سس ۲ ۹ ک ۳ یت 0 اوه لاس5 ۱۶۶ اد نت1 ۱ 1 0 ۱ 16 ا ۱ ۱ ۶ بت _ را 4 و شکل ۶-۵- سطح مقطع ذوزنقه‌ای با سیستم نگهداری چوبی دو خطه ۲-۳-۵- عرض اولیه سقف حفریه زیرزمینی عرض اولیه سقف حفریه زیرزمینی برایر است با: (۸-۵) ( ,4+ +2)04 + ,0010( -2)0- 8ع با 3 < عرض حفریه در ارتفاع سطح فوقانی واگن یا لکوموتیو -------- صفحهٔ بعد -------- پ 1 ۳-۳-۵- عرض کف حفریه زیرزمینی (۹-۵) + 244 + ما +با جرا (۱۰-۵) 0+ 24 + 0+ | +با< را 5 > فاصله از محور ریل در سمتی که برای عبور افراد در نظر گرفته نشده است (برحسب میلی‌متر). (۱۱-۵) ,010( ,+ )+ به ما 6 > فاصله از محور ریل در سمتی که برای عبور افراد در نظر گرفته شده است (برحسب میلی‌متر). (۱۲-۵) ۲01۵( ,/+ )+ مر ما 4 > فاصله از محور تقارن واگن یا لکوموتیو در ارتفاع (] تونل در سمتی که برای عبور افراد در نظر گرفته نشده است (برحسب میلی‌متر). م2 > فاصله از محور تقارن واگن یا لکوموتیو در ارتفاع ] تونل در سمتی که برای عبور افراد در نظر گرفته شده است (برحسب میلی‌متر). 2-۳-۵ مساحت مفید حفریه زیرزمینی (۱۳-۵) (۳۱۰ )۸ لا 100 که در آن: 1 عرض مفید در سقف حفریه زیرزمینی و برابر است با: (۱۴-۵) ,0010(/-/)2- 8 < | 2 عرض مفید در کف حفریه زیرزمینی (سطح بالاست) و برابر است با: (۱۵-۵) 01( + )2 + 8 < با ۵-۳-۵ مساحت اولیه حفریه زیرزمینی مساحت اولیه مقطع حفریه زیرزمینی (5) برابر است با: (۱۶-۵) تساه -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۴ دستورالعمل طراحی هندسی با زرکننده‌ها و حفریات زیررمیسی 1-۳-۵- محیط اولیه حفریه زیرزمینی محیط اولیه حفریه زیرزمینی (۳) برابر است با: (۱۷-۵) لگ + را + |- ۲ 5110 ۷-۳-۵ ابعاد هندسی تونل‌های دنبال‌رو پرشیب عرض اولیه سقف تونل‌های دنبال‌رو پر شیب شکل (۵-۵) برابر است با: (۱۸-۵) ,۷+ :)۳( ,001 + 01)( /)- > دا محیط تونل (۳]) برابر است با: (۱۹-۵) خن سس ار ری 1۹ ص اس ۴ شکل ۵-۵- سطح مقطع ذوزنقه‌ای با سیستم نگهداری چوبی (تونل دنبال‌لایه پرشیب ) 2-۵- محاسبه ابعاد هندسی و مساحت حفریه زیرزمینی گنبدی شکل مقاطع شماتیک حفریات زیرزمینی گنبدی شکل در شکل‌های ۶-۵ و ۷-۵ نشان داده شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم - نعیین ابعاد سطح مفطع حفریات معدنی زیرزمیمی ۳۵ 0 ۱-2-۵- ارتفاع اولیه حفریه زیرزمینی ارتفاع اولیه برابر است با: (۲۰-۵) ,+ را + ۸+۸ 77 که در آن: > ارتفاع از ریل تا شروع قوس > ارتفاع از کف تونل تا ریل ۵ > ارتفاع قوس ارتفاع گنبد برابر است با: 3- .۳ برای مقاطع با انحنای کم بر حسب میلی‌متر 2 ما برای نیم دایره‌ای بر حسب میلی‌متر 18 شعاع قوس مرکزی در مقاطع با انحنای کم بر حسب میلی‌متر 8 شعاع قوس‌های جانبی در مقاطع با انحنای کم بر حسب میلی‌متر ۲-2-۵- عرض اولیه حفریه زیرزمینی - عرض اولیه حفریه زیرزمینی گنبدی شکل یک خطی با سیستم نگهداری بتنی برابر است با: (۲۱-۵) 7+ 8 - ,8 - عرض اولیه حفریه زیرزمینی گنبدی شکل یک خطه با سیستم نگهداری سنگی- آجری برابر است با: (۲۲۳-۵) (,20+ 2)7+ 8-8 - عرض اولیه حفریه زیرزمینی گنبدی شکل دو خطه با نگهداری سنگی- آجری برابر است با: (۲۳-۵) ((241 + 2)7 + با < را عرض مفید حفریه زیرزمینی بر حسب میلی‌متر در حالت یک خطه برابر است با: (۲۴-۵) ۳ چ 2 _ 5 (۳۵-۵) ۵ +0 + به < ۲ و دل) ضخامت باطله پشت دیوارهای سنگی و یا آجری بر حسب میلی‌متر -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۶ دستورالعمل طراحی هندسی با زرکننده‌ها و حفریات زیررمیسی شکل ۷-۵- سطح مقطع گنبدی شکل دو خطه ۳-۶-۵ مساحت مفید حفریه زیرزمینی - مساحت مفید مقطع با انحنای کم ‎)٩,(‏ برابر است با: (۲۶-۵) ( 0.26 + )> رمک که در آن / ارتفاع از سطح بالاست تا شروع قوس بر حسب میلی‌متر است. (۲۷-۵) ( 0.39 + )"5 < رک 7/1 -------- صفحهٔ بعد -------- 4-2-۵ محیط حفریه زیرزمینی (۲۸-۵) 0 + 2/1 < ,ظ ی محبط اولیه مقطع نیم دایره شکل (۳) برابر است با: (۲۹-۵) 8 +2 < ,۳ ۵-2-۵ مساحت اولیه حفریه زیرزمینی .۰ 2 2 / (۳۰۳۵) 5 +(92- 2008 + ۲0.170 8+7 + ,رک - 5 رگ > مساحت بخش پر شده با سنگ در بالای کف حفریه زیرزمینی بر حسب متر مربع < 13/ ارتفاع از کف حفریه زیرزمینی تا شروع قوس بر حسب میلی‌متر و در مورد سیستم نگهداری بتنی برابر است با: : را ار[ ۳۱۳۵ (71- [0.170+08+ 87+ ,رک - 5 - مساحت اولیه مقطع نیم دایره با سیستم نگهداری سنگی- آجری برابر است با: : و ار ر/ (۲۳۳۳۵) 5 +(92- 0( 40+ 2:7 + ,8۷ + ,5 - 5 و با سیستم نگهداری بتنی برابر است با: ۳ زه 79 / ۳۳۳۵ (87- (548 +0.19)1+ 207+ ,اقا پرک< 5 ۱-۵-۵- ارتفاع مفید حفریه زیرزمینی بخش قوس دار قاب‌های فلزی انعطاف پذیر از سه قوس یکی قوس فوقانی به ارتفاع *7/ با زاویه ۶/ برابر با ۱۲۰ درجه و دو قوس جانبی به ارتفاع ۰/۸ با زأویه برابر با ۳۵ درجه تشکیل شده است (شکل ۸-۵). زأویه شیب پایه قاب فلری با کف فضای زیرزمینی 1 برابر با ۸۵ درجه و شعاع قوس‌های جانبی بر اساس قوس فوقانی برابر است با: (۳۴-۵) ,۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ دستورالعمل طراحی هندسی با زکننده‌ها و حفریات زیررمیسی ارتفاع ب0] حفریه زیرزمینی (از سطح ریل تا مرکز قوس فوقانی) به ارتفاع لکوموتیو الکتریکی (1]) و عرض مورد نیاز حفریه در این ارتفاع و همچنین به ارتفاع کابل تغذیه لکوموتیو برقی ,1] بستگی دارد. مقدار و( به صورتی انتخاب شده است تا فاصله بین پانتوگراف و همجنین بدنه لکوموتیو و قاب فلزی (پس از نشست) به اندازه کافی باشد. شعاع قوس فوقانی برابر است با: (۳۵-۵) )+ دج 7+ ۸/0 که در آن: 1 > حداقل فاصله مورد نیاز بین پانتوگراف و سیستم نگهداری معدن که برابر با ۲۰۰ میلی‌متر در نظر گرفته می‌شود. > نصف عرض پانتوگراف که برابر با ۴۵۰ میلی‌متر در نظر گرفته می‌شود. ,1 > ارتفاع کابل تغذیه لکوموتیو بر حسب میلی‌متر. > فاصله بین محور ریل و محور تونل بر حسب میلی‌متر. ۲۳۶-۵ 1 - 11 ۳۹ بط 2 ۱ و برای فضای زیرزمینی دو خطه ۳۹۷۵ 1 را - ۲ که 1و ۸۱۱ حداقل فاصله بین بدنه لکوموتیو الکتریکی و سیستم نگهداری معدن هستند بر حسب میلی‌متر. ارتفاع قوس فوقانی (*1/) برابر است با: (۳۸-۵) -< دم - | << *1/ -------- صفحهٔ بعد -------- را ارتفاع حفریه زیرزمینی بین پایین‌ترین قسمت و بالاترین قسمت قاب کناری(11/) با در نظر گرفتن ۷725 برابر است با: (۳۹-۵) 0.41( ارتفاع حفریه زیرزمینی از سطح ریل تا قاب کناری (14]) برابر است با: (۴۰-۵) 0۰ ]با -< ربا ارتفاع حفریه زیرزمینی از سطح بالاست تا قاب کناری ("7/) برابر است با: (۴۱-۵) < 1 که در آن: ارتفاع حفریه زیرزمینی بین سطح بالاست تا سطح ریل که برابر با ۱۶۰ میلی‌متر در نظر گرفته می‌شود. ارتفاع مفید حفریه (,:/1]) زیرزمینی برابر است با: (۴۲-۵) > 7 ارتفاع ب1/ (از سطح ریل تا شروع قوس کناری) در مورد لکوموتیوهای الکتریکی و باطری‌دار بستگی به ارتفاع بدنه لکوموتیو دارد و در مورد لکوموتیوهای الکتریکی ارتفاع کابل‌های برق نیز باید در نظر گرفته شود. برای حفریات زیرزمینی فاصله ریل‌ها ۶۰۰ میلی‌مترء ارتفاع دیوار برای لکوموتیوهای باطری‌دار ۱۳۵۰ میلی‌متر در حفریات زیرزمینی یک خطه و ۱۳۰۰ میلی‌متر برای حفریات زیرزمینی دو خطه و برای لکوموتیوها برقی برابر با ۱۶۲۰ و ۱۵۲۰ میلی‌متر توصیه می‌شود. ۲-۵-۵- عرض مفید حفریه زیرزمینی - عرض خحفریه زیرزمینی در ابتدای قوس کناری (7-]) برابر است با: (۳۳-۵) 59 د| عرض حفریه زیرزمینی در ابتدای قوس فوقانی (]) برابر است با: (۴۴-۵) وا - عرض حفریه زیرزمینی در سطح بالاست برابر است با: در حالتی که ستون‌ها از مرکز دور می‌شوند: (۴۵-۵) ]0+ با< با در حالتی که ستون‌ها به مرکز نزدیک می‌شوند: (۴۶-۵) ]0 - باع]| ارتفاع ,77 (از سطح ریل تا مرکز قوس فوقانی) حفریه زیرزمینی برای لکوموتیوهای باطری‌دار کمتر از لکوموتیوهای الکتریکی است ولی عرض حفریه زیرزمینی در قسمت بالای لکوموتیوها یکسان و برابر است با: برای حفریه زیرزمینی یک خطه: (۴۷-۵) ۸+ + (۲< لا -------- صفحهٔ بعد -------- حفریه زیرزمینی دو خطه: (۴۸-۵) ۸+ ,0+ +2۱۱ زا ۳-۵-۵- مساحت مفید حفریه زیرزمینی مساحت مفید حفریه زیرزمینی 5 برابر است با: (۳۹-۵) مرون کش 7 +( ‎٩۳‏ سس در و و۹ 1 ور 1 رک با در نظر گرفتن 0<120 و ۷-25 مفید حفریه زیرزمینی قبل از نشست نسبت به پس از نشست افزایش نشان می‌دهد. 2-0-۵- محیط حفریه زیرزمینی محیط حفریه زیرزمینی برابر است با: (۵۱-۵) انا اکن نس اپ "٩0۵, 90 0 (۵۲-۵) + ,0.9+ ,2.01 + با < ۲ -------- صفحهٔ بعد -------- امور نظام فنی معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورء با گذشت بیش از سی سال فعالیت دستورالعمل, مشخصات فنی عمومی و مقالهء به صورت تالیف و ترجمه, تهیه و ابلاغ کرده است. نشریه حاضر در راستای موارد یاد شده تهیه شده تا در راه نیل به توسعه و گسترش علوم در کشور و بهبود فعالیت‌های عمرانی به کار برده شود. فهرست نشریات منتشر شده در پایگاه اطلاع‌رسانی 116721711213131.1۳ قابل دستیابی امور نظام فنی -------- صفحهٔ بعد -------- 0 ع1|طامع۳ 1۹1216 0 200 ۳120012 5۵1216 1۵۲ ۳۹۱۵0۷ ۷۵۵ ب ب [أ2ع171غ0601) ۵۳ 1۹۲۳۷۱۲۵ ب 106210۹۵ 1( ررعزکع(] ب ب 5( 200 ۲۳2۲21101 ۳09 6 200 ۱1۵۴ ,10۹1۰ 0۲ ۵۹ 15100 ع اک 51۳۵16216 1۵۲ م1 او 016 5 1663162 01 16027160۲ ۸116۲۵1 200 ۸1131۳۲5 ۱16 01 160۷ ۱۱ ادا ۱ ۱ 33ی33یی13[(3(2 2013 -------- صفحهٔ بعد -------- در بردارنده پیش‌نیازها و نقشه‌های مورد نیاز برای طراحی هندسی بازکننده‌ها و حفریات زیرزمینی و عوامل موثر بر آن و مراحل مختلف طراحی است و به منظور یکسان‌سازی و یکپارچه‌سازی عملیات» دستورالعمل‌های لازم برای طراحی ارایه شده است.