سازمان برنامه و بودجه کشور

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. جمهوری اسلامی ابران سازمان برنامه و بودجه کشور راهنمای نحوه ارتاط سلان منابع آب کشور با تحلرت آب مجازی ضابطه شماره ۷۶۱ معاونت فنی. امور زیربنابی و تولیدی وزارت نیرو امور نظام فنی و اجرایی. مشاورین و پیمانکاران دفتر اشتانداردها و طرح‌های آب و آبفا 0۳2[ ۱۱۳۳۳۳۳/۳ ۱۳۹۷ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- :ش ش 2547702 با سمه تعالی بخشنامه به دستگاه های اجرایی، مهندسان مشاور و پیمانکاران 97/603319 :ﺷﻤﺎره :تاریخ 02 / 11 / 1397 :موضوع راهنمای نحوه ارتباط بیالن منابع آب کشور با تجارت آب مجازی در چارچوب نظام فنی و اجرایی یکپارچه کشور موضوع ماده ( 34 )قانون احکام دائمی برنامه های توسعه کشور و ماده ( 23 )قانون برنامه و بودجه و مواد (6 )و ( 7 )آیین نامه استانداردهای اجرایی طرح های عمرانی- مصوب سال 1352 ، به پیوست ضابطه شماره761 با عنوان «راهنمای نحوه ارتباط بیالن منابع آب کشور با تجارت آب مجازی » از نوع گروه سوم ابالغ می .شود رعایت مفاد این ضابطه درصورت نداشتن ضوابط بهتر، از تاریخ01 / 01 / 1398 .الزامی است امور نظام فنی اجرایی ، مشاورین و پیمانکاران این سازمان دریافت کننده نظرات و پیشنهادهای .اصالحی در مورد مفاد این ضابطه بوده و اصالحات الزم را اعالم خواهد کرد محمد باقر نوبخت سازمان ربانهم و بودهج کشور ریاست جمهوری رییس سازمان -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- خواننده گرامی: امور نظام فنی اجرایی» مشاورین و پیمانکاران معاونت فنی» امور زیربنایی و تولیدی سازمان برنامه و بودجه کشور, با استفاده از نظر کارشناسان برجسته مبادرت به تهیه این نشریه کرده و آن را برای استفاده به جامعه‌ی مهندسی کشور عرضه نموده است. با وجود تلاش فراوان, این اثر مصون از ایرادهایی نظیر غلط‌های مفهومی. فنی. آبهام. ایهام و اشکالات موصوعی نیست. از این‌رو» از شما خواننده‌ی گرامی صمیمانه تقاضا دارد در صورت مشاهده هر گونه ایراد و اشکال فنی, مراتب را (- در سامانه مدیریت دانش اسناد فنی و اجرایی (سما) ثیت‌نام فرمایید: 58111۵.110721111211111.1۲ ۳- پس از ورود به سامانه سما و برای نماس احتمالی, نشانی خود را در بخش پروفایل کاربری تکمیل فرمایید. ۳- به بخش نظرخواهی این نشریه مراجعه فرمایید. ۴- شماره بند و صفحه موضوع مورد نظر را مشخص کنید. ۵- ایراد مورد نظر را بصورت خلاصه بیان دارید. ۶- در صورت امکان متن اصلاح شده را برای جایگزینی ارسال کنید. کارشناسان این آمور نظرهای دریافتی را به دقت مطالعه نموده و اقدام مقتضی را معمول خواهند داشت. پیشاپیش از همکاری و دقت نظر جنابعالی قدردانی می‌شود. نشانی برای مکانبه: تهران. میدان بهارستان, خیابان صفی علی‌شاه - مرکز تلفن ۳۳۲۷۱ سازمان برنامه و بودجه کشور. آمور نظام فنی اجرایی. مشاورین و پیمانکاران ی۷۷0۱:22 7 ]۱۳2211 :۳: ۵۱ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- باسمه تعالی آب مجازی میزان آبی است که در فرایند تولید کالا مصرف شده است؛ اصطلاح آب مجازی برآمده از عبارت تجارت آب مجازی است که در آن. میزان آب مصرف شده در فرایند تولید کالاهایی که از مرز یک قلمرو سیاسی مستقل, وارد با صادر می‌شود. مورد نظر است. از این دیدگاه, آب مجازی به همراه سه منبع آب واقعی که عبارت از آب آبی (سطحی - زیرزمینی)» آب سبز (بخشی از رطوبت خاک که به وسیله ریشه گیاهان جذب می‌شود) و آب خاکستری (پساب. آب های شور و آب‌های آلوده) هستند. یکی از منابع چهار گانه آب است. از دیدگاه بیلان متعارف. منابع آب به طور اساسی مربوط به منابع آب آبی و خاکستری می‌شود و دو منبع دیگر (مجازی و سبز) در چرخه آب در نظر گرفته نمی‌شود. پیوند بین «منابع آب واقعی» با «منابع آب مجازی»» پیوند بحث تجارت آب مجازی با بیلان منابع آب است. از سوی دیگر بیلان متعارف. یک چرخه بسته می‌باشد. ولی در پیوند با منابع آب مجازی, دیگر با یک چرخه بسته روبرو نبوده, بلکه با فرآیندها و تبادلات بین منابع آب روبرو هستیم. بر پایه یافته‌های این راهنماء مراحل کلی مربوط به تعین رابطه بیلان منابع آب کشور با تجارت آب مجازی, در دو گام «شناسایی و تعیین منابع چهارگانه‌ی آب و نحوه‌ی پیوند آن‌ها» و «نعیین مقادیر (محتویات) منابع چهارگانه‌ی آب» تبیین می‌گردد. با توجه به اهمیت مبحث فوق‌الذ کرء امور آب وزارت نیرو در قالب طرح تهیه ضوابط و معیارهای فنی صنعت آب کشورء تهیه دستورالعمل «راهنمای نحوه ارتباط بیلان منابع آب کشور با تجارت آب مجازی» را با هماهنگی امور نظام فنی اجرایی, مشاورین و پیمانکاران سازمان برنامه و بودجه کشور در دستور کار قرار داد و پس از تهیه. آن را برای تایید و ابلاغ به عوامل ذینفع نظام فنی و اجرایی کشور به این معاونت ارسال نمود که پس از بررسی, براساس نظام فنی اجرایی یکپارچه. موضوع ماده ۳۴ قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور ماده ۲۳ قانون برنامه و بودجه و آیین‌نامه استانداردهای اجرایی مصوب هیات محترم وزیران تصویب و ابلاغ گردید. علیرغم تلاش, دقت و وقت زیادی که برای تهیه این مجموعه صرف گردید. این مجموعه مصون از وجود اشکال و ابهام در مطالب آن نیست. لذا در راستای تکمیل و پربار شدن این ضابطه از کارشناسان محترم درخواست می‌شود موارد اصلاحی را به آمور نظام فنی اجرایی, مشاورین و پیمانکاران سازمان برنامه و بودجه کشور ارسال کنند. کارشناسان سازمان پیشنهادهای دریافت شده را بررسی کرده و در صورت نیاز به اصلاح در متن ضابطهء با هم‌فکری نمایندگان جامعه فنی کشور و کارشناسان مجرب این حوزه. نسبت به تهیه متن اصلاحی, اقدام و از طریق پایگاه اطلاع‌رسانی نظام فنی و اجرایی کشور برای بهره‌برداری عمومء اعلام خواهند کرد. به همین منظور و برای تسهیل در پیدا کردن آخرین ضوابط ابلاغی معتبرء در بالای صفحات. تاریخ تدوین مطالب آن صفحه درج شده است که در صورت هرگونه تغییر در أ -------- صفحهٔ بعد -------- مطالب هر یک از صفحات. تاریخ آن نیز اصلاح خواهد شد. از این‌رو همواره مطالب صفحات دارای تاریخ جدیدتر معتبر خواهد بود. بدین وسیله معاونت فنی, آمور زیربنایی و تولیدی از تلاش‌ها و جدیت رییس آمور نظام فنی اجرایی, مشاورین و پیمانکاران کشور جناب آقای دکتر سیدجواد قانع‌فر و کارشناسان محترم این آمور و نماینده مجری محترم طرح تهیه ضوابط و معیارهای فنی صنعت آب کشور وزارت نیرو جناب آقای مهندس تقی عبادی و متخصصان همکار در امر تهیه و نهایی نمودن این ضابطهء تشکر و قدردانی می‌نماید. حمیدرضا عدل معاون فنی, امور زیربنایی و تولیدی زمستان ۱۳۹۷ -------- صفحهٔ بعد -------- تهیه و کنترل «راهنمای نحوه ارتباط بیلان منابع آب کشور با تجارت آب مجازی» اضابطه شماره ۷۶۱ ] مجری: دانشگاه شیراز و شرکت مهندسین مشاور سنگاب زاگرس مشاورین پروژه: داریوش مختاری کارشناس آزاد (مدیر مسوول فصلنامه مدیریت آب) فوق‌لیسانس اقتصاد کشاورزی تورج کشاورز مهندسین مشاور سنگاب زاگرس فوق‌لیسانس هیدرولوژئولوژزی اعضای گروه تهیه کننده: افراسیاب بزرگر مهندسین مشاور سنگاب زاگرس فوق‌لیسانس هیدرولوژئولوزی غلامرضا سلطانی دانشگاه شبراز دکترای اقتصاد کشاورزی (اقتصاد آب) شادروان سیف‌الله امین دانشگاه شیراز دکترای حفاظت خاک مزدا کمپانی زارع دانشگاه شیراز دکترای هیدرولوژی داریوش مختاری کارشناس آزاد فوق‌لیسانس اقتصاد کشاورزی اعضای گروه نظارت: محمد ابراهیم رئیسی شرکت مهندسی مشاور مهاب قدس فوق‌لیسانس اقتصاد کشاورزی فاطمه قبادی حمزه‌خانی طرح تهیه ضوابط و معیارهای فنی صنعت آب ‏ دکتری مهندسی عمران - آب اعضای گروه تایید کننده (کمیته تخصصی مدیریت منابع آب طرح تهیه ضوابط و معیارهای فنی صنعت آب کشور): بهرام نقفیان دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات تهران ‏ دکترای منابع آب عباسقلی جهانی شرکت مهندسین مشاور بهان‌سد فوق‌لیسانس مهندسی هیدرولوژی پیمان دانش کار آراسته دانشگاه بین‌المللی امام خمینی دکترای علوم و مهندسی آبیاری فاطمه قبادی حمزه‌خانی طرح تهیه ضوابط و معیارهای فنی صنعت آب ‏ دکتری مهندسی عمران - آب حسن نقوی شرکت مدیریت منابع آب ایران فوق لیسانس آب زیرزمینی اعضای گروه هدایت و راهبری (سازمان برنامه و بودجه کشور): علیرضا توتونچی معاون آمور نظام فنی اجرایی, مشاورین و پیمانکاران فرزانه آقارمضانعلی رییس گروه آمور نظام فنی اجرایی» مشاورین و پیمانکاران سبّد وحیدالدین رضوانی کارشناس آمور نظام فنی اجرایی. مشاورین و پیمانکاران ت -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست مطالب مقدمه ۱ فصل اول - کلیات ۵ ۱-۱ تعریف‌ها و مفهوم‌های کلیدی ۷ ۳-۱ گام‌های تعیین رابطه بیلان منابع آب کشور با تجارت آب مجازی ۳۲ فصل دوم - شناسایی و تعیین انواع منابع چهارگانه آب (آبی. سبزء خاکستری و مجازی) و نحوه‌ی پیوند آن‌ها ‏ ۲۵ ۱-۲- نکات کلی در خصوص تعیین انواع منابع چهارگانه آب ۳۷ ۲-۲- جزییات و روابط مربوط به شناسایی انواع منابع آب و نحوه پیوند آن‌ها ۳۹ ۳-۲- منابع آب موجود ۳۰ ۱-۳-۲- روابط محاسباتی مورد نیاز برای محاسبه‌ی پیوند (ارتباط) «تغییرات حجم منابع» و «فرآیندها» ‏ ۳۷ ۴-۲- فهرست تبادلات منابع آب (فرآیندها) ۴۱ فصل سوم- تعیین مقادیر (محتویات) منابع چهارگانه‌ی آب (آبی. سبز. خاکستری و مجازی) ۵۱ ۱-۳- کلیات ۳ ۲-۳- تعیین مقادیر (محتویات) منابع آب آبی ۸۳ ۳-۳- تعیین مقادیر (محتویات) منابع آب سبز ۳ ۴-۳- تعیین مقادیر (محتویات) منابع آب خاکستری ۳ ۵-۳- تعیین مقادیر (محتویات) منابع آب مجازی (آبی - سبز- خاکستری) ۵۴ ۱-۵-۳- تعیین آبرانه (آبی- سبز- خاکستری) کالاهای کشاورزی ۵۵ ۲-۵-۳ تعیین آبرانه (سبز) محصولات عمده جنگلی و مرتعی ۶۹ ۳-۵-۳ تعیین آبرانه محصولات دامی ۷۲ ۴-۵-۳- تعیین آبرانه (سبز) محصولات آبزیان ۷۹ ۶-۳- تعیین محتویات آب مجازی (آبی- خاکستری) کالاهای صنعتی ۸۱ ۷-۳- تعیین میزان آب مصرفی شهری و روستایی (شرب. شستشوء فضای سبز و خدمات) ۸۳ ۸-۳- تعیین میزان آب مجازی کالاهای صادراتی و وارداتی ۸۴ فصل چهارم - تعیین شیوه کاربرد یافته‌های مربوط به پیوند مقادیر منابع چهارگانه آب ۸۵ ۱-۴- کلیات ۸۷ ۳-۴- بررسی ارتباط تجارت آب مجازی با بیلان منابع آب (پیوند منابع آب مجازی با منابع آب آبی, سبز و خاکستری) ۸۸ -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست مطالب ۱-۳-۴ نتایج محاسبات مربوط به پیوند تجارت آب مجازی با بیلان منابع آب در ایران ۸۹ ۳-۴- روش تعیین میزان کمبود آب ملیء وابستگی آب. خودکفایی منابع آب و سرانه آبرانه کشور ۹۸ ۴-۴- روش تعیین تبادل آب مجازی بین کشور با سایر کشورها ۱۰۰ ۵-۴۳- نحوه تعیین تاثیر تجارت آب مجازی کالاهای صادراتی و وارداتی بر ذخایر آبی کشور ۱۰۱ ۶-۳-نحوه تاثیر تجارت آب مجازی بر نیازهای مواد غذایی جمعیت با توجه به وابستگی تولیدات دامی به مراتع کشور ۱۰۲ ۷-۴- کمی‌کردن جریان آب مجازی در ارتباط با امنیت غذایی در محدوده کشوری ۱۳ ۸-۴- در نظرگرفتن ملاحظات محیط‌زیستی در محاسبه آبرانه ۱۹۵ ۱-۸-۴ - ارزیابی آب قابل دسترس ۱۰۶ ۲-۸-۴- شاخص اثر آبرانه‌ها ۱۹ پیوست ۱- نمونه‌ای از بیلان متعارف منابع آب (آبی) در یک محدوده جغرافیایی ۱۱ پیوست ۲- نکات ویژه پیرامون محاسبات آب مصرفی واحدهای صنعتی کشور ۱۱۷ پیوست ۳- نرم‌افزار «تجارت آب مجازی» با راهنمای آن برای محاسبه گام به گام «پیوند تجارت آب مجازی و بیلان منابع آب در محدوده جغرافیایی معین (کشور)» ۱۳۳ منابع 9 مراجع ۱۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- شکل ۱-۱- اجزای چرخه آب در طبیعت ۱" شکل ۲-۱- چرخه آب و اجزای تشکیل‌دهنده آن در طبیعت ۱۱ شکل ۳-۱- شماتیک کلی از محاسبه آب مجازی برای تعیین توازن آب مجازی در یک محدوده معین ۱۹ شکل ۴-۱- رابطه بین آبرانه مصرف ملی و آبرانه درون یک کشور در یک مثال ساده برای دو کشور تجاری ۳۰ شکل ۵-۱- آبرانه مستقیم و غیرمستقیم در هر مرحله از زنجیره تولید محصولات دامی از مرحله تولید تا مصرف‌نهایی ۲۱ شکل ۶-۱- شماتیکی از اجزای آبرانه بر پایه دیدگاه هاکسترا ۳۱ شکل ۷-۱- گام‌های اصلی برای تعیین مقادیر منابع چهارگانه آب (پیوند بیلان منابع آب با تجارت آب مجازی) ‏ ۲۴ شکل ۱-۲- بیلان منابع آب موجود به همراه منابع چهارگانه و فرآیندهای داخلی و خارجی در یک محدوده جغرافیایی معین براساس یافته‌های گزارش ۳۲ شکل ۲-۲- بیلان آب محدوده مورد مطالعه با در نظرگرفتن آب مجازی و آبرانه داخلی و خارجی براساس نظریه‌ی هاکسترا و جاپاگاین (2007) و یافته‌های گزارش ۳۶ (کادر سبز رنگ پیرامون» بیانگر یک محدوده جغرافیایی ملی -کشور ایران- هست.) ۳۶ شکل ۳-۲- چهار مرحله در ارزیابی آبرانه ۴۰ شکل ۴-۲- مثالی از بلوک ساختاری اصلی روند آبرانه با در نظرگرفتن تمامی آبرانه‌های دیگر ۴۱ شکل ۱-۳- نتیجه فرآیندهای آبیاری: ذخیره آب. حمل و نقل آب و آبیاری مزرعه ۵۶ شکل ۲-۳- تهیه یک محصول از چند محصول دیگر مثل: کالباس ۵۷ شکل ۳-۳- محاسبه آبرانه در شرایطی چند محصول ورودی با چند محصول خروجی ۵۹۷ شکل ۴-۳- تعیین آبرانه گندم و فرآورده‌های آن ۶۵ شکل ۵-۳- شماتیک تولید برنج و مقادیر نسبت تولیدی و نسبت ارزشی در هر گام از فرآیند تولید برنج ۳۷ شکل ۶-۳- طرح محاسباتی برای ارزیابی آبرانه مصرف ملی محصول برنج ۳۸ شکل ۷-۳- تعیین آبرانه چوب تما شکل ۱-۴- نواحی چهارگانه کم‌یابی- وابستگی آبی 1۸ شکل ۲-۴- آب آبی قابل دسترس از دیدگاه محیط زیستی ۱۹۸ شکل پ.۱-۱- چرخه آب زیرزمینی در محدوده مطالعاتی لار به عنوان نمونه در یک سال آبی معین ۱۱۳ شکل پ.۲-۱- چرخه آب در محدوده مطالعاتی میناب ۱۱۵ 3 -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست جدول‌ها جدول ۱-۲- علایم کوتاه مربوط به نوع منابع آب (براساس مبانی ارائه شده در بند ۲-۲) ۳۱ جدول ۲-۲- انواع منابع آب بیرونی (براساس مبانی ارائه‌شده در بند ۲-۲) ۴۲ جدول ۳-۲-انواع منابع آب داخلی (براساس مبانی آرائه‌شده در بند ۲-۲) ۳۳ جدول ۴-۲- انواع مصرف از منابع آب (براساس مبانی آرائه‌شده در بند ۲-۲) ۳۴ جدول ۵-۲- نحوه چیدمان تبادلات منابع چهارگانه آب (آبی- سبز- خاکستری و مجازی) در چهارچوب «نحوه ارتباط بیلان منابع آب با تجارت آب مجازی» در محدوده جغرافیایی کشور ایران ۳۵ جدول ۱-۳- آب مصرفی و آبرانه هر هکتار محصولات زراعی کشور در سال آبی ۱۳۸۴-۸۵ ۶۲ جدول ۲-۳- برآورد کل آب مصرفی و آبرانه محصولات زراعی کشور در سال آبی ۱۳۸۴-۸۵ (هکتار- میلیون مترمکعب) ۶۳ جدول ۳-۳- برآورد آب سبز جنگل‌ها و مراتع برحسب استان در سال ۱۳۸۴ ۷۰ جدول ۴-۳- برآورد مقدار مواد غذایی و کل آب مورد نیاز دام گاو گوشتی در کشور ۷۳۸ جدول ۵-۳- برآورد مقدار مواد غذایی مورد نیاز دام و آب موجود در مواد خوراکی ۷۹ جدول ۶-۳- میزان آب مصرفی مزارع پرورش ماهیان گرم آبی کشور به تفکیک استان در سال ۸۵ (تن- مترمکعب) ‏ ۸۰ جدول ۷-۳- نمونه‌ای از جداول محاسباتی مقدار آب مصرفی واحدهای صنعتی کشور- صنایع غذایی (مترمکعب) ۸۲ جدول ۸-۳- خلاصه وضعیت آب شرب کشور در سال ۱۳۸۵ (میلیون مترمکعب) ۸۳ جدول ۹-۳- میزان آب مجازی کالاهای صادراتی کشاورزی در سال ۱۳۸۵ (میلیون مترمکعب) ۸۴ جدول ۱-۴- تبادلات منابع چهارگانه آب (آبی. سبزء خاکستری و مجازی) در چهارچوب «نحوه ارتباط بیلان منابع آب با تجارت آب مجازی» در محدوده جغرافیایی کشور ایران در دوره زمانی ۱۳۸۴-۸۵ ۹۱ جدول ۲-۴- وضعیت مصارف آب در کشور براساس آمار و اطلاعات سال ۱۳۸۵ 1۷ جدول ۳-۴- شاخص کمبود آب ملی (درصد- میلیون مترمکعب) ۱۹۰ جدول ۴-۴- درصد وابستگی و خودکفایی آبی (درصد- میلیون مترمکعب) ۱۹۰ جدول ۵-۴- سرانه آبرانه کشور (درصد- میلیون مترمکعب) ۱۹۰ جدول ۶-۴- محاسبات میزان آب ذخیره ملی در کشور در نتیجه تجارت آب مجازی ۱۲ جدول ۷-۴- شرح سناریوها و گزینه‌های مختلف امنیت غذایی ۱۴ جدول ۸-۴- عناصر خوراکی حاصل از تولید. مصرف موجود و مصرف استاندارد محصولات غذایی در سال ۱۳۸۵-سناریو ۱ گزینه ۱ -هزار تن ۱۴ -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست جدول‌ها جدول ۹-۴- شکاف عناصر غذایی در وضعیت های «تولید از مصرف»». «مصرف از مصرف استاندارد» و «تولید از مصرف استاندارد» در سال ۱۳۸۵- سناریو ۱ گزینه ۱- هزار تن ۱۹۵ جدول ۱۰-۴- شاخص‌های امنیت مواد غذایی در سال ۱۳۸۵ - سناریو ۱ گزینه ۱ ۱۵ جدول ۱۱-۴-میزان آب معادل در تولید. مصرف موجود و مصرف اس‌تاندارد محصولات غذایی در سال ۱۳۸۵- سناریو ۱ گزینه ۱ هزار مترمکعب ۱۹۵ د -------- صفحهٔ بعد -------- مقدمه ا 8۱۵۸ ۱ مقدمه تغییرات ساختاری و الگوی مصرف آب این است که هر گاه منطقه‌ای کمبود آب داشته باشد. باید به تولید محصولاتی در واحد آب دارند. از مناطق دیگر وارد کنند. بر این اساس, الگوی تجارت جهانی محصولات در ارتباط با آب مجازی باید صادر کنند. می گذارد. این به آن معنی است که برخی کشورها نیاز به اراضی حاصل‌خیز بیش‌تری برای تولید محصولات دارند و برای جبران آن ناجارند از ظرفیت‌های تولید سایر کشورها استفاده کنند و لذا اقدام به واردات آب مجازی کنند و به این جهان نیست. لیکن. باید این واقعیت را به خوبی دریافت که تجارت آب مجازی می‌تواند در سطح راهبردی و مدیریتی - هدف از آنجا که تاکنون بیلان منابع آب. تنها مربوط به چرخه منابع آب سطحی و زیرزمینی بوده است با مطرح‌شدن بخحثت تجارت آب مجازی. دریجه جدیدی بر بیلان منابع آب گشوده می‌شود. به طوری که بحث تجارت آب مجازی بدون تجارت آب مجازی با بیلان منابع آب و فرآیندهای تولید تا مصرف کالاهاء آغازگر ورود این بحث به دنیای کاربردی و آنجا که تجارت آب مجازی به عنوان یک بحث نو در ادبیات مدیریت منابع آب کشورهای مختلف مطرح شده است. لازم بود دستورالعمل مناسبی در این رابطه تهیه شود تا راهنمای عملی مناسبی برای مطالعات و تصمیمات اجرایی مربوط به مدیریت منابع آب کشور باشد. مفاد این راهنما برای داده‌های موجود کشور نیز انجام شده تا به عنوان یک نمونه عملی. -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ ۹ راهنمای نحوه ارتباط بیلان منابع آب کشور با نجارت آب مجازی - دامنه کاربرد گروه‌های کالایی ارائه و محاسبه می‌شود. بنابراین با کمک این راهنماء می‌توان صرفا پیوند تجارت آب مجازی با بیلان منابع آب در قلمرو کشوری را محاسبه کرد. در کشورهای فدرال که هر کدام از استان‌ها یا مناطق کشور دارای مرزهای در زمینه تجارت آب مجازی است. پس از آن از دریچه این مبحث می‌توان بحث‌های تکمیلی و هرگونه سیاست‌گزاری را از دریچه تجارت آب مجازی بررسی کرد. به واقع «پیوند بین تجارت آب مجازی و بیلان منابع آب»» پایه‌ای‌ترین بحث در زمینه تجارت آب مجازی است. افزون بر آن» کوشش لازم برای تعمیم نتایج این راهنما در سطح حوضه‌ی آبریز (مشتمل بر چند دشت) و بخشی از یک حوضه‌ی آبریز (یک دشت) انجام گرفت که برای انجام محاسبات در سطح حوضه‌ی آبریز مقادیر آب واقعی اعم از آب آبی. سبز و خاکستری تعیین شدند. لیکن. تعیین مقادیر آب مصرفی کالاهای صادره و وارده در سطح حوضه آبریز وارده کالا به منزله تجارت کالا بین استان‌ها به حساب نمی‌آید. نمی‌توان محاسبات تجارت آب مجازی را برای مرزهای پساب) با منابع آب مجازی (آب مصرف‌شده در فرآیند تولید کالاها)» تلاقی بحث تجارت آب مجازی با بیلان آب است. به * بیلان منابع آب در کشور ۰ کارایی اقتصادی بهره‌برداری از منابع آب * تجارت جهانی محصولات و توجه به مزیت نسبی تولیدات * بهره‌برداری پایدار از منابع آب -------- صفحهٔ بعد -------- مقدمه ۷۳/۱/۹ ۳ * اثر بخشی آب در این راهنماء شیوه ارتباط تجارت آب مجازی با بیلان منابع آب کشور تعیین می‌شود و ارتباط آن با سایر موارد نام‌برده نیز تا حدودی مشخص می‌شود. گرچه راهنمای حاضر ناظر بر نحوه تعیین این ارتباط‌ها است. ولی در رابطه با تعیین راهبرد تجارت آب مجازی و تعیین خطوط آن. اقدام جدی نمی‌کند. چرا که در تدوین راهبرد تجارت آب مجازی باید سیاست‌های مختلف دولت را در رابطه با میزان پذیرش خودکفایی مواد غذایی. حفاظت از منابع آب. توجه به مزیت نسبی تولید. امنیت غذایی و ... تعیین و پیش‌بینی کرد و پس از آن با ارائه گزینه‌های مختلف. آثار این سیاست‌ها را بر بیلان منابع آب بررسی کرد. در حالی که در راهنمای حاضر تنها با یک تحلیل ایستا به طور مشخص, ارتباط تجارت آب مجازی با بیلان منابع آب کشور برای مدت یک سال تعیین می‌شود. به طور کلی, دو کاربرد مشخص زیر از این دستورالعمل مورد نظر است: کاربرد نخست مربوط به تعیین ارتباط تجارت آب مجازی و بیلان منابع آب برای هر سال است. * کاربرد دوم مربوط به بررسی تاثیر متغیرهای مختلف بر بیلان منابع آبی کشور برای هر سال است. این کاربرد به صورت‌های زیر امکان‌پذیر است: ۰ تاثیر اجرای پروژه‌های توسعه منابع آب بر بیلان منابع آبی کشور ۵ تاثیر واردات و صادرات سالیانه‌ی کشور بر بیلان منابع آبی کشور ۵ بررسی تاثیر تولیدات خوراکی و غیرخوراکی سالیانه کشور و تاثیر آن بر بیلان منابع آبی کشور 0 بررسی تاثیر اقدامات و برنامه‌های کشور در بخش‌های مختلف بر بیلان منابع آبی کشور ۵ بررسی تاثیر بهره‌برداری از منابع آب زیرزمینی بر بیلان منابع آب کشور بررسی تاثیر برنامه‌های حفاظت جنگل و مراتع بر مقادیر منابع آب سبز ۰ بررسی تاثیر برنامه‌های توسعه آب و فاضلاب بر مقادیر منابع آب خاکستری ۰ بررسی تاثیر برنامه‌های الگوی کشت بر مقادیر منابع چهارگانه آب ۵ ارزیابی مقادیر شاخص‌های وابستگی و خودکفایی منابع آب کشور ۰ تعیین میزان آبرانه سرانه‌ی کشور ۵ بررسی آثار محیط‌زیستی پروژه‌های توسعه منابع آب ۵ بررسی تاثیر راهکار استفاده از آب‌های نامتعارف بر کاهش فشار بر منابع آب ۵ بررسی تاثیر راهکار کاهش ضایعات محصولات کشاورزی در کاهش فشار بر منابع آب ۵ بررسی تاثیر راهکار مدیریت مصرف مواد غذایی (مدیریت تغذیه) در کاهش فشار بر منابع آب یادآوری می‌شود که بررسی موردهای یادشده یا مواردی شبیه آن. تنها برای یک بازه‌ی زمانی یک ساله امکان‌پذیر است. آشکار است که مقادیر متغیرها از یک سال به سال بعد. متفاوت است و به دنبال آن. نتایج مربوط به هر سال نیز -------- صفحهٔ بعد -------- ۴ ۹ راهنمای نحوه ارتباط بیلان منابع آب کشور با نجارت آب مجازی متفاوت خواهد بود. در نرم‌افزار ارائه‌شده در این راهنماء امکان محاسبات و لحاظ کردن تغییرات سالیانه و مشاهده نتایج می‌توانند با کمک یافته‌های بالا از این راهنما برای تدوین راهبردهای مدیریت منابع آب هم کمک بگیرند. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۱ کلیات -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول - کلیات ۷۳/۹ ۷ ۱-۱- تعریف‌ها و مفهوم‌های کلیدی - منابع نوع اول به آن دسته از منابع طبیعی (مانند آب) که می‌تواند در یک منطقه معین به مقدار فراوان با کم در دسترس باشد. بازده بخشی آب. نسبت شراکت و تعامل یک بخش با بخش‌های اقتصادی مشابه از کل تولید ناخالص داخلی (*000۳) (قابل ذکر به عنوان درصدی از کل تولید ناخالص داخلی) به آب مصرفی در یک بخش اقتصادی معین (قابل ذکر به عنوان درصدی از کل مصرف آب ملی) است [۱۲۱]. میزان شراکت بخش مورد نظر در تولید ناخالص داخلی (درصد) - شاخص بازده بخشی آ (۱-۱) یی حخص بارده , ب سهم مصرف آب بخش (درصد) هر چه سهم مصرف آب کمتر و میزان سهم آن بخش در تولید بیش‌تر شود» شاخص یادشده بهبود (افزایش) خواهد یافت. در ایران سهم بخش کشاورزی از تولید ناخالص داخلی حدود ۲۵ درصد بوده ولی سهم این بخش از مصرف آب حدود ۹۰ درصد است. به این ترتیب شاخص بازده بخشی آب بخش کشاورزی ایران برابر ۰/۲۷ است. چنانچه سهم بخش کشاورزی از منابع آب به حدود ۷۰ درصد کاهش یابد و با کمک بهبود بهره‌وری تولید هر مترمکعب آب. همان میزان تولیدات تحقق یابد. آنگاه شاخص بازده بخشی آب در بخش کشاورزی به عدد ۰/۳۶ اقتصادی از مصرف آب هست. چون سهم بخش صنعت نیز حدود ۳۰ درصد از تولید ناخالص داخلی و در همان حال سهم آن از مصرف آب حدود ۵ درصد است. به این ترتیب شاخص یادشده برای بخش صنعت ایران برابر با ۶ است که این شاخص می‌تواند با افزایش مصرف آب در بخش صنعت و در همان حال افزایش سهم تولیدات صنعتی از کل تولید ناخالص داخلی, بهبود یابد. به این ترتیب شاخص یادشده تحت تاثیر دو عامل «سهم هر بخش از تولید ناخالص داخلی» و «سهم هر بخش از مصرف آب ملی»» تغییر می‌کند. به طور معمول شاخص بازده بخشی آب برای بخش‌های صنعتی و شهری منتقل شود. می‌تواند ارزش اقتصادی چند برابر بزرگ‌تر را از هر واحد خود تولید کند. یادآور می‌شود که یک میزان جهانی قابل پذیرش و منصفانه برای سهم بخش‌های کشاورزی» صنعتی و شرب از کل آب مصرفی در یک کشور به ترتیب برابر ۶۵-۷۰ ۲۰-۲۸ و ۵-۱۹ درصد است. به طور عموم کشاورزی بیش‌ترین مصرف آب را در یک اقتصاد دارد و تنها سهم اندکی در کل تولید ناخالص داخلی یک کشور دارد. از سوی دیگر. 1 12065116 ککم0۳ -| -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ ۹ راهنمای نحوه ارتباط بیلان منابع آب کشور با نجارت آب مجازی می‌دهد. این ویژگی‌های متفاوت کار یی بخشی آب. این امکان را می‌دهد که مشکلات کم‌آبی را تحمل کنند. - کم‌آبی به مفهوم وجود شرایط غالبی است که زمانی به وجود می‌آید که مصرف آب تازه در یک جامعه معین. از سطح ذخیره‌ای پایدار فراتر می‌رود [۱۲۳]. کشورهایی که در شرایط اقلیمی خشک و نیمه‌خشک هستند. به طور معمول - کمیابی آب به مفهوم شرایطی است که از نظر آماری, تقاضا برای آب از سطح غالب ذخیره محلی فراتر می‌رود و افزایش عرضه آب ضروری می‌شود [۱۲۶]. کمیابی آب یک پدیده مقطعی است که در سال‌های خشک برای یک محدوده جغرافیایی - کمبود (مازاد) آب ملی کمبود آب ملی به صورت نسبت «آب مصرفی» به «آب‌های مصرفی در دسترس» محاسبه می‌شود. - وابستگی آب وابستگی یک ملت به آب به صورت نسبت «خالص آب مجازی وارداتی» به «کل آب مصرفی» در کشور محاسبه می‌شود. میزان خودکفایی آبی نشان‌دهنده توان یک ملت برای تامین آب مورد نیاز برای تولید داخلی کالا و خدمات در کشور است. اگر تمام آب مورد نیاز در دسترس باشد 9 از درون مرزهای کشور تامین شود. خودکفایی آبی برایر ۱۰۰ درصد هرگاه آب به عنوان یک کالای اقتصادی در نظر گرفته شود.ء در سه سطح می‌توان به کارآیی اقتصادی آن نگاه کرد: -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول - کلیات ۷۳۳/۹ ۹ کم‌آب و پرآب., کارآیی مصرف آب را افزایش داد. به عبارت دیگر, تجارت آب مجازی بین کشورها و حتی قاره‌ها می‌تواند به عنوان ابزاری برای بهبود کارآیی مصرف آب در سطح جهانی و رسیدن کشورهای کم‌آب به امنیت آبی به کار گرفته شود. - مزیت نسبی تولید در کشور با توجه به محدودیت منابع آب پژوهشگران زیادی نشان داده‌اند که کشورهای دارای فقر منابع آبی می‌توانند امنیت غذایی خود را با واردکردن محصولات زراعی آب‌برء تامین کنند. در تجارت آب مجازی, به فن‌آوری‌های تولید یا هزینه‌های تولید. توجه زیادی نمی‌شود و لزوما با اصول مزیت نسبی هماهنگ نیست. نظریه آب مجازی می‌تواند در تدوین سیاست‌هایی که استفاده از منابع محدود را مطلوب و بهینه می‌کند. موثر باشد. اما نظریه سودمندی نسبی برای تدوین راهبردهای بهینه تولید و تجارت مناسب است. کشورها می‌توانند از طریق ایجاد تعادل بین تولید داخلی مواد خوراکی, واردات و اصلاح بخش تغذیه. به امنیت غذایی دست یابند. بسیاری از کشورها مقدار فراوانی از مواد خوراکی مورد نیاز خود را وارد می‌کنند حتی اگر به ظاهر از به‌کاربردن راهبردهای تجارت آب مجازی دوری کنند [۱۷]؛ [۱۵۴] و [۱۵۵]. در دیگر کشورهاء تجارت آب مجازی می‌تواند در ایجاد فرصت برای تعدیل فعالیت‌های تولیدی و تجاری به شکلی که باعث بهبود وضعیت تولید با استفاده از منابع محدود شوند. به طور موفقی عمل کنند [۱۴۴]؛ [۱۴۵]. اصل سودمندی نسبی جزو اساسی در تجارت جهانی است و درصورتی که کشورها توان خود را روی تولید کالاهای دارای سودمندی نسبی متمرکز کنند. به بیش‌ترین منفعت در تجارت دست می‌یابند. پس باید اقدام به واردات کالاها و خدماتی کنند که برای آن‌ها سودمندتر است. نظریه آب مجازی به میزان منابع آبی یک کشور توجه می‌کند اما به فن‌آوری تولید یا هزینه‌های تولید مربوط به آب و دیگر منابع محدود کاری ندارد. اگر یک کشور کم‌آب بتواند کالاهایی را با هزینه کم‌تر نسبت به یک کشور پرآب تولید کند. این کشور سود کافی را در تولید کالاها خواهد برد؛ حتی اگر آب در این کشور یک نهاده کمیاب و کلیدی باشد. از آنجا که هزینه‌های مطلق تولید نشان نمی‌دهند که کشورهای دارای منابع آب محدود باید چه نوع کالاهایی را صادر کنند. راهبرد بهینه تجارت آب مجازی تنها با آزمون کردن مزیت نسبی (مقایسه هزینه تولید یک کالا در دو کشور مختلف) قابل بر همین اساس, در بیش‌تر کشورهای دارای منابع محدود آب. در صورت تولید کالاهای آب‌بر در کشورء هزینه بیش‌تری نسبت به تهیه آن از طریق واردات به کشور تحمیل می‌شود. پس این کشور باید منفعت اقتصادی را از طریق تولید کالاهای کم آب‌بر که دارای مزایای نسبی فراوانند (دارای هزینه پایین‌تر تولید است) به دست آورند و درصورتی که واردات کالاء سودمندی نسبی بیش‌تری داشته باشد یعنی هزینه تولید داخلی کالا بالا باشدء به واردات اقدام کند. پس کشورهای کم‌آب باید به سودمندی نسبی از طریق واردات کالاهای پرآب اقدام کنند؛ همان گونه که کشورهای پرآب باید. کالاهای آب‌بر تولید کنند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ ۹ راهنمای نحوه ارتباط بیلان منابع آب کشور با نجارت آب مجازی - تعریف و ابعاد امنیت غذایی امنیت غذایی در سطوح فردی, خانوادگی. ملی و جهانی کاربرد دارد. چون تجارت آب مجازی در سطح ملی مورد نظر است بنابراین. در دستورالعمل حاضر به امنیت غذایی در سطح ملی توجه می‌شود. دو عامل مهم در امنیت غذایی یکی دسترسی به مواد خوراکی و دیگری وجود مواد خوراکی مفید و قابل استفاده است در جامعه که با هم در ارتباط تنگاتنگی می‌باشند. دسترسی به مواد خوراکی مستلزم این است که این مواد وجود داشته باشند. دسترسی به مواد خوراکی در سطوح ملی, ناحیه‌ای و محلی حاصل عملکرد تجارت و تولیدات کشاورزی است. برای ارتباط‌دادن امنیت مواد خوراکی به تجارت آب مجازی, اقدام به ارائه سناریوهای مختلف می‌شود. البته کاربرد اصلی این ارتباط مربوط به راهبرد - مفهوم توسعه پایدار و ملاحظات محیط زیستی در رابطه با آب از دیدگاه گوئل کاهن مفهوم توسعه پایدار مشتمل بر سه دیدگاه (هدف) اصلی اقتصادی, اجتماعی و بوم‌شناختی است. عناصر اساسی توسعه با یکدیگر در تعامل هستند. امروزه دانشمندان در بخش کشاورزی به منظور ایفای نقش کلیدی آن در دستیابی به توسعه‌ای پایدار مقوله کشاورزی پایدار را مطرح کرده‌اند و شاید با اطمینان بتوان گفت که دستیابی به پایداری در بخش کشاورزی بس دشوارتر از دستیابی به پایداری در بخش صنعت است. در راهنمای حاضر نیز با ابرام بر پایداری بهره‌برداری از منابع آب زیرزمینی» بر پایداری در بخش کشاورزی توجه می‌شود. - چرخه آب یا سیکل هیدرولوژی " به طور ساده» چرخه آب می‌نامند. این چرخه. آغاز و پایانی ندارد و در آن فرآیندهای بسیاری به طور پیوسته روی می‌دهد. انرژی خورشید. نیروی محرکه‌ی چرخه‌ی آب را تشکیل می‌دهد. آب اقیانوس‌ها و خشکی‌ها که در معصرض تابش‌های خورشیدی قرار دارد. به طور پیوسته تبخیر می‌شود. بخار آب با بالا رفتن در هوا و تغییر شرایط. متراکم می‌شود و به شکل بارآن و برف یا به طور کلی «بارش» به سطح زمین بر می‌گردد (شکل ۱-۱). 7 آع006 -۱ ۵ |[ ۲1۷۵۲۵10۵۵ -2 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول - کلیات ۹۱۳/۹ )۱ و۳3۹ چسرخه آب تراکم ی ذخیره آب در جو بصورت یخ و برف | ۱ تبخیر و تعرق ۱ بارندگی ی ْ 2 ۳ ِ ۱ جریان آب سطا جاری شدن آب حاصل از ذوب برف ۳ : ذخیره آب در اقیانوس ها م2 ی رک اه ۰ ۹ ججکسی اد وی شکل ۱-۱- اجزای چرخه آب در طبیعت 5 ۰ ۰ ا. ۱ ۰۰ ۳۰ ۳ ۰ َ 5 آب در طی این چرخه. از اتمسفر. لیتوسفر و هیدروسفر عبور می‌کند. شکل (۲-۱)» چرخه آب و اجزای 1 ۰ 717۰ 51 5 ۴ 8 س تشکیل‌دهنده آن را در طبیعت نشان می‌دهد. مولفه‌ها یا فرایندهای آب‌شناسی در شکل (۲-۱) عبارت از بارندگی (0). ۰ ۶ .۰ ۰ ۷ .۰ ۰.۰ ۸ ۰ :۰ ۹ ۱۰ 0 ابر و بخار آب ابر و بخار آب َ ۱ ۱۱۱۱ ۸ ۵ 7۲ !۱ 7 ۱ را ۱ ۳ ۱ رد و ۲ ا ۱ :1 3 یک 5 تزع (- 8 ال با / و سس ۱ ا ۱ 8 ۳( رطوبت خاک ۱ مت 8 :۳ ۹ 4 تبخیر ۱ نرولات جوی - ۲ نفوذ ]1 رواناب 1۸ جریان آب زیرزمینی ۰۰ 0) تعرق 17 شکل ۲-۱- چرخه آب و اجزای تشکیل‌دهنده آن در طبیعت ۸۱۵۶۵۵ -1 1050 -2 ۲1۷۵۲۵۹۵ -3 ۲1۷۵۲۵۵۱۲ -4 5۲-0 اه ها -6 7۳0 زره 3 بو اروت رب و ون -90 7 00۳۵۱۵ -10 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ ۹ راهنمای نحوه ارتباط بیلان منابع آب کشور با نجارت آب مجازی - بیلان منابع آب بررسی تبادلات آب در یک محدوده که بر اصل بقای جرم استوار است. بیلان آب خوانده می‌شود. بنابراین کلیه آب‌هایی که در یک زمان معین وارد یک محدوده خاص می‌شود. در این محدوده به مصرف رسبده. یا ذخیره می‌شود و یا به شکل‌های مختلف از محدوده خارج می‌شود. بیلان آب ر تشکیل می‌دهند هدف از برقراری بیلان با ترازنامه آب. تعیین و بررسی مقادیر ورودی, مصرفی, ذخیره شده و خروجی از یک محدوده در زمان مشخص می‌باشد. - بیلان عمومی آب در یک محدوده جغرافیایی مشخص بیلان عمومی آب تعیین‌کننده سهم هر یک از عوامل ورودی و خروجی آب در یک محدوده جغرافیایی است. عوامل ورودی شامل حجم بارش» حجم جریان‌های سطحی ورودی و انتقالی به محدوده و حجم جریان‌های زیرزمینی ورودی به محدوده و نیز عوامل خروجی شامل تبخیر و تعرق, جریان‌های سطحی و زیرزمینی به خارج از محدوده و پا محدوده‌های مجاور است. معادله بیلان عمومی آب در رابطه (۲-۱) آورده شده است: (۲-۱) 1۱۷ > ون - ۴-۷ رن + رو +۲ ۳ حجم ریزش‌های جوی در محدوده بیلان ,و): حجم جریان‌های سطحی ورودی یا انتقالی به محدوده بیلان ر): حجم جریان‌های زیرزمینی ورودی یا انتقالی به محدوده بیلان ۴ اشکال مختلف تبخیر (تبخیر از بارندگی, تبخیر از سطح آزاد آب. تبخیر از آب زیرزمینی و مصرف خالص) در محدوده بیلان 0: حجم جریان سطحی خروجی یا انتقالی از محدوده بیلان ۷): حجم جریان زیرزمینی خروجی یا انتقالی از محدوده بیلان 01۷ تغییرات ذخایر در آب‌های سطحی و زیرزمینی به زبان ساده می‌توان معادله بیلان را به صورت زیر بیان کرد: خروجی از آبخوان < ورودی به آبخوان در مواردی که بیلان آب برقرار نباشد و با کسری و یا فزونی بیلان مواجه باشیم» به معنی برداشت آب از حجم ذخیره و یا اضافه شدن به حجم ذخیره است و بنابراین برای برقراری معادله بیلان» تغییر در حجم ذخیره به این رابطه اضافه (۳-۱) 1۷7[ و0 - 60| «: کلیه جریان‌های ورودی به محدوده بیلان. شامل: +1 حجم نفوذیافته از بارندگی مستقیم بر سطح محدوده بیلان [: حجم ورودی زیرزمینی به محدوده بیلان -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول - کلیات ۳۳/۹ ۳ 7 حجم نفوذ از جریان‌های سطحی در محدوده بیلان 7 حجم نفوذٌ از آب آبیاری در محدوده بیلان 09: حجم نفوذ از آب برگشتی مصارف شهری و صنعتی در محدوده بیلان کلیه جریان‌های خروجی از محدوده بیلان. شامل: حجم زهکشی از محدوده بیلان حجم تبخیر از محدوده بیلان : دوره بیلان (روزء ماه سال) ۷ تفاوت حجم ورودی و حجم خروجی از محدوده بیلان در طول دوره بیلان - بیلان هیدرو کلیماتولوژی بیلان هیدرو کلیماتولوژی مبتنی بر معادله‌ی ]۳+1+]-1۳ است که در آن (۲) بارندگی, (ن]) تبخیر. (]) رواناب و (]) نفودٌ است. - بیلان آب زیرزمینی آبخوان آبرفتی بیلان آب زیرزمینی شکل ویژه‌ای از بیلان است که در آن عوامل ورودی و خروجی و تغییرات ذخیره مخزن آب زیرزمینی (آبخوان)» مورد بررسی قرار می گیرد. برآورد این عوامل پیچیده‌تر از عوامل بیلان عمومی آب است زیرا تعداد کمی از این عوامل به‌طور مستقیم قابل اندازه‌گیری و یا محاسبه هستند. تغییرات ذخیره آبخوان براساس اختلاف ورودی‌ها و خروجی‌ها و از طریق نوسانات سطح آب زیرزمینی و لحاظ کردن ضریب ذخیره و مقایسه این دوء مشخص می‌شود. افزایش سطح آب زیرزمینی و یا افزایش آبدهی چشمه‌ها و قنوات بیانگر افزایش تغذیه و برعکس کاهش آبدهی قنوات و چاه‌های بهره‌برداری و افت سطح آب. بیانگر افزایش تخلیه و کاهش تغذیه آبخوان در یک دوره مشخص است. معادله زیر بیان می‌شود: )۳-۱( ۷ - یر - وا - ور من و + 0+ ما + م۷ + ربا رن ۷): جریان زیرزمینی ورودی نفوذ از بارندگی بر سطح آبخوان ): تغذیه از طریق جریان‌های سطحی (: نفوذ از آب مصرفی آبیاری -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۴ 4۹ ر,رراهنمای نحوه ارتباط بیلان منابع آب کشور با نجارت آب مجازی : نفوذ از پساب صنایع ۷0): جریان زیرزمینی خروجی 7 تبخیر از آب زیرزمینی 00: زهکشی آبخوان توسط رودخانه - آب آبی. سبز و خاکستری" لازم به اشاره است که براساس روش کار ارائه شده در این دستورالعمل, منابع آب شامل چهار نوع «آب آبی»». «آب سبز»» «آب خاکستری» و «آب مجازی» است. یک تفاوت در خاستگاه آب مجازی می‌تواند ناشی از آب سبز و آبی باشد. چون دستیابی به آب آبی (آب زیرزمینی و سطحی) آسان است. به طور معمول راهکارهای زیادی نیز برای توسعه و کاربرد آن وجود دارد. برنامه‌ریزی در مورد آب سبز (رطوبت خاک" در منطقه اشباع نشده نیمرخ خاک) دشوار است. در این راهنما مقدار باران موثر که مورد استفاده گیاهان تحت کشت آبی و دیم قرار می‌گیرد. محاسبه و به عنوان آب سبز مصرفی گیاه در نظر گرفته شده است. به عبارت دیگر, آب سبز بخشی از رطوبت خاک است که تنها می‌تواند از راه ریشه گیاهان جذب شود. درحالی که گزینه‌های متفاوتی در رابطه با استفاده از آب آبی وجود دارد. استفاد از آب سبز با محدودیت‌هایی روبرو است اما این آب دارای کاربردهای متفاوتی است. برای مثال می‌توان با تغییر در الگوهای کشت محصولات یا تغییر کاربری اراضی. استفاده مناسب‌تری از آب سبز کرد. با کمک شاخص آبرانه در کشورء می‌توان بین آب آبی که برای برنامه‌ریزی منابع آبی کوتاه‌مدت و بلندمدت به‌کار می‌رود و آب سبز که شامل برنامه‌ریزی و مدیریت بلندمدت منابع آبی است. تفاوت قایل شد. با اطلاع از کل آب مصرفی می‌توان در رابطه با صادرات. واردات. دسترسی به منابع آب. سیاست‌های مدیریت منابع آب و چگونگی تامین مواد غذایی و جنبه‌های محیط‌زیستی» تصمیم‌گیری کرد. منابع آب خاکستری, همان منابع آب نامتعارف هستند. منابع آب نامتعارف شامل پساب. منابع آب آلوده و منابع آب شور هستند. منابع آب نامتعارف, هم قابل استفاده و هم غیرقابل استفاده هستند. به طور معمول, آن دسته از منابع آب نامتعارف که ذاتا نامتعارف هستند (یعنی به وسیله دخالت انسان, نامتعارف نشده‌اند- همانند سفره آب شور قابل استفاده هستند. ولی آن دسته از منابع آب نامتعارف که با دخالت عامل انسانی, نامتعارف شده‌اند (همانند پساب و با سفره آب شیرین که با بهره‌برداری بی‌رویه شور شده است) غیرقابل استفاده هستند؛ مگر این که پساب. تصفیه شود و به تبادل بین منابع آب. منابع آب خاکستری فقط دارای ورودی و خروجی و تبادل با منابع آب آبی (سطحی یا زیزرزمینی) هستند. پس, پساب تصفیه‌شده, آب آبی به حساب می‌آید. در این حالت. همانند آب آبی قابل استفاده است و از فهرست 07 60۳۵۷ 20 0۲66 ب06|ظ -| 6۵ 5۵۱ -2 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول - کلیات ۷۳/۹ ۵ آب خاکستری خارج شده است. به عبارتی در نتیجه تبدیل آب خاکستری به آب آبی, این فرآیند با صرف انرژی و هزینه انجام شده است و پساب تصفیه‌شده در جایگاه آب آبی. قابل استفاده شده است. همچنین,» برای آبخوانی که آب سفره آن در نتیجه بهره‌برداری بی‌رویه شور شده است چنانچه بهره‌برداری انجام شود و با آب آن, محصولات سازگار با شوری (همانند پسته) کشت شود.ء در حالت اخیر, آب نامتعارف, قابل استفاده شده است. ولی از بهره‌برداری بی‌رویه ادامه داردء آسیب بیش‌تری به آبخوان وارد می‌شود. منظور این است که ترجیحا نباید از آب نامتعارف که با دخالت انسانی نامتعارف شده و بهره‌برداری آن از دیدگاه محیط‌زیستی, نادرست است. استفاده نمود. توضیح بیش‌تر این که. اگر بهره‌برداری از منابع آب غیرمتعارف. آثار زیان‌بار محیط‌زیستی نداشته باشد. می‌توان از آن بهره‌برداری کرد و در جایگاه آب غیرقابل استفاده قرار نمی‌گیرد. ولی این که از منابع آب نامتعارف (همچون پساب شهر شیراز برای تولید سبزیجات)» استفاده نادرست می‌شود یک بهره‌برداری غیرقانونی و اشتباه هست و این استفاده نادرست. منابع آب نامتعارف را هرگز قابل استفاده نمی‌کند. همچنین اگر از آبخوانی که در اثر بهره‌برداری بی‌رویه شور (نامتعارف) شده است. برای تولید محصولات سازگار با شوری (همچون پسته در بخش شرقی دشت مرودشت) استفاده شود. بهره‌برداری بی‌رویه از آبخوان تشدید می‌شود» از این‌رو این رویکرد منابع آب نامتعارف را هرگز قابل استفاده نمی‌کند و این نوع بهره‌برداری, نادرست است. لیکن, در مواردی که یک آبخوان ذاتا شور هست. با رعایت فرونشست‌نکردن آبخوان, می‌توان از این منبع آب نامتعارف استفاده کرد. در حالت اخیرء بهره‌برداری از منابع آب نامتعارف. به درستی, حالت قابل استفاده را خواهد داشت. پس, منابع آبی که از آبخوان‌هایی که در نتیجه بهره‌برداری بی‌رویه برداشت شده‌اندء هرچند ذاتا نامتعارف نبوده‌اند ولی نامتعارف شده‌اند و جزو منابع آب خاکستری به حساب می‌آبند. هنگامی که از منابع آب خاکستری برای محصولات کشاورزی استفاده می‌شود. ورود آب از آب خاکستری به تولیدات بخش کشاورزی به حساب می‌آید. همین‌طور پساب‌هایی که آشکارا غیرقابل استفاده بوده ولی با تصفیه, قابل استفاده می‌شوند. چنانچه برای کاربری فضای سبز شهری و یا کاربری کشاورزی مورد استفاده قرارگیرند. به عنوان بخشی از منابع آب خاکستری دوباره در چرخه تولید قرار می‌گیرد و تبادل این منبع با مصارف آب آبی برای مصارف شهری و کشاورزی به حساب می‌آید. - آب مجازی" دارد. برای مثئال, اگر تولید یک تن گندم به طور معمول به ۳۰۰۰ تن آب نیاز داشته باشد. این به معنای مقدار آب واقعی است که در تولید یک تن گندم به کار رفته است و به آن آب مجازی گفته می‌شود. در چنین حالتی, از نظر محیط‌زیستی ۱- ۷:۳۵ ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ ۹ راهنمای نحوه ارتباط بیلان منابع آب کشور با نجارت آب مجازی ممکن است غیرمخرب‌تر باشد که یک تن گندم را از خارج وارد کنیم تا این که ۰ تن آب را در داخل کشور برای تولید آن مصرف کنیم |۱۲۴]. برای تولید گوشت ۵ تا ۱۰ برابر این مقدار آب نیاز است. همچنین آب مجازی در موصوع انرژی برق‌آبی نیز مطرح می‌شود و عبارت از آب واقعی مورد نیاز برای تولید یک واحد انرژی برق‌آبی است [۱۲۱]. پسوند مجازی در اصطلاح آب مجازی به مفهوم غیرواقعی‌بودن آب نیست بلکه به آن معناست که بخش عمده‌ی آبی که جهت تولید محصول نهایی مصرف شده. در محصول فیزیکی وجود ندارد 9 تنها مقدار اندکی از آب مصرفی در آن باقی مانده است؛ که مقادیر آب مصرفی مورد نیاز در فرایند تولید کالاها اعم از کالاهای تولید داخل یا کالاهای وارداتی مورد نظر باشد. به میزان آب مصرفی مورد نیاز که در فرآأیند تولید این کالاها به کار رفته است. آب مجازی گفته می‌شود. هرچند. آب مجازی نوعی آب «بیرونی» است و در ادبیات موضوع و در آغاز, مفهوم «واردات آب مجازی» مورد نظر بوده است. یعنی قاعدتا مفهوم آب مجازی زمانی به کار می‌رود که کالاهایی از مبادی ورودی و خروجی مرزهای کشور (محدوده جغرافیایی) عبور کنند و مقادیر آب مورد نیاز این کالاها (بر پایه نیاز آبی‌شان در داخل کشور) محاسبه شود. با کمک مفهوم آبرانه که در ادامه شرح داده می‌شود. ارتباط مناسب و منطقی بین منابع چهار گانه آب برقرار می‌شود. آبرانه خودش شامل دو بخش کلی آبرانه داخلی و خارجی است. از همین جا یادآوری می‌شود که مقادیر آب آبی و سبز یا خاکستری مربوط به کالاهای تولید داخل به عنوان آب مجازی کالاهای تولید داخل در محاسبه آبرانه در نظر گرفته می‌شود و مقادیر آب آبی و سبز مربوط به کالاهای وارداتی, به عنوان آب مجازی وارداتی در محاسبه آبرانه در نظر صادراتی در محاسبه آبرانه در نظر گرفته می‌شود. به همین خاطر است که گفته می‌شود آب مجازی, مقدار آب واقعصی مصرف‌شده در فرآیند تولید کالاها هست. پس به طور ساده, آب مجازی برای کالاهای وارداتی (برای مصرف داخلی با - تجارت آب مجازی توسط بعضی از کشورها و صادرات این گونه محصولات توسط دیگر کشورهاء همان تجارت آب مجازی بین ملت‌هاست. حدادین [۶۵] آب مجازی را نوعی «آب وارداتی (بیرونی)» تعریف کرده است. البته با مفهوم آبرانه. آب مصرفی برای کالاهای تولیدشده در داخل هم محاسبه می‌شود و به این ترتیب آب مجازی به آب مصرف‌شده برای تولید کالاهای داخل -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول - کلیات ۷۳/۹ ۷ کشور هم مربوط می‌شود. به این ترتیب دیدگاه «حدادین» بیش‌تر بر خاستگاه بحث آب مجازی ابرام دارد. برای آب مجازی از عبارت‌های جایگزین (به طور مثال آب مصرفی ویژه) استفاده می‌شود که می‌توان به مواردی چون «نیاز آبی معین یا شدت مصرف آبی یک محصول»[۶۶] یا «نیاز واحد آب» [۱۰۰] اشاره کرد. رنالت [۱۰۹] به جای «محتویات آب مجازی»» اصطلاح «ارزش آب مجازی» را به کاربرد. تجارت آب مجازی می‌تواند از دو دیدگاه جداگانه «تولید» یا «مصرف» بررسی شود [۶۷]. نخستین دیدگاه. مقدار آبی را که در فرآیند تولید هر کالا در مکان تولید آن کالا استفاده می‌شود. مبنای محاسبه قرار می‌دهد که به آن 6 :5 3۳۵۵۵110 گفته می‌شود. این دیدگاه ناظر بر مکان و زمان تولید و مقادیر آب محلی است که در فرآیند تولید کالا به کار برده شده است. دیدگاه مصرف. ناظر بر مکان مصرف کالاست که مبنای محاسبه را بر مقدار آب مورد نیاز برای تولید کالا در مکان مصرف قرار می‌دهد و به آن 50001110 5110 ۲0۳۵۲۳1۵ گفته می‌شود. این دیدگاه ناظر بر مکان 9 زمان تولید 9 مقدار آبی است که با واردات یک کالا به کشور. ذخیره می‌شود. یس دیدگاه دوم زمینه‌ساز ذخیره آب در داخل یک کشور از طریق واردات یک کالای تجاری به جای تولید داخلی آن است و بهتر می‌تواند آثار تجارت آب مجازی را بر بیلان آب کشور نشان دهد. در این دستورالعمل دیدگاه دوم مورد نظر است. آبرانه! تجارت آب مجازی ناظر بر خالص واردات آب مجازی به کشور است؛ به طوری که تجارت آب مجازی بیش‌تر با عنوان درستی از تخصیص واقعی ملت‌ها از منابع آب جهانی نیست. لازم است واردات خالص آب مجازی (تفاوت صادرات آب مجازی از واردات آب مجازی) به کل آب مورد استفاده در کشور افزوده شود. به این ترتیب می‌توان به شاخص جدیدی ترکیبی از کل آب مصرفی از منابع محلی و آنچه که خالص واردات آب مجازی گفته می‌شود. است و نشان‌دهنده کل نخستین بار هاکسترا و هانگ" مطرح کردند. از آن‌جا که با صادرات آب مجازی, از حجم آب مصرفی کشورها کاسته می‌شود و با واردات آب مجازی به حجم آب مصرفی آن کشور افزوده می‌شود. پس باید مقدار آبرانه (مجموع آب مورد استفاده کشور و خالص واردات آب مجازی) محاسبه شود. شاخصی آبرانه می‌تواند یک ابزار مهم برای نشان‌دادن آترات مصرف بر منابع آب باشد. یک مطالعه گسترده برای محاسبه مقادیر کل آب مصرفی توسط چاپاگاین و هاکسترا [۴۱] و [۴۲] انجام شده است. بر پایه نتایج نخستین آندازه گیری. کشورهای هلند. بلژیک. ژاپن. مکزیک و آمریکا با مقدار کل 1 ۷/۵1۵۳ -| 71 ۷/۵12۲ [۷:۳۵۵ -2 11 ۷/۵1۵۲ -3 (2002) ۲1۳۵ 2۵ ۲10051۲۵ -4 -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ ۹ راهنمای نحوه ارتباط بیلان منابع آب کشور با نجارت آب مجازی سرانه آبرانه به نسبت بالا (۲۰۰۰ مترمکعب در سال) و کشورهای چین. هند و اندونزی دارای مقدار کل سرانه آبرانه ۵۰۰ مفهوم آبرانه در سال ۲۰۰۲ توسط هاکسترا" مطرح شد. بر همین اساس. آبرانه کالاها برابر میزان آب شیرین مورد استفاده برای تولید محصول در کل زنجیره تولید کالاست. آبرانه کل برای یک محدوده جغرافیایی معین اندازه‌گیری عنوان رطوبت خاک) است. میزان مصرف از منابع آب آبی یا سبز برابر میزان آبی است که در مراحل تولید محصول به شکل‌های مختلف (تبخیر از سطح ریشه. تبخیر از سطح خاک و تعرق از سطح گیاه به دنبال عملیات نورساخت) از دست می‌رود. آبرانه خاکستری نیز اشاره به میزان «آب آلوده‌شده» دارد. برای مثال در صورتی که آب برگشتی ۲ به صورت آلوده‌شده (به دنبال مصرف کودهای شیمابی) به منابع آبی حوضه آبریز برگردد. آنگاه این آب برگشتی به عنوان آبرانه خاکستری محسوب می‌شود." ولی اگر این آب برگشتی, آلوده نشود و به حوضه آبریز برگردد. جزو آبرانه به حساب نمی آید. برای محاسبه هر کدام از آبرانه‌ها. لازم است همان رویه کلی مجموع میزان آب مصرفی کشور و واردات خالص آب مجازی در محاسبه در نظر گرفته شود. لازم به یادآوری است که برای هر گروه کالایی (تولید داخلی این که مقدار آبرانه کل بازتاب‌دهنده آبرانه داخلی و آبرانه خارجی است. همچنین, آبرانه مربوط به کالاهای وارداتی بر پایه دیدگاه «ناظر بر مکان مصرف کالا» یعنی معادل آب مورد نیاز کالاهای وارداتی چنانچه بنا می‌بود در کشور تولید شود. محاسبه شده است. به این ترتیب: * مقدار آبرانه کل (مترمکعب) - آبرانه داخلی (مقدار آب مصرفی از محل منابع آب داخلی برای تولید داخلی کالا) + آبرانه خارجی (مقدار آب مصرفی از محل منابع داخلی برای تولید کالاهای صادراتی - معادل مقدار آب مصرفی از محل منابع داخلی برای واردات کالا) * مقدار آبرانه کالاهای تولید داخلی (برای مصرف داخلی) - مقدار آب آبی مصرفی (از محل منابع آب داخلی) برای تولید کالا + مقدار آب سبز مصرفی (از محل منابع آب داخلی) برای تولید کالا + مقدار آب خاکستری ۹۵ - | ۷۶۷ 11۵1۳۱[ -2 ۳- برابر دیدگاه هاکستراء آب خاکستری برابر مقدار آب آبی است که برای از بین‌بردن اثر آلودگی به منبع آب آلوده شده. افزوده می‌شود. این دیدگاه در کمیته کارشناسی تدوین دستورالعمل حاضر. مورد بازنگری قرار گرفته و به شرح آرائه شده. اصلاح شد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول - کلیات ۷۳/۱/۹ ۹ * مقدار آبرانه کالاهای وارداتی - معادل مقدار آب آبی مصرفی (از محل منابع آب داخلی) برای در صورت تولید کالای وارداتی + معادل مقدار آب سبز مصرفی (از محل منابع آب داخلی) برای در صورت تولید کالای وارداتی + معادل مقدار آب خاکستری مصرفی (از محل منابع آب داخلی) برای در صورت تولید کالای وارداتی * مقدار آبرانه کالاهای تولید داخلی (برای صادرات) - مقدار آب آبی مصرفی (از محل منابع آب داخلی) برای تولید کالای صادراتی + مقدار آب سبز مصرفی (از محل منابع آب داخلی) برای تولید کالای صادراتی + مقدار آب خاکستری مصرفی (از محل منابع آب داخلی) برای تولید کالای صادراتی است. شکل (۲-۱)» شماتیک کلی از محاسبه محتوای آب مجازی در یک کشور را نشان می‌دهد. همان‌گونه که دیده می‌شود. مجموع ارقام دو ردیف اول از هر ستون و مجموع دو ستون اول از هر ردیف به رقم نهایی بودجه منتهی می‌شود. ۳ ابرانه خروجی آبرانه داخلی و و مجازی مرتبط با صادرات دوباره آب مجازی داخلی ۳ ۳ _ مجازی + ملی شکل ۳-۱- شماتیک کلی از محاسبه آب مجازی برای تعیین توازن آب مجازی در یک محدوده معین شکل (۴-۱) رابطه بین آبرانه مصرف ملی و آبرانه درون یک کشور در یک مثال ساده برای دو کشور تجاری را نشان -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ ۹ راهنمای نحوه ارتباط بیلان منابع آب کشور با نجارت آب مجازی رقم به دست آمده نشان‌دهنده آبرانه مصرف ملی خواهد بود. همان‌طور که دیده می‌شود. صادرات آب مجازی از یک عنوان مثال کشور یا حوضه‌ی رودخانه‌ای) از حاصل‌جمع آبرانه تولیدکننده و مصرف‌کننده به دست می‌آید. کشور 3 کشور ۸ واردات آب مجازی آبرانه درون کشور شکل ۴-۱- رابطه بین آبرانه مصرف ملی و آبرانه درون یک کشور در یک مثال ساده برای دو کشور تجاری می‌شود. در این صورت باید آبرانه مستقیم و غیرمستقیم را در نظر گرفت. شکل (۵-۱)» آبرانه مستقیم و غیرمستقیم در هر مرحله از زنجیره تولید محصولات دامی را نشان می‌دهند. آبرانه نه تنها شامل استفاده مستقیم از آب توسط مصرف کننده یا تولیدکننده می‌شود. بلکه شامل استفاده غیرمستقیم از آب نیز می‌شود. بنابراین آبرانه می‌تواند به عنوان مقادیر آب (آبی» سبز یا خاکستری) است که به طور مستقیم و در هر مرحله از تولید کالاء مصرف می‌شود. برای مشال در زنجیره‌ی تولید محصولات دامی. مقدار آبی که برای خوراک دام (علوفه) مصرف می‌شود و یا مقدار آبی که برای شرب و شستشوی دام استفاده می‌شود به عنوان آبرانه مستقیم در آن مرحله از زنجیره تولید منظور می‌شود. آبرانه غیرمستقیم بین هر مرحله از تولید کالا قرار می‌گیرد. یعنی مقدار آبی که برای تولید خوراک دام استفاده شده است. به عنوان آبرانه غیرمستقیم محسوب می‌شود. به همین خاطر باید دقت کرد که از دوباره‌شماری جلوگیری شود و در زنجیره تولید مواد گوشتی, آبرانه مربوط به تولیدات گیاهی (خوراک دام) که یکبار به عنوان آبرانه مستقیم محاسبه شده» دوباره به عنوان مقدار آبرانه تولیدات دامی محاسبه نشود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول - کلیات ۷۳۳/۹ )۳ شکل ۵-۱- آبرانه مستقیم و غیرمستقیم در هر مرحله از زنجیره تولید محصولات دامی از مرحله تولید تا مصرف نهایی نکته آخر در رابطه با مفهوم آبرانه این که. این شاخص, چند بعدی است و نشان‌دهنده حجم آب مصرف شده و با حجم آب آلوده شده است. شکل (۶-۱) نشان می‌دهد که بخش غیرمصرفی آب برداشتی (جریان برگشتی) که آلوده نشده است و از محدوده جغرافیایی مورد مطالعه خارج نشده است جزیی از آبرانه نیست. شکل (۶-۱) نشان می‌دهد که آبرانه یک تولید کننده یا مصرف کننده استفاده غیرمستقیم از آب استفاده مستقیم از آب را آب استفاده نشده ۱ / 1 ۱ اک ٍ آبرانه خاکستری ِ ٍ آبرانه خاکستری ِ ا ۹ | شکل ۶-۱- شماتیکی از اجزای آبرانه بر پایه دیدگاه هاکسترا بدین ترتیب. آبرانه چشم‌انداز گسترده‌تری در مورد مصرف‌کننده یا تولیدکننده مربوط به استفاده از سامانه‌های آب شبرین ارائه می‌کند به طوری که این اندازه گیری شامل حجمی از آب مصرف‌شده و9 آلوده‌شده است. پس., جنبه‌های مهم -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۲ 4۹ ر,رراهنمای نحوه ارتباط بیلان منابع آب کشور با نجارت آب مجازی ه قسمتی از آب آبی که آلوده نشده و به سامانه بر می‌گردد (آب برگشتی)» جز آب آبی استفاده شده (آبرانه آبی) * چنانچه آب برگشتی در همان محدوده جغرافیایی از دسترس خارج شود جزو آبرانه به حساب می‌آید. * چنانچه آب برگشتی. دست‌کم برای یک مدت زمان مشابه برای استفاده دوباره در همان حوضه آبریز از - سیاست بازدارنده یک سیاست بازدارنده, حاصل کار نخبگان سیاست‌گذاری است که به طور معمول به صورت چند سیاست هماهنگ با مجموعه‌ای از راه کارهاست مانند مدیریت تقاضای آب که مدیریت کمبود آب را در اشکال مختلف می‌طلبد [۱۲۲]. یک سیاست بازدارنده, شامل مجموعه‌ای از اقدامات منطقی است که توسط سیاست‌گذاران به کار برده می‌شود و سپس تبدیل آن اقدامات به یک سیاست‌گذاری شفاف و معین است که از طریق آن می‌توان با مشکلات ناشی از کم‌آبی یک کشور یا منطقه در سطوح مختلف رویارویی کرد. یک سیاست بازدارنده شامل منطق و برهان منحصر به فرد خود است که بر پایه خردپذیری سیاسی استوار است و با کمک‌گرفتن از اهرم‌های نرم‌افزاری, پیامدهای ناگوار مربوط به کم‌آبی را کاهش می‌دهد. به همین خاطر تجارت آب مجازی در یک بسته سیاستی بازدارنده قابل بررسی است. البته همچنان که پیش‌تر گفته شد. در این راهنما راهبردهای مربوط به به کارگرفتن تجارت آب مجازی ارائه نمی‌شود. در حالی‌ که سیاست بازدارنده در چهارچوب ارائه راهبردها قابل طرح است. ۲-۱- گام‌های تعیین رابطه بیلان منابع آب کشور با تجارت آب مجازی مراحل کلی مربوط به «تعین رابطه بیلان منابع آب کشور با تجارت آب مجازی» به شرح زیر هستند: گام ۱: شناسایی و تعیین منابع چهارگانه‌ی آب و نحوه‌ی پیوند آن‌ها گام ۳۲: تعیین مقادیر (محتویات) منابع چهارگانه‌ی آب (همراه با مثال‌ها و نمونه‌های محاسباتی آب صنعت در پیوست ۲ این ضابطه و فایل پشتیبان آن) گام ۳ تعیین شیوه‌ی کاربرد یافته‌های مربوط به پیوند مقادیر منابع چهار گانه آب در شکل (۷-۱) اجزای گام‌های بالا ارائه شده است. همان‌طور که در شکل (۷-۱) دیده می‌شود در آغاز لازم است انواع منابع آبی شناسایی شوند. به طور متعارف برای تعیین بیلان منابع آب در یک محدوده جغرافیایی معین. تنها می‌بایست اجزای منابع آب شامل آب سطحی و زیرزمینی را در چرخه منابع آب در نظر گرفت. به واقع, بیلان منابع آب. اساسا چرخه منابع آب آبی است و به انواع منابع آب دیگر کاری ندارد. البته مصارف از منابع آبی را در نظر می‌گیرد اما -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول - کلیات ۷۳۳/۹ ۳۳ آغاز می‌شود که لازم است آبرانه کالاها اعم از کالاهای وارداتی یا تولیدات داخلی را محاسبه کرده و در بیلان منظور نمی‌شود بلکه تنها میزان آب آبی برداشت‌شده برای مصارف مختلف محاسبه و تعیین می‌شود. به عبارتی در بیلان منابع آب. آبرانه محاسبه نمی‌شود و مصارف در بخش‌های شرب. صنعت و کشاورزی نیز براساس مبزان آب برداشت‌شده از بیلان منظور شود. برای این منظور لازم است مقدار آبرانه کالاها (تولید داخلی یا کالاهای وادراتی و صادراتی) محاسبه می‌شود. به محض تعیین آبرانه هر کالاء امکان ورود به گام بعدی برای پیوند انواع منابع آب فراهم می‌شود. در این گام کالا یا صادرات کالا و میزان مصارف شهری از منابع آب آبی تعیین می‌شود. به عبارتی هر چقدر از منابع آب آبی که می‌شود. با یک چرخه بسته روبرو نیستیم بلکه با فرآیندها و تبادلات بین منابع آب روبرو هستیم. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴ 4۹ راهنمای نحوه ارتباط بیلان منابع آب کشور با نجارت آب مجازی چچ[«_----<><_<<جججججشچحک___کککک»ک»ک»ک»ک»کککککههههههه-ضش--_-۷-_-_ض>»ض»«><جگ>»»ه><گ<گ<م<گحححححححح و و 33 | گام ۱: مهد شناسایی و تعیین نوع منابع چهارگانه آب (آبی. سبزء خاکستری و مجازی) و نحوه‌ی پیوند آن‌ها : لا ی ۷۱ منابع آب داخلی منابع آب خارجی و تبادللات منابع چهارگانه آب را دک گام ۲: مات : تعیین مقادیر (محتویات) منابع چهار گانه آب : ۱ ۰ ۰ دا *وو و و و رو - منابع آب آبی داخلی - آب آبی (ورودی یا خروجی از مرز) - آب مجازی (آبی. سبز و خاکستری) کالاهای کشاورزی و صنعتی تولید داخل برای مصرف داخل با - آب مجازی (آبی-سبز) کالاهای وارداتی صادرات | و ی و اه رک گام ۳: اد تعیین شیوه‌ی کاربرد یافته‌های مربوط به پیوند مقادیر منابع چهارگانه آب : ایا را ار یا ار یر را را را را را و را 0 0 لب ۱ شکل ۷-۱- گام‌های اصلی برای تعیین مقادیر منابع چهارگانه آب (پیوند بیلان منابع آب با تجارت آب مجازی) -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۲ 9 شناسایی و تعیین انواع منابع جهار گانه آب ( آبی» سبز» خاکستری با ( بو , محازی) و نحوه‌ی پیوند آن‌ها -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - شناسایی و تعیین انواع منابع چها رگانه آب (آبی, سبزء, خاکستری و مجازی) و نحوه‌ی پیوند آن‌ها ۱۳/۱/۹ ۳۷ پیش از آن» یادآوری برخی نکات کلی در رابطه با مبانی نظری و روش کار مهم است. منظور از کشور در مطالعات تجارت آب مجازی» یک کشور مستقل دارای مرزهای سیاسی مشخص و دارای حاکمیت به طور معمول, واحد مدیریت در برنامه‌ریزی‌های مدیریت منابع آب. حوضه‌های آبریز است. این دیدگاه در سیاست‌ها و شیوه‌های مدیریت منابع آب بین کشورها نیز به کار گرفته می‌شود. در این دستورالعمل, محدوده کشور اآیران که شامل تعدادی حوضه آبریز است. به عنوان محدوده جغرافیایی مشخص در نظر گرفته شده است. - مشکلی که همواره در مطالعات مربوط به مدیریت منابع آب وجود دارد. تداخل مرزهای سیاسی و مرزهای آب‌شناختی است. این مشکل در تبادلات آبی بین کشورها و پیامدهای مرزی مربوط به آن بیش‌تر است. اهمیت این موضوع برای سیاست‌گذاران راهبردی, بسیار زیاد است زیر موجب می‌شود یک تفاوت مفهومی بین کمیابی آب. در یک سطح محلی محدود و تلاش برای برطرف‌کردن مشکلات در سطح منطقه‌ای و جهانی به وجود آید. معنای این جمله آن است که ممکن است در سطح جهانی مازاد آب داشته باشیم» ولی در همان زمان. شخصی در سطح محلی به شدت دچار مشکل کمبود آب شود. اساس این تعریف. به مفهوم ایجاد امنیت آبی در سطح جهانی. ملی و منطقه‌ای و در نهایت فرد مربوط می‌شود. - مبنای برآورد میزان آب مصرفی برای کالاهای وارداتی را در دو وضعیت می‌توان در نظر گرفت: برآورد آب مصرف‌شده برای تولید کالاهای وارداتی در داخل کشور و برآورد آب مصرف‌شده برای تولید آن کالاها در خارج از کشور. در حالت دوم این نتیجه به دست می‌آید که با میزان کالای واردشده چه میزان آب برای تولید آن کالاها در کشور مبدا مصرف شده است. آن‌چه برای کشورهای کم آب مانند ایران مطرح است. میزان آبی است که در صورت واردنکردن کالا می‌باید برای تولید کالا مصرف کرد. پس در این مطالعه مبنای اصلی در برآورد آب مورد نیاز برای کالاهای وارداتی, همان آبی است که لازم می‌شد برای تولید کالاها از منابع آب داخلی مصرف کرد. برای یک کشور کم آب مانند ایران آن‌چه اهمیت دارد این است که اگر بخواهد در منابع آبی‌اش صرفه‌جوبی کند با تغییر در تجارت مواد خوارکی تا چه اندازه در تراز منابع آبی‌اش تغییر ایجاد خواهد شد. مبنای بر آورد نیاز آبی کالاهای وارداتی. میزان آب مورد نیاز تولیدات غذایی در داخل کشور است. به این ترتیب مشخص می‌شود که چنان‌چه دولت تصمیم بگیرد به عنوان مثال از تولید یک میلیون تن ذرت دانه‌ای چشم‌پوشی کند. چه میزان آب از ذخایر طبیعی‌اش صرفه‌جویی می‌کند. بنابراین این ادبیات که ۱- 116۳۵110 ۵[ ۷/۵167 1۵۹۵۳۵۵ ۱1۵128016131 )1۷/1۹۸( -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ ۹ راهنمای نحوه ارتباط بیلان منابع آب کشور با نجارت آب مجازی مبناء میزان آب مورد نیاز در فرآیند تولید کالاهای وارداتی, نیاز آبی در کشور صادرکننده کالا باشد. کاربرد عملی برای ایران ندارد. یعنی این‌که چه میزان آب در کشور مبدا برای تولید کالاهای وارداتی مصرف شده است تاثیری بر تراز آب کشور ایران ندارد. مگر این‌که مبنای اندازه گیری آب مصرف‌شده در فرآیند تولید. نیاز آبی در داخل کشور ایران باشد. پس هر چند عبارت واردات آب مجازی,» به کار می‌رود در عمل آن‌چه برای کشورهای کم‌آب. کاربرد پیدا می‌کند توجه به صرفه‌جویی در منابع آب به دنبال واردات کالاست. پس برای کشور ایران نمی‌توان گفت که واردات کالا برابر واردات آب از کشورهای مبدا است؛ بهتر است گفته شود واردات کالا برابر با صرفه‌جویی در مقدار مشخصی از منابع آب کشور است. بر همین اساس. در محاسبات مربوط به آب مصرفی کالاهای وارداتی و صادراتی, نیاز آبی این کالاها در کشور ایران مبنای محاسبات قرار می‌گیرد. دلیل این موضوع این است که در شرایط حاضرء ایران با برداشت از ذخیره ثابت آبخوان‌هایش اقدام به برداشت بیش از حد منابع آبی‌اش نموده و برای مثال اقدام به دو کشت پیاپی در یک سال زراعی می‌کند. پس قراردادن آب مصرف‌شده در کشور صادرکننده مواد غذایی فرقی به حال کشور ایران ندارد و مفید نیست. چرا که چالش اصلی کشور ایران کمبود آب است نه تجارت آب. از این رو کاربرد بحث تجارت آب مجازی برای کشور ایران این است که در صورت واردات کالا چه میزان از منابع آبی‌اش را ذخیره می‌کند و به دنبال صادرات کالاء چه میزان از منابع آبی کشور از دست می‌رود. چون ایران کشور کم آبی است و بهتر است همه چیز با این محوربت سنجش شود؛ هدف. مراقبت از کم آبی است نه رسیدن به تجارت آب. یعنی از دست‌دادن آب در شرایط صادرات و صرفه‌جویی در برداشت از منابع آب در شرایط واردات. مورد نظر است. چنین نگاهی به موضوع خیلی مهم است و به تحلیل جهت می‌دهد. نظرگاه ویژه برای کشور ایران در ارتباط با واردات کالاء صرفه‌جویی در مصرف آب است. نکته قابل بحث مربوط به موضوع اخیر این است که در محاسبات بیلان آب مجازی در سطح جهانی, استفاده از ارقام میانگین جهانی برای برآورد نیاز آبی گیاهان مناسب‌تر است اما در کشورهایی که واردات کالا اجتناب‌ناپذیر است و امکان تولید کالا در داخل کشور را ندارند. میزان آب مصرف‌شده در کشورهای صادر کننده مبنای مناسب‌تری است. چرا که این کشورها گزینه دیگری ندارند. آب مجازی در چهار سطح قابل بررسی است: جهانی, ملی. منطقه‌ای و محلی. در دستورالعمل حاضرء در سطح ملی» کشور ایران, در نظر گرفته شده است. البته در ادبیات تجارت آب مجازی به طور ویژه‌ای ابرام بر واردات کالاهای غذایی) بر بیلان منابع آب یک کشور ابرام دارد. تجارت آب مجازی در ارتباط با تولید کالاهای صنعتی. خدمات و کشاورزی قابل بررسی است و موضوع مهم. ار تباطدادن این موارد به یکدیگر است. آن‌چه بیش از سایر موارد برجسته است. ار تباط کالاها با بیلان -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- شناسابی و تعیین انواع منابع چهارگانه آب (آبی, سبزء خاکستری و مجازی) و نحوه‌ی پیوند آن‌ها ۰ ‎٩۷/۱/۰۹‏ ۳۹ ساز گارتر است. در عین حال در این دستورالعمل کوشش شده جنبه‌های کاربردی مفهوم تجارت آب مجازی در سه محدوده جغرافیایی نام برده تعیین شود تا چالش‌های محاسباتی و مطالعاتی آن به طور عملی شناسایی و در روش‌شناسی مطالعات تجارت آب مجازی در نظر گرفته شود. - در تمام محاسبات. منابع آب شیرین مورد بحث است نه منابع آب دریا. برای مثال در محاسبات مربوط به تولیدات - نکته پایانی مربوط به بومی‌سازی یافته‌های خارجی است که در چهارچوب ارائه‌شده کوشش لازم برای بومی‌سازی این یافته‌ها به عمل آمده است. افزون بر آن. شایسته است در مراحل تعیین ترکیب مواد غذایی و نیاز آبی محصولات. دقت لازم توسط کاربر به عمل آید و منطبق بر شرایط بومی» داده‌های اولیه را فراهم کند. - نکته دیگر این که در بیلان متعارف منابع آب (تعادل بین مصارف و منابع)» تنها منابع و مصارف مربوط به منابع آب سطحی و زیرزمینی در نظر گرفته می‌شود. از جهت یادآوری در پیوست ۰۱ نمونه‌ای از بیلان متعارف منابع آب برای محدوده‌های جغرافیایی معین (محدوده‌های مطالعاتی لار و میناب در استان‌های فارس و هرمزگان) ارائه شده است. ۲-۲- جزییات و روابط مربوط به شناسایی انواع منابع آب و نحوه‌ی پیوند آن‌ها - برای محاسبه بیلان آب در شرایط وجود تجارت آب مجازی, لازم است آب مجازی به عنوان منبعصی مستقل و جداگانه در نظر گرفته شود و مقادیر ورودی و خروجی به این منبع و تبادلات آن با سایر منابع را در محاسبات در نظر گرفت. در محاسبه بیلان آب در یک محدوده می‌بایست منابع آب موجود و فرأآیندهایی ر دلیل, مفاهیم و روابط زیر در محاسبه بیلان یک محدوده قابل طرح و بررسی هستند: شناسایی و برآورد کمی منابع آب موجود * برآورد تغییر حجم منابع آب موجود در بازه زمانی تعیین‌شده * شناسایی فرآیندهای تبادل‌کننده آب بین منابع موجود * برآورد کمی نرخ یا سرعت تبادل برای هر فرآیند -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ ۹ راهنمای نحوه ارتباط بیلان منابع آب کشور با تجارت آب مجازی ۳-۲- منابع آب موجود منابع آب موجود در یک محدوده از دید صرفا آب‌شناختی " منابعی هستند که آب در آن‌ها به صورت مایعء جامد و با گاز به صورت قابل حس یا اندازه‌ گیری با روش‌های فیزیکی وجود داشته باشد. این منابع شامل: - منابع آب زیرزمینی - منابع آب اتمسفری (جو) - رطوبت خاک هستند که به طور معمول به دلیل سخت‌بودن محاسبه آب موجود در جو. منابع آب موجود در جوٌّ را جزو منابع آب منطقه به حساب نمی‌آورند. آب آبی شامل آب‌های سطحی 9 ریررمینی موجود در محدوده مورد مطالعه 9 آب سبر شامل رطوبت خاک است که قابل استحصال نیست ولی می‌تواند توسط گیاهان استفاده شود و باعث ایجاد تولیدات گیاهی شود. آب‌های خاکستری نیز جزو منابع آبی هستند که در محدوده مورد مطالعه وجود دارد. این منابع, یا قابل استفاده و با غیرقابل استفاده هستند که می‌توانند شامل پساب. منابع آب شور و آب‌هایی که دارای آلودگی‌های مختلف هستند. در منطقه باشند. پس منابع آب موجود در هر محدوده‌ی جغرافیایی را می‌توان به صورت زیر نیز طبقه‌بندی کرد: - آب آبی - آب سبز برای در نظر گرفتن آب مجازی در بیلان آب محدوده‌ی مورد نظر آب مصرف‌شده برای ساخت 0 تولید کالاها یا آب مجازی به عنوان یک منبع آب در نظر گرفته می‌شود که به طور معمول از سه منبع دیگر به دست می‌آید. یعنی مقادیر آب آبی. آب سبز و آب خاکستری مصرفی برای یک کالا به منزله آب مجازی برای آن کالا در نظر گرفته می‌شود که البته در مفهوم کامل‌تر و جامع‌تر آن همان مقدار آبرانه برای هر کالا محاسبه می‌شود. در منبع آب مجازی, آب به صورت فیزیکی و یا خالص و قابل تشخیص و اندازه‌گیری مستقیم وجود ندارد. یا به عبارتی, کالاها یا موادی که برای ساخته‌شدن آن‌ها از آب استفاده‌شده با آب مصرف شده برای تولید آن کالاها به عنوان آب مجازی در نظر گرفته شده و حجم آب به‌کار رفته برای ساخته‌شدن آن به عنوان حجم آن منبع آب مجازی در نظر گرفته می‌شود. حجم منابع آب مجازی بر پایه‌ی دستورالعمل‌ها و جدول‌های موجود که مقدار محتویات آب مصرفی برای تولید واحد جرم هر کالا را ۱- ۲1۷۵۲۵] -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- شناسا ی نشان می‌دهد قابل می‌پاید به جدول در جدول (۱-۲) خاکستری و مجار انواع منابع چهارگانه آب (آبی, سبز. خاکستری و مجازی) و نحوه‌ی سس لا در آن تولید می‌شود نیز دارد. بنابراین برای واردکردن ی برای تولید کالا که برای خود آن منطقه به دست آمده دد ناه مربوط به نوع منابع آب ارائه شده‌اند. در این جدول دب یب با نشانگرهای [ا. 076 ات6 و ۷ نشان داده شده‌اند. دول ۱-۲- علایم کوتاه مربوط به نوع منابع آب (براساس مبانی ارائه زرگ اول نشان‌دهنده‌ی نوع منیعی است که آب می‌دهد و حرف بزرگ دوم نشان‌دهنده‌ی نوع پیوند آن‌ها ‎٩۷/۱۰/۰۹ حجم آب مجازی مو< ده می‌شود که منابع شده در بند ۲-۲) ۳ منبعی است که آب می‌گیرد. ۳۱ ود در محدوده -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۲ ۹ راهنمای نحوه ارتباط بیلان منابع آب کشور با نجارت آب مجازی چنان که در شکل (۱-۲) دیده می‌شود چهار منبع اصلی آب وجود دارد که به وسیله فرآیندهای مختلف که در قسمت‌های بعد توضیح داده خواهد شد. آب بین آن‌ها تبادل می‌شود. در این نگاره دیده می‌شود که به محض مطرح‌شدن تجارت آب مجازی, بیلان منابع آب فراتر از منابع آب آبی خواهد بود و سه منبع دیگر هم برای شناسایی تبادلات منابع آب در نظر گرفته می‌شوند. در بیلان متعارف منابع آب آبیء با یک چرخه‌ی منابع آب روبرو هستیم. در حالی که در اینجا بیش‌تر با تبادلات منابع آب بین چهار منبع روبرو هستیم به طوری که آب واقعی از منابع آب آبی و سبز به منابع آب مجازی انتقال می‌یابد. در شکل (۲-۲ که تکمیل‌شده شکل (۱-۲) است کاستی‌های این تبادلات برطرف خواهد شد به طوری که تبادلات دارای آغاز و پایان هستند و چرخه‌ی منابع آب بسته خواهد شد. حتی در همین وضعیت نیز اتکای اصلی به منابع آب آبی است و دیده می‌شود که سه منبع دیگر با آن در ارتباط هستند و به بسته‌شدن چرخه‌ی منابع آب کمک می‌کنند و امکان تبیین وضعیت منابع آب مجازی در بیلان منابع آب امکان‌پذیر می‌شود. )۳( (3۳) ها - اه 191 7 8 ۳ ۳ ولگ صادرات هه ۱۵۱۲۲ (۳: ۹) اس - واردات ۰ (1711) [ 6اه ۱1۱ بار 00۲8 1 +1711 ۱ از 11 ۳ هن خروج آب‌های مرزی +7۱ ۰ ( 0 آب‌های مرزی (1قا) شکل ۱-۲- بیلان منابع آب موجود به همراه منابع چهارگانه و فرآیندهای داخلی و خارجی در یک محدوده حغرافیایی معین براساس بافته‌های مطالعه (کادر سبز رنگ پیرامون. بیانگر یک محدوده جغرافیایی ملی -کشور ابران - هست.) -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- شناسابی و تعیین انواع منابع چهارگانه آب (آبی, سبزء خاکستری و مجازی) و نحوه‌ی پیوند آن‌ها ۰ ‎٩۷/۱/۰۹‏ ۳۳ - شناسایی و محاسبه‌ی تغییر حجم منابع آب موجود اگر حجم هر یک از منابع موجود در محدوده‌ی مورد مطالعه با ۷ نشان داده شود. می‌توان گفت در محدوده مورد مطالعه, برای محاسبه بیلان نیاز به داشتن حجم هر یک از منابع آب‌های آبی (سطحی و زیرزمینی) ( ۷: ۱ )» حجم آب سبز ( ورن۷)» حجم آب خاکستری ( پرن۷) و حجم آب مجازی (۷۷) خواهد بود. حجم کل آب موجود برابر با جمع حجم این منابع مطابق با رابطه (۱-۲) است: (۱-۲) + ین ۷ + مین۷ + ۷ ۷-۶ در محاسبه بیلان مهم‌تر از حجم کل مخزن, تغییرات حجم مخزن ( ۸۷) است. می‌توان محاسبه کرد که در یک بازه زمانی چه اندازه حجم مخزن تغییر کرده است؟ آیا از حجم مخزن مورد نظر کم شده ( ۸۷ منفی است) و یا به حجم آن افزوده شده ( ۸۷ مخزن مثبت) است؟ آیا در طول دوره زمانی از حجم منابع آب زیرزمینی و سطحی کم شده و یا در این دوره هم‌زمان با کاهش حجم منابع آب زیرزمینی و سطحی (,,۸۷-) به حجم منابع آب مجازی افزوده شده ( /۸۱+) است؟ پس برای یک منطقه. مجموع تغییرات اتفاق افتاده در منابع مختلف نشان‌دهنده این است که در دوره مورد نظر به طور خالص از منابع آب موجود منطقه کم شده و یا به آن افزوده شده است. مقدار تغییر در کل منابع آب موجود در منطقه از جمع جبری تغییرات منابع مختلف بر پایه رابطه (۲-۲) محاسبه می‌شود: (۲-۲) + ۸۷ + م۵۸ + ری ۵۸۷ - ۸۷ که در آن: تغییر حجم منبع آب مجازی ,۵ن۸۷: تغییر حجم منبع آب خاکستری ۸۷/۵: تغییر حجم منابع آب آبی (سطحی و زیرزمینی) و 1۷ تغییر حجم کل منابع آب موجود در منطقه در یک دوره زمانی خاص اگر براین که مقادیر تغییر در منابع موجود به نحوی باشد که ۸۷ افزایش یابد یعنی از خارج سامانه به حجم کل منابع منطقه افزوده شده است. در محاسبه بیلان. تغییر در حجم منابع از مقدار کل حجم منابع اهمیت بیش‌تری دارد به این دلیل که این حجم تغییر یافته منابع است که در تبادلات آبی و بیلان اثر دارند. - روش شناسایی فر آیندها شکل (۲-۲) به طور ساده نشان می‌دهد که منابع آب آبی و سبز برای تولید کالاهای کشاورزی و صنعتی مصرف می‌شوند. این تولیدات به طور عمده به مصرف داخلی می‌رسند و بخشی از آن نیز صادر می‌شود. بخش شهری و روستایی به واقع در پایان چرخه‌ی آب در شکل (۲-۲) قرار گرفته است. در بخش شهری و روستایی کالاهای خوراکی و صنعتی مصرف می‌شوند. منابع آب شهری و روستایی نیز که به طور مستقیم از آب سطحی یا زیرزمینی استحصال می‌شوند برای -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۶ ۹ راهنمای نحوه ارتباط بیلان منابع آب کشور با تنجارت آب مجازی شرب. شستشو, فضای سبز و خدمات مصرف می‌شود. همان‌طور که در شکل (۲-۲) نشان داده شده است بخشی از آب مصرفی که آلوده می‌شود به عنوان آب خاکستری (پساب شهری با روستایی) در چرخه آب در نظر گرفته می‌شود. به این ترتیب میزان آب شهری و روستایی همان آب استحصالی است که از آب آبی برداشت می‌شود و میزان پساب هم درصدی از آب شهری و روستایی است که آلوده شده است. کالاهای خوراکی برای تامین انرژی روزانه یا رشد جمعیت انسانی مصرف می‌شوند. بخشی از تولیدات خوراکی نیز در مراحل پس از تولید تا قبل از مصرف (انبارداری. حمل و نقل. بسته‌بندی) از بین می‌روند که به آن ضایعات در مرحله‌ی مصرف گفته می‌شود که در عمل منابع آب مصرف‌شده برای آن هدر رفته است اما جزو محاسبات مربوط به خروجی بخش کشاورزی و ورودی به بخش مصرف در نظر گرفته شده است. منابع آب خاکستری همان منابع آب آبی هستند که آلوده می‌شوند. گاهی این منابع موجب آلودگی منابع آب سطحی و زیرزمینی می‌شوند. فرآیندهای موجود در چرخه. آب را بین منابع تبادل می‌کنند و باعث انتقال یا تبدیل آب از یک منبع به منبع دیگری می‌شوند. فرآیندها را می‌توان به دو دسته تقسیم کرد: فرآیندهایی که آب را بین منابع داخل و خارج از محدوده مورد مطالعه. منتقل می‌کنند و دسته دوم فرآیندهایی که آب را در بین منابعی که صرفا در داخل محدوده فرآیندهایی که آب را از خارج از محدوده مورد مطالعه به داخل محدوده منتقل می‌کنند و به نام واردات (1 ,1100۳1) شناخته می‌شوند و فرآیندهایی که آب را از منابع داخل محدوده به خارج از آن منتقل می‌کنند به آن‌ها فرآیندهای صادراتی (2 ,1۳00۵۲1]) می‌گویند. همان‌طور که در شکل (۲-۲) نشان داده شده است. مهم‌ترین فرآیندهای صادراتی و وارداتی به منابع آب مجازی و منابع آب آبی (سطحی و زیرزمینی) مرتبط می‌شوند. در شکل (۲-۲) فرآیند میزان آب مجازی کالاهای واردانتی کشاورزی و صنعتی به ترتیب با ([11)۸811(۷1)1 و (11)1(۷:)11 و میزان آب مجازی کالاهای صادراتی کشاورزی و صنعتی به ترتیب (۲۱(۷۵)]1ع۳۷)۸ و (1۳)1(۷۵۳)1 انجام می‌شوند. همچنین. منابع آب آبی که به منابع آب سطحی کشور وارد می‌شوند با دا3ا1ا3ا و منابع آب آبی که به منابع آب زیرزمینی کشور وارد می‌شوند با ع[13[113 نشان داده می‌شوند. بارندگی (7]) و تبخیر (۳) نیز از جمله تبادلاتی هستند که آب را از محدوده جغرافیایی خارج و یا به آن داخل می‌کنند و جزو گروهی به حساب می‌آیند که باعث تبادل آب با خارج از محدوده جغرافیایی می‌شوند. فرآیند بارندگی ورودی به منابع آب آبی (سطحی و زیرزمینی)» سبز (رطوبت خاک) و خاکستری به ترتیب با نشانگرهای [۳13. ۳0۲۵ و 9 نشان داده شده‌اند. تبخیر یا تبادل آب به خارج از منابع آب آبی (سطحی و زیرزمینی)» سبز (رطوبت خاک) و خاکستری به ترتیب با نشانگرهای 1315 0۳۵8 و 09/1 نشان داده شده‌اند. به عنوان مشال, بارندگی مستقیم که برای کشت دیم و تولید گندم به کار گرفته شده. به عنوان واردات بارندگی به منابع آب سبز در نظر گرفته می‌شود ولی همان‌طور که در شکل (۲-۲) دیده می‌شود. برای منابع آب مجازی, بارش یا تبخیر بی‌معناست. بنابراین برای آن مقادیری در نظر گرفته نشده است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- شناسابی و تعیین انواع منابع چهارگانه آب (آبی, سبزء خاکستری و مجازی) و نحوه‌ی پیوند آن‌ها ۰ ‎٩۷/۱/۰۹‏ ۳۵ برخی فرآیندهاء آب را بین منابع داخل محدوده تبادل می‌کنند. مانند فرآیند انتقال آب از منابع سطحی به منابع آب سبز (131070) و خاکستری ((3107). یا فرآیند مربوط به تبادل منابع آب آبی (سطحی و زیرزمینی) به بخش‌های تولیدی کشاورزی و صنعتی (71+13110ع131۸). فرآیند 0۳0۸8۲۱ نیز منابع آب سبز برای تولید در بخش کشاورزی را نشان می‌دهد. فرآیندهایی که طی آن. منابع آب مصرف‌شده در تولید کالاها به منابع آب مجازی انتقال می‌یابند. شامل ۵ و ۸۵۲۱۷۵1۷۵ می‌شوند. ۸۵۲۱۷۵1۷۵ مربوط به منابع آب مصرف‌شده در بخش‌های کشاورزی و صنعتی می‌شوند که تولیدات این بخش‌ها برای مصرف در داخل کشور استفاده می‌شود. در حالی که ۸8۲۱۷۵۳1۷۷۵۷ مربوط به منابع آب مصرف‌شده در بخش‌های کشاورزی و صنعتی می‌شوند که تولیدات این بخش‌ها برای مصرف در خارج از کشور صادر می‌شود. به این ترتیب فر آیندهایی که آب را از منابع آب آبی و سبز به بخش‌های تولیدی انتقال می‌دهند. فرآیندهایی هستند که منابع آب واقعی (آبی یا سبز) را به بخش‌های تولیدی (کشاورزی و صنعتی) انتقال می‌دهند. ولی فر آیندهایی که آب را از بخش‌های تولیدی به منابع آب مجازی و پس از آن به بخش مصرف انتقال می‌دهند. با منابع آب مجازی سروکار دارند. پس منابع آب مجازی هم همان مقادیر آب واقعی هستند که در فرآیند تولید کالاهای کشاورزی و صنعتی مصرف شده‌اند. فهرست کامل تبادلات منابع آب که براساس شکل (۲-۲) استخراج شده‌اند.ء در جدول‌های (۲-۲) تا (۴-۲) ارائه شده‌اند. این تبادلات در واقع, نشان‌دهنده هرگونه رویداد در مقادیر منابع چهارگانه آب است که لازم است کاربران گرامی با این فهرست به طور کامل آشنا شوند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۶ ۹ راهنمای نحوه ارتباط بیلان منابع آب کشور با نجارت آب مجازی 99۹9۹ ۱ : تبخیر بارش )۳( (۳) ما ۹ و 115 ۳ صادرات ۱ با 11۳ 6 70۳ (۳) > ۷ مصرف ان ) ۷۴ صادرآت آب : ۵ ۳ از منابع از ی آب سبز (2۲۵)) اردات : - آب 10 ِ واردات بیروتی ِ (۳) 13:۷۱ 0 یهن( 8 ۷۵ ای ۸ ۷ ۱1 ۵ ۷ ۸۲ تولید یج 12۳ ٍ ادانن) ِ ِ از مهاب ۱ بارش بالات ۳ ۱۱ آب آبی (سطحی - ْ اون آب خاکستری (۲۱:)) فا زیرزمینی) (131) : ی )121 311 ۱ ۱ ۰ , ِ اقا اهنا 1117 [13113 اون ورن ها 11 1 شا 8 ۸13 7 ۰ 7 آب‌های مرزی یه ِ ِ ۷ ِ (0ا8) ۰ ۱ یر بارش ورودآب‌های : 1 مرزی (ف81) شکل ۲-۲- بیلان آب محدوده مورد مطالعه با در نظرگرفتن آب مجازی و آبرانه داخلی و خارجی براساس نظربه‌ی هاکسترا و چاپاگاین 110681۲۵) (2007 ,2-۱2028218 200 و بافته‌های مطالعه (کادر سبز رنگ پیرامون, بیانگر یک محدوده حغرافیابی ملی -کشور ابران- هست.) - ضریب تبدیل حجم آب در فرآیندهای صادراتی و وارداتی باید یاداور شد که در فرایندهای داخلی که آب را بین منابع داخلی انتقال می‌دهند همان حجم آبی که برای مثال از منبع [7] خارج می‌شود باعث تولید کالا یا آب مجازی می‌شود که معادل آبی آن برابر با همان حجم آبی است که از منبع در طی فرآیند رخ نداده است. ولی در واردات آب مجازی به صورت یک کالای خاص ممکن است آرزش حجم آب این کالای مجازی در کشور مبدا کم‌تر از کشور مقصد یا منطقه مورد مطالعه باشد. در کشور مبداء ارزش کم‌تر حجم آب مجازی با گذر از مرز کشور و ورود به منطقه مورد مطالعه به ارزش ابی بیش‌تری تبدیل شده است. بنابراین طی فرا یندهای -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - شناسایی و نعیین انواع منابع چها رگانه آب (آبی, سبز. خاکستری و مجازی) و نحوه‌ی پیوند آن‌ها ‎٩۷/۱/۰۹‏ ۳۷ صادرات و واردات آب مجازی با کالایی که در منطقه مبدا و مقصد دارای آرزش حجم آبی متفاوتی است. باید مشخص کرد که آیا دیدگاه مصرف مورد نظر است یا دیدگاه تولید؟ با توجه به توضیحات پیش گفته. چون دیدگاه تولید در اینجا مورد نظر است بنابراین در فر آیند ورود آب مجازی به صورت کالاها از یک کشور دیگر. به میزان ۷1 مترمکعب آب در مصارف آب کشور صرفه‌جوبی می‌شود که به این ترتیب مقدار حجم آب مجازی در ابران به دست می آید. آشکار است که برای فرآیند معکوس یعنی صدور کالاها به خارج از کشورء به میزان ۱۸ مترمکعب آب از منابع آب کشور از دست می‌رود. ۱-۳-۲ روابط محاسباتی مورد نیاز برای محاسبه‌ی پیوند (ارتباط) «تغییرات حجم منابع» و «فر آبندها» ۱-۱-۳-۲ رابطه بین تغییر کل منابع آب محدوده و فر آیندها فرآیندهایی که باعث ورود و خروج آب به محدوده مورد مطالعه می‌شوند شامل, فرآیندهای صادرات و واردات کالاها ۲۷7 ۸۷ 2۸ < برع[ + [[8 +1[ ۲۱-۱ ۰ ۶ - 112[ کر + 8 + اخا رح - :۲ رو + بها رح -صاآر۵ که در آن (۷ با است که در خصوص صادراآت 9 واردات کالا چون تنها با منابع آب آبی و سبر برای کالاهای )۳-۲( کشاورزی و منابع آب آبی برای کالاهای صنعتی روبرو هستیم. بنابراین مقدار 7۲۶ ,ا18<ز خواهد بود. ولی تبخیر و بارش مربوط به منابع آب آبی. سبز و خاکستری است که در آن 7۲۷ ,0۲۵ ,[1-ز است. رابطه (۳-۲) نشان می‌دهد که تغییر در حجم کل منابع در طول بازه‌ی زمانی در نظر گرفته‌شده‌ی (۸1) برابر است با مجموع دبی فرآیندهای ورودی شامل: واردات کالا یا ورودی به منابع آب مجازی ۰110 ورودی آب‌های سطحی و زیرزمینی مرزی به منابع آب آبی (1311) و بارندگی به منابع مختلف (۳1 ره)از جمله: بارندگی به منابع آب آبی (,م۳ رم)» بارندگی به منابع آب سبز (یرن۳ ر۵۸)و بارندگی به منابع آب خاکستری (بین ۲ ر۵) منهای مجموع دبی فرآیندهای خروجی شامل: صادرات کالا یا خروجی از منابع آب مجازی (1)» خروجی آب‌های سطحی و زیرزمینی از مرز کشور (13107)و تبخیر از منابع مختلف (۳۱] ر۵) از جمله: تبخیر از منابع آب آبی (رورت] ر۵)» تبخیر از منابع آب سبز (یرن‌ت ر۵)و تبخیر از منابع آب خاکستری (بین؟] رِ2). ۲-۱-۳-۲ رابطه‌ی بین تغییر حجم هر یک از منابع و فرآیندها ۸۷ ۸ برای محاسبه بیلان یا تغییر حجم در هر یک از منابع داخلی (*--)مانند منبع آب سطحی و زیرزمینی, منبع آب مجازی و غیره, فرآیندهای صادراتی و وارداتی و فرآیندهای داخلی هر دی نقش دارند. برای منبع اام رابطه بیلان با تغیرات حجم مربوطه در بازه‌ی زمانی خاص به صورت رابطه (۴-۲) محاسبه می‌شود: -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ 4۹ راهنمای نحوه ارتباط بیلان منابع آب کشور با نجارت آب مجازی (۴-۲) 1 - [۳ + 8 - باق + 1301-5201 + زار۵ - از #۵ که در آن: ز: اندیس منبع مورد نظر ز: اندیس همه منبع‌ها به جز منبع مورد نظر از ر۵ : مجموع دبی ورودی از طریق فرآیند تبادل‌کننده همه منابع ز به منبع مورد نظر | زا ر۵ : مجموع دبی خروجی از منبع [ به سایر منابع ز دبی واردات به منبع | [۳: دبی خروجی از طریق صادرات از منبع | [۳: بارندگی ورودی به منبع [ و ۳-۱-۳-۲ - رابطه بیلان منابع آب با آبرانه آبرانه پا مصرف آب در یک کشور می‌تواند براساس رابطه (۵-۲) به دو مولفه آبرانه داخلی" (1۳۳) و آبرانه خارجی " (1: ۳۳) تقسیم شود: ۱۷۷/۳۲۳ - 1۳۳ + 0 )۵-۲( بر پایه تعریف ارائه‌شده توسط هاکسترا و چاپاگاین " آبرانه داخلی می‌تواند به صورت رابطه (۶-۲) تعریف شود: (۶-۲) رین ۷۷۷ - 31۷/1 - :/۷ که در این رابطه ۱۷۷۷17 آب مصرف‌شده از منابع داخلی برای تولید آب مجازی مصرفی است که می‌توان آن را با رابطه (۷-۲) بیان کرد: (۷-۲) از ر2 - ۲۷/7 که در آن: ۷[ فرآیندهایی هستند که آب را از کلیه منابع داخلی به منبع آب مجازی وارد می‌کنند. بر ۷۷۷۳ : صادرات آب مجازی تولیدشده از منابع داخلی است که می‌توان آن را به صورت رابطه‌ی (۸-۲) نشان داد: (۸-۲) ۳2۷۳ > پررون ۱۷۷۹/۳ که در آن: 1 ]۱-116۳۵ 1 2-1۵۲۵ 7 ,۲۵0۵۵0 2۳۵ 3-110061۳۵ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- شناسابی و تعیین انواع منابع چهارگانه آب (آبی, سبز. خاکستری و مجازی) و نحوه‌ی پیوند آن‌ها ۰ ‎٩۷/۱/۰۹‏ ۳۹ 52۷۶ : صادرات آب مجازی حاصل از تولیدات داخلی یا صادرات در ارتباط با آبرانه داخلی است که در شکل (۳-۲) نشان داده شده است. همچنین آبرانه خارجی در همین مرجع به صورت رابطه (۹-۲) محاسبه می‌شود: )٩-۳۲(‏ و۰ ۷۷۷/۹ - ]۷۷۷ ۷ که در آن: ۷ - ]۹/۷۷ نز42۷[ < ۷۷۷1/۵0 1520۷ صادرات آب مجازی در رابطه با آبرانه خارجی است. در شکل (۲-۲) که آب مجازی با دیدگاه هاکسترا و چاپاگاین در الگوی بیلان کلی آب محدوده جغرافیایی معین جا داده شده است. مقادیر فرآیند تبادل آب از منبع آب مجازی به آب مصرفی (۷۷) در دو قسمت فرآیند مرتبط با آبرانه داخلی, م:,,۷۷ و مرتبط با آبرانه خارجی» ۷۵:۳ در نظر گرفته شده است. باید یادآور شد که تنها مشکل موجود در الگوی ارائه‌شده در شکل (۵-۱) این است که تخمین حجم کل هر یک از منابع به آسانی ممکن نیست. برای حل این مشکل می‌توان این‌گونه عمل کرد که تغییر حجم مخزن در دوره مورد نظر را به عنوان حجم منبع در نظر گرفت. برای مثال تغییر حجم کل گندم انبارشده در منطقه مورد مطالعه در دوره زمانی مورد نظر را به عنوان حجم کل آب مجازی معادل گندم در نظر گرفت. تنها در مواردی می‌توان بدون احتساب حجم برای منبع, آب مجازی را محاسبه نمود که برای محاسبه بیلان دوره زمانی‌ای در نظر گرفته شود که تغییرات کل حجم آب مجازی در آن دورهء تقریبا صفر باشد. اگر تنها آب مجازی مورد نظر باشد. باید مقادیر دقیق ورودی آب به منبع مجازی یا نرخ تولید آب مجازی از منابع مختلف داخلی, نرخ مصرف داخلی آب مجازی, نرخ صادرات و واردات آب مجازی و نرخ ورودی بارندگی به آب مجازی را تعیین کرد و برای تعیین بیلان آب کل منطقه. مقادیر بارندگی و تبخیر به کل منابع و صادرات و واردات آب به صورت مجازی یا آب سطحی و زیرزمینی در نظر گرفته شود. - پیوند تجارت آب مجازی با بیلان منابع آب (برای شرایطی که آب مجازی به عنوان یک منبع در نظر گرفته نمی‌شود.) در برخی مطالعات خارجی, آب مجازی در بیلان به عنوان منبعی با حجم مشخص در نظر گرفته نشده و سه مسیر برای مصرف منابع داخلی در نظر گرفته می‌شود. این سه مسیر به صورت زیر بیان می‌شود: - مسیر ۱: مصرف آب از منابع داخلی برای مصرف کالا در داخل کشور - مسیر ۲: مصرف آب از منابع داخلی برای صادرات کالا به خارج از کشور - مسیر ۲: صرفه‌جویی در مصرف منابع آب داخل از طریق واردات کالا اختلاف این دیدگاه با دیدگاه مطرح شده در شکل (۲-۲) در این است که اولا برای آب مجازی, حجم یا منبعی مشخص نشده است و ثانیا مسیرهای خاص و پیوسته‌ای متصل به هم در نظر گرفته شده که در طول آن ذخیره آب در منبع خاصی -------- صفحهٔ بعد -------- ۴۳۰ ۹ راهنمای نحوه ارتباط بیلان منابع آب کشور با تجارت آب مجازی دیده نشده است. به عنوان مثال در مسیر ۱ء مصرف آب از منبع داخلی برای تامین مصارف کالای داخلی است. باید یادآور شد که در این روش مورد مشترک در سه مسیر این است که منابع آب داخلی برای تولید کالا مصرف شده است و تفاوت این سه مسیر آن است که کالای تولید شده یا به مصرف داخل می‌رسد (مسیر ۱) یا صادر می‌شود (مسیر ۲) و یا با واردات آب مجازی, در مصرف آب داخلی صرفه‌جویی شده و در نهایت به مصرف داخل می‌رسد (مسیر ۲). در این دیدگاه گرچه داخلی غیر از تولید کالا و آب مجازی و مصرف در داخل صادر هم بشود و مسیر ۱( در ۲ ترکیب شود. از طرفی در واقعیت ممکن است کل آب مجازی تولید شده در بازه زمانی مورد نظر به مصرف داخل نرسد و به آب استفاده‌شده تبدیل نشود و در جایی انبار شود. بنابراین برای آب مجازی موجود در واقع باید حجم مخزن و یا منبعی در نظر گرفته شود. - چهار مرحله در ارزیابی آبرانه یک ارزیابی کامل آبرانه شامل چهار مرحله جداگانه به شرح زیر است (شکل ۳-۲): * تعیین هدف‌ها و دامنه ۹ محاسبه آبرانه * ارزیابی پایداری آبرانه * ارزیابی راهبردها و سیاست‌های تدوین‌شده در آغاز. برای تعیین آبرانه باید هدف‌های مورد مطالعه در منطقه مورد نظر به صورت روشن مشخص شوند. محاسبه خارجی و یا به شناخت پایداری منابع آب در مناطقی که واردات محصولات از آن جا شدید است. باشند. در مرحله محاسبه آبرانه. داده‌های مورد نیاز جمع‌آوری‌شده و محاسبات انجام می‌شوند. دامنه و سطح جزییات محاسبات به تصمیمات گرفته‌شده در مرحله پیش بستگی دارد. پس از آن. مرحله ارزیابی پایداری آبرانه است که در آن. آبرانه از دیدگاه محیط‌زیستی و همچنین دیدگاه اجتماعی و اقتصادی محاسبه می‌شود. در مرحله نهایی, راهبردها و سیاست‌های ۱ تعیین اهداف و دامنه محاسبه آپرانه ... . ارزیابی پایداری آبرانه .. ارزیابی راهبردها و ۱ سباست های تدوین شده ۱ شکل ۳-۲- چهار مرحله در ارزیابی آبرانه شکل (۴-۲) مثالی از بلوک ساختاری اصلی روند آبرانه با در نظر گرفتن تمامی آبرانه‌های دیگر را نشان می‌دهد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - شناسایی و نع مثال کشور پا < ۴-۲- فهرست (۱ را به طور کامل مطالعه یادشده در جدول‌های کوتاه ([3] )۷۱ (111)۸211 ین انواع منابع چها رگانه آب (آبی, سبزء, خاکستری و مجازی) و نحوه‌ی پیوند آن‌ها ۱۳/۱/۹ ۴۱ جغرافیایی (به عنوان ۱ , آبرانه گروهی از مصرف‌کننده‌ها (به عنوان آبرانه گروهی از تولیدکننده‌ها (به وزه‌ی رودخانه‌ای) مثال یک کشور. استان, شهر) عنوان مثال یک بخش) ۳ ل ۳ آبرانه یک مصرف‌کننده آبرانه یک تولیدکننده (به عنوان مثال 3 د 3 دک 5 نک پ( 5 ای با 2 اد 7 2 11 1 ژ ات 1 ْ آبرانه‌های تولیدی و ون م << یچ روند آبرانه‌ها کل ۴-۲- مثالی از بلوک ساختاری اصلی روند آبرانه با در نظرگرفتن تمامی آبرانه‌های دیگر کرده و از آن اطلاع کافی داشته باشند. در بخش سوم گزارش, نحوه تعیین مقادیر انواع منابع آب (۲-۲) تا (۴-۲) ارائه شده است. همان گونه که در جدول (۲-۲) دیده می‌شود. منابع آب خارجی | نشان‌دهنده‌ی واردات کالاهای کشاورزی است. علامت کوتاه ([11)1(۷1)1 نشان‌دهنده واردات -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۲ ۹ راهنمای نحوه ارتباط بیلان منابع آب کشور با نجارت آب مجازی - ۳۹۷۹ کالاهای صنعتی است. رواناب سطحی از بارش با 5[ نشان داده شده است. 7160۲]عا7] نشان‌دهنده مقدار منابع آب زیرزمینی است که از مرزهای کشور خارج می‌شود. در جدول ۰۲-۲ حرف بزرگ اول نشان‌دهنده‌ی نوع منبعی است که «آب می‌دهد» و حرف بزرگ دوم نشان‌دهنده‌ی نوع منبعی است که «آب می‌گیرد». بنابراین در مواردی که منابع آب از کشور خارج می‌شود. علامت منفی وجود نخواهد داشت و هر گونه تبادل منابع آب دارای مقادیر فیزیکی مشخص برحسب مترمکعب آب هست. آشکار هست که در تهیه بیلان منابع آب با در نظرگرفتن تجارت آب مجازی, هرگونه تبادل مقادیر نشانگر 215]710۲] نمایش داده می‌شود. جدول ۲-۲- انواع منابع آب بیرونی (براساس مبانی ارائه‌شده در بند ۲-۲) نشانه کوتاه فرآیند (0/0) 1۷۵ هی ۳07 (صادرآتی ) ب سبز کالای صادراز 5 - 5 ی 0 آب آبی صادراتی از وا موزهای کشور سس برخی مقادیر یادشده در جدول (۲-۲)» در جدول (۲-۲) نیز آمده است. د[ا311] نشان‌دهنده‌ی ورود آب آبی از مرز خشکی کشور به منابع آاب سطحی داخلی است. به طریق مشابه. 5]7107|] خروج آب آبی از مرز خشکی کشور از منابع -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل دوم - ش لس منابع آب ابی (سطحی) ابی (زیرزمینی) سبر اسایی و تعیین انواع مناب 33333333333333 جدول نوع منبع ورودی منابع آب سطحی خروجی منابع آب سطحی ورودی منابع آب خروجی منابع آب خروجی منابع آب سبز ع چها رگانه آب (آبی, سبزء, خاکستری و مجازی) و نحوه‌ی پیوند آن‌ها ۱/۹ ۳-۲- انواع منابع آب داخلی (براساس مبانی ارائه‌شده در بند ۲-۲) فرآیند رواناب سطحی از بارش تغذیه منابع آب سطحی از آب آبی وارداتی زهکش از آب زیرزمینی آب برگشتی از مصارف (استفاده دوباره از آب مصرفی) تغذیه منابع آب سطحی از تخلیه چشمه‌ها ورودی از منابع آب خاکستری به منابع آب سطحی انتقال آب سطحی داخلی به کویر و دریا تبخیر از منابع آب سطحی داخلی خروج آب آبی از مرز خشکی کشور از منابع آب سطحی داخلی برداشت از منابع آب سطحی برای تولیدات کشاورزی (زراعی -باغی شرب و سرویس بهداشتی دام بزیان) به منظور مصرف داخلی برداشت از منابع آب سطحی به منظور صادرات کالاهای کشاورزی برداشت از منابع آب سطحی برای تولیدات صنعتی به منظور مصرف داخلی برداشت از منابع آب سطحی به منظور صادرات کالاهای صنعتی تغذیه منابع آبی زیرزمینی از منابع آب آبی سطحی داخلی مصرف شرب روستایی و شهری خروجی 0 منابع آب سطحی به سابع آب خاکستری تغذیه منابع | ب زیرزمینی ز آب ی واردانی تغذیه منابع آب زیرزمینی از آب سطحی داخلی اب برگشتی از مصارف زیرزمینی (استفاده دوباره از آب مصرفی) برداشت از ذخیره ثابت آبخوان‌ها ورودی از منابع آب خاکستری به منابع آب زیرزمینی خروج آب آبی از مرز کشور از منابع آب زیرزمینی داخلی برداشت از منابع آب زیرزمینی به منظور صادرات کالاهای کشاورزی برداشت از منابع آب زیرزمینی برای تولیدات صنعتی به منظور مصرف داخلی تغذیه منابع آب سطحی از تخلیه چشمه‌ها مصرف شرب روستایی و شهری خروجی از منابع آب زیرزمینی به منابع آب خاکستری بارش بر سطح کویر و کوه. جنگل. مرتع و دشت‌ها ورودی به منابع آب سبز از منابع آب آبی مصرف از منابع آب سبز داخلی برای تولیدات کشاورزی (زراعت-باغداری-جنگل و مرتع) برای مصرف داخل مصرف از منابع آب سبز داخلی برای تولیدات کشاورزی به منظور صادرات کشاورزی ۹۷/۱ ۳۳ یی -------- صفحهٔ بعد -------- ۴۴ نوع مذ ۱ ورو ۵ / کشاورزی) با علام هم نشان‌دهنده ور کشاورزی (دام. آبزیان. حنگا ۵ ۰ اب مرتع) چیدمان جدول ادامه‌ی حدول ۲ دی به منابع آب جی از منابع آب عنوان منابع مربوط با ت کوتاه ۷)۸811(6 ودی به بخش مصرف جدول ۱-۴-۲ ورودی به بخش صنعت حخروجی از 9 س نعت ورودی به بحشضش مصرف خروجی بخش مصرف های بالا برای پیوند | ۹ راراهنمای نحوه ارتباط بیلان منابع آب کش -۳۰- انواع منابع آب داخلی (براساس مبانی ارائه‌شده در بند ۲-۲) فرایت آب برگشتی آلوده شده کشاورزی فاضلاب (پساب) صنعتی فاضلاب (پساب) شهری و روستایی فاضلاب (پساب) کالاهای صنعتی صادراتی ورودی از منابع آب خاکستری به منابع آب سطحی ورودی از منابع آب خاکستری به منابع آب زیرزمینی مصرف منابع آب را نشان می‌دهد. توجه شود که مصرف موا نشان داده شده است که هم نشان‌دهنده خروجی منابع آب از نواع مصرف از منابع آب (براساس مبانی ارائه‌شده در بند ۲-۲) فرآیند برداشت از منابع آب آبی سطحی داخلی برای تولیدات کشاورزی برداشت از منابع آب آبی زیرزمینی داخلی برای تولیدات کشاورزی مصرف از منابع آب سبز داخلی برای تولیدات کشاورزی (زراعت. باغداری, جنگل و مرتع) آب مجازی ناشی از تولید کالای کشاورزی (معادل مجموع برداشت از آب ابی و سبز داخلی برای تولیدات زراعی, باغی و جنگل و مرتع منهای صادرات کالاهای کشاورزی) آب مجازی ناشی از تولبد کالاهای صادراتی کشاورزی آب خاکستری (آب برگشتی آلوده‌شده) ناشی از آبیاری در بخش کشاورزی برداشت از منابع آب سطحی برای تولیدات صنعتی به منظور مصرف داخلی برداشت از منابع آب زیرزمینی برای تولیدات صنعتی به منظور مصرف داخلی آب مجازی ناشی از تولید کالای صنعتی (معادل مجموع برداشت از آب آبی داخلی برای تولیدات صنعتی منهای صادرات کالاهای صنعتی) آب مجازی اشی از تولید کالاهای صادراتی صنعتی آب خاکستری (آب برگشتی آلوده‌شده) ناشی از فعالیت واحدهای صنعتی مصرف کالای کشاورزی (معادل مجموع برداشت از آب آبی و سبز داخلی برای تولیدات کشاورزی منهای صادرات) مصرف کالای صنعتی (معادل مجموع برداشت از آب آبی داخلی برای تولیدات صنعتی منهای صادرات صنعتی) مصرف از محل کالاهای وارداتی (معادل آب کالاهای وارداتی کشاورزی و مصرف شرب روستایی و شهری فاضلاب (پساب) شهری و روستایی نواع منابع چهارگانه آب به صورت جدول (۵-۲) خواهد بود. ور با تجارت آب مجازی نشانه کوتاه فرآیند بدان) ۸7 11۱۷ ۷۷ات 10۷ کاقاوی واتاونی د غذایی (از بخش بخش کشاورزی و نشانه کوتاه فرآیند (۳ع 315۸ (۵7 ۲۱8۸ 02۸87 دهاوش ۸ ( ۸ 151 [ و21 111۷۵ 1/2 110 ۷/۵)۸۵۲(۳ ۷۵)1(۴ ۷:)۸۵۲(۱1( وا +داا ۷ات ا -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - شناسایی و نعیین انواع منابع چها رگانه آب (آبی, سبزء, خاکستری و مجازی) و نحوه‌ی پیوند آن‌ها ‎٩۷/۱/۰۹‏ ۵ جدول ۵-۲- نحوه چیدمان تبادلات منابع چهارگانه آب (آبی. سبز, خاکستری و مجازی) در چهارچوب «نحوه ارتباط بیلان منابع آب با تجارت آب مجازی» در محدوده جغرافیابی کشور ابران الف- منابع آب خارجی (صادراتی) شانها ‏ ی شارزززز سیر ۵810 1(۷ع 3۸ انا صادرات کالاهای کشاورزی (تولید داخل) ([۹ )۵۲ ۳)1(۷] صادرات کالاهای صنعتی (تولید داخل) (1 )۲۷۷/۵۲ صادرات دوباره کالاهای وارداتی + (۵۳)01۵ ۷ (۸۵۲1) ۷ صادرات کالاهای کشاورزی (تولید داخل) (۷۵۲))0۲۵(] )۲۳۷ صادرات کالاهای صنعتی (تولید داخل) |75 خروج آب آبی از مرر خشکی کشور از منابع آب سطحی داخلی 3 خروج آب آبی از مرز خشکی کشور از منابع آب زیرزمینی داخلی * برداشت از منابع آب سطحی برای تولیدات ۱ کشاورزی (زراعی» باغی. شرب و سرویس سبز داخلی برای تولیدات بهداشتی دام و آبزیان) به منظور مصرف کشاورزی منهای صادرات) داخلی 0 صادرات کالای کشاورزی : برداشت از منابع آب زیرزمینی (زراعی. باغی. شرب و سرویس بهداشتی دام و آبزیان) برای ۸۲09۷ تولیدات کشاورزی به منظور مصرف داخلی آلوده شده) *#د مصرف از منابع آب سبز داخلی برای تولیدات کشاورزی (زراعت. باغداری. جنگل و مرتع) جمع -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۶ ب‌ِ خروجی از ر ی ۰ ۰.۰ | فان سیی مقا ‏ ضح تولید کالای کشاورزی (معادل ۳ مجموعغ برداشت از آب آبی ۵ و سبر ای برای از تولیدات زراعی. بای ۶ 0 اب خاکستری (آب برگشتی آلوده شده) ص صنعی تا جمع ِ» ۱ ۱ جممع از منابع آب سطحی داخلی َ برداشت از منابع آب سطحی بر تولیدات کشاورزی (زراعی-باعو شرب و سرویس بهداشتی دام ابزیان) به منظور مصرف داخل منظور صادرات کالاهای کشاور ۷ _راهنمای نحوه ارتباط بیلان منابع آب کشور با نجارت آب مجازی ورودی به بخش صنعت شرح برای تولیدات صنعتی برداشت از منابع آب آبی زیرزمینی داخلی ۸ برای تولیدات صنعتی : سس جمع لا ورودی به بخش مصرف مصرف کالای کشاورزی (معادل مجموع برداشت از آب آبی و سبز داخلی برای تولیدات کشاورزی منهای صادرات) مصرف کالای صنعتی (معادل مجموع برداشت از آب ابی داخلی برای تولیدات صنعتی منهای صادرات صنعتی) ۷/)۸۵۲1(۳ ۷/۵)1(6 مصرف از محل کالاهای وارداتی (معادل آب کالاهای وارداتی ۳ کشاورزی ۵۹ و صنعتی) مصرف شرب روستایی و شهری سب ها دا ورودی منابع آب سطحی 31۱ [5 5ا3ا5| 7 آب برگشتی از مصارف (استفاده دوباره از آب مصرفی) دای 3 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - شناه و (1 )715۳۳ 8 [3اد 71 16 ا3اع اج ([۸۵۲) 8۳ اج (8)1 3۱ 5ا3اع |73 0 و ج- منابع آب سطحی شرح منظور صادرات کالاهای صنعتی تغذیه منابع آبی زیرزمینی از منابع مصرف شرب روستایی و شهری خروجی از منابع آب سطحی به جمع خروج آب آبی از مرز کشور از منابع آاب زیرزمینی داخلی برداشت از منابع آب زیرزمینی برای تولیدات کشاورزی به منظور مصرف داخلی برداشت از منابع آب زیرزمینی به منظور صادرات کالاهای کشاورزی برداشت از منابع آب زیرزمینی برای تولیدات صنعتی به منظور مصرف داخلی برداشت از منابع آب زیرزمینی به منظور صادرات کالاهای صنعتی تغذیه منابع آب سطحی از تخلیه خروجی از منابع آب زیرزمینی به منابع آب خاکستری و مجازی) و نحوه‌ی پیوند آن‌۸ه 33333333333 خلی ورودی منا شرح ورودی از منابع آب خاکستری جمع ورودی مناب تغذیه منابع آب زیرزمینی از تغذیه منابع آب زیرزمینی از اب ابی وارداتی تغذیه منابع آب زیرزمینی از آب سطحی داخلی زیرزمینی و سطحی (استفاده دوباره از آب مصرفی) برداشت از ذخیره ثابت ورودی از منابع آب خاکستری به منابع آب زیرزمینی ۳۷ ۳0۳0۳ 2 داقابوون) ۰ ۳ وتا 3۱ واجادابا وا7اها3ا ا3[+ 7318۸۵۲۱ ۴وا3 81۳ وافاون -------- صفحهٔ بعد -------- ./۹ ۴۳۸ ج- منابع خروجی منابع آب سبز شرح مصرف از منابع آب سبز داخلی برای تولیدات کشاورزی برای مصرف داخل (زراعت. باغداری و جنگل و مرتع) مصرف از منابع آب سبز داخلی برای تولیدات کشاورزی به منظور صادرات کشاورزی جمع خروجی منابع آب خاکستری سشرح دار ورودی از منابع آب خاکستری به منابع آب داتاوری ِ 1 ورودی از منابع آب خاکستری به منابع آب وه جمع د - منابع آب : شرح واردات کالاهای کشاورزی واردات کالاهای صنعتی کالاهای وارداتی برای صادرات دوبار هد جمع شرح واردات کالاهای کشاورزی کالاهای وارداتی برای صادرات دوبار #۵ جمع راهنمای نحوه ارتباط بیلان منابع آب کشور با نجارت آب مجازی و خلی ورودی منابع آب سبز بارش بر سطح کویرء کوه. جنگل, رش بر سطح کویر ۳ مرتع و دشت‌ها بش ی ورودی به منابع آب خاکستری مه شرح ۳ نشانه دار | م کی رش وی [ 12 60 ۱ مشش 0 یت سس اج فاضلاب (پساب) کالاهای صنعتی ۱ 111۱ صادراتی بش تا ی رودی 0 تا ها ات اه سا رودی ساسا ان (0۳6))[ ۷ (811 ۸ )113 انا (0۲۵)) 11۱۷۵۳ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دو 5 ْد 2 7 زب له مه و زد رد یف ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷ ۸ ۹ ۱۰ م- شناسایی و تعیین انواع منابع چها رگانه آب (آبی, سبزء, خاکستری و مجازی) و نحوه‌ی پیوند آن‌ها ۱۳/۱/۹ ۳۹ د- منابع آب خارجی (وارداتی) منابع ورودی تغذیه منابع آب زیرزمینی از بارش 8ا۲1 نی سییر را منابع ورودی نکات مربوط به رابطه بیلان با تجارت آب مجازی کلیه تبادلات مربوط به مقدار آب (واقعی- مجازی) برحسب مترمکعب است. تبادلات شامل ۲ بخش کلی منابع خارجی. منابع داخلی 0 فرآیندها و محصولات می‌شود. تبادلات مربوط به هر منبع دارای ۲ بخش ورودی و خروجی است. تبادلات مربوط به منابع آب خارجی. در دو طرف کادر قرار گرفته است. به سب نبود یا مطمئن نبودن از برخی آمار (موردهای ستاره‌دار) و یا کاستی‌های آماری. دو طرف ورودی و خروجی مربوط به هر منبع. متوازن نشده است. ضمن این که در برخی منابع به تنهایی, ذاتا توازن برقرار نمی‌شود. ماهیت تنظیم بیلان و تعیین رابطه آن با تجارت آب مجازی با محاسبات بیلان آب در یک محدوده متفاوت است و تبادلات اساسا از هر دو جنس کالایی و منابع واقعی آب است. مقادیر سهم برحسب درصد هستند. دوره بیلان منابع آب و تبادلات کالایی در چهارگوش‌های بالا مربوط به سال ۱۳۸۴-۸۵ است. هر چند برخی آمار برای سال ۱۳۸۶ و برخی آمارها ه- ضرایب مورد نیاز در بیلان منابع آب و - نشانه‌های کوتاه منابع چهارگانه آب ورودی آب آبی از مرزهای کشور خروجی آب آبی از مرزهای کشور -------- صفحهٔ بعد -------- ۵۰ ی #+ حرف بزرگ ۹ مرمزراهنمای نحوه ار تباط ببا و - نشانه‌های کوتاه منابع چهارگانه آب شرح آب خاکستری آب مجازی کالاهای وارداتی آب مجازی کالاهای صادراتی آب مجازی کالاهای تولید داخل آبرانه ابرانه داخلی ابرانه خارجی تولیدات کشاورزی (زراعی, باغی. دامی و آبزیان) تولیدات زراعی تولیدات باغی تولیدات داخلی شیلات (آبزیان) تولیدات دامی صادرات کال صادرات دوباره کال واردات کال مصرف از مواد خوراکی اول نشان‌دهنده‌ی نوع منبعی است که آب می‌دهد و حرف بزرگ دوم نشان‌دهنده‌ی نوع منیعی اد ز- اطلاعات اولیه مورد نیاز برای تهیه بیلان منابع آب کشور در ساز عنوان رواناب سطحی از بارش تغذیه منابع آب زیرزمینی از بارش تغذیه منابع آب سطحی از آب آبی وارداتی تغذیه منابع آب زیرزمینی از آب آبی وارداتی تغذیه منابع آب زیرزمینی از آب سطحی داخلی برداشت از ذخیره ثابت آبخوان‌ها انتقال آب سطحی داخلی به کویر (0 دریا خروج آب آبی از مرز خشکی کشور از منابع آب سطحی داخلی جاه نیمه‌عمیق خروج آب آبی از مرز کشور از منابع آب زیرزمینی داخلی تغذیه منابع آب سطحی از تخلیه چشمه‌ها چکیده یافته‌های کلیدی محاسبات بیلان منابع آب و آب مجاز دن منابع آب کشور با نجارت آب مجازی نشانه کوتاه" 0۳ 02۷ ۷ ۷/۵ ۷۵ (و 9 ارو ۳ [۸87 ۸0 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۳ جهار گانه‌ی آب ( آبی» سبز» خاکستری و محازی) -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- تعیین مقاد بر (محتویات) منابع چها رگانه‌ی آب (آبی, سبزء, خاکستری و مجازی) ‎٩۷/۱/۰۹‏ ۵۳ ۱-۳ کلیات اکنون که نوع منابع آب معلوم شد. در گام بعد لازم است محتویات انواع منابع آب تعیین شود. مقادیر (محتویات) منابع چهارگانه‌ی آب برای تولید کالاهای صنعتی و کشاورزی به کار می‌رود. بخش مصرف از این قاعده جداست. چون تنها میزان آب مصرفی در آن بخش محاسبه می‌شود. تعیین منابع آب برای هرکدام از منابع چهارگانه و پیوند این منابع براساس مبانی ارائه شده در شکل (۲-۲) در نرم‌افزار «تجارت آب مجازی» ارائه شده است. منابع آب آبی مجازی ناشی از کالاهای کشاورزی و صنعتی (تولیدی- وارداتی یا صادراتی) در منبع آب مجازی مورد محاسبه قرار می‌گیرد. در اینجا تنهاء منابع آب آبی واقعی مورد نظر است. همان‌طور که در جدول (۳-۲) دیده شد. منابع آب آبی شامل موردهای زیر بودند: - منابع آب سطحی در داخل مرزهای کشور - منابع آب سطحی ورودی یا خروجی از مزرهای کشور - منابع آب زیرزمینی در داخل مرزهای کشور - منابع آب زیرزمینی ورودی یا خروجی از مرزهای کشور برخی مقادیر مربوط به منابع آب سطحی و زیرزمینی از اطلاعات سالیانه منابع آب کشور به دست می‌آید که لازم است در بیلان منابع آب لحاظ شوند. ۳-۳- تعیین مقادبر (محتوبات) منابع آب سبز منابع آب سبز مجازی ناشی از کالاهای کشاورزی (تولیدی- وارداتی یا صادراتی) در منبع آب مجازی مورد محاسبه محصولات زراعی و باغی مصرف شود. در غیر این صورت. حجمی برای منبع آب سبز را نمی‌توان محاسبه و تعیین کرد. به این ترتیب. برای محاسبه منابع آب سبز مصرف‌شده در تولید کالاهای کشاورزی. در بند (۴-۳) که آب مجازی این محصولات محاسبه می‌شوند. مقدار آب سبز نیز محاسبه خواهد شد. بخش دیگر آب سبز مربوط به عرصه‌های جنگلی و مرتعی می‌شود که نحوه محاسبه آن در بند (۴-۳) ارائه خواهد شد. ۴-۳- تعیین مقادبر (محتویات) منابع آب خاکستری در این دستورالعمل ورودی به منابع آب خاکستری عبارتند از: -------- صفحهٔ بعد -------- ۴ 4۹ راهنمای نحوه ارتباط بیلان منابع آب کشور با نجارت آب مجازی - فاضلاب (پساب) صنعتی - فاضلاب (پساب) شهری و روستایی - فاضلاب (پساب) کالاهای صنعتی صادراتی خروجی از این منابع نیز عبارتند از: - ورودی از منابع آب خاکستری به منابع آب سطحی - ورودی از منابع آب خاکستری به منابع آب زیرزمینی در محاسبات انجام‌شده در این راهنماء به دلیل نبود آمار قابل استنادء برداشت از منابع آب خاکستری برای تولیدات کشاورزی اعم از مصرف منابع آب آلوده برای تولیدات صیفی و سبزیجات. بهره‌برداری از منابع آب آبخوان‌هایی که در نتیجه بهره‌برداری بی‌رویه شور شده‌اند و همین‌طور هرگونه بهره‌برداری از رودخانه‌های شور که برای تولیدات کشاورزی از دیدگاه محاسباتی, برای بخشی از منابع آب خاکستری که در ردیف منابع آب آلوده قرار می‌گیرند دو شیوه محاسباتی وجود دارد: یک شیوه این است که حجم این منابع اندازه‌گیری شود و به عنوان آب خاکستری محسوب شود. ولی شیوه دقیق‌تر این است که حجم آبی که برای آلودگی‌زدایی این منبع لازم است. محاسبه شود و به عنوان معادل آب خاکستری محاسبه شود. در این راهنما همان شیوه نخست برای محاسبه آب خاکستری استفاده شده است ولی واژه معادل آب محیط‌زیستی برای آن به کار برده شده است. ۵-۳- تعیین مقادیر (محتویات) منابع آب مجازی (آبی. سبز و خاکستری) همان‌طور که در شکل (۲-۲) دیده شد. منابع آب واقعی (آبی یا سبز) پس از کاربرد در بخش‌های تولیدی (کشاورزی و صنعت) به کالا تبدیل می‌شوند. چون کالاها یا به مصرف داخل می‌رسند و یا این که به خارج از کشور صادر می‌شوند. بنابراین از همین‌جا می‌توان مقادیر منابع آب مصرف‌شده در فرآیند تولید کالاها را به عنوان آب مجازی در نظر گرفت و به منبع آب مجازی افزود. برای این منظور لازم است آب مصرفی در بخش‌های کشاورزی و صنعتی را تعیین کرد. در بندهای پیش‌روء نحوه‌ی تعیین محتویات آب مصرفی مربوط به محصولات کشاورزی و صنعتی ارائه شده است. چون مفهوم آبرانه (داخلی و خارجی)» از جامعیت بیش‌تری نسبت به مفهوم آب مجازی برخوردار است. بنابراین آبرانه آبی به معنای آب آبی مصرف‌شده در فرآیند تولید کالاهای کشاورزی و صنعتی است. بنابراین مُراد از منابع آب آبی, مقدار آبی است که به طور کامل در فرآیند تولید کالا به مصرف رسیده است. برای مثال در تولید کالاهای کشاورزی, افزون بر مقدار آبی که برای تبخیر و تعرق گیاه مصرف می‌شود. بخشی از آن آب آبی نیز تبخیر می‌شود که جزو آبرانه آبی به حساب می‌آید. در حالی که از دیدگاه مفهوم آب مجازی, همان بخش تبخیر و تعرق برای تعیین آب مجازی در نظر گرفته می‌شود. به این ترتیب با توجه به جامعیت و کامل‌بودن مفهوم آبرانه. از آن برای محاسبات محتویات مربوط به -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- نعیین مقاد بر (محتوبات) منابع چها رگانه‌ی آب (آبی, سبزء خاکستری و مجازی) ‎٩۷/۱/۰۹‏ ۵۵ منبع آب مجازی (به عنوان یکی از منابع چهارگانه آب) استفاده می‌شود. یادأآوری می‌شود که بنا به توضیحات بند ۲-۱ ۱-۵-۳ تعیین آبرانه (آبی. سبز و خاکستری) کالاهای کشاورزی برای محاسبه محتویات آب مجازی, زیمر و رنالت [۱۵۸] تفاوتی بین تولیدات اولیه (محصولات)» تولیدات فرآوری‌شده (مانند شکرء روغن گیاهی و آبجوی الکلی)» تولیدات تغییر شکل‌یافته (شامل تولیدات حیوانی)» تولیدات جانبی (مانند دانه پنبه)» تولیدات مضاعف (مانند درخت نار گیل) و تولیدات با مصرف آب پایین یا بدون مصرف آب (مانند ماهی دریایی) را در نظر گرفته‌اند. حجم آب مجازی ناشناخته یا شناخته‌شده برای تولید یک محصول به عنوان مقدار حجم لازم در مراحل تولید محصول نامیده می‌شود [۶۶]. نه تنها محصولات کشاورزی حاوی آب مجازی هستند بلکه محصولات صنعتی و خدمات نیز حاوی آب مجازی هستند. مثالی که در مورد آب مجازی می‌توان زد در مورد آب مجازی دانه‌های غلات است. برآورد شده است که برای تولید یک کیلوگرم گندم در شرایط آبیاری بارانی و شرایط آب و هوایی مساعد در حدود ۲ مترمکعب آب (بین ۱۰۰۰ تا ۲۰۰۰ کیلوگرم) لازم است. برای همان مقدار گندم کشت‌شده در کشورهای خشک. جایی که شرایط آب و هوایی مساعد نباشد (درجه حرارت و تبخیر و تعرق بالا» در حدود ۳۰۰۰ تا ۵۰۰۰ کیلوگرم آب نیاز است. پس. عوامل زیادی هستند که بر مقدار آب مصرف‌شده در تولید یک محصول اثر می‌گذارند. در هنگام تخمین‌زدن و برآوردکردن آب مجازی, عوامل زیر را دست‌کم باید در نظر گرفت و آن‌ها را فراهم کرد. - مکان و محدوده زمانی (سال تولید) محصول - درجه اندازه گیری. برای مثال در صورت وجود محصول زراعی آبیاری‌شده» میزان آب کاربردی (استحصالی) از آب مصرفی جدا می‌شود. - روش تولید و کارأیی مصرف آب مربوطه. مادامی که آب مصرفی بر پایه نیاز خالص آبیاری در محاسبات در نظر گرفته می‌شود. - مقادیر آب هدررفته (آلوده‌شده) در صورت وجود به عنوان پساب آب کشاورزی (آب خاکستری) در نظر گرفته شوند. - چگونگی تعیین آب ورودی در محصولات میانی و محتویات آب مجازی در محصول نهایی کالاهای کشاورزی و منابع طبیعی شامل کالاهای زراعیء باغی» دامی و آبزیان می‌شوند. برخی محصولات کشاورزی و منابع طبیعی,» به طور مستقیم به مصرف انسان می‌رسند. برخی محصولات نیز پس از فرآوری و برخی محصولات کشاورزی به عنوان ماده خام اولیه در بخش صنعت مورد استفاده قرار می‌گیرد و به صورت کالاهای خوراکی فرآوری‌شده یا صنعتی در اختیار جمعیت انسانی قرار می‌گیرند. برای محاسبه آبرانه مربوط به محصول نهایی, لازم است اطلاعات مربوط به نسبت‌های تولید و نسبت‌های ارزشی در اختیار باشد تا بتوان آبرانه مربوط به هر مرحله را برای محصول -------- صفحهٔ بعد -------- ۵۶ 4۹ ر,رراهنمای نحوه ارتباط بیلان منابع آب کشور با نجارت آب مجازی شکل (۱-۳)» نشان می‌دهد که مقدار آبرانه برای هر مرحله یا هر اقدامی در فرآیند تولید یک محصول قابل محاسبه است. یعنی هر کدام از مراحل, آبرانه ویژه خود را دارد. به طور معمول, مجموع آب مجازی مصرفی شامل آب مصرفی در سطح مزرعه تا مرحله‌ی مصرف نهایی محصول می‌شود. در این راستا ۴ گام آغازین باید در نظر گرفته شود: - گروه‌بندی محصولات مواد غذایی براساس حجم آب مجازی - نقشه شار (شبکه) مواد غذایی از مرحله‌ی تولید تا مصرف - تعیین مراحل تولید محصولات ی انه ابرانه ی انه ۱ ۰ 2/۰ ۰ ( ۱ 4 4 ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ل ۱ ۱ با هریخذ تا اقن و امح هعررم یرایبا ۱ شکل ۱-۳- نتیجه فرآیندهای آبیاری: ذخیره آب. حمل و نقل آب و آبیاری مزرعه شکل (۲-۳)» شیوه تعیین میزان ابرانه در شرایط تهیه یک محصول از چند محصول دیگر مانند محصول کالباس را نشان می‌دهد. [1] ۱۷۷۳۳۳۵2 میزان آبرانه مربوط به فرآیند شماره ۱ (5-1) است. [2] ۷۷۳۳۳۵2 مربوط به فرآیند شماره ۲ (9-2) است. فرآیند ۱ با فرآیند ۲ در ارتباط است و فرآیند ۳ با فرآیند ۴ در ارتباط است که در نهایت مجموع آبرانه در این فرآیند. کل آبرانه در مراحل تولید محصول نهایی (5<12) تعیین می‌شود. شکل (۳-۳)» شیوه تعیین میزان آبرانه را در وضعیت تولید چند محصول خروجی از چند محصول ورودی, نشان می‌دهد. هر مرحله تولید دارای یک میزان ابرانه است و مطابق شرح شکل (۳-۳) می‌توان ارتباط این مرحله‌ها را تشریح کرد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- نعیین مقاد بر (محتوبات) منابع چها رگانه‌ی آب (آبی, سبز. خاکستری و مجازی) ‎٩۷/۱/۰۹‏ ۵۷ را ربص اک ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ 2] ۱۷۷۱ 1۱] مر ۷۷۳ ا ۱ ۱ ۱ ۱ ا 1 ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ّ ۱ 2 8 فرآیند ۱ 5 فرآیند ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ 1 ل ل ل ۱ فآ ۱ 4 5 فرآی: 3 5 فرآی: ۱ ۱ [م]۲ چ سس 5 فرایند ز تا قرایند اس سس ۰ فرایند ا ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ل ل ۱ ل ل ۱ ل ۱ [] بورما/۷ [4] ۷/۲۰ [3] ۷/۲۰ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ 0 اک اک اک را را ی اک اک شکل ۲-۲- تهیه یک محصول از چند محصول دیگر مثل: کالباس (ع0۲۵ ۲۷۷1 آبرانه مربوط به هر فرآیند است) تولیدات خروجی تولیدات ورودی تولیدات خروجی تولیدات ورودی تولیدات خروجی تولیدات ورودی هم ۹ ۳ ۹ ۳ تولیدات خروجی تولیدات ورودی شکل ۳-۳- محاسبه آبرانه در شرایطی چند محصول ورودی با چند محصول خروجی (ع0۲۵ ۷۷۱ آبرانه مربوط به هر مرحله از تولید است) ۱-۱-۵-۳- آبرانه آب آبی (۱-۳) ۲۳[ +]/۷ 3 +[/8۷۷ - ۷/۳/۵۵ که در آن: -------- صفحهٔ بعد -------- ۵۸ ۹ راهنمای نحوه ارتباط بیلان منابع آب کشور با تجارت آب مجازی میزان تبخیر آب آبی! 1 ترکیب (الحاق) آب آبی با گیاه و محصول" 1 آب برگشتی از دست‌رفته" است. جریان برگشتی» نشان‌دهنده بخشی از منابع آب است که به حوضه آبریز دیگری (تخلیه به دریاچه یا دریا) وارد می‌شود و یا دست کم برای یک مدت زمان مشابه برای استفاده دوباره در همان حوضه آبریز از دسترس خارج می‌شود. واحد سنجش آبرانه برابر با حجم آب در واحد زمان (روزء ماه یا سال) است که می‌تواند به صورت حجم آب در واحد تولید نیز بیان شود. ۲-۱-۵-۳- آبرانه آب سبز آبرانه آب سبز برای یک محصول برابر با حجم باران موثر (آب باران مصرف شده) در تولید محصولات کشاورزی با جنگلی و مرتعی است. این رقم برابر با کل تبخیر و تعرق ناشی از بارندگی (برای کل مزارع و باغات) به همراه آب ادغام شده با تولیدات است. آبرانه آب سبز به صورت رابطه (۲-۳) محاسبه می‌شود: ۷/۲۳ < )0۱۷/ + 1 )۲-۳( [ویا یه بای و۱ که در آن: وهی ۷۹/۳۸۵۵ : آبرانه آب سبز 8 تبخیر آب سب" 1 ترکیب (الحاق) آب سبز با گیاه و محصول" است. ۳-۱-۵-۳ آبرانه آب خاکستری آب خاکستری برای یک منبع آبی به هر گونه منابع آب آبی که در معرض آلودگی قرار می‌گیرد. گفته می‌شود. واژه پساب که به منابع آب آبی آلوده شده به ویژه در فاضلاب خانگی و صنعتی گفته می‌شود. همان آب خاکستری است. ولی بر پایه دستورالعمل ارائه شده توسط هاکسترا و تعریف ارائه‌شده از آب خاکستری در این دستورالعمل, آب خاکستری برابر با حجم آبی است که برای بازگرداندن منبع آبی آلوده‌شده به وضعیت آغازینش (پیش از آلوده‌شدن) مورد نیاز است. برای یکی شدن این دو دیدگاه. واژه «معادل آب محیط‌زیستی» به جای تعریفی که هاکسترا از آب خاکستری ارائه ۱-۱۵ ۷/۵۱۵۳ 3 2- ۱06 ۷/3۱6۳ 7 3- ]م٩1‎ 3۵۱۵۳۱ ۷۷ 4- 0۲000 ۷/۵۱۵۴ 3 5- 0۳۵۵ ۷/310۲ 3 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- تعیین مقادیر (محتویات) منابع چها رگانه‌ی آب (آبی, سبز, خاکستری و مجازی) ‎٩۷/۱۰/۰۹‏ 2۹ برای اطلاع از دیدگاه هاکستراء محاسبه آب خاکستری بر پایه آن دیدگاه, نیاز به دبی آب منطقه و مقدار غلظت آغازین ماده آلوده کننده در آب موجود و دبی و غلظت ماده آلوده‌کننده پس از آلوده‌شدن دارد. سیس با استفاده از رابطه (۳-۳)» مقدار دبی مورد نیاز برای برگشت آب آلوده‌شده به وضعیت اولیه (یا به وضعیت آب استاندارد) به دست می‌آید. در این رابطه منبع آلوده شماره ۱ همان منبعی است که حاوی ماده آلوده کننده است و وارد منبع شماره ۲ می‌شود. البته منبع شماره ۲ هم دارای غلظت مشخصی از ماده آلوده کننده است. ول وج ما م۷ (۳-۳) سا سل ل تنعل .0+0 که در آن: دبی منبع آب شماره ۱ دبی منبع آب شماره ۲ ,: غلظت ماده آلوده کننده در منبع شماره ۱ ب): غلظت ماده آلوده‌کننده در منبع آبی شماره ۲ ۲: غلظت ماده آلوده‌کننده در منبع شماره ۲ پس از ورود منبع آبی شماره ۱ در نهایت با به دست آوردن مقدار ۲ و با در دست داشتن مقدار مجاز این آلودگی در محیط. می‌توان مقدار آب مورد نیاز برای تبدیل آب آلوده موجود به آب با کیفیت استاندارد را به دست آورد. به عنوان مثال چنانچه مقدار غلظت اولیه آهن موجود در آب رودخانه‌ای با دبی ‎)/٩(‏ ۰۱۰ برابر با (*۳۵۲/۲۲) ۵۰ باشد و فاضلاب کارخانه‌ای با دبی ‎)1/٩(‏ ۸ و غلظت آهن (*187/1) ۹۶ به این رودخانه بریزد. مقدار نهایی غلظت آهن در این آب برابر با: 1:0 /0.06777)۳8۲ - (10+8) /[(80. 09) +(100. 05) ]6 چنانچه مقدار آهن مجاز در آب برابر با (8۲/]1) ۰/۵۵ باشد میزان دبی مورد نیاز برای استانداردسازی آب منبع شماره ۲ برابر با: (0.05 < 0 0.035) < 0 +۱0) /[(0.09 ۷ 0) +(100. 05)] - 0.055 (9/ )01.428 میزان ,0 به دست آمده در حقیقت دبی مجاز آب منبع شماره ۱ است. یعنی باید به منبع شماره آبی با دبی (9/*) ۶/۵۷۱ و بدون هیچ درصد آلاینده‌ای از آهن افزوده شود تا آب به حالت استاندارد تبدیل شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۰ ۹ راهنمای نحوه ارتباط بیلان منابع آب کشور با تجارت آب مجازی - محاسبه مقدار آب مورد نیاز ویژه در واحد نوع غلات در این راهنماء محاسبه مقدار آب مورد نیاز گیاهان زراعی و باغی از اطلاعات نرم‌افزار کشوری ۷۳7۷۷۸7« استخراج می‌شود و مبنای نیاز آبی گیاهان قرار می‌گیرد. ولی لازم است مبانی محاسباتی که به طور معمول برای محاسبه نیاز آبی این گیاهان براساس استانداردهای موجود تعیین می‌شود. ارائه شود. در واحد نوع غلات. متوسط آب ویژه مورد نیاز به صورت جداگانه برای هر ملت خاص براساس اطلاعات ۳۸0 روی نیاز آبی محصولات و بازده محصولات است ( رابطه ۴-۳). (۳-۲) [۲۱۷۷۱۹۳,۶ [ع ,]5۱۷۷/1 [۳۰,۵] 0۷ در این رابطه: 10 نیاز ویژه آبی گیاه 2۵ در کشور ‏ (مترمکعب در تن) ۷): میزان نیاز آبی گیاه در هکتار (مترمکعب در هکتار) ان عملکرد گیاه (تن در هکتار) است. نیاز آبی گیاه ۷۷/۹ (برحسب مترمکعب در هکتار) از روی مقدار تجمعی تبخیر و تعرق گیاه م71 (میلی متر در روز) در تمام طول دوره رشد به دست می‌آید. همچنین تبخیر و تعرق گیاه بآ از حاصل‌ضرب تبخیر و تعرق گیاه مرجع, 0 در ضریب گیاهی یا به دست می‌آید (رابطه ۵-۳). (۵-۳) رای 57۶ مفهوم تبخیر و تعرق گیاه مرجع به وسیله فائو مطرح شده است. برای مطالعه نیاز تبخیری اتمسفر که به نوع محصول, شرایط توسعه و مدیریت تولید وابستگی ندارد تنها عاملی که ۲510 را تحت تاثیر دارد. پارامترهای آب و هوایی است (رابطه ۶-۳). تبخیر و تعرق گیاه مرجع براساس معادله‌ی فائو و پنمن -مانتیث با توجه به توضیحات گفته شده‌ی فوقء به صورت زیر محاسبه شده است [۳۳]؛ [۳۴]؛ [۱۱۵]. (ره- به)وتا ۲ ++(0- ,)0408۸ (۴-۳) شش - رام ( ]0.34 +1)/:+ ۸ روش فائو به عنوان یکی از معتبرترین روش‌ها برای تخمین ,71 مورد استفاده کارآزمودگان است. در روش نام برده» گیاه مرجع یک پوشش چمن فرضی است که ارتفاع آن ۱۲ سانتی‌متر و ضریب بازتاب تابش البیدو" در آن ۲۳ درصد است (در گیاه چمن واقعی این مقدار ۲۵ درصد است). مقاومت روزنه‌ها در برابر خروج آب در روش فائو از ۳۰ ثانیه بر 0 : تبخیر و تعرق گیاه مرجع (میلی متر در روز) 1- ۳۵:۵۵ - 10 2- ۵۵ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- تعیین مقادیر (محتویات) منابع چها رگانه‌ی آب (آبی, سبز, خاکستری و مجازی) ‎٩۷/۱۰/۰۹‏ ۶ ,: تابش خالص در سطح پوشش گیاهی (* 7*۵ ۱/[:0) 7 متوسط دمای هوا در ارتفاع ۲ متری از سطح زمین ول] : سرعت باد در ارتفاع ۲ متری از سطح زمین (۱ ۲75) ۵ - ,۵: کمبود فشار بخار در ارتفاع ۲ متری (۳۳۳۵) ۸ شیب منحنی فشار بخار (۵:۱م) ضریب رطوبتی (* ۵۵م۱۳) 0 شار گرما به داخل خاک (۱ ۶۵ ۱۷1۳) ضریب گیاه برای محصول واقعی با توجه به مقاومت ایرودینامیکی نسبت به گیاه مرجع فرضی محاسبه می‌شود. - تعیین (محاسبه - تخمین) آب مجازی محصولات عمده‌ی زراعی و باغی (غذایی و غیرغذایی) برای محاسبه آب مجازی محصولات عمده‌ی زراعی و باغی (خوراکی و غیرخوراکی) در آغاز اقدام به تخمین مقدار آب مصرفی این محصولات شده است. موضوع اساسی این است که گیاهان مورد بررسی تنها معادل تبخیر و تعرق مورد نیاز خود آب مصرف می‌کنند. تبخیر و تعرق از دو محل تامین می‌شوند: نیاز آبیاری و باران موثر. نیاز آبیاری به معنای میزان آبی است که از منابع آب زیرزمینی و سطحی استحصال می‌شود. برای مثال اگر مقدار تبخیر و تعرق یک محصول برابر ۴۵۰۰ مترمکعب در هکتار باشد و باران موثر نیز براپر ۱۷۰۰ مترمکعب در هکتار باشد. به این ترتیب بخشی از این نیاز از طریق آب باران تامین می‌شود که به آن باران موثر گفته می‌شود. با توجه به نیاز خالص آبیاری و بازده آبیاری. جمع آب آبی مصرفی سالیانه هر هکتار (مترمکسب) محصولات برآورد می‌شود. آب مصرفی سالیانه همان آب آبی است که شامل دو بخش آب مصرفی از محل آبیاری و آب برگشتی است. بخشی از آب مصرفی نیز شامل آب تبخیرشده است. در این محاسبات. آب برگشتی در بخش کشاورزی, به عنوان آب آلوده‌شده در نظر گرفته نشده است. در نهایت. آبرانه شامل مجموع آب آبی مصرف شده (آب مصرفی از محل آبیاری و آب تبخیرشده) به اضافه آب سبز مصرفی محصول می‌شود. برای تعیین نیاز آبی گیاهان در دشت‌های مختلف از اطلاعات نرم‌افزار 7 استفاده می‌شود. به این ترتیب که با توجه به اطلاعات نیاز آبی محصولات مختلف در دشت‌های مختلف کشور و سطح زیرکشت هر محصول در دشت‌های مختلف کشورء میانگین وزنی نیاز آبی هر محصول محاسبه شود و به عنوان رقم نهایی نیاز آب گیاه در کشور انتخاب شوند. بر این اساس جدول (۱-۳) میانگین آب مصرفی هر هکتار محصولات زراعی کشور را نشان می‌دهد. همچنین جدول (۲-۳)» برآورد کل آب مصرفی محصولات زراعی کشور را نشان می‌دهد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۳ نام محصول ذدرت دانه‌ای لوبیا عدس سایر حبوبات (ماش) سویا کلزا دانه‌های رو گوجه‌فرنگی خریزه هندوانه سایر محصولات جالیری ب مجازی پا آبرانه هر کیلوگرم (مترمکعب) -------- صفحهٔ بعد -------- عص ُ ا ۳ 3 8 ج ا 1 ۲۳ 3 سوم- نعیین مقادبر (مح جدول ۲-۳- بر آور نام محصول خهو ذرت دانه‌ای لوبیا عدس سایر حبوبات (ماش) سایر نباتات علوفه‌ای جمع : سالنامه آماری کشاورزی ب (آبی, سبزء خاکستری و مجا عصولات زراعی کشور در سال آب مصرفی هر هکتار (متر آب آب آب مصرفی از محل آبیاری (۴۲ درصد آب استحصالی) ۱۱۳۹۶ ۳۸۳ ۳۱۳۵۶ ۱۷۸۲ ۴۴ ۵۳۸ ۴۵ ۸۹ ۱۳۷۱ ۵۱ ۷۱۴۶ ۷۱۳ ۳۳۵ ۳۷۲ ۳۹ ۱۱۳۴ ۳۹۲ ۱۱۳۴ ۱ ۸ ۵ ۳۷۶ ۱۸۶ ۴۷ ۳۳۳۹ ۴۳۵ ۳۴۴ ۶,۳ آبرانه (مجموع آب مصرفی از محل آبیاری, آب سبز و ۳۱۳۳۶۰ ۴۴۵۹۷ ۴۸ ۳۳۹۴ ۸۸ ۹۸۹ ۸۸ ۱۷۳ اخهها 1۲ ۱۳۴۷ ۱۳۷۸ ۴۶ ۴۹۲ ۶۴ ۳۱۴۳۲ ۶۸۰ ۳۴۳ ۱۱۱۴ ۱۸۶ ۱۱۳۰ ۶۵ ۳۴۴ ۱۰۳۳۰ ۳۴۳۳۵ ۸۵۹ ۳۸۲ -------- صفحهٔ بعد -------- را 4۹ مراهنمای نحوه ارتباط بیلان منابع آب کشور با نجارت آب مجازی - سهم آبرانه مربوط به مراحل مختلف تولید برای هر محصول یا فر آورده نهایی هر چند در بند پیشین آبرانه مربوط به یک محصول کشاورزی ارائه شد. ولی باید توجه کرد که در تعیین آبرانه محصولات, باید به زنجیره تولید محصولات هم توجه کرد. بنابراین در ادامه مثال‌هایی برای تعیین آبرانه در وضعیت‌های مختلف (تولید چند محصول از یک محصول) ارائه می‌شود. لازم به اشاره است که در خصوص کل محصولات, امکان جداکردن آبرانه مربوط به بخش‌های مختلف در مراحل مختلف تولید محصولات نهایی فراهم نیست و ارائه مثال‌های زیر برای روشن‌شدن مطلب است. پیش‌نیاز محاسباتی موردهای زیرء مشخص‌بودن آبرانه در هر مرحله از تولید است که براساس یافته‌های بالا برای تولیدات کشاورزی انجام گرفته است. به همین خاطر در مثال‌های عملی ارائه‌شده و پیوند منابع چهارگانه‌ی آب که در فصل پایانی به آن پرداخته شده است. چون کلیه منابع آب خارجی, داخلی, تولید و مصرف در نظرگرفته شده‌اند. هیچ مرحله‌ای از مراحل تولید تا مصرف نادیده گرفته نمی‌شود. افزون بر آن. در محاسبه آب مصرفی در فرآیند تولید کالاهای صنعتی از جمله صنایع غذایی, آب مصرفی محاسبه شده است. به این ترتیب میزان آب مصرف‌شده در مراحل تولید کلیه کالاهای کشاورزی و صنعتی محاسبه شده است. - تعیین آبرانه گندم؛ نمونه‌ای از تعیین آبرانه در شرایط تولید چند فرآورده (محصول خروجی) از یک محصول ورودی برای تعیین آبرانه فرآورده‌های حاصل از مواد اولیه (گندم) باید محاسبات زیر را انجام داد. فرآورده‌های حاصل از گندم * سبوس آرد در شکل (۴-۳) 7۲ نسبت تولید فرآورده‌های بالا به یکدیگر و ۷۲ نسبت آرزشی (قیمت) هر کدام از این فرآورده‌ها به قیمت کل فرآورده‌هاست. نسبت ارزشی, راهنمایی است برای تخصیص کالای یادشده به مصارف مختلف. به این ترتیب دیگر تولید آرد نخواهد داشت. به عبارت دیگر در کارخانه نشاسته‌سازی محصولات سبوس, گلوتن و نشاسته تولید می‌شوند و در کارخانه آرد. محصولات آرد و سبوس تولید می‌شوند. در این مثال فرض شده است که بخشی از گندم برای تولید آرد و بخش دیگری از آن برای تولید نشاسته استفاده می‌شود. فرض بر این است که میزان آب مورد استفاده برای تولید یک کیلوگرم گندم ۲۰۰۰ لیتر است و قیمت یک کیلوگرم گندم. سبوس و آرد به ترتیب ۳۹۰۰ ۵۰۰و ۶۰۰۹ ریال است. نسبت تولید سبوس به کل محصولات ۰۵/*. نسبت تولید نشاسته به کل محصولات ۰/۱۵ و نسبت تولید آرد به کل محصولات ۰/۸ است. نسبت تولیدی و نسبت ارزشی برای فرآورده‌های گندم برابر محاسبات زیر هستند: وزن کل محصولات / وزن محصول (1) - نسبت تولیدی (۳1) 5 > (۲ع)50)87(/1۱000 <- نسبت تولیدی (سبوس) -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- نعیین مقادیر (محتویات) منابع چها رگانه‌ی آب (آبی, سبز, خاکستری و مجازی) ‎٩۷/۱۰/۰۹‏ ۶۵ 5 - (150)87(/1000)8۲- نسبت تولیدی (نشاسته) 8 - (7ع)800)87(/1000- نسبت تولیدی (آرد) ((وزن محصول (1۳) « قیمت محصول (1۳) +(وزن محصول (1۲) « قیمت محصول (0۲)/(وزن محصول (1۱) * قیمت محصول (1۱)) - نسبت ارزشی محصول (۷۶۱) 43 - (50)2۲۳600ب(50)8۳۳6000)1 1+(50)87(500)13((/)800)2۳۳6000)16) < نسبت ارزشی (سبوس) 05 -((6500)8ع)50+( 3 )150)83(6000+(150)81۳6000)3((/)800)2۳۳6000)1) < نسبت ارزشی (نشاسته) 5 س(0(6000)1(۷50)2۳600)3ع)50 ۱+6000)13((/)800)8۳(6000 ۷ (800)27) < نسبت ارزشی (آره) حال می‌توان با در نظر گرفتن محاسبات بالاء میزان آبرانه را برای هر یک از محصولات به شرح زیر محاسبه کرد: [(نسبت تولیدی محصول (1)/ (آبرانه ماده ورودی (114/18)] #* نسبت ارزشی محصول (1) <- آبرانه محصول ! (۵ /1:4) 179.380969 - 2000/0.05([*0.0044843) +2)] -آبرانه (سبوس) (ی1 /::۱) 193.99105 - 013452915 2000/0.15([۷) + 2] -آبرانه (نشاسته) (۵ /۱:1) 215418835 - 0.86098655 2000/0.8([۷) +2)] -آبرانه (آرد) (۵ /۱:1) 2001. 42 - (2154.1880. 8) + (0.15 193.991) + (179.3800. 05) -آبرانه گندم همان‌طور که دیده می‌شود. عدد به دست آمده برای آبرانه گندم با میزان اولیه آب مورد نیاز برای تهیه یک کیلوگرم ۱ ۱ ر تسس سین سس سس سس تست و و و و و و و و ی ۱ , ل ۱ ۱ ۰ ۱ ۰ ۳۳0.0 ها ۱ ۵ ۲۳۳5 ۷۷/۳۳9 5 .۷/۳۳0 ۷/۳۳43 ا ا شکل ۴-۳- تعیین آبرانه گندم و فر آورده‌های آن - تعیین آبرانه برنج؛ نمونه‌ای از تعیین آبرانه در شرایط تولید چند فر آورده (محصول خروجی) از یک محصول ورودی * آبرانه برنج شده است. آبرانه ملی برای تولید و مصرف برنج با استفاده از تجارت بین‌المللی و داده‌های تولید داخلی تخمین زده می‌شود. چهارچوب محاسبه تعیین کمیت آبرانه برنج براساس مطالعات (2006) ۲10616۹1۲۵ 200 12028210-)؛ (2006) ۳۱۵۵۵۵۳ و (2009) .اه اه 11006۵17۵ انجام شده است. اکثر مطالعات انجام‌شده در محاسبه آبرانه محصولات -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ ۹ راهنمای نحوه ارتباط بیلان منابع آب کشور با نجارت آب مجازی تنها دو مولفه تبخیر را در نظر گرفته‌اند (به عنوان مثال آبرانه سبز و آبی). بر اساس نظر (2006) .۵1 ۵1 ۲۱۳۵۳2821۳ که در آن از شاخص میزان نیتروژن (ازت) برای تعیین حجم آب آلوده‌شده در مرحله آبیاری محصول برنج استفاده شده است. کمک گرفته شده است. در این سامانه‌هاء برنج به طور عمده در خاک رس رشد کرده و در چنین شرایطی میزان آب‌شویی نیتروژن محدود است. * آبرانه برنج فر آوری‌شده به طور متوسط. ارقام برنج از حدود ۲۰ درصد پوست برنج . ۱۱ درصد سبوس و ‎۶٩۹‏ درصد نشاسته داخلی (اندوسپرم) تشکیل شده است. اندوسپرم نیز به عنوان آرد برنج شناخته شده است که در کل شامل غلات سبوس‌دارء برنج سر و دانه شکسته است. آسیاب‌کردن برنج می‌تواند به صورت یک گام, دو یا چند گام انجام گیرد. حداکثر بازیابی برنج آسیاب‌شده (کل آرد برنج به دست آمده از برنج به صورت درصد وزنی بیان شده است) که بسته به انواع برنج ‎۶٩۹‏ تا ۷۰ درصد است. میانگین جهانی بازیابی برنج آسیاب‌شده تنها ۶۷ درصد است. آبرانه اولیه محصول برنج نسبت به محصولات فرآوری‌شده بر اساس نسبت تولید و نسبت ارزشی تعیین می‌شود. (۲3۵0۵820 و 1100۵17۵ ۹۲۰۰۳ 1100۵170 و همکاران. ۲۰۰۹). شکل (۵-۳)» شماتیک تولید برنج به صورت مقادیر نسبت تولیدی و نسبت ارزشی در هر گام از فرأیند -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- نعیین مقادیر (محتویات) منابع چها رگانه‌ی آب (آبی, سبز, خاکستری و مجازی) ‎٩۷/۱۰/۰۹‏ ۷ ب سس ۱ ۱ غلاف‌برداری .. | ل ی چ ۱ ۱ سا ۲ و و و 0. 80-]۲] ۲۲-00 ۷/95 ۲۹/05 برنج بدون غلاف ابرنج قهوه‌ای پوسته ۱ ۱ ۱ ۱ سس ی ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ 1۲-5 1۲-05 ۲۹۷-025 75 ,0-]/۷ ۹ ۱ ۹ ۹ ز ۱ ل ۱ ۱ ۱ کلی/ برنج سفید) ۱ ل ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۲۲-5 8 [. 0-]۲] ۷۲۳-0 ۷-۹0 شکل ۵-۳- شماتیک تولید برنج و مقادیر نسبت تولیدی و نسبت ارزشی در هر گام از فرآیند تولید برنج (۳1 * نسبت تولیدی و ۷۶ < نسبت ارزشی) - آبرانه مصرف برنج در یک کشور آبرانه مصرف برنج در سطح ملی می‌تواند با تقسیم بر دو بخش داخلی و خارجی به دست آید. آبرانه داخلی مصرف برنج به مصرف و آلودگی منابع آب برای بخشی از تولید و مصرف داخلی برمی‌گردد. هر گونه مصرف از بخش برنج وارد -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۸ 4۹ ر,رراهنمای نحوه ارتباط بیلان منابع آب کشور با نجارت آب مجازی شده معادل آبرانه خارجی برای نقاطی که از آن برنج وارد می‌شود. ایجاد می‌کند. شکل (۶-۳) ارزیابی آبرانه داخلی و خارجی برنج را نشان می‌دهد. صادرات دوباره آب مجازی وارداتی ‏ اج - - - --م 3 برنج وارداتی ۱ (۷7/)) (۲:3/۹) ۱ ۱ ۱ | واردات آب مجازی دا ۱ (11/۷۲) ل ۱ ۱ ۱ ۰ ۱ و مصرفابرنع را /) ۱ 3 ال ی ۲ ۰ ۱ (117) ۱ ۱ ۱ تولید برنج از ۱ ۱ منابع داخلی ۱ ۱ 3 ۱ (11:/۷۲) ۱ ۱ 3 71 ابرانه برنج (111:/1) صادرات آب صادرات برنج ۱ برانه برج : --- ۳ مجازی داخلی (۷۳/)) (3/2۳) ر شکل ۶-۳- طرح محاسباتی برای ارزیابی آبرانه مصرف ملی محصول برنج گروه‌بندی کلی محصولات مهم زراعی و باغی برای مطالعات تجارت آب مجازی به شرح زیر هستند: - محصولات سالانه - گروه غلات (گندم, جوء برنج. ذرت دانه‌ای) - گروه حبوبات (نخود. لوبیا و عدس) - گروه محصولات زراعی صنعتی (پنبه, توتون» تنباکو چغندرقند. نیشکرء سویا و کلزا) - گروه محصولات جالیزی (خربزه» هندوانه و خیار) - گروه سبزیجات (سیب‌زمینی» پیاز. گوجه‌فرنگی) - گروه نباتات علوفه‌ای (یونجه و شبدر) - محصولات دایمی (باغات) اساسی - میوه‌های دانه‌دار (به» سیب و گلابی) -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- نعیین مقادیر (محتویات) منابع چها رگانه‌ی آب (آبی, سبز, خاکستری و مجازی) ‎٩۷/۱۰/۰۹‏ ۶۹ - میوه‌های هسته‌دار (آلبالو آلوء لو قطره طلاء زردآلو شلیل, گوجه سبزء گلابی و هلو) - میوه‌های دانه‌ریز (انگور و توت درختی) - میوه‌های خشک (بادام پسته. گردی سنجد و فندق) - میوه‌های سردسیری (زرشک. ازگیل, زالزالک و سماق) - میوه‌های نیمه گرمسیری (انارء انجیرء پرتقال, خرماء خرمالو زیتون» گریپ فروت. لیموترش, لیموشیرین» نارنج و نارنگی) - سایر میوه‌ها (زعفران, عناب. غیرمثمرء توت نوغان و ازگیل ژاپنی) ۲-۵-۳ تعیین آبرانه (سبز) محصولات عمده جنگلی و مرتعی محصولات جنگلی و مرتعی دارای آبرانه سبز هستند. گروه‌بندی کلی محصولات عمده جنگلی و مرتعی برای مطالعات آب مجازی به شرح زیر است: - عرصه‌های جنگلی - عرصه‌های مرتعی به طور ساده برای هر هکتار جنگل, میزان مشخصی باران موثر برای رشد گیاهان جنگلی در نظر گرفته می‌شود و برای مراتع نیز به طور جداگانه برای مراتع متراکم» نیمه‌متراکم و کم تراکم میزان مشخصی آب سبز در نظرگرفته می‌شود. چون تاکنون محاسباتی برای باران موثر (آب سبز) اراضی جنگلی و مرتعی انجام نگرفته است. بنابراین با در نظر گرفتن معادل آب سبز محصولات زراعی و باغی که شباهت‌هایی با محصولات جنگلی و مرتعی دارند. می‌توان مقادیری را برای آب سبز این محصولات در نظر گرفت. البته باید توجه داشت که میزان آب سبز محاسباتی این عرصه‌ها از کل بارش بر سطح جنگل‌ها و مراتع کشورء بیش‌تر نباشد. در جدول‌های آرائه‌شده در گزارش تکمیلی (لوح فشرده پیوست) محاسبات لازم در این رابطه ارائه شده است. - برآورد آب سبز جنگل‌ها و مراتع برحسب استان در سال آبی ۱۳۸۴ (مترمکعب - میلیون مترمکعب) جدول (۳-۳)» برآورد آب سبز جنگل‌ها و مراتع برحسب استان در سال ۱۳۸۴ را نشان می‌دهد. از آنجا که برای هر استان. مقادیر مربوط به آب سبز هر هکتار عرصه‌های جنگلی و مرتعی متفاوت است. بنابراین محاسبات انجام‌شده در جدول (۲-۳)» با رعایت این تفاوت‌ها انجام شده است. همان گونه که از این جدول ملاحظه می‌گردد. حدود ۸۸ میلیارد مترمکعب. آب سبز مصرفی عرصه‌های جنگلی و مرتعی کشور بوده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۷۰ ۳ ۰ ارت آب مجازی سح 3 1 5 فه 3 ژ ۳ 00۰ ره ۵ ۵ که هه را ۱۳۳۳۳۵( ۳ ۱( ۱۳۳۳۳۳۳۳۴۰ ۱ ۱۳۳۳۲۰ بط ۵۸ ۵۸ ۸۵ رها ۳۲۳۱۳۳۳۱۳۳۱۰ نویه ۸ ودره ۳۴۰ ۱۳۳۳۰ ۰ ۳۲ ۷۱ ای ۸ مهن ۵ مه یک همه م۵۵ ۳۲۳۳۳۳۳ ۱۳۰ ۳0 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل [ ۰ برگرف -- نیم و محص فراور ۷۱ ح ار َ :۳ 3 هه 32 3 ۳۳۱۳۰ ۱ ۳۴۵ رزشی برای ۱ هستند. ولیدی (الوار) لیدی (کاغد) ارزشی (الوار) -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۲ ۹ راهنمای نحوه ارتباط بیلان منابع آب کشور با تجارت آب مجازی 7 - (364000 7(۷ع)70 + (30)81(*۱7500)1) /((30)87(۷۱7500)1) <نسبت ارزشی (کاغذ) حال می‌توان با در نظر گرفتن محاسبات بالاء میزان آبرانه را برای هر یک از محصولات محاسبه کرد. (*) 6.333443 - 0980843 *[(0.7 / 4. 52)] <آبرانه (الوار) (*) 0.288632 - 0.019157 *[(0.3 /4. 52)] <آبرانه (کاغذ) (*) 4.52 - 0.3 0288632۷ + 0.7 6333443 -آبرانه چوب همان‌طور که در شکل (۷-۳) دیده می‌شود. عدد به دست آمده برای آبرانه جوب با میزان اولیه آب مورد نیاز برای مترمکعب بر چوب) ۱ ۱ اه ۳۳3 0۳7 ۷۳۳9 ۷۳۳98 ۱ ۱ کاغد الوار ۳-۵-۳ تعیین آبرانه محصولات دامی - گوشت قرمز - شیر و مواد لبنی - تخم‌مرغ - تعیین آب مجازی محصولات دامی (محاسبه میزان آب مجازی حیوانات زنده) تا کنون یک ارزیابی کلی در خصوص تجارت جهانی در مورد حیوانات اهلی و محصولات آن‌ها توسط چاپاگاین و هاکستر [۴۲] صورت گرفته است. تبادل آب مجازی که با تجارت حیوانات اهلی و محصولات آن‌ها ارتباط دارد» از طریق ضرب 101 3 حجم‌های تجارت دام‌ها ( در میزان آب مجازی دام‌ها ار به دست می‌آید به طوری که میزان آب مجازی یک حیوان زنده تعیین می‌شود و سپس در میان فرآورده‌های مختلف حیوان. توزیع می‌شود. ابتدا انواع محصولات که از آنواع حیوان -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- تعیین مقادیر (محتویات) منابع چها رگانه‌ی آب (آبی, سبز, خاکستری و مجازی) ‎٩۷/۱۰/۰۹‏ ۳ ( ,) منشا می‌گیرد. شناسایی می‌شوند. هر محصول غیرقابل تقسیم فقط و فقط از یک نوع ویژه حیوان به وجود می‌آید. به طور ساده, فرض می‌شود که فرآورده‌های دامی صادرشده از یک کشور معین به طور کامل در داخل آن کشور تولید شده است. چاپاگاین و هاکسترا [۴۲] با درخت‌های تولید کار می‌کنند که سطوح مختلف تولید را نشان می‌دهند. برای مثال محتویات آب مجازی در گوشت به محتویات آب مجازی در لاشه حیوان بستگی دارد که آن نیز به نوبه خود به محتویات آب مجازی در حیوان زنده بستگی دارد. اگر افزون بر لاشهء از پوست حیوان زنده نیز برای چرم استفاده شود محتویات آب مجازی حیوان زنده بر لاشه و پوست نیز بر طبق نسبت ارزش اقتصادی تقسیم می‌شود. محتویات آب مجازی حیوان زنده به طور زیادی به محتویات آب مجازی مواد غذایی مصرف‌شده در دوره زندگی حیوان بستگی دارد. افزون بر آن آب آشامیده‌شده در طول زندگی حیوان و نیازهای آبی دیگر مربوطه مانند آب مصرف‌شده برای شستشوی آخور نیز باید در نظر گرفته شوند. - سه جزو اصلی میزان آب مجازی از یک حیوان زنده میزان آب مجازی از یک حیوان در پایان دوره زندگی‌اش شامل حجم آبی است که برای رشد و تکاملش از طریق مصرف مواد غذایی, آب نوشیدنی و آب مورد نیاز برای تمیزکردن محل سکونتش و موارد مشابه مورد نیاز است. محاسبه می‌شود ( رابطه ۷-۳). سه جزو اصلی برای میزان آب مجازی یک حیوان زنده وجود دارد: (۷-۳) [6۰2] ۷۷۷/۲ + [62] ۷۷۷/۲ +[ 6۵ ] رن ۷۷ ک[02] ۷۷۷/۲ که در آن: [0.2] ,۷۷۷/۳ : میزان آب مجازی حیوان (8) در کشور صادرکننده (2) (مترمکعب آب در واحد تن حیوان زنده) پم ۷۷۷۲۳ : ظرفیت آب مجازی مربوط به خوراک (مترمکعب آب در واحد تن از حیوان زنده) زب ۷۷۷/۳ : ظرفیت آب مجازی به نوشیدنی (مترمکعب آب در واحد تن از حیوان زنده) ۷۷/۲۳ : ظرفیت آب مجازی به آب مصرفی سرویس (مترمکعب آب در واحد تن از حیوان زنده) است. - میزان آب مجازی از مواد غذایی مصرف‌شده میزان آب مجازی یک حیوان برای مواد غذایی مصرف‌شده شامل دو قسمت است: نخستین قسمت آب واقصی که برای آماده کردن خوراک دام لازم است و دومین قسمت. آب مجازی است که در اجزای مختلف خوراک مصرف شده است. میزان آب مجازی از خوراک یک حیوان در پایان دوره زندگی‌اش برابر رابطه (۸-۳) محاسبه می‌شود: 2 0 + [(ف۹۹ا ۹ ۱ (۸-۳) ی [0.۵] ریم ۷۷۷/۲ در این رابطه: [ 02| پییم ۷۷۷۲ : میزان آب مجازی از خوراک یک حیوان در پایان دوره زندگی‌اش (مترمکعب آب در واحد تن حیوان زنده) -------- صفحهٔ بعد -------- ۷۴ 4۹ ر,رراهنمای نحوه ارتباط بیلان منابع آب کشور با نجارت آب مجازی [ 6:2 ] روزز ۹ : حجم آب مورد نیاز برای مخلوط کردن مواد غذایی حیوان 2 در کشور صادرکننده 2 (مترمکعب در روز) [0,2,2]): مقدار محصول کشاورزی (ل)) در کشور صادرکننده (2) (مترمکعب در واحد تن از محصول کشاورزی) [0,2] ,۷۷ : میانگین وزن حبوان زنده (2) در کشور صادرکننده (2۵) (تن) است. میانگین وزن حیوان زنده بر پایه رابطه (۹-۳) به دست می‌آید: 0۱/1۹ ]0,۵[ ۹-۳ 0۷]6:2[ / ٩۱۷۷/1(]6,2[ در این رابطه: [۷۷14]0۵,6): نیاز آبی محصول از محصول کشاورزی در کشور ۵ (مترمکعب در هکتار) [0,2]آا2: عملکرد محصول (تن در هکتار) است. در محاسبه احتیاجات آبی محصولات کشاورزی, از مدل ۲1101۷۷۸7 که توسط فائو توسعه یافته. استفاده می‌شود که براساس آن, اطلاعات آب و هوایی (اقلیم) مورد نیاز برای محاسبه احتیاجات آبی محصولات از بانک اطلاعاتی 2118/۷/۸7 از 0 گرفته می‌شود. پارامترهای دیگر محصولات کشاورزی به عنوان ساختاری (۶111ا11-0) در مدل ۲110۳۷۷/۸7 گرفته شده است. از معادله پنمن - مانتیث فائو برای محاسبه منبع تبخیری محصول کشاورزی ((1۳۷۹۵ ,.]) استفاده می‌شود. تبخیر مستقیم محصول کشاورزی((1۷7۷/4۵ ..]۳آ) برای هر نوع محصول با استفاده از ضریب گیاهی آن (ع۳!) به عنوان ساختاری در مدل ۳1۹00۷۷/۸7 عمل می‌کند. از 1 دوره کامل رشد برای به دست آوردن کل نیاز آبی محصول استفاده می‌شود. اطلاعات محصولات کشاورزی از 57۸7 ۳۸0 گرفته می‌شود. - میزان آب مجازی از آب نوشیدنی میزان آب مجازی یک حیوان از نوشیدن برابر است با کل حجم آب نوشیدنی مورد استفاده حیوان در طول دوره‌ی رشد. در کل دوره‌ی زندگی حبوان. میزان آب مجازی برحسب حجمی از آب در هر تن از حیوان زنده محاسبه می‌شود. میزان آب مجازی از نوشیدنی از رابطه (۱۰-۳) محاسبه می‌شود: 0 دنت (۱۰-۳) 0 ۷۷۴ 81 1 ۷۷ <[32 :2 0۳1 در این رابطه: [ 6:2 ]روز ۷۷۷/۳ : میزان آب مجازی از نوشیدن یک حیوان تا پایان دوره زندگی‌اش (مترمکعب آب در واحد تن 31 ۰]ن10: : نیاز آب نوشیدنی روزمره حیوان 2 در کشور صادر ک: کننده 2 (مترمکعب در روز) [۷۷,]6,2 : وزن حیوان زنده در پایان دوره زندگی‌اش (تن) است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- نعیین مقادیر (محتویات) منابع چهارگانه‌ی آب (آبی, سبز. خاکستری و مجازی) ‎٩۷/۱/۰۹‏ ۳۵ - میزان آب مجازی برای نگهداری حیوان میزان آب مجازی یک حیوان برای نگهداری حیوان مساوی با کل حجم آب استفاده‌شده برای تمیزکردن محوطه مزرعه. شستن حیوان و دیگر سرویس‌های لازم برای نگهداری محیط در طی دوره‌ی کامل زندگی حیوان است. میزان آب مجازی مذکور توسط رابطه (۱۱-۳) محاسبه می‌شود: ۳ 1 ]یی 0 (۱۱-۳) سر [6.2] ی ۷۷۷/۳ [2.2] ۷۷۷۲ : میزان آب مجازی در کشور صادرکننده 2 (مترمکعب آب در تن حیوان زنده) [0.2] ,۷۷ : وزن زنده حیوان (2) در کشور صادرکننده (2) (تن) [0:2] .ی 9: احتیاجات روزانه آب مورد نیاز جهت نگهداری حیوان ۵ (مترمکعب بر روز) است. - محاسبه میزان آب مجازی از محصولات حیوانات اهلی * سطوح محصول گوشت. شیرء پنیرء کره و چرم و غیره) به دست می‌آید. مشکل موجود در این رابطه مشکل دوباره‌شماری است. برای مثال امکان محاسبه دوباره مقدار آب مجازی که یک بار برای تولید شیر محاسبه شده است. برای تولید گوشت یک دام وجود دارد. به همین خاطر در تحلیل به روش سیستماتیک. سطوحی از محصول در نظر گرفته می‌شود. پس محصولاتی که به طور مستقیم از یک حیوان زنده منشا گرفته است. محصولات حیوانات اهلی اولیه نامیده می‌شوند. برای مثال گاوهاء شیرء لاشه و پوست که با عنوان محصولات اولیه آن‌هاست. تولید می‌کنند. بعضی از محصولات اولیه حیوانات اهلی به نسبت بیش‌تر تکامل می‌یابند که محصولات تانویه نامیده می‌شوند. مانند پنیر و کره که از محصول اولیه شیر به دست می‌آیند یا سوسیس که از محصول اولیه گوشت به دست می‌آید. * نخستین سطح تکامل (محصولات اولیه از حیوانات زنده) میزان آب مجازی یک فرآورده شامل قسمتی از میزان آب مجازی حیوان زنده به اضافه آب مورد نیاز تکامل‌یافته می‌شود. نیاز آب در مراحل بعدی در هر تن از حیوان زنده با کمک رابطه (۱۲-۳) معلوم می‌شود: (۱۲-۳) ۱ له [6.2] 0۷۷ در این رابطه: [۳۷۷/1۹]2,2: نیاز آبی در مرحله فرآوری برای هر تن حیوان زنده ۵ از محصول تولیدی اولیه در کشور صادرکننده » (مترمکعب بر تن) -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۶ ۹ راهنمای نحوه ارتباط بیلان منابع آب کشور با تجارت آب مجازی [0:2] ع۸0: حجم آب در مرحله فرآوری برای حیوان زنده 2 در کشور صادرکننده ۵ (مترمکعب) [0,2] ,۷۷ : وزن زنده حیوان (2) در کشور صادرکننده (2۵) (تن) است. حجم کل آب مجازی از حیوان زنده (۷۷۷۳۵) و نیاز آبی در مرحله فرآوری (۳۷۷]4) باید به طور منطقی به هم مرتبط شوند. برای انجام این کار باید دو رابطه دیگر معرفی کرد: جزء تولید و جزء ارزشی جزء تولید از رابطه (۱۳-۳) به دست می‌آید: (۱۳-۳) ت [0به]۳۶ در این رابطه: [۳1]0,0: بخش تولیدی محصول 0 در کشور صادرکننده 2 است که از هر تن حیوان زنده به دست می‌آید. [0,6]م۷۷ : وزن فرآورده اولیه (م) به دست آمده از یک حیوان زنده (2) در کشور صادرکننده (۵) (تن) [0,2] ,۷۷ : وزن زنده حیوان (2) در کشور صادرکننده (2۵) (تن) است. به هر حال اگر یک محصول در طی دوره زندگی یک حیوان به دست آید. در این صورت [0,1] ۳۲ به دست آمده از شیر و تخم‌مرغ‌هاء می‌تواند از یک بیش‌تر باشد. جزو ارزشی ( [0ط,ع]: ۷)» از رابطه (۱۴-۳) به دست می‌آید: (0۱۴-۳ ز اطکا الاب ]۷ [۳/]6,2 *[۷]0) ر2 مخرج کسر فوق برابر مجموع کل تمام فرآورده‌های اولیه‌ای است که از اصل حیوان (2) منشا گرفته است. در این رابطه: [۷۶]0,0: نرخی از ارزش بازاری فرآورده حیوان است که بیانگر مجموع ارزش‌های بازاری کلیه فرآورده‌های حیوان است (ریال برای هر تن) [۷]0: ارزش به ازاری فرآورده 0 (واحد پولی در تن) است. [۳۶]0,0: جزء تولیدی محصول ۳ در کشور صادرکننده ۵ 3 است که از هر تن حیوان زنده بدست می‌آید. بنابراین» میزان آب مجازی (۷۷۷) از محصول اولیه (۳) و برحسب رت است که از رابطه (۱۵-۳) به دست می‌آید: (۱۵-۳) هگا *ررییی| ۳۷/۸ +[۷۷۷۲۰,]۵) -[6,0] ۷۷۷/۲ [0,۳] ۲ در این رابطه: [6,0] ,۷۷۷۳ : میزان آب مجازی از محصول اولیه (1) (مترمکعب بر تن) -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- تعیین مقادیر (محتویات) منابع چها رگانه‌ی آب (آبی, سبز, خاکستری و مجازی) ‎٩۷/۱۰/۰۹‏ ۳/۷ * سطح ثانویه از تکامل (محصولات ثانویه از محصولات اولیه) فرآورده‌های ناشی از فرآورده‌های اولیه نیزء به مقداری از آب نیازمندند. میزان آب مجازی یک محصول ثانویه شامل قسمتی از میزان آب مجازی محصول پایه اولیه و آب مصرف‌شده در مراحل بعدی است. در این حالت نیاز آب تکمیلی, [0,0] 1۳۷۷1 به عنوان حجمی از آب مورد نیاز برای تکمیل یک تن از محصول اولیه (0) در فرآیند تولید محصولات نانویه تعیین می‌شود. سهم فرآورده [۳۲]6,0 با عنوان نرخی از وزن محصول ثانویه (0) در هر تن از محصول اولیه در کشور صادرکننده (2۵) است. به طور مشابه مقدار ارزش [0,0] ۰۷/۶ به عنوان نرخی از ارزش بازار از یک فرآورده ثانویه برای کل ارزش بازاری از همه فرآورده‌های به دست‌آمده از فرآورده اولیه است. بنابراین» میزان آب مجازی از فرآورده تانویه (۳) ره با استفاده از روابط مشابه محاسبات فرآورده اولیه به دست می‌آید. به این ترتیب میزان آب مجازی فرآورده اولیه و احتیاجات آب تکمیلی در فرآیند تولید فرآورده ثانویه» مبنای محاسبات در نظر گرفته شده است. با روش مشابه, امکان محاسبه میزان آب مجازی برای محصولات ثالث نیز وجود دارد. 0 سهم آبرانه مربوط به مراحل مختلف تولید برای هر محصول با فر آورده نهایی؛ مورد گوشت مرغ فرض بر این است که میزان آب مورد استفاده برای تولید یک مرغ تخم‌گذار برابر ۸۰۰۰ مترمکعب است و قیمت یک همچنین. قیمت پر مرغ ۲۰۰۹ ریال است و نسبت تولید گوشت به کل محصولات ۸/؛. نسبت تولید تخم‌مرغ به کل محصولات ۰/۰۵ و نسبت تولید پر مرغ به کل محصولات ۰/۱۵ است. نسبت تولید و نسبت ارزشی برای فرآورده‌های مرغ تخم‌گذار به شکل زیر محاسبه می‌شود (فرمول‌های زیر برای تمامی فرآورده‌های به دست آمده از مواد اولیه صادق است). وزن کل محصولات (۱۰۰)/ وزن محصول (گوشت مرغ) < نسبت تولیدی 85 > (100)87/ (60)81 <نسبت تولیدی (گوشت مرغ) 5 - (5)87(/100)87 <نسبت تولیدی (تخم‌مرغ) 5 > (7ع)5)87(/100 ۱ <نسبت تولیدی (پر مرغ) 6 - ((2000)8 ۷ (۲ع)15 + ۳(500ع)5 + (80)820(۷1۱1000)1) / ((80)821(۷11000)3) <نسبت ارزشی (گوشت مرغ) 2 - (([ )2000 ۷ (۱5)8۳ +۷11000 (۹0)27 +۷۹500 (5)81) / (4۹50 (1ع)5) <نسبت ارزشی (تخم‌مرغ) 3 - ((11000)1 ۷ (80)2 + (500)3 (5)87 + (2000)8 ۷ (۱5)20) / ((2000)3 15)83(۷) < انسبت ارزشی (یرمرغ) حال می‌توان با در نظرگیری محاسبات بالا میزان آبرانه را برای هر یک از محصولات محاسبه کرد. [(آبرانه ماده ورودی (*17)/ نسبت تولیدی محصول (1)] * نسبت ارزشی محصول (1) -آبرانه محصول (1) (*) 9600 - 0.96 *[(0.8 /8000)] -آبرانه (گوشت مرغ) (*) 320 - 0.002 0.05([۷ /8000)] <آبرانه (تخم‌مرغ) (*۳) 1600 - 0.03 *[(8000/0. 15)] <آبرانه (پرمرغ) -------- صفحهٔ بعد -------- ۷۸ 3333 ۵ بر او جدو مورد نیاز واحد داه ردیف‌ها بهداشتی دام (۸۰ (ه تک ۹ ممرزراهنمای نحوه ارتباط بیلان منابع آب ک رد مقدار مواد غذایی و کل آب مورد نیاز دام گاو گوشتی در کشور دام و آب موجود در مواد غذایی را نشان می‌دهد. همان‌طور که در جدول (۴-۳) دیده می‌شود مقدار ی برحسب تن در سال به طور جداگانه برای گاو نر و ماده تعیین شده است و میانگین خوراک برای د ت. میزان نیاز ویژه هرکدام از محصولات خوراکی برای هر تن محصول خوراکی از محاسبات مربوط به ب ی ۱ تا ۱۱ است که در ردیف ۱۲ عدد ۲۶۸۱ مترمکعب برای مجموع محصولات در سال به دست آم باصل‌ضرب ردیف‌های ۱۲ و ۰۱۳ عدد ۸۰۴۳/۲۵ مترمکعب در تن است که نشان‌دهنده‌ی کل آب مورد د دام گاو شیری در یک سال است. ردیف‌های ۱۵ و ۱۶ جدول (۵-۳)» میزان آب مورد نیاز بر را نشان می‌دهند. با تقسیم مقدار آب مورد نیاز برای خوراک. نوشیدن و سرویس بهداشتی بر عدد مرب ۵ تن آب مصرفی هر واحد دامی برابر ۱۳۹۳۴ مترمکعب برای هر تن به دست می‌آید. در اداه ۳۱ راس) در میانگین وزنی دام معادل تعداد دام برحسب تن به دست می‌آید که با ضرب عدد اخیر د ۳ مترمکعب در تن)» اب مصرف کل دام گاو شیری برای کشور در یک سال به دست آمده است جدول ۴-۳- بر آورد مقدار مواد غذایی و کل آب مورد نیاز دام گاو گوشتی در کشور مقدار مواد خورا احد دامی (تن اسال) سا ر مواد خوراکی هر و می (تن اسال نیاز آب آبیاری گیاه مواد خوراکی گاو نر گاو ماده : یانگین : (مترمکعب اتن) خوراک مصرفی شور با نجارت آب مجازی و نوع دام نیز محاسبه خش زراعت استخراج تون آخر جدول برای و شیری برابر ۲ است. نیاز برای مواد غذایی ای نوشیدن و سرویس وط به میانگین وزنی ه با ضرب تعداد دام کل آب موجود در مواد خوراکی هر واحد دامی ۱۳۳ ۳۹۳ ۵۴ ۱۱/۸ ۱۳/۹ ۴۶ ۹۱ ۷۳ ۷۱۸۳ ۳۹/۶ ۳۱۳۲۰ ۲۱۳۸ ۳/۰ ۸۰ ۷۱ ۳۳/۶ ۵۸۰ ۱۳۹۳۴ ۴۳ ۳۱۳۹۰ ۳۳۰ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل , 8 مقدار (ستور محص زراعد ۳۴۹۱۷( گ ۵-۳ 9 بر آلودهر سوم- نعیین مقادبر (محتوبات) منابع چها رگانه‌ی آب (آبی. س نون در جدول (۵-۳) معلوم می‌شود که مقدار آب اب میانگین مواد غذایی در تعداد دام مصرف کل دام بر با ضرب مقدار مصرف کل دام از هر محصول در ضری ن ششم جدول (۴-۳))» مقدار کل آب آبی هر گیاه با ول می‌توان به آسانی معادل کل سطح زیرکشت رام معلوم شد. در ستون آخر نیز کل آب سبز مصر ۵ مترمکعب به دست آمده است. حدول ۵-۳- بر آورد مقدار مواد غذاب مصرف کل دام (کیلوگرم) ۳۴۳۰ رش هم ده ۸۵۵۱۷۰ ۰۰ دیگر غلات ۳ ذرت دانه‌ای ۲۱۳۳ نحود ۳۳ ۳ خوراک سویا ۰ ۵۵۹ خوراک کلزا ۴۳ یونجه خشک ۷۸/۰ ۳۳ علف تازه ۳۳ -۴- تعیین آبرانه (سبز) محصولات آبزیان روه‌بندی کلی محصولات عمده دامی برای مطالعات | - آبزیان در مراکز پرورشی گرم‌آبی» آبزیان سردا - آبزیان در مراکز پرورشی سردابی - آبزیان در مراکز پرورشی میگوی آب شیرین ی تولید هرکیلوگرم از ماهیان گرم‌آبی و سردآبی و : سدن از دست می‌رود. به این ترتیب با در اختیاردا شتن | ۷۲۹ عاسبه‌شده سس ی هر گیاه کل آب سبز (مترمکعب) ۱۳۳۳۶ ۱۳۰ ۳۳۳۸۶ ۶۸ ۰ ۳۲۳۳۳۳۳۴ ۱۳۷ ۱۹۱۱۳۹۷ ۱۹/۱ ۳۳ ۳۴ ۱۱۳۳۴۳۳۴۹۳ ۱۳۳۳ ت تبخیر با -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ ز ۳ برشد بادشده ر لوح فشر - میزان برای میزان ابر کی ر به ۲۴۸۰۰ گرم‌ابی :۱ و آلوده‌شده به ازای : ازای هرکیلوگرم تولید ردًبی تبخیر در نظر ۲ اترتیب ۹/۷ ۰/۱ و ۵ ا با توجه به منابع علمٍ ی پیوست. منوی ج آب مصرفی مزارع پ محاسبه آب مجازی : تبخیرشده (آب آبی انه آبی برای این مح تفکیک استان در سا ۱ مترمکعب و میزا در کشور بوده است. جدول ۶-۳- میزان اد استان آذربایجان غربی اردبیل اصفهان ایلام تهران خراسان شمالی خراسان جنوبی خوزستان زنجان سیستان وبلوچستان فارس ۹ مرراهنمای نحوه میزان پساب به ازای هر کیلوگرم تولی نظر گرفته شده است. البته کاربرار گرم آبی کشور به تفکیک استان اهیان گرم‌ابی» به این صورت عمل آن را به عنوان آب آلوده‌شده (آب می‌آید. جدول (۶-۳) میزان آب ۵ تری برابر 1۳ مترمکعب پرورش ماهیان گرم آبی کشور به تفکیک ۷ مترمکعب به ازای هر کیلوگرم مربوط به تبخیر از سطح حوضچه‌ها ارتباط بیلان منابع آب کشور با نجا صرف‌شده را به آسانی محاسبه ۷ مترمکعب و ۰/۵ مترمکعب د ماهیان گرم‌آبی, سردآبی این دستورالعمل می‌توانند یب را انتخاب کنند. در نرم‌افزار ظر گرفته شده است. می‌شود که درصدی از | خاکستری) در نظرگرفته و به صرفی مزارع پرورش ماهیا ده می‌شود که میزان آبران برای تولید سالیانه ۷۴۶۴ استان در سال ۸۵ (تن - مترمکی زمین به ازای هر کیلوگرم) ۳۱۵۹۰ ۱۳۳۴۰ ۳۴۰ ۱۹۰۹۰ ۸ ۵۰۰ ۱۳۹۰ ۱۵ ۵۰ ۱۳۳۹۵۹۰ ۳۳۵۰۰ ۲۳۷۰۰ ۱۹۳ ۰۰ ۱۳۴۳۵۰۰ ۳۴۰۰ ۶۰ رت آب مجازی کرد. میزان است. برای و میگوی آب ارائه‌شده در ب آبی را به ن گرم آبی آبی برابر اتن ماهی ۱۳۴۰ ۷۱۴۰ ۳۳۹۰ ۰ ۲۴۰ ۱۹۳۰۰ ۱۳۹۰ ۳۰ ۳۶۰۰۰ ۱۳۳۳۰۰ ۲۱۳۳۰ ۷۸۰ ۴۰ ۴۳۴۳۰ ۳۳۴۴۴۰۰ 0۰ ۱۳۵۰ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم - نعیین مقادیر (محتویات) منابع چها رگانه‌ی آب (آبی, سبزء خاکستری و مجازی) ‎٩۷/۱/۰۹‏ ۸ ادامه جدول ۶-۳- میزان آب مصرفی مزارع پرورش ماهیان گرم آبی کشور به تفکیک استان در سال ۸۵ (تن- مترمکعب) میزان تولید میزان آب مصرفی (۲/۱ مترمکعب به ازای هر کیلوگرم) (مترمکعب) ردیف استان ماهی گرم ۷ مترمکعب به ازای هر کیلوگرم | ‎٩/۵‏ مترمکعب پساب (نفوذ به ابی (تن) ‏ | مربوط به تبخیر از سطح حوضچه‌ها زمین به ازای هر کیلوگرم) و وس ۳ هوگن ا ا ا ا اه برگرفته از: شرکت سهامی شیلات ایران آب مجازی کالاهای صنعتی تولیدی داخل کشور که یا برای مصرف در کشور و یا برای صادرات به کار می‌رود شامل منابع آب آبی و خاکستری می‌شود. پیش از تعیین محتویات منابع آب مجازی کالاهای صنعتی, لازم به اشاره است که گروه‌بندی کالاهای صنعتی به شرح زیر هستند: _ گروه صنایع مواد مواد غذایی 9 اشامیدنی - گروه منسوجات - گروه تولید پوشاک و کفش - گروه تولید چوب. محصولات چوبی و کاغذی - گروه محصولات پتروشیمی - گروه تولید محصولات کانی غیرفلزی _ گروه صنایع الکترونیک در جدول (۷-۳)» نمونه‌ای از جزییات محاسباتی مقدار آب مصرفی واحدهای صنعتی کشور برای هر واحد کالا در بخش صنایع غذایی ارائه شده است. در رقم مربوط به میزان واحد آب مصرفی از یافته‌های امارگیری بالا استفاده شده است. سپس با -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۳ 3333 توجه ب است. ۵ آب مص - نموز جد می‌ده میزان منابع آب کشور با نجا در لوح فشرده ارائه : ی تن) و آب مصرف آب مصرفی برای تولید هر واحد از کالا رت آب مجازی یی عاسبه شده یی را نشان کل آب مصرفی :۰ ۳۲۳۹ ۳۲۳۹ ۳۹ ۴۳۴۵۸ ۴۳۴۹۵۸ ۳۲۳۹ ۳۲۳۹ ۳۲۳۹ ۳۲۳۹ ۳۹ ۳۲۳۹ ۳۲۳۹ ۴۳۴۵۸ ۳۲۳۹ ۳۲۳۹ ۳۲۳۹ ۳۲۳۹ ۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- نعبین مقاد بر (محتوبات) منابع چها رگانه‌ی آب (آبی, سبز, خاکستری و مجازی) ‎٩۷/۱/۰۹‏ ۸۳ ادامه جدول ۷-۳ - نمونه‌ای از جداول محاسباتی مقدار آب مصرفی واحدهای صنعتی کشور - صنایع غذایی (مترمکعب) آب مصرفی برای تولید هر واحد از سک دست ۱۱۹۹۰۰ ۱ راس ۵ اردبیل ۵ | ۳۵۵۳۰۰۰ عدد تمه ی ۷۳۳۹۰۰۰ عدد ۷۳۳۰۰۰ ۷-۳- تعیین میزان آب مصرفی شهری و روستایی (شرب, شستشوء فضای سبز و خدمات) همان‌طور که پیش‌تر گفته شد. بخش شهری و روستایی به واقع در پایان چرخه آب در شکل (۲-۲) قرار گرفته است. در بخش شهری و روستایی به واقع کالاهای خوراکی و صنعتی مصرف می‌شود. منابع آب شهری و روستایی نیز که به طور که در شکل (۲-۲) نشان داده شده است. بخشی از آب مصرفی که آلوده می‌شود به عنوان آب خاکستری (پساب شهری یا کالاهای خوراکی برای تامین آنرژی روزانه یا رشد جمعیت انسانی مصرف می‌شوند. بخشی از تولیدات خوراکی نیز در مرحله مصرف از بین می‌روند که به آن ضایعات در مرحله‌ی مصرف گفته می‌شود که در عمل منابع آب مصرف‌شده برای آن هدررفته است اما جزو محاسبات مربوط به خروجی بخش کشاورزی و ورودی به بخش مصرف در نظر گرفته شده است. - خلاصه وضعیت آب شرب کشور در سال ۱۳۸۵ جدول (۸-۳)» خلاصه وضعیت آب شرب کشور در سال ۱۳۸۵ را نشان می‌دهد. خالص آب مصرفی حدود ۱۵ درصد -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۴ 33333 ٍ ۸۳ برای هر واح - میزار جد( محصولا ها :2 آب مصر ۹۹۱ برای ۳۳۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۴ تعبین شیوه کاربرد یافته‌های مربوط بیوند مقادیر منابع جهار گانه آب -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نعیین شیوه کاربرد یافته‌های مربوط به پیوند مقادبر منابع چها رگانه آب ‎٩۷/۱/۰۹‏ ۸۷ ۱-۴ کلیات از اصول تجارت آب مجازی می‌توان در تصمیمات سیاست‌گزاری منابع آب کمک گرفت. برای یافتن یک راهنمای کمّی لازم است منابع چهارگانه متاثر از آن سیاست را یافت و در محاسبات در نظر گرفت. به این ترتیب می‌توان هرگونه سیاست گزاری را از دیدگاه تجارت آب مجازی سنجش و اندازه‌گیری کرد. به این ترتیب کاربردهای زیر از یافنه‌های محاسباتی این راهنما قابل دستیابی است: - بررسی ارتباط تجارت آب مجازی با بیلان منابع آب (پیوند منابع آب مجازی با منابع آب آبی, سبز و خاکستری) - بررسی تاثیر متغیرهای مختلف بر بیلان منابع آب کشور و یافته‌های محاسباتی برای هر سال از جمله: - روش تعیین میزان کمبود آب ملی» وابستگی آب. خودکفایی منابع آب و سرانه‌ی آبرانه کشور - ادغام بین بیلان تجارت آب مجازی و بیلان منابع تجدیدپذیر (آب و پوشش گیاهی) در سطح ملی - نحوه تاثیر تجارت آب مجازی بر نیازهای مواد غذایی جمعیت با توجه به وابستگی تولیدات دامی به مراتع کشور - تاثیر اجرای پروژه‌های توسعه منابع آب بر بیلان منابع آبی کشور - تاثیر واردات و صادرات سالیانه کشور بر بیلان منابع آبی کشور - بررسی تاثیر تولیدات خوراکی و غیرخوراکی سالیانه کشور و تاثیر آن بر بیلان منابع آبی کشور - بررسی تاثیر اقدامات و برنامه‌های کشور در بخش‌های مختلف اقتصادی بر بیلان منابع آبی کشور - بررسی تاثیر بهره‌برداری از منابع آب زیرزمینی بر بیلان منابع آب کشور - بررسی تاثیر برنامه‌های حفاظت جنگل و مرتع بر مقادیر منابع آب سبز - بررسی تاثیر برنامه‌های توسعه آب و فاضلاب بر مقادیر منابع آب خاکستری - بررسی تاثیر برنامه‌های تغییر الگوی کشت بر مقادیر منابع چهارگانه آب - بررسی آثار محیط‌زیستی پروژه‌های توسعه منابع آب - محاسبه رقابت تجارت جهانی آب مجازی و موازنه تجارت جهانی آب مجازی محصولات زراعی - ارزیابی آب قابل در دسترس - کمی‌کردن جریان آب مجازی در ارتباط با امنیت غذایی در محدوده کشوری -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۸ ۹ راهنمای نحوه ارتباط بیلان منابع آب کشور با تجارت آب مجازی ۳-۴- بررسی ارتباط تجارت آب مجازی با بیلان منابع آب (پیوند منابع آب مجازی با منابع آب آبی., سبز و خاکستری) چهارچوب کلی و نحوه‌ی چیدمان جداول مربوط به منابع آب بیرونی» منابع آب داخلی و مصارف و تولیدات در جدول (۱-۴) ارائه شده است. این مثال عملی که به واقع, براساس تبادلات منابع چهارگانه آب در شکل (۲-۲) نشان داده شده‌اند. نشان‌دهنده پیوند تجارت آب مجازی در محدوده جغرافیایی کشور با بیلان منابع آب است. روش کلی برای بررسی موردهای یادشده در بالاء به این صورت است که پس از تهیه‌ی جدول (۱-۴) و چیدمان منابع آب مطابق این جدول, نتایج اولیه آن مورد واکاوی اولیه قرار می‌گیرد. اکنون برای بررسی هرکدام از موردهای بالاء کافی است که مقدار منابع آب که از تغییر مورد یادشده تغییر می‌کند. در جدول اولیه آن تغییر کند و دوباره نتایج جدول (۱-۴) (پس از تغییر مورد یادشده) با نتایج اولیه جدول (۱-۴) مقایسه شود. بدیهی است می‌توان با تحلیل دوباره نتایج. اثرات آن تغییر را بر منابع چهارگانه‌ی آب مشخص کرد. برای مثال فرض کنیم دولت می‌خواهد واردات کالاهای کشاورزی را افزایش دهد و تاثیرات آن را بر منابع آب مجازی (آب آبی و سبز) و سایر منابع آب بررسی کند. آشکار است که این تغییر را می‌توان در جدول (۱-۴) دید. مقایسه منابع آب بیرونی, داخلی و بخش‌های تولید و مصرف نشان می‌دهند که واردات کالا چه تاثیراتی بر مقادیر منابع یادشده داشته است. به همین ترتیب می‌توان نتایج ساخت یک سد را بر منابع چهارگانه‌ی آب بررسی کرد. کاربر در آغاز باید نتایج ساخت به پایان می‌رسد و دولت می‌خواهد تاثیرات آن بر منابع چهارگانه‌ی آب را تعیین کند. این سد دارای میزان مشخصی آب برای مصارف کشاورزی است. برای مثال حدود ۵۰ میلیون مترمکعب از آب ذخیره‌شده در مخزن سد برای حدود ۵۰۰۰ هکتار اراضی زراعی و باغی در نظر گرفته شده است. این مقادیر به این معناست که ۵۰ میلیون مترمکعب آب به منابع آب آبی (استحصالی) افزوده می‌شود و میزان آب آبی و سبز مصرفی مربوط به تولیدات زراعی و باغی در محدوده‌ی ۰ هکتار نیز به بخش تولید افزوده می‌شود. به همین ترتیب در ارتباط بعدی بین منابع آب. مقادیر مربوط به تولیدات کشاورزی در بخش مصرف هم لحاظ می‌شوند. البته توجه شود که نرم‌افزار «تجارت آب مجازی» محاسبات نهایی را انجام می‌دهد و کاربر تنها مقادیر اولیه را در جدول‌هایی که نمونه‌های محاسباتی آن در بندهای یادشده در بخش سوم گزارش ارائه شد. منظور می‌کند. در بندهای پسین. با کمک یافته‌های جدول (۱-۴) و ارائه روابط و -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نعیین شیوه کاربرد یافته‌های مربوط به پیوند مقادیر منابع چها رگانه آب ‎٩۷/۱۰/۰۹‏ ۸۹ ۱-۲-۴ نتایج محاسبات مربوط به پیوند تجارت آب مجازی با بیلان منابع آب در ایران در جدول (۱-۴)» پیوند تجارت آب مجازی به بیلان منابع آب در محدوده جغرافیایی کشور نشان داده شده است. این جدول به واقع خروجی نهایی نرم‌افزار «نجارت آب مجازی» است. نکات مهم مربوط به تعیین بیلان منابع آب و پیوند آن به سایر منابع آب به شرح زیر است: - کلیه تبادلات مربوط به مقدار آب (واقعی- مجازی) برحسب میلیون مترمکعب است. - تبادلات مربوط به هر منبع دارای ۲ بخش ورودی و خروجی است. تبادلات مربوط به منابع آب بیرونی» در دو طرف پیرابند قرار گرفته است. - به سب نبود یا مطمئن‌نبودن از برخی آمار (موردهای ستاره‌دار) و یا کاستی‌های آماری, دو طرف ورودی و خروجی مربوط به هر منبع, متوازن نشده است. ضمن این که در برخی منابع به تنهایی, ذاتا توازن برقرار - ماهیت تنظیم بیلان و تعیین رابطه آن با تجارت آب مجازی با محاسبات بیلان آب در یک محدوده متفاوت است و تبادلات اساسا از هر دو جنس کالایی و منابع واقعی آب است. - مقادیر سهم برحسب درصد هستند. - دوره بیلان منابع آب و تبادلات کالایی در پیرابندهای بالا مربوط به سال ۱۳۸۴-۸۵ است. هر چند برخی آمارها برای سال ۱۳۸۶ و برخی آمارها مربوط به میانگین ۲۰ ساله هستند. برخی نتایج کلی مربوط به تحلیل جدول (۱-۴) به شرح زیر است: نتایج نشان می‌دهد که میزان آب آبی و آب سبز کالاهای وارداتی (مجازی) به ترتیب برابر ۹۴۸۰ و ۱۶۵۶ میلیون مترمکعب است. ۸۳ درصد از آب آبی مربوط به واردات کالاهای کشاورزی و ۱۷ درصد آن مربوط به واردات کالاهای صنعتی است. در طرف صادرات به میزان ۵۱۸۴ میلیون مترمکعب آب از طریق صادرات کالا از کشور خارج می‌شود. یکی دیگر از منابع آب آبی وارداتی. بارش است که به نوبه خود شامل رواناب سطحی از بارش به میزان ۸۲۰۰۰ میلیون مترمکعب. تغذیه منابع آب زیرزمینی از بارش به میزان ۴۶۰۰۰ میلیون مترمکعب و بارش بر سطح کویرء کوه. جنگل, مرتع و دشت‌ها به میزان ۲۸۴۰۰۰ میلیون مترمکعب است. بخشی از آب آبی وارداتی به کشور به میزان ۶۰۰۰ میلیون مترمکعب صرف تغذیه منابع آب سطحی می‌شود. تحلیل‌های مشابهی برای سایر منابع و بخش‌های تولیدی- مصرفی می‌توان ارائه داد. به این ترتیب میزان واردات آب (مجموع آبی و سبز) در کشور ایران به میزان ۵۸۶۶ میلیون مترمکعصب بیش‌تر از آب صادراتی است (تراز مثبت تجارت مجازی آب در کشور). براساس یافته‌های جدول (۱-۴)» مقادیر منابع آب سطحی ورودی و خروجی کشور برابر ۱۰۸۲۷۲ میلیون مترمکصب است. میزان ورودی و خروجی منابع آب زیرزمینی برابر ۸۶۶۶۲ میلیون مترمکعب است. به این ترتیب با توجه به ردیف‌های یادشده در جدول (۱-۴) مربوط به ورودی و خروجی از منابع آب زیرزمینی» می‌توان میزان فشار بر منابع آب -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۰ ۹ راهنمای نحوه ارتباط بیلان منابع آب کشور با نجارت آب مجازی زیرزمینی و یا ارتباط آن با سایر منابع و همین‌طور سهم این منابع در تولیدات خوراکی را تعیین کرد و دامنه‌ای از تحلیل‌های مناسب برای وضعیت منابع چهارگانه‌ی آب را مشخص کرد. از ۲۸۴۰۰۰ میلیون مترمکعب ورودی به منابع آب سبز به میزان ۹۷۷۰۶ میلیون مترمکعب در زیربخش‌های جنگل و مرتع و زراعت و باغ مصرف می‌شود و ۱۸۶۲۰۸ میلیون مترمکعب آن نیز تبخیر می‌شود. همین‌طور ورودی و خروجی منابع آب مربوط به بخش‌های تولید و مصرف به تفکیک برای صنعت و کشاورزی مشخص شده است که در این بخش‌ها می‌توان وضعیت منابع چهارگانه‌ی آب را مشخص کرد. در بخش کشاورزی به میزان ۱۸۲۳۶۳ میلیون مترمکعب آب مصرف می‌شود که بیش از نیمی از آن مربوط به آب سبز مصرفی در عرصه‌های جنگلی و مرتعی کشور است. در بخش صنعت به میزان ۵۱۵۰ میلیون مترمکعب آب مصرف می‌شود. به این ترتیب منبع آب مجازی در کشور شامل دو رقم اخیر و ورودی به این منبع از طریق خالص واردات کالا (به میزان ۵۸۶۶ میلیون مترمکعب) است که برابر ۱۹۳۳۷۹ میلیون مترمکعب می‌شود. در بخش مصرف به میزان ۱۹۹۷۱۹ میلیون مترمکعب آب مصرف می‌شود در حالی که تنها به میزان ۵۵۹۲ میلیون مترمکعب آب به عنوان پساب به منابع آب خاکستری منتقل می‌شود. بخش مصرف را می‌توان پایان چرخه‌ی منابع چهارگانه‌ی آب در نظر گرفت. به این ترتیب نتایج جدول (۱-۴) نشان می‌دهد که وضعیت هر منبع و نحوه‌ی تبادلات آن منبع با سایر منابع آب و بخش‌های تولید و مصرف تعیین شده است. اهمیت این تحلیل‌ها در این است که می‌توان تاثیر هرگونه برنامه را بر منابع چهار گانه‌ی بالا ارزیابی کرد. در حالی که در بیلان متعارف منابع آب. تنهاء منابع آب آبی مورد توجه است و در اینجا تاثیر منابع مختلف بر یکدیگر تعیین شده است. برای مثال چنانجچه دولت در نظر داشته باشد که از فشار بر منابع آب زیرزمینی بکاهد. می‌تواند وزن این منابع را در تامین آب برای تولیدات کشاورزی بکاهد و یا اقدام به واردات مواد غذایی کند و کاربر می‌تواند تاثیرات این برنامه را بر سایر منابع در جدول (۱-۴) مشاهد کند. همین‌طور چنانچه وزن محصولات آب‌بر در الگوی کشت کاهش پیدا کند. بی‌درنگ با محاسبه‌ی آب مجازی تولیدات کشاورزی می‌توان تاثیرآن را در خروجی منابع آب سطحی و زیرزمینی دید. افزون بر این‌هاء فرض گردد که دولت سیاست توسعه‌ی اشتغال در بخش صنعت را دنبال می‌کند و می‌خواهد تاثیرات افزایش تولیدات صنعتی را بر منابع آب ارزیابی کند. با مشاهده‌ی نتایج مربوط به وضعیت منابع چهارگانه آب در دو وضعیت پیش و پس از اجرای سیاست‌های و برنامه‌های مختلف. می‌توان آثار آن را بر منابع مختلف بررسی و تحلیل کرد و در صورتی که نتابج به دست آمده با هدف‌های بخش آب هماهنگ بود. آن از هدف‌های بخش آب کشور باشد. نتایج جدول (۱-۴) نشان می‌دهد که برداشت سالیانه به میزان ۹۱۷۱ مترمکعب آب از ذخیره‌ی ثابت آبخوان‌ها با این هدف همخوانی ندارد و بنابرابن دولت باید با اجرای برنامه‌های مناسب (واردات مواد غذایی و یا اصلاح الگوی مصرف) از فشار بر این منابع بکاهد. یا این که دولت بخواهد سهم آب سبز را در تولیدات کشاورزی افزایش دهد. ناچار است که محصولاتی را انتخاب کند که توان جذب آب سبز بیش‌تری در دوره‌ی تولید خود دارد و به محض گنجاندن آن‌ها در الگوی کشت. از ظرفیت آب سبز در کشور استفاده می‌شود و می‌توان آثار آن را بر -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نعیین شیوه کاربرد یافته‌های مربوط به پیوند مقادیر منابع چها رگانه آب ‎٩۷/۱/۰۹‏ ۹ سایر منابع در جدول (۱-۴) پیدا کرد. البته نرم‌افزار «تجارت آب مجازی» هرگونه تغییر را به آسانی انجام می‌دهد و نتایج نهایی هر تغییر به طور خودکار در جدولی مشابه با جدول (۱-۴) ظاهر می‌شود. مقایسه نتایج هر جدول با جدول پیش از آن. می‌تواند یافته‌های محاسباتی لازم را به کاربر برای انجام تحلیل‌های مشابه بالا ارائه دهد. جدول ۱-۴- تبادلات منابع چهارگانه آب (آبی. سبز, خاکستری و مجازی) در چهارچوب «نحوه ار تباط بیلان منابع آب با تجارت آب مجازی» در محدوده جغرافیابی کشور ابران در دوره زمانی ۱۳۸۴-۸۵ الف - منابع آب خارجی (صادراتی) (۲)۸۵۲:(۷۵۱1 ۴۴۸۹ ۳۱۳۲۷ صادرات کالاهای کشاورزی (تولید داخل) ([۹ا )۵۳ ۲)1](۷ ( هه صادرات کالاهای صنعتی (تولید داخل) ([۱۹ )۲۷۵۳ ۰.10۰ صادرات دوباره کالاهای وارداتی وت صادرا ت کالاهای کشاورزی (تولید داخل ( (01۵)) ۵۳ 11(۷) ۷ / صادرات کالاهای صنعتی (تولید داخل) (00۲۵) ۲۷۷/۵ / صادرات دوباره کالاهای کشاورزی وارداتی ## 3۱5 خروج آب آبی از مرز خشکی کشور از منابع آب سطحی داخلی اداع ادا خروج آب آبی از مرز خشکی کشور از منابع آب زیرزمینی داخلی * خروحی از بخش کشاورزی ورودی به بخش کشاورزی شا اس قار ‏ شتا مصرف کالای کشاورزی (معادل مجموع | 2 | برداشت از منابع آب سطحی برای تولیدات ۹۵ ۲ ۹۹ ۱۱۸۹۹۳۶ برداشت از آب آبی سبز داخلی برای کشاورزی (زراعی, باغی. شرب و سرویس تولیدات کشاورزی منهای صادرات) بهداشتی دام و آبزیان) به منظور مصرف داخلی ۱۱۱ ۲۳۲۷ صادرات کالای کشاورزی برداشت از منابع آب زیرزمینی (زراعی» باغی. ۱ ۱ را | شرب و سرویس بهداشتی دام و آیزیان) برای یلخاد فرصم روظنم هب یزرواشک تادیلوت | *:)هدش هدولا یتشگرب با( یرتسکاخ با ۰ ‏۷90۲۵۸ ۱٩ 2 2 کشاورزی (زراعت. باغداری, جنگا و مرتع) -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۲ ۹ و ب - توا شا سرشررر ‏ شف را تولید کالای کشاورزی (معادل مجموع برداشت از 1 ۰ ۳۸ ۱۹۶۹۱ آب آبی و سبز داخلی برای تولیدات زراعی, باغی, جنگل و مرتع منهای صادرات) اب خاکستری (آب برگشتی آلوده شده) صنعتی او اج نشانه اسهم مقشع یی چ- مناد سا 0 ۹ انتقال آب سطحی داخلی به کویر و دریا را رو : رره را یا ۶ حعورح ۲۳م ۸ ابا کاجامدب منابع آب سطحی داخلی : تولیدات کشاورزی (زراعی-باغی شرب 315۸۵۳ ۰ | ۱۳۵۳۹ ورری ری ی و سرویس بهداشتی دام-ابزیان) به منظور مصرف داخلی داشت از منابع آب سطحی به منظو (زریه )واه | رها رهم رک رح سا ی ۱2۳ صادرات کالاهای کشاورزی داشت ا: منا ا ۱ برداست 0 ب سطحی ب ی 51 ۹ ی تولیدات صنعتی به منظور مصرف داخلی * "راهنمای نحوه ارتباط بیلان منابع آب کشور با نجارت آب مجازی سس ورودی به بخش صنعت اش امقاراسهم | شانه داشت از منایع آب آ دا< برداشت از منابع آب آبی سطحی داح | و( ۳۰۱ 51 برای تولیدات صنعتی برداشت از منابع آب آبی زیرزمیی | موم | .م۷ ۵ داخلی برای تولیدات صنعتی معا ببس ان تا ورودی به بخش مصرف اش مقار آسه | نشانه | مصرف کالای کشاورزی (معادل مجموع برداشت از آب آبی و سبز داخلی برای ۱۱۸۰۰۳۶۱ ۹۰ | ۲:(۳ع۷4)۸ تولیدات کشاورزی منهای صادرات) برداشت از آب آبی داخلی برای تولیدات ۱ ۱۹۶۹ ۱ ۷/۵)1(۴ مصرف از محل کالاهای وارداتی (معادل آب کالاهای وارداتی کشاورزی و ۶ ۶ |0۱( ]۷:)۸۵۲۱۳ اس را ا داخلی ورودی منابع آب سطحی اش مقاز سس نشانه یه سای آب خی ارات ای وزیا 0000121 و ۵۵۷۱ ۱۷۱۴۴۱ واتاداظ (استفاده دوباره از اب مصرفی) ورودی از منابع آب خاکستری به منابع : ۱ دای -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - و (1 )715۳۳ ادا 760 [اع |73 ([۸۵۲) 8۳ اج (1) 3۱8۳۳ 5ا3اع |73 اواج برد یافته‌های مربوط به پیوند مقادبر ۱ ی ج- منای برداشت از منابع آب سطحی به منظور صادرات کالاهای صنعتی تغذیه منابع آبی زیرزمینی از منابع آب آبی سطحی داخلی خروجی از منابع آب سطحی به منابع ابع آب زیرزمینی خروج آب آبی از مرز کشور از منابع آب زیرزمینی داخلی برداشت از منابع آب زیرزمینی برای تولیدات کشاورزی به منظور مصرف داخلی برداشت از منابع آب زیرزمینی به منظور صادرات کالاهای کشاورزی برداشت از منابع آب زیرزمینی برای تولیدات صنعتی به منظور مصرف داخلی برداشت از منابع آب زیرزمینی به منظور صادرات کالاهای صنعتی خروجی از منابع آب زیرزمینی به منابع چها رگانه آب ‎٩۷/۱۰/۰۹ 3333333333333333 داخلی ورودی منابع اب ورودی منابع آب تغذیه منابع آب زیرزمینی از بارش تغذیه منابع آب زیرزمینی از آب آبی وارداتی تغذیه منابع آب زیرزمینی از آب سطحی داخلی آب برگشتی از مصارف زیرزمینی و برداشت از ذخیره ثابت آبخوان ها ورودی از منابع آب خاکستری به منابع ۹۳ سو 8ا3 (71 و اجا5ا7 واباع ات +آع | 7+ ی شا ادا واتاوی -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ ۹۴ خروجی منابع آب سبز مصرف از منابع آب سبز داخلی برای 070۸ تولیدات کشاورزی برای مصرف داخل (زراعت - باغداری- جنگل و مرتع) تولیدات کشاورزی به منظور صادرات کشاورزی ورودی از منابع آب خاکستری به ورودی از منابع آب خاکستری به شرح واردات کالاهای کشاورزی واردات کالاهای صنعتی کالاهای وارداتی برای صادرات دوباره#+ جمع شرح واردات کالاهای کشاورزی کالاهای وارداتی برای صادرات دوبار #۵ جمع * "راهنمای نحوه ارتباط بیلان منابع آب کشور با نجارت آب مجازی ورودی منابع آب سبز رش بر سطح کویر کوه جنگل مره رورم و۱ وت و دشت‌ها سس ورودی به منابع آب خاکستری | ورودی به منابع آب خاکستری | خاکستری فاضلاب (پساب) کالاهای صنعتی [ 11 صادراتی رس سا ی (وارداتی) ورودی یس ۱۳۵۶ ۱۷ ع ورودی سک -------- صفحهٔ بعد -------- سجج زک 5 ۳ 1 2 له ردیف ۱ ۳ ۴ ۴ ۵ م - نعیین شبوه کاربرد بافته‌های مربوط به پیوند مقاد بر منابع چها رگانه آب ۱۳/۹ ۹۵ د- منابع آب خارجی (وارداتی) منابع ورودی رواناب سطحی از بارش ۸۰ ۲۰ 015 بارش بر سطح کویر. کوه, جنگل, مرتع و دشت‌ها ۳۴ ۶۹ 9 جمع ۴۳۹۹۰ ۱۰۰ 5 منابع ورودی رش مقر سا رشان تغذیه منابع آب زیرزمینی از آب آبی وارداتی #* روا ۱ شت جمء ۶۰ ۱۹۰۰ نکات مربوط به رابطه بیلان با تجارت آب مجازی کلیه تبادلات مربوط به مقدار آب (واقعی - مجازی) بر حسب مترمکعب است تبادلات مربوط به هر منبع دارای ۲ بخش ورودی و خروجی است. تبادلات مربوط به منابع آب خارجی. در دو طرف کادر قرار گرفته است به سب نبود یا مطمئن‌نبودن از برخی آمار (موردهای ستاره‌دار) و یا کاستی‌های آماری. دو طرف ورودی و خروجی مربوط به هر منبع. متوازن نشده است. ضمن این که در برخی منابع به تنهایی, ذاتا توازن برقرار نمی‌شود. ماهیت تنظیم بیلان و تعیین رابطه آن با تجارت آب مجازی با محاسبات بیلان آب در یک محدوده متفاوت است و تبادلات اساسا از هر دو جنس کالایی ۴ منابع واقعی آب است دوره بیلان منابع آب (0 تبادلات کالایی در چهار گوش‌های بالا مربوط به سال ۱۳۸۴-۸۵ است. هر چند برخی آمار برای سال ۱۳۸۶ (0 برخی ه- ضرایب مورد نیاز در بیلان منابع آب شرح ضریب زهکش و تبخیر از کل ورودی به منابع آب زیرزمینی ضریب آب برگشتی از مصارف کشاورزی (استفاده دوباره از آب مصرفی) و - نشانه‌های کوتاه منابع چهار گانه آب -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۶ ی حرف بزرگ 4۹ ممرزراهنمای نحوه ارنباط بیلان ۱ و - نشانه‌های کوتاه منابع چهارگانه آب شرح دریا-کویر اب آبی- زیرزمینی ورودی آب آبی از مرزهای کشور خروجی آب آبی از مرزهای کشور آب خاکستری آب مجازی کالاهای وارداتی آب مجازی کالاهای صادراتی آب مجازی کالاهای تولید داخل آبرانه آبرانه داخلی آبرانه خارجی تولیدات کشاورزی (زراعی. باغی. دامی. آبزیان) تولیدات زراعی تولیدات باغی تولیدات داخلی شیلات (آبزیان) تولیدات دامی صادرات کال صادرات دوباره کال واردات کالا مصرف از مواد خوراکی اول نشان‌دهنده‌ی نوع منبعی است که آب می‌دهد و حرف بزرگ دوم نشان‌دهنده‌ی نوع منبع ز- اطلاعات اولیه مورد نیاز برای تهیه بیلان منابع آب کشور در سال ۰ عنوان رواناب سطحی از بارش تغذیه منابع آب سطحی از آب آبی وارداتی تغذیه منابع آب زیرزمینی از آب آبی وارداتی تغذیه منابع آب زیرزمینی از آب سطحی داخلی برداشت از ذخیره ثابت آبخوان‌ها انتقال آب مل< داخلی به کویر ز دریا تبخیر از منابع آب سطحی داخلی خروج آب آبی از مرز خشکی کشور از منابع آب سطحی داخلی جاه عمیق چاه نیمه‌عمیق منابع آب کشور با نجارت آب مجازی یی است که آب می‌گیرد. ی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نعیین شیوه کاربرد یافته‌های مربوط به پیوند مقادبر منابع چها رگانه آب ‎٩۷/۱/۰۹‏ ۹۷ خروج | اب ی از * مرز کشور ور از سته آب زیرزمینی داخلی چکیده یافته‌های کلیدی محاسبات بیلان منابع آب و آب مجازی میزان واردات آب (مجموع آبی و سبز) در کشور ایران به میزان ۵۸۶۶ میلیون مترمکعب بیش‌تر از آب صادراتی است بارش شامل رواناب سطحی از بارش به میزان ۸۲۰۰۰ میلیون مترمکعب. تغذیه منابع آب زیرزمینی از بارش به میزان ۴۶۰۰۰ میلیون مترمکعب و بارش بر سطح کویرء کوه. جنگل. مرتع و دشت‌ها به میزان ۲۸۴۰۰۰ میلیون مترمکعب است ورودی و خروجی منابع آب زیرزمینی برابر با ۸۶۶۶۲ میلیون مترمکعب آب بوده است که ۹۱۷۱ میلیون مترمکعب آن برداشت از ذخیره ثابت آبخوان‌ها بوده است در بخش کشاورزی به میزان ۱۸۲۳۶۳ میلیون مترمکعب آب مصرف می‌شود که بیش از نیمی از آن مربوط به آب سبز مصرفی در عرصه‌های جنگلی و مرتعی کشور است. در بخش مصرف به میزان ۱۹۹۷۱۹ میلیون مترمکعب آب مصرف می‌شود در حالی که تنها به میزان ۵۵۹۲ میلیون مترمکعب آب به عنوان پساب به منابع آب خاکستری منتقل می‌شود. بخشش مصرف را می‌توان پایان چرخه‌ی منابع چهارگانه‌ی آب در نظر گرفت. از ۲۸۴۰۰۰ میلیون مترمکعب ورودی به منابع آب سبز به میزان ۹۹۷۰۶ میلیون مترمکعب در زیربخش‌های جنگل و مرتع و زراعت و باغ مصرف می‌شود و اگر پایداری در منابع آب زیرزمینی یکی از هدف‌های بخش آب کشور باشد. نتایج جدول نشان می‌دهد که برداشت سالیانه به میزان ‎٩۹۱۷۱‏ میلیون مترمکعب آب از ذخیره‌ی ثابت آبخوان‌ها با این هدف همخوانی ندارد و بنابراین دولت باید با اجرای برنامه‌های مناسب (واردات مواد خوراکی) از فشار بر این منابع بکاهد. چنانجه دولت بخواهد سهم آب سبز را در تولیدات کشاورزی افزایش دهد لازم است که محصولاتی را انتخاب کند که توان جذب آب سبز بیش‌تری در دوره‌ی تولید خود دارد و به محض گنجاندن آنها در الگوی کشت. از ظرفیت آب سبز در کشور استفاده می‌شود و می‌توان آثار ان را بر سایر منابع در جدول پیدا کرد. جدول‌های مختلف 1 استفاده شده است. جدول ۲-۴- وضعیت مصارف آب در کشور براساس آمار و اطلاعات سال ۱۳۸۵ سهم از کل آب پلیون مد : استحصالی (درصد) برداشت از منابع آب سطحی برای تولیدات کشاورزی (زراعی. باغی. شرب و سرویس ۳۹۵ ۳۶ بهداشتی دام و آبزیان) به منظور مصرف داخلی و صادرات کشاورزی برداشت از منابع آب زیرزمینی (زراعی, باغی. شرب و سرویس بهداشتی دام و آبزیان) م۶ ۶۱ برای تولیدات کشاورزی به منظور مصرف داخلی و صادرات کشاورزی ۳۳۹۵ بر گرفته از: یافته‌های مطالعه -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۸ ۹ راهنمای نحوه ارتباط بیلان منابع آب کشور با تجارت آب مجازی به طور منطقی ممکن است فرض شود که در یک کشور با کمبود آب بسیار زیاد امکان به دست آوردن سود از آب خالص واردانی وجود دارد. از سوی دیگر کشورهای دارای منابع آبی فراوان می‌توانند از صادرات آب به صورت مجازی سود به دست آورند. برای ارزیابی موقعیت کشور از نظر خودکفایی و وابستگی به منابع آب از یک نمودار موسوم به جعبه‌ی کمیابی- وابستگی استفاده می‌شود. براساس شکل (۱-۴)» نمودار کم‌یابی - وابستگی به چهار کلاس یا چهار حال, وابستگی کمی به واردات الا دارند. در حالی که طبقه سه شامل کشورهایی است که با کم‌یابی منابع آب روبرو هستند اما واردکننده عمده کالا هستند. شکل ۱-۴- نواحی چهارگانه کم‌یابی- وابستگی آبی (بخش سایه‌خورده مربوط به کم‌یابی پایین آبی با وابستگی آبی بالا و کم‌یابی بالای آبی با وابستگی پایین است. این بخش‌ها بر خلاف مسیر به منظور دستیابی به یک شاخص از میزان کمبود آب ملی می‌توان از نسبت میزان کل آب مصرفی به میزان آب در دسترس استفاده کرد. رابطه (۱-۴) نحوه محاسبه کمبود آب ملی را نشان می‌دهد. ۷۷ 00 )۱-۴۳( ۸ در این رابطه: -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نعیین شیوه کاربرد یافته‌های مربوط به پیوند مقادیر منابع چها رگانه آب ‎٩۷/۱۰/۰۹‏ ۹۹ بنابراین در این رابطه مشخص می‌شود که شاخص کمبود آب دارای محدوده‌ای بین صفر تا ۱۰۰ درصد است. اما در مواردی (برای مثال آب زیرزمینی) می‌تواند دارای مقادیری بیش از ۱*۹۰ درصد باشد. شاخص آب در دسترس ملی ( ۱۷۷۸) همان منابع آب‌های داخلی تجدیدشونده است که برابر است با میزان متوسط منابع آب شبرین تجدیدشونده در طول یک سال که از بارش در یک کشور به دست می‌آید. کل آب مصرفی (,/۷۷) در شرایط مطلوب شامل منابع آبی و سبز است. اما به دلیل مشکلات محاسباتی. کمبود آب مصرفی به صورت نسبت آب مصرفی آبی به آب‌های در دسترس مصرفی محاسبه می‌شود. یک شاخص مناسب برای وابستگی به واردات آب مجازی یا وابستگی آب نیز نیاز است. شاخص باید انعکاس‌دهنده میزان وابستگی یک ملت به منابع آب مجازی خارجی باشد. وابستگی به آب (۷۷]1) یک ملت به صورت نسبت آب مجازی وارداتی خالص به میزان کل آب تخصیصی محاسبه می‌شود: ۳ 1۲ ۲۷۹۷۷۷۷/1 < 0 )۲-۴( 0 ۱۲ ۲۷۷۷/1 > 0 مقدار (۱۷۷۱ آب ممکن است بین صفر تا ۱۶۶ درصد متغیر باشد. مقدار صفر نشان می‌دهد که آب مجازی وارداتی ناخالص و صادرات آن در حالت تعادل است و یا این که صادرات خالص آب مجازی وجود دارد. در حد انتهایی دیگر اگر وابستگی آبی یک ملت به ۱۰۰ درصد برسد به آن معناست که آن ملت به طور تقریبی به صورت کامل بر آب مجازی وارداتی تکیه دارند. همانند درصد وابستگی آبی. درصد خودکفایی آبی نیز با کمک رابطه (۲-۴) معرفی می‌شود: (۳-۴) 0 < ]۲۷۷۹/1 از 0 100 ۱۲ ۲۷۷۷] > 0 همچنین خودکفایی آبی یک ملت در ارتباط با میزان وابستگی آبی آن ملت از طریق رابطه‌ی (۴-۴) به دست می‌آید: ۷۷ 55 - ۱00 - )۳۴-۳( میزان خودکفایی آبی (۱۷/55) نشان‌دهنده توان یک ملت برای تاأمین آب مورد نیاز برای تولید داخلی کالا و خدمات در کشور است. اگر تمام آب مورد نیاز در دسترس باشد و از درون مرزهای کشور تامین شود خودکفایی آبی برابر ۱۰۰ درصد است. میزان خودکفایی آبی در صورتی برابر صفر درصد خواهد بود که یک کشوری به طور کامل تکیه بر واردات - محاسبه خودکفایی آبی در ایران در جدول (۳-۴) شاخص کمبود آب ملی. جدول (۴-۴)» درصد وابستگی و خودکفایی آبی و جدول (۵-۴) سرانه آبرانه کشور محاسبه شده است. نتایج و نحوه محاسبات در این جداول منعکس شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ ۹ راهنمای نحوه ارتباط بیلان منابع آب کشور با نجارت آب مجازی جدول ۳-۴- شاخص کمبود آب ملی (درصد - میلیون مترمکعب) میزان آب در دسترس ملی میزان کل آب مصرفی کشور شاخص کمبود آب ملی (/) جدول ۴-۴- درصد وابستگی و خودکفایی آبی (درصد - میلیون مترمکعب) 1 ۱ یزان کل استفاده آب د ِ- ۱ میزان خالص آب مجازی | میزان کل کل آب مصرفی در کشور ‏ درصد وابستگی به منابع وارداتی کشور ۸/۷۷۱ ۱ کشور از منابع داخلی 1۷۷۱ آب مجازی خارجی (۱۷1 11 میزان خالص آب مجازی یزار تفاده آب سرانه آبرانه وارداتی کشور ۸۷۷۷1 شور از منایع داخل نا/ (مترمکعب در سال) ۴-۴- روش تعیین تبادل آب مجازی بین کشور با سایر کشورها برای یک ناحیه کم آب. پذیرفتن یک سیاست محصولات تولیدی و صادراتی با نسبت میزان کم آب مجازی و محصولات وارداتی که حاوی آب مجازی بیش‌تر هستند. جالب است. حجم مشخصی از میزان آب مجازی وارداتی به ملت‌های کم‌آب برای تنظیم مقادیر آب در دسترسشان کمک می‌کند. افزون بر آن کمیابی نهاده‌های کارگرء زمین و سرمایه نیز بر مسیر توسعه کشاورزی کشورها اثر می‌گذارد و به دنبال آن بر مسیر توسعه تجاری این کشورها موثر است. به همین دلیل تجارت آب مجازی بین دو کشور به حجم آب مجازی محصولات تجاری و حجم فیزیکی تجارت محصولات وابسته است [۱۴۴]؛ [۷۰] و [۷۱]. به طور کلی برای هر کشورء مقدار آب مجازی ورودی یا خروجی می‌تواند براساس ضرب مقادیر فرآورده‌های تجاری با میزان آب مجازی مربوط به خودشان محاسبه شود. - محاسبه رقابت تجارت جهانی آب مجازی و موازنه تجارت جهانی آب مجازی محصولات زراعی رقابت تجارت جهانی آب مجازی از طریق ضرب تجارت جهانی در مقدار آب مجازی موجود در آن به دست می‌آید. مورد دوم به نیاز ویژه آبی گیاه در کشور صادرکننده آن محصول بستگی دارد. به این ترتیب تجارت آب مجازی به صورت رابطه (۵-۴) محاسبه می‌شود. (۵-۴) [2 ی ]5۷۷1 ۷ [1 +6 دی ] اک (1معز ی )۷/۹۷/۹1 که در آن: 7 تجارت آب محا مجازی از کشور صادرکننده ,۲ به کشور واردکننده :۲ در سال ! و تجارت محصول »0 (مترمکعب در سال) 1: تجارت محصول از کشور صادرکننده ,۳ به کشور واردکننده :۲ در سال ! برای محصول »0 (تن درسال) (۷۱: میزان آب ویژه مورد نیاز برای محصول »0 در کشور صادرکننده (مترمکعب در تن) است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نعیین شیوه کاربرد یافته‌های مربوط به پیوند مقادیر منابع چها رگانه آب ‎٩۷/۱۰/۰۹‏ ۱ در معادلات پالا فرض می‌شود که اگر یک گیاه مشخص از یک کشور مشخص صادر شود این محصول به طور واقعصی در آن کشور تولید می‌شود (نه این که از کشور دیگری وارد شده باشد و یا به منظور صادرات فرآوری‌شده باشد). اگر چه در این روش خطاهایی وجود دارد اما این خطاها به طور اساسی روی کل موازنه تجارت جهانی آب مجازی یک کشور اثر ندارد. در عین حال بررسی یا ردیابی منشا تمامی محصولات صادراتی امکان‌پذیر نیست. ۵-۴- نحوه تعیین تاثیر تجارت آب مجازی کالاهای صادراتی و وارداتی بر ذخایر آبی کشور ابتدا مقدار آب مجازی یک گیاه اولیه براساس مقدار آب لازم برای رشد گیاه و مقدار آبی که در مراحل فرآوری محصول مورد نیاز است. محاسبه می‌شود. میزان آب مورد نیاز محصول از روش فائو محاسبه می‌شود [۳۲]. که بر مبنای داده‌های هواشناسی کشور تولید کننده محصول و نیاز آبی محصول در کشور تعیین می‌گردد. میزان آب مجازی یک حیوان زنده نیز برحسب مقدار آب مجازی مورد نیاز خوراک آن حیوان, مقدار آبی که حیوان می‌خورد و همچنین مقدار آبی که در طول دوره حیات آن حیوان صرف خدمات آن می‌شود. محاسبه می‌گردد. نسبت تولید به روش (2003) )۳۸ محاسبه می‌شود [۵۵]. میزان آب ذخیره ملی (۷۲ / *1) ,۸5 از کشور :۳ در نتیجه تجارت محصول ۳ به صورت رابطه (۶-۴) است: (۶-۴) ([0 ,]۳۴ -[۰0 :]1 )[۷]0:۰۵0 <[م |۸۹ در این معادله: ۷ حجم آب مجازی از محصول ۳ در کشور :۲ (مترمکعب در تن) : مقدار محصول ۳ وارد شده (تن در سال) مقدار محصول صادر شده (تن در سال) است. آشکار است که ,۸5 می‌تواند مقدار منفی شود که نشان‌دهنده مقدار آب خالص از دست رفته به جای ذخیره شده است. مقدار آب ذخیره شده جهانی ,۸5 (مترمکعب در سال) از طریق تجارت محصول آ و صادرات آن از کشور (ی) به کشور واردکننده (: 1) به صورت رابطه (۷-۴) است: (۷-۴) ([۰0م0] ۷ - [0ز0] ۷) [ط ری 1]0 ک [طمرصی‌ه] ۸ [: میزان تجارت بین دو کشور (تن در سال) 5 مقدار آب ذخیره شده جهانی از طریق تجارت محصول ۳ و صادرات آن از کشورپ,۲ به کشور واردکننده :1 (مترمکعب در سال) میزان آب ذخیره شده جهانی از روی تفاوت آب محصولات الگوی تجارتی به دست می‌آید. تمامی آب ذخیره‌شده جهانی از روی مجموع تمامی تجارت جهانی ,۸5 قابل محاسبه است. در عین حال تمامی آب ذخیره‌شده جهانی با مجموع آب ذخیره‌شده جهانی ,۸5 تمام کشورهاء (,۸5 ر0) برابر است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ 4۹ راهنمای نحوه ارتباط بیلان منابع آب کشور با نجارت آب مجازی - میزان آب ذخیره ملی در کشور در نتیجه تجارت آب مجازی جدول (۶-۴)» محاسبات میزان آب ذخیره ملی در کشور در نتیجه تجارت آب مجازی را نشان می‌دهد. دیده می‌شود که میزان آب ذخیره ملی از کشورهای دیگر در نتیجه تجارت محصولات برابر ۷۱۲۶ مترمکعب در هرا تن است. جدول ۶-۴- محاسبات میزان آب ذخیره ملی در کشور در نتیجه تجارت آب مجازی (۸۵۳/۷) ۳ شده (0۳/۷)) ا0به]] محصول " در کشور از محصول ۳ محصول ۳ (مترمکعب در ند (0/) امبنط] ۷ زنط (۲0۵/) اطونط] ۱۷ هر تن) ۶-۴- نحوه تاثیر تجارت آب مجازی بر نیازهای مواد غذایی جمعیت با توجه به وابستگی تولیدات دامی به مراتع کشور بخشی از نیازهای خوراکی دام در کشور از طریق علوفه تولیدی در عرصه‌های مرتعی و جنگلی تامین می‌شود. از نظر حفظ پوشش گیاهی نیزء واردات علوفه مورد نیاز دام موجب بهره‌برداری کم‌تر از علوفه مراتع و جنگل‌ها می‌شود که هر چند کاهش استفاده از علوفه مرتعی و جنگلی به طور مستقیم بر بیلان منابع آب زیرزمینی تاثیر ندارد اما به طور غیرمستقیم از طریق حفظ پوشش گیاهی از وابستگی تولیدات دامی به مراتع کشور کاسته می‌شود. در عمل برای ارزیابی این موضوع, کافی است میزان صرفه‌جویی در منابع آب آبی و سبز ناشی از کاهش تولیدات گیاهی داخلی (که به مصرف خوراک دام می‌رسد) را برآورد کرد و آثار آن را بر منابع آب داخلی, تولیدات کشاورزی, مصرف و منابع آب بیرونی بررسی کرد. - ادغام بین بیلان تجارت آب مجازی و بیلان منابع تجدیدپذیر (آب و پوشش گیاهی) در یک محدوده جغرافیایی شیوه مناسب برای ادغام بین بیلان تجارت آب مجازی و بیلان منابع تجدیدپذیر (آب و پوشش گیاهی) در سطح ملی به این صورت است که اثر تجارت آب مجازی بر تراز منفی آب زیرزمینی یا خشک‌شدن دریاچه‌ها و تالاب‌های داخلی معلوم شود که در محاسبات مختلف بیلان منابع آب ارائه می‌شود. از نظر حفظ پوشش گیاهی نیزء واردات علوفه مورد نیاز دام موجب بهره‌برداری کم‌تر از علوفه مراتع و جنگل‌ها می‌شود که هر چند کاهش استفاده از علوفه مرتعی و جنگلی به طور مستقیم بر بیلان منابع آب زیرزمینی تاثیر ندارد. اما به طور غیرمستقیم از طریق حفظ پوشش گیاهی و کمک به ذخیره آب زیرزمینی می‌تواند بر حفظ محیط زیست موثر باشد. البته اثر اصلی پوشش گیاهی بر حفظ آب سبز و جلوگیری از فرسایش خاک است. به هر طریق واردات آب مجازی در بخش علوفه دام می‌تواند به طور غیرمستقیم به حفظ محیط زیست کمک کند. کاربرد بیش از ظرفیت قابل تحمل منابع طبیعی در مواردی منجر به تاثیرات غیرقابل برگشت و نامطلوبی بر محیط زیست شده است. به عنوان نمونه از این اثرات ناخوشایند می‌توان از وضعیت دریاچه آرال نام برد که زمانی چهارمین دریاچه بزرگ جهان بوده است. از سال ۱۹۶۰ تا ۰۲۰۰۰ ۶۰ درصد از مساحت دریاچه آرال و ۸۰ درصد از حجم آب آن -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نعیین شیوه کاربرد یافته‌های مربوط به پیوند مقادیر منابع چها رگانه آب ‎٩۷/۱۰/۰۹‏ ۳ کاسته شده است. علت اصلی این فاجعه اکولوژیک برداشت آب از دو رودخانه آمو دریا و سیر دریا برای کاشت پنبه در مناطق نیمه خشکی هم‌چون آسیای مرکزی است. امروزه ۷۳ درصد از پنبه دنیا توسط زمین‌هایی که نیازمند آبیاری هستند. تولید می‌شود. این زمین‌ها به طور عمده در مناطق مدیترانه و سایر مناطقی که از اقلیم خشک برخوردار بوده و از کمبود آب رنج می‌برند. قرار دارند. مناطقی مانند ازبکستان. شمال هند. پاکستان و بخش‌هایی از چین از جمله این مناطق هستند که روز به روز به دلیل کاربرد آب در فرآیند تولید پنبه, از میزان آب‌های زیرزمینی و سطحی آن‌ها کاسته می‌شود. با وجود کمبود آب در این مناطق, حجم کمی از تولید پنبه توسط آبیاری قطره‌ای انجام می‌شود. شاید آگاهی از شرایط دریاچه آرال و دیدن صحنه‌هایی از حرکت شتر در جایی که پیش‌تر محل دریاچه و پر از آب بوده است و یا دیدن شرایط زیست- بوم‌های مشابه, باعث شود که به موضوع آب مجازی و اهمیت آن توجه بیش‌تری بشود. ۷-۴- کمی‌کردن جریان آب مجازی در ارتباط با امنیت غذایی در محدوده کشوری است. براساس این گفتمان, تامین امنیت اقتصادهای خاورمیانه از طریق دستیابی به منابع آب بیش‌ترء امکان‌پذیر است. علی‌رغم این گفتمان, برنامه‌ریزان بخش کشاورزی در این کشورها بدون داشتن تعریف مشخصی, از خودکفایی در آب و تولید مواد غذایی حمایت می‌کنند. این در حالی است که چنین اهداف سیاست‌گذاری که از نظر سیاسی پرهزینه هستند. به ندرت در برابر آزمون یا ارزیابی عمومی قرار گرفته‌اند. برای سیاست‌مداران و سیاست‌گذاران, اهمیت آب مجازی دست کم در این است که این امکان را فراهم می‌کند که ادعا کنند مسایل کم‌آبی در داخل کشورشان از طریق واردات مواد غذایی حل شده است و کشورهای آنان در آب و تولیدات خوراکی با مشکل روبرو نیستند. به طور کلیء نتایج مربوط به بحث امنیت مواد غذایی. کمک می‌کند تا تصمیم‌های مربوط به واردات آب مجازی با درنظر گرفتن ملاحظات امنیت مواد غذایی و تاثیر واردات و یا صادرات و تولیدات داخلی مواد غذایی به درستی گزینش شوند. چرا که در برخی موردهاء افزایش واردات به طور عملی به بیماری مردم ناشی از مصرف بی‌رویه یک محصول خوراکی منجر می‌شود. برای واکاوی‌های مربوط به امنیت غذایی نیاز به تهیه‌ی سناریوها و گزینه‌های مختلفی است (جدول ۷-۴). برای تهیه‌ی این سناریوها لازم است محاسبات جدول‌های (۸-۴) تا (۱۱-۴) انجام شوند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۴ 4۹ راهنمای نحوه ارتباط بیلان منابع آب کشور با نجارت آب مجازی جدول ۷-۴- شرح سناریوها و گزینه‌های مختلف امنیت غذایی تولید فعلی + معادل واردات رس ۰ ۰ را 2 ر (وابستگی صفر به واردات غذایی) وابستگی به واردات غذایی به میزان | تولید فعلی + معادل ۷۰ درصد ۰ درصد وضع موجود واردات فعلٍ وابستگی به واردات غذایی به میزان | تولید فعلی + معادل ۳۰ درصد ۰ درصد وضع موجود واردات فعلی وابستگی به کل واردات غذایی موجود به علاوه افزایش واردات به میزان ۲۰ معادل ۸۰ درصد تولید فعلی درصد تولید موجود وابستگی به کل واردات غذایی موجود به علاوه افزایش واردات به میزان ۱۵۰ معادل ۵۰ درصد تولید فعلی درصد تولید موجود کل واردات موجود+ معاد زر ...۷۰ ۰ درصد تولید فعلی کل واردات موجود+ معاد زر ای ۰ درصد تولید فعلی - نمونه‌ی محاسبات مربوط به ار تباط امنیت غذایی با منابع آب در جدول‌های (۸-۴) تا (۱۱-۴) محاسبات مربوط به امنیت غذایی در نظر گرفته شده‌اند. جزییات مربوط به این محاسبات و نحوه‌ی تهیه‌ی این جدول‌ها در گزارش راهنمای لوح فشرده‌ی پیوست ارائه شده است. به طور کلی در این ترتیب هم‌زمان امکان تعیین سیاست امنیت غذایی و تاثیرات آب بر بیلان منابع آب کشور فراهم می‌شود. جدول ۸-۴- عناصر خوراکی حاصل از تولید. مصرف موجود و مصرف استاندارد رد محصولات غذایی در سال ۵ سناریو ۱ گزینه ۱ - هزار تن ر ش اسد س میت ریم میت سس دز نگ اکآ 6 سک که که کسه ده سای کح س ع ۳ تس فک اس ام تس سس مها تس هه سای ال ۳ ۳ سس ی ه نع ۳ لک کل اه ره هه هس سس سس سس ناگ همه میس سم کج و و نلک هل له ال ۳ اما 0 ات ناسمه تمه سس تخس اه هه برگرفته از: یافته‌های تحقیق توضیح: مصرف استاندارد با توجه به میزان جمعیت و رقم سبد مطلوب غذایی» استخراج شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نعیین شیوه کاربرد یافته‌های مربوط به پیوند مقادبر منابع چها رگانه آب ‎٩۷/۱/۰۹‏ ۵ جدول ۹-۴- شکاف عناصر غذابی در وضعیت‌های «تولید از مصرف». «مصرف از مصرف استاندارد» و «تولید از مصرف استاندارد» در سال ۵-- سناریو ۱ گزینه ۱- هزار تن 9-9 | کربوهدرات ‏ ت‌ | ۳۵۹ جربی + بروتشسن ۳۲ ۴۳۵ آنرژی (گیگا کالری) ۱۳۴۳۴۸۱ ۴۵۸ ۳۱۲ ۳۶ ۱۳۹۱۹۳۰ ۱۳۳۵ کل ۸۱۹ ۱۹۹۷ ۳۹ ۴۵ ۸۳۸ ۳۵ ۸۶ ۴ ۲۳۸۴ ۲۱۳۳۵ ۱۷۳۰۴ ک- 9-2 اس لس حلص لس لک اس نع سس لح تا رو یرت هه و یه یس هس | مس سس سح سس کاس کل نا که 0 یافته‌های تحقیق توضیح: مصرف استاندارد با توجه به میزان جمعیت و رقم سبد مطلوب غذایی استخراج شده است. جدول ۱۰-۴- شاخص‌های امنیت مواد غذایی در سال ۱۳۸۵ - سناریو ۱ گزینه ۱ یرت را سیک ا سروس که کح سا سک مه مهس اک اک جدول ۱۱-۴- میزان آب معادل در تولید. مصرف موجود و مصرف ۳ محصولات غذایی در سال ۱۳۸۵- سناریو ۱ گزینه ۱ هزار محصولات دانه های اردیف شرح گندم معمولی برنج سبزیجات قند و شکر حبوبات میوه جات تخم مرغ گوشت شبر خام جمع کل جالیزی روغنی پا | ۱۳۱۹۵۲۸۶ ۳۱۰ ۶ ۴ | ۴ ۱ ۷ ۸۳۵۸۱ ۳۶ | ۶ ۸ | ۹ ۱۵۰ | ۳۵۶۲۹۵۶ ۳۳۵ ۱۱۳۳۵۳۲۳۵۱ ۸ ساسا 1 5 1 1 1 ای ۳۶ 1 0 1۸ ۳ 9 ی اس ۱۲۹۷۳۲۳۷۲۳۹۹۶ ۱۹۳ ۳۲۲ ۳۳۹۳۱۳۵۳۵ ۳۱۴۸۲۲۳۹۷۱۱۴۷۱۰۵ ۸۶۶۱۰۲۰۱۷۴۸۱۲۲۱۰۱۵۹۹۹۷ ۵۵۰۱۰۷۷۹۱۷۲۸۱ ۲ ۱۳۶ ۱۹۳۹۶ ۲۴۷۹۱۹۱۱۱۵۹ ۳۸۲ ۱۴ ۲۹۹۸۶۲۸۳۱۱۳۷۴۵۲۹ ۱۲۱ (0 3 ۱۶۰۸۰۶ | ۸۶ ۱۸۳۸۰۶۲ | ۲ ۳۹۸۱ ۹۰ | ۱۳/۰ در دیدگاه محیط زیست تلاش بر این است که آب قابل دسترس را در محیط به دست آوریم. برای محاسبه آب قابل -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ ۹ راهنمای نحوه ارتباط بیلان منابع آب کشور با نجارت آب مجازی ۱-۸-۴- ارزیابی آب قابل دسترس برای به دست آوردن آب مورد نیاز می‌توان از متوسط داده‌های ماهانه یک رودخانه در محیط برای مدت حداقل ۱۶ سال گذشته استفاده کرد. چنانچه میزان رواناب در ماه مورد نظر را داشته باشیم. می‌توان میزان آب آبی قابل دسترس را طبقی رابطه (۸-۴) به دست آورد: (۸-۳) [1 ,]۳۳/۹ -[1 ,]8 ک[۰1] رن ۷/۸ که در آن: [1۹]7۰,1: میزان رواناب در ماه مورد نظر و محدوده ۲ [1 ,۳۳۳۹|۲۰ : میزان آب مورد نیاز محیط که برابر با متوسط دبی ماه مورد نظر در حداقل ۱۰ سال گذشته است. پس از محاسبه میزان آب آبی قابل دسترس در حوره و ماه 11 می‌توان شاخص کمبود آبرانه آب آببی ر در محیط از 1 ۷/۳۱ (۹-۴) 1 ماد 2 [۳۰1] ۷۷5 [1 ۳۰ ] مرن ۷۷۸ که در آن: [۰1* ]م۱۷۷۹ : شاخص کمبود آب آبی در ماه ] و محدوده 7 [۷۰1] مرن ۷۷/۸ : میزان آب آبی قابل دسترس در ماه 8 محدوده ۸ هم برابر بوده و اگر کمبود آب آبی در زمان ]و محدوده * کم‌تر از صفر باشد یعنی آب مورد نیاز در محیط. بیش‌تر از میزان آب در دسترس است. کمبود متوسط آب آبی در کل حوصضه ۸ براساس رابطه (۰-۴ ۱ برابر است: ]۷/۹ 5۶ 0 (۱۰-۴) سسسست ات َ [ 5 ] مرگ ۱۷۷ 12 که در آن: [۴]ممیرم۹ ۷۷ : میانگین کمبود آب آبی در محدوده ۲ ۱- هر چند محاسبه آب قابل دسترس در زمان و محدوده معین. امکان‌پذیر است. اما انجام این محاسبات نیازمند دسترسی به اطلاعات آبدهی کلیه ایستگاه‌های هیدرومتری و بررسی اثر سدهای مخزنی و انحرافی روی رژیم رودخانه‌هاست. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نعیین شیوه کاربرد یافته‌های مربوط به پیوند مقادیر منابع چها رگانه آب ‎٩۷/۱۰/۰۹‏ ۷ 12 ی - ارزیابی آب سبز قابل دسترس استفاده از نرم‌افزارهایی شبیه 5۳۸۷۷۸ محاسبه کنیم و با استفاده از دستگاه‌های موجود. تبخیر و تعرق واقعی (-۳] [۰1] ۳۲۵۵0 ۷۷ 1 ۱ ۷۹ (0۱-۴ [ را ای | (وند و که در آن: [5۰1] م۷۷۹5 : شاخص کمبود آب سبز در ماه ] و محدوده ۲ [۳۰۱] ۷۷۵۶۵۵۳ : میزان آبرانه آب سبز در ماه ] و محدوده ۲ [۰1] موی ۷۷۸ : میزان آب سبز قابل دسترس در ماه 1 و محدوده ۲ کمبود متوسط آب سبز در کل حوزه * برابر است با جمع کمبود آب در تمام سال تقسیم بر کل ماه‌هاء که به صورت رابطه (۱۲۳-۴) است: 12 [۳۰1] موی ۱۷۷5 (۱۳۲-۴) َ ات [ 5 ]میم 5 ۱۷۷ که در آن: [5۰1] م۱۷۷5 : میزان کمبود آب سبر در ماه ۳8 محدوده ۸ [ ۴ مم م۷۷۹5 : میانگین کمبود آب سبز در محدوده ۲ - ارزیابی آب خاکستری در محیط برای محاسبه آب خاکستری در محیط. شاخص سطح آلودگی استاندارد (۱۷/81)! تعریف می‌شود. سطح آلودگی استاندارد عبارت است از درجه آلودگی روانابی که از محیط عبور می‌کند یا مقدار نسبتی از قدرت برطرف‌کنندگی آلودگی از جریان سطحی که مصرف شده است. چنانجه آلودگی ۱۰۰ درصد باشد یعنی قدرت پاک‌کنندگی آب جاری کاملا مصرف شده و دیگر نمی‌تواند پاک‌کننده باشد. به عنوان مثال اگر حد آستانه آلودگی آب در کشاورزی ۲۰۰ واحد |- ۷/۵1۵۲ ۳۹۵۱|۱۵ ] ۷۵| -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ ۹ راهنمای نحوه ارتباط بیلان منابع آب کشور با تجارت آب مجازی نیترات باشد و آب مورد استفاده برای کشاورزی دارای ۲۰ واحد نیترات باشد این آب به میزان ۱۶ درصد (۱۰۰۲۹/۲۰۰) از توان پاک‌کنندگی خود را از دست داده و ۹۰ درصد قدرت پاک‌کنندگی دارد. متوسط سطح آلودگی ۷/۳1 (۱۳-۴) ۱ اه [1,] ]۷۷/۳ که که در آن: [1 ,7 ]۷۷3۳1 : شاخص سطح آلودگی استاندارد در ماه 1 و محدوده * [۳۰۱] و۷۷۳ : میزان آبرانه آب خاکستری در ماه 1 و محدوده ۷ 1 میزان رواناب در ماه ] و محدوده 7 * ارائه یک مثال برای ارزیابی آب خاکستری در محیط شکل (۲-۴)» مربوط به حوزه چمریز رودخانه کُر می‌باشد که میانگین دبی درازمدت مربوط به دوره‌ی ۴۵-۴۴ تا ۷۹- ۰ آورده شده است. با توجه به محاسبات انجام گرفته. دیده می‌شود که در ماه‌های مهر تا اسفند با توجه به میانگین دبی درازمدت و میانگین دبی در یک سال آبی میزان آب در دسترس محیط‌زیستی کم‌تر از میانگین دبی مورد نیاز محیط می‌باشد. بنابراین محیط زیست در این ماه‌ها با کمبود آب روبرو است و نباید بیش‌تر از حد مجاز از آب رودخانه برداشت کرد. در ماه اردیبهشت مقدار دبی رودخانه تقریبا با میانگین درازمدت برابر است و در ماه‌های فروردین تا شهریور میانگین دبی رودخانه بیش‌تر از میانگین درازمدت است. از این‌رو می‌توان از رودخانه آب بیش‌تری برداشت نمود و محیط میانگید دبی دراز مدت در حوزه صسحه میانگین دبی سال آبی ۸۶-۸۵ سس 5 10 سال آبی (مهر-شهریور) شکل ۲-۴- آب آبی قابل دسترس از دیدگاه محیط زیستی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نعیین شیوه کاربرد یافته‌های مربوط به پیوند مقادیر منابع چها رگانه آب ‎٩۷/۱/۰۹‏ ۹ ۲-۸-۴- شاخص اثر آبرانه‌ها برای هر یک از سه آبرانه آب سبزء آبی و خاکستری, شاخص اثر تعریف می‌شود. در بررسی شاخص اثر آبرانه آب آبی هر چه میزان آبرانه یک محصول, تولیدکننده خاص 0 5 مصرف کننده در محدوده و در ماه ] زیاد باشد و کمبود آب آبی نیز بالا باشد. بیش‌ترین آسیب به محیط وارد می‌شود. با تغییر هر یک از این (۱۴-۴) ([ ۰1 ] ۷/5 *[1 :]۷۷۳ )رش رک ۷۷/۳۱ 1 که در آن: میرن ]۷۷۳ : شاخص اثر آبرانه آبی ۷۷/۳۳ : آبرانه آبی در زمان 8 مکان (محدوده) « (۱۵-۴) ([۳۰۱] ۷5 [۳۰1] ۷۷۳۵۵) ر2ر۵ َ |۷۷۳1 4 که در آن: ۷۷۲۵۵0 : آبرانه آب سبز در زمان 8 مکان (محدوده) 7 م۷۷5۶ : میزان کمبود آب سبز در زمان 1 و مکان (محدوده) * است. شاخص اثر آبرانه خاکستری به شرح رابطه (۱۶-۴) محاسبه می‌شود: (۱۶-۴) ([۰1*] ۷۷8۳۲ *[۳۰۸] و۷۷۳ ر۵ ر۵ ۷/۳ 1 که در آن: ی ]۷۷۳1 : شاخص اثر آبرانه خاکستری -------- صفحهٔ بعد -------- بر 4۹ راهنمای نحوه ارتباط بیلان منابع آب کشور با نجارت آب مجازی ۷۷۵ : آبرانه خاکستری 5 میزان آلودگی در زمان ۳8 مکان (محدوده) 7 [۰4 ]۷/۳1 : سطح آلودگی استاندارد در زمان 1 و مکان (محدوده) * است. همان‌طور که از رابطه (۱۶-۴) به دست می‌آید. چنانجه میزان سطح آلودگی در منطقه بالا بوده و میزان آلودگی نیز زیاد باشد. شاخص اثر آبرانه خاکستری بیش‌ترین مقدار را داشته و اثر زیادی بر محیط‌زیست می‌گذارد. -------- صفحهٔ بعد -------- نمونه‌ای از بیلان متعارف منابع آب (آبی) در یک محدوده جغرافیایی (محدوده‌های مطالعانی لار و میناب--استان‌های فارس و هرمزگان) ۰ پم م -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- ۰۰ مونه‌ای از بیلان متعارف منابع آب (آبی) در یک محدوده جغرافیایی ۹.۳/۹ حجم بارندگی محدوده مطالعاتی: ۷۵/۵۷ بارندگی ارتفاعات: ۴۵/۲۵ ذخره در ارتفاعات با خرو< از حوضه: ۰/۰ ۳ ای 4 اس ۷ 7 جریان سطحی مازاد: ۱۳/۰۸ تبخبر از جربان سطحی. مانداب‌ها و قنات‌ها: ۱/۴۱ ارقام بر حسب میلیون مترمکعب شکل پ.۱-۱- چرخه آب زیرزمینی در محدوده مطالعاتی لار به عنوان نمونه در یک سال آبی معین ۳ سس -------- صفحهٔ بعد -------- ۴ ۹ راهنمای نحوه ارتباط بیلان منابع آب کشور با نجارت آب مجازی - نمودار چرخه آب محدوده مطالعاتی آب در طبیعت مسیر چرخشی دارد. از میزان آبی که توسط نزولات جوی به سطح زمین می‌رسد. بخشی تبخیر و دوباره به جو بر می‌گردد. از میزان باقی‌مانده بخشی توسط گیاهان به صورت تبخیر و تعرق از دسترس خارج می‌شود. آنجه که باقی می‌ماند به صورت جریان‌های زیرزمینی و سطحی از محدوده خارج می‌شود. با استفاده از چرخه آب می‌توان همه عوامل ورودی و خروجی را بررسی کرد. نمودار چرخه آب در واقع ابزاری است برای کنترل دوباره مولفه‌های بیلان در محدوده مطالعاتی, به طوری که یک مدل مفهومی از وضعیت تبادل آب در یک محدوده برای استفاده‌کنندگان و برنامه‌ریزان ترسیم می‌نماید. به منظور ارائه‌ی تصویر روشنی از بیلان آب در محدوده مطالعاتی میناب. شکل (پ.۲-۱) چرخه آب در این محدوده تهیه شده است. 4۹ میلیون‌مترمکعب در دشت. ۶۴/۷ میلیون مترمکعب در ارتفاعات نازل می‌شود. ۲۹/۸۶ میلیون مترمکعب از محدوده ۴۹/۶۲ میلیون مترمکعب می‌باشد که از مجموع بارندگی مفید دشت ۲۰/۸۳ میلیون مترمکعب و ارتفاعات ۹ میلیون مترمکعب به دست آمده است. به این ترتیب با توجه به ورود آب سطحی از محدوده‌های رودان و جفین- توکهور (۲۵۲/۸ میلیون مترمکعب) و آب زیرزمینی (۶/۳ میلیون مترمکعب) از محدوده شمیل- تخت. کل میزان آب‌های تولید شده در محدوده و حجم ورودی‌ها در مجموع ۳۰۸/۷۲ میلیون مترمکعب می‌باشد. حجم آب خروجی و مصرف خالص از این محدوده, ۳۱۷/۰۹ میلیون مترمکعب برآورد شده است که شامل مصرف خالص از آب‌های سطحی و زیرزمینی ۸۴/۰۹ میلیون مترمکعب. تبخیر از سطح آزاد آب برابر با ۱۷/۵۶ میلیون مترمکعب. تبخیر از آب زیرزمینی ۸ جریان‌های سطحی خروجی و انتقالی ۲۱۴/۶۴ میلیون مترمکعب و جریان‌های زیرزمینی خروجی و انتقالی برابر با می‌توان دید که برای برقراری توازن میان ورودی‌ها و خروجی‌هاء از ذخایر ثابت این محدوده مطالعاتی سالانه حدود ۷ میلیون مترمکعب برداشت می‌شود که بایستی برای کنترل آن تمهیدات مدیریتی لازم اندیشیده شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ یوست | - نمونه‌ای از بیلان متعارف منابع آب (آبی) در یک محدوده جغرافیبایی ۹۱۳/۹ بارش بر سطح ارتفاعات یه هه جریان زیرزمینی ورودی و انتقالی ۶۳۰ مجموع آب تولید شده و ورودی‌ها ۳۲ مصارف از در یاچه‌ها و کفه‌ها ۱۷۵۶ تفاوت بین ورودی‌ها و خروجی‌ها ۷ اضافه برداشت از ذخایر ثابت برای برقراری موازنه ۸۷ از ذخیره ثابت ابخوان ۷ شکل پ.۲-۱- چرخه آب در محدوده مطالعاتی میناب ۵ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- بو ست ۲ نکات ویژه ببرامون محاسبات آب مصرفی واحدهای صنعتی کشور -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست ۲- نکات ویژه پیرامون محاسبات آب مصرفی واحدهای صنعتی کشور ۰ ‎٩۷/۱۰/۰۹‏ ۹ پ.۱-۲- کلیات جدول‌های ارائه‌شده در فایل پشتیبان (محاسبات آب مصرفی کالاهای صنعتی)» بر پایه اطلاعات ارائه‌شده در طرح آمارگیری «اطلاعات محیط زیستی و مصارف آب کارگاه‌های صنعتی کشور در سال ۱۳۸۲» است. کلیه آمارها از مرکز امار ایران گرفته شده است. بر پایه بررسی‌های انجام گرفته توسط کمیته کارشناسی تدوین راهنمای حاضرء برخی یافته‌های ارائه شده در این آمارگیری درست به نظر نمی‌رسد. ولی رقم کلی مصارف آب به ارقام اعلام‌شده از سوی نهادهای متولی بخش آب. نزدیک است. بخش‌های مختلف طرح آمارگیری نام برده به شرح زیر است: - کارگاه‌های صنعتی ۱۶ نفر کارکن و بیش‌تر برحسب مساحت کل اراضی کارگاه. مساحت فضای سبز کارگاه و فعالیت - کارگاه‌های صنعتی ۱۶ نفر کارکن و بیش‌تر برحسب منابع تامین کننده‌ی آب. درصد و فعالیت - کارگاه‌های صنعتی ۱*۶ نفر کارکن و بیش‌تر برحسب موارد مصرف آب. درصد و فعالیت - کارگاه‌های صنعتی ۱۶ نفر کارکن و بیش‌تر برحسب مقدار کل آب مصرفی کارگاه» مقدار فاضلاب صنعتی و - کارگاه‌های صنعتی ۱۰ نفر کارکن و بیش‌تر برحسب اطلاعات محیطزیستی و فعالیت - کارگاه‌های صنعتی ۱۰ نفر کارکن و بیش‌تر دارای فاضلاب صنعتی, درصد و فعالیت - کارگاه‌های صنعتی ۱۶ نفر کارکن و بیش‌تر برحسب محل دفع فاضلاب صنعتی. درصد و فعالیت - کارگاه‌های صنعتی ۱۶ نفر کارکن و بیش‌تر برحسب نوع سیستم تصفیه‌ی فاضلاب صنعتی, درصد و فعالیت - کارگاه‌های صنعتی ۱۰ نفر کارکن و بیش‌تر برحسب سیستم آزمایش فاضلاب صنعتی, شاخص‌های موجود - کارگاه‌های صنعتی ۱۰ نفر کارکن و بیش‌تر برحسب منابع تامین‌کننده‌ی آب. درصد و استان تعاریف و مفاهیم مربوط به این آمارگیری به شرح زیر است: پ.۲-۲- کارگاه صنعتی کارگاه صنعتی مکان ثابتی است که در آن مجموعه‌ای از سرمایه و نیروی کار به منظور تولید یک یا چند محصول صنعتی به کار گرفته شده است. پ.۳-۲- کارگاه صنعتی ۱۰ نفرکارکن و بیش تر کار گاهی است که متوسط تعداد کارکنانش *۱ نفر و بیش‌تر می‌باشد. در این آمارگیری آمار و اطلاعات مربوط از کارگاه‌های صنعتی مستقل و متبوع (واحد اقتصادی) ۱۰ نفر کارکن و بیش‌تر جمع‌آوری شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۰ 4۹ ر,رراهنمای نحوه ارتباط بیلان منابع آب کشور با نجارت آب مجازی پ.۴-۲- کارگاه صنعتی مستقا منظور کارگاهی است که دارای حساب مالی مستقل است و به طور معمول این حساب در محل کارگاه قابل ارائه می‌باشد. پ. ۵-۲- کارگاه صنعتی متبوع منظور کارگاهی است که حساب مالی مستقل ندارد و این حساب با حساب مالی یک یا چند کارگاه دیگر (کارگاه تابع) به صورت غیر قابل تفکیک. در همین کارگاه قابل ارائه می‌باشد. پ.۶-۲- منبع تامین آب مصرفی کار گاه جهت تامین آب مورد نیاز از منبع 5 منابعی استفاده می‌کند که شامل رودخانه. جشمه. قنات. شبکه‌ی شهری و چاه است و احتمالا جهت استفاده‌ی مطلوب از آب. اقدام به تصفیه‌ی آن کرده که ممکن است به دو صورت فیزیکی و در این نوع تصفیه تغییری در کیفیت آب داده نمی‌شود. بلکه برای رفع آلودگی‌های ظاهری آب (مثل مواد معلق) به کار شیمیایی اصلاح تر کیب آب از نظر املاح به وسیله‌ی استفاده از آهک و کربنات کلسیم یا استفاده از روش‌های پ.۷-۲- فاضلاب صنعتی آبی است که در اثر استفاده‌های مختلف از نظر مشخصات فیزیکی (رنگ. شفافیت. بو مزه و ...) یا شیمیایی (اسیدی‌شدن, قلیایی‌شدن و...) به حالتی درأید که استفاده‌ی دوباره یا تخلیه‌ی آن در محیط زیست مستلزم تصفیه باشد. هدف از تصفیه‌ی فاضلاب صنعتی, به دست آوردن آب پاکیزه از طریق جداسازی آلاینده‌ها از آب آلوده می‌باشد. این -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست ۲- نکات ویژه پیرامون محاسبات آب مصرفی واحدهای صنعتی کشور ‏ ۹۷/۱۰/۰۹ )۱۳ درجه‌ی قلیایی یا اسیدی این مواد است. منظور از آزمایش فاضلاب صنعتی, فعالیت‌هایی است که در آزمایشگاه بر روی فاضلاب صنعتی صورت می‌گیرد و با تجزیه‌ی فاضلاب به روش‌های فیزیکی و شیمیایی به مواد تشکیل‌دهنده‌ی آن پی برده تا با شناخت ترکیبات آن در جهت بازیافت یا دفع آن تصمیم مناسب را اتخاذ کنند. (301ا: اکسیژن بیولوژیکی مورد نیاز 0 اکسیژن شیمیایی مورد نیاز 0 میزان اکسیژن مورد نیاز 85 تعداد ذرات معلق مایع در مایع 5 تعداد ذرات معلق جامد در مایع پ. ۹-۲- مواد زاید و زباله موادی هستند که پس از فعالیت‌های مختلف اعم از صنعتی, معدنی و... به صورت ماده زاید در می‌آید و از نظر موادی زاید به حالت‌های جامد. مایع و گاز می‌باشند. پ.۱۰-۲- نحوه و محل دفع مواد زاید چنان چه کارگاه اقدام به دفع مواد زاید جامد صنعتی کند. محل دفع این مواد می‌تواند در محل کارگاه یا در خارج از کارگاه صورت گیرد که این امر می‌تواند در محل دفع شهرداری‌ها و یا سایر مکان‌ها انجام پذیرد. نحوه‌ی دفع شامل: دفن (قراردادن مواد زاید جامد در اعماق خاک)» سوزاندن (در فضای آزاد یا توسط دستگاه زباله سوز)» بازیافشت (جداکردن بخشی از مواد زاید به منظور استفاده‌ی مجدد). پ.۱۱-۲- تجهیزات کنترل آلودگی هوا کار گاه برای کنترل آلودگی هوا از وسایل و تجهیزاتی استفاده می‌کند. ازجمله این دستگاه‌ها می‌توان به الکتروفیلتر اسکرابرء بگ‌فیلتر و سیکلون اشاره کرد. پ.۱۲-۲- الکتروفیلتر (رسوب‌دهنده‌ی الکترواستاتیک) دستگاهی است جهت کنترل آلودگی هوا درکارگاه‌های صنعتی و در مواردی که بخواهند ذرات را از حجم زیاد گاز تولیدشده در بخش‌های مختلف کارگاه خارج کنند مورد استفاده قرار می‌گیرد. در این روش ابتدا ذرات بر اثتر -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۲ 4۹ ر,رراهنمای نحوه ارتباط بیلان منابع آب کشور با نجارت آب مجازی مشت). باند توحه داشت که الکترو.. ها دارای بار من باشند. در اثر بار دار شد.. اب ذرات به ندنه له جخسند : باید نو ون رای بار منقی می, ر اثر باردارشدن, این ذرات به بدنه‌ی لوله می‌چس. که هرچند گاه با ضربه‌زدن به بدنه‌ی لوله از سیستم خارج می‌شوند. این دستگاه‌ها دارای هیچ گونه قطعه متحرک نبوده و تنها با الکتریسیته کار می‌کنند و آزاین رو ارزان بوده وکاربرد زیادی دارند. پ.۱۳-۲- اسکرابر دستگاهی است جهت کنترل آلودگی هوا در کارگاه‌های صنعتی که برای جمع‌کردن ذرات بزرگ (تقریبا بالای ۵۰ میکرون) استفاده می‌شود. نوع موثر آن حالتی است که آب. نزدیک به دهانه‌ی خروجی گاز به صورت در هم پاشیده شده و با گاز برخورد می‌کند و هر چه اندازه‌ی قطرات آب و حباب‌ها بزرگ‌تر باشند. عمل جداسازی ذرات بهتر صورت می‌گیرد. دستگاهی است جهت کنترل آلودگی هوا در کارگاه‌های صنعتی که نظیر کیسه‌های جارو برقی عمل می‌کند. بدین ترتیب که هوا 5 گاز آلوده از آن عبور داده می‌شود و در نتیجه ذرات کوچک و بزرگ توسط آن جدب می‌شوند. چنین حرارت و رطوبت بسیار حساس هستند. پ.۱۵-۲- سیکلون (چرخش دهنده‌ها) دستگاهی است جهت کنترل آلودگی هوا در کارگاه‌های صنعتی که جهت جداسازی ذرات بزرگ بسیار متداول است. هوای آلوده با فاصله‌ای نسبت به خط محور و مرکزی دستگاه با شدت تمام به داخل سیلندری مخروطی شکل وزیده می‌شود. این عمل باعث ایجاد یک حرکت چرخشی یا گردابه‌ای هوا در داخل بدنه مخروطی شکل شده و در نتیجه ذرات جامد بزرگ‌تر (سنگین‌تر) را به دیواره‌ی سیلندر می‌نشاند که در نهایت در قسمت پایین مخروط جمع می‌شوند. در سامانه‌های صنعتی به طور معمول چند سیکلون در کنار هم قرار می‌گیرند. -------- صفحهٔ بعد -------- فرم‌افزار «تحارت آب مجازی» با راهنمای آن برای محاسبه کلام به کم «پیوند تحارت آب مجازی و بیلان منایع آب در محضوده حفر افیابی معین ( کشور)» -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست ۳ - نرم‌افزار «نجارت آب مجازی» با راهنمای آن برای محاسبه گام به گام ... ‎٩۷/۱۰/۰۹‏ ۱۳۵ کلیه اطلاعات مورد استفاده در تحلیل‌های مندرج در این ضابطه در قالب یک نرم‌افزار تهیه شده است. در این نرم‌افزار»ء چندین منو دیده می‌شود که منوهای سمت راست نشان‌دهنده‌ی اطلاعاتی است که کاربر باید وارد کند. خروجی نرم‌افزار هم مشابه جدول (۱-۴) است که در این ضابطه ارائه شد و کاربران را قادر می‌سازد تا واکاوی‌های لازم را برابر شیوه‌ی آرائه‌شده در بخش پایانی این گزارش انجام دهند. پ. ۱-۳- نحوه‌ی پیوند تجارت آب مجازی با بیلان منابع آب در یک محدوده‌ی جغرافیایی معین پ. ۱-۱-۲ شناسه نرم‌افزار «نحوه‌ی پیوند تجارت آب مجازی با بیلان منابع آب در یک محدوده‌ی جغرافیایی معین» که به طور کوتاه نرم‌افزار «تجارت آب مجازی» شناخته می‌شود. برگرفته از روش‌شناسی و یافته‌های راهنمای «نحوه ارتباط بیلان منابع 9 گزارش‌ها - امکانات در این راهنماء چگونگی استفاده از نرم‌افزار از آغاز نصب تا گرفتن خروجی محاسباتی ارائه شده است. پ. ۲-۱-۳۲ نصب نرم‌افزار این نرم‌افزار در محیط ۷۷1100۷/5 به آسانی قابل نصب است. در پوشه نرم‌افزارء فایل‌های زیر دیده می‌شود: ۱ ۳ ۹ ۱۱۳/۴ نمدزه۸۸ ده لور ۱۶ لط ۴۷ اد ی ۳۶ ۳۱۳/۲ ناشت رن م۸ ۱۵5 8۸۱۱ ۱ : ۳۱۱۳/۴ [داد0 2 ۱ 1 ۱ ۳۴۵ ۳.۲ ۸۶1۵۵ وم 15 ۱ . ز ۳ ۳.۰۲ ۳۷ لو 5 ۱ 0 بو 0 ض ۱ یو چَ با دوبار کلیلک بر روی فایل م5210 عملیات نصب آغاز می‌شود. پس از نصب نرم‌افزارء نشانه ویژه. ٍ : نرم‌افزار بر روی ‎40٩1100‏ رایانه آشکار می‌شود که با دوبار کلیلک بر روی آنء در عمل نرم‌افزار اجرا +6 1 می‌شود. از این مرحله به بعد. کاربر در محیط نرم‌افزار «تجارت آب مجازی» قرار می‌گیرد. ورودی : را رام ِ گر نرم‌افزار با دوبار کلیک روی کادر «مدیر نرم‌افزار» اغاز می‌شود که کادر زیر دیده می‌شود. ۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۶ رمر و ۹ مرراهنمای نحوه ارنباط بیلان منابع آب کشور با نجارت ۲ اه بر نرم افزار رودی را می‌خواهد که با عدد ۰۱ رمز واردشده و محیط زیر دیده خواهد شد. با کلیلک بر روی عبارت «دوره‌های محاسباتی» نرم افزار درخواست تعریف یک دوره را می‌کند. ب مجازی یی -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ ۳- نرم‌افزار «تجارت آب مجازی» با راهنمای آن برای محاسبه گام به گام ... ‎٩۷/۱۰/۰۹ بر ماافزار رنچوهزاریباط ,بیلان رمنایج اب ,با ریجارت آآب رمجازی محاسبه محتویات گزارش ها دوره های محاسپاتی آمکانات کارفرما : شر کت مدیریت منابع آب ایران مچجری طرج : دانشگاه شیراز و شرکت مهندسین مشاور سنگاپ زاگرس تهیه و واکاوی : داریوش مختاری ۱0 ۹۱۱۱۰ نصدلت] طراح : شرکت نوید گران عصر نرم افزار شیراز 1 : ر رم افزار رنحوهااررتباط ,بیلان منایج ارب ,با رتجاررت !ارب رمجازی لطفا" یک دوره را تعریف کنید ۱0۱ ۹۱۰ ح : شرکت نویدگران عصر نرم افزار شیراز ۱۳۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۸ 33333 به ۹ مرمراهنمای نحوه ارنباط بیلان منابع آب کشور با نجارت آب : ی ر نررم ااقزار ,نحوه۵ ابا ,ستلارزم ,مه تایج ارب ,با رتجاررت اارب رمجازی ا / / / رِ ززه دوره های محاسپاتی ۸ ویرایش دوره ویرایش دوره عنواتن دوره : توضیحات دوره : س وارد برنامه می‌شویم که شامل چهار بخش است و با کلیک روی هر بخش می‌توان داده‌ها را وارد کرد. - گزارش‌ها - دوره‌های محاسباتی - امکانات ن از ورود به هر بخش, ابتدا باید دوره محاسباتی را تعیین کرد. همانند دوره زیر: 6۴ تا این ترتیب سال زراعی (آبی) تعیین می‌شود و همین‌طور قلمرو جغرافیایی که اقلام محتویات محاسباتی بر مجازی ۱۳۸۵ ای آن -------- صفحهٔ بعد -------- له ت ۳- نرم‌افزار «نجارت آب مجازی» با راهنمای آن برای محاسبه گام به گام ‎٩۷/۱۰/۰۹... . یی و اخ تا سم وا الط رام متانه "یت با ادن ۱ - دمم دوره های محاسناتی وبرانس دوره عوات دوره : ۱۳۸۴ با ۱۳,۵ توصحات دوره : سال آنی ۱۳۸۴ با ۱۳:3 مر 0 وبا ۸ م۱ارر ای هر اح ور را ا ۵ 2 ار ۰ ب محاسبه محتویات گرارش ها دوره های محاسباتی وبرانس دوره اننخات. دورد فعال امکانات ۱۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۰ نرم‌افزا هم ۹ مرمراهنمای نحوه ارنباط بیلان منابع آب کشور با نجارت آب [ ب ی ند ۵یا رجه و ا الط رل متانه ات باتحارت اآب مجازری را 0 راس اب ما 8 را ی ی محاسبه محتویات وبرانش دوره دوره هاکی محاسباتی وبرانشن دوره انیخات دوره فعال امکانات س با کلیک بر روی گزینه محاسبه محتویات. محتویات آب مجازی اقلام زیر را تعیین کرد. از آیکون زیر مٍ زودن. ویرایش یا حذف محصول یا هرگونه اطلاعات دیگر در محاسبات استفاده کرد که در ستون سمت ر به صورت زیر دیده می‌شوند: ان‌طور که در سمت راست تصویر زیر دیده می‌شود برای کالاهای مختلف (زراعی - باغی - دامی 9 ی( ۱ 4 محتویات آب مجازی فراهم هست. توان -------- صفحهٔ بعد -------- محصو| ۳- نرم‌افزار «تجارت آب مجازی» با راهنمای آن برای محاسبه گام به گام ... ‎٩۷/۱۰/۰۹ نرم افذار نحوه ارتباط ببلان منابع آب با تجارت آب مجازی محاسبه محتویات ونرانشس دوره آت محارک ماده رراعی آن محاری ماده باعی با ۱۳۸۵ ۱۳۸۴ سال آنی ۱۳۸۴ با ۱۳۸۵ ات مخارک دام آت مصرقی سهرک آب مصرقی روسنایی ات مصرقی صعت آب مصرقی خیگل و مریع ات محارک کالاهای صعنی صادرانی زک محارک کالاهای صعیی واردانبی آب مجاری کالاهاک دامی صادرانی آب مجاری کالاهای دامی واردانی ات مجاری کالاهای رراعی و باعی صادرانی آبت مجاری کالاهای رراعی و باعی واردانی آت مصرقی آبربان گرم آنبی آت مصرقی منگوک آت ری گزارش ها دهره های محاسباتی امکانات ی محاسبه محتویات هر سبد (گروه) کالایی همانند گروه محصولات زراعی, به محض کلیک روی هر کالاء می محصول (گندمء جوء ذرت و ...) که در آن گروه کالایی وجود دارد را به سبد کالایی افزود. اطلاعاتی که باب ریک ردیف دیده می‌شود که به محص کلیلک روی آن ردیف. یک جدول در سمت چپ باز می‌شود. ۰۰ ممارگ عاده زر عی اس رت سس قی گعاه از .وتسگرب تا یتسگرب تا برق را ها فرم با ی لرمق دنا ترم یقرصم لک اسق 8 ار مه 7 ۹ دا دمد ۱ ( رمک ) ( درصد) ز همرمگ ) مس میرمکفت ) گ. در جدول خروجی آب مجازی (گزارش نهایی- بخش امکانات نرم‌افزار) استافده می‌شود. این ردیف ۱۳) توان 31 وارد هه هر های .های -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳( [ از کلی. 1 عنوان به اضا روی 1 ۹ راهنمای نحوه ارتباط بیلان منابع آب کشور با نجارت آب برای سایر محصولات نیز وجود دارد. بنابراین کافی هست اطلاعات درخواستی در این جدول‌ها به نرم‌افزا دنیال آن محاسبات مربوط به منابع آب چهارگانه به وسیله نرم‌افزار برای هر محصول انجام می‌شود. ترم اغرار تجوه ارساذ تبلان منایع آب با تحار آب مجاری ات هرک ده به ماده خورکی : نوع ده گاو + 2۸ شمانگنی مقد رز ماده مور کی مورد نار هر واسد دامی #همکرد در هبار مود مورکی یکاروم دوم یک ریز عاطس ترافم اس ها داوم یقرصم یا تا یتدمسوپ یفرصم سین هر واحد دامی «نوراکی هر واند دامی : ( میرمکف ) ( میرمکعفت ۲ :1 ار نی هر هکبار ماه «وراکی ز ات مصرقی از معل انبارک و اب بمه‌مر شده گل ات انی مونود در مود مور کی * ات سر هر هگبار ( میرانه ارات موْیو مواد خوراگو کی ات سیر مصرفم, مود خورکی رت ی و لوغ ده : آت مورد یار خهت پوشتندن ده مورد مارم وروی ده همانگمی ورنی ره اند امی مصرقی وسدنی و روش هروامد دامی اد انی مصرقی مواد -نوراکی هر واحد دامی : کی ان نج مصرفی هر واحد دامی بقد د واحد دامی معادن نفد ز واحد دامی کل بت نی مصرقی سرت و سروسشن بهداستی کل واندشک دامی کل ۰۱ انی مصرفی کل وامدهاک دامی بر مصرفی هروا دامی کل ات سیر مصرقی واحدهک دامی : رم اقزار نجوه ارساد تبلان منانع آب با تحارت آب مجاری ات مدرک ده ماده خور کی . درب دانه‌اف بوع ده گاو گوسمی مبانگنی مقد رز ماده شور کی مورد ببار هر واشد دامی ۰ ۰.۰۰۵ عهنکرد در هار مود خورکی :۷۲۱1۲ ممانگنی مغدار ماده 5 ی موراکی مورد سر هر واشد عملگرد در مار مواد ۱ ماد درم زیر کی مود مور ی ۹۱۱۴۴۹۷۲۸02 سس ( کلوگره ] نی هر هکیار فاده + وراکی زا ۰ مصرفی از معل مارگ و مه مرس ان ۹ کل ات انی مودود در مود موراکی ۰ ۹۹.۱۵۴ ات سیر هر هگبار [ منرات بارات موْیر مواد خوراگی ۰ ۷۲۶ کی اب مر مصرقی مود خور کی ۰ ۸۸۲۳۱۱۰۰۹۰۳۵۹۵ صربت ی ونلوع ده :۲ + ۲۸ آب. مورد بماز هت بونسیدت د ۵ :۳۲,۱ 2۸ مورد مار مه روش ده ۱۱ با و4 همانگمی ورنی دم هو + ۶۸ ام امی عصرلتی وس دی وسروسشن هروام ده دامی هدر دم موس ای ایی مصرقی مواز -وراکی هر وادید دامی : کل اس نی مصرقفی هر واحد دامی : بعد د واحد دامی معادت بعد د واخد دامی کل بت آیی مصرقی سرت و شروش بهداستی کل واشدهک دامی کل ۰.۱ انی مصروی کل وامد هی دامی اس مر مصرفی هروا دامی کل !بت سر مصرقی واخدهک رامی : * ظر توضیح بیشتر, هرکدام از اقلام بالا دارای یک روند محاسباتی هستند که در پیوست آرایه شده است. به ص بن که کادرهای خالی توسط کاربر تکمیل می‌شود و نتایج به صورت کادرهای آبی. خاکستری و سبز به ترتی هکردن محصول بعدی, اصلاح همان محصول و حذف محصول است. این نوار در رابطه با سایر اقلام مربوط با ت آب مجازی هم وجود دارد. با کلیک بر روی علامت اضافه. می‌توان یک محصول را اضافه کرد و به محض " ن» یک کادر با مشخصات زیر باز می‌شود: - نام محصول زراعی مجازی گت ر داده سورت ب به ربوط کلیک -------- صفحهٔ بعد -------- ی ۳- نرم‌افزار «نجارت آب مجازی» با راهنمای آن برای محاسبه گام به گام ... ‎٩۷/۱۰/۰۹ 33333333 - نیاز خالص آبیاری (مترمکعب در هکتار) - بازده ابیاری (درصد) - آب سبز هر هکتار (باران موثر) (مترمکعب) اب مصرفی گیاه از محل ابیاری (مترمکعب) - آب برگشتی (مترمکعب) - کل آب آبی (مترمکعب) - ابرانه (مترمکعب) نرم افزار نحوه ارتباط سبلان منایع آب با تجارت آب مجازی محاسبه محتویات تم آب مجاری ماده رراعی آبت محاری ماده رراعی کست ببار.: آب مخاری ماده ناعی محصول رراعی (هکان ( ممرد با محصول رراعی : گنده ات مجارک دام سطح زیر کشت : ۵۰۰ آن. مصرقی سهری سار حالص آببارک : ۵۰۰۰ ات مصرقفی روستایی 6 آبت مصرقی صعت بارده آبتاری : ۲۵ ات مصرقی خیگل و مربع آت سیر هر هکبار ( ارات مویر) : [* اب محاری کالاهاک صعنی صادرانبی کل :2 [ره محاری کالاهای صعنی واردانی 1 ی آب مجاری کالاهای دامی صادرانی کل آبت مصرقی آبباری : ۷۱۴۲۸,۵۷۱۴۲۸۵۷۱۴ اب محارک کالاهای دامی واردانی صربت آبت مصرقی آببارک : ۰ آت مجاری کالاهای رراعی و باعی صضادرانی : : 1 : گراببا لحم را هانگ یفرصم با ینادراو یعاب و یعارر یاهالاک کراخم تآ آت مصرقی آبربات گرم آبی » صربت آت برگسنی : * آت مصرفی آیربات سرد آنبی آب برگسنی :۰ : ۴۱۷۵۸۲۴۱۷۵.۸۲۴۱۷ : هدش ریخت تآ سربس با کوگنم یقرصم با گزارش ها ی کل آب آبی : ۷۱۳۲۸.۵۷۱۴۲۸۵۷۱۴ : دوره های محاساتی 6 ات انی هر هکبار : * ۰ ابزانه : ۷۱۴۲۸.۵۷۱۴۲۳۸۵۷۱۴ : امکانات تساه لد شش گاربر فعال : سا دوره فعال : 77۲ 7 0 ۱۳۳ جح -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۴ آمادگی زهه ۵/۵ راهنمای نحوه ارتباط بیلان منابع اب کشور با نجارت آاب ۵ 3333333333333333 نوم (افزار رنحوه ااررتباط ,یلام رمتابع ۲ب ,با اتجارت اب رمجا( بررم زاگرزاٍر سچوه زا ناه ,ببلاٍن رمنایج زاب ,با رنجارت زاب رمجاری محاسبه محتویات ۸ آب مجازی ماده زراعی آب مجازی ماده زراعی سطح زیر کشت , نیاز۲ ۰ 0 زیر ز : آب مجازی ماده باغفی محصود زراعی ( هکتار) ( متره نام محصول زراعی : گندم آب مجازی دام سطح زیر کشت : ۵۰۰ هک آب مصرقی شهری نیاز خالص آبیاری : ۵۰۰۰۱ ترمکعب در هک آب مصرفی روستایی ۰ ۱ آب مصرفی بازده ابیارک : ۲۵ : آب مصرفی جنگل و مرتع اب سبز هر هکتار ( باران موْثر) : ۱۲۰۰ ترمکه آب مجازی کالاهای صنعتی صادراتی کل ] :۶ آب مجازی کالاهای صنعتی وارداتی 8 ۷ موی ۱ آب مجازی کالاهای دامی صادراتی کل آب مصرفی آبیارک : ۷۱۴۲۸,۵۷۱۴۲۸۵۷۱۴ : آب مجازی کالاهای دامی وارداتی ضریب آب مصرفی آبیاری : ۷۵ آب 1 ۱ ۰ اب مجازی کالاهای زراعی و بای صادراتی آب مصرفی گیاه از محل آبیاری : ۵۳۵۷۱۴۲,۸۵۷۱۴۲۸۶ : آب مجازی کالاهای زراعی و باغی وارداتی : آب مصرفی آبزیان گرم آبی »۸ ضریب اب برگشتی : 1۵ آب مصرفی ابزیان سرد ابی ۱ آب برگشتی : ۱۸/۸۵۷۱۴,۲۸۵۷۱۴۲۹ ی آب میگوی آب ۰ مصرقی بممیریس آب تبخیر شده : -۷۰۷۱۴۲۸,۵۷۱۴۲۸۵۸ مترمکس گزارش ها ی کل آب آبی : -۱۷۱۴۲۸۵,۷۱۴۲۸۵۷۲ هترمکعب آب | هکتار : -۳۴۲۸,۵۷۱۴۲۸۵۷۱۴۴ مترمکس دوره های محاسپاتی ی بی هر هار آبرانه : -۱۱۱۴۲۸۵,۷۱۴۲۸۵۷۲ ۳ امکانات (۴ کاربر فعال : مدبر نرم افزا دوره فعال : ۱۳۸۴ تا ۳۸۵ زر دارد تا محصول بعدی افزوده شود. نرم اافزار رنحوه اارتباط ,ببلان رمنابع اب ,با رنجارت اآب رمجاز رم زاکراٍر رنچوه زا رریناه بان رمتایج زاب ,با ریجارت زاب رمجاری محاسبه محتویات ۸ آب مجازک ماده زراعی آب مجازک ماده زراعی باه از ضریب آب برگشتی اب برگشتی آب تبخیر شده کل آب آبی آب آبی هر هکتار آبرانه اب مجازی ماده باغفی 8 ( درصد ) ( مترمکعب ) ( مترمکعب ) ( مترمکعب ) ( مترمکعب ) ( مترمکعب ) اب مجازی دام تاش یت رای ی میت یی مه بر میت مین بقم یت یم مه نی اب مصرفقی شهری نوی اب مصرفی روستایی اب مصرفی صنعت آب مصرفی جنگل و مرتع اب مجازی کالاهای صنعتی صادراتی اب مجازی کالاهای صنعتی وارداتی آب مجازی کالاهای دامی صادراتی آپ مجازی کالاهای دامی وارداتی آب مجازی کالاهای زراعی و باغفی صادراتی 1 اب مجازی کالاهای زراعی و باغی وارداتی آب مصرفی آیزیان گرم آبی » ۸ آب مصرقی آبزیان سرد آبی و آب مصرفی میگوی اب شیرین گزارش ها ی دوره های محاسپاتی ی امکانات ی اج له کاربر فعال : مدیر نره اذ دوه فعال : ۱۳۸۴ تا ۳۸۵ ۱ ربر ور جازی ] افزار -------- صفحهٔ بعد -------- 3ص گروه‌های شده‌اند. نرم‌افزار «نجارت آب مجازی» با راهنمای آن برای محاسبه گام به گام ... ‎٩۷/۱۰/۰۹ سویرهای بعدی مربوط به محاسبات آب مجازی محصولات دامی است. چگونگی داده‌های ورودی هما محصولات است. افزون بر ان نرم‌افزار درخواست مقادیر و ضرایبی را دارد که با توجه به راهنمای نت می‌توان این ضرایب را در کادر مربوطه وأرد کرد. برخی ضرایب اعداد تابتی بوده‌اند که برای نرم‌افزا نرم افزار نحوه ارتباط ببلان منابع آب با تجارته آب مجازی محاسبه محتویات آب محارک دام آت مخارکی ماده ررا ۰ 7 رراعی نوع دام : ا ۸ ات مخارک ماده باعی 7 ات مخارک دام ۰ میانگنی مغدار ماده ات مصرقی سهرک : خوراکی مورد ببار هر واحد ات مصرفی روسمانی نام ماده خوراکی دام ات مصرقی صمعت. ) ی/سال ( آب مصرقی خیگل و مربع ات مخارک کالاهای صعتی صضادرانی آب محاری کالاهاک صعنی واردانبی آب مجاری کالاهای دامی صادرانی آب مخاری کالاهای دامی واردانی آب مجاری کالاهای رراعی و باعی صادرانی معادل سطح زیر کشت مواد حوراکی ( هکبار ) آب مخاری کالاهای رراعی و باعی واردانی ات مصرقی آانربات گرم انی ات مصرقی ابربان سرد انی آب مصرفی منگوک آب سمریی گرارش ها دوره های محاسباتی امکانات الا کاربر ومال : - : مٍ ِ یرزاجم بآ تراجت اب با عبانم نالیب طابت را هوحن رازفا مرن محاسبه محتویات آب مجارک دام ات محارک ماده باعی آب محاری ماده ررا : آت محارک دام آت مصرقی سهرک آت مصرقی روستانی نام ماده خوراکی اب مصرقی خیگل و مریع آت مخاری کالاهای صعتی صضادرانی آت محارک کالاهای صعنی واردانی آب مخاری کالاهای دامی صادرانی آب محاری کالاهاک دامی واردانی آت مجاری کالاهای رراعی و باعی صادرانبی آت مخارک کالاهای رراعی و باعی واردانی آت مصرقی آبربات گرم آنی آت مصرقی آبربان سرد آنی آت مصرقی منگوک آت سبربی گزارش ها امکانات ۱۳۵ نند سایر -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۶ 4۹ راهنمای نحوه ارتباط بیلان منابع آب کشور با تجارت آب 3333333333333333 نرم افزار نحوه ارتباط بیلان منابع آب با تجارت آب مجاز نرم اقرار نحوه ارتیاد بیلان منابع اب با تجارت آب مجاری محاسبه محتویات ما آت مجارک دام آب محارک ماده ررا : ر ده رراعی نوع دام : [< )۱ ات محارک ماده باعی ۱ نوع دام اب محارک دام ۱ آت مصرقی سهری ار هکبار مواد معادل سطح زیر کشت ۰ ا آت مصرقی روسبانی نام ماده حوراکی وراکی مواد خوراگی آب مصرفی صعت بلوگرم ) ) ر( اب مصرقی خنگل و مریع را ۱ ات مجاری کالاهای صعتی ضصادرانی 7 ۱ ۱ ۰ اب محاری کالاهای صعنی واردانبی آت محارک کالاهای دامی صضادرانی آب محاری کالاهای دامی واردانی ات محارک کالاهای رراعی و باعی صادرانی ۳۴ اب محارکی کالاهای رراعی و باعی واردانی ۱ + ی رز اه هر ات مصرقی آبربات گرم انبی و" شش ینربسب تا کوگنم یقرصم تا گزارش ها ی دوره های محاسباتی ۰ امکانات ی کاربر فعال : ند ره اد" دوره فعال : 7۰۳۰ 0 نوم افزار نحوه ارتباط بیلان منابع آب با تجارت آب مجاز یراجم با تراجت اب با عبانم نالیب دابترا هوحنت رارقا مرن محاسبه محتویات 2 آب محاری دام آب مجاری ماده ررا ۰ 1 ۵ رراعی بوع دام : گاو ۲۸ آت مخحارک ماده باعی ان مجارک دام آب آنی هر هکبار ماده ۰ آت سیر هر هکبار ۱ ِ داوم یقرصم ریس تا لک داوم رد دوحوم یبناآ با لک یکاروح کرهس یقرصم تا ۱ سا 1 ۱ آسساری ) ای میرات بارات موْیر مواد ) کی ۶و نسب تبرص روح وکاروح ( روح یرابنا لحم زا یقرصم تا ینایسور یقرصم تا آب مصرقی صعف ( وات بیختر شده ( مبرمکعت ) ( مىرمکی/هشار) ( مبرمکت ) 7 ( میرمکت/هکنار ) مر ِ آت مصرقی خنگل و مریع ات مجاری کالاهای صعنی صضادرانی آن محارک کالاهای صعنی واردانی آب محارک کالاهای دامی صادرانی آب محاری کالاهای دامی واردانی آب مجارک کالاهای رراعی و بای صادرانبی :۳ ات مخاری کالاهای رراعی و باعی وازردانی ینربس تا کوگنم یقرصم تا گزارش ها یا دوره های محاسباتی ۰ امکانات ی اد لا لا کاربر فعال : ب ی اد دوره فعال : ۲۰۳۲ اه زی -_ -------- صفحهٔ بعد -------- و در در اخن ۳- نرم‌افزار «تجارت آب مجازی» با راهنمای آن برای محاسبه گام به گام ... ‎٩۷/۱۰/۰۹ نرم افزار نحوه ارتباط بیلان منابع آب با تجارته آب مجازی محاسبه محتویات زا محارک دام آب محاری ماده ررا ات مجارک ماده باعی آب محارک دام ره یقرصم یبا با لک داوم یقرصم یبا تآ ییندیسشوت یقرصم یا تا هاد ینرو کرهس یقرصم تا ۰ 1 آت مصرقی رو نی سس( و سرویس هر واحد دامی حوراکی هر واحد دامی واحد دامی نعداد واحد دامی ( منرمکی ) ( میرمکعت ) ( مبرمکت) ( راس ) ات مصرقی صیعت بت مصرفی خیگل و مربع ات مخاری کالاهاک صعنی صضادرانی آت مجاری کالاهای صعنی واردایی آبت مجارک کالاهای دامی صادرانی ات محارک کالاهای دامی واردانی آت مجاری کالاهای رراعی و باعی صادرانبی ان محاری کالاهای رراعی و باعی واردانی آت. مصرقی آبزبان گرم آبی آت مصرقی منگوی آت رین گزارش ها دوره هاکی محاسباتی امکانات : سر مر نرم اقزار نجوه ارتباط بیلان منابع اب با تجارن آب مجازی محاسبه محتویات آب محارک دام آب محاری ماده ررا ی رراکی بوع دام : گاو ۲۶ ات مخارک ماده ناعی آبن محارک دام کل ۰ و ترس یقرصم یا تا ۰ ات مصر هر ۰ قی گِ نداد واحد دامی سرویس بهداستی کل ات مصرقفی روسیانی (می ) واحدهاک دامی ات مصرقی صیعت ( میرمکعت ) بت مصرفی خیگل و مربع ات مجاری کالاهاک صعنی صادرابی آتن محاری کالاهای صعنی واردانی آب مجاری کالاهای دامی صادرانی اب محارکی کالاهای دامی واردانبی آت مجاری کالاهای رراعی و باعی صادرانی آت مخاری کالاهای رراعی و باعی واردانی آت مصرقی آبربات گرم آنبی آت مصرقی آبربان سرد آنی آت مصرقی منگوی آت پسبرین واحدهاکی دامی دامی واحدهای دامی ( مبرمکعت ) ( میرمکعت/تی ) ( مبرمکعت ) گرارش ها دوره های محاسباتی امکانات گام‌های تکمیلی, اطلاعات مورد نیاز برای تهیه بیلان و پیوند منابع چهارگانه به شرح جدول سمت چپ تصو یار نرم‌افزار قرار می‌گیرد. ۱۳۷ ی بر ریر -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۸ ی به 4۹ رراهنمای نحوه ارتباط بیلان منابع آب کشور با نجارت آب رم (افزار رنجوه !اراتباط ربیلان رمتایج آب ,باانجارت اب رمجازی اطلاعات اولیه مورد نیاز برای تهیه بیلان منابع آب کشور در سال : رواناب سطحی از بارش : تغذیه منابع آب زیرزمینی از بارش : تبخیر از بارش : تغذیه منابع آب سطحی از آب آبی وارداتی : تعغدیه منابع آب زیرزمینی از آب آبی وارداتی :+ تغذیه منابع آب زیرزمینی از آب سطحی داخلی : برداشت از ذخیره ثابت آبخوان‌ها : انتقال آب سطحی داخلی به کویر و دریا : تبخیر از منابع آب سطحی داخلی : خروج آب آبی از مرز خشکی کشور از منابع آب سطحی داخلی : چاه عمیق : چاه نیمه‌عمیق : قنات : خروج آب آبی از مرز کشور از منابع آب زیرزمینی داخلی : آب برگشتی آلوده شده کشاورزی : کالاهای وارداتی برای صادرات دوباره ( آبی ) : رم اافزار رنجوه ااراتباط ,بیلان رمتایع آب ,باارنجارت آآب رمجازی محاسپبه محتویات : یلخاد یحطس با زا ینیمزریز با عبانم هیدغت گزارش ها ۱ آبخوان‌ها : بردا از ذخیره ثابت ابخوان‌ها : بیلان نهایی انتقال آب سطحی داخلی به کویر و دریا : تبخیر از متابع آب سطحو داخلی : خروج آب آبی از مرز خشکی کشور از منابع آب سطحی داخلی : امکانات چاه عمیق : چاه نیمه‌عمیق : قنات : چشمه : خروج آب آبی از مرز کشور از منابع آب زیرزمینی داخلی : آب برگشتی آلوده شده کشاورزی : کالاهای وارداتی برای صادرات دوباره ( آبی ) : کالاهای وارداتی برای صادرات دوباره ( سبز) : ضریب زهکش از آب زیرزمینی : ضریب زهکش از آب زیرزمینی : ضریب آب برگشتی از مصارف شرب و صنعت (استفاده دوباره از آب مصرفی) : ضریب آب برگشتی از مصارف کشاورزی (استفاده دوباره از آب مصرفی) : تغذیه منابع آب سطحی از تخلیه چشمه‌ها : این ترتیب. کاربر با مطالعه در زمینه تجارت آب مجازی و با استفاده از راهنمای حاضر می‌تواند به تدری مجازی چ و با -------- صفحهٔ بعد -------- منابع و مراجع ۹۷۳/۹ ۳۹ منابع و مراجع ۱- برنامه توسعه سازمان ملل (۱۳۷۴)» «گزارش توسعه انسانی ۰۱۹۹۴ جدول‌ها و گزیده‌ای از متن»» مرکز مدارک اقتصادی - اجتماعی و انتشارات سازمان برنامه و بودجه. تهران. ۲- روحانی, ن. و امین» س. (۱۳۸۵)» «بررسی مصارف آب در ایران»» پایان نامه کارشناسی ارشد آبیاری, دانشکده کشاورزی دانشگاه شیرازء شیراز. ۳ سلطانی, غلامرضا (۱۳۸۲)» «کارایی اقتصادی و اصلاح الگوی کشت»» نشریه شماره ۹-۱۱۳ ۲-۸۲-۰ شرکت ۴ صبوحی, محمود و سلطانی, غلامرضا (۱۳۸۷)» «بهینه‌سازی الگوی کشت در سطح حوضه آبریز با تاکید بر منافع اجتماعی و واردات خالص آب مجازی: مطالعه موردی منطقه خراسان»» مجله علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی, شماره ۴۲۳ الف. ۵- قاسمی, ح. (۱۳۷۸)» «مطالعات الگوی برنامه‌ریزی غذا و تغذدیه. طرح مابا» انستیتو تحقیقات تغذیه کشور و سازمان برنامه و بودجه. تهران. ۶ گوئل, ک. (۱۳۷۶) «شاخص‌شناسی در توسعه اقتصادی و حساب‌های ملی در بستر سبز»» انتشارات شرکت چاپ و نشر بازرگانی» تهران. ۷ گولدین. ی. و وینترز. ل.. (۱۳۷۹) «اقتصاد توسعه پایدار» ترجمه دکتر غلامرضا آزاد و عبدالرضا رکن‌الدین افتخاری, انتشارات موسسه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی, تهران. ۸- لطفی ا. (۱۳۸۱)» «مدیریت آب در کشاورزی؛ پیامدهای اقتصادی- اجتماعی» نشریه شماره ۶۳ کمیته ملی آبیاری و زهکشی ایران» تهران ۹- مارکاندیاء ا. (۱۳۸۱)» «سیاست‌هایی برای توسعه پایدار؛ چهارمقاله»» ترجمه حمیدرضا اشرف‌زاده. انتشارات روستا و توسعه. تهران. ۰- مختاری, د. (۱۳۷۸)» «بررسی امنیت غذایی و هماهنگی بین الگوهای تولید و مصرف در مناطق روستایی استان فارس, کاربرد مدل تقاضای به نسبت ایده‌آل (.۸.1.1(. 5)»» پایان نامه کارشناسی ارشد اقتصاد کشاورزی, دانشکده کشاورزی,» دانشگاه شیرازء شیراز. ۱- مختاری, د. (۱۳۸۴)» «بررسی امنیت غذایی خانوارهای شهری و روستایی ایران»» گزارش طرح پژوهشی, موسسه پژوهش‌های برنامه‌ریزی و اقتصاد کشاورزی» تهران. ۳- مطوف. ش (۱۳۷۹)» «نقش فرهنگ. مشار کت و محیط زیست در توسعه پایدار منطقه‌ای» پژوهش, شماره ۲: ۴ ب0)) ۸۲1-۳۵۵۵ 200 ما۸ ,۱۷۵ عم هم 1۵۳ کا ۵۳ ۹۷/۵۵۲ ,(2000) ۸۸۳ -۱3 ۲۵۵ 1۵://۵1- 1۵6226۵ ۱3 5601 ۰ -------- صفحهٔ بعد -------- ۴۳۰ ۹ راهنمای نحوه ارتباط بیلان منابع آب کشور با نجارت آب مجازی 300 ,001۵ ۷۱1۵ 1۳00 اع ال مقس تمعامی هدنل" ,(1993) بیک م۸ -14 ۰ 310 ,100 707] ,1994 100۲ 00۷100601 ۳۳۵۵ 10۳ ,0 مدادمانه ۵ کص۱ شخ 00 ]1 اما ۳۳۵۶۵ و۵۵۵" ,(1993) مزابش۸ ولماش -15 ] ,17-18 1۳۵ ,100 1010601 11۵۵ ۳۵ اه فععناآ 1۳۵ ۵۵ 501۵۳ 21 0۳۵010 0۵06۳ ۰ ب0۷[ عاط[1۷15 بالق مدمه 200 کالااعل اهما حدمای 1-3۳10 0 ۵ هام ۷۷/۵۱0 ,ب(2002) با بصها۸ -16 6 1 11۷۵۲0۵۵ ب(دل00) با 110۵۵۵ 300 بش۸ 1۳۵۵ :1۵ ق امه اند یزاوم 200 3۹۵۳6 دعباکه] ۷/۵100 ۸۵۳1۵ :1۳0۵ 3۳۵011۷6 نش نوک ۸۵ :۷/۵۳۵ ما00 ]۷ ) الآ ۵0:۳ ادها[ ۷۷۵۱۵۲ ۸۳۳۱۵۵ :1۲۳۵۵۵ 10۷61006۰ اوه ۵00 ۳۵۵۵ عم هویش ما11 1۵۳ فاص ۷/۵۱۵۳ ب(996ل0) 17-۸ ۰ 5601 18 ,6001.1 [00/007 1/4 / .۰۵۵۲۲۰۵0 ۳1۳۵://۷۷۳ مهایط ۸ |۳۶۳۵ 2۳۵0 ۳۵۵۵ ۸۵۲۵|۳۵ ۲۳۵۳۵۵۹۵۰ ۷۷۵10 شاه 200 بوانعل ععود۸" ب(2000) باه مز ۸‏ -18 8 ,ق10۱۳ ۷۷۵۵۳ ام ۹۵1۳ معا 0/۷۷ کف ۰۵۵۵۵0۵0 ۳1۵://۷۷۷ فاص ما10 5001 آن ع۳اابان ۸۲ 1۵ ,(۳) 60.3 معاش) :1۵ ,01۳۱1100 200 فعمم ام ۳۵۵۵ ,(1993) ما ] م۵ ۸1000 -19] 0۰ ,۳۳۵۵۵۹ 131۵۳۵۱1۷ 0710۳0 ۳۵۰ ۷۵۳۵-01110۵1 ۳با۵ ۵۲۵۵ ۷۷۵۵۲ ۲۵۲ دنه ۵۲6 ۳۵۳۵ ۳۵۳۵۵۵۷ ,(1993) بشل مصقااش ۸‏ -20 0۰ ,13۵۳۵20 200 210621100 م۲۳۵0 ۵۵۲ ۵۲ 3۳۵۳۵۵ با بکعاطاندد0م 1 06 اب ۳6۵ 3-۰ .00 ,10۵0 ۰ ب000]ا 200 .۳ ,۳۲۵۵۲۵ :1۵ ,ق۲۵10 200 هه 00 مهم |0۵ ,(1994) بشل ممقااش -ا2 ,1۳۵۹ 171۷۵1 113۳۷۵۲۵0 بکعد0 000 300 کعجاا دم :۷/۳۵ امش عطا نز اد ۷۷ 65-10۰ .00 ,۱۷125520۵1 اب12۳۵ ,15۳201 1۵ ۹0010۲ ۳۵۵۲ ۳۵۵۳۷۵ 1۳۵ صسا ال جر اطوبامتل اه عام۲ ۳۲۳۵ ,(1995) هل بصقاا ۸‏ -22 ۵ مم(7)3 110۵ 1۳101/0۲۴ 0 ع0۳8ا]آ بط 000۹ 1۵۳ ۵۵00۵ :۷۷/۵۵۳ ۵۶۲ ۳۵۵۵۳۶۷ ۲۵۱۵۱ ۲۳۵ (1996) بشل بصقااش . -23 8 ۳۵۵ ۱/1006 ۳۵ 200 1۳:06 ۷۷/۵0 1996 (حلل) ال ابا ک ش.ل بصذااش۸ زا 0اه 0 :۳۵۳۵6۳۵ فا 12 .1.8۵ 8۵۵۵ 10۳۵0 ۳۵ ۵ مد 0 ۱/1016 ۳0۲ ۷۷۵6۲ 1۵۳۲ ۵01100 1۵۳۵ وا ۸ ما۷۵ |۹۷۳۵ ب(01997) بشل بصذااش۸ . -24 آ 1701۷۵۹۱۷ ,(0۸5؟) دعزلبا5 ما۸ 0صه [۵ 0۳0 اه آممشک ب3 ۳00 م0 ,2 م60 100 وا 10 1عل |۲۵0۵ ۵ 5011005 آهطاما6 بع ۲۵0 میداد ۵ ۷۷۵۵ ۹۷۵۱ ,(1998۵) بشل ممقااش ‏ -25 545-6۰ رم ,.(36)4 ,600۵/2 0 ۱۷1006 ۷۵1-۵0۲1 1۵۲ )امد 1۳۵ 1۵۵۵ ۸ ناد امه اهامای" ,(19980) بیش بل مصقاا ۸‏ -26 66 س- ۳۵۵۲ ۱1۵06 ۳6 1۵ کدی ۵0 ۵ ما۸ م۷۵۳۵ ۷۷۵۱۵۳ ۵۲ ۳۵۵۵۳۵ ۳۵۵۵ ,1998 ,۷1۵ ,116۵110/۵ ددم 0عع 0۳ مادم ۳۵۵ عطاق 000۵1100 ۵۶ ۵۵ 2 ۷/۵۱۵۳ [11113 .1212 [2/ 1100125101 /۵ ۵۵/۷/۵1 ۳۵۵فف ۲ ۲ لا لام ۵/۱/۷243 7 ۸۲۱1۵08 1۳۵00 200 1۵۵0 ۷۵۱۵۳ :۱1۱2۵1100 اهامای 200 داد ۷/۵۵ ,(1999) ببشل بمقااش . -27 1 .145/21130 3/ 0/0۸۹/۸11 ۵.3170۵ ۵://۵ 1 .ک4 ,اما :۳۹۲ ۱/1000 1۳۵ رز ۷/۵07 00 ۳۵۱۵6 ق۳۵۵۵ لام" ,(2000) مشل بصدااش ‏ -28 60 :۳۵۵۵|0۷ |۲۵۱۵ (عل0 یک هانگ ۵۶ ۳ بااماگ زا مادم (۵ ۲۵00 ل#صد اهصوی ۴۲ 2 340-76165 0 1581 ۳۳۵۵ 11۷۹ 0710۳۵ ۷۵۳۵ بل عک لامش :1۵0۵ 1۵۷۵۰ 200 ۱۷۷۳ ۰ ,0000 لق ماع ۳۲۵ 20 کعزازا 11۷۵0۵0 بان ۳۷2۵۳ ۳۵۵۲ ۱1۵06 1۳۵ ,(2001) بشل بصذاا۸ . -29 ,1۵۳185 -------- صفحهٔ بعد -------- منابع و مراجع ۷۳/۹ )۱۴ ۳ 6ا ۱۷10 1۳6 1۳۵۵ لاد معدنه ۸ ۷۵۳۵7 ۷۵۱۵۳ ۳۱۳۵۵۹۵ ۷۷/۵۱۵۳ ۹۷۳۵۵۱ ,(2003) هل بصهاا ۸‏ -30 ۳ کع 0ات6 :0۷3001۳۵۹01۳۵110 درم" (1998) .3 ماانهگ 200 مدا .0 ,۳۵۳۵۳۵۰ بکا تج لاش -|1د 306 ,۳۸۵ ,56 1۳۵۵۵06 200 1۳2۵110 ۳۸۵ با ۳۵۳ ۵0 رم دام آ 0101111100 1۵ 1۵۲ عافدلمن ۸" ,(19940) ۳۵۳۵۶ کسا 200 ۲۳۳ بش۸ با 5 ۵۰ بط لاش -32 1-4 جم ,(43)2 ,ابا 1۳10[ ۵۷۵001۳۵۵1۲۵10 ۲۲۳۳۵۵ ۳۲ ز110داباهایه 16 1۵۳ عاقلمی م۸" ,(199460) بیکا ,۳۳۵۳۵ 200 ,3۳۳6۳ بش بطانهگ ۱۰ بط لاش -3د3 35-9۰ جوم ,(43)2 زاعا(با8 1۳10 0۷۵001۳۵۵01۳۵110 ۲۳۳۵۵ ۰ 0 171۷۹۱۷ ,۷۷۳۷ 200 ۳۵۵۵ ۵ ۷/۲۵۲ :۲1۳۵۵۵ ۳۵۱۳۵ ان ممزددظ" ,(2002) کا م۸00۹ 34 4 ,350.310 1[ /ع ۰1۲/005/0 13۵://۷۷۰1۵۳ ۳ ام ۱100۳۵ هه عمانه‌اوش۸ ۵۲ 1۵16 ۰ 6ع(0) کا] ,101160 3۳11۵1005 ۳۵۲۹۲۵ 1001210۹ ۷زا هگ" ,(1999) یک ۷1۵0۲۹۵ 200 یک بلاط -5د3 ۰ 1۳۳182110 0۵ ۵۵۲۲ ۵۵ ۵ا م1" (2001) ۰[ 301۲ -36 ۰( ۷۹10۵ 1۵۳۵ 160 200 60۷1۳۵۵۵۲ 1۳6 بل 1۵1066" ,(1998) ما1 ام 37-8 ۰ 5001 26 ,113 ۳:00.1 ۵۵614۱ /۳ ۳۸۵/۵6141 ۸۵۱۱0۲۹/۲ ۵۵۵۵/۷۷ ۵://۷۷۷۷۰ ۳ 1۵1۶۰ ,۴۸۵۳۳۵۰ 6 ,50۷۷ ۲۵۲ عا1اقه آعع9ا 8 ۹/۵۵ ب(2001) ما6 مصمصوامظ 200 .0 .ظ ,10۳۵ | سا ما ,8۵۱۵۳۳۵۵ -38 ۰ 0000 2 ,۵۳۵۳4-۰1۵۵۶ ۳1۵://۵ عافد نز17۹ ۱ ک ۸ حدن 1 [۵ ۳ب ابانز و۸ بخع دم |اه ان 200 دز ۵08 :۳۵۵00 ۷۷۵۱۵۲ 10۵00 ,(2000) ما ۹0۳ -39 217-۰ 00 ,45 ۷1۵۵20۰ ۷۷/۵۵۲ ]۷1۳۹۵ 0۲ 021111۵1100 ۸ ۳۵60 ۷۵۱۵۲ |۹۷۳۵ ,(2003) بش۸ 110۵1۵ 300 بکل .۸ بصهع ۵۵ -40 ۷۵۵ باعل 11۷۵1006 200 ۱1۷۵0 ان عل3 1۳۵10۵ ما ناهام ۵ ۵100۹ ۳۷۵۵ ۱۵۳۵۷۵ ۲۵11103 1۳3۵ ااع] ,1101۳۹۲0-111 ,13 بفع501 00۲ ۵۵۲ ۷۷/۵۱۵ 01 7 0 ۷۵۱۵ ,۵11008 ۵۲ کاصا ۵ ۷۷ ,(2004) ۷ بش 1100۵ 200 کل بش بصلهع م۵ -4۱ 1۳۰ 00 ,1۳۰ 1[-(71۳۹۲0] ,6ا ب فع56 ۵۵۲۲ ما۳۸ ۷۵۲۹۱۵۱۱ ,لباق معکل] :۷۷1۵0۷۵ 1۵۲ ۵۵۷/۵۲ ,(1998) کل ۳-۸ ۵00 بطاانهگ ۰ .0 معاقا 0‏ 42 ۷۷00 آ با[د 110۷ ,01۵17 دا0 122 ۸ :۳۵۵10۵ 000۳۲ 200 ب۵۵ ۵ ب(2002) بط بط00 -43 ۰ 110۷8101[ ۰ ,0062310۵ ,۸۳1۵ مانمگ 1۵ باا ماع ۵۵۵ ۱۵ ۷۵6۳ |1۵ ۵۲ عا۵ ۳1۳۵ ب(2001) بش۸ ۵ا۳۵۳ 440 1۳۵06 ۷۷۵16۲ |۷1۳۵ 10۵0۰ 0۲ 10۷۹۷ ,(0۸5؟) کعزلمان5 مععزماش۸ 200 آدا0 اه آممل5 71 000 110۳۵1۵0۳۵ 1۵ ۲۵12110 ۷( 60 د1اطابام ,6011100 ۵0000 100100 عاماهمهاهنگ م1 11۳۵100 م۸" ,(1996) لش ۳۵ -45 ,۳۵۲166 1 ]1۵ ۷/۷ - ۸1۲۵ 1۳۳۵۵1۵۵ 31۵ 50 ۷۷/۵0 ۱/۵۵۷6 ۲۳۵ ,(0989) ۵ باق ما۳ -46 8 - 1۱2 .00 ب,(18)2 ماش لمفی 10 هط ۵۲ ۲۳۵۵۵۵۳۵۵ دمم ما1۵ عاهد-ا امد 1۵۳ وود معا اممورنم۸" ب(198) ,۲۸۵ -47 ۰ معاای ۵ ,۷۵۲۵۵۵ (۳۹5۸ ۸01 1) عمش ممطانوگ 00د ما۳۵ ۲۵۲ 1010۳ 1۵68 0 مد ۳110 با دنهد 0۵10001 10۵10۵ (حل۷) ببااظط بقاع170 200 .۸ ,۹۵10 ۱985-۳۷ 11 0۷ :۵ 480/55600 ۳۵100/255 /بم 0/۷۷ 0/11۳/105 ۰۵۵ 10://۷۷۷ ۱5۰1985۰ 48- ۳۸0, )1995(, ۹۹/۵۳۵ ۰ 1۱۷۵۵ 0۳۵۵11۵ ۳۸)(, 2 0 1317 ۳ 11۵://۷۷۷۶ ۰1۵0۰0۲/۸ ۸/1۹۳ ۸۵۸/۲۵00۲1 27/0/1 01101 1 14 ۱10۷ ۰ ۰ 38 ,۵۳۷10۷۷ :۳۵۵1۳۵۵۵ 10۵۳ 1۳۵ ان موسوم ۳۷۷/۱۵۶ ,01997 ,۲۳۸۵0 -49 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳ ۹ رراهنمای نحوه ارتباط بیلان منابع آب کشور با تجارت آب مجازی ,۳۵6 ,۳۸۵0 1۵1100 اففدان ماود ۳۵000 ما10 ب(2000) ,۲۳۸۵ -50 6 17 ,51۹.11 0/10/1۳۵5 0010 2010011/10 20 20010 هه ۰۵00/1 1۳۵://۷۷۶ ۲ 2002 (-10۸) ع۵ه 0310 0-۱1۵6 8160 رگ 131۵۳۵11۵۵ باز۹ ۷ اآهمرزم۸ ۵۹۵ ,(ق2002) 51۱-۲۳۸۵۵ ۰ 000 ۱۱ بکعف30.011/0401302ل_ا ی کل هل ای 007 ۳۵://۵۵0 ماه ,عمط ,۲۸۵۰ ,۳۸0 ب۸آ]۲آ0) بافعاا۸ طلااه1]1 200 ۲۳۵۵0۵ ما10 لدماها۵" ,(20020) ,۳۸0 -52 ۰ .۱310۷ ,6.1 00 1 / اک ای /ه اما لیقع هد /۵ 1۵0 ۵://۷۰ 11۵۱۷۰۳ 4 ,۲11۷.1 ۳۹۹5 / ی / ۰۲۵00 11۵://۷۶ ما1۵ ۸۵۳۵۰ ,۳۸۵ فادها ما10" ,(20020) ,۲۳۸۵ -53 ۰( 0۷[ 6۰ ,۳۸00 ,0۳۵۵1۵ ما۸ ۵۳ ۳۹0۲۵ دمحم امعنحط 1 ,(2003) ,۲۳۸۵ -54 12 0 ۳۸0 ۸51۸ لآ)۸" (2)003) 55-22 ۰ ال[ | 020/101 0 / ها که ۳/۵0 هد /اهه /عد/۵ ۰ 1۲۵://۷۷۷۶۰۲1۵0 ۳ 0۰ 12 ,20/0111100۹ 0۹۰1300/0 ۳۵://۵0 واه ۴۲۵۵۵۰ ۲۳۸۵ ۳۸۵0۹5۲۸ ب(ط2003) ,۳۸۵ -56 2003 60 ,۳۸ 0۲۵۵۵۰ ادساانه‌او۸ ۵۲ ۳۹۵۵ مادم 1 ,(20030) ,۲۳۸۵ -57 ۰ 1060 20 ۵۵۲/۱۲۵۵۲ /۲0۲/0۲/1/۳۹۹ ۸۵01۲۳0/۳ ۸10۳۲۷1/۳ 0۵/۷۷ 1۲0://۷۷۷/۰1۵0 11۵1۷۰۳ ۰ 30055 ۳۷1۵/06 :0۳۳۵0۵ 300 100001۳۵112۵1100" ,(2000) مها ما6۵ 200 بط ۳۵۳۵۵۶ -586 ۵۵60۰ ۳۵۲۵ 136 ببا ۲ اه ام 10010 0 ,۲۵0۳۵ ۷۵۵۲ ۳۵۲ ۷۷۵۲|۵۵ ۳۵ ما علزه م۸ دلدای زر ۹۷۷/۵۱۵۳ ,(0993) ما۳1 علمزها 0‏ -59 ۰ ,۷۵۲ ۲10۷ ,1۳۳۵۵ 11۱۷۳۵1۷ 6 مآ کاخاا30۵ [۵ 001۳ ۸ ب,(1994) ۷ 0 بلاعع8۸ 200 ظ ,11۵8۵۵0 ۳۷ 60-00۵۵ 649-0۰ 0م ,26 ,۳۵۵ .امش انا ید ۳۵۵۵۵ 1۵ 30201۵26 ۷0 ۳ ۳۵۲۵۵1160 106 ,۳/1 (2000) ال :۷1 ,001۵ -61 ۰ 5001 ۱7 ,۵011016001۷۵10۲۰ 111۵://۷۷۷/۷۷۰۷۱] ۰ 2 1206 1۵۳ 1۳۵۵0008 هامم۸۵" ,(2002) ۰ بذوانا0 ۹2010 یگ ۹اا۵ 0 ۵ بط 62-00 8 01129[ ,۸113۲5 [۵ 110۳۵110 آ0 13۵16 ص۸۳۵ اب50 6۰ ,۳۸0 ,۹10رد 8 تدم 1۳۵ با 0010 200 11۷۵0 ما۸۹" ,(0998) یک 6 ,118۵0 -63 ۰ 5001 26 ,113 37۳00.1 ۵6۱ /]۸۵ ۸10۹/۲۳ ۵/۷۷ 1۲۵://۷۷۷۷۰1۵0 ۳ 1۵۱۷۰ ,۳۵۵۳۵ ۷۷3۵10 آن 1۹2100 اه طمام ما انادم ۸ - ماد ‎۳۵۵0۹٩‏ ,(2003) بل ۱۷۰ 11300180 64 |۷1۳۵ ۵۳ ۱۷11۳۵ ۳۳۵۳۲۲ 11۵0۵1 ۳۵ ۵7 3۳۵۵005 ,1۳۵06 ۷۷۵۵ |۷۳۵۱ (0ع) ۱18 7 10۳ 1۵1۱۵ 171۳۹۲0-111۳ 12 ۲۵۰ ما5 ۵۵0۲۲ هدما ۷/۵0۳ اه ما۷۵ 1۳۵06 ۷۷/۵۱۵۳ ۰ 1۳6 اع1 ,۳۵۵۱۵۵۰ -0۷6۳ 200116 1۵ ۹1۵006110۳۵ ب(2001) بسا ,۱/۵۳12 ۱.۲ بف1۵۵] .۵ 110۵۵67-307۵ -65 آ عدل] اداابه‌ز ۸ ۱۵ ۳۳۵۵۵۳ مانمگ درز بصناوم اد 1۵۳ 1۵۱1۵11085 - نها ماه )) 13۵1۵661 ۳۵0۳۲۵ ۷۵16۲ 200 نام آه انا ید ۵۵ ۱10۵1100 ۵۳۵۲۹5 - 0۲0۵۵۵۳ ۱07-۰ وم ,ما1 عنمولد۸ ۳عاط برند1۵ 6 0۳ ۳۵1100 امه 001-0 ادا مش اد ۷۷ ۵0 م۳ ,(1998) با۸ و11۵ -66 16۰ 111۳ بخا۷۹۵۵ [11۳۵10/۵ ۹۰ع ۲ ۳۲۱8 [۵ 11۳۵10 6 0۲ دع 1۳00 :1۳۵06 ۷۵۵ |۹۷۶۵ (0ع) ,(2003) .۸ 67-110۵ 1۹11 171۳۹۲0-111۳ ,12 .31۵ کمک 00۲۲ نامه اد ۷۷ ان ما۷۵ 1۵00 ۷۷/۵۱۵۳ ۷۳۵۱ 00 ۰ ماع ۳۵۲۵10۲۰ ۷۷/۵1۵ 10۵۲ ۰ ۷۷۵1۲ 0۲ ۱۵۵05 1۳۵ 1110۵8عذاا0 200 سمل نا۵ ان ۷۷/۵۱۵۳ ,(2008) بش۸ ههام11 -68 ۰ ۵ 001 ,17۳۹۲۵111۳ ,28 .310 میک ا 00 له ۷۷/207 ام ۹۷/۵۱6 -------- صفحهٔ بعد -------- منابع و مراجع ۷۳/۹ ۳۳ 5 06006 0۷ ع۵ ۷/۵10۲ :۵100۵ آ0 1۵۵۵۲۵۵ ۷۷/۵۱۵۳ بر2007) بکا بش مصنفع م۹۵ 00 ۷ .شخ ما11 -69 ۱35-8 ,21 ۷۵۱ ۱130۵6 ساود ‎ ۷۷۵۵۳‏ تعاس0 ۳۵۲ 0۲ ۳۵۵ ۵ 7 ]۷1۳۵ ۵۲ 0۵111121100 2 :1۳۵06 ۷۷۵0 |۹۷۵۵ ,(2002) 0 ۳ ,11۵۵ 200 ۷۰ بش۸ 70-110۵ 1 ۲۵02۲6 ۷/۵167 ان ۷۵6 1۳۵00 حرمی 11۵110۵ ما ۵100اع۲ 1۵ ۵100۹5 ۳۷۵۵ 11۵۳۷۵ ۰ 16 00 ,۳۹0-111۳ 70] ,11 .10 کعری5 |۷1۳۵ 110۵110/۵1 :۳۵۵۵۳۵۵ ۷۷۵16۳ آن ۵1021172110 ,(2005) بل ۳ ,11008 200 ۷۰ بش۸ 110۵ -][7 45-6۰ مم ب([)15 بعودق) ۵۷۱۳۵۵۵۵۱ اد ما0 ,۳۵00 مرمن ما ۳1۵000 1۵ 110۳۷۵ ۷۷۵100 ۳۵۷0 10 11 ( ۵1۵ اهناه اه ابن‌زمعه مه کلاما ۳۵ ۵۳۳۵۲ ااه 5 ,(0993) یکلا ,م11 -72 1۰ 3۵۱۳۵۲ 1۵۵ ۳۵۷۵۲ زر عسایه‌ امیش عا ام هناگ پ(عل۳) 1۲۰ ۴۳۵۵۰ 200 ۱۸۵۰ ,۳۵۳۵ ۰ ,علآبا380 ۵ ۲۵01۷1۳۵ 1۵۳ 0001 ۸۳۵1۹116 ۳۵06 ۷۷۵۵۳ ۹۷۱۳۷۵۱ ب(ر2007) یک باحطابه۲ 200 با ,11۵0710۵۵۵ -73 (1) 1۹11116 10۷۵10061 606۳۵۵ ,0015187 ۷/۵16 4 200 ۸0۲101۳6 ۵۲ ۱/۹۹۶۷ ۱۱۷۵ ۵۲ کاص بو ۹۹۷0 ب(1992) ۷۷ بط ,1۳۳۷۵ -74 ۰ 5001 18 با .101/860053 / دی بای /۸ ۵ ۰۵0۵۵/0۵۲ /10://۷۷ ۳ 0130۰ ٩5|] 610-۳۵0۲۰ 110۳۵10 ۵| 1۳۵00 )۰‏ 0۶ دا ۵ 1997-2001 ما۷ ۲-1۸۹5" ,(2004) 11 -75 6 .|۷۵ بع 500 اب 1010 ۵۵ ۳۵06 ۷۷۵0 |۷۱۳۵ ام ‎"۹1۵08٩‏ ,(2007) ,۴۷ 300 |1اکط ,310ل ‏ -76 1093-09 ۲ ,8.25 ۲۵ 1 ۷۷۵166 200 ۳۵۵۳۵۵ ۷۷/۵۵ نماد اد دز اما" ب(098 ۴ ۵ 77-10 (1962) تنعل ۲۹۳۳۵۳۵۲۰ بکل ۲1۵ 1۳۵ معا مهم مصنطح|م۳۵ منک ما۳ 204-207 00۰ 0 ۲0۳ ۷۷۵۱۵۲ (۳) ,1۷۷۸ :1۵ بفع0۵ ام ال 1۵۳۲ ماد که مخ معل ۳۹۳۵۲۵۵ ۱61-۰ .00 ,۲0۵۳۹۵11۵۵۰ 5 000۷0۳۵6 :111 ۱/2۳۵ ۵۷۵۵۵۵۵ ,(2003) ۰ بزم اعد 200 بگا ام۸ 0 ,۳۹۲۲۳۵۵۵ -78 ۰ ع06ل ,۵۵ ۳۵۲۵ 136 1996-2002 10۳۲ 1 ع6) نخف 00 10010061 عمسحی ۹ ب(2001) بیش اد .۵ ,۷۳۹۵۷۵ 300 .۵ ا] ۲۵۶ -79 6 10۳۲ 13012105 10100۳01 0۵ ۷۷۵۳۵۵۵ انا ۵طا ۵۲ 3۳۵۳۵۵ همهم ۵ ما۵ ۵۳ د ما1۵ ۰ ۹1011۵116 ان 10:21 بکعن اس هخا ک۸ 6 0۲ دا ادزم م20 200 ۳۵110/۵۱6 ,۹1۵6 ,(01996) با ,ما۳ ۵00 ۸ بط۳۳طط با ,۴۵۳ -80 0 و زا ۸01001106 امامت ب(۳۵) بخاسا ,ما۳ بدا ,7-1994 0۳۵,198 بوناوم ناهد ۰ ,۸۳5 ,1۳۹۵ 170۷۵1 51۵16 10۵ ۲۳۳۵۰ |۵۵ 00۲۳۳۳۵۲ 2۳0 [ 1۵1۳1۵ فعاهاک 10 ۵ عقب ۷۷/۵۱۵۳ ,(1980) ۳ پبهاباش۱/1 200 باطا جذاامط |8۱ ۰ ۷۷/۵6۳ ۳۳۵ ۷۷/۵۳5 1۳۵ 1۵ علزبه شخ فقس ۵ ۷/۵100 (۲) ۳.11 مملعتعا0 :0 ,0۳۵۵100 ۲0۰۹045۰ :۳۵۵0 ۳۵۵1۵0۵ ۷۷/۵۵۲ ۳۳۵۵۵۵۰ 10۵0 ۵ ما اه ۵ کابام 1 ۷/۵۱۵۳ ,(1991) ۸ ماما -82 0 له [3۳0) 0110 200 1۳0۳۶ +فا ومع 110۵10۵1 ,(1995) ۷ ,ما0 0ص .۳ بصقص۳ -83 ۰ ب۲10۷ فطزاام) ۱13۳06۲ 0 10606111120 ۵۵10۹07 1۳۵۵ ۳۵۲۵۵۲۵۹۷۵ ۷۵۳۵ ب 000 دا ,(2003) مج ما 4 155-18 رم ب(ل)71 ,ق۳۵۳۵ اصع م3010 ان آهم سل ,۸۵1۱۵ ۵۵ ماه 13۵۲ 200 ۵۵1100۵ ۵۳۵۷۳۳۵1۵۵ ۳۵۵۵ ب(2008) با 11.1 بعزاه ۹2۷ 200 بل با -85 0 .۲0 50۳۳6۵ ۵۵۲۲ ۳۵۵۵۲6 ۷/۵۵۲ آ۵ ۷۵۵۵ 1۳۹۲0-111۳۰ ۵ ۵ ۲۳01۳۵۵۹ 40 کعوصمااهطا 00/۵0 کم مها عافصاما1" ,(2003) با بونلماهن) ۵00 ۷.۸ بفق ]1 -86 13-۰ رم باط 10 دطادزا۳ ما۵ ,0000۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴ ۹ راهنمای نحوه ارتباط بیلان منابع آب کشور با تنجارت آب مجازی 40 ]۸0۲10 اه عیعااه) ماه ود 1۵۳ ۷۷۱۵ ,(2000) بل 10 ۷۷۵10106 ۵00 ۷۰ سا 87-1000 ۰ 30۷ | ,۷۷۷۷۷۷۰۲۵۵۰۳۵۰۵۶ ۳۵۳۵۳۵۰ 1۱10۵۵ :0510۵ 1۵01 ما00 دمم اد ۷۷ ۵70 ک 00 مد معاد۷۷ ۹۳۵۵۱ ,(2003) یک 88-۱ عیماا) ۵5 /ک ماگ5 ما۸ 200 آها000 اه آمماک م60۲0 نوک معا ۷/207 ۹50۸5 ,62 0 0 11۳۱۷۵۳۹۲۶۷ 1۵۳۵۵۵ 01295[ :۷/308/0۳3 با (.ل00 3۳۵) ۳۷۱۳۵۵۳۵۲ 1۳۵ 1۵ 11۵۵ ,(1998) با ,۱/۸۱ -89 003(۰) .60 11006۵1۵ 1۵ 00۷۵ اه اما ۵ 1۳۵06 ۷۷/۵۱۵ ۹۷۱۳۵۱ ,(2003) ۴ ۱/0۳۱ -90 95 ۵۷8168 ۵۵ ۳۵۵۲۲ 6-21 ۹1۵1-01-11 ب(2003) .۳ معلو ماگ 51۵۳۵۹۵ ۷۷ ,۸004۵۵ -91 0 00005 1021 1۵۳۵20 ۳۵0 ۷۷۵6 ۱۵ کانااومه کم مصمنانامم۲ ۲۵۲ 11۳۵۵۹ ۰( ,فعا هد 1۳-63 :۷۵۵۱۵۵ 6 ۱۵ ۲۵۵۵۳۵۹۵۵ 0۳۵۵۵110 م0 ب(ر0996) مطل ۴۳2 ۷۸۵ ,0۳۳۵۵۰ ۳۵ ,فلد5 یگ ,3۵۵۵۵ -92 4 ۳۳۵ 3۵10۲ 8 1۵ عباابان ۸ مت ب(۳۵) با ما۳ بدا فاصم ها هد ۰ ,۸۳۳۵ ,۳۳۵۹ 110۷0۵ 51۵16 0 3۳۵[]110 0 101۷1۵100 بکعد۳۳۵۵ عا م5 ۵ 1 نجمنناا اد ۷۷ ,(2002) ۵00۳۲۸۰ -93 |[۲1۵1۲۵ ۵00 ۳۷۱۳۵۳۳۵۵ 0۲ 100۵711 ۵ امه ۲0۳۵ باعم ادهش ۳۷۱۳۵۳۵۵ ۵00 ۰ 5001 19 ,۷۷۷۷۷۷۰20۵۹.0۲8 ۹06۵ 94- [۰ ))9902(, ‏#لع1]1۷۵۵10‎ 300 ۰ ۳01 1013 ٩۵۱6 ۲ 1۵://۵5. 11۵5.11.01 / 301۷ _15085, 4 001 2002. 7 110۵ ۵0 ۵۳۳۵۱۵۵ ,۹۵۵۵ (2000) بل 11۵020۵۲0 ۵00 ۵ بصداع/۵ ۰ -95 8 ,10۵۲ ,۸۵7۳۵ ۵۲ 1۱۷۳۵۱۷ 30۲۳6 116 :1۵۵ 1۵۵0061 200 0ل ۷۵16۲ 3 که 3۵10 ۹۷:۳۵ ,(1998) بسا ۲۷۵0۵0۵۰ ۰ -96 ۰ م۳ 00۸ 111۳[ ,045 0۳۷۷ دقع 56 بعقیه ماک2ط ۰ ,6۷۵1211010 200 ۳۵1۵۵۵ کعاماصسای 0۳1 درز کعلمزامم ما۸" «(2002) 0۳۵ -97 ۲۵0۲۳۳1۹۹10 ۲۳۵0۵۲ مادها مش 563۳ معس۸ هنوگ 200 ۷۷۵۱۵۳ ,(1998) با بطمف۹اط0 ۰ -98 8 0 ۲۵1۳۵۲۵ |۳۳۵۵ ۳۸0 200 ۳۵ 1۵۳ 0200۲ ال ۵ که ۳۵60 ۲۸۵/۸01۷۷۰ .۰ )۷۷/۸۲۹ ۹۲۵۳۱1۰ ۷۷/۵۱۲ 606 اف ۱/۵11 ۵۲ لباک ۸ لالم 200 بجاننشگ ۳۷۱۳۵۵۳۵۲ ,(0999) بسا 0۹۹0 -99 73860-43-9 91-8 58| 1101۷۹۷ و0۵ ماه 10001 200 ۳۵۶۵ اه اصصا 00 ۹۵۵ ۷۷/1۵۳ فانک ۵0۳ ۷۷۵۳۵ 200 ۲۳۵00 07اد ۷۷ ۹۷/۳۵۱ ,ب(2004) بیک بعق۵س 200 1۰ ,00 -100 203-۰ 00 ,(49)7 ,10۵۱۵ 7 |۹۷:۳۵" ,(2003) مک بعاهاه 3 300 ۴۳۹۵۵۵ یک ۱۱۷۵۵ ۰ ۴۳۵۳۵۳۲۳۵۰ بش۸ ب0اه۹5 ۷۰ با ,00 -101 6 0۳۴ 3۳۳۵0065 :11306 ۷۷۵۵۲ |۰۷۳۵ (0ع) ۵۸.۷۰ ما۱1 :1۵ ۷۷۵۳1۰ ۳۵۵ 1۵ هه 12020 ۵ 1۳۵06 0 5068 1001 ( ۵0۵۲ ۷۷۵۱67 آ۵ عا۵ ۷ 1۳۵06 ۷۷۵۵۳ ۷۷۳۵۵۱ ۵۵ 3/۵ ۳۵۲ 11۵110۵ ۰ م۷۵ اااع 1‏ ۳۵۵0 ۷۷/۵۵۲ 1۵۳ ۱۳۵۵۵ ۳۹۵0-۱1۳ 7] .12 11317 :۳0 ۳۸0 ]۸:1۵ 10۳ ۳/17 ,(9066)) 1۳ ۲۳۵119 -102 ۰ اع0 2 ,8000.11 7488۳/748 / 1۵00۵/000 1۲۵://۷۷۷۷۷۷۰ 1 |۲۶۳۵ ۵۳ 1۵05 200 کاا هط 0010-0006 توهش از کصادبد آه 00-20 ,(2002) مطا مقاطق۳ -103 ۰ ۷۷۶ ۱47-168 .00 71 بف چگ هام۸ ,۱۱۷۵11۵0۹ ٩۳۵۱۱ ۵۳۳۳۹: 0‏ ۲۵۲ 0۲۵1100 007 ,(2000) ۷۷ 10 ,۷۷۷۲ 200 ,اعا ۵-6 ۷۷/۵۵ بل 0 |1۳:۳۵ -104 ۰ اع0 ۵10/11۱ 1110/00 نع ۵0۹1 //:۳۵ 11۹1 هاگ 00 01 ۳ ۲۵۷۵|۵۵ ۵۲ 200۳۵۲1۵1100 11۵ ,(0996) ۳.۸ ۳۳۳۱۳ ۵00 مانق۳ کب ایک باعا۲۳۵۵ -105[ 785-۰ 00 ۹5۵00627 ۷۵10۲۰ ]۲۸۵۸ ,00۷6-01 110۳۵ ۵0 00۳0۵ ۳۵۵۵۵ ب(01997) ب) بکل۴۵۵ 00ه بش ,3۵۳۳2 -106 ۰ 787 ,1180۵۵10 ۲0016۲ ,11۵۷ -------- صفحهٔ بعد -------- منابع و مراجع ۷۳/۹ ۳۵ 1 ۵۳۵۶ ۷۷/۵۵۲ ب(01997) بکا ,51۳20 200 ۳۵۵۵ .0 بط ۳ مماعلهای ۳ .۳ بطتماف۳۸۵ -۱07 6 0۴ ۲۳۵0۳۵۵ 1۳۵/۵۵۲ 6 او اند 6۵۵۳۵۵1۷۵ منم 0صه کعمااهم ۱۵۵۹۵۵ اه ۰ 51001011 1۵116 ۳۷1۳۵۳۵۵ جام 510 ,۷/۵۲۵ »۷ ۳۳۵۲۵ :105 200 1۳۵۵۵1۷11۷ ۷/۵۵۲ |۵ ۹۳۱11۵ ,(2000) ۷/۰۷۷۰ ,|۷۷۵۱ 200 .0 ۳۹۳۵۵۱ -۱08 275-۰ مم بک4 ,۷1۵۵20 ۷/۵10 هس اویش باد رل هم 00 » کل ۱0 رل 06۳ کمام ۸ ,3۵1 12110121100 عل 00نافعی ها حصعل ۷۵16 1۵۳ عل ما۷2 ها" ,(2002) .0 ,|3۳۵۵ -۱09 0 24-26 ,۳۵۳9۵ ام ۳۵۷ ,۳۳۵۵۵۵ عل 11۵۵۵ غامنممک ها عل ممعمسوز حعم270 دعل 2000 6 ۷۷۵16۴۲ |۷1۳۵ :10 ,۷1۳0 200 فعام 110 :1۵۵0۵0 1۵ ۷۷۵16۳ ۳۵ ان ۹۷۵۵" ,ب(2003) 0.۰ |۳۳۵۵ -۱10 0 ۷/3166 01 ۷۵۵ 1۳۵06 ۷۷/۵1۵۲ |۷1۳۵ ۵0۵ ۷106 ام |1۵0۵ ۳۵ ام حع ما۲0 ,12 .310 5068 ۳۸00 ٩91310 1 ۵[0۲ 659‏ 1۵ 110۷5 ۷۷۵10 0مع۳ع ان اممم م۸" ,(2001) بسا 00۳۵00 200 .ل ۳۵۵۵۵۰ -۱۱1 3 06 .۵ط۳ ,1۵۵0061 1۵0۵06 ایام لام ۸۳۵ 1۵۳ 111۵008 :۷۵۳۵ ۳۵ 01 843-۰ مم ,26 ,(8) 1ار ۸ - 5۵۹۵ ۷/۵6۲ 131۳۳۵110۵ الماک ملد عامموم ب(2003) ۳۶ ب ۸۵0 -۱۱2 2003 -۳۴ ۵۲ 00۷0100۳۳61 |۳0۳۵ 200 امد 1۵۵۵ ۵0 1۵01 ,(0999) ) ملاقم۳۸ لتصه ۵۸۰ امصدی۳۵۵ -۱۱3 ۷۷۵۵۱۵0 ,[۹ ۱۳۲ ,اب10 وه 1۳۵۵ ۷۷۵۵۲ 2110۵1105 0 :۱990۵ ۳6 رز 1100ع۳۵0م 1000 رد۸" ,(1993) .۵ بصحل0اگ5 ۵00 ۱.۷/۰ باصدید۴۸ -۱14 ۱3-۰ .00 ب,(18)2 ,۳۵۱۱۵۷ ۳۵۵۵ 0110/۰ ۳۵۵2061 20۵ 1۷۵۵1۵۳۲ 5۵۵۵3 200 |[1۵۱۱1۵ ۷۷۱۸۱ 0۵۳۵۵11۵۵ داز 200 ما۲۳ ای /۷ ۵۲ ما۱ ,(1996) بط بااقفظ۸ -۱۱15| 1۵۰ :10۵0۵ ,و02 ۳۵۵۵ ۲۳۵ ۵ 16۹ اجمزا ۵ج عطا ۳۵۵۵ کمعصها م0 |۱16- 5۸۳۲۲, )2002(, "۹۵0۵| ۵۷۵۷ 8 ۰ 1۷۵1۷-۱۲۵۹۲ 16 1 01 2عد ۷۷/۵1۵۲ ,(0999) نا ماه ده م۸ ۵00 ما۵۶ ما ب0] بتعاامم5 -۱17| 29-۰ مم ب(1) 15 ,11000 رام ۷۷/۵۱۵2 معا 1۵ 2211201111۷ ۷۵۵۲ 200 کععا۳۵۵ ۷۷۵6 ان اصمددمدی ۸" ,(1997) بشما ,۱۱8-5۳۵۳۵۵۹۰ ۷10100۵1003 ۷۷۵۲۵ ,۷۵۲1۵ 1۳۵ ۵۲ عرسا 1۳۵۳۳۵۵۳۲ ۵طا ام امد ۵۱۷۵ ۵۳ ۲0۵ ۰ ,0۲2۵1321100 0 1000۲1" ,(1992) بیش 50 200 3۳۳۵۲۵۰ یکسا ,۳010 بش۸ ۷/۵۵ سابل بصعاا۸ بط .۵ بطانورگ -۱۱19 ,0 ۲۳۵1۳۵۵۰ ۷۵6 من 1۵۳ کعنووا000طا0 ۳۸۵0 ان جمز۵ا۲۷ ۵0 نامه ۵ ۳۵ ۰ ۱1۵۷ [26-3 ,۵9| ,۵۳۳۵۰ 0 ۸۵0۲1011۲6 2000 - 1999 رواد ۲۹۳۵۵۵۲ ۵۵ ما1 ,(2002) مقلهسی) عادها۹ -۱20 ۰ 0000 2 بای ۹/1/00 ۹1۵10 // :1310 01۵0 م01۵۵ بقل هه کعد 51۵ 6 م,(.5ل۳) ش۸.ل ب0ق8ا|۸ ۳.۳ با[10۷/۵ ۱ :1۵ ۳۵۷۵۰ رز عم صمقام ۱۳۳۵۵100 ۳۵۵۳۵ ب(1994) مطا ماگ -۱21 ۵۳6۰ ۳۳۵۵۵ ندل] عع ۳ )۲ عم مم 5 2 ما5 نعا زا 0 ۹۱۷۵۲ [7۵0627 1۳6 آ0 عف) 1۳6 ما۸ مانمگ ان م11۷۵ 1۳۵ ,(0998) .۸ 1۳۵۵ ۱22۳ 11۳۳۱۵ ,۷/۵1۲ ۷۷1۳۵۱ 0۲ عم کاصداا۸ ۵۵ ۳۵۵۵۵ ۵100 0-00 ۳۵۵۵۱ ام جمیش۸ 2۳0 که (112115۸) ۸1۳۱۵ طاابا۵ه5 آ0 111۷۹ :۳۳۵۲۵ بمم500 |۳۵۱۵ ان اصصا دا دما مدز ۱۷۸ آ 0051216 1] 20 10۷۵۲5 :20 م۲ 11۷6 م۸2 آهنممک 200 جان میگ ۷۷/۵۱۵۳ ,(01999) .۸ 1۳۵۵ -۱23 7 ,0015 عداما00 1۵ اصع هد 000۵00 ۷۷/0 ۵۴ کعن 0 آهاممهگ ۵ط۳) 515 ۸1۳1۵0 200 [قا0۲۱ ۵۲ آمماعک ما60 ماگ5 ها ۷۷۵۵۲ 9 ۵ ۳۵۵۵۳ ۵ 00 ۷11 :11۳01 |۸۵:1۵ .10۰ 01 ۱ (0/۹؟) اطع 005/0 002510۵112 /خع با که آ ۷210 /ر 20 ما ۹۵۵۹2 ۲۲۵://۷۷۶ ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۶ ۹ راهنمای نحوه ارتباط بیلان منابع آب کشور با تجارت آب مجازی 3 10۷۵۲۵5 :۸1۳۵ دع اب50 ۱۵ ۳۵۳۵۲ 200 ۵۵۹۵ا۵م:۳ ,ب6ام۳۵۵ ۳۳۵۵۵1۵0۵۰ ,«(2000۵) .۸ 1۳۵ -124 [۳۵11۵۵] (.۳۵8) .5 مب1۷۵0ااناگ ک .۳ بااماگ 10 1018006 ما۳۵ |۳۵۱۵ معحد ۷۷-0 |۹۷۳۵ ۷ ۳۳۵8 1710510 0710۳۵ ۷۵۳۵ ۲10۳ عک م۸ :ما ۳۵۳۷۵۳۰ هه 3۶۳ مععصننک5 ما۳۵ 2 340-76165 0 ۰ و5 ش۸ نا 100۵100 6اه هانگ 200 ۷/۵۵۳ ,(ط2000) با۸ ,1۳0 -125 ۳ ۳01۹5 :1۵0۵ *(۳۵۱۹۹) کصافیوک مریگ عانا ۲ ما۳ جر ۲۳۵۳۵۵۵ 0 ۷۷/۹۱ 1۳۵۵ ۳۵11 رز ۸۷۶۵:1206 67 8 10۵۳05 :51320111۷ آ2نع50 200 562700 ۷۷/۵۵۲ ,(1999) ما0 با 800 بکا.۸ ,1۳۵۵ -126 6 100100 1۵ با نهک ۷۷۵۵ ۱/1۵۵6 ۵ 00 حامم) هط عطا اه ع ما10 ۵ 1۳۵۵۵۰ 1021 رز عاماهاند۸ وم رگ ۷/۵6 حصامطاامناک5 91۳ عطا ما لمعامهعمم ص۲۳ [ا ۵1۰ /6۳ 02510۵1۳۵0 /کع اک ۷/2 / را 2 معا ۹۵۵۹۵ ۲1۵://۷۷ ۳ :6 1 8121100ع1 ۱/1201 داز 200 001۳۵۵1 ۲1۵0۹002 1۳۵ ,(2000) مطل ۱/56 200 بکا بش۸ ,1۳۵۵ -127 11 داز ۸۷۹۵:1۵06 11100۰ ۷۵۲ که ما00 2 زز تعامق ال ۳۵۳۵۵۵ بووناگ5 مق معزه۸ و5 ۸ 0 ۷۷/۵۹۱ 1۳۵1 15-۰ .رم ,000 ۳۲۲۵ .وا مناد ۷۷/۵۵۲ ,(2000) بل با۳200ظ 200 0.10 ق۵۱۵۵ .۸ 1۷۵ -128 ۰ ,|۸۲۳۵ .7129 ۱ ,11۷68100 107 ونم هد ب 010 ۱اه 2002 -1290 ۰ 5001 27 ,۵120 / ۰۵۵/۵1۵111 1۳۳۵://۷۷/۰۵1 1 ۰ 1133۷6۳۹ 010۳۵ ,۲10۵ ,(2002) ۵0۳۶ اصع م1010 ۲۳۵۵ ,17110۳ -130 ۰ 6۳۹11۷ 731۷] 010۳۵ ,۲0۵۲ 00 601 100100 قس ۲" ,(2003) ,100۳ -131 ۳ 00۷۵۳۵۵۵ ۵۵ 001۳۵ ]11۵0۵ ,(1997) ,۳۳۵۵۳۵۵ 61 100100 ۲1۵000 اهنا -132 ۰ ,۲0۷/۷۵۲6 ,۳۵۵۱۷ 200 0۳۵۲۵ 121206 ۹نا٩ 58 1731160 .(/01-10)) ۳0-1۸۹5 ,دوک کزفواممش۸ 1۳۵06 00۵۳ ۰۳۵۹۵۵۳۵۱ ,(2001) ,17510 -133 ۰ ,۷۵۳6 ۲0۷ ,101۷18100 ۹1۵115165 0 ۹6 ۷/۵10۲ ,۳۳۵۵۵۹۱۵ ۳۵۵۵ ۵۵ ۳۵۵۶۵ نفعز 10 بکن] ۵ فعزیمام 1 مععل0" ,(2002) ,11۹5-۸۳۳ -134 و ۳۱۷۱۳۵۱۱۲۳۵1۵ -5 5131 1110 1 ۳000 ۰ 5001 12 ,۲۵۵۵۰۲۰ /۵/۵۲۹ ۰۹۵۲ //:۳1۵ 1 ۲ 160271601 فعاقا5 لمعانمن] ,1994-97 فعاممم ۳۵۱ کووط مه عصملنطا0" ,(0998) ,11۹۳۸ -135 ۰ 7۱10۷ ,/5 80/28 ۰۹2 ///:110 بع6عک کمناک هاگ امس و۸ ۲121100۵ معسقاب ۸ آ 01110 بع اب۸010 ۵۳ 10002601 بکن] ,2000 ما00 اعدا انز ۸" ,(ه2002) ,1150۸ -136 ۰ 001 11۱ ,1۵://۷۷۰۹۹۵۵0۷] ۲۵۳۳1۵10۰ 658 0ع70110] ,1993-1997 فعاق ای ۳۵۵۱ نص۳0۵110م 200 0۷5 ۹۸/۸۱ ,(20020) ,1۹۳۸ -137 0 ,0۲۷ع۲1۵://۷۷/۷۷۰۵۲۹۰۷۹۵۵۰8 بکععز 50 ها هه اهسق اعد ۲10000۵ مس انز ۸ ۵۲ 1 102 8 .2002 .001 ۸0۲100 0۲ 16027160 فعاهاک انآ ,ممسیک 2001 یماگ ما1" ,(20020) ,11۹۳۸ -1386 ۰ اع0 ‎٩‏ ,۹۰۹220 /110://۷ 3 50166 کمناک 5121 اس ابهز ۸ ۱131100۵1 او عل30ععل ۸ - 110۵ ۳۳۵۵۵۵ ۲۵۵ رز ۱۵۳۹۵ 1۵۵ 200 ۵۳۵ ما1" ,(20020) ب۸ 15 -139 ۰ 001 1۱ ,۰۲۹۰۹۵820 //:10 1 بع از و۸ ا۵ 1002 ماک معانمن] عمط بل 50000 ,00001006012 ۷۵16۲ 1۳۵ ,(0990) .0 ,1000 200 1۳۵۵۵6 ما۳ و۳ م060عم] جعل ۷۵۵ -140 ۰ ,۱11۵220 مقشاع 0 ,۳۵۹۳6۲۹ م1 356-394 00۰ 105 0۶ 100۵10۲1۵ ۷۵16 اه 01 1۳۵ ,(2008) بش۸ ۲10681۵ 200 ۷ ,۱۵0۵6 با .۳ ,06 ۷۷/۵ -141 68 1600۲۲ ۲۵:26 ۷۷۵۵ 0۲ ۷۵۵ ,170۳۹۲0-111۳ اعحدعه 10201 200 02011121100 3 . ۱0 -------- صفحهٔ بعد -------- منابع و مراجع ۷۳/۹ ۱۳۷ 6 0 ۱۳۵۵61 ۳۳۳۵۵ ۵۱۳۵ :1۵00۵ آهزیوامه 0 ,(1996) ۷۷۰ مها 200 ۷۰ ,ای ۷۷/۵ -۱42 ۰ 3.6 131200 020012 ,۵ |۳۵ 50 ۵۳ ,۳۵۳۳۹ 0۰ 20 00۳۵ .1.5 ق03۳0 0[ ,۳۵۱1۵ ایکا ,فع10۵] بعش ,00810 با 3 ,اه ۷۷/۵0۵ -۱43 110۷0 - 967 136 00 ۵۳۵ ۵۳۵ 11۵۳ :۵1100۵ ۵۲ ۵۵۳۵۹۵ آهنوهام۳ ,(0997) ۷.5 0۰ ۵1302 عل عه ۸۵ ۹10۵0 ]1 ,فاگ بازا 2 هاگ 1۵۳ 0۳6 ۵۵ بط مل 1۵۳۵ 6 م,(. ۳۵) .0.3 ۵8 :10 باا00 ۳۵ 1۵ الم لقساانه ود ان کمهادیچک" ,(0993) .۳.۲ ,۷۷۵۳۵ -۱44 0۰ ,1۳۵۵ 171۷0۵11 ۳۵۷۵0710۳۵ اه ع ناه ای ۸ 003(۰) .60 1100۵1۵ 1۵ ۲۵ |۷۱۳۵ - ۷۷۵۵۳ ۹۷۳۵۱ ب(2003) ۰/ ,۷/۵۳۵۵۵ -145 7 200 5005 10۵0 20۳1006 1۵ داممااه 1۵ ۷۷۵۵ |۳۵ اه ما۵ 1۳۵ ب(2001) 0 بک ۷۷۱ -146 131-۰ بطم ,49 ,۷1۵۵00 ۷۷۵۱۵۳ عاانن یش بیط ۳۵۳۵ عامسهین صه ۷۵۵ بذادمع 13110۵1 0 8 م0۷ 03۵۵0 6 ۵۳ ۷۷۵1۲ |۷۱۵۱ ۵۲ ۲۱۷۵۵6۵ بناوم ۲۳۵ ,(2004) 0 ,۷۷۳۵۵۵ -۱47 49-3۰ .00 ,(66)1 ۷1۵۵000 ۷۷/۵0۲ اسان و۸ ههام30 ۵۳۵1۷۵ 0 ۰ ۷۵۳ 0۷[ ,۷۵1۵ ۵۲ 1۳:6۵ دما عمش مد عداوا عط) م۸ ,(1994) ‎٩۳.‏ ۰[ ,۷/۸۱/۵۳۵۰ -۱48 300110 ,2 88۵۲۷[ 40 001111621 ۵۳0 دعا۹ ‎٩‏ ۷۲۵ :۷۷۵۳۵۵ 0۲ کامامج ۳۵ اه ۹۷۵۱۵00 بر1792) ۰ ما۵۱ ۷۷ -۱49 1050 :ط۳۵0م] ,باه |۱۵۲۵ ۱50- ۷۷۵۶۵ ۷۵۵, )19920(, 1۳۵ ۵۲۱۵ ۷۵۵ ۸۵۵۵| ۵۵۲۹۰ ۷۷/۵۹۱۳۵1۵۲ 6۰ 6 ۱ 3۵806۲1 200 ۵110621100 ۷۵۵۲ ۱۵ 00۲۵ ۷۵۳ ۷۷۵۲۵ 1۳۵ ,(0993۵) ماد ۷/۵۶۵ -[۱5 ۰ |۷۷۵۲ 16 .1 ۷۷۵۵۱۳۵100 ,۸1۳1۵ ۷0۳۵ 2040 ۳۵۵۹۲ ۱۸:۵6 ۸ ۵0 ]۷۷۵۲ 1۳۵ با ۷۷/۵۵۵0 ۳۵۵00 مرو ۷۷/۵۵۳۲ ,(ط1993) امه ۷۷۵۶۵ -۱52 ۰ 2638 8213 0 1580 .رم 140 م۳۸ نز۲۵۱ ۲۵۳ ۷۷/۵۳۱۵ 11 ,100618 ۵00 عز 1۳۵۵۵ ۷۵1 ناماد ما۸ 200 ۳۷۵۵۵ ۵/۱۵۵" ,(1996) ,لاس۳ ۷/۵۶۱۵ -۱53 ۰ بط۵10 ۷۷/۵۹۱ ۵۵۳1۵۵۰ ۳۵۷1۳۵۳۵۵۲ .337-340 موم اصع ص1۵ سوواط امعنمطای ]۲ ۰ ما۵۵ ۷۷/۵۲۵ 1۳6 هنن قاعل 1۵۵0۳ امصعصم وال ۷/۵ ,(2002) امد ۷۸۷۵۳۱۵ -۱54 ۰ .30۷ 11۱ ,10۲۵1۳16۵۰1 / 0260/۵100 ۵۵1۵010 1۵://۵0 ۳ 0 ع6ا] آ0 |۳۵1۵ ۵۳۵۹۵ ۳۸۵۹/۳ ۳۷۱۳۵۵۹۰ که ۵۵ باهش ادها" ,(2002) ۷1-۵۸۰ -۱55 - 03/3 / 0۷۷۰۷۷۵۱۰ 11۵://۷/۷۷/۷۷۰۵ 1 ۰ او لو ۹1 20 11331 ۰ 5001 20 ,ف6لطزا داز 200 10۲/00001۰31 ۸11۸1/۲۳۳ 40 10۳ 0۳000 بکعااا 0۵0 نلعد‌ها 1۳۵۵ ۵00 ۷۷۵۵۲ |۹۷۳۵ ب(2001) بش فعض ۷ -۱۹56 10 با 1۳| ,166 0۳۷۷ ۳۵۵ ۷5۵ بقع 00 1 20 :1۳306 ۷۵۵۳ |۹۷۳۵ ,(2006) ببجا بل بش ,0010 70 له سم م۸ با ,۷۷۵۵۵ 1۱ ,۷۵۶۵۰ -۱۹57 |۷/۵ ,500006 ۹10رد داش 200 11۷۵010۵ ,۳۵00 00۵0) ۱۳۵00۵ ۳۵ ۵ ماه مه ۳۵۱ آ0 4-د44 ۱0,۲ 0 1۵۳ 00اه عقی0 ۸ :1۳۵۵۳۲ 1۵۵۵ 200 اعد ۷۷۵۱۵۳ ,ب(2002) 720 ال بش 11300 ۷۵۵۵۶ -۱58 1413-0۰ .رم ,(30)8 باصمع وال ۷/۵۶۵ بفعااساهه ۱۵11۳۵6۵0 11۳540 دعبا۳۵0۵ 0اه ۷ ۸ ,(2003) 710 .بش۸ 200 سومعدط ۸ نک با ۸ ۳ با] ,۷۵۵۵۰ -۱59 [۳۵110۵ع131 116 ۵۲ ۳۳۵۵۵5 1۵00 اد |۷۳۷۵ :1۵ اعد ۵۵۵ 1۵۳ 1۵11۵11005 هاز 200 ۰ ۸ 00 ,12 810 کع6 50 ۹۵۵۵۲ ۵00 ۷۷/۵0 ا0 ع0ا۵ ۷ 1۵06 ۷۷۵۳ ۷۵۱ ۵۵ ۵۵ ۳۳۵۲ 6161۰ 1۳۵ 101 ,۳۹۲0-111۳ 70] 1100۵1۵ ۳۷7 نم0م0ل1۳۵ ادطاماع 200 0۳۵۵10 1۵۵ ۵ ۵۵۲ ۹۷۳۵۵۱ ,(2003) 0 با|ا3۳۵ 200 0 ,7:6 -160 6 ۷۷۵۲۵۲ |۰۷:۳۵ (0ع) 1100۵1۵ :10 بکفااناه۲ ۵۳۵11۳۵۲ 200 کمدوز هزم 011۵۵010 ۷۷/۵166 آ0 ۷۵۱۵ 1۵06 ۷۷۵۵۳ |۷۳۸۵ 0۵ 0۵ ام 11۵0۵ ۳۵ اه حع م۲0 ۰ 1۳6۵ با1اع1 ۳۵۵10۵۰ ۷۷۵۱0۳ 1۵۶ 1۵۵ 171۳۹۲0-111۳ 12 30 ما5 ۳۸00 -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- خواننده گرامی امور نظام فنی و اجرایی سازمان برنامه و بودجه کشورء با گذشت بیش از چهل سال فعالیت تحقیقاتی و مطالعاتی خود. افزون بر هفتصد عنوان نشریه تخصصی - فنی, در قالب آیین‌نامه. ضابطه, معیارء دستورالعمل, مشخصات فنی عمومی و مقالهء به صورت تالیف و ترجمه. تهیه و ابلاغ کرده است. ضابطه حاضر در راستای موارد یاد شده تهیه شده. تا در راه نیل به توسعه و گسترش علوم در کشور و بهبود فعالیت‌های عمرانی به کار برده شود. فهرست نشریات منتشر شده در سال‌های اخیر در سایت اینترنتی 1160721711211111.1۳ قابل دستیابی می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱120 ۵[ 0۳ 111200۶0 5600۵۵ 1۳2 5 ۱۷۷2۵۲ 116۹0۲۲۵۹ ۳21266 40 ۷1۲۲۵۱ ۱۷۹۲۵۲ 17206 |۳0. 761[ ۳۵0۷۲۱۷۵ 1: ٩۳۱۳۵7 ۵۵۵۹۱۵۶ 200 ۹532۵ 7205 ۲0۵۵108 ۳۵161۵ ۰ ۳۳۵(۵۲ ۸0165: 1225 61 10۳۵| 7 :۵ ۲؟۱۱۱10۷۱۱۳۲۶) ک ۸۱۱۳۹ 18۹ 1 ۳۳۵۵1۵06 1 ۱ 11 ۸01101 ۳۵[ ۳۳5 0 01۵۳67۵ 501] ٩۳۱۳۵2 11 ۳ 11 ۸811011۳۵1 ۳۳5 7( ]۱5۵ 8 0اان0۵) 05 ۹ 7 10۳۵ ۳۵1۵۲۱۳۵ ۰ ۷(ع ۲1۷۵۵10 1۵ ۳۰1۰ ۹8771 6 6۵۲۵۵۲۷ ۱/۵702 50710۵11۵۱ 0 ۹877 ۳۰۰ ۵ ٩0م[| ]1 ۱۷.۹5۵ 8 0اانهم0) 05 ۹ 0 ۸۲۳۵51۷۵۲ ۳8 ٩۹۷0۵۲۷1۹0۲۷ 06: هار( ۱۵ 11 ۰ ۳۵1۵۵۵ عداآبهم0) 520 5۵۵0 1 ۸۳2521011 ۳8 20 ۱1۵۹۵۳۳۵۵ ۳۳۲۵۳۵۱ 1 1 005 00/۵۱۵۵ 6۰ 11 ۸۵10 1۳۵[ ۳۵10۲۱۵ ۰ ۳۳5 8 ما00 1۵ .۳.1 7 0 ۱/1۹ ۲1۵2۵01 6۳0۵0 ۲۱6۳ (۷/310) که 0۳110۳1۵ [۵ 1۳ ۵۲ 0100 ۷۷۵16۲۴ 1 ۲80121105 ۲۲۵۱۱1۲۱۵110۱۲: 8 ما60 رز .۳۳ 500066 مهان۹ ]1 و۸7 همادا 0 3۵11۳2 (۵۹0۵۱۲۵۶ ۲ ۱۹/۵101) 6 1۹۵۲۵۱ 200 8 ع 06010 1 5.۹56 1 ۳۳۵۵1۵66 5 زا۳۵7۵ 1۳110108 11 ۱ نید 8 0۵۵۳۵ 520 3۵۵0 مهد[ زاهطاع‌که‌انا۸ بازودوه ۱۱۱ 00 ۳۵۷۲۳۵۵ 12:۵۲ ۸۳۵50 1 110611 11101۵110 2[ ۰ 11 [1۳۳10 110۷۵۲۹ 0۲ 0) ۳8 8 60 رز .۳.10 7 0 ۱/1۹ ۲1۵7۵01 6۳0۵۵0 ۲۸۱6۳ (۷/3107) که 0110۳12 |10۳۵ ۵۲ 0106 ۷۷۵16۲ 1 ۲20121105 0 ک؟6 11 6 602 ]۵۵206 ۳۵۵۳۵۲۹۵ ۷۷۵1۵۲ 11۵0 1 ۲128۵ ۳8 ۹۲۵۵۲۱۵ ۱۲۱۲۵۵: )۳120 200 0082651 (۱82271720010( 1 ۸1131 ۳011۷۵ 30 [ 160۳1۵ 0 اب12 [ 10۲۵ ۸11۳67۵ 6 له [۵ع1 60 1 ,0با۵ 60 ع یه ز ۸ گ ۷۷/۵۱۵۳ 0۲ ۲۵۵ [[62272 ۸۵113731 ۳۵۲7۵6 1 ]۸1 5060 ۷۵10001 1 ۳۳۵۵۳۲ ۵ 1۳1۵2۵1100 200 1۳۵1۵26 ۳۵1618۰, 160111621 40 ۳۳۵0۱۷۵ ۸1121۳ 1 -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- 1 -۷۵161 ۸ ۹6۳۷106۰ ۵۲ 60۳۳۵۵۷ 2 ۵۲۵۵۵۵ ۵ ۳0۳۵۵ ۵۵۳ کم عسام ۵ط) که معصاعل دز ۳۵۵۳ |۹۷۳۵ -۷۵16) 0۳۵۵0100 1136۲ 1۵ ۷۷۵1۵۴ ۵۲ ۱۵۲ ۵ ۳۵۹۳۵ ۳۵۲ ۲۵۵۹۵ 1۵۵۳۲ ۵ !اک اطعنه ای ععید ۰( 0016051۷6 ۷۷۵16۲) ۷۵۵ ککعا ۳۵ ۳۵۲ ماد ۵۶ کا 0۳ ]000 200 (۳۵۵۹ ۱1۹1۷۵ 0 200۵۷ دز ۷۳ ,۷۵ آ۲۵ ۵۲ 1۵۵۲ ۱۵ 000۵۹۵۵ کع) ۷۵0 |۳۵ ۵۲ 1۵۵۳ ۵۲ کعزام 1۳ 5لط] ۰ ۷۷۵16 0/3 ۵11005 1۳36 0 0۳۹۹۳۵ 1۳۵ م۳ ۳۸11 200 (ع فصن با :1610102 ,2600۵ 2۳6 ۳۳ 0۲ کعاوه 13۳۵۵ ,۵6 اه کعع۳۵۵ 1۵۶۳ ۳۵ ا۵ 006 دز ۷۷۵۵۲ ۷۳۵۱ ۷۷۵16۴ 15) ۷۵16۲ 2۳60 ,( 1680۳65 20/۵163 0۳ ماه ۳۵۳ سوک ۲۳۵۵ کهط ۵۲ ۷263 کل) ۷۵1۳ ۷ 1۵0۲۵۵۲۵۲۵۵ ۵۳ 1۳۵۹01۳۵۵ ,0۷۵00۳۵160 200 آزمک ۵طا او 72006 ۳۵۵۲ عطا زج 00اه کل اقطا 0۳۳۵1۵11۵10 0 ,13110135 هه ۵12066 ۷۵16۲ [2 ۳30110 1۵ .(۷۵1 معاباامم 200 5210 معاده۷) ۷۵۵۲ مه 200 (کاصقام 6 (۲ع۷۵1 2۳60 200 |[1۳۵) ۳۵۵۲۵۹5 ۵16۳ ۵ 200 مکع ۳۵۵ ۷۵6 جع 200 6ام 2۳6 کعع۳۵0 ۷۵۵۳ ۰ 06 ۷۵1۵۲ 136 1 0۳۹1۵0۳۵۵ 101 0 ۳61۵1100 136 کا0 ۲۳۵ ۳۵065 ۳۵۵۳ |۳۵ مه امه ۳۵۵ ۳۵121100 اه مهم ای ۲۳۵ 3 76 ,۵13066 ۳۵0۳۲۵۵ ۵0۳ ۳301110۵ ۲۵ ۷/00۵۶ مها کعسمک ۳۵00 200 ۳۵06 ۷۵۲۵۳ |۷1۳۵ ۷( 13000 ۷۵ 20 010860 10۳80۲ ۵ دز عاعی ۵طا بکع ۳۵۵ ۷۵۵۳ |۷۵ ۷۲۳۵ ۱۵۵ ۶ 0۲ بعلاعی مدموا 6۰ م11۵۵ ۳۵۵۳۲۵۵ ۵۲۵۲ 1۵۶۳ ۵۳۵۵۵ ۵1۵11005 200 دعوم ۳۵065 ۷/۵6 7 061۵۱ ۲۵12۵1100 ۳۵ 8 0اعل 1۵۳ عععهاد امصعع ,|۵۵ کلنط) ۵۲ 5 11۵ ۳۵ 0۳۵ #محه۲ 1۵۳۴۰ ۱ 1060 0ع6ل دز 1۳306 ۷۵1۵۲ |۷1۳۵ 200 22066 کعع ۲۹0 7 ۷1۳۳۵۱ 00161۵ 1۵۳ 50126 ۲1۵ ملد کنطا ۵۶ ما0 عطا ۵۵ مهم |۲۵ عاع 2001121100 داز ۳۲ ۳۵۳۵۵ 6۵۵ کقط ۲0۳۵0۹ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- 5 آ0 1۹۱۶ 1۹12۳16 8۶0۲۲8 ومد ۲۱۵۶ 5 وزظ 1121105 0۵ ۹125۲2 9 06 6۹0۲۲۶ ۹۱۷۷2۲۵۲ 1۲2 06 ۷۷2۳۵۳۲ |[2 ۷1۳۲ 20 1 .0 ۷( آ0 ۱11۵1۲۷ 40 1۳۲۳۵۵11۳۶ ,101۵ 0۲ اب1200 ۵ 1۳۵۵۲۲۱۵۱۱ 5ا1۳۵[0 200 5۱۵۳۵۲5 ۷۷۵۵1۵1۵۲ 2۵0 ۷۷/۵۲۵۲ ۰ ۳۷۵0۱۱۷۵ عک 1۵ ع0 1 01 100۵1۵1 ۲0۹1۵0۹٩ 200 65 1 وا اند 323333 2019 -------- صفحهٔ بعد -------- با هدف تبیین جزییات مفهوم آب مجازی و ارائه مراحل کلی تعیین رابطه بیلان منابع آب کشور با تجارت آب مجازی, در دو گام «شناسایی و تعیین منابع چهارگانه‌ی آب و (محتویات) منابع چهارگانه‌ی آب» تهیه گردیده