3341

ﺷﻨﺎﺧﺖ و راﻫﻨﻤﺎی روش ﻫﺎی اﻟﻜﺘﺮوﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ (EM) ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺷﻤﺎره 255 - اﻟﻒ آﺑﺎن ﻣﺎه 1383 I ﺑﻪ ﻧﺎم ﺧﺪا ﺟﻤﻬﻮری اﺳﻼﻣﻲ اﻳﺮان وزارت ﻧﻴﺮو ﺷﺮﻛﺖ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب اﻳﺮان ﻣﻌﺎوﻧﺖ ﭘﮋوﻫﺶ و ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﭘﺎﻳﻪ دﻓﺘﺮ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ و ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﻓﻨﻲ ﺷﻨﺎﺧﺖ و راﻫﻨﻤ ﺎی روش ﻫﺎی اﻟﻜﺘﺮوﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ (EM) ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺷﻤﺎره 255 - اﻟﻒ آﺑﺎن ﻣﺎه 1383 II ﭘﻴﺶ ﮔﻔﺘﺎر اﻣﺮوزه، ﻧﻘﺶ و اﻫﻤﻴﺖ ﺿﻮاﺑﻂ، ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎ و اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ و آﺛﺎر اﻗﺘﺼﺎدی اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ و زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻧﺎﺷﻲ از ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﻴﺮی ﻣﻨﺎﺳﺐ و ﻣﺴﺘﻤﺮ آﻧﻬﺎ، در ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﺟﻮاﻣﻊ، ﺗﻬﻴﻪ و ﻛﺎرﺑﺮد آﻧﻬﺎ را ﺿﺮوری و اﺟﺘﻨﺎب ﻧﺎﭘﺬﻳﺮ ﻛﺮده اﺳﺖ . ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ داﺷﺘﻦ ﮔﺴﺘﺮدﮔﻲ داﻣﻨﻪ ﻋﻠﻮم و ﻓﻨﻮن در ﺟﻬﺎن اﻣﺮوز، ﺗﻬﻴﻪ ﺿﻮاﺑﻂ، ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎ و اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ در ﻫﺮ زﻣﻴﻨﻪ، ﺑﻪ ﻣﺠﺎﻣﻊ ﻓﻨﻲ - ﺗﺨﺼﺼﻲ واﮔﺬار ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻣﻮارد ﺑﺎﻻ و ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺷﺮاﻳﻂ اﻗﻠﻴﻤﻲ و ﻣﺤﺪودﻳﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب در اﻳﺮان ، ﺗﻬﻴﻪ اﺳﺘﺎﻧﺪارد در ﺑﺨﺶ آب، از اﻫﻤﻴﺖ وﻳﮋه ای ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ و از اﻳﻦ رو، اﻣﻮر آب وزارت ﻧﻴﺮو ﺑﺎ ﻫﻤﻜﺎری ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ﻛﺸﻮر، ﺑﻪ ﺗﻬﻴﻪ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ آب اﻗﺪام ﻛﺮده اﺳﺖ . اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ آب ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ داﺷﺘﻦ ﻣﻮارد زﻳﺮ ﺗﻬﻴﻪ و ﺗﺪوﻳﻦ ﺷﺪه اﺳﺖ : − اﺳ ﺘﻔﺎده از ﺗﺨﺼﺺ و ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻫﺎی ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن و ﺻﺎﺣﺐ ﻧﻈﺮان ﺷﺎﻏﻞ در ﺑﺨﺶ ﻋﻤﻮﻣﻲ و ﺧﺼﻮﺻﻲ − ﺧﺬ ﻣﻌﺘﺒﺮ و اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﺑﻴﻦ اﻟﻤﻠﻠﻲĤاﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻨﺎﺑﻊ و ﻣ − ﺑﻬﺮه ﮔﻴﺮی از ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻫﺎی دﺳﺘﮕﺎه ﻫﺎی اﺟﺮاﻳﻲ، ﺳﺎزﻣﺎن ﻫﺎ، ﻧﻬﺎدﻫﺎ، واﺣﺪﻫﺎی ﺻﻨﻌﺘﻲ، واﺣﺪﻫﺎی ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ، ﻃﺮاﺣﻲ و ﺳﺎﺧﺖ − اﻳﺠﺎد ﻫﻤﺎﻫﻨﮕﻲ در ﻣﺮاﺣﻞ ﺗﻬﻴﻪ، اﺟﺮا، ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری و ارزﺷﻴﺎﺑﻲ ﻃﺮح ﻫﺎ − ﭘﺮﻫﻴﺰ از دوﺑﺎره ﻛﺎری ﻫﺎ و اﺗﻼف ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﺎﻟﻲ و ﻏﻴﺮﻣﺎﻟﻲ ﻛﺸﻮر − ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﺻﻮل و ﻣﻮازﻳﻦ ﻣﻮرد ﻋﻤﻞ ﻣﺆﺳﺴﻪ اﺳﺘﺎﻧﺪارد و ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﺻﻨﻌﺘﻲ اﻳﺮان و ﺳﺎﻳﺮ ﻣﺆﺳﺴﺎت ﻣﻌﺘﺒﺮ ﺗﻬﻴﻪ ﻛﻨﻨﺪه اﺳﺘﺎﻧﺪارد . اﻣﻴﺪ اﺳﺖ، ﻣﺠﺮﻳﺎن و دﺳﺖ اﻧﺪرﻛﺎران ﺑﺨﺶ آب، ﺑﺎ ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﻴﺮی اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﻳﺎد ﺷﺪه، ﺑﺮای ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ و ﺧﻮدﻛﻔﺎﻳﻲ اﻳﻦ ﺑﺨﺶ از ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻫﺎی ﻛﺸﻮر، ﺗﻼش ﻧﻤﻮده و ﺻﺎﺣﺐ ﻧﻈﺮان و ﻣﺘﺨﺼﺼﺎن ﻧﻴﺰ ﺑﺎ اﻇﻬﺎرﻧﻈﺮﻫﺎی ﺳﺎزﻧﺪه، در ﺗﻜﺎﻣﻞ اﻳﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ ﻫﻤﻜﺎری ﻛﻨﻨﺪ . III ﺗﺮﻛﻴﺐ اﻋﻀﺎی ﻛﻤﻴﺘﻪ ﺗﻬﻴﻪ ﻛﻨﻨﺪه : اﻳﻦ راﻫﻨﻤﺎ ﺗﻮﺳﻂ ﺷﺎدروان آﻗﺎی ﻣ ﻬﻨﺪس ﺑﺎﻗﺮ ﻣﺼﻠﺤﻲ در ﭼﺎرﭼﻮب ﻓﻌﺎﻟﻴﺘﻬﺎی ﻛﻤﻴﺘﻪ ﻛﺎرﺳﺖ و ﺳﺎزﻧﺪﻫﺎی ﺳﺨﺖ ﻣﺮﻛﺰ ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﺗﻤﺎب ) ] ( 1367 - 1366 [ ﺗﻬﻴﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺘﻌﺎﻗﺒﺎً در ﻛﻤﻴﺘﻪ آﺑﻬﺎی زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻃﺮح ﺗﻬﻴﻪ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ آب ﻛﺸﻮر ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ . اﺳﺎﻣﻲ اﻋﻀﺎی ﻛﻤﻴﺘﻪ آﺑﻬﺎی زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﻪ ﺷﺮ ح زﻳﺮ اﺳﺖ : آﻗﺎی رﺣﻴﻢ اﺗﺤﺎد ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ﻛﺸﻮر دﻛﺘﺮای آب و ﺧﺎک ﺧﺎﻧﻢ ﻓﻴﺮوزه اﻣﺎﻣﻲ ﻃﺮح ﺗﻬﻴﻪ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ آب ﻛﺸﻮر ﻓﻮق ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ آﻗﺎی ﻣﺤﻤﺪﺣﺴﻴﻦ رﺷﻴﺪی ﻛﺎرﺷﻨﺎس آزاد ﻓﻮق ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ آﻗﺎی ﻣﺤﻤﻮد ﺻﺪاﻗﺖ داﻧﺸﮕﺎه ﭘﻴﺎم ﻧﻮر ﻓﻮق ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ و آﺑﺸﻨﺎﺳﻲ آﻗﺎی ﺑﻴﮋن ﻣﻬﺮﺳﺎ ﻣﺮﻛﺰ ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﺗﻤﺎب ) ( ﻓﻮق ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ آﺑﻬﺎی زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻻزم ﺑﻪ ﻳﺎدآوری اﺳﺖ ﻛﻪ در ﺗﻬﻴﻪ ﻧﺴﺨﻪ ﻧﻬﺎﻳﻲ اﻳﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪارد، آﻗﺎی ﻣﻬﻨﺪس اﺣﻤﺪ رﺟﺎﻳﻲ ﻓﻮق ) ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ آب ﻫﺎی زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ( ﻧﻴﺰ ﻫﻤﻜﺎری ﻧﻤﻮده . اﻧﺪ IV ﻓﻬﺮﺳﺖ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﻋﻨﻮان ﺻﻔﺤﻪ ﻣﻘﺪﻣﻪ 1 ﻓﺼﻞ اول – ﻣﻌﺮﻓﻲ و اﺻﻮل 2 1 - 1 ﻣﻌﺮﻓﻲ 2 1 - 2 ﻛﺎرﺑﺮدﻫﺎ 3 1 - 3 اﻧﻮاع ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی EM 4 1 - 3 - 1 ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ (MMR) 4 1 - 3 - 2 ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی ﻟﻮپ ﻛﻮﭼﻚ 4 1 - 3 - 3 ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی ﻟﻮپ ﺑﺰرگ 5 1 - 3 - 4 ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی ز ﻣﺎن ﺣﻮزه ای 5 1 - 3 - 5 ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ ﺑﺴﻴﺎر ﭘﺎﻳﻴﻦ ) (V.L.F 11 1 - 2 اﺻﻮل ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺎی EM 11 1 - 2 - 1 اﻣﻮاج اﻟﻜﺘﺮوﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺲ 11 1 - 2 - 2 رواﺑﻂ ﻓﺎز و داﻣﻨﻪ 16 1 - 2 - 3 ﭘﻼرﻳﺰاﺳﻴﻮن ) ﻗﻄﺒﺶ ( ﺑﻴﻀﻲ وار 19 1 - 2 - 4 ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺳﻄﺢ ﭘﻼرﻳﺰاﺳﻴﻮن ) ﻗﻄﺒﺶ ( 20 1 - 2 - 5 ﻋﻤﻖ ﻧﻔﻮذ ﺗﺎﺑﺶEM 22 1 - 3 ﺑﺮرﺳﻲEM ﻫﻮاﺑﺮد 23 1 - 3 - 1 ﺳﺎﺑﻘﻪ 23 1 - 3 - 2 ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی AEM 26 1 - 4 ﺑﺮرﺳﻲEM درﻳﺎﺑﺮد 26 1 - 4 - 1 ﺳﺎﺑﻘﻪ 26 1 - 4 - 2 ﺟﺰﻳﻴﺎت ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی EM درﻳﺎﻳﻲ 29 1 - 5 ﺑﺮرﺳﻲEM ﭼﺎه آزﻣﺎﻳﺸﻲ 33 ﻓﺼﻞ دوم- ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ و ﻛﺎرﺑﺮدﻫﺎ 39 2 - 1 ﭼﻜﻴﺪه 39 2 - 2 ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی ﻣﻮج ﭘﻴﻮﺳﺘﻪ (CW) 39 2 - 2 - 1 روش ﻫﺎی زاوﻳﻪ ﻛﺠﻲ 39 V ﻓﻬﺮﺳﺖ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﻋﻨﻮان ﺻﻔﺤﻪ 2 - 2 - 2 ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﺑﺎ ﻣﻨﺒﻊ ﺛﺎﺑﺖ ) ﺳﺎﻧﺪﺑﺮگ، ﺗﻮرام ( 41 2 - 2 - 3 ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﺑﺎ ﻣﻨﺒﻊ ﻣﺘﺤﺮک 43 2 - 2 - 4 روش ﻫﺎی ﺗﻔﺴﻴﺮ 49 2 - 2 - 5 ﻛﺎرﺑﺮدﻫﺎ و ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻣﻮردی 56 2 - 3 ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﭘﺎﻟﺲ ﮔﺬرای (TEM) EM ﻳﺎEM در ﺣﻮزه زﻣﺎن (TDEM) 77 2 - 3 - 1 ﺑﺮداﺷﺖ ﻫﺎی TDEM/TEM 77 2 - 3 - 2 ﭘﺮدازش و ﺗﻔﺴﻴﺮ داده ﻫﺎی ﺑﺮداﺷﺖ ﻫﺎی TEM 81 2 - 3 - 3 ﻛﺎرﺑﺮدﻫﺎ و ﻛﺎرﻫﺎی ﻣﻮردی اﻧﺠﺎم ﺷﺪه 84 2 - 4 روش ﻫﺎی ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ ﺑﺴﻴﺎر ﭘﺎﻳﻴﻦ (VLF) 100 2 - 4 - 1 ﻣﻘﺪﻣﻪ 100 2 - 4 - 2 اﺻﻮل ﻛﺎر 100 2 - 4 - 3 اﺛﺮ ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﻲ ﺑﺮ اﻧﺪا زه ﮔﻴﺮی ﻫﺎی VLF 104 2 - 4 - 4 ﺻﺎﻓﻲ ﻛﺮدن و ﺗﻔﺴﻴﺮ داده ﻫﺎی VLF 105 2 - 4 - 5 ﻛﺎرﺑﺮدﻫﺎ و ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻣﻮردی 106 2 - 4 - 5 - 1 ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﺣﻔﺮه ﻫﺎی زﻳﺮﺳﻄﺤﻲ 106 2 - 5 روش ﺗﻠﻮرﻳﻚ 108 2 - 5 - 1 اﺻﻮل ﻛﺎر 108 2 - 5 - 2 اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎی ﺻﺤﺮاﻳﻲ 110 2 - 6 روش ﻣﮕﻨﺘﻮﺗﻠﻮرﻳﻚ (MT) 111 2 - 6 - 1 اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎی ﺻﺤﺮاﻳﻲ 112 2 - 6 - 2 روش ﻫﺎی ﺗﻔﺴﻴﺮ 115 2 - 6 - 3 ﻛﺎرﺑﺮدﻫﺎ و ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻣﻮردی 118 ﻣﻨﺎﺑﻊ و ﻣ ﻊﺮاﺟ 124 1 ﻣﻘﺪﻣﻪ ﻛﺎرﺑﺮد اﻛﺘﺸﺎﻓﺎت ژﺋﻮﻓﻴﺰﻳﻜﻲ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از روش ﻫﺎی اﻟﻜﺘﺮوﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ ، در ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ دﻳﮕﺮ روش ﻫﺎی اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ ﺑﻪ ، ﻃﻮر ﻧﺴﺒﻲ ﺗﺮ ﺟﻮان اﺳﺖ زﻳﺮا در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﻗﺪﻣﺖ اﺳﺘﻔﺎده از روش ﻫﺎی ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﺑﻪ ﺑﻴﺶ از 70 ﺳﺎل ﻣﻲ رﺳﺪ، ﻛﺎرﺑﺮد وﺳﻴ ﻊ روش ﻫﺎی اﻟﻜﺘﺮوﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ ﺑﻪ زﺣﻤﺖ ﺑﻪ ﭼﻨﺪ دﻫﻪ ﺑﺎﻟﻎ ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﺑﺎ اﻳﻦ وﺟﻮد ، روش ﻫﺎی اﻟﻜﺘﺮوﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ در ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ روش ﻫﺎی ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ، از دو ﺟﻨﺒﻪ ﻣﻮرد اﺳﺘﻘﺒﺎل ﻣﺘﺨﺼﺼﻴﻦ و ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ : اﻧﺪ از دﻳﺪﮔﺎه ﻓﻨﻲ در ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺎی ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ، وﺟﻮد ﻧﺎﻫﻤﮕﻨﻲ ﻫﺎی ﻣﻘﺎوﻣﺖ اﻟ ﻜﺘﺮﻳﻜﻲ ﻣﻮاد ﺳﻄﺤﻲ در ﻣﺠﺎورت اﻟﻜﺘﺮودﻫﺎی ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ ﺳﺒﺐ اﻳﺠﺎد ﺧﻄﺎی زﻳﺎد در اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺷﺪه و ﻋﻼوه ﺑﺮ آن اﻏﻠﺐ، در ﺳﺮزﻣﻴﻦ ﻫﺎی ﺧﺸﻚ ﻣﺎﻧﻨﺪ اﻳﺮان، ﻣﻘﺎوﻣﺖ زﻳﺎد ﻻﻳﻪ ﻫﺎی ﻓﻮﻗﺎﻧﻲ ﻣﻮﺟﺐ ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی از ﺗﺰرﻳﻖ ﺑﺮق ﺑﻪ زﻣﻴﻦ ﻣﻲ .ﺷﻮد از ﻧﻈﺮ اﻗﺘﺼﺎدی ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ، دﻟﻴﻞ ﺳﺮﻋﺖ اﻧﺠﺎم ﺑﺮداﺷﺖ ﻫﺎی ﺻﺤﺮاﻳﻲ اﻟﻜﺘﺮوﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ و ﻋﺪم ﻧﻴﺎز ﺑﻪ ﻧﻴﺮوی اﻧﺴﺎﻧﻲ ﻓﺮاوان و ﺑﻪ ﺗﺒﻊ آن ، ﻛﺎﻫﺶ در ﻫﺰﻳﻨﻪ اﻧﺠﺎم ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت، ﻛﺎرﺑﺮد آن را ﺑﻴﺶ از ﭘﻴﺶ ﻣﻄﺮح ﻣﻲ ﺳﺎزد . ﻋﻼوه ﺑﺮ آن، ﺗﻨﻮع اﻳﻦ روش ﻫﺎ اﻣﻜﺎن ﻛﺎرﺑﺮدﻫﺎی زﻳﺎد آن را در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻲ دﻫﺪ ﻛﻪ اﻳﻦ ﺗﻨﻮ ع، ﺑﻪ اﺳﺘﻔﺎده روزاﻓﺰون ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی اﻟﻜﺘﺮوﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ در ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه ﺳﺎزه ﻫﺎ، ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺮز ﺟﺪاﻳﻲ آب ﻫﺎی زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺷﻮر و ﺷﻴﺮﻳﻦ، آﺷﻜﺎرﺳﺎزی ﻏﺎرﻫﺎ در ﺳﻨﮓ ﻫﺎی ﻛﺮﺑﻨﺎﺗﻪ، ﺑﻪ ﻧﻘﺸﻪ درآوردن زﺑﺎﻧﻪ ﻫﺎی آﻟﻮد ه زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ در ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ، ﭘﻴﮕﺮد ﺧﻄﻮاره ﮔﺴﻞ ﻫﺎ و … ﻣﻨﺠﺮ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻛﻤﻴﺘﻪ ژﺋﻮﻓﻴﺰﻳﻚ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ آب ﺑﻪ ، ﻣﻨﻈﻮر ﺷﻨﺎﺧﺖ و آﺷﻨﺎﻳﻲ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن ، اﻗﺪام ﺑﻪ ﺗﻬﻴﻪ و ﺗﺪوﻳﻦ اﻳﻦ ﻧﻮﺷﺘﺎر ﻧﻤﻮده اﺳﺖ . 2 ﻓﺼﻞ اول ﻣ – ﻌﺮﻓﻲ و اﺻﻮل 1 - 1 ﻣﻌﺮﻓﻲ در ﻣﻴﺎن ﻛﻠﻴﻪ روش ﻫﺎی ژﺋﻮﻓﻴﺰﻳﻜﻲ، روش ﻫﺎی اﻟﻜﺘﺮوﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺲ دارای وﺳﻴﻊ ﺗﺮﻳﻦ ﮔﺴﺘﺮه ﺳﻴﺴﺘ ﻢ اﺑﺰاری ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻫﺮ روش دﻳﮕﺮ ﺑﻮده ﻛﻪ ﺑﺎ ﮔﺴﺘﺮه ﻛﺎرﺑﺮدﻫﺎی ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻼﺣﻈﻪ آن ﻣﻄﺎﺑﻘﺖ دارد . اﻳﻦ روش ﻫﺎ ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺑﻴﺸﺘﺮﻳﻦ ﺗﻨﻮع ﺟﻐﺮاﻓﻴﺎﻳﻲ را ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ . ﺑﻪ ﻃﻮری ﻛﻪ ﺑﺮﺧﻲ ﺑﻪ ، ﻃﻮر وﺳﻴﻊ ﺗﺮﺟﻴﺤﺎً در ﻧﻮاﺣﻲ ای ﻛﻪ اﺑﺪاع و ﺗﻮﺳﻌﻪ ﭘﻴﺪا ﻛﺮده اﻧﺪ ﺑﻪ ﻛﺎر رﻓﺘﻪ اﺳﺖ ﺑﻪ . ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل SIROTEM در اﺳﺘﺮاﻟﻴﺎ اﺑﺪاع و ﮔﺴﺘﺮش ﭘﻴﺪا ﻛﺮده ) ﺗﻮﺳﻂ ﺳﺎزﻣﺎن ﺗﺤﻘﻴﻖ ﺻﻨﻌﺘﻲ ﻋﻠﻤﻲ ﻣﺸﺘﺮک اﻟﻤﻨﺎﻓﻊ اﺳﺘﺮاﻟﻴﺎ CSIRO (و ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی ﺗﻮرام1 در ﺳﻮﺋﺪ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ . اﻧﻮاع دﺳﺘﮕﺎه ﻫﺎی ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ ﺷﺮﻛﺖ ژﺋﻮﻧﻴﻜﺲ2 ﻛﺎﻧﺎدا ، در اﺑﻌﺎد وﺳﻴﻌﻲ در آﻣﺮﻳﻜﺎی ﺷﻤﺎﻟﻲ، ﺑﻪ وﻳﮋه ﻛﺎﻧ ﺎدای ﺷﺮﻗﻲ و درﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ در اروﭘﺎ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﻫﺎی ﻋﻤﺪه ای در ﺧﺼﻮص ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﺣﻤﻞ و اﺳﺘﻔﺎده راﺣﺖ ﺗﺮ از ﺑﺮﺧﻲ اﺑﺰار و ﻛﺎرﺑﺮد ﻋﺎم ﺗﺮ از ﺗﻜﻨﻴﻚ ﻫﺎی ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﺑﻪ وﺟﻮد آﻣﺪه اﺳﺖ . روش ﻫﺎی ﺗﻔﺴﻴﺮی ﻣﻮﺟﻮد ، ﺑﻪ ﻃﻮر ﮔﺴﺘﺮده ای ﺑﻪ اﺑﺰار ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﺑﺮای ﻫﺮ ﺑﺮد اﺷﺖ ﺑﺴﺘﮕﻲ داﺷﺘﻪ و اﻃﻼﻋﺎت درﺑﺎره ﺗﺠﻬﻴﺰات ﻣﻮﺟﻮد ﺑﻪ ﺻﻮرت وﺳﻴﻌﻲ در ﻧﻮﺷﺘﺎرﻫﺎ در ﺳﺮاﺳﺮ دﻧﻴﺎ اﻧﺘﺸﺎر ﻳﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ ﻪﺑ . ﻫﺮﺣﺎل ، ﺗﻨﻮع ﺗﺠﻬﻴﺰات ﻣﻮﺟﺐ ﺗﺴﻬﻴﻼت ﻻزم ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر اﻧﺘﺨﺎب ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺗﺮﻳﻦ وﺳﻴﻠﻪ ﻛﺎری ﻣﻲ ﮔﺮدد . اﻳﻦ ﺗﻨﻮع ﻪ ﺑ ، ﺟﺎی ﻳﻚ ﻋﻴﺐ ، اﻣﺘﻴﺎزی ﻋﻤﺪه ﻣﺤﺴﻮب ﻣﻲ .ﺷﻮد ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی ﻣ ﺪرن EM ﺑﻪ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻳﻚ ﺳﺮی ﺳﻴﺴﺘﻢ ﭘﺮﻗﺪرت از دﺳﺘﮕﺎه ﻫﺎی ﭘﻴﭽﻴﺪه ﻣﻨﺠﺮ اﻧﺪ ﺷﺪه . ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﻫﺎی زﻳﺎد در ﺗﻜﻨﻴﻚ ﻫﺎی ﺗﻔﺴﻴﺮی راﻳﺎﻧﻪ ای، ﻣﺘﺪﻫﺎی اﻟﻜﺘﺮوﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺲ در اﺑﻌﺎد وﺳﻴﻌﻲ ﺑﻪ ﺧﺼﻮص در ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ و ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . اﺣﺘﻤﺎﻻً اوﻟﻴﻦ روش اﻟﻜﺘﺮو ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺲ در ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﺑﺮای اﻛﺘﺸﺎف ﻛﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﺗﻮﺳﻂ ﻛﺎرل ﺳﺎﻧﺪﺑﺮگ3 در دو دﻫﻪ ﭘﻴﺶ در ﺳﻮﺋﺪ ، ﭘﺲ از ﺟﻨﮓ ﺟﻬﺎﻧﻲ اول ) ﺳﺎﻧﺪﺑﺮگ 1931 (ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻳﺎﻓﺖ . آﻧﭽﻪ درﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان روش ﺳﺎﻧﺪﺑﺮگ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه، در ﺳﺎل 1925 اﻳﺠﺎد و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺑﺮای ﺗﻬﻴﻪ ﻧﻘﺸﻪ ﺳﺎﺧﺘﺎری در اﻛﺘﺸﺎف ﻫﻴﺪروﻛﺮﺑﻦ ﺳﺎ ) ﻧﺪﺑﺮگ و ﻫﺪﺷﺘﺮوم4 1934 ( ﻛﺎر ﻪﺑ ﺑﺮده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻛﺎرﻫﺎی اوﻟﻴﻪ دﻳﮕﺮی در اواﻳﻞ 1930 ﺗﻮﺳﻂ ﻳﻚ ژﺋﻮﻓﻴﺰﻳﻜﺪان روﺳﻲ ﺑ ﻪ ﻧﺎم وی- آر- ﺑﺮﺳﻴﺎن5 ﻛﻪ در ﻏﺮب ﭼﻨﺪان ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﻧﻴﺴﺖ اﻧﺠﺎم ﮔﺮﻓﺖ . روش ﻫﺎی دﻳﮕﺮ اﻟﻜﺘﺮوﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺲ ﻓﻘﻂ ، ﭘﺲ از ﺟﻨﮓ ﺟﻬﺎﻧﻲ دوم ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺗﺠﺎری و ﺑﻪ وﻳﮋه اواﺳﻂ دﻫﻪ 1960 در دﺳﺘﺮس ﻗﺮارﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ . روش ﻫﺎی EM ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ از ﻧﻈﺮ اﻛﺘﺸﺎف ﻣﻌﺪﻧﻲ و ﻫﻴﺪروﻛﺮﺑﻦ از اﻫﻤﻴﺖ ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ ، ﺑﻠﻜﻪ ﺑﻪ ﻃﻮر روزاﻓﺰوﻧ ﻲ، در ﻛﺎرﺑﺮدﻫﺎی زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ژﺋﻮﻓﻴﺰﻳﻜﻲ ﺑﻪ ﻛﺎر ﻣﻲ . رود ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ اﻟﻜﺘﺮوﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺲ ﻣﻮﺟﻮد ﺑﻪ ، ﻃﻮر ﺧﻼﺻﻪ در ﺑﺨﺶ 1 - 1 - 3 و ﺑﻪ ﻃﻮر ﺗﻔﺼﻴﻠﻲ در ﺑﺨﺶ ﺑﻌﺪی ﺷﺮح داده ﺷﻮد ﻣﻲ . ﺑﺤﺚ ﺟﺎﻣﻊ و ﺗﻔﺼﻴﻠﻲ ﭘﻴﺮاﻣﻮن روش ﻫﺎی اﻟﻜﺘﺮوﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ ﺑﻪ اﺳﺘﺜﻨﺎء رادار ﻧﻔﻮذی زﻣﻴﻦ6 ﺗﻮﺳﻂ ﻣﻴﺴﺎک ﻧﺒﻴﻘﻴﺎن7 1 - Turam 2 - Geonics 3 - Karl Sundberg 4 - Hedstrom 5 - V.R.Bursian 6 - Ground Penetrating Radar 7 - Misac Nabighian 3 ) 1991 و1987 (و ﻣﺆﻟﻔﻴﻦ دﻳﮕﺮ ﺗﻬﻴﻪ ﮔﺮدﻳﺪه اﺳﺖ . ﺑﺤﺚ و ﺗﻮﺿﻴﺤﺎت ﺑﻴﺸﺘﺮ در ﺧﺼﻮص روش ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ در ﻣﻘﺎﻟﻪ ﺳﻪ ﺟﻠﺪی ژﺋﻮﺗﻜﻨﻴﻜﺎل و ژﺋﻮﻓﻴﺰﻳﻚ زﻳﺴﺖ ﻣ ﺤﻴﻄﻲ ﺗﻮﺳﻂ اﺳﺘﺎن وارد1) 1990 ( ﺗﻬﻴﻪ ﺷ ﺪه اﺳﺖ . 1 - 2 ﻛﺎرﺑﺮدﻫﺎ ﮔﺴﺘﺮه ﻛﺎرﺑﺮد روش ﻫﺎی EM ، درﺣﺪ وﺳﻴﻌﻲ ﻗﺮار داﺷﺘﻪ و ﺑﻪ ﻧﻮع ﺗﺠﻬﻴﺰات ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﺑﺴﺘﮕﻲ دارد ، ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺑﻪ ﻃﻮر ﺟﺎﻣﻊ ﻣﻲ ﺗﻮان ﻣﻄﺎﺑﻖ ﻓﻬﺮﺳﺖ زﻳﺮ ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﻧﻤﻮد . اﻟﺒﺘﻪ ﻛﻠﻴﻪ روش ﻫﺎی EM ﺑﻪ ﻃﻮر ﻳﻜﺴﺎن ﺑﺎ ﻓﻬﺮﺳﺖ ﻛﺎرﺑﺮدﻫﺎ ﻫﻤﺨﻮاﻧﻲ ﻧﺪارد . ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل ، رادار ﻧﻔﻮذی زﻣﻴﻦ در ﺑﺮرﺳﻲ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﻣﺤﻞ دﻓﻦ زﺑﺎﻟﻪ2 ﺑﻪ ﻋﻠﺖ وﺟﻮد ﻫﺪاﻳﺖ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺑﺎﻻ و درﻧﺘﻴﺠﻪ ﺗﻀﻌﻴﻒ زﻳﺎد اﻣﻮاج رادﻳﻮﻳﻲ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻋﻤﻖ، ﺑﺴﻴﺎر ﻣﺤﺪود ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . در ﺑﻌﻀﻲ از ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺎی ﺑﺎﺳﺘﺎن ﺷﻨﺎﺳﻲ، ﺑﺮﻋﻜﺲ روش GPR ،ﺑﻪ ﻧﻘﺸﻪ درآوردن ﻫﺪاﻳﺖ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از EM دارای ﻗﺪرت ﺗﻔﻜﻴﻚ ﻻزم ﻧﻤﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﻓﻬﺮﺳﺖ ﮔﺴﺘﺮه ﻛﺎرﺑﺮد ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺎی EM − اﻛﺘﺸﺎﻓﺎت ﻣﻌﺪﻧﻲ − ارزﻳﺎﺑﻲ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﻌﺪﻧﻲ − ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت آب ﻫﺎی زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ − ﺑﻪ ﻧﻘﺸﻪ درآوردن زﺑﺎﻧﻪ ﻫﺎی آﻟﻮده − ﺑﺮرﺳﻲ ﻣﻨﺎﺑﻊ زﻣﻴﻦ ﮔﺮﻣﺎﻳﻲ − ﺑﻪ ﻧﻘﺸﻪ درآوردن زﻣﻴﻦ آﻟﻮده ﺷﺪ ه − ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻣﺤﻞ دﻓﻦ زﺑﺎﻟﻪ − آﺷﻜﺎرﺳﺎزی ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺣﻔﺮه ﻫﺎی ﻃﺒﻴﻌﻲ و ﻣﺼﻨﻮﻋﻲ − ﻣﺤﻞ ﻳﺎﺑﻲ ﮔﺴﻞ ﻫﺎی زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ − ﺑﻪ ﻧﻘﺸﻪ درآوردن زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ − ﺑﻪ ﻧﻘﺸﻪ درآوردن زﻣﻴﻦ ﻳﺦ زده و ﻏﻴﺮه ﻋﻼوه ﺑﺮاﻳﻦ، GPR را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺎ اﺣﺘﻴﺎط در داﺧﻞ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﻫﺎ ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑﺮد، درﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ از روش ﻫﺎی ﻫﺪاﻳﺖ اﻟﻜ ﺘﺮﻳﻜﻲ زﻣﻴﻦ ، ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﺗﺪاﺧﻞ ﻧﻮﻓﻪ ﻫﺎی اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺣﺎﺻﻞ از ﺧﻄﻮط ﻓﺸﺎر ﻗﻮی ﻧﻤﻲ ﺗﻮان اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮد . ﻳﻜﻲ از ﻣﺰاﻳﺎی اﺻﻠﻲ روش ﻫﺎی EM اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻓﺮآﻳﻨﺪ اﻟﻘﺎ ، ﺑﻪ ﺗﻤﺎس ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ اﻟﻜﺘﺮودﻫﺎ ﺑﺎ زﻣﻴﻦ، ﻣﺜﻞ روش ﻫﺎی اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ اﺣﺘﻴﺎج ﻧﺪارد در . ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺳﺮﻋﺖ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت EM در ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ ﺑ ﺮرﺳﻲ ﻫﺎی ﻣﺸﺎﺑﻪ ، ﺑﻪ ﻣﺮاﺗﺐ ﺑﻴﺸﺘﺮ از روش ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﻣﺘﺪاول اﺳﺖ . ﻋﻼوه ﺑﺮاﻳﻦ ﻓﺮاﻳﻨﺪ اﻟﻘﺎء اﺟﺎزه ﻣﻲ دﻫﺪ ﻛﻪ اﻳﻦ روش را از ﻃﺮﻳﻖ ﻫﻮاﭘﻴﻤﺎ و ﻛﺸﺘﻲ ، و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺑﻪ ﺻﻮرت درون ﭼﺎﻫﻲ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار . داد ﻣﺎﻧﻨﺪ روش ﻫﺎی ﻣﻘﺎوﻣﺖ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ، ﻣﻲ ﺗﻮان از ﻣﺪل ﻫﺎی ﻣﻘﻴﺎس دار ﺗﺠﺮﺑﻲ ، ﺑﺮای ﻧﺸﺎن دادن ﺳﺎﺧﺘﺎرﻫﺎی 1 - Stan Ward 2 - Landfill 4 وﻳﮋه اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮد . ﺑﺎ اﻳﻦ ﺣﺎل اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺪل ﻫﺎی ﻋﺪدی ﺗﺮﺟﻴﺢ داده ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﺸﻜﻼت ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗﻲ در ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺪل ﻫﺎی دو و ﺳﻪ ﺑﻌﺪی ﻣﺤﺪودﻳﺖ ﻫﺎﻳﻲ وﺟﻮد دارد و ﻣﺪت زﻳﺎدی ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﺳﺖ . 1 - 3 اﻧﻮاع ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی EM ∗ روش ﻫﺎی ا ﻟﻜﺘﺮوﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺲ را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی زﻣﺎن ﺣﻮزه ای (TEM) ﻳﺎ ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ ﺣﻮزه ای (FEM) ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﻧﻤﻮد . دﺳﺘﮕﺎه ﻫﺎی ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ ﺣﻮزه ای از ﻳﻚ ﻳﺎ ﭼﻨﺪ ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﻛﻨﺪ درﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﺗﺠﻬﻴﺰات زﻣﺎن - ﺣﻮزه ای اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎ را ﺑﺮﺣﺴﺐ ﺗﺎﺑﻌﻲ از زﻣﺎن اﻧﺠﺎم ﻣﻲ دﻫﺪ . روش ﻫﺎ ی EM ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺳﻴﮕﻨﺎل ﻫﺎی ﻃﺒﻴﻌﻲ زﻣﻴﻦ ) ﻏﻴﺮﻓﻌﺎل ١ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻣﮕﻨﺘﻮﺗﻠﻮرﻳﻚ ا ( ﻧﺠﺎم ﺷﻮد، ﻳﺎ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻳﻚ ﻓﺮﺳﺘﻨﺪة ﻣﺼﻨﻮﻋﻲ در ﻣﻴﺪان ﻧﺰدﻳﻚ ) ﻫﺪاﻳﺖ ﺳﻨﺞ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ زﻣﻴﻦ ( ﻳﺎ در ﻣﻴﺪان دور ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه ﻫﺎی ﻧﻈﺎﻣﻲ ﭘﺮﻗﺪرت ﺑﺮای ﺑﻪ ﻧﻘﺸﻪ درآوردنVLF 2 ﻛﺎر ﺑﻪ ﺑﺮده ﺷﻮد ) ﻓﻌﺎل3.( ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی اﺳﺎﺳﻲ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی EM در ﺟﺪول1 - 1، ﺑﻪ ﻧﻘﻞ از ﺳﻮ ﻳﻔﺖ4) 1988 (آورده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻫﺮﺳﻴﺴﺘﻢ ﺑﻪ ، ﻃﻮر ﺧﻼﺻﻪ در اﻳﻦ ﺑﺨﺶ ﺗﻮﺿﻴﺢ داده ﺷﺪه وVLF ، ، ﻫﺪاﻳﺖ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲEM زﻣﺎن- ﺣﻮزه ای، ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی ﺗﻠﻮرﻳﻚ و ﻣﮕﻨﺘﻮﺗﻠﻮرﻳﻚ در ﻓﺼﻞ ﺑﻌﺪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺗﻔﺼﻴﻠﻲ ﺷﺮح داده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻣﻮردی در ﻣﻮاﻗﻊ ﻻزم ﺑﺮای روﺷﻦ ﺷﺪن ﻛﺎرﺑﺮد ﻫﺮﻳﻚ از روش ﻫﺎی اﺻﻠﻲ اراﺋﻪ ﮔﺮدﻳﺪه اﺳﺖ . در اﻏﻠﺐ ﻣﻮارد ، ﻣﻔﻬﻮم ﻫﺮ روش ﺑﻪ ﺟﺎی ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی ﺗﺠﻬﻴﺰات وﻳﮋه ﻛﻪ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ در اداﻣﻪ ﻛﺎر ﻛﺎﻣﻞ ﺗﺮ ﮔﺮدﻧﺪ آورده ﺷﺪه اﺳﺖ . 1 - 3 - 1 ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ )MMR ( 5 ﺟﺮﻳﺎن ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺗﺒﺪﻳ ﻞ ﺷﺪه از ﻃﺮﻳﻖ دو اﻟﻜﺘﺮود ﺑﺎ ﻓﺎﺻﻠﻪ زﻳﺎد ازﻫﻢ ﺑﻪ داﺧﻞ زﻣﻴﻦ ﺗﺰرﻳﻖ ﻣﻲ ﮔﺮدد . رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ وﻳﮋه ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎر ، ﺑﻪ ﻧﻘﻄﻪ وﺳﻂ واﺑﺴﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . اﻳﻦ ﻛﺎر از ﻃﺮﻳﻖ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣﻴﺪان ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ ﻧﺎﺷﻲ از ﻋﺒﻮر ﺟﺮﻳﺎن ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺲ ﺳﻨﺞ ﻫﺎی ﻛﻢ ﻧﻮﻓﻪ ﺧﻴﻠﻲ ﺣﺴﺎس ﻛﻪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻋﻤﻮد ﺑ ﺮ ﺧﻂ ﺑﻴﻦ اﻟﻜﺘﺮودﻫﺎ ﻗﺮارﮔﺮﻓﺘﻪ ﺻﻮرت ﻣﻲ ﮔﻴﺮد ) ﺷﻜﻞ 1 - 1(. 1 - 3 - 2 ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی ﻟﻮپ ﻛﻮﭼﻚ ﻳﻚ ﺳﻴﺴﺘﻢ EM ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ ﺣﻮﺿﻪ ای ﻛﻪ درآن دو ﭘﻴﭽﻪ ﻛﻮﭼﻚ ﻳﻜﻲ ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه و دﻳﮕﺮی ﮔﻴﺮﻧﺪه ﺑﺎ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺛﺎﺑﺖ 4 ﺗﺎ100 ﻣﺘﺮ ﺟﺪا ﺷﺪه، در ﻃﻮل ﻳﻚ ﻣﻘﻄﻊ ﺑﺮداﺷﺖ ﻋﺮﺿﻲ ﺑﻪ ﺣﺮﻛﺖ درﻣﻲ آﻳﺪ . ﻣﻴﺪان اوﻟﻴﻪ در ﻣﺤﻞ ﮔﻴﺮﻧﺪه، ﺧﻨﺜﻲ ﺷﺪه ﺑﻪ ﻃﻮری ﻛﻪ ﻣﺆﻟﻔﻪ ﻫﺎی و ﻓﺎز ﻫﻢ ﺗﺮﺑﻴﻌﻲ ﻣﻴﺪان ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ ﻣﻲ را ﺗﻮان ا ﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻧﻤﻮد . ﺗﺮﻛﻴﺐ ﺟﻬﺖ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﭘﻴﭽﻪ در ﺷﻜﻞ 1 - 2 ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ . * در اﻳﻨﺠﺎ اﻧﻮاع ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی EM ﻓﻘﻂ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺧﻼﺻﻪ ﻣﻌﺮﻓﻲ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺷﺮح ﻛﺎﻣﻞ اﻳﻦ روش ﻫﺎﭘﺲ ازﻣﺒﺤﺚ اﺻﻮل ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺎی EM آورده ﺷﺪه اﺳﺖ . 1 - Passive 2 - Very Low Frequency 3 - Active 4 - Swift 5 - Magneto Metric Resistivity 5 روش ﻫﺎی EM ﺷﺎﻣﻞ ﺳﻠﻴﻨﮕﺮام ﻣﺘﺮادف ﻟﻮپ اﻓﻘﻲ (HLEM)١، ﺑﻮﻟﻴﺪن2 ﺗﻔﻨﮓEM٣ ، ﻣﺎﻛﺲ ﻣﻴﻦ4 و روﻧﻜﺎ5 ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . دﺳﺘﮕﺎه ﻫﺎی اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ وﻳﮋه زﻣﻴﻨﻲ (GCM) 6 ﻣﻲ را ﺗﻮان ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از اﻳﻦ ﻧﻮع روش ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﻧﻤﻮد . در اﻳﻦ ﻣﺮﺣﻠﻪ ، ﻣﺆﻟﻔﻪ ﺗﺮﺑﻴﻌﻲ ﻏﺎﻟﺒﺎً ﺑﻪ ﻋﻨﻮان اﻧﺪازه ﺧﻄﻲ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ وﻳﮋه ﻇﺎﻫﺮی زﻣﻴﻦ ﺑﻪ ﺣﺴﺎب ﻣﻲ . آﻳﺪ ﭘﻴﭽﻪ ﻫﺎی ﻫﻢ ﺳﻄﺢ ، ﺑﻪ ﺻﻮرت اﻓﻘﻲ و ﻗﺎﺋﻢ ﺑﻪ ﻛﺎر ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد، ﺗﻔﺼﻴﻞ ﺑﻴﺸﺘ ﺮ آن در ﻓﺼﻞ ﺑﻌﺪی ﺧﻮاﻫﺪ آﻣﺪ . 1 - 3 - 3 ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی ﻟﻮپ ﺑﺰرگ دو آراﻳﺶ اﺳﺎﺳﻲ در اﻳﻦ ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی، ﺑ ﻧﺎمﻪ ﻫﺎی ﺳﺎﻧﺪﺑﺮگ و ﺗﻮرام ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . روش ﺳﺎﻧﺪﺑﺮگ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻳﻚ ﺳﻴﻢ ﺑﻠﻨﺪ ، ﻣﺘﺼﻞ ﺑﻪ زﻣﻴﻦ و ﻋﺎﻳﻖ ﺑﻨﺪی ، و ﺑﻪ ﻃﻮل 100 ﻣﺘﺮ ﺗﺎ ﭼﻨﺪﻳﻦ ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ﺎ ﺑ ﻳﻚ ﻟﻮپ ﻣﺴﺘﻄﻴﻞ ﺑﺰرگ اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﺷﻮ ) د، ﺷﻜﻞ 1 - 3 - اﻟﻒ ﺑﻪ ،( ﻃﻮری ﻛﻪ ﺿﻠﻊ ﺑﻠﻨﺪ آن در اﻣﺘﺪاد ﺧﻔﺖ زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . اﺑﻌﺎد ﻟﻮپ ﻧﻮﻋﻲ 1200 در400 ﻣﺘﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎ در اﻣﺘﺪاد ﭘﺮوﻓﻴﻞ ﻫﺎﻳﻲ ﻋﻤﻮد ﺑﺮ ﺳﻴﻢ ﻳﺎ ﺿﻠﻊ ﺑﻠﻨﺪ ﻟﻮپ اﻧﺘﺨﺎب ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻓﺎز ﻣﺮﺟﻊ ، ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻳﻚ ﭘﻴﭽﻪ ﺗﻐﺬﻳﻪ ﻛﻨﻨﺪه ﻧﺰدﻳﻚ ﺑﻪ ﻟ ﻮپ ﻳﺎ ﻛﺎﺑﻞ ﻣﻨﺒﻊ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺳﻴﺴﺘﻢ ﺟﺒﺮان ﻛﻨﻨﺪه ﻛﻪ در ﺷﻜﻞ 1 - 3 – ج ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ، ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻋﻤﻮﻣﺎً ﻣﻴﺪان ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ ﻗﺎﺋﻢ ، ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﭘﻴﭽﻪ ﮔﻴﺮﻧﺪه اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣﻲ ﺷﻮد . درﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ ﭘﻴﭽﻪ در ﺳﻪ ﺻﻔﺤﻪ ﻣﺘﻘﺎﺑﻼً ﻋﻤﻮد ﺑﺮﻫﻢ ﺑ ﻛﺎر ﻪ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد ، ﻛﺎﻣﻼً ﻣﻲ ﺗﻮان ﻣﻴﺪا ن EM را ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻧﻤﻮد . ﺗﻜﻨﻴﻚ ﺗﻮرام ﻣﺸﻜﻠﻲ را ﻛﻪ در دﺑﺮ اﺷﺖ ﺳﺎﻧﺪﺑﺮگ وﺟﻮد دارد رﻓﻊ ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ . اﻳﻦ ﻣﺸﻜﻞ ، ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از ﻟﺰوم داﺷﺘﻦ ﻳﻚ ﭘﻴﭽﻪ ﺗﻐﺬﻳﻪ در ﻧﺰدﻳﻜﻲ ﻛﺎﺑﻞ ﻳﺎ ﻟﻮپ ﻣﻨﺒﻊ . در روش ﺗﻮرام دو ﭘﻴﭽﻪ ، ﮔﻴﺮﻧﺪه ﻣﺠﺰا ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد ﻛﻪ ﺑﻪ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺛﺎﺑﺖ ﻧﻮﻋﺎً 20 - 10 ﻣﺘﺮ ﻗﺮار دارﻧﺪ ) ﺷﻜﻞ 1 - 3 -(. د ﺑﻌﺪ از ﻫﺮ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی، ﭘﻴﭽﻪ ﻫﺎ ﺑﻪ ﻃﻮری ﺣﺮﻛﺖ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ ﻛﻪ ﭘﻴﭽﻪ ﻋﻘﺒﻲ ﺟﺎی ﭘﻴﭽﻪ ﻗﺒﻠﻲ را ﮔﺮﻓﺘﻪ و ﺑﺪﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺑﻪ ﺟﻠﻮ ﻣﻲ رود . دو ﭘﻴﭽﻪ اﻣﻜﺎن اﻳﻦ را ﺑﻮﺟﻮد ﻣﻲ آورد ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ آن ، ﻧﺴﺒﺖ داﻣﻨﻪ ﻫﺎی ﻣﻴﺪان ﻗﺎﺋﻢ ﻣﻨﺘﺠﻪ و اﺧﺘﻼف ﻓﺎز ﻣﻴﺪان ﻫﺎی ﻗﺎﺋﻢ را در د و ﻧﻘﻄﻪ ﻫﻤﺠﻮار ﻣﻲ ﺗﻮان اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻧﻤﻮد . در ﻧﺘﻴﺠﻪ ، ﺑﺎ داﺷﺘﻦ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺛﺎﺑﺖ ﺑﻴﻦ دو ﭘﻴﭽﻪ و اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ در ﻫﺮ ﻳﻚ از دو ﻧﻘﻄﻪ، ﮔﺮادﻳﺎن اﻓﻘﻲ ﻓﺎز ﻣﻴﺪان ﻗﺎﺋﻢ ﻣﻨﺘﺠﻪ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲ ﮔﺮدد . 1 - 3 - 4 ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی زﻣﺎن ﺣﻮزه ای در ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ ﻳﻚ ﻣﻴﺪان EM ﻫﻤﻮاره ﺗﻮﺳﻂ ﻳﻚ ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه اﻳﺠﺎد ﺷﻮد ، ﻣﻴﺪان ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ ﺑﻪ دو ﻃﺮﻳﻖ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻌﻴﻴﻦ اﺳﺖ : اﻟﻒ ( از ﻃﺮﻳﻖ ﺻﻔﺮ ﻧﻤﻮدن ﻣﻴﺪان اوﻟﻴﻪ ﺑﻪ ﻃﻮری ﻛﻪ ﺑﺘﻮان ﻣﻴﺪان ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ را آﺷﻜﺎرﺳﺎزی ﻛﺮد ( ب ، ﺑﺎ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺑﺮآﻳﻨﺪ ﻣﻴﺪان ﻫﺎی اوﻟﻴﻪ و ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ ﻛﻪ در ﻧﺘﻴﺠﻪ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻣﻴﺪان ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺿﻤﻨﺎً ﻣﻴﺪان اوﻟﻴﻪ درﻫﻨﮕﺎم ﻃﺮا ﺣﻲ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . در EM زﻣﺎن ﺣﻮزه ای ﻳﺎ ﮔﺬرا ﻣﻴﺪان اوﻟﻴﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﭘﺎﻟﺲ ﻫﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﻃﻮل زﻣﺎﻧﻲ 40 - 20 ﻣﻴﻠﻲ ﺛﺎﻧﻴﻪ اﻋﻤﺎل ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻣﻴﺪان ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ در ﻓﺎﺻﻠﻪ ﻣﺜﻼً 100 ﻣﻴﻠﻲ ﺛﺎﻧﻴﻪ ﺑﻌﺪ از ﻗﻄﻊ ﻣﻴﺪان اوﻟﻴﻪ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻳﻜﻲ از ﻣﺰاﻳﺎی اﻳﻦ ﻛﺎر ، آن اﺳﺖ ﻛﻪ ﭘﻴﭽﻪ ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﮔﻴﺮﻧﺪه ﻧﻴﺰ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار داد . ﻃﺮاﺣﻲ ﻫﺎی اﺳﺎﺳﻲ ﻣﻴﺪان در ﺷﻜﻞ 1 - 4 ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ . 1 - Horizontal Loop EM 2 - Boliden 3 - EM Gun 4 - Max Min 5 - Ronka 6 - Gorund Conductivity Meters 6 ﺟﺪول1 - 1 - ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ و اﻟﻜﺘﺮوﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺲ ﻧﻮع ﮔﻴﺮﻧﺪه ﻧﻮع ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه ﺳﻴﻢ زﻣﻴﻦ ﺳﻴﻢ و ﭘﻴﭽﻪ ﻛﻮﭼﻚ ﭘﻴﭽﻪ ﻛﻮﭼﻚ ) زﻣﻴﻨﻲ ( ﭘﻴﭽﻪ ﻛﻮﭼﻚ ) ﻫﻮاﻳﻲ ( ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻣ ﺘﺼ ﻞ ﺑﻪ زﻣﻴﻦ ) ﮔﺎﻟﻮاﻧﻴﻚ (∗ ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋ ه IP ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺲ ﺳﻨﺠﻲ ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه (MMR) ﺗﺮﻛﻴﺐ ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺲ وIP (MIP) اﻟﻘﺎﻳﻲ CSAMT ﺑﺮﺧﻲ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی TEM ﻟﻮپ ﻛﻮﭼﻚ ﺳﻠﻴﻨﮕﺮام1 EM ﻫﻮاﺑﺮد ﻟﻮپ اﻓﻘﻲEM زﻣﺎن ﺣﻮزه ای ﻟﻮپ ﻗﺎﺋﻢEM ﮔﻴﺮﻧﺪه دﻧﺒﺎل ﻫﻮاﭘﻴﻤﺎ ﻫﻠﻴﻜﻮﭘﺘﺮ روش زاوﻳ ﻪ ﻛﺠﻲ2 ﺳﻨﺠﻪ ﻫﺎی رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ وﻳﮋه زﻣﻴﻦ (GCM) ﻣﻴﻠﻪ اﺗﺼﺎل ﺛﺎﺑﺖ ﻛﻨﻨﺪه ﺑﺮﺧﻲ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی TEM ﻟﻮپ ﻫﻢ ﺳﻨﮓ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی درون ﭼﺎﻫﻲ ﻟﻮپ ﺑﺰر ) گ ﺳﻴﻢ ﺑﻠﻨﺪ ( ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی ﻟﻮپ ﺑﺰرگ روش ﺳﺎﻧﺪﺑﺮگ ﺗﻮرام اﻧﻮاع زﻳﺎد ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی TEM ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی درو ن ﭼﺎﻫﻲ ﻣﻮج ﺗﺨﺖ آﻧﺘﻦ ﻗﺎﺋﻢ VLF – ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋهVLF VLF ﻣﻴﺪان ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ ﻃﺒﻴﻌﻲ زﻣﻴﻦ ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی ﺗﻠﻮرﻳﻚ ﺳﻴﻢ ﻫﺎی ﻣ ﺘﺼ ﻞ ﺑﻪ زﻣﻴﻦ ، اﺧﺘﻼف ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻃﻮل و در ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻣﻴﺪان اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ را اﻧﺪازه ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . ﭘﻴﭽﻪ ﻫﺎ ﻳﺎ ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺲ ﺳﻨﺞ ﻫﺎی ﻓﻼﻛﺲ ﮔﻴﺖ 3 ﻳﺎSQUIDS ، ﻣﻴﺪان ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ ﻳﺎ ﻣﺸﺘﻖ آن را ﺑﺮﺣﺴﺐ زﻣﺎن اﻧﺪازه ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . ﻳﻚ ﻟﻮپ ﻛﻮﭼﻚ ﻳﻚ ﻣﻨﺒﻊ ﺳﻪ ﺑﻌﺪی اﺳﺖ ) دو ﻗﻄﺒﻲ ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ (. ﺳﻴﻢ ﺑﻠﻨﺪ ﻳﺎ ) ﺿﻠﻊ ﺑﻠﻨﺪ ﻳﻚ ﻟﻮپ ﺑﺰرگ ( ﻳﻚ ﻣﻨﺒﻊ دوﺑﻌﺪی اﺳﺖ . ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻃﺒﻴﻌﻲ اﻟﻜﺘﺮوﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺲ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻳﻚ ﺑﻌﺪی ﻓﺮض ﻣﻲ ﺷﻮد . ﮔﻴﺮﻧﺪه ﻫﺎ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ ﺣﻮزه ای (FEM) ﻳﺎ زﻣﺎن - ﺣﻮزه ای (TEM) ﻳﺎ ﻫﺮ دو ﺑﺎﺷﻨﺪ .CSAMT = ﻣﻨﺒﻊ ﻛﻨﺘﺮل ﺷﺪه ﺷﻨﻴﺪاری ﻣﮕﻨﺘﻮﺗﻠﻮرﻳﻚ اﻳﻦ ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ، ﻛﻪ ﻓﻨﻮن ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ ﺑﺎﻻ ) رادار و ﻏﻴﺮه ( را ﺷﺎﻣﻞ ﻧﻤﻲ ،ﺷﻮد ﺑﺮاﺳﺎس ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﺳﻮﻳﻔﺖ اراﺋﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . ∗ اﺻﻄﻼح ﮔﺎﻟﻮاﻧﻴﻚ ، ﺗﺰرﻳﻖ ﺟﺮﻳﺎن ﭘﻴﻮﺳﺘﻪ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ ﺑﻪ داﺧﻞ زﻣﻴﻦ از ﻃﺮﻳﻖ اﻟﻜﺘﺮودﻫﺎ اﺳﺖ . 1 - Slingram 2 - Tilt 3 - Fluxgate 7 ﺷﻜﻞ1 - 1 - ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﺑﺮداﺷﺖ ﺻﺤﺮاﻳﻲ ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه از ﻃﺮﻳﻖ ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺲ ﺳﻨﺠﻲ . اﻟﻜﺘﺮودﻫﺎی )1 و2 ( ﺑﺮای ﺗﺰرﻳﻖ ﺟﺮﻳﺎن ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺑﻪ داﺧﻞ زﻣﻴﻦ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ . ﻣﻴﺪان ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ ﻧﺎﺷﻲ از ﻋﺒﻮر ﺟﺮﻳﺎن در زﻣﻴﻦ ، در ﻧﻘﻄﻪ وﺳﻂ از ﻃﺮﻳﻖ ﻳﻚ دﺳﺘﮕﺎه ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺲ ﺳﻨﺞ ﻓﻮق اﻟﻌﺎده ﺣﺴﺎس اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻳﻚ ﭘﻴﭽﻪ ﺑﻠﻨﺪ ﻣﺘﺼﻞ ﻧﺸﺪه ﺑﻪ ﻲ زﻣﻴﻨ ﻧﻮﻋﻲ ﻛﻪ ﺟﺮﻳﺎن ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﻗﻮی از آن ﻣﻲ ﮔﺬرد، ﺑﻪ ﻣﻮازات اﻣﺘﺪاد زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ روی زﻣﻴﻦ ﻗﺮار داده ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻳﻚ ﭘﻴﭽﻪ ﮔﻴﺮﻧﺪة ﻛﻮﭼﻚ در ﻃﻮل ﺧﻂ ﺑﺮداﺷﺖ ﻋﻤﻮد ﺑﺮ ﻣﺤﻮر ﺑﻠﻨﺪ ﻟﻮپ ﺑﺪون اﺗﺼﺎل ﺑﻪ زﻣﻴﻦ ﺑﻪ ، ﻣﻨﻈﻮر ﺗﻬﻴﻪ ﭘﺮوﻓﻴﻞ ﻫﺎی ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺷﺪه ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻓﺎﺻﻠﻪ در ﻃﻮل ﺧﻂ ﺑﺮداﺷﺖ ﺣﺮﻛﺖ ﻣﻲ .ﻛﻨﺪ در روش دﻳﮕﺮ ﺑﺮداﺷﺖ، ﺑﻪ ﺟﺎی ﭘﺮوﻓﻴﻞ ﺑﺮداری ﻣﻲ ﺗﻮان از ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی TEM ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﺆﺛﺮﺗﺮی ﺑﺮای ﺳﻮﻧﺪاژ زﻧﻲ ﻫﺎی ﻋﻤﻘﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﻮد . اﻓﺰاﻳﺶ ﻋﻤﻖ ﻧﻔﻮذ از ﻃﺮﻳﻖ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻛﺎﻫﺶ ﺗﺪرﻳﺠﻲ ﻣﻴﺪان ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ ﺑﻪ ، ﺻﻮرت ﺗﺎﺑﻌﻲ از زﻣﺎن ﺻﻮرت ﻣﻲ ﺑﺎ . ﺮدﮔﻴ ﻛﺎﻫﺶ ﺗﺪرﻳﺠﻲ ﻣﻴﺪان ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ ، ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻣﻴﺪان در ﻓﻮاﺻﻞ زﻣﺎﻧﻲ ﻣﻌﻴﻦ ) ﻧﻮﻋﺎً ﻟﮕﺎرﻳﺘﻤﻲ ( اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣﻲ .ﺷﻮد اﻳﻦ روش ، ﺷﺒﻴﻪ روش ﻗﻄﺒﺶ اﻟﻘﺎﻳﻴ ﺪ (IP) در ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺎی ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه اﺳﺖ . ﻳﻚ ﺳﻴﺴﺘﻢ وﻳﮋه (INPUT) در ﺳﺎل1958 ﺑﺮای ﻛﺎرﻫﺎی ﻫﻮاﺑﺮدی ) ﺑﺎرﻳﻨﮕﺮ1 1962 (ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻳﺎﻓﺖ . ﭘﺲ از ﺳﺎل 1970 ، ﺑﺎ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ در ﺗﻜﻨﻮﻟﻮژی و ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﻫﺎی ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺑﻪ وﺟﻮد آﻣﺪ، ﻳﻚ ﺳﺮی ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی EM ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺆﺳﺴﺎت ﻋﻠﻤﻲ و ﺷﺮﻛﺖ ﻫﺎی ﺗﺠﺎرﺗﻲ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﭘﻴﺪا ﻛﺮد . در ﺳﺎل 1988 ، ﻛﻠﻴﻪ ﺗﻮﻟﻴﺪﻛﻨﻨﺪﮔﺎن اﺑﺰارﻫﺎی ﻓﻮق، ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی ﻛﺎﻣﻼً ﻋﺪدی TEM اراﺋﻪ ﻧﻤﻮدﻧﺪ . 1 - Barringer 8 ﺷﻜﻞ1 - 2 - ﻫﺸﺖ آراﻳﺶ ﻟﻮپ دوﻗﻄﺒﻲ ﻣﺘﺪاول ) ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه : Tx ، ﮔﻴﺮﻧﺪه : Rx .(ﻫﺮ ﻣﺴﺘﻄﻴﻞ ﻧﺸﺎن دﻫﻨﺪه وﺟﻪ ﺑﻴﺮوﻧﻲ ﭘﻴﭽﻪ اﺳﺖ . ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل ، در آراﻳﻪ ﻫﺎی 1 ﺗﺎ3 ﻫﺮﭘﻴﭽﻪ دور ﻣﺤﻮر اﻓﻘﻲ ﭼﺮﺧﻴﺪه اﺳﺖ از .3 ﺗﺎ4 ﻫﺮﭘﻴﭽﻪ دور ﻣﺤﻮر ﻗﺎﺋﻢ ﭼﺮﺧﻴﺪه اﺳﺖ . ﻫﻢ ﺳﻄﺢ اﻓﻘﻲ : HCP ،ﻫﻢ ﺳﻄﺢ ﻗﺎﺋﻢ : VCP ، ﻫﻢ ﻣﺤﻮر ﻗﺎﺋﻢ : VCA ،ﻋﻤﻮد ﺑﺮﻫﻢ ) : ﮔﻴﺮﻧﺪه و ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه ( PERP ، ﻧﻮل : NULL ، ﻣﻮازی :PARALLEL ، زاوﻳﻪ ﻛﺠﻲ ﻣﻮﻟﻔﻪ اﻓﻘﻲ : H WAVE TILT ، زاوﻳﻪ ﻛﺠﻲ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻗﺎﺋﻢ :V WAVE TILT 9 ﺷﻜﻞ1 - 3 - )اﻟﻒ ( آراﻳﺶ ﺻﺤﺮاﻳﻲ ﺑﺮای روش ﺳﺎﻧﺪﺑﺮگ ﺑﺎ ﺳﻴﻢ ﺑﻠﻨﺪ ﺑﻪ زﻣﻴﻦ وﺻﻞ ﺷ ﺪه، ( ب) ﻳﻚ ﻟﻮپ ﺑﻪ زﻣﻴﻦ وﺻﻞ ﺷﺪه ﻛﻪ ﺧﻄﻮط ﭘﺮوﻓﻴﻞ آن ﻣﺸﺨﺺ ﺷﺪه اﺳﺖ ( ج) ، ﻓﺎز ﻣﺮﺟﻊ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻳﻚ ﺟﺒﺮان ﻛﻨﻨﺪه ﻧﺰدﻳﻚ ﺑﻪ ﺳﻴﻢ ﻣﻨﺒﻊ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲ ﮔﺮدد (د) ، در روش ﺗﻮرام دوﭘﻴﭽﻪ ﮔﻴﺮﻧﺪه ﺑﺎ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺛﺎﺑﺖ ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑﺮده ﻣﻲ ﺷﻮد . 10 ﺷﻜﻞ1 - 4 - ﻣﻴﺪان ﺑﺮداﺷﺖ ﻫﺎی زﻣ ﺎن ﺣﻮزه ای EM 11 ﺑﻪ ﻋﻨﻮان راﻫﻨﻤﺎ و ﺑﺎﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ آراﻳﺶ ﻫﺎ و ﺗﺠﻬﻴﺰات ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده، ﺑﺮداﺷﺖ روزاﻧﻪ 50 ﺳﻮﻧﺪاژTEM ، ﻏﻴﺮﻣﻨﻄﻘﻲ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ رﺳﺪ ﻧﻤﻲ . ﺑﺎ اﻓﺰاﻳﺶ ﺗﻘﺎﺿﺎ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر اﺳﺘﻔﺎده از TEM در ﻛﺎرﺑﺮدﻫﺎی زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻛﻪ ﻋﻤﻖ ﻧﻔﻮذ ﻛﻤﺘﺮ از 50 ﻣﺘﺮ ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﺳﺖ ، ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی ﺑﺴﻴﺎر ا وﻟﻴﻪ TEM (VETEM)١ در ﺣﺎل ﺗﻮﺳﻌﻪ اﺳﺖ . ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت VETEM در ﺟﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻧﻔﻮذ ﻛﻤﺘﺮ از 25 ﻣﺘﺮ وﻟﻲ ﺗﻔﻜﻴﻚ ﻗﺎﺋﻢ ﺑﺎﻻﻳﻲ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ اﺳﺖ، از ﺟﻤﻠﻪ ﺑﺮ روی ﺧﺎﻛﺮﻳﺰﻫﺎی ﺑﺴﺘﻪ، ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . 1 - 3 - 5 ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ ﺑﺴﻴﺎر ﭘﺎﻳﻴﻦ ) (V.L.F ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه ﻫﺎی رادﻳﻮﻳﻲ ﻧﻈﺎﻣﻲ ﭘﺮﻗﺪرت ، ﻛﻪ ﺑﺎ ﻃﻮل ﻣﻮج KHZ 24 - 15 ﻛﺎر ﻣﻲ ﻛ ﻨﻨﺪ ) ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ ﺑﺴﻴﺎر ﻛﻢ در اﻣﻮاج رادﻳﻮﻳﻲ ( ، ﺑﺮای ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ زﻳﺮدرﻳﺎﻳﻲ ﻫﺎ، ﺣﺘﻲ وﻗﺘﻲ در زﻳﺮآب ﻫﺴﺘﻨﺪ، ﺑﺮای ﻣﻜﺎن ﻳﺎﺑﻲ رادﻳﻮﻳﻲ دورﺑﺮد ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ . ﻓﻮاﺻﻞ ﺑﺴﻴﺎر دور از ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه ﻫﺎ، ﻣﻴﺪان EM ﺗﻘﺮﻳ ﺑﻪﺒﺄ ﺻﻮرت ﻣﻮج ﺗﺨﺖ در ﻛﻪ اﻛﺘﺸﺎﻓﺎت ژﺋﻮﻓﻴﺰﻳﻜﻲ ﻛﺎرﺑ ﺮد دارد ﻓﺮض ﻣﻲ ﺷﻮد ) ﺷﻜﻞ 1 - 5(؛ اﻳﻦ روش ﺑﻪ ﺻﻮرت زﻣﻴﻨﻲ ﻳﺎ ﻫﻮاﺑﺮدی ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . 1 - 2 اﺻﻮل ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺎی EM 1 - 2 - 1 اﻣﻮاج اﻟﻜﺘﺮوﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺲ روش ﻫﺎی EM ، از ﭘﺎﺳﺦ زﻣﻴﻦ ﺑﻪ اﻧﺘﺸﺎر اﻣﻮاجEM ﻣﺘﻨﺎوب ﺗﺎﺑﺸﻲ ﻛﻪ از دو ﻣﺆﻟﻔﻪ ﺑﺮداری ﻋﻤﻮد ﺑﺮﻫﻢ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ اﺳﺘﻔﺎده . ﻛﻨﺪ ﻣﻲ اﻳﻦ دو ﻣﺆﻟﻔﻪ ، ﻋﺒﺎرﺗ ﻨﺪ از ﻳﻚ ﺑﺮدار اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ ﺑﺎ ﺷﺪت → E و ﻳﻚ ﻧﻴﺮوی ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺲ ﻛﻨﻨﺪه → H ﺷﻜﻞ )1 - 6 (در ﺻﻔﺤﻪ ای ﻋﻤﻮد ﺑﺮ ﺟﻬﺖ اﻧﺘﺸﺎر . ﻳﻚ ﻣﻴﺪان اﻟﻜﺘﺮوﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺲ از ﻃﺮﻳﻖ ﻋﺒﻮر ﻳﻚ ﺟﺮﻳﺎن ﻣﺘﻨﺎوب از ﻳﻚ ﭘﻴﭽﻪ ﻛﻮﭼﻚ ﺷﺎﻣﻞ ﺳﻴﻢ ﻫﺎی ﭘﻴﭽﻴﺪه ﺷﺪه زﻳﺎد ﻳ ﺎ ﻳﻚ ﻟﻮپ ﺑﺰرگ ﺳﻴﻤﻲ اﻳﺠﺎد ﻣﻲ ﺷﻮد . ﮔﺴﺘﺮه ﻓﺮﻛﺎﻧﺴﻲ ﺗﺎﺑﺶ EM ﺑﺴﻴﺎر ﭘﻬﻦ اﺳﺖ ) ﺷﻜﻞ 1 - 7 .( اﻳﻦ ﮔﺴﺘﺮه از ﻣﻴﻜﺮوﭘﺎﻟﺲ ﻫﺎی ﺟﻮی در ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ ﻛﻤﺘﺮ از Hz 10 ﺗﺎ ﺑﺎﻧﺪﻫﺎی را ی دار 108 ﺗﺎ1011 ﻫﺮﺗﺰ و ﭘﺮﺗﻮﻫﺎی اﻳﻜﺲ و ﮔﺎﻣﺎ ﺑﺎ ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ ﻫﺎﻳﻲ ﻣﺘﺠﺎوز از 1016 ﻫﺮﺗﺰ را درﺑﺮ ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . در اﻳﻦ ﻣﻴﺎن، ﺑﺎﻧﺪ ﻣﺮﺋﻲ 1015 ≈ ﻫﺮﺗﺰ ﻗﺎﺑﻞ اﻫﻤﻴﺖ اﺳﺖ . ﺑﺮای ﻛﺎرﺑﺮدﻫﺎی ژﺋﻮﻓﻴﺰﻳﻜﻲ، ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ ﻫﺎی ﻣﻴﺪان ﻣﺘﻨﺎوب اوﻟﻴﻪ ، ا ﻏﻠﺐ از ﭼﻨﺪﻫﺰار ﻫﺮﺗﺰ ﻛﻤﺘﺮ اﺳﺖ . ﻣﻮج اوﻟﻴﻪ دارای ﻃﻮل ﻣﻮﺟﻲ ﺑﻴﻦ 10 ﺗﺎ100 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ اﺳﺖ درﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﻴﻦ ﮔﻴﺮﻧﺪه و ﻣﻨﺒﻊ ﻧﻮﻋﻲ ﺑﺴﻴﺎر ﻛﻤﺘﺮ ) ﺣﺪود 4 ﺗﺎ100 ﻣﺘﺮ و ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺳﺖ ا ( . در ﻧﺘﻴﺠﻪ ، اﻧﺘﺸﺎر ﻣﻮج اوﻟﻴﻪ و ﺗﻀﻌﻴﻒ ﻣﻮج ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ ﻧﺎدﻳﺪه ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد ) ﺷﻜﻞ 1 - 8.( 1 - Very Early TEM 12 ﺷﻜﻞ 1 - 5 - ﻣﻨﺒﻊ ﻣﺼﻨﻮﻋﻲVLF ) ﻣﺜﻼً ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه ﻧﻈﺎﻣﻲ ( ﻳﻚ ﻣﻮج EM اوﻟﻴﻪ اﻳﺠﺎد ﻣﻲ ﻛﻨﺪ ﻛﻪ در ﻓﺎﺻﻠﻪ ً ﻛﺎﻣﻼ ، دور ﻣﻌﺎدل ﻳﻚ ﻣﻮج ﺗﺨﺖ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺟﻬﺖ ﻫﺎی ﺗﺮﺟﻴﻬﻲ ﺧﻂ ﺑﺮداﺷﺖ ، روی ﻳﻚ ر ﺳﺎﻧﺎی ﺧﻄﻲ ﻣﻤﺎس ﺑﺮ ﻣﻴﺪان VLF اﺳﺖ . ﺷﻜﻞ 1 - 6 - اﺟﺰا ی اﺻﻠﻲ ﻳﻚ ﻣﻮج اﻟﻜﺘﺮوﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺲ ﻛﻪ دو ﻣﺆﻟﻔﻪ اﺻﻠﻲ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ → E و ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺲ → H را ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ . 13 ﺷ ﻜﻞ 1 - 7 - ﻃ ﻴﻒ اﻟﻜﺘﺮو ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ اﻟﻒ ( ﻗﺴﻤﺖ ﻫﺎ ی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻃﻴﻒ ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻃﻮل ﻣﻮج ﺑﻪ ﻣﺘﺮ ب( ﻗﺴﻤﺖ ﺗﺎرﻳﻚ ﻧﻤﻮدار، زون ﻫﺎﻳﻲ را ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﺟﺬب ﺟﻮی ﺗﻀﻌﻴﻒ ﺷﺪه اﻧﺪ ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ . دو ﭘﻨﺠﺮه در ﻃﻴﻒ ﺟﺬﺑﻲ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻪ اﺳﺖ درT ) ﻓﺮوﺳﺮخ ﮔﺮﻣﺎﻳﻲ و ( V ) ﻧﻮر ﻣﺮﺋﻲ (. 14 t ω Sin E E o = ) α t ω ( Sin R C ω L ω . E I − ⎪⎭ ⎪⎬ ⎫ ⎪⎩ ⎪⎨ ⎧ + ⎥⎦ ⎤ ⎢⎣ ⎡ ⎟ ⎠ ⎞ ⎜ ⎝ ⎛ − = −2 1 2 2 1 R / C ω L ω tan α ⎥⎦ ⎤ ⎢⎣ ⎡ ⎟ ⎠ ⎞ ⎜ ⎝ ⎛ − = − 1 1 در ﺣﺎﻟﺖ ﻛﻠﻲ ، ﺑﺮای ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻛﺮدن ﻣﻴﺪان اﻟﻜﺘﺮوﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺲ اوﻟﻴﻪ ﻛﻪ در زﻳﺮ و ﺑﺎﻻی زﻣﻴﻦ ﻣﻨﺘﺸﺮ ﻣﻲ ،ﺷﻮد از ﻳﻚ ﭘﻴﭽﻪ ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻪ ﺗﺎﺑﺶ اﻟﻜﺘﺮوﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺲ در زﻳﺮ ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ ﺣﺮﻛﺖ ﻣﻲ ،ﻛﻨﺪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﻮﺟﻲ ﻛﻪ در ﻫﻮا ﺣﺮﻛﺖ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ ﻛﻤﻲ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ : اﮔﺮ ﻣﺤﻴﻂ رﺳﺎﻧﺎ در زﻳ ﺮ زﻣﻴﻦ وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ، ﻣﺆﻟﻔﻪ ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺲ ﻧﺎﺷﻲ از ﻣﻮج ﺗﺎﺑﺸﻲ EM ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی ادی ) ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی ﻣﺘﻨﺎوب ( در داﺧﻞ رﺳﺎﻧﺎ را اﻟﻘﺎء ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ . ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی ادی ﺑﻪ ، ﻧﻮﺑﻪ ﺧﻮد ﻣﻴﺪان ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ EM اﻳﺠﺎد ﻣﻲ ﻛﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ ﮔﻴﺮﻧﺪه آﺷﻜﺎر ﻣﻲ ﺷﻮد ) ﺷﻜﻞ 1 - 9 .( ﮔﻴﺮﻧﺪه، ﻣﻴﺪان اوﻟﻴﻪEM را ﻧﻴﺰ ﻛﻪ از ﻫﻮا ﻋﺒﻮر ﻣﻲ ﻛﻨﺪ آﺷﻜﺎر ﻣﻲ ﺳﺎزد، ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﭘﺎﺳﺦ ﻛﻠﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪه ﺗﺮﻛﻴﺒﻲ ) ﺑﺮآﻳﻨﺪ ( از اﺛﺮ ﻣﻴﺪان ﻫﺎی اوﻟﻴﻪ و ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ اﺳﺖ در . ﻧﺘﻴﺠﻪ ، ﭘﺎﺳﺦ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺷﺪه ، ﻫﻢ از ﻧﻈﺮ ﻓﺎز و ﻫﻢ از ﻧﻈﺮ داﻣﻨﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﻴﺪان اوﻟﻴﻪ ﻣﺪوﻟﻪ ﻧﺸﺪه ﻣﺘﻔﺎوت ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . درﺟﻪ ﺗﻔﺎوت اﻳﻦ ﻣﺆﻟﻔﻪ ،ﻫﺎ اﻃﻼﻋﺎت ﻣﻬﻤﻲ در ﻣﻮرد ﻫﻨﺪﺳﻪ، اﻧﺪازه و ﺧﻮاص اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ رﺳﺎﻧﺎی زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﻪ دﺳ ﺖ ﻣﻲ . دﻫﺪ ا ﮔﺮ زﻣﻴﻦ ﺗﺤﺖ ﺑﺮرﺳﻲ ﺳﻪ ﻣﺆﻟﻔﻪ اﻟﻘﺎﻳﻲ (L) ، ﻣﻘﺎوﻣﺘﻲ (R) ، و ﻇﺮﻓﻴﺘﻲ (C) درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد ﻣﻲ ، ﺗﻮان ﻣﺪار اﻟﻜﺘﺮﻳﻜ ﻲ ﻣﻌﺎدل آن را ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺷﻜﻞ 1 - 10 ﻧﺸﺎن داد . وﻟﺘﺎژ ﻣﺘﻨﺎوب ﺑﻪ ﻛﺎررﻓﺘﻪ ﺑﻪ ﺷﻜﻞ ﻳﻚ ﻣﻮج ﺳﻴﻨﻮﺳﻲ ﺑﺎ ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ زاوﻳﻪ ای ω=2пf و داﻣﻨﻪo E ﻛﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺗﺎﺑﻌﻲ از زﻣﺎن ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ در زﻳﺮ ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ : ﺷﺪت ﺟﺮﻳﺎن (I) در ﻣﺪار ﻫﻢ ارز ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از ) ﺷﻜﻞ 1 - 10 :12 ( وL ﺧﻮد اﻟﻘﺎ ، C ﻇﺮﻓﻴﺖ وR ﻣﻘﺎوﻣﺖ اﺳﺖ . ﺟﺮﻳﺎنI ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑﺮده ﺷﺪه ﺑﻪ اﻧﺪازهα ﺗﺄﺧﻴﺮ ﻓﺎز دارد . در اﻛﺘﺸﺎف EM ، ﻳﻚ ﻣﻴﺪان ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ اوﻟﻴﻪ (P) اﻋﻤﺎل ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺑﺎ ﺧﻮاص ﻣﻮج EM ﺑﺎ ﻣﺆﻟﻔﻪ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ ﻋﻤﻮدی آن (E) ﻫﻢ ﻓﺎز اﺳﺖ ) ﺑﻪ ﺷﻜﻞ 1 - 6 ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﺷﻮد در (. ﻧﺘﻴﺠﻪ ، ﺷﻜﻞ ﻣﻮج ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺲ اوﻟﻴﻪ t ω sin H P o = ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ در آن o H دا ﻣﻨﻪ ﻣﺎﻛﺰﻳﻤﻢ ﻣﻮج ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺲ ) ﺷﻜﻞ 1 - 11 -اﻟﻒ ( اﺳﺖ . وﻟﺘﺎژ اﻟﻘﺎء ﺷﺪه ﺑﻪ رﺳﺎﻧﺎی ﻛﺎﻣﻞ ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ در ، اﺛﺮ ﻣﻴﺪان ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺲ اوﻟﻴﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﻴﺪان اوﻟﻴﻪ ﺑﻪ اﻧﺪازه 2 π ﺗﺄﺧﻴﺮ دارد . ﻣﻄﺎﺑﻖ ﻗﺎﻧﻮن اﻟﻘﺎﻳﻲ EM ﻓﺎراده، ﺑﺰرﮔﻲ وﻟﺘﺎژ اﻟﻘﺎء ﺷﺪه ﻣﺴﺘﻘﻴﻤﺎً ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ اﺳﺖ ﺑﺎ آﻫ ﻨﮓ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻴﺪان ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ وﻟﺘﺎژ اﻟﻘﺎء ﺷﺪه در زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﻣﻴﺪان ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ در ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﻳﺎ ﺣﺪاﻗﻞ ﻗﺮار دارد ) ﺷﻜﻞ 1 - 11 - ( ب ﺻﻔﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی ادی داﺧﻞ رﺳﺎﻧﺎ ﺑﺮﺧﺎﺳﺘﻪ از وﻟﺘﺎژ اﻟﻘﺎء ﺷﺪه، زﻣﺎن ﻣﻌﻴﻨﻲ را ﺑﺮای ﻇﻬﻮر ﻧﻴﺎز دارد . اﻳﻦ زﻣﺎن ﻇﻬﻮر ﺑﻪ ، ﺻﻮرت ﺗﺄﺧﻴﺮ ﻓﺎز α ﻇﺎﻫﺮ ﻣﻲ ﺷﻮد 15 ) ﺷﻜﻞ1 - 11 -( ج ﻛﻪ ﺑﻪ ﺧﻮاص اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ رﺳﺎﻧﺎ ﺑﺴﺘﮕﻲ دارد . در رﺳﺎﻧﺎﻫﺎی ﺧﻮب ، اﻳﻦ ﺗﺄﺧﻴﺮ ﻓﺎز ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺰرگ ﺑﺎﺷﺪ و ﺑﺮﻋﻜﺲ در رﺳﺎﻧﺎﻫﺎی ﺿﻌﻴﻒ، ﺗﺄﺧﻴﺮ ﻓﺎز ﻛﻮﭼﻚ اﺳﺖ . ﻣﻴﺪان ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ ، ﭘﺲ از ﻇﻬﻮر ، ﺑﺎ ﻣﻴﺪان اوﻟﻴﻪ ﺗﺎﺛﻴﺮ ﻣﺘﻘﺎﺑﻞ داﺷﺘﻪ و ﻣﻴﺪان ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ ﻣﻨﺘﺠﻪ ) ﺷﻜﻞ1 - 11 -( د ﻪ را ﺑ وﺟﻮد ﻣﻲ آورد ﻛﻪ ﺗﺄﺧﻴﺮ ﻓﺎز φ را ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﻴﺪان اوﻟﻴﻪ ﺧﻮاﻫﺪ داﺷﺖ . ﺷﻜﻞ 1 - 8 - ﻓﺎﺻﻠﻪ ) ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ ( ﺑﻴﻦ ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه (Tx) و ﮔﻴﺮﻧﺪه (Rx) ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻃﻮل ﻣﻮج ﻫﺎی EM ﺑﺎ ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ ﻫﺎی ﺑﺰرگ ﺗﺮ از 3 ﻛﻴﻠﻮﻫﺮﺗﺰ، ﺧﻴﻠﻲ ﻛﻮﭼﻚ اﺳﺖ . درﻧﺘﻴﺠﻪ ﺗﻀﻌﻴﻒ ﺣﺎﺻﻞ از اﻧﺘﺸﺎر ﻣﻮج را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺻ ﺮﻓﻨﻈﺮ ﻛﺮد . ﺷﻜﻞ 1 - 9 - روش ﺑﺮرﺳﻲEM ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻃﺮح وار 16 ﺷﻜﻞ1 - 10 - ﻣﺪار اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ ﺷﺎﻣﻞ ﻇﺮﻓﻴﺖ (C) ، ﺧﻮد اﻟﻘﺎء (L) و ﻣﻘﺎوﻣﺖR) .(اﻳﻦ ﺳﻪ ﻣﺆﻟﻔﻪ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ ، رﻓﺘﺎر ﻣﻌﺎدل زﻣﻴﻦ را ﺷﺮح ﻣﻲ دﻫﺪ . 1 - 2 - 2 ر واﺑﻂ ﻓﺎز و داﻣﻨﻪ وﺿﻌﻴﺖ ﻣﻴﺪان ﻫﺎی اوﻟﻴﻪ ، ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ و ﻣﻨﺘ ﺠﻪ ﻛﻪ در ﻗﺒﻞ ﺗﻮﺿﻴﺢ داده ﺷﺪ، ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﺷﻤﺎﺗﻴﻚ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺪارﻫﺎی ﻣﺘﻨﺎوب ﻧﺸﺎن داده ﺷﻮد ﺑﻪ . اﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ، درک اﻳﻦ ﻣﻴﺪان ﻫﺎ و رواﺑﻂ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻓﺎز و داﻣﻨﻪ آﻧﻬﺎ ﺳﺎده ﺗﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . ﻫﺮﻳﻚ از ﻣﻴﺪان ﻫﺎی ﻣﺬﻛﻮر ، ﺗﻮﺳﻂ ﻳﻚ ﻣﺪار ﺟﺮﻳﺎن ﻣﺘﻨﺎوب ﺷﺎﻣﻞ ﻣﻘﺎوﻣﺖ (R) و اﻟﻘﺎ )L (ﻧﺸﺎن داده ﻣﻲ . ﻮدﺷ ﺑﺮای ﻣﻴﺪان اوﻟﻴﻪ ) ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه ( ﺟﺮﻳﺎن pi در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه ﻛﻪ در اﻳﻦ ﺻﻮرت اﺧﺘﻼف ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ اﻟﻘﺎ ﺷﺪه روی رﺳﺎﻧﺎ ، ﺗﻮﺳﻂ ﺟﺮﻳﺎن si در ﻣﺪار ﻣﻴﺪان ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ ﻧﺸﺎن داده ﻣﻲ ﺷﻮد ) ﺷﻜﻞ 1 - 12 - اﻟﻒ (. ﻫﻤﺎن ﻃﻮرﻛﻪ ﻗﺒﻼً ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪ، اﺧﺘﻼف ﭘﺘ ﺎﻧﺴﻴﻞ اﻟﻘﺎﻳﻲ دارای اﺧﺘﻼف ﻓﺎز 90 درﺟﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﻴﺪان اوﻟﻴﻪ اﺳﺖ و وﺟﻮد ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﺟﺴﻢ ﻣﻮﺟﻮد در زﻳﺮ ﺳﻄﺢ ﺳﻴﻢ ) ﭘﻴﭻ 2 ( ﻧﻴﺰ ﺑﺎﻋﺚ اﺧﺘﻼف ﻓﺎزی ﺑﺮاﺑﺮφ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ اﺧﺘﻼف ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ اﻟﻘﺎﻳﻲ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ اﺧﺘﻼف ﻓﺎز ﺑﻴﻦ ﻣﻴﺪان ﻫﺎی اوﻟﻴﻪ و ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ ﻋﺒﺎرت ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد از : ﺣﺎل ﺑﺎ رﺳﻢ ﻧﻤﻮدار ﻫﻨﺪﺳﻲ ﺳﻪ ﻣﻴﺪان ﻣﺬﻛﻮر، ﻣﻲ ﺗﻮان رواﺑﻂ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ داﻣﻨﻪ و ﻓﺎز را ﺑﺨﻮﺑﻲ درک ﻛﺮد . در ﺷﻜﻞ 1 - 12 - ،ب ﻣﻴﺪان ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ (Hs) دارای ﺗﺄﺧﻴﺮ ﻓﺎزی ﺑﻪ اﻧﺪازه+φ 90 ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﻴﺪان اوﻟﻴﻪ (Hp) ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ) ﺗﺄﺧﻴﺮ ﻓﺎز در ﺟﻬﺖ ﻋﻘﺮﺑﻪ ﻫﺎی ﺳﺎﻋﺖ درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ (. ﺑﺮدار Hp ، ﻣﻨﺘﺠﻪ دو ﻣﻴﺪان اوﻟﻴﻪ و ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ در ﻣﺤﻞ ﮔﻴﺮﻧﺪه اﺳﺖ ﺑﺎ . ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﻘﺪار φ ﺑﺮای ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺟﺴﻢ ﻣﻮرد ﺗﺠﺴﺲ ﻣﻲ ﺗﻮان دو ﺣﺎﻟﺖ ﺣﺪ ی درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ : rs / Ls ω Arctg φ ,) φ ( θ θ s ρ = + = − 90 17 ﺷﻜﻞ1 - 11 - رواﺑﻂ ﺑﻴﻦ وﻟﺘﺎژﻫﺎی اﻟﻘﺎﻳﻲ و ﺗﺄﺧﻴﺮ ﻓﺎزﻫﺎی ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ ﺑﻴﻦ ﻣﻴﺪان ﻫﺎی ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ اوﻟﻴﻪ، ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ و ﺑﺮآﻳﻨﺪ ) ﻣﻨﺘﺠﻪ ( اﻟﻒ ( وﻗﺘﻲ ﻛﻪ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺟﺴﻢ ﺧﻴﻠﻲ زﻳﺎد ﺑﺎﺷﺪ )∞→ (rs دارﻳﻢ : 0 = φ اﻳﻦ در ؛ ﺻﻮرت اﺧﺘﻼف ﻓﺎز ﺑﻴﻦ ﻣﻴﺪان اوﻟﻴﻪ و ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ θρ-θs) ( ﺑﺮاﺑﺮ90 درﺟﻪ ﻣﻲ .ﺷﻮد ب( درﺣﺎﻟﺘﻲ ﻛﻪ ﺑﺎ ﻳﻚ ﺟﺴﻢ ﺑﺎ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﺧﻴﻠﻲ زﻳﺎد ﺳﺮوﻛﺎر داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻴﻢ )٠rs→ ( دارﻳﻢ : ˚90 = ϕ و در ﻧﺘﻴﺠﻪ اﺧﺘﻼف ﻓﺎز ﺑﻴﻦ ﻣﻴﺪان اوﻟﻴﻪ و ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ ﺑﺮاﺑﺮ 180 درﺟﻪ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . 18 ﺷﻜﻞ1 - 12 - ) اﻟﻒ ( ﺗﺸﺒﻴﻪ ﻣﻴﺪان ﻫﺎی اوﻟﻴﻪ ، ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ و ﻣﻨﺘ ﺠﻪ ﺑﻪ ﻣﺪارﻫﺎی ﺟﺮﻳﺎن ﻣﺘﻨﺎوب ، )ب( ﻧﻤﻮدارﺑﺮداری ﻣﻴﺪان ﻫﺎی اوﻟﻴﻪ (Hs) ، ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ (Hp) و ﻣﻨﺘ ﺠﻪ (Hr) و اﺧﺘﻼف ﻓﺎز ﺑﻪ اﻳﻦ ﺗﺮ ﺗﻴﺐ ، دﻳﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺗﺄﺧﻴﺮ ﻓﺎز ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ در ﺷﻨﺎﺧﺖ ﺗﻮده ﻫﺎی ﻣﻮرد ﺗﺠﺴﺲ ﻧﻘﺶ ﻣﻮﺛﺮی اﻳﻔﺎ ﻧﻤﺎﻳﺪ، زﻳﺮا ﻫﺮﭼﻪ اﻳﻦ ﺗﺄﺧﻴﺮ ﻓﺎز ﺑﻪ 180 درﺟﻪ ﻧﺰدﻳﻚ ﺑﺎﺷﺪ، ﺟﺴﻢ ﻳﺎ ﺗﻮده ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ از رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﺑﻴﺸﺘﺮی ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ . ﺣﺎل ﺑﻪ ﺑﺮرﺳﻲ ﻣﺆﻟﻔﻪ ﻫﺎی ﻣﻴﺪان ﻣﻨﺘﺠﻪ ﭘﺮداﺧﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻣﺆﻟﻔﻪ ﻣﻴﺪان ﻣﻨﺘ ﺠﻪ در اﻣﺘﺪاد ﻣﻴﺪان اوﻟﻴﻪ ﻛﻪ ﺑ اﺑﺮ ﺮHrcosα ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ) ﺷﻜﻞ 1 - 12 - ( ب ﺑﺎ ﻣﻴﺪان اوﻟﻴﻪ ﻫﻢ ﻓﺎز ﺑﻮده و آﻧﺮا ﻣﺆﻟﻔﻪ ﺣﻘﻴﻘﻲ1 ﻳﺎ ﻣﺆﻟﻔﻪ ﻫﻢ ﻓﺎز 2 ﻣﻲ ﻧﺎﻣﻨﺪ . 1 - Real Component 2 - Inphase Component 19 1 2 2 2 2 2 2 2 2 = − + φ Cos AB φ Sin HpHs φ Cos B H φ Cos A H s p B H φ Sin A H φ Cos ) A / H ( s p p = + − 2 2 1 φ Cos AB φ Sin H H B H A H p s s p 2 2 2 2 2 2 = − + ﺗﺼﻮﻳﺮHr دراﻣﺘﺪاد ﻣﻴﺪان ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ ﺑﺮاﺑﺮHrsinα ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ اﻧﺪازه 90 درﺟﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﻴﺪان اوﻟﻴﻪ اﺧﺘﻼف ﻓﺎز داﺷﺘﻪ و درﺣﻘﻴﻘﺖ ﻣﺎﻛﺰﻳﻤﻢ و ﻣﻲ ﻧﻴﻤﻢ آن ﺑﻪ اﻧﺪازه 90 درﺟﻪ ﭘﺲ از ﻣﺎﻛﺰﻳﻤﻢ ﻳﺎ ﻣﻲ ﻧﻴﻤﻢ ﻣﻴﺪان اوﻟﻴﻪ اﺗﻔﺎق ﺧﻮاﻫﺪ اﻓﺘﺎد . اﻳﻦ ﻣﺆﻟﻔﻪ را ﻣﺠﺎزی1 ﻳﺎ ﺧﺎرج از ﻓﺎز2 ﻣﻲ ﻧﺎﻣﻨﺪ . ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﻣﻲ ﺗﻮان ﻣﻴﺪان ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ (Hs) را ﺑﻪ دو ﻣﺆﻟﻔﻪ ﺣﻘﻴﻘﻲ ﺑﺎ داﻣﻨﻪHsSinφ) ( و ﻣﺠﺎزی ﺑﺎ داﻣﻨﻪ (HsCosφ) ﺗﺠﺰﻳﻪ ﻧﻤﻮد . ﺑﺎﻳﺪ ﺗﻮﺟﻪ داﺷﺖ ﻛﻪ ﻧﺎﻣﮕ ﺬ اری ﺣﻘﻴﻘﻲ و ﻣﺠﺎزی ﻛﻪ در اﻳﻦ ﺟﺎ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه، ﻓﻘﻂ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﺗﻔﻜﻴﻚ دو ﻣﺆﻟﻔﻪ ﻣﺬﻛﻮر ﺑﻮده و ﺑﺎ ﻣﻌﻨﺎی ﻟﻐﻮی آﻧﻬﺎ ﻣﻄﺎﺑﻘﺖ ﻧﺪارد، زﻳﺮا در اﻳﻨﺠﺎ ﻣﺆﻟﻔﻪ ﻫﺎی ﻣﺠﺎزی ﻧﻴﺰ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻣﺆﻟﻔﻪ ﻫﺎی ﺣﻘﻴﻘﻲ دارای ﻣﻮﺟﻮدﻳﺖ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﻧﺴﺒﺖ داﻣﻨﻪ ﻣﺆﻟﻔﻪ ﺣ ﻘﻴﻘﻲ ﻣﻴﺪان ﺛﺎﻧﻮﻳﻪe) Hs ( ﺑﻪ ﻣﺆﻟﻔﻪ ﻣﺠﺎزی Im ) Hs ( آن ﺑﻪ اﺧﺘﻼف ﻓﺎز )φ ( ﺑﺴﺘﮕﻲ داﺷﺘﻪ Im e g ) Hs Hs ( φ t = و ﻣﻲ ﺗﻮان از اﻳﻦ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺟﺎی ا ﺧ ﺘﻼف ﻓﺎز ﺑﺮای ﺗ ﺸﺨﻴﺺ ﺗﻮده ﻫﺎی ﻣﻌﺪﻧﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮد ﺑﻪ . اﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺑﺮای اﺟﺴﺎم ﻣﺨﺘﻠﻒ ، ﻫﺮﭼﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﻣﺬﻛﻮر ﺑﺰرگ ﺗﺮ ﺑﺎﺷﺪ، رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﺟﺴﻢ ﺑﻴﺸﺘﺮ اﺳﺖ . اﻣﺎ آﻧﭽﻪ ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ در اﻳﻦ ﺧﺼﻮص در ﻧﻈﺮ داﺷﺖ اﻳﻦ ا ﺳﺖ ﻛﻪ در ﻋﻤﻞ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی دﻳﮕﺮی ﻣﺎﻧﻨﺪ وﺿﻌﻴﺖ ﻧﻘﻄﻪ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺗﻮده رﺳﺎﻧﺎ و ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ ﻣﻴﺪان اوﻟﻴﻪ ﻧﻴﺰ روی ﻧﺴﺒﺖ ﻣﺬﻛﻮر اﺛﺮ ﻣﻲ ﮔﺬارﻧﺪ . 1 - 2 - 3 ﭘ ﻼرﻳﺰاﺳﻴﻮن ) ﻗﻄﺒﺶ ( ﺑﻴﻀﻲ ار و دﺳﺘﮕﺎه ﻫﺎی ﮔﻴﺮﻧﺪه در ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت EM ﻣﻴﺪان ﻫﺎی ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ ﺣﺎﺻﻞ از ﺗﻮده ﻫﺎی ﻣﻮرد ﺗﺠﺴﺲ ﺑﻪ اﺿﺎﻓﻪ ﻣﻴﺪان اوﻟﻴﻪ را اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ . اﻳﻦ ﻣﻴﺪان ﻛﻪ ﺗﺮﻛﻴﺒﻲ از ﻣﻴﺪان ﻫﺎی اوﻟﻴﻪ و ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ، ﻳﻚ ﻣﻴﺪان ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑ ﻪ ﺻﻮرت ﺑﻴﻀﻲ ﭘﻼرﻳﺰه ﺷﺪه ﻛﻪ راﺑﻄﻪ آن در زﻳﺮ آﻣﺪه ا ﺳﺖ . ﻣﻴﺪان ﻫﺎی اوﻟﻴﻪ و ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑ ﻪ ﺻﻮرت زﻳﺮ ﻧﺸﺎن داد : Hp=Asinωt , Hs=BCos(ωt-φ) ﻛﻪ در آن : A وB ﺗﻮاﺑﻌﻲ از وﺿﻌﻴ ﺖ ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه، ﺗﻮده رﺳﺎﻧﺎ و ﮔﻴﺮﻧﺪه ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ، ﺑﺎ ﺑﺴﻂ Cos(ωt-φ) دارﻳﻢ : Cos(ωt-φ)=Cosωt Cosφ+SinωtSinφ= ﺑﺎ ﻣﺠﺬور ﻛﺮدن راﺑﻄﺔ ﺑﺎﻻ، ﭘﺲ از ﺳﺎده ﻛﺮدن آن دارﻳﻢ : و 1 - Imaginary 2 - Out of Phase 20 1 2 2 2 2 = + B H A H s p ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﺎﻻ، ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﻳﻚ ﺑﻴﻀﻲ اﺳﺖ . ﺑﺮای ﺑ ﻪ دﺳﺖ آوردن اﻳﻦ ﻣﻌﺎدﻟﻪ، دو ﻓﺮض ﺳﺎده ﻛﻨﻨﺪه درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ، اول اﻳﻨﻜﻪ Hp وHs ﺑﺮﻫﻢ ﻋﻤﻮدﻧﺪ، دوم اﻳﻨﻜﻪHs ﺗﻨﻬﺎ از ﺟﺮﻳﺎن واﻗﻊ در ﻳﻚ رﺳﺎﻧﺎ ﺑ ﻪ وﺟﻮد آﻣﺪه اﺳﺖ . ﺑﻴﻀﻲ ﻗﻄﺒﺶ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ در ﻫﺮ ﺳﻄﺢ ﻓﻀﺎﻳﻲ ﻗﺮارﮔﻴﺮد، ﮔﺮﭼﻪ اﻳﻦ ﺳﻄﺢ ﻣﻌﻤﻮﻻً از اﻣﺘﺪاد اﻓﻘﻲ ﻳﺎ ﻗﺎﺋﻢ ﻓﻘﻂ ﻣﻘﺪار ﻛﻤﻲ اﻧﺤﺮاف دارد، زﻳﺮا در اﻳﻨﺠﺎ ﻗﻄﺮ ﺑﺰرگ ﺑﻴﻀﻲ ﺑﺮ Hp ﻣﻨ ﻄﺒﻖ اﺳﺖ ﻛﻪ در ﻋﻤﻞ از Hs ﺧﻴﻠﻲ ﺑﺰرگ ﺗﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ و ﭼﻮن ﻣﻴﺪان اوﻟﻴﻪ (Hp) ﺑﻪ ﺻﻮرت اﻓﻘﻲ ﻳ ﺎ ﻗﺎﺋﻢ اﻧﺘﺨﺎب ﻣﻲ ﺷﻮد، ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺑﺮدار ﻣﻨﺘ ﺠﻪ ﺑﻪ ﻣﻴﺪان اوﻟﻴﻪ ﻧﺰدﻳﻚ ﺗﺮ ﺑﻮده و از اﻣﺘﺪاد آن ﺑﻪ ﻃﻮر ﺗﻘﺮﻳﺐ ﺗﺒﻌﻴﺖ . ﻛﻨﺪ ﻣﻲ دو ﺣﺎﻟﺖ ﺧﺎص و ﻣﻬﻢ ﻛﻪ ﻗﺒﻼً ﻧﻴﺰ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪ، در اﻳﻨﺠﺎ وﺟﻮد دارد : - ˚ ﻲ وﻗﺘ90 = ϕ ، ﺑﺎﺷﺪ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑﻴﻀﻲ داده ﺷﺪه، ﺑﻪ ﺻﻮرت زﻳﺮ در ﻣﻲ : آﻳﺪ و )Hs ﺛﺎﺑﺖ وHp ﻣﺘﻐﻴﺮ اﺳﺖ .( ر اﺑﻄﻪ ﺑﺎﻻ، ﺑﻴﺎﻧﮕﺮﺧﻄﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ از ﻣﺮﻛﺰ ﻣﺨﺘﺼﺎت ﻣﻲ ﮔﺬرد و ﺿﺮﻳﺐ زاوﻳﻪ آن B/A اﺳﺖ اﻳﻦ . ﺣﺎﻟﺖ )90 = ϕ( ﻫﻤﺎن ﻃﻮر ﻛﻪ ﻗﺒﻼً ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪ، ﻣﺸﺨﺺ ﻛﻨﻨﺪه وﺟﻮد ﻳﻚ رﺳﺎﻧﺎی ﺑﺴﻴﺎر ﺧﻮب در زﻳﺮ ﺳﻄﺢ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . وﻗﺘﻲ ˚0 = ϕ ﺑﺎﺷﺪ ، راﺑﻄﻪ ﺑﻴﻀﻲ ﺑﻪ اﻳﻦ ﺻﻮرت ﺗﺒﺪﻳﻞ ﻣﻲ :ﺷﻮد اﻳﻦ وﺿﻌﻴﺖ ˚ )φ= 0 ( ، ﻧﺸﺎﻧﮕﺮ وﺟﻮد ﻳﻚ ﺟﺴﻢ ﻣﻘﺎوم در زﻳﺮ ﺳﻄﺢ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . 1 - 2 - 4 ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺳﻄﺢ ﭘﻼرﻳﺰاﺳﻴﻮن ) ﻗﻄﺒﺶ ( ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺳﻄﺢ ﭘﻼرﻳﺰاﺳﻴﻮن از ﺳﻴﻢ ﭘﻴﭽﻲ ﺑﻪ ﻧﺎم ﺳﻴﻢ ﭘﻴﭻ ﺗﺠﺴﺲ ﻛﻪ از ﭘﻴﭽﻴﺪن ﭼ ﺻﺪ ﻨﺪ دور ﺳﻴﻢ ﻣﺴﻲ ﺑﻪ دور ﻗﺎب ﭼﻬﺎرﮔﻮش ﻳﺎ داﻳﺮه ﺷﻜﻞ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﺷﺪه، اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد . اﺑﺘﺪا و اﻧﺘﻬﺎی ﺳﻴﻢ ﺑ ﻪ واﺳﻄﻪ ﻳﻚ ﺗﻘﻮﻳﺖ ﻛﻨﻨﺪه ، ﺑﻪ ﻳﻚ ﺟﻔﺖ ﮔﻮﺷﻲ و ﻳﺎ وﺳﻴﻠﻪ دﻳﮕﺮ ﺑﺮای ﺗﺸﺨﻴﺺ ﺟﺮﻳﺎن ﻣﺘﻨﺎوب وﺻﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ ﺳﻴﻢ . ﭘﻴﭻ روی ﻳﻚ ﭘﺎﻳﻪ ﻣﻨﺎﺳﺐ ، ﻃﻮری ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد ﻛﻪ ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﭼﺮﺧﺶ ﺣﻮل ﻣﺤﻮ ﻗﺎﺋﻢ ر و اﻓﻘﻲ را دارا ﺑﻮده و ﺑﻪ اﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺗﻤﺎم وﺿﻌﻴﺖ ﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد در ﻓﻀﺎ را اﺧﺘﻴﺎر ﻛﻨﺪ . ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻠﻲ ﻛﻪ در اﻳﻦ ﺳﻴﻢ ﭘﻴﭻ اﻟﻘﺎ ﻣﻲ ﺘ ﻣ ،ﺷﻮد ﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎ ﻣﺆﻟﻔﻪ ﻣﻴﺪان اﻟﻜﺘﺮوﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ در ﺟﻬﺖ ﻋﻤﻮد ﺑﺮ ﺳﻄﺢ ﺳﻴﻢ ﭘﻴﭻ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺑﺮای ﻣﻴﺪاﻧﻲ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺧﻂ ﻋﻤﻮد ﺑﺮ ﺳﻴﻢ ﭘﻴﭻ زا وﻳﻪθ ﺑﺴﺎزد، ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ اﻟﻘﺎﻳﻲ در ﺳﻴﻢ ﭘﻴﭻ ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ اﺳﺖ ﺑﺎ FCos θ ) ﺷﻜﻞ1 - 13 - (. د p s s p s p H A B H B H A H B H A H = ⇒ = ⇒ = ⎟⎟ ⎠ ⎞ ⎜⎜ ⎝ ⎛ − o 2 o = − + s p s p H H AB H A H B 2 2 2 2 2 21 درﺣﺎﻟﺘﻲ ﻛﻪ ﺳﻄﺢ ﺳﻴﻢ ﭘﻴﭻ در ﻳﻚ ﻣﻴﺪان اوﻟﻴﻪ ﺑﻪ ﭼﺮﺧﺶ درآﻳﺪ، وﻗﺘﻲ ﺳﻄﺢ ﺳﻴﻢ ﭘﻴﭻ ﻋﻤﻮد ﺑﺮ ﺑﺮدار ﻣﻴﺪان اوﻟﻴﻪ ﺑﺎﺷﺪ، اﺧﺘﻼف ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ ﺣﺎﺻﻞ ﻣﺎﻛﺰﻳﻤﻢ و اﮔﺮ ﺑﺮدار ﻣﻴﺪان اوﻟﻴﻪ ﻣﻮازی ﺳﻄﺢ ﺳﻴﻢ ﭘﻴﭻ ﺑﺎﺷﺪ ، اﺧﺘﻼف ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ ﺻﻔﺮ ﺑﻮده و در ﮔﻮﺷﻲ ﻫﺎ ﺻﺪاﻳﻲ ﺷﻨﻴﺪه ﻧﻤﻲ .ﺷﻮد ﺷﻜﻞ 1 - 13 - ﺗﻮﺟﻴﻪ ﺳﻴﻢ ﭘﻴﭻ ﺗﺠﺴﺲ ﺑﺮای ﺑ ﻪ دﺳﺖ آوردن ﺳﻄﺢ ﺑﻴﻀﻮی ﺣﺎل درﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ در ﻳﻚ ﻣﻴﺪان اوﻟﻴﻪ و در ﻏﻴﺎب ﻳﻚ ﺗﻮده رﺳﺎﻧﺎ، ﻳﻜﻲ از ﻗﻄﺮﻫﺎی ﺳﻴﻢ ﭘﻴﭻ ﻣﻨﻄﺒﻖ ﺑﺮ ﺑﺮدار ﻣﻴﺪان اوﻟﻴﻪ ﺑﺎﺷﺪ، ﺑﺎ ﭼﺮﺧﺶ ﺳﻴ ﻢ ﭘﻴﭻ ﺣﻮل ﻣﺤﻮر ﻣﺬﻛﻮر، ﺧﻄﻮط ﻣﻴﺪان اوﻟﻴﻪ ﻫﻤﻮاره در ﺳﻄﺢ ﺳﻴﻢ ﭘﻴﭻ ﻗﺮار داﺷﺘﻪ و در ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺟﺮﻳﺎﻧﻲ در آن اﻟﻘﺎ ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . وﻗﺘﻲ ﻛﻪ در زﻳﺮ ﺳﻄﺢ ،ﻣﻴﻦ ز ﻳﻚ ﺗﻮده رﺳﺎﻧﺎ وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، ﻫﻤﺎن ﻃﻮر ﻛﻪ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪ، ﭘﻼرﻳﺰاﺳﻴﻮن ﻣﻴﺪان ﻣﻨﺘ ﺠﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺑﻴﻀﻮی ﺑﻮده و ﻓﻘﻂ ﻳﻚ وﺿﻌﻴﺖ وﺟﻮد دار د ﻛﻪ در آن، ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ در ﺳﻴﻢ ﭘﻴﭻ ﺗﺠﺴﺲ ﺻﻔﺮ ﻣﻲ ﺷﻮد . در اﻳﻦ ﺻﻮرت، ﺳﻄﺢ ﺳﻴﻢ ﭘﻴﭻ ﺗﺠﺴﺲ ، ﺑﺎ ﺳﻄﺢ ﺑﻴﻀﻮی ﭘﻼرﻳﺰاﺳﻴﻮن ﻣﻨﻄﺒﻖ اﺳﺖ . درﻋﻤﻞ ، ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺳﻄﺢ ﭘﻼرﻳﺰاﺳﻴﻮن، اﺑﺘﺪا ﺳﻴﻢ ﭘﻴﭻ ﺗﺠﺴﺲ را آﻧﻘﺪر ﺣﻮل ﻗﺎﺋﻢ ﻣﻲ ﭼﺮﺧﺎﻧﻨﺪ ﺗﺎ ﺳﻴﮕﻨﺎل ﻣﻮﺟﻮد ﺑﻪ ﺣﺪاﻗﻞ ﺧﻮد ﺑﺮﺳﺪ . ﭘﺲ از آن ، ﺳﻴﻢ ﭘﻴﭻ را ﻧﺴ ﺒﺖ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻗﺒﻠﻲ 90 درﺟﻪ ﭼﺮﺧﺎﻧﺪه، ﺳﭙﺲ آن ﻗﺪر آﻧﺮا ﺣﻮل ﻣﺤﻮر اﻓﻘﻲ ﻣﻲ ﭼﺮﺧﺎﻧﻨﺪ ﺗﺎ وﺿﻌﻴﺖ ﻣﻲ ﻧﻴﻤﻢ ) ﺻﻔﺮ ﻪ ﺑ ( دﺳﺖ آﻳﺪ ) ﺷﻜﻞ 1 - 13 - اﻟﻒ و ب و ج (. ﭘﺲ، ﺳﻄﺢ ﺳﻴﻢ ﭘﻴﭻ ﺗﺠﺴﺲ ﺑﺮﺳﻄﺢ ﭘﻼرﻳﺰاﺳﻴﻮن ﻣﻨﻄﺒﻖ اﺳﺖ . 22 1 0 − = e A A z 2 1 2 1 503 2 ) σ f ωσµ / ( δ = = ﺑﺎ اﻧﺠﺎم ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺑﺎﻻ، ﮔﺮﭼﻪ ﺳﻄﺢ ﭘﻼرﻳﺰاﺳﻴﻮن ﻣﺸﺨﺺ ﻣﻲ ﺷﻮد، وﻟﻲ وﺿﻌﻴﺖ ﺑﻴﻀﻲ در ﺳﻄﺢ ﭘﻼرﻳﺰاﺳﻴﻮن ﻧﺎﻣﺸﺨﺺ اﺳﺖ . ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﻣﻨﻈﻮر ، ﻻزم اﺳﺖ زاوﻳﻪ ﻛﺠﻲ1 ﻣﺤﻮر ﺑﺰرگ ﻳﺎ ﻛﻮﭼﻚ ﺑﻴﻀﻲ ﻣﻌﻠﻮم ﺷﻮد . ﺑﺮای اﻳﻦ ،ﻛﺎر ﺳﻴﻢ ﭘﻴﭻ ﺗﺠﺴﺲ را در ﺟﻬﺖ ﻋﻤﻮد ﺑﺮ ﺳﻄﺢ ﺧﺎﻣﻮﺷﻲ ﻗﺮار داده و آن ﻗﺪر ﻣﻲ ﭼﺮﺧﺎﻧﻨﺪ ﺗﺎ ﻣﺜﻼً ﺳﻴﮕﻨﺎل ﻣﺎﻛﺰﻳﻤﻢ ﻪ ﺑ دﺳﺖ آﻳﺪ، در اﻳﻦ ،ﺣﺎل ﺧﻂ ﻋﻤﻮد ﺑﺮ ﺳﻄﺢ ﺳﻴﻢ ﭘﻴﭻ ﺗﺠ ﺴﺲ اﻣﺘﺪاد ﻣﺤﻮر ﺑﺰرگ ﺑﻴﻀﻲ ﭘﻼرﻳﺰاﺳﻴﻮن را ﻣﺸﺨﺺ ﻣﻲ .ﻛﻨﺪ 1 - 2 - 5 ﻋﻤﻖ ﻧﻔﻮذ ﺗﺎﺑﺶEM ﻳﻜﻲ از ﻣﺰاﻳﺎی اوﻟﻴﻪ در ﻣﻄﺎﻟﻌﻪEM ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از ﻋﻤﻖ ﻧﻔﻮذ ﺗﺎﺑﺶEM و ﻗﺪرت ﺗﻔﻜﻴﻚ ، ﻛﻪ ﺗﺎﺑﻌﻲ از ﻋﻤﻖ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در ﻳﻚ ﻣﺤﻴﻂ ﻣﻘﺎوم ﻫﻤﺴﺎﻧﮕﺮد، ا ﻣﻮاج EM ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻧﺎﻣﺸﺨﺺ ﺣﺮﻛﺖ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ . ﺑﺎ اﻳﻦ ،ﺣﺎل در ﻋﻤﻞ ﻛﻪ رﺳﺎﻧﺎﻫﺎی ﺳﻄﺤﻲ ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻼﺣﻈﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ، ﻋﻤﻖ ﻧﻔﻮذ ﻏﺎﻟﺒﺎً ﺑﺴﻴﺎر ﻣﺤﺪود اﺳﺖ . ﻋﻤﻖ ﻧﻔﻮذ در اﺑﻌﺎد وﺳﻴﻊ ﺗﺎﺑﻌﻲ از ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ و رﺳﺎﻧﺎﻳﻲ و ﻣﺤﻴﻄﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﺎﺑﺶ EM از آن ﻋﺒﻮر ﻣﻲ .ﻛﻨﺪ در ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ ﻫﺎی ﻣﻌﻤﻮل ) KHZ 5 < ( ﻛﻪ در اﻛﺘﺸﺎفEM ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد ) ﺑﻪ اﺳﺘﺜﻨﺎء رادار ﻧﻔﻮ ی ذ ( ﻦ زﻣﻴ اﺛﺮات ﺗﻀﻌﻴﻒ ﺗﻘﺮﻳﺒﺎًُ ﻗﺎﺑﻞ ﭼﺸﻢ ﭘﻮﺷﻲ اﺳﺖ اﻣﺎ اﻓﺖ ﺳﻴﮕﻨﺎل از ﻃﺮﻳﻖ ﭘﺨﺶ اﺗﻔﺎق ﻣﻲ اﻓﺘﺪ . ﻳﻚ راﻫﻨﻤﺎﻳﻲ راﻳﺞ در ﻣﻮرد ﻋﻤﻖ ﻧﻔﻮذ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻋﻤﻖ ﭘﻮﺳﺖ ) ﺷﺮﻳﻒ2 1991 (ﺑﺪﻳﻦ ﺻﻮرت ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺷﺪه اﺳﺖ : ﻋﻤﻘﻲ ﻛﻪ در آن داﻣﻨﻪ ﻳﻚ ﻣﻮج ﺗﺨﺖ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ داﻣﻨﻪ A0 ﺑﻪ اﻧﺪازهe /1 ﻳﺎ37 %ﻛ ﺎﻫﺶ ﻣﻲ .ﻳﺎﺑﺪ ﺗﻌﺮﻳﻒ رﻳﺎﺿﻲ ﻋﻤﻖ ﭘﻮﺳﺖ ﺑﻪ ﺷﺮح زﻳﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ : ﻪ داﻣﻨ ﺗﺎﺑﺶ EM ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺗﺎﺑﻌﻲ از ﻋﻤﻖ (Z) ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ داﻣﻨﻪ اﺻﻠﻲA0 ﺑﻪ ﺻﻮرت زﻳﺮ اﺳﺖ : ﻋﻤﻖ ﭘﻮﺳﺖ δ ) ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻣﺘﺮ ( ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از : ﻛﻪ در آن : f π ω 2 = ، f ، ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻫﺮﺗﺰσ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﺑﺮﺣﺴﺐ S/m وµ ﺗﺮاواﻳﻲ ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ ) ﻣﻌﻤﻮﻻً ﻣﻌﺎدل ﻳﻚ (. در ﻋﻤﻖ 5/ δﺗﻘﺮﻳﺒﻲ ، ﻳﻚ ﻫﺎدی ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎری EM ﻗﺎﺑﻞ آﺷﻜﺎرﺳﺎزی را اﻳﺠﺎد ﻛﻨﺪ ﺑﺎ . داﺷﺘﻦ ﻳﻚ ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ ﻣﻌﻠﻮم ﺑﺮای ﻳﻚ ﺳﻴﺴﺘﻢ دﺳﺘﮕﺎه ﻣﺨﺼﻮص ، آن ﭼﻴﺰی ﻛﻪ ﻣﺸﺨﺺ ﻧﻴﺴﺖ ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻗﺎﺋﻢ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻋﻤﻖ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . ﺳﺎزﻧﺪﮔﺎن دﺳﺘ ﮕﺎه ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ، ﻣﻌﻤﻮﻻً ﻋﻤﻖ ﻣﺆﺛﺮ ﻧﻔﻮذ دﺳﺘﮕﺎه ﻫﺎی ﺧﻮد را ﻋﺮﺿﻪ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ ﺑﻪ ؛ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل ﺷﺮﻛﺖ ژﺋﻮﻧﻴﻜﺲ ، ﻋﻤﻖ ﻧﻔﻮذ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی 38/EM31/EM34)FEM را ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺗﺎﺑﻌﻲ از ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﻴﻦ ﭘﻴﭽﻪ ﻫﺎ اراﺋﻪ ﻣﻲ . دﻫﺪ 1 - Tilt & dip angle 2 - Sheriff 23 1 - 3 ﺑﺮرﺳﻲEM ﻫﻮاﺑﺮد 1 - 3 - 1 ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﻮاﺑﺮد ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه (AEM)EM ﺗﻮﺳﻂ ﻫﺎ ﻧﺲ ﻟﻮﻧﺪﺑﺮگ1 ، در ﺳﺎل1946 و اوﻟﻴﻦ ﺑﺎر در ﻛﺎﻧﺎدای ﺷﺮﻗﻲ اﺑﺪاع . ﺷﺪ اﻳﻦ ﺳﻴﺴﺘﻢ ، از دو ﭘﻴﭽﻪ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﺷﺪه ﺑﻮد ﻛﻪ درون ﻛﺎﺑﻴﻦ ﻫﻴﻠﻜﻮﭘﺘﺮی ﻧﺼﺐ ﻣﻲ ؛ﺷﺪ اﮔﺮ ﻫﺪف آﺷﻜﺎرﺳﺎزی ﻳﻚ رﺳﺎﻧﺎ ﺑﻮد ، ﺑﺎﻳﺪ در ارﺗﻔﺎع 5 ﻣﺘﺮی ﺑﺎﻻی ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ ﭘﺮواز ﻣﻲ .ﻛﺮد ﺗﺎرﻳﺨﭽﻪ ای ﺗﻔﺼﻴﻠﻲ از ﺗﻮﺳﻌﻪ EM ﻫﻮاﺑﺮد ﺗﻮ ﺳﻂ ﭘﻤﺒﺮﺗﻮن2 ) 1962 (، ﻛﻮﻟﺖ3) 1986 (، ﺑﻜﺮ و ﻫﻤﻜﺎران4 ) 1990 (، ﭘﺎﻻﻛﻲ5 ) 1986 (و ﭘﺎﻻﻛﻲ و وﺳﺖ6 ) 1991 (اراﺋﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺑﻪ دﻧﺒﺎل اﺷﺘﻴﺎق اوﻟﻴﻪ ﺑﺮای AEM ، در ﺟﺴﺘﺠﻮ ﺑﺮای ﻓﻠﺰﻫﺎی ﭘﺎﻳﻪ اﺳﺘﺮاﺗﮋﻳﻚ ) ﻣﺲ، ﺳﺮب، روی و ﻧﻴﻜﻞ ( ﺑﺴﻴﺎری از ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی ﻫﻮاﺑﺮد دﻳﮕﺮ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻳﺎﻓﺖ . ﻣﻮﻓﻘﻴﺖ آﻣﻴﺰﺗ ﺮﻳﻦ ﺳﻴﺴﺘﻢ در اواﺧﺮ دﻫﻪ 1950 ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻳﺎﻓﺘﻪ ﮕﺮﻳﻨﺑﺎر )7 1962 (، ﺑﺎ ﻧﺎم ﺳﻴﺴﺘﻢ INPUT8 ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪ ، و اﺻﻮل اﺟﺮاﻳﻲ آن در ﺷﻜﻞ 1 - 14 آﻣﺪه اﺳﺖ . ﺳﭙﺲ در اواﺧﺮ دﻫﻪ 1970 ﺑﺮای دﺳﺘﻴﺎﺑﻲ ﺑﻪ ﻋﻤﻖ ﻧﻔﻮذ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز در اﻛﺘﺸﺎف اوراﻧﻴﻮم ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻳﺎﻓﺖ و ﺣﺎل ﺑﺎ ﻧﺎم QUESTEM ) ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺎی ﻛﻮا ﺳﺘﻮر9 ( وGEOTEM ) ﺷﺮﻛﺖ ژﺋﻮﺗﺮﻛﺲ10 (از آن اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺑﻌﺪی در ﻣﻮرد اﻳﻦ ﺳﻴﺴﺘﻢ ،ﻫﺎ در اواﺳﻂ دﻫﻪ 1980 ﺑﺎ ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه ﻗﻮی و ﻓﻦ آوری ﺟﺪﻳﺪ راﻳﺎﻧﻪ اﻧﺠﺎم ﮔﺮﻓﺖ . در اﻳﻦ زﻣﺎن ، ﺳﻴﺴﺘﻢ دﻳﮕﺮی ﺑﺎ ﻧﺎم PROSPECT در دﺳﺘﺮس ﻗﺮارﮔﺮﻓﺖ ﻛﻪ ﻣﻌﺎدل آن SPECTRUM در آﻓﺮﻳﻘﺎی ﺟﻨﻮﺑﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . از ﻧﻮع ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی INPUT ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪAEM اﻣﺮوزه ﻓﻘﻂ SPECTRUM ، GEOTEM وQUESTEM اﺟﺮا ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . در اواﺧﺮ ﺳﺎل 1970 ، اﺳﺘﻔﺎده از دو ﻧﻮع دﺳﺘﮕﺎه ر اﻳﺞ ﺷﺪ : ﻳﻜﻲ ﺑﺮداﺷﺖ ﻫﺎی ﻫﻠﻴﻜﻮﭘﺘﺮی ﺑﺎ ﺗﻔﻜﻴﻚ ﺑﺎﻻ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺳﻮﻧﺪﻫﺎی دﺳﺘﮕﺎﻫﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ دﻧﺒﺎﻟﻪ ﻫﻠﻴﻜﻮﭘﺘﺮ ﺑﺴﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﺪ و ﺑﻪ وﻳﮋه ﺑﺮای ﻛﺎرﻫﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﻋﻤﻖ ﻧﻔﻮذ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑ ﻪ ﻛﺎرﻣﻲ رﻓﺖ و دﻳﮕﺮی ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی ﺑﺎ ﺑﺎل ﺛﺎﺑﺖ ﺑﻮد ﻛﻪ از ﻴﻠﻪﻣ ﻫﺎی ﺻﻠﺐ ﻛﻪ روی ﻧﻮک ﺑﺎل ﻫﺎ ﻧﺼﺐ ﺷﺪه زاﺋﺪه ای ﻛﻪ روی ﺑﺎل ﻫﺎﺳﺖ ﻛﻪ روی ﺟﻌﺒﻪ ﻓﻴﻮز ﻟ ﻴﻚ ﻳﺎ روی دﻣﺎغ ﻳﺎ دم ﻫﻮاﭘﻴﻤﺎ ﺳﻮار ﻣﻲ ) ﺷﻮد ﺷﻜﻞ 1 - 15 (. 1 - Huns Lundberg 2 - Pemberton 3 - Collett 4 - Becker et al 5 - Palacky 6 - West 7 - Barringer 8 - Induced Pulse Transient 9 - Questor 10 - Geoterex 24 ﺷﻜ ﻞ 1 - 14 - ﺳﻴﺴﺘﻢINPUT TEM ﺑﺮای ﻫﻮاﺑﺮدEM ) اﻟﻒ ( ﻣﻴﺪان ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ اوﻟﻴﻪ ﻛﻪ ﭘﺎﺳﺦ ﮔﻴﺮﻧﺪه را ﺗﺤﺮﻳﻚ ﻣﻲ ( ب ) ،ﻛﻨﺪ ﭘﺎﺳﺦ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺷﺪه ﮔﻴﺮﻧﺪه ﺗﻮﺳﻂ ﻳﻚ ﻋﻨﺼﺮ اﺻﻼح ﻣﻲ ﺷﻮد ( ج ) ، اﻳﻦ ﻋﻨﺼﺮ ﺗﺎﺑﻌﻲ از ﺧﻮاص زﻣﻴﻦ اﺳﺖ . ﻣﻨﺤﻨﻲ اﻓﺖ ﺗﺪرﻳﺠﻲ )د( در ﻓﻮاﺻﻞ زﻣﺎﻧﻲ ﻃﺮاﺣﻲ ﺷﺪه ﻧﻤﻮﻧﻪ ﮔﻴﺮی ﺷﺪه .ﺖ اﺳ 25 ﺷﻜﻞ1 - 15 - ) اﻟﻒ ( ﻳﻮروﻛﻮﭘﺘﺮB 50 AS در ﺣﺎل ﻳﺪک ﻛﺸﻲ ﺳﻪ ﻋﺪد ﺳﻪ ﭘﺎﻳﻪ اﺑﺰاری . اﻳﻦ ﺳﻪ ﭘﺎﻳﻪ ﻫﺎ از ﺑﺎﻻ ﺑﻪ ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺑﺮای دﺳﺘﮕﺎه VLF-EM دو ﻛﺎﻧﺎﻟﻪ، ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺲ ﺳﻨﺞ ﺳﺰﻳﻮم1 ﻣﻴﺪان ﻛﻞ، و ﻳﻚ ﺳﻴﺴﺘﻢ اﻟﻜﺘﺮوﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺲ اﻟﻘﺎﻳﻲ 5 ﻓﺮﻛﺎﻧﺴﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ (ب ) . ﺳﺴﻨﺎ2 404 ﺑﺎ ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺲ ﻣﻴﺪان ﻛﻠﻲ ﻧﺼﺐ ﺷﺪه در اﻧﺘﻬﺎی دم ﻫﻮاﭘﻴﻤﺎ 1 - Caesium 2 - Cessna 26 ﻛﺎرﺑﺮدﻫﺎی ﻣﻄﺎﻟﻌﻪAEM ) ﺑﻪ اﺳﺘﺜﻨﺎء رادار ﻧﻔﻮذ ی زﻣﻴﻦ ( ﻋﻼوه ﺑﺮ اﻛﺘﺸﺎﻓﺎت ﻓﻠﺰ ﭘﺎﻳﻪ، ﺑﺮای ﺳﺎﻳﺮ اﻛﺘﺸﺎﻓﺎت در اواﺧﺮ ﺳﺎل 1960 ﺑﺎ ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺎی آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺷﺮوع ﺷﺪ . ﺳﭙﺲ در دﻫﻪ 1970 ﺑﻪ ﺷﻜﻞ ﻫﺎی دﻳﮕﺮ از ﻗﺒﻴﻞ ﻧﻘﺸﻪ ﺑﺮداری زﻣﻴ ﻦ ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ و اﻛﺘﺸﺎف ﻛﻴﻤﺒﺮﻟﻴﺖ1 در آﻓﺮﻳﻘﺎی ﺟﻨﻮﺑﻲ اداﻣﻪ ﻳﺎﻓﺖ . در دﻫﺔ 1980 ، ﺑﺮای ﺑﻪ ﻧﻘﺸﻪ درآوردن ﻧﻬﺸﺘﻪ ﻫﺎی ﻛﻮاﺗﺮﻧﺮی2 ، در ﻓﺮاﻧﺴﻪ اﻛﺘﺸﺎف زﻏﺎل ﺳﻨﮓ و ﻟﻴﻨﻴﺖ3، آﺷﻜﺎرﺳﺎزی ﻛﺎﻧﺎل ﻫﺎی ﻗﺪﻳﻤﻲ، ﺑﻪ ﻧﻘﺸﻪ درآوردن درﺟﻪ ﺷﻮری در اﺳﺘﺮاﻟﻴﺎ، ﻋﻤﻖ ژرﻓﺎﺳﻨﺠﻲ آب ﻫﺎی ﻛﻢ ﻋﻤﻖ و ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺿﺨﺎﻣﺖ ﻳ ﺦ ﻫﺎی درﻳﺎﻳﻲ در آﻣﺮﻳﻜﺎ ﻧﻴﺰ اداﻣﻪ ﻳﺎﻓﺖ . ﺟﺰﻳﻴﺎت ﺑﻴﺸﺘﺮ ﮔﺴﺘﺮه ﻛﺎرﺑﺮدﻫﺎیAEM را ﻣﻲ ﺗﻮان در ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻣﻘﺎﻻﺗ ﻲ ﻳﺎﻓﺖ ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﭘﺎﻻﻛﻲ )1986 ( و ﻓﻴﺘﺮﻣﻦ )1990 (وﻳﺮاﻳﺶ ﺷﺪه اﺳﺖ . رادار ﻧﻔﻮذی زﻣﻴﻦ ﺑﻪ ﺷﻜﻞ ﭘﮋواک رادﻳﻮﻳﻲ ، ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻫﻮاﭘﻴﻤﺎ در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻗﻄﺒﻲ و ﺑﺮای ﺑﺮرﺳﻲ ﺗﺨﺘﻪ ﻫﺎی ﻳﺨﻲ ﺑﺰرگ ﺗﺎ آﺧﺮ دﻫﻪ 1950 ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑﺮده ﺷﺪ . اﻳﻦ وﺳﻴﻠﻪ در ﻋﺮض ﺟﻐﺮاﻓﻴﺎﻳﻲ ﭘﺎﻳﻴﻦ روی ﻳﺨﭽﺎل ﻫﺎ ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑﺮده ﺷﺪه اﺳﺖ . 1 - 3 - 2 ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی AEM اﺻﻮل ﻛﻠﻲ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻫﻮاﺑﺮدEM در ﺷﻜﻞ1 - 16 ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ . روی ﻫﻮاﭘﻴﻤﺎ ، ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه ای ﻗﻮی ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر اﻳﺠﺎد ﻣﻴﺪان اوﻟﻴﻪ در ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی ﻓﻌﺎل ﻧﺼﺐ ﺷﺪه اﺳﺖ . در اﻳﻦ ﺳﻴﺴﺘﻢ ، ﻳﻚ ﮔﻴﺮﻧﺪه ﻗﺮاردارد ﻛﻪ ﻳﺎ در داﺧﻞ دﺳﺘﮕﺎﻫﻲ ﺑﻪ ﻧﺎم ﭘﺮﻧﺪه در زﻳﺮ ﻫﻮاﭘﻴﻤﺎ ﻳﺪک ﻛﺸﻲ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻳﺎ در ﻗﺴﻤﺖ دﻳﮕﺮی از ﻫﻮاﭘﻴﻤﺎ ﻗﺮار دارد . ﻣﺘﺪاول ﺗﺮﻳﻦ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ از ﻫﻠﻴﻜﻮﭘﺘﺮ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ زﻳﺮا ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﺳﺎدﮔﻲ در ارﺗﻔﺎع ﭘﺎﻳﻴﻦ ﭘﺮواز ﻛﻨﺪ و دارای ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﻣﺎﻧﻮر ﺑﻴﺸﺘﺮ از ﻫﻮاﭘﻴﻤﺎﻫﺎ دارای ﺑﺎل ﺛﺎﺑﺖ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . آراﻳﺶ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی AEM در ﺷﻜﻞ1 - 17 ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ . دو ﻧﻮع آراﻳﺶ ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه و ﮔﻴﺮﻧﺪه وﺟﻮد دارد ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی ﺛﺎﺑﺖ ﻛﺸﻴﺪه ﻣﻲ ؛ﺷﻮد ﻳﻜﻲ ﺑﻪ ﻧﺎم دﻧﺒﺎﻟﻪ رو و دﻳﮕﺮی ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ﻣﻴﻠﻪ ﺻﻠﺐ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در ﺑﺮﺧ از ﻲ آراﻳﺶ ﻫﺎی ﻫﻠﻴﻜﻮﭘﺘﺮی، ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه و ﮔﻴﺮﻧﺪه ﻫﺮ دو در ﻳﻚ دﺳﺘﮕﺎه ﻧﺼﺐ اﺳﺖ ﻛﻪ زﻳﺮ ﻫﻮاﭘﻴﻤﺎ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﻌﻠﻖ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . 1 - 4 ﺑﺮرﺳﻲEM درﻳﺎﺑﺮد 1 - 4 - 1 ﺳﺎﺑﻘﻪ اﺧﺘﻼف اﺻﻠﻲ ﻛﺎرﺑﺮد اﻟﻜﺘﺮوﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺲ ﻫﻮاﺑﺮد و درﻳﺎﺑﺮد ، ﺑﻴﺸﺘﺮ در ﻣﻘﻴﺎس ﻓﺎﺻﻠﻪ ﻫﺎ اﺳﺖ . درﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻫﻮاﺑﺮد ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ در ارﺗﻔﺎع ﭘ ﺮواز ﭼﻨﺪده ﺗﺎ ﺻﺪﻫﺎﻣﺘﺮ ﺑﺎ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه و ﮔﻴﺮﻧﺪه 135 - 20 ﻣﺘﺮ ﺻﻮرت ﭘﺬﻳﺮد، در ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی درﻳﺎﺑﺮد ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ اﻳﻦ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﻪ ده ﻫﺎ ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ﺑﺮﺳﺪ ﺑﻪ . ﻛﺎرﮔﻴﺮی ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی اﻟﻜﺘﺮوﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺲ ، ﻣﻌﻤﻮﻻً ﺑﺮای ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﭘﻮﺳﺘﻪ در ﺑﺰرگ ﻣﻘﻴﺎس ﺑﻮده و ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ دﺳﺘﮕﺎه ﻫﺎی وﻳﮋه ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪ اﺳﺖ . ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎی ﻣﺤ ﺪودی وﺟﻮد دارد ﻛﻪ از ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی EM زﻣﻴﻨﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ34 EM ژﺋﻮﻧﻴﻜﺲ ﻛ ﻪ روی ﻗﺎﻳﻖ ﻫﺎی ﻻﺳﺘﻴﻜﻲ ﺑﺎدی ﺳﻮار ﺷﺪه اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺟﻬﺖ ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ اﻳﻦ ﻗﺎﻳﻖ ﻫﺎ روی درﻳﺎﭼﻪ وﻫﺎ رودﺧﺎﻧﻪ ﻛﻢ یﻫﺎ ﻋﻤﻖ ﺑﺎ آب ﺷﻴﺮﻳﻦ ﻛﺸﻴﺪه ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . 1 - Kimberlites 2 - Quaternary 3 - Lignite 27 ﺷﻜﻞ1 - 16 - اﺻ ﻮل ﺑﺮداﺷﺖ اﻟﻜﺘﺮوﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺲ ﻫﻮاﺑﺮد . ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه از ﻧﻮع ﭘﺮﻧﺪه دﻧﺒﺎﻟﻪ رو اﺳﺖ . روش ﻫﺎی اﺻﻠﻲ ﻛﻪ ﻣﺘﺪاول ﺷﺪه ، اﻧﺪ ﺑﺮای اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺤﻴﻂ ﻫﺎی درﻳﺎﻳﻲ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی ﻣﮕﻨ ﺘ ﻮﺗﻠﻮرﻳﻚ، ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺲ ﺳﻨﺠﻲ و ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ ﺣﻮزه ای و زﻣﺎن ﺣﻮزه . ای ﻋﺎﻣﻞ ﻧ ﺎﻣﺴﺎﻋﺪ در ﺗﻤﺎم ﺳﻮﻧﺪاژزﻧﻲ EM درﻳﺎﻳﻲ اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ آب درﻳﺎ ﺑﻪ ﻃﻮر ﺷﺪﻳﺪی رﺳﺎﻧﺎ ﺑﻮده و رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ آن ﺧﻴﻠﻲ ﺑﻴﺸﺘﺮ از ﻣﻮاد زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ ﻛﻒ ﻳﺎ زﻳﺮﻛﻒ درﻳﺎ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ آب درﻳﺎ ﺑﻪ ﺷﺪت ﺑﻪ ﺷﻮری و دﻣﺎی آب واﺑﺴﺘﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . رﺳﻮﺑﺎت ﻓﻮﻗﺎﻧﻲ ﻛﻒ اﻗﻴﺎﻧﻮس ﻫﺎ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﺎﻣﻞ از آب اﺷﺒ ﺎع ﺷﺪه و دارای رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ از1/0 ﺗﺎS/m 1 ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺎ اﻓﺰاﻳﺶ ﺳﻨﮓ ﺷﺪﮔﻲ و ﻣﻴﺎن زاﻳﻲ ) دﻳﺎژﻧﺰ1 (ﻛﻪ ﺗﺨﻠﺨﻞ ﻫﺎی درﺟﺎ را ﻛﺎﻫﺶ ﻣﻲ دﻫﻨﺪ، اﻳﻦ ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻧﻴﺰ ﻛﺎﻫﺶ ﻣﻲ ﻳﺎﺑﻨﺪ . ﭘﻮﺳﺘﻪ ﺑﺎزاﻟﺘﻲ و ﮔﻮﺷﺘﻪ ﺑﺎﻻﻳﻲ ﭘﺮﻳﺪوﺗﻴﺘﻲ دارای ﮔﺴﺘﺮه رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﺑﻴﻦ S/m 1/0 در ﻗﺎﻋﺪه رﺳﻮﺑﺎت ﭘﻮﺷﺎﻧﻨﺪه ﺗﺎ103 ﺑﺎرﻛﻤﺘﺮ در ﻋﻤﻖ ﺣﺪود10 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . 1 - Diagenesis 28 ﺷﻜﻞ1 - 17 - آراﻳﺶ ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه- ﮔﻴﺮﻧﺪه از ﭘﻨﺞ ﻧﻮع ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی ﻫﻮاﺑﺮد EM 29 1 - 4 - 2 ﻳﺟﺰ ﻴﺎت ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی EM درﻳﺎﻳﻲ 1 - 4 - 2 - 1 روش ﻫﺎی ﻣﮕﻨﺘﻮﺗﻠﻮرﻳﻚ (MT) ﻫﻤﻪ ﻛﺎرﻫﺎیMT درﻳﺎﻳﻲ ﺑﻪ ﺧﺼﻮص ﺑﺮای ﺗﺨﻤﻴﻦ ﺳﻨﮓ ﻛﺮه ) ﻟﻴﺘﻮﺳﻔﺮ1 (ﻋﻤﻴﻖ و ﻣ ﺬاب ﻛﺮه ) اﺳﺘﻨﻮﺳﻔﺮ2 ( ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑﺮده ﺷﺪه ﺗﺎ ﻣﺪل ﺳﺎﺧﺘﺎری EM ﻗﺎﺋﻢ ﺗﺎ ﻋﻤﻖ ﺻﺪﻫﺎ ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ﺑﻪ دﺳﺖ آﻳﺪ . روش MT اﻣﺮوز ﺗﻨﻬﺎ روش ژﺋﻮﻓﻴﺰﻳﻜﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺧﻮاص اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ در اﻋﻤﺎق ﺑﻴﺶ از 30 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ را ﺑﻪ دﺳﺖ دﻫﺪ . ﺗﻨﻬﺎ دﺳﺘﮕﺎه ﺗﺠﺎرﺗﻲ ﺑﺮای اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣﻴﺪان ﻫﺎ ی ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ ، ﺳﻨﺴﻮرﻫﺎی ﻓﻼﻛﺲ ﮔﻴﺖ ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ3 ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺣﺴﺎﺳﻴﺖ ﻫﺎی ﺣﺪود 5/0 ﺗﺎnT ١ ﻗﺎﺑﻞ دﺳﺘﺮﺳﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . اﻳﻦ ﺳﻨﺴﻮرﻫﺎ ، ﻣﺴﺘﻘﻴﻤﺎً روی ﻛﻒ درﻳﺎ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ . دو ﻧﻮع دﺳﺘﮕﺎه ﺑﺮای اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣﺆﻟﻔﻪ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ وﺟﻮد دارد : اﻟﻒ ( دﺳﺘﮕﺎه ﻫﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﺳﻴﻢ ﺑﻠﻨﺪ ب ﭘﻞ ( ﻫﺎی ﻧﻤﻜﻲ ﻛﻮ ﺗﺎه ﺑﺎزو دﺳﺘﮕﺎه ﻫﺎی ﺑﺎ ﺳﻴﻢ ﺑﻠﻨﺪ ، از ﻳﻚ ﺳﻴﻢ ﻋﺎﻳﻖ ﺑﻨﺪی ﺷﺪه ﺗﺸﻜﻴﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ ﻧﻮﻋﺎً 500 ﺗﺎ1000 ﻣﺘﺮ ﻃﻮل داﺷﺘﻪ و اﻟﻜﺘﺮودﻫﺎی g-AgCl ﺑﻪ دوﺳﺮ آن و ﺑﻪ دﺳﺘﮕﺎه ﻧﮕﺎﺷﺖ ﺑﺮدار وﺻﻞ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . دﺳﺘﮕﺎه ﭘﻞ ﺑﺎزو ﻛﻮﺗﺎه از اﻟﻜﺘﺮودﻫﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﻓﺎﺻﻠﻪ اﻟﻜﺘﺮودی ﻓﻘﻂ ﭼﻨﺪﻣﺘﺮ و ﭘﻞ ﻫﺎی ﻧﻤﻜﻲ ﺗﺸ ﻜﻴﻞ ﺷﺪه اﻧﺪ؛ ﻫﺮﭘﻞ ﻧﻤﻜﻲ ﺷﺎﻣﻞ ﻳﻚ ﻟﻮﻟﻪ ﺗﻮﺧﺎﻟﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻳﻚ ﻃﺮف آن ﺑﻪ اﻟﻜﺘﺮود Ag-AgCl و ﻃﺮف دﻳﮕﺮ آن ﺑﻪ آب درﻳﺎ وﺻﻞ ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﻛﻞ دﺳﺘﮕﺎه اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ ﭼﻬﺎر ﺑﺎزو دارد ﭘﻞ ) ﻫﺎی ﻧﻤﻜﻲ و اﻟﻜﺘﺮودﻫﺎ ( ﻛﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻳﻚ ﭼﻠﻴﭙﺎی اﻓﻘﻲ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﻧﺪ . اﻳﻦ ﭼﻠﻴﭙﺎ ، ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﺎﻣﻞ روی ﻳﻚ اﺳﺘﻮاﻧ ﻪ ﻗﺎﺋﻢ ﻛﻪ ﺷﺎﻣﻞ دﺳﺘﮕﺎه ﻫﺎی ﺛﺎﺑﺖ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ .ﺳﺖ ا ﻛﻒ اﻳﻦ اﺳﺘﻮاﻧﻪ روی ﻳﻚ ﺳﻪ ﭘﺎﻳﻪ ﻗﺎﺑﻞ ﺟﺪاﺷﺪن ﻗﺮارﮔﺮﻓﺘﻪ ﻛﻪ وﻗﺘﻲ ﺑﻪ ﻛﻒ درﻳﺎ ﻓﺮﺳﺘﺎده ﻣﻲ ،ﺷﻮد در ﺗﻤﺎس ﺑﺎ ﺑﺴﺘﺮ درﻳﺎ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻪ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎ ﺗﻜﻤﻴﻞ ﺷﺪ ، ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ای ﻛﻪ ﺷﺎﻣﻞ ﭘﻞ ﻫﺎی اﻓﻘﻲ اﺳﺖ ، از ﺳﻪ ﭘﺎﻳ ﻪ ﺟﺪاﺷﺪه و ﺑﻪ آ راﻣﻲ ﺑﺮای اداﻣﻪ ﻛﺎر ﺑﻪ ﺑﺎﻻ ﻛﺸﻴﺪه ﻣﻲ .ﺷﻮد 1 - 4 - 2 - 2 روش ﻫﺎی EM ﺑﺎ ﻣﻨﺒﻊ ﻛﻨﺘﺮل ﺷﺪه ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی EM ﺑﺎ ﻣﻨﺒﻊ ﻛﻨﺘﺮل ﺷﺪه ، از ﻣﻨ ﺎ ﺑﻊ دو ﻗﻄﺒﻲ ﻣﺘﻐﻴﺮ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ و ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ ﻛﻪ دارای ﻫﻨﺪﺳﻪ ﻣﺸﺨﺼﻲ ﺑﺮای اﻟﻘﺎی ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ در ﻣﺤﻴﻂ ﻫﺎی رﺳﺎﻧﺎی داﺧﻞ زﻣﻴﻦ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ اﺳﺘ ﻔﺎده ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ . وﻳﮋﮔﻲ ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ ﻳﺎ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی اﻟﻘﺎء ﺷﺪه را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻛﺮد ﻛﻪ از آﻧﺠﺎ ﺗﺨﻤﻴﻦ ﻫﺎﻳﻲ از ﺳﺎﺧﺘﺎر رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ ﻣﻮاد زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﻣﺸﺨﺺ ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﭼﻬﺎر ﻧﻮع اﺻﻠﻲ ﻣﻨﺒﻊ – ﮔﻴﺮﻧﺪه وﺟﻮد دارد وﻟﻲ ﻣﻲ ﺗﻮان ﺗﺮﻛﻴﺐ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ را ﺑﺮﺷﻤﺮد . اﻳﻦ ﭼﻬ ﺎر ﻧﻮع ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از : دوﻗﻄﺒﻲ ﻫﺎی اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ ﻗﺎﺋﻢ و اﻓﻘﻲ ﺑﻪ ) ﺗﺮﺗﻴﺐ VED وHED (و دوﻗﻄﺒﻲ ﻫﺎی ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ ﻗﺎﺋﻢ و اﻓﻘﻲ (HMD,VMD) . ﺑﺮﻋﻜﺲ دﺳﺘﮕﺎه ﻫﺎی ﻣﺴﺘﻘﺮ در زﻣﻴﻦ، در ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی ﺑﺎ ﻣﻨﺒﻊ ﻛﻨﺘﺮل ﺷﺪه EMدرﻳﺎﻳﻲ ، ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه و ﮔﻴﺮﻧﺪه در ﻣﺤﻴﻂ ﻫﺎدی اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ و ﺳﺎﺧﺘﺎر اﻟ ﻜﺘﺮﻳﻜﻲ ، ﻫﻢ در آب درﻳﺎ و ﻫﻢ ﻣﻮاد ﺑﺴﺘﺮ درﻳﺎ روی ﻛﻞ اﻟﻘﺎء درﻳﺎﻓﺖ ﺷﺪه ﺗﺎﺛﻴﺮ ﻣﻲ ﮔﺬارﻧﺪ و 1 - Lithosphere 2 - ASthenosphere 3 - Fluxgate magnetic 30 ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺑﺎﻳﺪ در ﺗﻔﺴﻴﺮﻫﺎی ﻣﺪل ﺳﺎزی ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار ﮔﻴﺮد . در ﻣﻮاردی ﻛﻪ ﺑﺎ آب ﻫﺎی ﻛﻢ ﻋﻤﻖ ﺳﺮ و ﻛﺎر دارﻳﻢ، ﻣ ﺜﻞ ﻓﻼت ﻫﺎی ﻗﺎره، ﺳﻄﺢ ﻣﺸﺘﺮک ﺗﻤﺎس ﻫﻮا و آب ) ﺳﻄﺢ آب ( ﻧﻴﺰ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار ﮔﻴﺮد . در اﻳﻨﺠﺎ ، اوﻟﻴﻦ آﻧﻬﺎ ﺳﻴﺴﺘﻢ دوﻗﻄﺒﻲ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ اﻓﻘﻲ HED زﻳﺮدرﻳﺎﻳﻲ ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ ﺣﻮزه ای اﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ اﻧﺴﺘﻴﺘﻮ اﻗﻴﺎﻧﻮس ﻧﮕﺎری اﺳﻜﺮﻳﭙﺰ1، ﺑﺮای ﺳﻮﻧﺪاژزﻧﻲ ﻋﻤﻴﻖ ﺳﻨﮓ ﻛﺮه اﻗﻴﺎﻧﻮﺳ ﺑﻪﻲ ﻛﺎر ﻣﻲ رود . ﻣﻨﺒﻊ ﺑﺎ ﻳﻚ ﺳﻴﻢ 1 - 5/0 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﻋﺎﻳﻖ ﺑﻨﺪی ﺷﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ اﻧﺘﻬﺎی آن ﺑﻪ اﻟﻜﺘﺮودﻫ ﺎی ﻓﻮﻻدی ﺿﺪ زﻧﮓ ﺑﻪ ﻃﻮل 15 ﻣﺘﺮ ﻣﺘﺼﻞ اﺳﺖ . ﮔﻴﺮﻧﺪه ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﺮای ردﻳﺎﺑﻲ ﻣﻴﺪان اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ اﻓﻘﻲ ﺑﻪ ﻛﺎر ﻣﻲ روﻧﺪ ، ﺑﻪ ﻓﺎﺻﻠﻪ 200 - 1 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ از ﻣﻨﺒﻊ در روی ﻛﻒ درﻳﺎ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ . دوﻧﻮع ﮔﻴﺮﻧﺪه اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ وﺟﻮد دارد ) ﺷﻜﻞ 1 - 18 (: ﺛﺒﺖ ﻛﻨﻨﺪة ﻣﻴﺪان اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ (ELF) ﻛﻪ آزاداﻧﻪ درﻛﻒ درﻳﺎ ﻗﺮارﻣﻲ ﮔﻴﺮد، و ﺷﺎﻣﻞ ﻳﻚ ﺟﻔﺖ آﻧﺘﻦ ﻋﻤﻮدﺑﺮﻫﻢ ﺻﻠﺐ2 9 ﻣﺘﺮی ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ و ﺑﻪ اﻧﺘﻬﺎی آﻧﻬﺎ اﻟﻜﺘﺮودﻫﺎی Ag-AgCl ﻣﺘﺼﻞ ﺷ اﻧﺪ هﺪ . ﮔﻴﺮﻧﺪه ﻫﺎی ELF در ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﻴﻦ20 - 5 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ از ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ . ﺛﺒﺖ ﻛﻨﻨﺪه آﻧﺘﻦ ﺑﻠﻨﺪ (LEM) EM ﺷﺎﻣﻞ ﻳﻚ ﺳﻴﻢ ﻣﺴﻲ ﻋﺎﻳﻖ ﺑﻨﺪی ﺷﺪه ﺑﻪ ﻃﻮل 3000 - 200 ﻣﺘﺮ ﻛﻪ ﺑﻪ اﻧﺘﻬﺎی آن اﻟﻜﺘﺮودﻫﺎی Ag-AgCl ﻣﺘﺼﻞ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ ﺛﺒﺖ . ﻛﻨﻨﺪه ﻫﺎی LEM ، در ﻓﺎﺻﻠﻪ ﻫﺎی ﺗﺎ 100 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ﻳﺎ ﺑﻴﺸﺘﺮ از ﻣﻨﺒﻊ ﻗﺮار داده ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . دوﻣﻴﻦ ﺳﻴﺴﺘﻢ اﺻﻠﻲ ﻧﻴﺰ ، ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ ﺣﻮزه ای اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ اﺳﻜﺮﻳﭙﺰ ، ﺑﺮای اﺳﺘﻔﺎده در روی ﻓﻼت ﻗﺎره ﻫﺎی ﻛﻢ ﻋﻤﻖ ) ﺷﻜﻞ 1 - 19 (ﺳﺎ ﺧﺘﻪ ﺷﺪه . اﻧﺪ آراﻳﻪ ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه ، از دو ﺗﻴﻮپ ﻣﺴﻲ ﺑﻪ درازای 7 ﻣﺘﺮ و ﻗﻄﺮ7 ﺳﺎﻧﺘﻲ ﻣﺘﺮ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻳﻚ ﺳﻴﻢ 50 ﻣﺘﺮی ﻣﺘﺼﻞ ﺷﺪه و اﻧﺮژی آﻧﻬﺎ ﻣﺴﺘﻘﻴﻤﺎ ً ﺗﻮﺳﻂ ﻛﺸﺘﻲ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗﻲ ﺗﺎﻣﻴﻦ ﻣﻲ ﺷﻮد . آراﻳﻪ ﮔﻴﺮﻧﺪه ﺷﺎﻣﻞ ﻳﻚ رﺷﺘﻪ اﻟﻜﺘﺮودﻫﺎی Ag-AgCl در اﻣﺘﺪاد ﻛﺎﺑﻠﻲ ﺑﻪ ﻃﻮل ﭼﻨﺪﺻﺪﻣﺘﺮ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﻤﺎم آﻧﻬﺎ در ﺗﻤﺎس ﺑﺎ ﺑﺴﺘﺮ درﻳﺎ ﻗﺮاردارﻧﺪ . در اﻧﺘﻬﺎی ﺟﻠﻮﻳﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪه ، ﻳﻚ دﺳﺘﮕﺎه ﺛﺒﺖ ﻛﻨﻨﺪه ﻗﺮار دارد ﻛﻪ ﺑﻪ ﺷﻨﺎور ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه رادﻳﻮﻳﻲ ﻣﺘﺼﻞ اﺳﺖ . ﺷﻨﺎور ﺑﻪ ، وﺳﻴﻠﻪ ﻃﻨﺎﺑﻲ ﺷﻨﺎور ﺑﻪ ﻛﺸﺘﻲ ﻣﺘﺼﻞ اﺳﺖ، ﻛﻪ ﻣﻲ ﺗﻮان ﻃﻮل اﻳﻦ ﻃﻨﺎب را ﺑﺮای ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﻴﻦ ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه و ﮔﻴﺮﻧﺪه ﺗﻐﻴﻴﺮ . داد ﻫﺪف از ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه رادﻳﻮﻳﻲ ﺳﻄﺤﻲ اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻲ ﺗﻮان زﻣﺎن ﺣﻘﻴﻘﻲ داده ﻫﺎی اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ واﺣﺪ ﺛﺒﺎت ﻏﻮﻃﻪ ور را رﻟﻪ ﻛﺮد . درﺿﻤﻦ ﮔﻴﺮﻧﺪه ، اﻃﻼﻋﺎت را ﻣﺴﺘﻘﻴﻤﺎً روی ﻳﻚ ﻧﻮار ﻣﺴﺘﻘﺮ در روی ﻛﺸ ﺘﻲ ذﺧﻴﺮه ﻣﻲ .ﻛﻨﺪ ﺳﻮﻣﻴﻦ ﺳﻴﺴﺘﻢ، ﺳﻴﺴﺘﻢ دوﻗﻄﺒﻲ اﻓﻘﻲ ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ زﻣﺎن ﺣﻮزه ای (HMD) ) ﺷﻜﻞ1 - 20 ( ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ داﻧﺸ ﮕ ﺎه ﺗﻮرﻧﺘﻮ در ﻛﺎﻧﺎدا ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه ﺷﺎﻣﻞ ﻳﻚ اﺳﺘﻮاﻧﻪ ﭘﺸﻢ ﺷﻴﺸﻪ ﺑﻪ ﻃﻮل 2 و ﺑﻪ ﻗﻄﺮ1 ﻣﺘﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . داﺧﻠﻲ اﻳﻦ اﺳﺘﻮاﻧﻪ ، ﺻﺪ دورﺳﻴﻢ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻳﻜﻨﻮاﺧﺖ ﺟﺎداده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺟﺮﻳﺎن ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه از دو ﺑﺎﻃﺮی ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻛﻪ در ﻛﺸﺘﻲ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗﻲ ﻗﺮار د ارد ﺗﺎﻣﻴﻦ ﻣﻲ .ﺷﻮد ﺟﻬﺖ ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺮ 5 ﻣﻴﻠﻲ ﺛﺎﻧﻴﻪ ﻳﻚ ﺑﺎر ﺑﺮای اﻳﺠﺎد ﺳﻴﮕﻨﺎل EM ﮔﺬرا ﻋﻮض ﻣﻲ .ﺷﻮد ﮔﻴﺮﻧﺪه ﺷﺎﻣﻞ ﻳﻚ ﭘﻴﭽﻪ دارای ﻣﻐﺰه آﻫﻨﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ در ﻳﻚ ﺗﻴﻮپ ﭘﻠﻲ ﻛﺮﺑﻨﺎت ﻗﺮار داده ﺷﺪه و 50 ﻣﺘﺮ ﻋﻘﺐ ﺗﺮ از ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه ﻛﺸﻴﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻛﻞ آراﻳﻪ ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه – ﮔﻴﺮﻧﺪه در ﺑﺴﺘﺮ درﻳﺎ ﻗﺮار داد ه ﻣﻲ ﺷﻮد و ﻃﻮل در 90 ﺛﺎﻧﻴﻪ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺛﺎﺑﺖ ﻧﮕﻪ داﺷﺘﻪ ﻣﻲ .ﺷﻮد 1 - Scripps 2 - Rigid 31 ﺷﻜﻞ1 - 18 - آراﻳﺶ ﻧﻮﻋﻲ دوﻗﻄﺒﻲ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ اﻓﻘﻲ (HED) ﺑﺮای آزﻣﺎﻳﺶ ﺳﻮﻧﺪاژزﻧﻲ ﻋﻤﻴﻖ ؛ ﻧﻴﺮوی ﺑﺮق از ﻣﻨﺒﻊ ﺳﻄﺤﻲ ) ﻣﺜﻼً ﻛﺸﺘﻲ ( ﺑﻪ ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه در ﻛﻒ درﻳﺎ ﻣﻨﺘﻘﻞ ﻣﻲ ﺷﻮد اﻟﻒ ) ( ازﻃﺮﻳﻖ ﻳﻚ رﺳﺎﻧﺎی ﺗﻚ ﻛﻪ ﺑﺮﮔﺸ ﺖ آن ازﻃﺮﻳﻖ آب درﻳﺎﺳﺖ . ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه ﻣﺘﺸﻜﻞ از آﻧﺘﻦ ﻋﺎﻳﻖ ﺑﻨﺪی ﺷﺪه ) ﺑﺎ اﻧﺘﻬﺎی ﻟﺨﺖ ( ﺑﺎ ﺣﺪود 600 ﻣﺘﺮ ﻃﻮل ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﮔﻴﺮﻧﺪه ﻫﺎ در ﮔﺴﺘﺮه ای ﺑﻴﻦ 5 ﺗﺎ ﺑﻴﺶ از70 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ از ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه ﻗﺮار دارﻧﺪ . ﮔﻴﺮﻧﺪه ﻫﺎ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﻪ دوﻃﺮﻳﻖ ﺑﺎﺷﻨﺪ، ( ب) ﻳﻚ ﻧﮕﺎﺷﺖ ﺑﺮدارﻣﻴﺪان اﻟﻜﺘﺮﻳﻚ (ELF) ﺑﺎ ﻳﻚ ﺟ ﻔﺖ آﻧﺘﻦ ﻋﻤﻮدﺑﺮﻫﻢ ﺑﻪ ﻓﺎﺻﻠﻪ 9 ، ﻣﺘﺮ )ج( ﻳﻚ ﻧﮕﺎﺷﺖ ﺑﺮدار EM ﺑﺎ آﻧﺘﻦ ﺑﻠﻨﺪ (LEM) ، ﻛﻪ ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ دو اﻧﺘﻬﺎی ﺳﻴﻢ ﻣﺴﻲ ﺑﻪ ﻓﺎﺻﻠﻪ 300 - 200 ﻣﺘﺮ ﻋﺎﻳﻖ ﺷﺪه اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . ﺗﺮاﻧﺴﭙﻮﻧﺪرﻫﺎی1 آ ﻛﻮﺳﺘﻴﻜﻲ (T) ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺤﻞ وﺳﺎﻳﻞ ﻛﻒ درﻳﺎ از داﺧﻞ ﻛﺸﺘﻲ ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑﺮده ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . 32 ﺷﻜﻞ1 - 19 - ﺷﻜﻞ ﻃﺮح وار ) ﺷﻤﺎﺗﻴﻚ ( ﺑﺮای ﻧﺸﺎن دادن اﺟﺰای ﻳﻚ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﭘﺮوﻓﻴﻞ زﻧﻲ ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ ﺣﻮزه ای ﻛﻪ ﺑﻪ دﻧﺒﺎل ﻛﺸﺘﻲ ﻛﺸﻴﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد . آﻧﺘﻦ ﻣﻨﺒﻊ ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ ﭘﺸﺖ ﻛﺸﺘﻲ ﺗﺤﻘﻴﻘﺎﺗﻲ ﻛﺸﻴﺪه ﺷﺪه و ﺗﻮﺳﻂ ژﻧﺮاﺗﻮرﻫﺎی ﻛﺸﺘﻲ ﺗﻐﺬﻳﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . آﻧﺘﻦ ﮔﻴﺮﻧﺪه در ﻓﺎﺻﻠﻪ دورﺗﺮ ﻋﻘﺐ ﻛﺸﺘﻲ و از ﻳﻚ ﺷﻨﺎور ﻣﺠﻬﺰ ﺑﻪ ر ادﻳﻮ ﻛﺸﻴﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد و ﺷﺎﻣﻞ ﻳﻚ آراﻳﻪ از اﻟﻜﺘﺮودﻫﺎی Ag-AgCl ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺗﺮاﻧﺴﭙﻮﻧﺪرﻫﺎی آﻛﻮﺳﺘﻴﻜﻲ ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺤﻞ ﺑﻪ ﻛﺎر ﻣﻲ روﻧﺪ . 33 ﺷﻜﻞ1 - 20 - ﺷﻜﻞ ﻃﺮح وار ) ﺷﻤﺎﺗﻴﻚ ( از ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه دوﻗﻄﺒﻲ ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ اﻓﻘﻲ (HMD) ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﺳﻴﻢ ﺑﻪ ﻛﺸﺘﻲ وﺻﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﮔﻴﺮﻧﺪه از ﻳﻚ ﭘﻴﭽﻪ ﻛ ﻪ دور ﻣﻐﺰ ه آﻫﻨﻲ ﭘﻴﭽﻴﺪه ﺷﺪه ﺗﺸﻜﻴﻞ ﮔﺮدﻳﺪه و در داﺧﻞ ﻳﻚ ﻏﻼف ﭘﻼﺳﺘﻴﻜﻲ ﻣﺤﻔﻮظ و ﻫﻤﻪ آﻧﻬﺎ در ﻓﺎﺻﻠﻪ 50 ﻣﺘﺮی ﻋﻘﺐ ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه ﻛﺸﻴﺪه ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ﻛﺸﺘﻲ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗﻲ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺎ ﻛﺎرﺑﺮد ﻛﺎﺑﻞ اﺿﺎﻓﻲ در دور ه ﻫﺎی اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی و ﺟﻤﻊ ﻛﺮدن ﻛﺎﺑﻞ اﺿﺎﻓﻲ ﺑﻴﻦ ﻧﻘﺎط ﺑﺮداﺷﺖ ، ﺑﻪ ﺣﺮﻛﺖ ﺧﻮد اداﻣﻪ د . ﻫﺪ ﻳﻚ اﻣﺘﻴﺎز اﻳﻦ ﺳﻴﺴﺘﻢ اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ آراﻳﻪ ﻣﻨﺒﻊ ﮔﻴﺮﻧﺪه ﺑﻪ ، ﻃﻮر ﻧﺴﺒﻲ ﻛﻮ ﭼ ﻚ ﺑﻮده ﻛﻪ ﺑﻪ اﻓﺰاﻳﺶ راﺣﺘﻲ اﻧﺠﺎم ﻛﺎر ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ ﺣﻮزه ای ﺑﺰرگ ﺗﺮ و درﻧﺘﻴﺠﻪ ﺑﺎ ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﻛﻨﺘﺮل ﻛﻤﺘﺮ ﻣﻨﺠﺮ ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﺑﺮای ﻫﺮﻳﻚ از اﻳﻦ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ، ﺑﺮای ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﻛﺎرﺑﺮد ﺗﺠﺎری، راﺣﺘﻲ ﻛﺎر ﻋﺎ ﻣﻞ اﺻﻠﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﻮرد ﻣﻼﺣﻈﻪ ﻗﺮارﮔﻴﺮد . 1 - 5 ﺑﺮرﺳﻲEM ﭼﺎه آزﻣﺎﻳﺸﻲ درﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی ﺳﻄﺤﻲ و ﻫﻮاﺑﺮد EM دارای ﺷﻜﻞ ﻫﺎی ﻫﻨﺪﺳﻲ ﻣﻨﻈﻤﻲ از ﻣﻨﺒﻊ ﻫﺎ و ﮔﻴﺮﻧﺪه ﻫﺎ ﻫﺴﺘﻨﺪ، اﻓﺰودن ﺑﻌﺪ ﺳﻮم ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﭼﺎه آزﻣﺎﻳﺸﻲ ) ﮔﻤﺎﻧﻪ ( اﻣﻜﺎﻧﺎت ﺑﻴﺸﺘﺮی در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﭘﻴﭽﻴﺪﮔﻲ ﻫﺎی ﺗﻔﺴﻴﺮ در اﺧ ﺘﻴﺎر ﻣﻲ ﮔﺬارد . ﺑﺮرﺳﻲ ﭼﺎه آزﻣﺎﻳﺸﻲ ازﻃﺮﻳﻖ EM از روش ﭼﺎه ﻧﮕﺎری اﻟﻘﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻏﺎﻟﺒﺎً در ﺻﻨﺎﻳﻊ ﻫﻴﺪروﻛﺮﺑﻦ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده اﺳﺖ ﻣﺘﻔﺎوت ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮع ، از اﻳﻨﺠﺎ ﻧﺎﺷﻲ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﺑﺮداﺷﺖ ﻫﺎی EM ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ اﺟﺴﺎم رﺳﺎﻧﺎی در ﻓﻮاﺻﻞ زﻳﺎد و دور از ﭼﺎه آزﻣﺎﻳﺸﻲ را آﺷﻜﺎرﺳﺎزی ﻛﻨﺪ ﻳﻚ . وﺳﻴﻠﻪ ﻧﮕﺎرﺑﺮداری اﻟﻘﺎﻳﻲ ، ﻓﻘﻂ ﺳﺎﺧﺘﺎرﻫﺎﻳﻲ ر ًا ﻛﻪ ﭼﺎ ه آزﻣﺎﻳﺸﻲ واﻗﻌﺎ ازآن ﻋﺒﻮر ﻧﻤﻮده و در ﻳﺎ اﻃﺮاف ﻣﻴﺪان ﻧﺰدﻳﻚ ﭼﺎه آزﻣﺎﻳﺸﻲ ﺑﺎﺷﺪ اﺣﺴﺎس ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ ) ﺷﻜﻞ1 - 21 (. 34 ﺷﻜﻞ1 - 21 - اﺻﻞ اﺳﺎﺳﻲ در ﻳﻚ ﻧﮕﺎرﺑﺮداری اﻟﻜﺘﺮوﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ ، ﺑﺮای اﺳﺘﻔﺎده در ﻳﻚ ﭼﺎه آزﻣﺎﻳﺸﻲ ) ﮔﻤﺎﻧﻪ ( اﺻﻞ اﻧﺠﺎم ﻛﺎر ﻣﺎﻧﻨﺪ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﺳﻨﺞ ﻫﺎی زﻣﻴﻦ اﺳﺖ . ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻣﻮاد ﺧﺎرج از ﭘﻮﺷﺶ ﭘﻼﺳﺘﻴﻜﻲ ﭼﺎه آزﻣﺎﻳﺸﻲ ) ﮔﻤﺎﻧﻪ ( و ﻳﺎ ﭼﺎﻫﻲ ﺑﺎ ﮔﺴﺘﺮه ﻗﻄﺮﻫﺎی 5 ﺗﺎ20 ﺳﺎﻧﺘﻲ ﻣﺘﺮ را اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻧﻤﺎﻳﺪ . اﻳﻦ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎ ﺑﻪ ﺳﻴﺎل ﻫﺎی ﻣﻌﻤﻮﻻً ﺑﺴﻴﺎر رﺳﺎﻧﻨﺪه درون ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎ ﻏﻴﺮﺣﺴﺎس ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ) ﻣﻚ ﻧﻴﻞ و ﻫﻤﻜﺎران1 1988 ( .ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی ادی ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺘﺤﺪاﻟﻤﺮﻛﺰ در اﻃﺮاف ﭼﺎه آزﻣﺎﻳﺸﻲ ، ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﻴﻦ ﭘﻴﭽﻪ ای 5/0 ﻣﺘﺮی اﻟﻘﺎء ﻣﻲ ﮔﺮدﻧﺪ . اﻳﻦ آراﻳﺶ، ﻳﻚ ﻗﺪرت ﻗﺎﺋﻢ ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮﻟﻲ را اﻳﺠﺎد ﻧﻤﻮده درﻋﻴﻦ ﺣﺎل ﮔﺴﺘﺮه ﻛﺎﻓﻲ از اﺷﺒﺎع ﺗﺠﺴﺲ ﺗﺪاوم ﻣﻲ ﻳ ﺎﻳﺪ )ﻣ ﻚ ﻧﻴﻞ 1990 (. روش ﻫﺎی درون ﭼﺎﻫﻲ EM ﺗﻮﺳﻂ دﻳﻚ2) 1991 ( ﻣﻮرد ﻣﺮور واﻗﻊ ﮔﺮدﻳﺪ . ﺗﻔﺼﻴﻞ ﺑﻴﺸﺘﺮ را در ﻣﺮور ﻣﺰﺑﻮر ﻣﻲ ﺗﻮان ﭘﻴﺪاﻛﺮد . ﺳﻪ ﻧﻮع ﺳﻴﺴﺘﻢ ﺑﺮداﺷﺖ ﭼﺎه آزﻣﺎﻳﺸﻲ وﺟﻮد دارد : روش ﻫﺎی EM دوﻗﻄﺒﻲ- ، دوﻗﻄﺒﻲEM ﺑﺎ ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه ﻗﺎﺑﻞ ﭼﺮﺧﺶ وEM دارای ﻟﻮپ ﺑﺰرگ (LLEM) ﻛﻪ در ﺑﻴﻦ آﻧﻬﺎ ، ﻣﻮرد اﺧﻴﺮ دارای ﻣﺘﺪاول ﺗﺮﻳﻦ اﺳﺘﻔﺎده در اﻛﺘﺸﺎف ﻣﻮاد ﻣﻌﺪﻧﻲ اﺳﺖ . ﻫﻨﺪﺳﻪ ﻫﺎی اﺳﺎﺳﻲ ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه – ﮔﻴﺮﻧﺪه در ﺷﻜﻞ 1 - 22 ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ . 1 - Mc Neill et al 2 - Dyck 35 ﺳﻴﺴﺘﻢ دوﻗﻄﺒﻲ- دوﻗﻄﺒﻲ دارای دو ﭘﻴﭽﻪ ﻫﻢ ﻣﺤﻮر ﺑﻮده ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﻴﻠﻪ ﻫﺎی ﻓﻴﺒﺮ ﺷﻴﺸﻪ ای از ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﺟﺪا ﺷﺪه و در آن ﻃﺮف ﭘﺎﻳﻴﻦ ﭼﺎه ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه ﻗﺒ ﻞ از ﮔﻴﺮﻧﺪه ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . ﻧﻘﺎط وﺳﻂ ﺑﻴﻦ ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه و ﮔﻴﺮﻧﺪه ﻪ ﺑ ، ﻋﻨﻮان ﻧﻘﻄﻪ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد ﻣﻲ . ﻣﺆﻟﻔﻪ ﻫﺎی ﻫﻢ ﻓﺎز و ﺗﺮﺑﻴﻌﻲ ﻣﻴﺪان ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ، ﺑ ﻪ ﻋﻨﻮان درﺻﺪی از ﻣﻴﺪان اوﻟﻴﻪ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . وﻗﺘﻲ ﺳﻴﺴﺘﻢ درون ﭼﺎﻫﻲ در ﻳﻚ ﺳﺮی ﻣﻴﻠﻪ آ ﻫﺎ راﻳﺶ ﻳﺎﻓﺖ، از اﻳﻦ روش ﻣﻲ ﺗﻮان در ﭼﺎه ﻫﺎی ﺗﻘﺮﻳﺒﺎً اﻓﻘﻲ و دارای ﺗﻤﺎﻳﻞ ﻃﺮف ﺑﺎﻻدﺳﺖ اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﻮد . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻣﺤﺪودﻳﺖ ﻓﻘﻂ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺗﻮان ﺣﺮﻛﺖ دﺳﺘﮕﺎه یﻫﺎ درون ﭼﺎه ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه دوار ، ﻳﻚ ﻧﻮع روش دوﻗﻄﺒﻲ – دوﻗﻄﺒﻲ اﺳﺖ، اﻣﺎ در ﺗﻤﺎم ﻃﻮل ﺑﺮداﺷﺖ، ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه در دﻫﺎﻧﻪ ﭼﺎه ﺑﺎﻗﻲ ﻣﻲ ﻣﺎﻧﺪ درﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﮔﻴﺮﻧﺪه در درون ﭼﺎه ﻃﺮف ﺑﺎﻻ و ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺣﺮﻛﺖ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ ) ﺷﻜﻞ 1 - 23 .(دﺳﺘﮕﺎه ﮔﻴﺮﻧﺪه در درون ﭼﺎه در ﺑﺎزه ﻫﺎی ﭼﻨﺪﻣﺘﺮی در زﻣﺎن ﻣﻌﻴﻦ ﺣﺮﻛﺖ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ . در ﻫﺮ ﻧﻘﻄﻪ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی، ﭘﻴﭽﻪ ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه ﺳﻄﺤﻲ ﺗﺎ ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻣﻲ ﭼﺮﺧﺪ ﻛﻪ ﻳﻚ ﻧﻘﻄﻪ ﺻﻔﺮ در ﺳﻨﺴﻮر ﻓﺮا رﺳﺪ و زاوﻳﻪ ﻛﺠﻲ ﻣﺮﺑﻮ ط ﺑﻪ آن ﺛﺒﺖ ﺷﻮد . اﻳﻦ روش، ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ ﺗﻜﻨﻴﻚ زاوﻳﻪ ﻛﺠﻲ ﺳﻄﺤﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺷﻜﻞ 1 - 22 - ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی EM درون ﭼﺎﻫﻲ اﻟﻒ ( EM دوﻗﻄﺒﻲ – دوﻗﻄﺒﻲ (ب EM ﺑﺎ ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه ﻗﺎﺑﻞ ﭼﺮﺧﺶ ) ﺑﺎ ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه Tx درﻛﻨﺎر ﭼﺎه (ج (EM ﻟﻮپ ﺑﺰرگ (د EM دوﻗﻄﺒﻲ از ﭼﺎه ﺑﻪ ﭼﺎه (ﻫـ EM ﺑﺎ ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه دور ﻣﺜﺎل ) VLFﺑﺎﻣﻨﺒﻊ رادﻳﻮﻳﻲ ( ﺑﺮای اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣﻴﺪان ﻫﺎی اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ ﻳﺎ ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ درون ﭼﺎﻫﻲ و( اﻧﺘﺸﺎر ﻣﻮج از ﭼﺎه ﺑﻪ ﭼﺎه 36 ﺷﻜﻞ1 - 23 - ﻣﻴﺪان ﻫﺎی ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه دوار و رﺳﺎﻧﺎی ﻣﻮرد ﻫﺪف . ﭘﻴﭽﻪ ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه ﺣﻮل ﻣﺤﻮری ﻋﻤﻮد ﺑﺮ ﺻﻔﺤﻪ ﻧ ﻤﻮدار ﻣﻲ ﭼﺮﺧﺪ . رﺳﺎﻧﺎی ﻃﺮف راﺳﺖ ﭼﺎه ﺣﻔﺎری ﺷﺪه، ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻳﻚ ﻣﺆﻟﻔﻪ ﻣﻨﻔﻲ ) در اﻳﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﺑ ﻪ ﻃﺮف ﭘﺎﻳﻴﻦ ( از ﻣﻴﺪان ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ Hs در ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه ﮔﻴﺮﻧﺪه ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ . ﺑﺮای رﺳﻴﺪن ﺑﻪ ﻳﻚ وﺿﻌﻴﺖ ﺻﻔﺮ، ﭼﺮﺧﺶ ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه درﺟﻬﺖ ﻋﻜﺲ ﻋﻘﺮﺑﻪ ﻫﺎی ﺳﺎﻋﺖ ﺑﻪ اﻧﺪازه )θ (+ ﻻزم اﺳﺖ . ﺑﻪ ﻓﺮض آﻧﻜﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺟﻔﺖ ﺷﺪﮔﻲ ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه – ﮔﻴﺮﻧﺪه ) وﻗﺘﻲ ﻛﻪ ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه ﻛﺞ ﻣﻲ ﺷﻮد ( ﻗﺎﺑﻞ ﺻﺮﻓﻨﻈﺮ ﻛﺮدن ﺑﺎﺷﺪ ، در اﻳﻦ ﺻﻮرت Hs ﺗﻮﺳﻂ ﻳﻚ ﻣﺆﻟﻔﻪHp ﺧﻨﺜﻲ ﻣﻲ ﺷﻮد . 37 آراﻳﻪ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﺑﺮداﺷﺖ ﻫﺎی LIEM ﭼﺎه آزﻣﺎﻳﺸﻲ در ﺷﻜﻞ1 - 24 ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻟﻮپ ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه ، در ﺑﺎﻻی ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ و ﻧﺰدﻳﻚ ﭼﺎه آ زﻣﺎﻳﺸ ﻲ ﻗﺮار داده ﻣﻲ ﺷﻮد . در داﺧﻞ ﭼﺎه آزﻣﺎﻳﺸﻲ ، ﺑﺮای دﺳﺘﻴﺎﺑﻲ ﺑﻪ ﭘﺮوﻓﻴﻞ ﻳﻚ آﺷﻜﺎرﺳﺎز راﻧﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد . اﺑﻌﺎد ﻧﻮﻋﻲ ﻟﻮپ زﻣﻴﻨﻲ ، دارای ﮔﺴﺘﺮه ای از 100 ﺗﺎ1000 ﻣﺘﺮ ﺑﻮده و ﺑﺎ ﻋﻤﻖ ﭼﺎه ﺣﻔﺮ ﺷﺪه ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﻮرد ﺗﺠﺴﺲ ﻗﺮار ﮔﻴﺮد ﻣﻄﺎﺑﻘﺖ دارﻧﺪ . ﻳﻚ ﻟﻮپ زﻣﻴﻨﻲ ، ﺑﺮای ﭘﺮوﻓﻴﻞ ﻫﺎی داﺧﻞ ﺗﻌﺪادی از ﭼﺎه ﻫﺎی ﺣﻔﺎری ﺷﺪه از ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ و داﺧﻞ ﻳﻚ ﮔﺎﻟﺮی ﻣﻌﺪن ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ زﻳﺮ ﺳﻄﺤﻲ ﻛﺎﻓﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ) ﺷﻜﻞ 1 - 25 - اﻟﻒ ، ( ﺑﺮﻋﻜﺲ اﮔﺮ ﻓﻘﻂ ﻳﻚ ﭼﺎه ﺣﻔﺎری در دﺳﺘﺮس ﺑﺎﺷﺪ، ﻳﻚ ﻟﻮپ ﺑﻪ ﺗﻨﻬﺎﻳﻲ ﻧﻤﻲ ﺗﻮاﻧﺪ اﻃﻼﻋﺎت آزﻳﻤﻮت دار 1 ﻻزم را ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺤﻞ ﻫﺪف ﻓﺮاﻫﻢ ﻛﻨﺪ . درﻧﺘﻴﺠﻪ ، ﺗﻌﺪادی از ﻟﻮپ ﻫ ﺎی ﻧﻬﺎده ﺷﺪه دور دﻫﺎﻧﻪ ﭼﺎه ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﺮای ﺗﻬﻴﻪ اﻃﻼﻋﺎت اﺿﺎﻓﻲ ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﺑﻪ ﻛﺎر روﻧﺪ ) ﺷﻜﻞ 1 - 25 - (. ب ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﻋﻤﻞ ﺳﻴﺴﺘﻢ در ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ ﺷﻜﻞ ﻣﻮج اوﻟﻴﻪ رﺳﻴﺪه، ﺳﻪ ﻧﻮع از ﺳﻴﺴﺘﻢ LLEM ﺑﺎ ﻧﺎم ﻫﺎی ﭘﺎﻟﺲ ﻟﺤﻈﻪ ای 2 ﺗﺎﺑﻊ ﭘﻠﻪ ای 3 ) ﻛﻪ ﻫﺮدو ﺳﻴﺴﺘﻢTEM ﻣﺤﺴﻮب ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ ( ، و ﻧﻮع ﭼﻨﺪ ﻓﺮﻛﺎﻧﺴﻲ )FEM (وﺟﻮد دارﻧﺪ . ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی دﻳﮕﺮ ، ﺷﺎﻣﻞ VLF درون ﭼﺎﻫﻲ و اﻧﺘﺸﺎر ﻣﻮج ﺑﻴﻦ ﭼﺎﻫﻲ ﻛﻪ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺷﺎﻣﻞ ﻓﻦ ﻫﺎی ﺗﻮﻣﻮﮔﺮاﻓﻲ ﭼﺎه ﮔﻤﺎﻧﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﻗﺎﺑﻞ دﺳﺘﺮﺳﻲ اﺳﺖ . ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی ﺳﻪ ﻣﺆﻟﻔﻪ ای ) ﻣﻴﺪان ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ ﺑﻪ ( ﻃﻮر ﻣﺪاوم در ﺣﺎل ﺗﻮﺳﻌﻪ اﻧﺪ، اﮔﺮﭼﻪ ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ ﻧﻤﻮﻧﻪ آن ﺗﻮﺳﻂ ﺑﻮﻟﻴﺪن ﻣﻴ ﻨﺮال AB4 در ﺳﻮﺋﺪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﻮﻓﻘﻴﺖ آﻣﻴﺰ ﺑﻪ ﻛﺎر ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . در اﻳﻦ ﺳﻴﺴﺘﻢ ، از ﻳﻚ ﻟﻮپ زﻣﻴﻨﻲ 1 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ در ﻳﻚ ﺳﻴﺴﺘﻢFEM ، ﻛﻪ ﺑﺎ دو ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ 200 و2000 ﻫﺮﺗﺰ ﻋﻤﻞ ﻣﻲ ﻛﺮد اﺳﺘﻔﺎده ﮔﺮدﻳﺪ . ﺳﻪ ﺳﻨﺴﻮر در ﻳﻚ دﺳﺘﮕﺎه ﺑﺎ ﻗﻄﺮ 32 ﻣﻴﻠﻲ ﻣﺘﺮ ﻧﺼﺐ ﺷﺪه ﻛﻪ در آن ، ﻣﺤﻮر ﻫﻤﻴﺸﻪ اﻓﻘﻲ و ﻣﺤﻮر X ،ﻣﻮازی ﻣﺤﻮر ﺑﻠﻨﺪ دﺳﺘﮕﺎه و Z ﻫﻤﻴﺸﻪ ﺑﺎ زاوﻳﻪ90 درﺟﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪX وY ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . ﺑﺎﻗﻲ ﻣﺎﻧﺪه ﻫﺎی ﻫﻢ ﻓﺎز ) ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪه ﺑﻌﺪ از ﺣﺬف ﻣﻴﺪان اوﻟﻴﻪ و ﭘﺎﺳﺦ زﻣﻴﻨﻪ ﻧﺎﺷﻲ از ﺳﻨﮓ ﻣﻴﺰﺑﺎن ﺑﻪ ( ﺻﻮرت ﺗﺎﺑﻌﻲ از ﻓﺎﺻﻠﻪ ﭘﺮوﻓﻴﻞ در ﻃﻮل ﭼﺎه ﺣﻔﺎری ﺷﺪه ﺗﺮﺳﻴﻢ ﮔﺮدﻳﺪ . ﺷﻜﻞ و اﻧﺪازه اﻧﺤﺮاف ﻫﺮ ﻣﺆ ﻟﻔﻪ از ﻣﻘﺪار ﻧﺮﻣﺎل، اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ را در ﺑﺎره ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ) ﻋﻤﻖ و زاوﻳﻪ ﺳﻤﺖ ( ﻫﺪف رﺳﺎﻧﻨﺪه زﻳﺮ ﺳﻄﺤﻲ ﺑ ﻪ دﺳﺖ داده اﺳﺖ . 1 - Azimuthal 2 - Impulse 3 - Step - Function 4 - Bolidan Mineral AB 38 ﺷﻜﻞ1 - 24 - ﺷﻜﻞ ﻃﺮح واری ﺑﺮای اراﺋﻪ ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ اﺳﺘﻔﺎده از روش اﻟﻜﺘﺮوﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ ﭼﺎه ﺣﻔﺎری ﺷﺪه ﺑﺎ ﻟﻮپ ﺑﺰرگ ﺑﺮای اﻛﺘﺸﺎف ﺳﻮﻟﻔﻴﺪ ﺗﻮده ای در ﻣﺤﻴﻂ ﻫﺎی ﺑﺴ ﻴﺎر ﻣﻘﺎوم ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺳﻨﮓ ﻫﺎی ﭘﺮﻛﺎﻣﺒﺮﻳﻦ ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺳﻴﺴﺘﻢ ، ﻣﺘﺸﻜﻞ از ﻳﻚ ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه Tx و ﻳﻚ ﮔﻴﺮﻧﺪهRx اﺳﺖ ﻛﻪ ﺳﻨﺴﻮر آن ، در داﺧﻞ ﭼﺎه ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . ﻓﺎﺻﻠﻪ C ، ﻓﺎﺻﻠﻪ ای اﺳﺖ ﻛﻪ ﭘﺲ از آن، ﺳﻨﺴﻮر ﺑﻪ ﻫﺪف ﺧﻴﻠﻲ رﺳﺎﻧﺎ ﻣﻲ رﺳﺪ . ﺷﻜﻞ 1 - 25 - آراﻳﺶ ﻫﺎی ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه ﺑﺮای ﺑ ﺮرﺳﻲ ﻫﺎی اﻟﻒ ) ( ﻳﻚ ﮔﺮوه از ﭼﺎه ﻫﺎی ﺣﻔﺎری ﺷﺪه ﻃﻮﻗﺪار ( ب) ﻳﻚ ﭼﺎه ﺣﻔﺎری ﺷﺪه ﻣﻨﻔﺮد Tx1-5 ﺑ ﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﻫﺎی ﻟﻮپ ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه ﺟﺮﻳﺎن ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . 39 ﻓﺼﻞ دوم- ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ و ﻛﺎرﺑﺮدﻫﺎ 2 - 1 ﭼﻜﻴﺪه ﻣﻌﺮﻓﻲ اﺳﺎﺳﻲ اﻧﻮاع ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی اﻟﻜﺘﺮوﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ و اﺻﻮل اﺟﺮای ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ آﻧﻬﺎ در ﻓﺼﻞ او ل اراﺋﻪ ﺷﺪ . در اﻳﻦ ﻓﺼﻞ ، ﭘﻨﺞ ﻧﻮع از ﻣﺘﺪاول ﺗﺮﻳﻦ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺗﻔﺼﻴﻠﻲ ﺗﺮ ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻣﻮردی ، ﺑﺮای اراﺋﻪ ﻛﺎرﺑ ﺮ دﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﻮرد ﺑﺤﺚ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ . اﻳﻦ ﭘﻨﺞ ﻧﻮع ﺳﻴﺴﺘﻢ را ﻣﻲ ﺗﻮان در ﺳﻪ ﮔﺮوه ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﻧﻤﻮد : • ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی ﻧﺰدﻳﻚ- ﻣﻴﺪان ﻳﻌﻨﻲ ﺣﺎﻟﺘﻲ ﻛﻪ ﻣﻨﺒﻊ ﺑﻪ ، ﻃﻮر ﻧﺴﺒﻲ ﻧﺰدﻳﻚ ﮔﻴﺮﻧﺪه اﺳﺖ . • ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی دور- ﻣﻴﺪان ﻳﻌﻨﻲ ﺣﺎﻟﺘﻲ ﻛﻪ ﻣﻨﺒﻊ ﺑﺴﻴﺎر دورﺗﺮ از ﮔﻴﺮﻧﺪه ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻪ ﻃﻮری ﻛﻪ ﺑﺎ ﻣﻮج EM ﺑﺘﻮان ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻣﻮج ﺗﺨﺖ رﻓﺘﺎر ﻧﻤﻮد ) ﺑﺮداﺷﺖ ﻫﺎی VLF (. • ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی EMﺑﺎ ﻣﻨﺒﻊ ﻃﺒﻴﻌﻲ، ﻳﻌﻨﻲ در ﺟﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺑ ﻪ دﻟﻴﻞ وﺟﻮد ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی ﻃﺒﻴﻌﻲ زﻣﻴﻦ، ﻧﻴﺎزی ﺑﻪ ﺗ ﻮﻟﻴﺪ ﺗﺎﺑﺶ اﻟﻜﺘﺮوﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ ﻣﺼﻨﻮﻋﻲ ﻓﻌﺎل ﻧﻴﺴﺖ . ﮔﺴﺘﺮه ﻫﺮﻳﻚ از دﺳﺘﮕﺎه ،ﻫﺎ وﺳﻴﻊ اﺳﺖ ﻪ ﺑ وﻳﮋه اﮔﺮ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی ﻫﻮاﺑﺮد، درﻳﺎﺑﺮد و ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻲﻫﺎﻳ درون ﭼﺎﻫﻲ ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻓﻘﻂ در ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ ﺑﻪ ﻛﺎر ﻣﻲ روﻧﺪ درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮﻧﺪ . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻋﻤﻖ ﺑﺮرﺳﻲ ﻛﻠﻴﻪ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی ﻗﺎﺑﻞ دﺳﺘﺮﺳﻲ را ﻧﻤﻲ ﺗﻮان ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﻛﺮد . اﻧﺘﺨﺎب اراﺋﻪ ﺷﺪه در اﻳﻨﺠﺎ ، از ﻧﻮع ﻓﻦ ﻫﺎﻳﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮ در ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ، ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ و ﺑﺎﺳﺘﺎن ﺷﻨﺎﺳﻲ ﻛﺎرﺑﺮد دارﻧﺪ . اﮔﺮﭼﻪ در ﺑﺮﺧﻲ از ﻣﻮارد ﺑﻌﻀﻲ از ﺗﻜﻨﻴﻚ ﻫﺎ ﺗﻘﺮﻳﺒﺎً ﺑﻪ ﻃﻮر اﻧﺤﺼﺎری در اﻛﺘﺸﺎف ﻣﻮاد ﻣﻌﺪﻧﻲ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﺗﻮﺿﻴﺤﺎت ﺗﻔﻀﻴﻠﻲ ﺗﺮ در ﻣﻮرد اﻧﻮاع ﺗﺠﻬﻴﺰات وﻳﮋه ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺜﺎل ﺗﻮﺳﻂ ﻧﺒﻴﻘﻴﺎن1) 1987 و1991 ( و ﻫﻤﻜﺎران داده ﺷﺪ، وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎی ﻓﻨﻲ ﻫﺮﻳﻚ از ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی ﺟﺪاﮔﺎﻧﻪ را ﻣﻲ ﺗﻮان از ﺳﺎزﻧﺪﮔﺎن ﺗﺠﻬﻴﺰات ﺑ ﻪ دﺳﺖ آورد . 2 - 2 ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی ﻣﻮج ﭘﻴﻮﺳﺘﻪ (CW) 2 - 2 - 1 روش ﻫﺎی زاوﻳﻪ ﻛﺠﻲ2 روش ﻫﺎی زاوﻳﻪ ﻛﺠﻲ ﺑﻪ ، ﻃﻮر ﮔﺴﺘﺮده ﻫ ، ﻢ در ﺑﺮداﺷﺖ ﻫﺎی زﻣﻴﻨﻲ و ﻫﻢ در ﺑﺮداﺷﺖ ﻫﺎی ﻫﻮاﺑﺮد ﺑﻪ ﻛﺎر رﻓﺘﻪ اﺳﺖ . اﻳﻦ روش ، ﻧﺎم ﺧﻮد را از اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی زاوﻳﻪ ﻛﺠﻲ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻣﻴﺪان اوﻟﻴﻪ ﺑ ﻪ ﻛﺎرﺑﺮده ﺷﺪه و ﻣﻴﺪان ﻫﺎی اﻟﻘﺎ ﺷﺪه ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ ﻧﺎﺷﻲ از ﭘﻴﻜﺮه رﺳﺎﻧﻨﺪه ﻣﺪﻓﻮن ) ﺷﻜﻞ 2 - 1 (ﻣﺎﻧﻨﺪ ﭘﻴﻜﺮه ﻛﺎﻧﻲ ﺳﻮﻟﻔﻴﺪ ﺗﻮده ای ﺑ دﺳﺖ ﻪ آورده اﺳﺖ . ﺑﺎ ﻓﺮض اﻳﻨﻜﻪ ﺟﻬﺖ ﻣﻴﺪان اوﻟﻴﻪ، اﻓﻘﻲ ﺑﺎﺷﺪ ، ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی ادی در درون ﻳﻚ رﺳﺎﻧﺎی ﻣﺪﻓﻮن اﻟﻘﺎء ﺷﺪه و ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻣﻴﺪان ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ . ﺧﻄﻮط ﻧﻴﺮوی اﻳﻦ ﻣﻴﺪان ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ در اﻃﺮاف ﻣﻨﺒﻊ ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎ ﻣﺘﻤﺮﻛﺰ ﺑﻮده ﻛﻪ اﻳﻦ ﻣﻨﺒﻊ در ﺑﺎﻻﺗﺮﻳﻦ ﻟﺒﻪ ﻛﺎﻧﺴﺎر ﻣﺰﺑﻮر ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . ﻣﻴﺪان ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ ، در ﻃﺮﻓﻲ ﻛﻪ ﻧﺰدﻳﻚ ﺗﺮﻳﻦ ﻓﺎﺻﻠﻪ از ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه را دارد ﺑﻪ ﻃﺮف ﺑﺎﻻ ﻛﺞ ﺷﺪه و ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ 1 - Nabighian 2 - Tilt-angle 40 ﻣﻨﺘ ﺠﻪ ﻧﻴﺰ ﺑ ﻪ ﻃﺮف ﺑﺎﻻ ﻣﻴﻞ ﻛﺮده اﺳﺖ ) زاوﻳﻪ ﻛﺠﻲ ﻣﺜﺒﺖ (. ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﺎﻻی ﻛﺎﻧﺴﺎررﺳﺎﻧﺎ ، ﻫﺮ دو ﻣﻴﺪان اوﻟﻴﻪ و ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ اﻓﻘﻲ ﺑﻮده و در ﻳﻚ ﺟﻬﺖ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ، ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ زاوﻳﻪ ﻛﺠﻲ ﺻﻔﺮ ا ﺳﺖ . در دورﺗﺮﻳﻦ ﻃﺮف از ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه، ﻣﻴﺪان ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ ﺑ ﻪ ﻃﺮف ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺗﻤﺎﻳﻞ داﺷﺘﻪ و درﻧﺘﻴﺠﻪ ﻣﻴﺪان ﻣﻨﺘ ﺠﻪ ﻧﻴﺰ ﺑ ﻪ ﻃﺮف ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺗﻤﺎﻳﻞ ﭘﻴﺪا ﻣﻲ ﻛﻨﺪ ) زاوﻳﻪ ﻛﺠﻲ ﻣﻨﻔﻲ (. در ﻳﻚ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ زاوﻳﻪ ﻛﺠﻲ ﻛﻪ در آن ﻣﺤﻮر ﭘﻴﭽﻪ ﻗﺎﺋﻢ اﺳﺖ ) ﻣﻴﺪان اوﻟﻴﻪ اﻓﻘﻲ ( ﻛﺎﻧﺴﺎر رﺳﺎﻧﻨﺪه در ﻧﻘﻄﻪ ای ﻛﻪ زاوﻳﻪ ﻛﺠﻲ از ﻣﺜﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﻨﻔﻲ ﻋﺒﻮر ﻣﻲ ﻛﻨﺪ ﻗﺮاردارد ) ﻧﻘﻄﻪ ﻓﺮاﮔﺬر1(. وﻗﺘﻲ ﻣﻴﺪان اوﻟﻴﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻗﺎﺋﻢ ﺑ ﻪ ﻃﺮف ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺑﺎﺷﺪ، زاوﻳﻪ ﻛﺠﻲ ﺑﺎﻻی ﻛﺎﻧﺴﺎر ﺣﺪاﻗﻞ ﻣﻘﺪار را ﺧﻮاﻫﺪ داﺷﺖ . ) ﺷﻜﻞ 2 - 1.( ﺷﻜﻞ2 - 1 - ﭘﺮوﻓﻴﻞ زاوﻳﻪ ﻛﺠﻲ )θ ( ﺑﺎﻻی ﻳﻚ ﻛﺎﻧﺴﺎر رﺳﺎﻧﺎ ﻧﺎﺷﻲ از ﻳﻚ ﻣﻮجEM ﺗﺨﺖ از ﻳﻚ ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه ﻗﺎﺋﻢ ؛ دورP r ﻣﺸﺨﺺ ﻛﻨﻨﺪه ﺟﻬﺖ ﺑﺮدار ﻣﻴﺪان اوﻟﻴﻪ اﺳﺖ . S r وR r ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺑﺮدارﻫﺎی ﻣﻴﺪان ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ و ﻣﻨﺘﺠﻪ ﻫﺴﺘﻨﺪ . 1-Cross over point 41 وﻗﺘﻲ ﺟﺴﻢ رﺳﺎﻧﻨﺪه در ﻧﺰدﻳﻚ ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ ﺑﺎﺷﺪ، ﺷﻴﺐ زاوﻳﻪ ﻛﺠﻲ و آﻫﻨﮓ ﺗﻐﻴﻴﺮ اﻓﻘﻲ زا وﻳﻪ ﻛﺠﻲ ﺑﻴﺸﺘﺮ از ﺣﺎﻟﺘﻲ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد ﻛﻪ در ﺑﺎﻻی ﺟﺴﻢ رﺳﺎﻧﻨﺪه ﻣﺴﺘﻘﺮ در ﻋﻤﻖ اﻳﺠﺎد ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻋﻼوه ﺑﺮ اﻳﻦ، اﮔﺮ ﺟﺴﻢ رﺳﺎﻧﻨﺪه ﻗﺎﺋﻢ ﺑﻮده و ﭘﺮوﻓﻴﻞ ﺑﺮداﺷﺖ ﻋﻤﻮد ﺑﺮ ﻫﺪف زﻳﺮﺳﻄﺤﻲ ﺑﺎﺷﺪ، ﻣﻨﺤﻨﻲ زاوﻳﻪ ﻛﺠﻲ در دوﻃﺮف ﻧﻘﻄﻪ ﻓﺮاﮔﺬر ﻣﺘﻘﺎرن ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . اﮔﺮ ﻣﻨﺤﻨﻲ ﻏﻴﺮﻣﺘﻘﺎرن ﺑﺎﺷﺪ ، درآن ﺻﻮرت ﻣﻴﺰان ﻋﺪم ﺗﻘﺎرن، ﻧﺸﺎن دﻫﻨﺪه درﺟﻪ ﺷﻴﺐ ﻫﺪف زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . وﻗﺘﻲ ﺷ ﻴﺐ ﻫﺪف رﺳﺎﻧﺎ ﻛﺎﻫﺶ ﻳﺎﺑﺪ ) از ﺣﺎﻟﺖ ﻗﺎﺋﻢ ﺑﻮدن ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ ﻛﺎﺳﺘﻪ ﺷﻮد ( در اﻳﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﻣﻴﺰان ﻋﺪم ﺗﻘﺎرن اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻲ ﻳﺎﺑﺪ . روش ﻫﺎی زاوﻳﻪ ﻛﺠﻲ ﻣﺘﺪاول ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از ﻓﻨﻮن VLF وAFMAG ﻛﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺗﻔﺼﻴﻠﻲ در ﻗﺴﻤﺖ ﻫﺎی 2 - 4 و2 - 6 ﺷﺮح داده ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . 2 - 2 - 2 ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﺑﺎ ﻣﻨﺒﻊ ﺛﺎﺑﺖ ) ﺳﺎﻧﺪﺑﺮگ، ﺗﻮرام ( در ﺟﺎﻳﻲ ﻛﻪ از ﻣﻨﺒﻌﻲ ﺛﺎﺑﺖ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻟﻮپ ﺑﺰرﮔﻲ از ﻳﻚ ﺳﻴﻢ ﻳﺎ ﻛﺎﺑﻞ زﻣﻴﻨﻲ دراز اﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮد ﻣﺎﻧﻨﺪ روش ﺳﺎﻧﺪﺑﺮگ، ﻣﻴﺪان ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ اوﻟﻴﻪ ﺑ ﻪ ﻃﺮف زﻣﻴﻦ ﺗﻤﺎﻳﻞ ﭘﻴﺪا ﻣﻲ ﻛﻨﺪ ) ﺷﻜﻞ 2 - 2 .(درﺻﻮرت وﺟﻮد ﻳ ﻚ رﺳﺎﻧﻨﺪه ﻗﺎﺋﻢ، ﺑﺎرﻳﻚ و ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺟﺎﻧﺒﻲ ﭘﻴﻮﺳﺘﻪ، ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی اﻟﻘﺎء ﺷﺪه ادی در ﻟﺒﻪ ﺑﺎﻻﻳﻲ ﻛﺎﻧﺴﺎر زﻳﺮﺳﻄﺤﻲ، اﻳﺠﺎد ﻳﻚ ﻣﻴﺪان ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ ﻧﻤﻮده ﻛﻪ ﺑﺎ ﻣﻴﺪان اوﻟﻴﻪ ﺗﺪاﺧﻞ ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ . ﻣﻨﺘﺠﻪ ﻳﺎ ﻣﺆﻟﻔﻪ ﻗﺎﺋﻢ ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ ﻣﻴﺪان ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ ﻪ ﺑ ، وﺳﻴﻠﻪ ﮔﻴﺮﻧﺪه اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻋﻼوه ﺑﺮ اﻳﻦ ﻣﻲ ﺗﻮان ﮔﺮادﻳﺎن ﻣﻴﺪان ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ را اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻧﻤﻮد و ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻳﻚ ﻧﻤﻮدار ﻧﻤﺎﻳﺶ داد . در ﺣﺎﻟﺖ ﻳﻚ رﺳﺎﻧﺎی ﺑﺎرﻳﻚ ﻗﺎﺋﻢ، ﻣﻴﺪان ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ، در ﺣﻮاﻟﻲ ﻧﻘﻄﻪ ﻓﺮاﮔﺬر و ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﺎﻻی ﻫﺪف زﻳﺮ ﺳﻄﺤﻲ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﻌﻜﻮس ﻣﺘﻘﺎرن ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ) ﺷﻜﻞ 2 - 2 .(در ﻫﻤﺎن ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ، ﮔﺮادﻳﺎن ﻣﻴﺪان ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ ﺑﻪ ﻛﻤﺘﺮﻳﻦ ﻣﻘﺪار ﻣﻲ رﺳﺪ ا . ﮔﺮ ورﻗﻪ رﺳﺎﻧﺎ ﻗﺎﺋﻢ ﻧﺒﺎﺷﺪ، ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎری ﻫﺎی ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺷﺪه ، درﺟﻪ ﻋﺪم ﺗﻘﺎرن را ﺑﺎ ﻛﺎﻫﺶ زاوﻳﻪ ﺷﻴﺐ اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻲ . دﻫﺪ ﻫﻨﮕﺎم اﺳﺘﻔﺎده از روش ﺳﺎﻧﺪﺑﺮگ ﺑﺎﻳ ﺪ ﻣﺮاﻗﺐ ﻧﻤﻮد، زﻳﺮا ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺳﺎﻳﺮ ﻓﻨﻮن EM ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﻲ در ﻛﻴﻔﻴﺖ داده ﻫﺎی ﺑ ﻪ دﺳﺖ آﻣ ﺪه ﺗﺎﺛﻴﺮ ﻣﻲ ﮔﺬارد . اﮔﺮ ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ ﻛﻪ روی آن ﺑﺮداﺷﺖ اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﮔﻴﺮد ﻧﺎﻫﻤﻮار ﺑﺎﺷﺪ، ﺑﻪ ﻃﻮری ﻛﻪ ﮔﻴﺮﻧﺪه دارای اﺧﺘﻼف ارﺗﻔﺎع ﭼﺸﻤﮕﻴﺮی ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﻨﺒﻊ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺎﻳﺪ، ﺗﺼﺤﻴﺢ ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﻲ ﻻزم را ﺑﺮای ﻣﺆﻟﻔﻪ ﺣﻘﻴﻘﻲ داده ﻫﺎی ﻣﻴﺪان اوﻟﻴﻪ ﻗﺎﺋﻢ ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑﺮد ﺗﺎ اﻳﻦ اﺧﺘﻼف ﺟﺒﺮان ﮔﺮدد . در ﺣﺎ ﻟﺖ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ روش ﺗﻮرام، دو ﭘﻴﭽﻪ ﮔﻴﺮﻧﺪه ﻣﻌﻤﻮﻻً اﻓﻘﻲ ﺑ ﻪ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺛﺎﺑﺘﻲ (c) از ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﻗﺮار داﺷﺘﻪ و ﺑﺎ ﺣﺎﻟﺖ ﻋﻤﻮد ﺑﺮ ﺳﻴﻢ ﻣﻨﺒﻊ در راﺳﺘﺎی ﭘﺮوﻓﻴﻞ ﻫﺎ ﺟﺎﺑ ﻪ ﺟﺎ ﻣﻲ ﮔﺮدﻧﺪ . در ﺗﻌﺪاد ﻣﻌﻴﻨﻲ از اﻳﺴﺘﮕﺎه )ﻫﺎ 1 و2 و3 و4 و ...( ﻛﻪ ﺑﻪ ﻧﻮﺑﺖ در آﻧﻬﺎ ﻳﻚ ﭘﻴﭽﻪ ﻗﺮار داده ﺷﺪه ، داﻣﻨﻪ (V) و ﻓﺎز (α) ﻣﻴﺪان اﻟﻜﺘﺮوﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ ﻗﺎﺋﻢ، در ﻫﺮ ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺷﻮد ﻣﻲ . ﻧﺴﺒﺖ داﻣﻨﻪ ﻫﺎ در ﻫﺮ ﺟﻔﺖ اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻣﺘﻮاﻟﻲ ) ﻣﺜﺎل ….V1/V2,V2/V3,V3/V4. ( و ﮔﺮادﻳﺎن اﻓﻘﻲ ﻓﺎزﻫﺎ ] (α2- α1)/c, α3- α2)/c, (α4- α3)/c,…. [ در ﻧﻘﻄﻪ وﺳﻂ ﭘﻴﭽﻪ ﻫﺎ در راﺳﺘﺎی ﭘﺮوﻓﻴﻞ رﺳﻢ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻋﻼوه ﺑﺮ اﻳﻦ وﻗﺘﻲ ﻣﻴﺪان اوﻟﻴﻪ P دور از ﻣﻨﺒﻊ ، از ﻧﻈﺮ داﻣﻨﻪ ﻛﺎﻫﺶ ﻣﻲ ﻳﺎﺑﺪ، ﻧﺴﺒﺖ ﻫﺎی داﻣﻨﻪ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺷﺪه ﺑﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﻫﺎی داﻣﻨﻪ ﺑﻬﻨﺠﺎر ﺷﺪه ﺗﻘﺴﻴﻢ ﮔﺮدﻳﺪه (P1/P2,P2/P3,P4/P3...) وا زآﻧﺠﺎﺧﻮاﻫﻴﻢ داﺷﺖ :V2P3/V3P2 ,V3P4/V4P3 ,... V1P2/V2P1 . اﻳ ﻦ ﻧﺴﺒﺖ ﻫﺎ، ﻧﺴﺒﺖ ﻫﺎی ﺗﺼﺤﻴﺢ ﺷﺪ ه ﻧﺎﻣﻴﺪه ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ (RR) .اﮔﺮﻫﺮ ﭘﻴﭽﻪ ﻳﺎ ﻫﺮ دو ﭘﻴﭽﻪ در ارﺗﻔﺎﻋﻲ ﻣﺘﻔﺎوت ﺑﺎ ﻛﺎﺑﻞ ﻣﻨﺒﻊ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ، ﺑﺎﻳ ﺪ ﺑﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﻫﺎی ﺗﺼﺤﻴﺢ ﺷﺪه ﻳﻚ ﺗﺼﺤﻴﺢ ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﻲ اﻋﻤﺎل ﮔﺮدد . 42 ﺷﻜﻞ2 - 2 - ، در روش ﺳﺎﻧﺪﺑﺮگ ﻣﻨﺒﻊ، ﺳﻴﻢ درازی اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻴﺪان اوﻟﻴﻪ را اﻳﺠﺎد ﻛﺮده و اﻳﻦ ﻣﻴﺪان ﺑﻪ ﻧﻮﺑﻪ ﺧﻮد ﻣﻴﺪان ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ را در ﺑﺎﻻی رﺳﺎﻧﺎی زﻳﺮﺳﻄﺤﻲ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ ﻲﺑ . ﻫﻨﺠﺎری ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ رﺳﺎﻧﺎی زﻳﺮﺳﻄﺤﻲ ، ﺑﻪ ﻣﻴﺪان اوﻟﻴﻪ اﺿﺎﻓﻪ ﺷﺪه وﻟﻲ ﺑﺎ ﺟﺪاﺳﺎزی ﻣﻴﺪان اوﻟﻴﻪ ﻣﻲ ﺗﻮان آﻧﻬﺎ را از ﻫﻢ ﺗﻔﻜﻴﻚ ﻧﻤﻮد . ﮔﺮادﻳﺎن اﻓﻘﻲ ﻣﻴﺪان ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ، ﺣﺪاﻗﻞ ﻣﻘﺪار را در ﻧﻘﻄﻪ ای ﻛﻪ ﻣﺴﺘﻘﻴﻤﺎً ﺑ ﺎﻻی ﻗﻠﻪ رﺳﺎﻧﻨﺪه ﻗﺮار دارد ﺑﺪﺳﺖ ﻣﻲ دﻫﺪ . ﻣﻌﻤﻮﻻً ﻳﻚ ﭘﺮوﻓﻴﻞ ﺗﻮرام ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻧﺴﺒﺖ ﻫﺎی ﺗﺼﺤﻴﺢ ﺷﺪه و ﮔﺮادﻳﺎن اﻓﻘﻲ ﻓﺎز رﺳﻢ ﻣﻲ ﺷﻮد ) ﺷﻜﻞ 2 - 3 .( ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺣﺎﻟﺖ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎری ﺳﺎﻧﺪﺑﺮگ، ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎری ﻫﺎی ﻣﺘﻘﺎرن ﻫﺮ دو ﭘﺎراﻣﺘﺮ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺷﺪه روی رﺳﺎﻧﺎی ﻗﺎﺋﻢ ﺑ ﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ آﻳﺪ اﮔﺮ . ﺷﻴﺐ از ﺣﺎﻟﺖ ﻗﺎﺋﻢ ﻛﺎﻫﺶ ﭘﻴﺪا ﻛﻨﺪ، درﺟﻪ ﻋﺪم ﺗﻘﺎرن اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻃﻮری ﻛﻪ ارﻗﺎم ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻧﺴﺒﺖ ﺗﺼﺤﻴﺢ ﺷﺪه و ارﻗﺎم ﻛﻤﺘﺮ ﮔﺮادﻳﺎن اﻓﻘﻲ ﻓﺎز در ﺳﻤﺖ ﻓﺮوﺷﻴﺐ ﻫﺪف رﺳﺎﻧﺎ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣﻲ .ﺷﻮد 43 Γ / )i σ . ωµ / ( δ 2 1 2 1 2 2 = = ﺷﻜﻞ2 - 3 - ﻧﻤﻮدارﻫﺎی ﺗﺼﺤﻴﺢ ﺷﺪه و ﮔﺮادﻳﺎن اﺧﺘﻼف ﻓﺎز در ﺑﺎﻻی ﻳﻚ رﺳﺎﻧﺎی ﺷﻴﺒﺪار ﻛﻪ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺗﻮرام ﺑ ﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه اﺳﺖ . 2 - 2 - 3 ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﺑﺎ ﻣﻨﺒﻊ ﻣﺘﺤﺮک ﻣﺘﺪاول ﺗﺮﻳﻦ روش ﭘﻴﻤﺎﻳﺶ EM در ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ و ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ ، روش دوﭘﻴﭽﻪ ای ﺑﺎ ﻣﻨﺒﻊ ﻣﺘﺤﺮک اﺳﺖ ) ﻣﻚ ﻧﻴﻞ، 1990 ( . دوﭘﻴﭽﻪ ﺟﺪا از ﻫﻢ ﻛﻪ ﺑ ﻪ وﺳﻴﻠﻪ ﻛﺎﺑﻞ ﻣﺮﺟﻊ ﺑ ﻪ ﻫﻢ ﻣﺘﺼﻞ ﻣﻲ ﺑﺎ ،ﺷﻨﺪ اﺳﺎس ﺳﻴﺴﺘﻢ را اﻳﺠﺎد ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ ) ﺷﻜﻞ 2 - 4 .( ﻳﻚ ﭘﻴﭽﻪ ﺑ ﻪ ﻋﻨﻮان ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه ﻪﺑ ، ﻣﻨﻈﻮر اﻳﺠﺎد ﻣﻴﺪان اوﻟﻴﻪ ﻋﻤﻞ ﻧﻤﻮده ﻛﺮده و دﻳﮕﺮی ﻧﻘﺶ ﮔﻴﺮﻧﺪه را اﻳﻔﺎ ﻣﻲ . ﻛﻨﺪ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﻴﻦ ﭘﻴﭽﻪ ای در اﻧﺪازه ﺛﺎﺑﺘﻲ ﺑﺎﻗﻲ ﻣﻲ ﻣﺎﻧﺪ و ﺟﻔﺖ ﭘﻴﭽﻪ ﻫﺎ در اﻣﺘﺪاد ﻣﻘﻄﻊ ﺑﺮداﺷﺖ در ﺑﺎزه ﻫﺎی ﻣﻌﻴﻦ ﺣﺮﻛﺖ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ . ﻧﻘﻄﻪ ﻣﺮﺟﻊ ﺑﺮای اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ، ﻣﻌﻤﻮﻻً ﻧﻘﻄﻪ وﺳﻂ ﺑﻴﻦ دو ﭘﻴﭽﻪ اﺳﺖ . ﻧﻮﻋﺎً ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی ﺟﻔﺖ ﭘﻴﭽﻪ ، ای ﻓﻘﻂ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﺗﺮﺑﻴﻌﻲ و ﻳﺎ ﻫﺮ دو ﻣﺆﻟﻔﻪ ﻓﺎز و ﺗﺮﺑﻴﻌﻲ را اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ . در ﺣﺎﻟﺖ ﻫﺪاﻳﺖ ﺳﻨﺞ ﻫﺎی زﻣﻴﻨﻲ (GCM) ﺷﺮﻛﺖ ژﺋﻮﻧﻴﻜﺲ، ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺜﺎل دﺳﺘﮕﺎه ﺑﺮداﺷﺖ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﻣﺆﻟﻔﻪ ﺗﺮﺑﻴﻌﻲ را ﺑﻪ ﺻﻮرت رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻇﺎﻫﺮی زﻣﻴﻦ a σ ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻣﻴﻠﻲ ﻣ ﻬ ﻮس ﺑﺮ ﻣﺘﺮ ) ﻣﻌﺎدل واﺣﺪﻫﺎی ﻣﻴﻠﻲ زﻳﻤﻨﺲ ﺑﺮ ﻣﺘﺮ mS/m در دﺳﺘﮕﺎه SI (ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﻨﺪ . ﻣﺆﻟﻔﻪ ﻫﻢ ﻓﺎز ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻗﺴﻤﺖ در ﻫﺰار اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣﻲ .ﺷﻮد ﻧﺴﺒﺖ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﻴﻦ ﭘﻴﭽﻪ ای (s) ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺑﺮﺿﺨﺎﻣﺖ ﭘﻮﺳﺖ (δ) ، ﻋﺪد اﻟﻘﺎء (B) ﻧﺎﻣﻴﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد، ﻛﻪ δ از راﺑﻄﻪ زﻳﺮ ﺑ ﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ : آﻳﺪ 44 4 2 2 2 / s σ ωµ i / iB H / H . p s = ≈ q ) Hp / Hs s. ωµ / ( σa 2 4 = و ﻛﻪ در آن :ﻫﺎ f Π ω 2 = ) f ﻓﺮ ﻛﺎﻧﺲ ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻫﺮﺗﺰ (، δ / s B = ، µ0 ، ﺗﺮاواﻳﻲ ﻓﻀﺎی آزاد1 − = i ، 2 1 ) σ . ωµ i( Γ = ، σ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ وs ﻓﺎﺻﻠﺔ ﺑﻴﻦ ﭘﻴﭽﻪ ای (.ﺮﻣﺘ ) در ﺣﺎﻟﺘﻲ ﻛﻪ اﻋﺪاد اﻟﻘﺎ ﺧﻴﻠﻲ ﻛﻤﺘﺮ از 1 ﺑﺎﺷﺪ، ﻧﺴﺒﺖ ﻣﻴﺪان ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ (Hs) ﺑﻪ ﻣﻴﺪان ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ اوﻟﻴﻪ (Hp) ، درﮔﻴﺮﻧﺪه ﻧﺴﺒﺖ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺑﺎ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻇﺎﻫﺮی )σa ( دارد . اﮔﺮ زﻣﻴﻦ ﻛﺎﻣﻼً ﻫﻤﮕﻦ و ﻫﻤﺴﺎﻧﮕﺮد ﺑﺎﺷﺪ، دﺳﺘﮕﺎه ﻣﻘﺪار ﺣﻘﻴﻘﻲ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ زﻣﻴﻦ )σ (را ﺑ ﻪ دﺳﺖ ﺧﻮاﻫﺪ داد، ﻛ ﻪ اﻳﻦ ﻣﻘﺪار در راﺑﻄﻪ زﻳﺮ ﺻﺪق ﻣﻲ : ﻛﻨﺪ دﺳﺘﮕﺎه اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ، ﻃﻮری ﻃﺮاﺣﻲ ﺷﺪه ﻛﻪ ﺑﺎ ﻳﻚ ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ اﻧﺘﺨﺎﺑﻲ (f)، ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﻴﻦ ﭘﻴﭽﻪ ای (s) و ﻣﻘﺪار درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه Hp ﺣﺎﺻﻞ از ﻳﻚ ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه، ﻣﻘﺪار ﻣﺠﻬﻮل Hs اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺷﻮد، ﻛﻪ در اﻳﻦ ﺻﻮرت ﻣﻲ ، ﺗﻮان ﻣﻘﺪار σ ﻪﺑ را دﺳﺖ آور ﻪ ﺑ .د ﻫﺮﺣﺎل ، ﻣﻮاد زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ ﺣﻘﻴﻘﻲ ﻣﺘﺸﻜﻞ اﺳﺖ از ﻣﺨﻠﻮﻃﻲ از ﻣﻮاد ﺗﺸﻜﻴﻞ دﻫﻨﺪه ﻛﻪ ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻼﺣﻈﻪ ﺗﺮﻳﻦ آن ﺧﻤﻴﺮه ﺟﺎﻣﺪ1 ﺑﺎ ﻓﻀﺎﻫﺎی ﺗﺨﻠﺨﻞ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﺑﺨﺸﻲ ﻳﺎ ﻛﺎﻣﻼً از ﺳﻴﺎل درون ﻣﻨﻔﺬی اﺷﺒﺎع ﺑﻮده و ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ در ﺑﻌﻀﻲ ﻣﻮاﻗﻊ ﺑﺴﻴﺎر رﺳﺎﻧﻨﺪه ﺑﺎﺷﺪ ﻪ ﺑ . ﻋﻼوه ، زﻣﻴﻦ ﻣﻌﻤﻮﻻً از ﻻﻳﻪ ﻫﺎﻳﻲ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﺷﺪه ) ﻣﺜﻼً ﺧﺎک روی ﻣﻮاد ﻫﻮازده ﻛﻪ روی ﺳﻨﮓ ﻛﻒ ﻗﺮار دارد ( ﻛﻪ ﻫﺮ ﻣﺎده ای دارای رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﺣﻘﻴﻘﻲ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺧﻮد ﺑﻮده و ﺳﻬﻤﻲ در رﻗﻢ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻇﺎﻫﺮی اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺷﺪه ﺧﻮاﻫﺪ داﺷﺖ . ﻣﻘﺪار رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻇﺎﻫﺮی ، از راﺑﻄﻪ زﻳﺮ ﺑ ﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ : آﻳﺪ ﻛﻪ در ، آن اﻧﺪﻳﺲ q ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ ﻓﺎز ﺗﺮﺑﻴﻌﻲ اﺳﺖ . ﻳﻚ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﺳﻨﺞ زﻣﻴﻨﻲ ، ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﺟﻬﺖ ﻳﺎﻓﺘﮕﻲ ﭘﻴﭽﻪ ،ﻫﺎ ﺑﻪ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻣﻮاد ﺗﺸﻜﻴﻞ دﻫﻨﺪه زﻣﻴﻦ ﭘﺎﺳﺦ ﻣﻲ دﻫﺪ . ﻧﻮﻋﺎً دو ﻣﺪ وﺟﻮد دارد : ﭘﻴﭽﻪ ﻫﺎی اﻓﻘﻲ ﺑﺎ ﻳﻚ دوﻗﻄﺒﻲ ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ ﻗﺎﺋﻢ (VMD) و ﭘﻴﭽﻪ ﻫﺎی ﻗﺎﺋﻢ ﺑﺎ ﻳﻚ دو ﻗﻄﺒﻲ ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ اﻓﻘﻲ (HMD) . اﮔﺮ ﻳﻚ ﻻﻳﻪ ﻧﺎزک ﻳﻜﻄﺮف ﻧﺎﻣﺤﺪود اﻓﻘﻲ در ﻳﻚ ﻋﻤﻖ ﺑﻬﻨﺠﺎر ﺷﺪه )Z( ﻗﺮارﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ) ﻛﻪ در آن Z ﺣﺎﺻﻞ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻋﻤﻖ واﻗﻌﻲ ﺑﺮ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﻴﻦ ﭘﻴﭽﻪ ﻫﺎﺳﺖ ( ، آﻧﮕﺎه ﺳﻬﻢ ﻧﺴﺒﻲ آن ﻻﻳﻪ ﻧﺎزک ﺑﻪ ﻣﻴﺪان ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ (Hs) در ﮔﻴﺮﻧﺪه ﺗﻮﺳﻂ ﺗﺎﺑﻊ ، ﭘﺎﺳﺦ ﭘﺎﻟﺲ 1- Solid matrix ⎥⎦ ⎤ ⎢⎣ ⎡ = = = δ s B . B )i ( δ s . )i ( Γs 2 1 2 1 2 2 45 ) R ( σ σa − = 1 1 ﻟﺤﻈﻪ ای (φ) ﻧﺎﻣﻴﺪه ﻣﻲ .ﺷﻮد ﺷﻜﻞ اﻳﻦ ﭘﺎﺳﺦ ، ﺑﺮای ﻫﺮ دو ﺣﺎﻟﺖ دوﻗﻄﺒﻲ ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ ﻗﺎﺋﻢ و اﻓﻘﻲ ) ﺷﻜﻞ 2 - 5 (ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻬﻢ اﺳﺖ . در ﺣﺎﻟﺖ دوﻗﻄﺒﻲ ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ ﻗﺎﺋﻢ، ﺳﻬﻢ ﻧﺴﺒﻲ ﻻﻳﻪ ﻫﺎی ﻧﺰدﻳﻚ ﺑﻪ ﺳﻄﺢ ﻛﻮﭼﻚ اﺳﺖ . در ﻧﺘﻴﺠﻪ ، دراﻳﻦ آراﻳﺶ ، اﻳﻦ روش ﺑﻪ ﻃﻮر ﻧﺴﺒﻲ ﺑﻪ ﻋﺎرﺿﻪ ﻫﺎی ﺧﻴﻠﻲ ﻧﺰدﻳﻚ ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ ﻏﻴﺮ ﺣﺴﺎس ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺰرگ ﺗﺮﻳﻦ ﺳﻬﻢ ﻧﺴﺒﻲ از ﻋﻤﻖ ﺑﻬﻨﺠﺎر ﺷﺪه 4/0 Z= ﻧﺎﺷﻲ ﺷﻮد ﻣﻲ . ﺑﺮﻋﻜﺲ، ﭘﺎﺳﺦ ﻧﺴﺒﻲ ﺑﺮای ﻣﻴﺪان دوﻗﻄﺒﻲ ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ اﻓﻘﻲ، از ﻣﺎﻛﺰﻳﻤﻤﻲ در ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ ﺷﺮوع ﺷﺪه و ﺑﺎ ﻋﻤﻖ ﻛﺎﻫﺶ ﻣﻲ ﻳﺎﺑﺪ . در اﻳﻦ ﺣﺎﻟﺖ ، آراﻳﺶ دو ﻗﻄﺒﻲ، ﺳﻴﺴﺘﻢ را ﺑﻪ ﻋﻮارض ﻧﺰدﻳﻚ ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ ﺧﻴﻠﻲ ﺣﺴﺎس ﻣﻲ ﺳﺎزد . اﮔﺮ زﻣﻴﻦ ﺗﺎ ﻋﻤﻖ Z از ﻣﻮاد ﻣ ﺨﺘﻠﻔﻲ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ، ﺑﻪ ﺟﺎی ﺳﻬﻢ ﻧﺴﺒﻲ ﻳﻚ ﻻﻳﻪ ﻧﺎزک ﻣﻨﻔﺮد، ﻣﻲ ﺗﻮان ﺳﻬﻢ ﻛﻠﻴﻪ ﻣﻮاد ﻣﺬﻛﻮر را در ﻣﻴﺪان ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ ﺛﺎﻧﻮی ) رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻇﺎﻫﺮی ( درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ . ﺟﻤﻊ ﻫﻤﻪ ﭘﺎﺳﺦ ﻫﺎی ﭘﺎ ﻟ ﺲ ﻟﺤﻈﻪ ای ﺑﺮای ﻫﻤﻪ ﻋﻤﻖ ﻫﺎ ﺗﺎ Z ، ازﻧﻈﺮ رﻳﺎﺿﻲ ﺑﻪ ﺻﻮرت اﻧﺘﮕﺮال ﻫﻤﻪ ﺗﻮاﺑﻊ ﭘﺎﺳﺦ ﭘﺎ ﻟ ﺲ ﻟﺤﻈﻪ ای ﺑﻴﺎن ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﺳﻬﻢ ﻛﻠﻲ ﻛﻪ ﺑ ﻪ ا ﻳﻦ ﻃﺮﻳﻖ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪ ، ﺗﺎﺑﻊ ﭘﺎﺳﺦ ﺗﺠﻤﻌﻲ1 ﻧﺎﻣﻴﺪه ﻣﻲ .ﺷﻮد R(Z) ، ﺑﺮای آراﻳﻪ ﻫﺎی VMD وHMD ﺷﻜﻞ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ دارد . ) ﺷﻜﻞ 2 - 6.( ﺷﻜﻞ2 - 4 - ﺳﻴﺴﺘﻢEM ﺟﻔﺖ ﭘﻴﭽﻪ ای ﻣﺘﺤﺮک، داﻳﺮه ﻫﺎ ﻧﺸﺎﻧﮕﺮ ﭘﻴﭽﻪ ﻫﺎی ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه (Tx) و ﮔﻴﺮﻧﺪه (Rx) ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﮔﺮاف ﻫ ﺎی ﺗﺎﺑﻊ ﭘﺎﺳﺦ ﺗﺠﻤﻌﻲ ﺑﺮای ﻫﺮ ﺟﻬﺖ ﻳﺎﻓﺘﮕﻲ دوﻗﻄﺒﻲ را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﺣﻘﻴﻘﻲ ﻣﺪل ﻫﺎی ﺳﺎده 2 ﻻﻳﻪ ﻳﺎ 3 ﻻﻳﻪ ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑﺮد . ﺑﺮای ﭼﻨﻴﻦ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ای ﻳﻚ ﻣﺜﺎل در زﻳﺮ آﻣﺪه اﺳﺖ : در ﻳﻚ ﻣﺪل دوﻻﻳﻪ، ﺳﻬﻢ ﻻﻳﻪ ﺑﺎﻻﻳﻲ در رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻇﺎﻫﺮی اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺷﺪه ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از : 1- Cumulative 46 R σ ) R ( σ σa 2 1 1 + − = 2 3 2 1 2 1 1 1 R σ ) R R ( σ ) R ( σ σa + − + − = R σ σa 2 = ﻛ ﻪ در آن : 1 σ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﺣﻘﻴﻘﻲ اوﻟﻴﻦ ﻻﻳﻪ وR ﺗﺎﺑﻊ ﭘﺎﺳﺦ ﺗﺠﻤﻌﻲ ﺑﺮای ﺟﻬﺖ ﻳﺎﻓﺘﮕﻲ دوﻗﻄﺒﻲ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ )HMD ﻳﺎ VMD ( ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . R ﺗﺎﺑﻌﻲ از ﻋﻤﻖ ﺑﻬﻨﺠﺎر ﺷﺪه (Z = d/s) ﺑﻮده ﻛﻪ در آن ، d ﻋﻤﻖ واﻗﻌﻲ وs ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﻴﻦ ﭘﻴﭽﻪ ﻫﺎ ا .ﺳﺖ ﺳﻬﻢ ﻧﺎﺷﻲ از ﻻﻳﻪ ﺗﺤﺘﺎﻧﻲ ﺗﻮﺳﻂ ﻓﺮﻣﻮل زﻳﺮ ﻣﻌﻴﻦ ﻣﻲ :ﺷﻮد ﻛﻪ در آن ، 2 σ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﺣﻘﻴﻘﻲ ﻣﻮاد ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻻﻳﻪ ﺗﺤﺘﺎﻧﻲ اﺳﺖ . ﺷﻜﻞ2 - 5 - ﺗﻮاﺑﻊ ﭘﺎﺳﺦ ﻟﺤﻈﻪ ای (φ) ﺑﺮای دوﻗﻄﺒﻲ ﻫﺎی ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ اﻓﻘﻲ و ﻗﺎﺋﻢ ﺑﺮﺣﺴﺐ ﺗﺎﺑﻌﻲ از ﻋﻤﻖ ﺑﻬﻨﺠﺎر ﺷﺪه رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻇﺎﻫﺮی ﻛﻞ ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از ﺟﻤﻊ اﻳﻦ دو ﺳﻬﻢ ﺑﻪ ﺻﻮرت زﻳﺮ : ﺑﺮای ﺣﺎﻟﺖ ﺳﻪ ﻻﻳﻪ : 47 m / mS / ) / / / ( σa 25 31 0 50 31 0 71 0 71 0 1 30 = × + − + − = ﻛﻪ در آن ) , , (σ 3 2 1 رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ واﻗﻌﻲ و ) , (R 2 1 ارﻗﺎم ﺗﺎﺑﻊ ﭘﺎﺳﺦ ﺗﺠﻤﻌﻲ ﺑ ﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﻻﻳﻪ اول، دوم و ﺳﻮم ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﺪﻟﻲ را درﻧﻈﺮ ﺑﮕﻴﺮﻳﺪ ﻛﻪ در آن دو ﻻﻳﻪ ﻳﻜﻄﺮف ﻧﺎﻣﺤﺪود اﻓﻘﻲ و در ﺷﺮاﻳﻄﻲ ﻛﻪ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﻴﻦ ﭘﻴﭽﻪ ای ﺧﻴﻠﻲ ﻛﻤﺘﺮ از ﻋﻤﻖ ﭘﻮﺳﺖ ﺑﺮای ﻫﻤﻪ ﻻﻳﻪ ﻫﺎﺳﺖ وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ . رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻇﺎﻫﺮی اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺷﺪه از ﺳﻬﻢ ﻻﻳﻪ اول ﺑ ﻪ اﺿﺎﻓﻪ ﻣﻮاد زﻳﺮ آن ﺗﺸﻜﻴﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ . اﺛﺮ وزﻧﻲ ﺳﻬﻢ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﺗﻮﺳﻂ ﺗﺎﺑﻊ ﭘﺎﺳﺦ ﺗﺠﻤﻌﻲ ﺗﻬﻴﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻫﻤﻴﻦ ﻣﻨﻄﻖ ، در ﺣﺎﻟﺖ ﺳﻪ ﻻﻳﻪ ﻧﻴﺰ ﺻﺎدق اﺳﺖ . ﻣﺜﺎل ﻋﺪدی ﮔﺮ ا :71 0 1 / R = و31 0 2 / R = ﺑﺎﺷﺪ ، ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺷﻜﻞ 2 - 6 ، ﺑﺮای 5 10 10 1 2 = = = d , dوs ﻣﺘﺮ دارﻳﻢ : ﺷﻜﻞ 2 - 6 - ﺗﻮاﺑﻊ ﭘﺎﺳﺦ ﺗﺠﻤﻌﻲ ﺑﺮای دو ﻗﻄﺒﻲ ﻫﺎی ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ اﻓﻘﻲ و ﻗﺎﺋﻢ ﺑﺮﺣﺴﺐ ﺗﺎﺑﻌﻲ از ﻋﻤﻖ ﺑﻬﻨﺠﺎر ﺷﺪه 48 ﺷﻜﻞ2 - 7 - ﻣﺜﺎﻟﻲ از اﺳﺘﻔﺎده ﺗﺎﺑﻊ ﭘﺎﺳﺦ ﭘﺎ ﻟ ﺲ ﻟﺤﻈﻪ ای ﺗﺠﻤﻌﻲ (R) و رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻫﺎی ﺣﻘﻴﻘﻲ σ) ( ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ارﻗﺎم ﻓﺮﺿﻲ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻇﺎﻫﺮی σa) ( ﺑ ﺮای ﻣﺪل زﻣﻴﻦ ﺳﻪ ﻻﻳﻪ . ای اﻳﻦ ﻧﻮع ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ، ﺑﺮای ﺣﺎﻟﺘﻲ ﻣﻔﻴﺪ اﺳﺖ ﻛﻪ در آن ، ﻣﻘﺪار رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻇﺎﻫﺮی ﺗﻘﺮﻳﺒﻲ روی ﻣﺪﻟﻲ ﻛﻪ رﺳ ﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻻﻳﻪ ﻫﺎی ای آن و ﻧﻴﺰ ﺿﺨﺎﻣﺖ ﻫﺎی ﻻﻳﻪ ﻫﺎ ﺗﺨﻤﻴﻦ زده ﺷﺪه ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﺑﺎﺷﺪ . ارﻗﺎم رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻇﺎﻫﺮی ﻛﻪ ﺑ ﻳﻦﻪ ا ﻃﺮﻳﻖ ﺑ ﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ ، آﻳﺪ ﺗﺨﻤﻴﻨﻲ ﺑﻮده و ﻓﻘﻂ ﺑﻪ ﻫﻤﺎن د ﻗﺘﻲ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد ﻛﻪ وﺿﻌﻴﺖ ﻣﻔ ﺮ وﺿﺎت داده ﺷﺪه اﻋﺘﺒﺎر دارد . اﮔﺮ زﻣﻴﻦ ﺑﻪ ﻻﻳﻪ ﻫﺎی ﺗﺨﺖ اﻓﻘﻲ ﻳﻜﻄﺮف ﻧﺎﻣﺤﺪود ﻗﺎ ﺑﻞ ﺗﺸﺒﻴﻪ ﻧﺒﺎﺷﺪ، ﻣﻘﺪاری ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺟﺎﻧﺒﻲ و ﻗﺎﺋﻢ در رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ و ﺿﺨﺎﻣﺖ وﺟﻮد ﺧﻮاﻫﺪ داﺷﺖ، دراﻳﻦ ﺻﻮرت ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ در ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ ﺷﺮاﻳﻂ ﻓﻘﻂ ﻳﻚ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺳﺮاﻧﮕﺸﺘﻲ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . اﮔﺮ در ﻣﺤﺪوده ﻛﺮه ﺗﺎﺛﻴﺮ ﺳﻴﺴﺘﻢ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎی EM ، ﻳﻚ ﺳﻪ ءﺷﻲ ﺑﻌﺪی وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، ﻳﺎ ﻓﺼﻞ ﻣﺸﺘﺮک ﺑﻴﻦ ﻻﻳﻪ ﻫﺎ ﺷ ﻴﺒﺪار ﺑﻮده ﻳﺎ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺗﺨﺖ ﻧﺒﺎﺷﺪ، اﻋﺘﺒﺎر اﻳﻦ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت اﺳﺎﺳﺎً ﻛﺎﻫﺶ ﺧﻮاﻫﺪ ﻳﺎﻓﺖ . در ﺣﺎﻟﺖ ﻳﻚ ﺳﻴﺴﺘﻢ دو ﭘﻴﭽﻪMaxMinI-10 APEX ﻛﻪ در آن ، اﻣﻜﺎن اﻧﺘﺨﺎب ﺗﺎ 10 ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ ﻣﺨﺘﻠﻒ )110،220 ، 440 ، 880 ، 1760 ، 3520 ، 7040 ، 14080 ، 28160 ، 56320 ، ﻫﺮﺗﺰ ( وﺟﻮد دارد ﻣﻲ ﺗﻮان ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﻴﻦ ﭘﻴﭽﻪ ای روی ﮔﺴﺘﺮه 20 ﺗﺎ500 ﻣﺘﺮ را اﻧﺘﺨﺎب ﻛﺮد . روش ﻃﺒﻴﻌﻲ ﻋﻤﻞ ، ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻟﻮپ اﻓﻘﻲ (HLEM)EM اﺳﺖ اﮔﺮﭼﻪ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎ را ﻣﻲ ﺗﻮان در وﺿﻌﻴﺖ دوﻗﻄﺒﻲ ﻋﻤﻮدی و آراﻳﺶ زاوﻳﻪ ﻛﺠﻲ ﻧﻴﺰ اﻧﺠﺎم داد . ﻣﻌﻤﻮﻻً ﺑﺮای ﺑﻪ ﻧﻘﺸﻪ در آوردن ﻧﻬﺸﺘﻪ ﻫﺎی ﻛﻮاﺗﺮﻧﺮ، ﻳﻚ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﻴﻦ ﭘﻴﭽﻪ ای 100 ﻣﺘﺮ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد ؛ ﻫﺮ دو ﻣﺆﻟﻔﻪ ﻫﻢ ﻓﺎز و ﺗﺮﺑﻴﻌﻲ در ﻫﺮ ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ در ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﻳﻚ اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻣﻌﻴﻦ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺷﺪه و در ﻳﻚ ﻧﻤﻮدار ﻓﺎزی ﻧﻤﺎﻳﺶ داده ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ ) ﺷﻜﻞ 2 - 8.( 49 ارﻗﺎم اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی روش HLEM ﺑﻪ ﭘﺎراﻣﺘﺮ ﭘﺎﺳﺦα ﺑﺴﺘﮕﻲ دارد ﻛﻪ در آن ،α از راﺑﻄﻪ زﻳﺮ ﺑ ﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ :ﺪ آﻳ د ر اﻳﻦ راﺑﻄﻪ : µ ﺗﺮاواﻳﻲ ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ ﻓﻀﺎی آزاد) m / H π ( 7 10 4 − × ، σ ،رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ دوﺑﺎرهω ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ زاوﻳﻪ ای در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ f π ω 2 = ، ﺑﺎﺷﺪf ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺷﺪه ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻳﻜﻲ از 10 ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ ﻗﺎﺑﻞ دﺳﺘﺮس وL ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﻴﻦ ﭘﻴﭽﻪ ای اﺳﺖ . ﻧﻤﻮدارﻫﺎی ﻣﻨﺤﻨ ﻲ ﻫﺎی اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻓﺎزی ، در ﺗﻔﺴﻴﺮ داده ﻫﺎی اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ ﻛﻪ در ﻗﺴﻤﺖ ﺑﻌﺪ ﺷﺮح داده ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . 2 - 2 - 4 روش ﻫﺎی ﺗﻔﺴﻴﺮ 2 - 2 - 4 - 1 ﭘﺮوﻓﻴﻞ زﻧﻲ و ﺳﻮﻧﺪاژزﻧﻲ ﻋﻤﻘﻲ داده ﻫﺎی اﻟﻜﺘﺮوﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ ، ﺑﺮاﺳﺎس روﺷﻲ ﻛﻪ ﺑ ﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه اﻧﺪ ﺑﺎ راه ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻗﺮارﮔ ﻴﺮﻧﺪ . ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺷﺪه را ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﭘﺮوﻓﻴﻞ ﻫﺎ ﻳﺎ ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی ﭘﺮﺑﻨﺪی ﺣﺎﺻﻞ از ﺷﺒﻜﻪ ﺑﻨﺪی ﻫﺎ رﺳﻢ ﻧﻤﻮد، ﻛﻪ در روی آﻧﻬﺎ ، زون ﻫﺎی ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎر را ﻣﻲ ﺗﻮان ﻣﺸﺨﺺ ﻛﺮد . اﻳﻦ رﻫﻴﺎﻓﺖ ﻫﺎ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻛﻴﻔﻲ و ﺗﻔﺴﻴﺮﻫﺎی ﻣﻘﺪﻣﺎﺗﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﺑﺮای ﺑﻪ ﻧﻘﺸﻪ درآوردن ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺷﻨﺎﺳﻲ ﻳﺎ ردﻳﺎﺑﻲ ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎری، ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺗﻔﺴﻴﺮ ﻛﻴﻔﻲ ﻛﺎﻓﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻪ ﺑ . ﻫﺮﺣﺎل ، اﮔﺮ ﭘﺎﺳﺦ ﻫﺎی ﺳﺮﺷﺘﻲ ﻋﻮارض ﻣﻌﻴﻦ ﺗﺸﺨﻴﺺ داده ﻧﺸﻮد ، ﭼﺎﻟﺶ ﻫﺎی ﻣﻌﻴﻨﻲ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ از ﺑﻲ اﺣﺘﻴﺎﻃﻲ ﺑﺮوز ﻛﻨﺪ ﺑﻪ . ﻃﻮر ﻣﺜﺎل، ﻫﻨﮕﺎم اﺳﺘﻔﺎده از ﺳﻴﺴﺘﻢ دوﭘﻴﭽﻪ ای ﻣﺎﻧﻨﺪ ژﺋﻮﻧﻴﻜﺲ EM31 ﻛﻪ ﻳﻚ ﻫﺪف ﺗﻨﻬﺎ ﭘﻴﻚ ﻣﻨﻔﺮد رو ی ﻳﻚ رﺳﺎﻧﻨﺪه ﺑﺎرﻳﻚ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻛﻨﺪ، ﺗﺸﺨﻴﺺ ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎری ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ﺳﻮء ﺗﻌﺒﻴﺮی و ﺧﻄﺮ اﺳﺖ . ﻳﻚ ﭘﺮوﻓﻴﻞ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻇﺎﻫﺮی ﻧﻮﻋﻲ اﻳﺠﺎد ﺷﺪه در ﺑﺎﻻی ﻟﻮﻟﻪ ﻓﻠﺰی ﮔﺎز ﺑﺎ ﻗﻄﺮ 10 ﺳﺎﻧﺘﻲ ﻣﺘﺮ ﻣﺪﻓﻮن در ﻋﻤﻖ ﺣﺪود 1 ﻣﺘﺮ را درﻧﻈﺮ ﺑﮕﻴﺮﻳﺪ ) ﺷﻜﻞ 2 - 9 - اﻟﻒ (. دو ﭘﻴﻚ ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ﻳﻚ اﻓﺖ ﺷﺪﻳﺪ ﻳﺎ ﺣﺘﻲ ﻣﻨﻔﻲ ، ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﺎﻻی ﻫﺪف ﻇﺎﻫﺮ ﺷﺪه . اﻧﺪ ﺗﻮﺟﻪ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻴﺪ ﻛﻪ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﻴﻦ ﭘﻴﻚ ﻫﺎی ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎری ، ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻃﻮل دو ﻗﻄﺒﻲ ) ﻓﺎﺻﻠﻪ ﭘﻴﭽﻪ ( ﻫﺎ اﺳﺖ . ﻫﻤﻴﺸﻪ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﻴﻦ ﭘﻴﻚ ﻫﺎ را ﻛﻨﺘﺮل ﻛﻨﻴﺪ، اﮔﺮ از آﻧﻬﺎ ﺑﻪ ، ﻃﻮر دﻗﻴﻖ ﺑﺮاﺑﺮ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﻴﻦ ﭘﻴﭽﻪ ای اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ، ﭘﺲ ﻫﺪف اﻳﺠﺎد ﻛﻨﻨﺪه ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎری در ﻧﻘﻄﻪ وﺳﻂ دو ﭘﻴﭽﻪ ﻗﺮار دارد . ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﻫﺎی ﺑﺮداﺷﺖ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﻫﺪف، ﭘﻴﻚ ﻫﺎ و اﻓﺖ ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎری ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ اﻧﺪﻛﻲ ﻋﺮﻳﺾ ﺗﺮ ﻳﺎ ﺑﺎرﻳﻚ ﺗﺮ از ﻃﻮل دو ﻗﻄﺒﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻳﻦ ﻋﻤﻞ ، در اﺛﺮ ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻓﻮاﺻﻞ ﻧﻘﺎط ﺑﺮداﺷﺖ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻫﺪف ﺑ ﻪ وﺟﻮد ﻣﻲ آﻳﺪ ) ﺷﻜﻞ 2 - 9 - (. ب ﻫﻤﻴﻦ آﺛﺎر ﻣﻤﻜﻦ اﺳ ﺖ ﺑﺎﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﻴﻦ ﭘﻴﭽﻪ ای ﺑﺰرگ ﺗﺮ ﺧﻔﻴﻒ ﺗﺮ ﺷﻮد . 2 L µσω α = 50 ﺷﻜﻞ2 - 8 - ﻣﺜﺎﻟﻲ از ﻳﻚ ﻧﻤﻮدار ﻓﺎزی ﻛﻪ در آن داده ﻫﺎی ﻫﻢ ﻓﺎز و ﺗﺮﺑﻴﻌﻲ ﺑﺮای ﻫﺮ ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ ) ﻛﻪ ﺑﺎ ﺳﺘﺎره ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه ( رﺳﻢ ﺷﺪه و ﺑﺎ ﻳﻚ ﻣﺪل ﺧﻂ ﭘﺮ ﺑﺮای ﻟﻮپ ﺳﻮﻧﺪاژ اﻓﻘﻲ ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ ﺑﺮازش را دارد . 51 ﺷﻜﻞ2 - 9 - ﻣﺜﺎﻟﻲ از اﺛﺮ ﻳﻚ ﻟﻮﻟﻪ ﮔﺎز ﻓﻠﺰی روی داده ﻫﺎی رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻇﺎﻫﺮی اﻟﻒ ) ، و ( آﺷﻜﺎرﻧﺸﺪن ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎری ﺑ ﻪ دﻟﻴﻞ ﻓﻮاﺻﻞ ﺑﺮداﺷﺖ ﻧﺎﻣﻨﺎﺳﺐ (. ب) ﺗﻮﺟﻪ ﺷﻮد ﻛﻪ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﭘﻴﻚ ﺑﻪ ﭘﻴﻚ در اﻟﻒ ) ( ﺑﺮاﺑﺮ ﺟﺪاﻳﻲ ﺑﻴﻦ ﭘﻴﭽﻪ ﻫﺎ اﺳﺖ . 52 ﻋﻴﻨﺎً، ﺷﻜﻞ ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎری ﻧﻴﺰ ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ راﺳﺘﺎی دوﻗﻄﺒﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﻛﺮد . ﻳﻚ ﻣﺜﺎل از اﺧﺘﻼف ﺧﺮوﺟﻲ از ﻫﺮ دو را ﺳﺘﺎی دو ﻗﻄﺒﻲ ﺑﺎﻻی ﻳﻚ رﺳﺎﻧﻨﺪه ﻗﺎﺋﻢ ﺑﺎ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﻴﻦ ﭘﻴﭽﻪ ای ﻳﻜﺴﺎن در ﺷﻜﻞ 2 - 10 ﻧﺸﺎن داده اﺳﺖ . اﺛﺮ ﻋﻮاﻣﻞ ﭘﻮﺷﺎﻧﻨﺪه ﻧﻴﺰ در داده ﻫﺎی ﺷﺒﻜﻪ ﺑﺮداﺷﺖ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻪ اﺳﺖ . اﮔﺮ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺑﺮداری ﺧﻴﻠ ﻲ زﻳﺎد ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻲ ، ﻫﻨﺠﺎری ﻫﺎی ﻧﺎﺷﻲ از ﻫﺪف ﻫﺎی ﻛﻮﭼﻚ ﻪ ﺑ) وﻳﮋه ﺳﻪ ﺑﻌﺪی ( ، ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺆﺛﺮی ﻧ ﺮم ﺷﺪه ) دﮔﺮﻧﺎم ﺷﺪه1 (و ﻫﺪف ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ از دﺳﺖ ﺑﺮود . در ﻣﻮرد ﻗﺪرت ﺗﻔﻜﻴﻚ ﻧﻘﺸﺔ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ زﻣﻴﻦ ، در ﻓﺼﻞ 2 - 2 - 4 - 3 ﺑﺤﺚ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . 2 - 2 - 4 - 2 ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻛﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮی ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻧﺮم اﻓﺰار ﺗﺨﺼﺼﻲ ، ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻛﻤﻲ ﺑﻴﺸﺘﺮی را ﻣﻲ ﺗﻮان اﻧﺠﺎم داد دو . رﻫﻴﺎﻓﺖ ﻣﻤﻜﻦ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ (a) ،اﺳﺘﻔﺎده از داده ﻫﺎی EM ﺑﺮای اﻧﺠﺎم ﺳﻮﻧﺪاژزﻧﻲ ﻋﻤﻘﻲ در ﻳﻚ ﻧﻘﻄﻪ ﻧﻔﻮذ و (b) اﺟﺮای ﭘﺮوﻓﻴﻞ زﻧﻲ EM در راﺳﺘﺎی ﻳﻚ ﺧﻂ ﻳﺎ روی ﻳﻚ ﺷﺒﻜﻪ ﺑﺮای ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻣﻘﻄﻊ ژﺋﻮاﻟﻜﺘﺮﻳﻚ دوﺑﻌﺪی . درﺣﺎﻟﺖ ﺳﻮﻧﺪاژزﻧﻲ ﻋﻤﻘﻲ ، ﺗﻌﺪاد ﻣﺤ ﺪودی از داده ﻫﺎ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺗﺎﺑﻌﻲ از ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﻴﻦ ﭘﻴﭽﻪ ای و در راﺳﺘﺎی دوﻗﻄﺒﻲ ﺑ ﻪ دﺳﺖ . آﻳﺪ ﻣﻲ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﻴﻦ دوﭘﻴﭽﻪ ، ای ﺗﺎﺑﻌﻲ از ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ اﺳﺖ؛ ﻋﻤﻖ ﻧﻔﻮذ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ ﻫﺎی ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺗﺮ و ﻓﻮاﺻﻞ ﺑﻴﻦ ﭘﻴﭽﻪ ای ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑ ﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ . آﻳﺪ ﺑﺮای اﻳﻦ ﺑﺤﺚ ، از ﮔﺴﺘﺮه رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻫﺎی ﺳﻨﺞ زﻣﻴﻨﻲ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ ﺷﺮﻛﺖ ژﺋﻮﻧﻴﻜﺲ اﺳﺘﻔﺎده ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ زﻳﺮا اﻳﻦ اﺑﺰار ، ﻣﻌﻤﻮﻻً در ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ و ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﺑ ﻪ ﻛﺎرﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . داده ﻫﺎی ﺑ ﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه از ﺳﺎﻳﺮ دﺳﺘﮕﺎه ﻫﺎ را ﻧﻴﺰ ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺸﺎﺑﻪ ﺗﻔﺴﻴﺮ ﻧﻤﻮد . اﮔﺮ از ﻫﺪاﻳﺖ ﺳﻨﺞ زﻣﻴﻨﻲ EM34-3 ژﺋﻮﻧﻴﻜﺲ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮد ، ﺳﻪ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﻴﻦ ﭘﻴﭽﻪ ای و دو ﺟﻬﺖ ﻳﺎﻓﺘﮕﻲ دوﻗﻄﺒﻲ وﺟﻮد دارد . ﺑﻪ اﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ، ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻳﻚ دﺳﺘﮕﺎه در ﻫﺮ ﻧﻘﻄﻪ ﺑﺮداﺷﺖ ، ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﺗﻌﺪاد 6 ﻋﺪد داده ﻗﺎﺑﻞ دﺳﺘﻴﺎﺑﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﻘﺎدﻳﺮ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻇﺎﻫﺮی اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺷﺪه در ﻫﺮ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﻴﻦ ﭘﻴﭽﻪ ای و ﺑﺎ ﻫﺮﺟﻬﺖ ﻳﺎﺑﻲ دوﻗﻄﺒﻲ در ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺎﻧﻨﺪﻣ EMIX-MM ) ﺷﺮﻛﺖ اﻳﻨﺘﺮﭘﻜﺲ2 آﻣﺮﻳﻜﺎ ( وارد ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . اﮔﺮ از ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ APEX Max Min I-10 اﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮد10 ﺟﻔﺖ از داده ﻫﺎی ﻫﻢ ﻓﺎز و ﺗﺮﺑﻴﻌﻲ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ در ﻫﻤﺎن ﻧﺮم اﻓﺰار وارد ﺷﻮﻧﺪ . از اﻳﻦ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ، ﺑﺮای ﻣﻌﻜﻮس ﺳﺎزی داده ﻫﺎ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر اﻳﺠﺎد ﻣﺪل زﻣﻴﻦ ﻻﻳﻪ ای اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ در آن ، رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﺣﻘﻴﻘﻲ ﻫﺮ ﻻﻳﻪ ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ﺿ ﺨﺎﻣﺖ آن ﺗﺨﻤﻴﻦ زده ﺷﺪه و دوﺑﺎره وارد ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . ارﻗﺎم ﺑ ﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه ، رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻇﺎﻫﺮی ﺑﺮای ﻣﺪل اﻧﺘﺨﺎﺑﻲ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪه و ﺑﺎ ارﻗﺎﻣﻲ ﻛﻪ ﺑﺮداﺷﺖ ﺷﺪه اﻧﺪ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ﻣﺪل ﻛﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮی ﺣﺎﺻﻞ ﺑﻪ ، ﻃﻮر ﺧﻮدﻛﺎر ﺗﺎ زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ اﺧﺘﻼف ﺑﻴﻦ ارﻗﺎم ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ و ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪه و رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻇﺎﻫﺮی از ﻧﻈﺮ ﺑﻌﻀﻲ از ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی آﻣﺎری رﺿﺎﻳﺖ ﺑﺨﺶ ﺷﻮﻧﺪ ﺗﻌﺪﻳﻞ ﻣﻲ ﮔﺮدﻧﺪ، ﻣﺜﻼً وﻗﺘﻲ ﻳﻚ ﺧﻄﺎی RMS 3 ﻛﻤﺘﺮ از2 %ﻪ ﺑ دﺳﺖ آﻳﺪ ، ﺧﺮوﺟﻲ ﻧﻬﺎﻳﻲ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻋﺒﺎرت از ﻳﻚ ﭘﺮوﻓﻴﻞ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﺣﻘﻴﻘﻲ ﻋﻤﻘﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . 1 - Aliased 2 - Inter pex 3 - Root mean Square 53 ﺷﻜﻞ2 - 10 - ﻣﺜﺎﻟﻲ از اﺧﺘﻼف در ﺧﺮوﺟﻲ داده ﻫﺎی ﺣﺎﺻﻞ از دوﻗﻄﺒﻲ ﻫﺎی ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ اﻓﻘﻲ و ﻋﻤﻮدی ﺑﺎﻻی ﻳﻚ رﺳﺎﻧﻨﺪه ﻗﺎﺋﻢ ﺑﺮای ﻫﻤﺎن ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﻴﻦ ﭘﻴﭽﻪ ای 54 ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﻲ ﺑﺎ داده ﻫﺎی ﭼﺎه ﮔﻤﺎﻧﻪ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺿﺨﺎﻣﺖ ﻫﺎی ﻻﻳﻪ ﻫﺎی ﻣﺪل را ﺑﺮای ﺑ ﻪ دﺳﺖ آوردن ارﻗﺎم ﺣﻘﻴﻘﻲ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻣﻴﺴﺮ ﻧﻤﺎﻳﺪ . ﭼﻨﻴﻦ ﻣﺪﻟﻲ ، ﻛﻪ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻃﺮﻳﻖ ﺑ ﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ ، آﻳﺪ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ازﻧﻈﺮ آﻣﺎری ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎﺷﺪ، وﻟﻲ ﺳﺆال ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﻮدن از ﻧﻈﺮ زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ ﻫﻨﻮز ﻣﻄﺮح ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺮای داده ﻫﺎی APEX Max Min ﻳﻚ ﺳﺮی ﻣﻨﺤﻨﻲ ﻫﺎی ﺗﺌﻮری دﻳﺎﮔﺮام ﻫﺎی ﻓﺎزی را ﻣﻲ ﺗﻮان اﻳﺠﺎد ﻛﺮد و از اﻳﻦ ﻃﺮﻳﻖ ، ﻣﻲ ﺗﻮان ﺗﻌﺪاد ﻻﻳﻪ ﻫﺎ و ارﻗﺎم رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ آﻧﻬﺎ و ﺿﺨﺎﻣﺖ ﻫﺎ را از ﺑﺮازش ﺑﺎ دﻳﺎﮔﺮام ﻫﺎی ﻓﺎزی ﺑﺮداﺷﺖ ﺷﺪه ﺗﺨﻤﻴﻦ زد . ﻣﺜﺎﻟﻲ از ﺗﻔﺴﻴﺮ در ﺷﻜﻞ 2 - 11 ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺷﻜﻞ 2 - 11 - اﺳﺘﻔﺎده از دﻳﺎﮔﺮام ﻫﺎی ﻣﺪل ﻓﺎزی در ﺗﻔﺴﻴﺮ داده ﻫﺎی HLEM ) اﻟﻒ ( ﻫﺸﺖ داده ﻓﺮﻛﺎﻧﺴ ﻲ HLEM ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از APEXﻪ ﺑ دﺳﺖ آﻣﺪه اﺳﺖ ( ب ) ، ﻧﮕﺎر ﺣﻔﺎری ، و ( ج ) ﻣﻌﻜﻮس ﺳﺎزی ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺪل ﻫﺎی 2 ، 3 و4 ﻻﻳﻪ ) ﭘﺎﻻﻛﻲ 1991 .( ﺗﻌﻤﻴﻤﻲ از ﺗﻔﺴﻴﺮ ﺳﻮﻧﺪاژزﻧﻲ ﻋﻤﻘﻲ ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از ﭘﺮوﻓﻴﻞ ﻣﻌﻜﻮس ﺑﻪ ﺟﺎی داﺷﺘﻦ ﻳﻚ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ از داده ﻫﺎی ﺳﻮﻧﺪاژ ؛ ﻳﻚ ﺳﺮی از ارﻗﺎم رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻇﺎﻫﺮی ﺑﺮای ﻫ ﺮ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﻴﻦ ﭘﻴﭽﻪ ای و راﺳﺘﺎی دو ﻗﻄﺒﻲ در اﻣﺘﺪاد ﻳﻚ ﺧﻂ ﺑﺮداﺷﺖ در ﺑﺎزه ﻫﺎی ﻣﻌﻴﻦ ﺑ ﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ آﻳﺪ . ﭘﺮوﻓﻴﻞ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻇﺎﻫﺮ ﻪ ﺑ ی دﺳﺖ آﻣﺪه را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻛﻤﻜﻲ EMIx-MM ﻛﻪ 55 EMIx34 PLUS ) ﺷﺮﻛﺖ اﻳﻨﺘﺮﭘﻜﺲ ( ﺧﻮاﻧﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد ﻣﻌﻜﻮس ﺳﺎزی ﻧﻤﻮد . ﺧﺮوﺟﻲ ﻧﻬﺎﻳﻲ ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ ا ز ﻳﻚ ﺷﺒﻪ ﻣﻘﻄﻊ زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ دوﺑﻌﺪی ﻛﻪ ﻧﺸﺎن دﻫﻨﺪه رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻫﺎی ﺣﻘﻴﻘﻲ و ﺿﺨﺎﻣﺖ ﻫﺎی ﻻﻳﻪ در اﻣﺘﺪاد ﺧﻂ ﭘﺮوﻓﻴﻞ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻳﻦ ﻣﻬﻢ اﺳﺖ ﻛﻪ داده ﻫﺎی ﻛﺎﻓﻲ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر اﻧﺠﺎم ﺑﺮداﺷﺖ ﻫﺎی ﻣﻨﺎﺳﺐ، ﻫﻢ از ﻧﻈﺮ ﻓﺎﺻﻠﻪ و ﻫﻢ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺗﺎﺑﻌﻲ از ﻋﻤﻖ ﺟﻤﻊ آوری ﺷﻮد . ﺑﺮای دﺳﺘﻴﺎﺑﻲ ﺑﻪ ﺳﻮﻧﺪاژزﻧ ﻲ ﻋﻤﻘﻲ ﻳﺎ ﻣﻌﻜﻮس ﺳﺎزی ﭘﺮوﻓﻴﻞ ، ﺣﺪاﻗﻞ ﺳﻪ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺟﺪاﻳﻲ ﺑﻴﻦ ﭘﻴﭽﻪ ای ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . داده ﻫﺎی اﺿﺎﻓﻲ را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺎ اﻓﺰودن EM34-3 ژﺋﻮﻧﻴﻜﺲ ﺑﻪEM31 وEM38 در ﺟﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻻزم ﺑﺎﺷﺪ ﺑ ﻪ دﺳﺖ آورد ﺑﻪ . ﻣﻨﻈﻮر اﻃﻤﻴﻨﺎن از ﺳﺎزﮔﺎری دﺳﺘﮕﺎه ﻫﺎ، ﺑﺎﻳ ﺪ ﻫﻨﮕﺎم اﺳﺘﻔﺎده از ﺑﻴﺶ از ﻳﻚ ﻧﻮع دﺳﺘﮕﺎه درﻳﻚ ﺧﻂ ، ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﺮاﻗﺒﺖ ﻻزم در ﻫﻢ ﺳﻨﺠﻲ ﻫﺮ دﺳﺘﮕﺎه را ﻣﺒﺬول داﺷﺖ . 2 - 2 - 4 - 3 ﻗﺪرت ﺗﻔﻜﻴﻚ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻫﺮ ﻓﻦ ژﺋﻮﻓﻴﺰﻳﻜﻲ، ﺑﺎﻳﺪ ﺗﻮﺟﻪ ﻻزم در ﻣﻮرد ﻗﺪرت ﺗﻔﻜﻴﻚ ﻗﺎﺑﻞ دﺳﺘﻴﺎﺑﻲ ﻣﺒﺬول ﮔﺮدد ﺑﻪ . ﻃﻮر ﻣﺜﺎل ، در ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ ﻫﺎی دوﭘﻴﭽﻪ ، ای اﮔﺮ ﻫﺪف ، ﺗﻜﻤﻴﻞ ﻣﻮﻓﻘﻴﺖ آﻣﻴﺰ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺑﺎﺷﺪ، ﺑﺎﻳﺪ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺘﻌﺪدی را ﺑﻪ ﺣﺴﺎب آورد . ﺳﻮﻧﺪاژزﻧﻲ ﻋﻤﻖ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ زﻣﻴﻦ و ﭘﺮوﻓﻴﻞ ، زﻧﻲ وﻗﺘﻲ ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ ﺑﺮازش را ﺑﻪ ﺳﺎﺧﺘﺎرﻫﺎی ﻻﻳﻪ دار اﻓﻘﻲ و ﻳﺎ ﻛﻢ ﺷﻴﺐ دارد ﻛﻪ ﺗﺒ ﺎﻳﻦ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻗﺎﺋﻢ ﺑﻴﻦ ﻻﻳﻪ ﻫﺎ زﻳﺎد ﺑﺎﺷﺪ ﻪ ﺑ . ﻫﺮﺣﺎل ، در ژﺋﻮﻓﻴﺰﻳﻚ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ و ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ، ﻓﻨﻮن EM ﺑﻪ ﻃﻮر ﻓﺰاﻳﻨﺪه در ﺳﺎﺧﺘﮕﺎ ه ﻫﺎی ﻏﻴﺮ اﻳﺪه آل ﻛﻤﺘﺮ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . ﻣﻌﻴﺎر اﻇﻬﺎر ﺷﺪه ﺑﺎﻻ ) ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه اﻳﺪه ﻪ ﺑ ( آل ﻧﺪرت ﻗﺎﺑﻞ ﻛﺎرﺑﺮد ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ زﻳﺮا ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه ﻫﺎ اﻏﻠﺐ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑ ﻪ وﺳﻴﻠﻪ ﺳﺎﺧﺘﺎرﻫﺎی روی زﻣﻴﻦ، ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎ و ﻛﺎﺑﻞ ﻫﺎی ﻗﺪﻳﻤﻲ، ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﻫﺎ، ﻣﺨﺎزن، ﻧﺮده ﻫﺎی ﻓﻠﺰی، ﻧﻘﻄﻪ ﻧﺸﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﻓﻠﺰی و ﻏﻴﺮه ﺷﻠﻮغ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﻫﺮﻛﺪام از آﻧﻬﺎ ، اﮔﺮ ﻣﻮﺟﺐ از ﺑﻴﻦ رﻓﺘﻦ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻫﺎی ﻛﻤﻲ ﻧﺸﻮد ، ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻣﻮﺟﺐ ﺿﻌﻴﻒ ﺷﺪن ﻛﻴﻔﻴﺖ و ﻛﻢ ﺷﺪن اﻋﺘﻤﺎد ﭘﺬﻳﺮی آﻧﻬﺎ ﺷﻮد در . ﺑﻌﻀﻲ از ﻣﻮارد ، اﮔﺮ اﺛﺮ ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎری ﺣﺎﺻﻞ از ﺳﺎﺧﺘﺎر ﻣﻨﻔﺮدی ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺧﻂ اﻧﺘﻘﺎل ﺑﺮق ﻳﺎ ﻟﻮﻟﻪ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﺑﺎﺷﺪ ﻣﻲ ، ﺗﻮان آ ﻧﻬﺎ را ﺻﺎﻓﻲ ﺳﺎزی ﻧﻤﻮد . ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺜﺎل ، اﺛﺮات ﻛﻨﺎره در ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺷﻴﺐ، ﻳﺎ ﺣﻮاﺷﻲ ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه ﻫﺎ در ﺧﺎک ﺑﺮداری ﻫﺎی ﻗﺪﻳﻤﻲ ﺑﺮ ﻛﻴﻔﻴﺖ داده ﻫﺎ اﺛﺮ ﻣﻲ ﮔﺬارد . اﮔﺮ وﺟﻮد اﻳﻦ ﻋﺎرﺿﻪ ﻫﺎ از ﻗﺒﻞ ﻣﻌﻠﻮم ﺑﺎﺷﺪ ، ﺑﻌﻀﻲ از اﻳﻦ اﺛﺮات را ﻣﻲ ﺗﻮان در ﻣﺮﺣﻠﻪ ﻃﺮاﺣﻲ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺣﺬف ﻛﺮد . ﻋﺎﻣﻞ دﻳﮕﺮی ﻛﻪ ﺑﺎﻳ ﺪ ﺗﻮﺟﻪ ﺷﻮد ، اﺣﺘﻤﺎﻻً ﻗﺪرت ﺗﻔﻜﻴﻚ روش ﺑﺮای ﻧﻮع ﻫﺪف زﻳﺮﺳﻄﺤﻲ اﺳﺖ : ﻫﺮﭼﻪ ﻫﺪف از ﺣﺎﻟﺖ ﻳﻚ ﻃﺮف ﺑﻲ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺑﺎ ﺟﻨﺲ ﻫﻤﮕﻦ، ﻧﻴﻢ ﻓﻀﺎ ) بĤﻣﺜﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﻓﻘﻂ در ﻛﺘ ﻫﺎی درﺳﻲ وﺟﻮد دارد ( اﻧﺤﺮاف ﭘﻴﺪاﻛﻨﺪ، آﺷﻜﺎر ﺳﺎﺧﺘﻦ آن ﻣﺸﻜﻞ ﺗﺮ اﺳﺖ ﺑﻪ . ﻃﻮر ﻣﺜﺎل ، ﺣﺎﻟﺖ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻳﻚ ﺳﺎﺧﺘﺎر اﺳﺘ ﻮاﻧﻪ ﻓﻠﺰی را درﻧﻈﺮ ﺑﮕﻴﺮﻳﺪ ﻛﻪ در ﻋﻤﻖ 2 ﻣﺘﺮی زﻣﻴﻨﻲ ﻫﻤﮕﻦ دﻓﻦ ﺷﺪه اﺳﺖ . اﻳﻦ ﻫﺪف ، ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ آﺳﺎﻧﻲ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از EM31 و ﺑﺎ ﺷﺒﻜﻪ ﺑﺮداﺷﺖ ﺑﺎ اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎی ﻧﺰدﻳﻚ ﺑﻪ ﻫﻢ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺤﻞ ﺷﻮد . اﻣﺎ اﮔﺮ از ﻳﻚ دﺳﺘﮕﺎه EM34-3 ﺑﺎ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﻫﺎی ﺑﻴﻦ ﭘﻴﭽﻪ ای 40 ﻣﺘﺮ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮد، ﺣﺠﻢ زﻣﻴﻦ ﻣﻮرد ا ﻧﺪازه ﮔﻴﺮی در ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ ﺑﺮداﺷﺖ زﻣﻴﻦ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺗﻮﺳﻂ دﺳﺘﮕﺎه EM31 ﺑﻪ ﻣﻘﺪار زﻳﺎدی اﻓﺰاﻳﺶ ﻳﺎﻓﺘﻪ و در ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ اﺳﺘﻮاﻧﻪ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺤﻞ ﻧﺸﻮد ،ن آﺑﻪﺎﻣﺸ . اﮔﺮ ﻳﻚ ﻫﺪف رﺳﺎﻧﻨﺪه ﺑﺎ ﻗﻄﺮ 1 ﻣﺘﺮ در ﻋﻤﻖ10 ﻣﺘﺮی دﻓﻦ ﺷﻮد، ﺗﺸﺨﻴﺺ آن ﺑﺎ ﻫﺮ روشEM ﻏﻴﺮ ﻣﺤﺘﻤﻞ اﺳﺖ ﻣﮕﺮ اﻳﻨﻜﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮﻳ ﻦ ﻣﺮاﻗﺒﺖ ﺑﻪ ﻋﻤﻞ آﻣﺪه و ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه واﻗﻌﺎً ﺧﺎﻟﻲ از ﻧﻮﻓﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻪ . ﻋﻼوه ﺑﺮای ، از دﺳﺖ ﻧﺪادن ﺷﺎﻧﺲ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺤﻞ اﺳﺘﻮاﻧﻪ ﺑﺎ اﻳﺠﺎد ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﺮداﺷﺖ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺪ ﺑﺎﻳ ، از ﺑﺎزه ﻫﺎی اﻳﺴﺘﮕﺎﻫﻲ 1ﻣﺘﺮی اﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮد . ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮ درﺗﻔﺴﻴﺮ داده ﻫﺎی 56 EM ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﻫﺪف ﻫﺎی زﻳﺮ ﺳﻄﺤﻲ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻓﺎﺻﻠﻪ دوﻗ ﻄﺒﻲ ﻫﺎی دوﭘﻴﭽﻪ ای ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . اﮔﺮ ﻳﻚ ﺑﺮداﺷﺖ ﺑﺎ ﻫﺮ دوﭘﻴﭽﻪ ﻫﺎ در راﺳﺘﺎ ی ﺧﻂ ﺑﺮداﺷﺖ ) ﻳﻚ آراﻳﺶ در ﺧﻂ ( ﺑﺎ ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه ﭘﻴﺶ از ﮔﻴﺮﻧﺪه اﻧﺠﺎم ﮔﻴﺮد و ﻳﻚ ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎری رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻇﺎﻫﺮی ﻣﻼﺣﻈﻪ ﺷﻮد، ﻣﻨﺒﻊ ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎری ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ واﻗﻌﺎً در ﻣﺴﻴﺮ ﺧﻂ ﺑﺮداﺷﺖ ﻗﺮارﻧﮕﺮﻓﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ و ﺑﺎ ﻗﻄﺮ 1ﻣﺘﺮ در ﻋ ﻤﻖ 10 ﻣﺘﺮی دﻓﻦ ﺷﻮد ؛ ﺗﺸﺨﻴﺺ آن ﺑﺎ ﻫﺮروش EM ﻏﻴﺮ ﻣﺤﺘﻤﻞ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻣﮕﺮاﻳﻨﻜﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮﻳﻦ، ﺑﻠﻜﻪ در ﻳﻚ ﻃﺮف ﻗﺮار ﮔﻴﺮد ) ﺷﻜﻞ 2 - 12 (. اﻳﻦ ﻋﻤﻞ ، ﻴﻴﻦﺗﻌ دﻗﻴﻖ ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﻫﺪف زﻳﺮﺳﻄﺤﻲ ﻣﺎﻧ ﻨ ﺪ ﺳﺘﻮن ﻣﻌﺪﻧﻲ را ﻛﺎﻣﻼً ﻣﺸﻜﻞ ﻣﻲ ﺳﺎزد . ﺑﻪ اﻳﻦ دﻟﻴﻞ اﺳﺖ ﻛﻪ اﻏﻠﺐ ﺷﺨﺺ ﻣﺘﻮﺟﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎری ر ﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻇﺎﻫﺮی اﻟﺰاﻣﺎً ﺑﺎ ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎری ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ ﻧﺎﺷﻲ از ﻫﻤﺎن ﻫﺪف رﺳﺎﻧﻨﺪه ﻓﻠﺰی، ﻣﻄﺎﺑﻘﺖ ﻧﺪارد . اﻳﻦ ﻋﺪم ﺗﻄﺎﺑﻖ ﻇﺎﻫﺮی ، ﻣﻮﺟﺐ ﺗﻔﺴﻴﺮ ﻏ ﻠﻂ ﺷﺪه و ﻋﺎرﺿﻪ از دﺳﺖ ﻣﻲ رود ﺑﻪ . ﻣﻨﻈﻮر ﻛﻤﻚ ﺑﻪ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺟﺎﻧﺒﻲ در ﺷﺮاﻳﻂ زﻳﺮ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻣﻨﻄﻘﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ در ﺑﻌﻀﻲ از ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه ﻫﺎ ﺳﻴﺴﺘﻢ دوﭘﻴ ﭽﻪ ای را از ﺣﺎﻟﺖ د ر ﺧﻂ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺧﺎرج از ﺧﻂ ﭼﺮﺧﺎﻧﺪ . اﮔﺮ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎی رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻇﺎﻫﺮی ﺧﻴﻠﻲ ﺳﺮﻳﻊ و ﻫﻨﮕﺎم اﺳﺘﻘﺮار دﺳﺘﮕﺎه اﻧﺠﺎم ﮔﻴﺮد، ارﻗﺎم ﺑﺪون دﻗﺖ ﺑ ﻪ دﺳﺖ ﺧﻮاﻫﺪ آﻣﺪ و ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ از ارزش ﻛﻠﻲ ﺑﺮداﺷﺖ ﻫﺎی EM ﻛﺎﺳﺘﻪ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . 2 - 2 - 5 ﻛﺎرﺑﺮدﻫﺎ و ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻣﻮردی ﮔﺴﺘﺮه ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻣﻮردی اﻛﺘﺸﺎف ﻣﻌﺪﻧﻲ در ﻧﻮﺷﺘﻪ ﻫﺎ ﺑﺴﻴﺎر وﺳﻴﻊ ﺑﻮده وﻟﻲ ﻣﺜﺎل ﻫﺎی ﻣﺴﺘﻨﺪ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻧﺴﺒﻲ ﻛﻢ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . درﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ اﻧﻮاع ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ از دﺳﺘﮕﺎه ﻫﺎی EM ﻗﺎﺑﻞ دﺳﺘﺮﺳﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ، ﺑﻴﺸﺘﺮﻳﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻣﻮردی زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ در ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی EM ﺑﻪ ﺷﺮﻛﺖ ژﺋﻮﻧﻴﻜﺲ ﻣﺮﺑﻮط ﻣﻲ ﮔﺮدد . 2 - 2 - 5 - 1 ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺎی آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ روش ﻫﺎی اﻟﻜﺘﺮوﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ ، از اواﺧﺮ دﻫﻪ 1970 ، ﺧﻮد را ﺑﻪ ﻋﻨﻮان وﺳﻴﻠﻪ ای ﻣﻨﺎﺳﺐ و ﭘﺮﺗﻮان در ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺎی ﻫﻴﺪروژﺋﻮﻟﻮژﻳﻜﻲ ﻧﺸﺎن داده . اﻧﺪ اﻳﻦ روش ﻫﺎ در ﻣﺤﻴﻄﻪ اﻳﻲ ﻣﺆﺛﺮﻧﺪ ﻛﻪ ﺗﺒ ﺎﻳﻦ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﺑﺎﻻ ﺑﻮده وﻟﻲ ﺷﺮاﻳﻂ ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ ﻃﻮری اﺳﺖ ﻛﻪ روش ﻫﺎی ﺳﺎد ه ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه DC را ﻧﻤﻲ ﺗﻮان ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﺮﻓﺖ . اﻳﻦ اﻣﺮ ﻪ ﺑ ، دﻟﻴﻞ ﺑﺎﻻ ﺑﻮدن ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺳﻄﺤﻲ زﻣﻴﻦ ﻣﺜﻞ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺧﻴﻠﻲ ﺧﺸﻚ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در اﻳﻦ ،ﺑﺎره دو رﻫﻴﺎﻓﺖ وﺟﻮد دارد : ﻳﻜﻲ ﺑﺮرﺳﻲ ﻋﻤﻮﻣﻲ و رژﻳﻢ ﻫﺎی آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ در آﺑﺨﻮان ﻫﺎ و دوﻣﻲ ﺟﺴﺘﺠﻮ در ﺳﻨﮓ ، ﺑﺮای ﺷﻜﺎف ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺣﺎوی ﻣﺨﺰ ن ﻫﺎی ﻛﻮﭼﻚ وﻟﻲ ﻗﺎﺑﻞ اﺳﺘﻔﺎده از آب ﺷﺮب ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﻣﻌﻤﻮﻻً ﺑﺮای ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺎی ﻧﺰدﻳﻚ ﺳﻄﺢ در زﻣﻴﻨﻪ ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺎی ﻫﻴﺪروژﺋﻮﻟﻮژی، از روش ﻫﺎی EM ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ – ﺣﻮزه ای اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺑﺮای ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺎی ﻋﻤﻴﻖ ،ﺗﺮ از روش ﻫﺎی TEM اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﺑﻌﺪاً ﺷﺮح داده ﻣﻲ .ﺷﻮد ﮔﻠﺪﺷﺘﺎﻳﻦ1) 1990 (ﻳ ﻚ ﻣﺜﺎل ﻣﻮردی اراﺋﻪ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ ﻛﻪ در آن ، ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎی رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ زﻣﻴﻦ، آب ﻫﺎی آﻟﻮده ای را ﻛﻪ از ﻳﻚ ﺳﺮی آﺑﮕﻴﺮﻫﺎی اﻧﺒﺎره ای در ﻣﺤﻠﻪ ﻛﺴﺘﺮﺗﻮن ﻣﺮﺳﺪ2 ﻛﺎﻟﻴﻔﺮﻧﻴﺎ ﺑﻴﺮون ﻣﻲ زﻧﺪ ﻣﺸﺨﺺ ﻣﻲ آب زه . ﻛﻨﺪ ﻫﺎی ﻛﺸﺎورزی ﺑﺎ 1 - Goldstein 2 - Kesterton Merced 57 ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﺟﺰﺋﻲ از ﺳﻠﻨﻴﻮم1 و ﻋﻨﺎﺻﺮ دﻳﮕﺮ ﺳﻤﻲ ﺑﻪ د اﺧﻞ 12 ﺣﻮﺿﭽﻪ اﻧﺒﺎره ای ﻛﻪ در ﻳﻚ ﺧﻂ ﻧﺒﻮده2 ً و ﺟﻤﻌﺎ2 Km 2/5 وﺳﻌﺖ داﺷﺘﻨﺪ ﺗﺨﻠﻴﻪ ﺷﺪه ﺑﻮد . اﻳﻦ ﺣﻮﺿﭽﻪ ، در ﻃﻮل ﺳﺎل اﻣﻜﺎن ﺳﻜﻮﻧﺖ ﭘﺮﻧﺪﮔﺎن درﻳﺎﻳﻲ ﻣﻬﺎﺟﺮ و ﻣﺤﻠﻲ را ﻓﺮاﻫﻢ ﻣﻲ ﺳﺎﺧﺖ . درﺟﻪ ﺑﺎﻻی ﺳﻠﻨﻴﻮم در داﺧﻞ زﻧﺠﻴﺮه ﻏﺬاﻳﻲ ﻣﺤﻠﻲ ، ﺳﺒﺐ ﺑﺮوز ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺷﻜﻞ ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ در ﺟﻤﻌﻴﺖ ﭘﺮﻧﺪﮔﺎن درﻳﺎﻳﻲ ﺷﺪه ﺑﻮد . ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺑﺰرگ ﻣﻘﻴﺎس ﺟﻬﺖ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﮔﺴﺘﺮش و درﺟﻪ آﻟﻮدﮔﻲ آﻏﺎز ﺷﺪ ﺗﺎ ﺑﺘﻮان ﻃﺮﺣﻲ ﺑﺮای اﺻﻼح ﻣﺨﺰن ﺗﻬﻴﻪ ﻧﻤﻮد . ﺷ ﻜﻞ 2 - 12 - ﺗﺼﻮﻳﺮی ﺑﺮای ﻧﻤﺎﻳﺶ ﺗﻔﺎوت در ﺟﺮﻳﺎن ادی دﻳﺪ ) از ﺑﺎﻻ ( ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺷﺪه اﻟﻒ ) ( ﺗﻮﺳﻂ دوﻗﻄﺒﻲ ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ ﻗﺎﺋﻢ )ب( دوﻗﻄﺒﻲ ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ اﻓﻘﻲ ) اﺳﺘﻮﻳﺮ 1989 ( ﻳﻚ ﻫﺪف رﺳﺎﻧﻨﺪه ) ﻣﻘﺎوم ( در ﻳﻚ ﻣﺤﻴﻂ ﻣﻘﺎوم ) رﺳﺎﻧﻨﺪه ( ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی ادی راﺣﺘﻲ دورﺗﺮ از ﻣﻘﻄﻊ ﺑﺮداﺷﺖ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺷﻜﻞ ﺧﻮاﻫﺪ داد . رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻫﺎی آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻏﻴﺮ آﻟﻮدة ﻣﺤﻠﻲ ﺑﻴﻦ 300 ﺗﺎmS/m 400 ﺑﻮد ﻛﻪ ﺑﺎ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻫﺎی آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ آ ﻟﻮده ﻛﻪ ﺑﻪ mS/m 1700 - 1000 ﻣﻲ رﺳﻴﺪ، ﻣﻐﺎﻳﺮت داﺷﺖ . ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻳﻚ ﺳﺮی ﮔﻤﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﻣﺤﻠﻲ ، ﻣﻌﻠﻮم ﺷﺪ ﻛﻪ آﻟﻮدﮔﻲ ﺗﺎ ﻋﻤﻖ ﻛﻤﺘﺮ از 40 ﻣﺘﺮ و اﻏﻠﺐ در اﻃﺮاف20 ﻣﺘﺮ ﻣﺤﺪود ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . 1 - Selenium 2 - Unlined 58 اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎی رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ زﻣﻴﻦ در ﺳﺎل 1987 در اﻣﺘﺪاد ﻳﻚ ﺳﺮی از ﺧﻂ ﻫﺎی ﺑﺮداﺷﺖ ) ﺷﻜﻞ 2 - 13 - اﻟﻒ ( ﺗﻮﺳﻂ دﺳﺘﮕﺎه ﻫﺎی GCM ﺳﺎﺧﺖ ژﺋﻮﻧﻴﻜﺲ )EM31 و EM34 ( اﻧﺠﺎم ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻇﺎﻫﺮی ﺑﺮای ﻫﺮ دﺳﺘﮕﺎه و ﻫﺮ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﻣﻌﻴﻦ ﭘﻴﭽﻪ ای ) آراﻳﺶ دوﻗﻄﺒﻲ ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ اﻓﻘﻲ ﺷﻜﻞ 2 - 13 - ب ﺗﺎ د ( ﻧﻬﻴﻪ ﺷﺪ . ﺑﺮای ﺣﺬف اﺛﺮﻫﺎی ﻋﻮارض رﺳﺎﻧﺎی ﻧﺰدﻳﻚ ﺳﻄﺢ، ﻣﻘﺎدﻳﺮ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻇﺎﻫﺮی ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻓﺎﺻﻠﻪ ﻫﺎی ﺑﻴﻦ ﭘﻴﭽﻪ ای 20 و40 ﻣﺘﺮ ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه و ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﻜﻨﻴﻜﻲ ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﻚ ﻧﻴﻞ )1985 ( ﺷﺮح داده ﺷﺪه، ﭘﺮدازش ﮔﺮدﻳﺪ . ﻣﻘﺪار رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﺑ ﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه از ﻓﺎﺻﻠﻪ ﭘﻴﭽﻪ ای 40 ﻣﺘﺮ دو ﺑﺮاﺑﺮ ﺷﺪه و ﻣﻘﺪار رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﺑ ﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه از ﻓﺎﺻﻠﻪ ﭘﻴﭽﻪ ای 20 ﻣﺘﺮازآن ﺗﻔﺮﻳﻖ ﮔﺮدﻳﺪ ﺗﺎ ﻣﻘﺪار رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻇﺎﻫﺮی ﺟﺪﻳﺪ ﻪ ﺑ ی دﺳﺖ آﻣﺪ و اﻳﻦ ﻣﻘﺪار روی ﻧﻘﺸﻪ ﻧﻤﺎﻳﺶ داده ﺷﺪ ) ﺷﻜﻞ 2 - 13 - ﺑﻪ (. ﻫـ ﻃﻮری ﻛﻪ دﻳﺪه ﻣﻲ ﺑﻲ ،ﺷﻮد ﻫﻨﺠﺎری ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ در ﻧﻘﺸﻪ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ داده ﻫﺎی ﭘﺮدازش ﺷﺪه آﻣﺪه ، ﺧﻴﻠﻲ ﻣﺘﺮاﻛﻢ ﺗﺮ از ﻫﺮﻳﻚ از ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻇﺎﻫﺮی ﺑﺮای دو ﻓﺎﺻﻠﻪ ﭘﻴﭽﻪ ای ﺟﺪاﮔﺎﻧﻪ اﺳﺖ . ﺗﻔﺴﻴﺮ ﻧﻬﺎﻳﻲ اﻳﻦ داده ﻫﺎ در ﺷﻜﻞ 2 - 13 و ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ . زون A ﻣﻘﺎدﻳﺮ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ زﻣﻴﻨﻪ ﻧﺮﻣﺎل را ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ . اﻳﻦ ﻣﻘﺎدﻳﺮ )mS/m 200 - 150 (ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﺑﺎﻻﻳﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ وﻟﻲ ﻧﻮع ﺧﺎک ﻫﺎی ﻣﻨﻄﻘﻪ ای ﻣﺤﻠﻲ ﻛﻪ درﺟﺔ ﺷﻮری زﻳﺎدی دارﻧﺪ، ﺳﺎزﮔﺎری دارﻧﺪ . ﺑﺎﻻﺗﺮﻳﻦ ﻣﻘﺎدﻳﺮ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻇﺎﻫﺮی )mS/m 400 > (ﻣﺠﺎور ﺑﻪ ﺣﻮﺿﭽﻪ ﻫﺎی 1 و2 ) ﺣﻮزهB در ﺷﻜﻞ2ـ13( و ـ ﻳﺎﻓﺖ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺗﻌﺒﻴﺮ و ﺗﻔﺴﻴﺮ ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ ﻛﻪ ﻟﺒﻪ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ زﺑﺎﻧﻪ ﻟﻜﻪ ) ( آﻟﻮده ﺟﺎﻳﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻘﺎدﻳﺮ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺷﺪة رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻇﺎﻫﺮی، ﺗﻮﺳﻂ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﭘﻴﭽﻪ ای 40 ﻣﺘﺮ ﺑﻪ ﻣﻘﺎدﻳﺮ زﻣﻴﻨﻪ ﺗﻤﺎﻳﻞ ﭘﻴﺪا ﻣﻲ ﻛﻨﺪ ، اﻳﻦ . ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ ﻛﻪ ﺟﺒﻬﺔ اﻳﻦ زﺑﺎﻧﻪ در ﺣﺪود 350 ﻣﺘﺮی ﺷﺮق زﻫﻜﺶ ﺳﻦ ﻟﻮﻳﻲ1 ﻗﺮار دارد ﻪ ﺑ . ﻧﻈﺮ ﻣﻲ رﺳﺪ ﻛﻪ ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎری C ﺑﺎ ﺧﺎک ، ﺑﺎ ﺷﻮری زﻳﺎد ارﺗﺒﺎط داﺷﺘﻪ و ﺑﺎ ﻣﺤﺪوده ای ﻛﻪ در ﻓﺼ ﻮ ل ﺑﺎراﻧﻲ روی ﻋﻜﺲ ﻫﺎی ﻫﻮا ﻳ ﻲ ﻇﺎﻫﺮ ﻣﻲ ﺑﻪ ،ﺷﻮد ﺻﻮرت زون ﺗﺮاوش ﺷﺪه2 ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﻲ دارد . ﻣﻨﻄﻘﺔ D ، ﻗﺴﻤﺘﻲ از اﻳﻦ ز ﺑﺎﻧﻪ ﺷﻮر اﺳﺖ وﻟﻲ ﺑﻪ ﻣﻨﻄﻘﻪ ای ﻛﻪ درﺳﺖ در ﻧﺰدﻳﻜﻲ زﻣﻴﻦ زﻫﻜﺸﻲ اﺳﺖ ﻣﺤﺪود ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻳﻚ زون ﺑﺎ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻛﻢ ) ﻣﻨﻄﻘﺔ E ( در ﻧﺰدﻳﻜﻲ ﺣﻮﺿﭽﻪ1 ﻣﺸﺨﺺ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲ رﺳﺪ ﻛﻪ آب ﺑﺎران ﻣﺤﻠﻲ در اﻳﻦ ﻣﺤﺪوده (E) ، اﺛﺮ ﮔﺬاﺷﺘﻪ و ﺑﺎﻋﺚ رﻗﻴﻖ ﺷﺪن زﺑﺎﻧﻪ ﺷﻮر ﮔﺸﺘﻪ، زﻳﺮا آب زﻫﻜﺸ ﻲ در ﻃﻮل دو ﺳﺎل ﻗﺒﻞ از اﻧﺠﺎم اﻳﻦ ﺑﺮرﺳﻲ ، ﺑﻪ ﺣﻮﺿﭽﺔ 1 اﺿﺎﻓﻪ ﻧﺸﺪه اﺳﺖ . ﻣﺤﺪوده F، ﻳﻚ زون ﺑﺎ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﺑﺎﻻﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ اﻋﻤﺎق ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺗﺮ رﺳﻮخ ﻛﺮده و ﺑ ﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲ رﺳﺪ ﻛﻪ زﺑﺎﻧﻪ ای از آب آﻟﻮده اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺎﻗﻲ ﻣﺎﻧﺪة آب ﺷﻮر زﻫﻜﺸﻲ ﻗﺒﻞ از ﺳﺎل 1985 ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲ رﺳﺪ زون G ﻛﻪ دارای ﭘﻮ ﺷﺶ ﮔﻴﺎﻫﻲ ﻏﻴﺮﻋﺎدی اﺳﺖ، ﺣﺎﺻﻞ ﻳﻚ ﻋﺎرﺿﻪ ﻧﺰدﻳﻚ ﺳﻄﺤ ﻲ رﺳﺎﻧﺎ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ زﺑﺎﻧﻪ آﻟﻮده ارﺗﺒﺎط ﻧﺪاﺷﺘﻪ وﻟﻲ اﺣﺘﻤﺎﻻً ﺗﺎﺑﻊ ﻓﺮاﻳﻨﺪﻫﺎی ﺷﻮرز اﻳ ﻲ ﺧﺎک ﻣﺤﻠﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﻮﻧﻴﻪ - وﻳﻠﻴﺎﻣﺰ و ﻫﻤﻜﺎران3، ﺑﺮرﺳﻲ ﻳﻚ زﺑﺎﻧﺔ ﺷﻴﺮآب ﻫﺎی 4 را ﺷﺮح ﻣﻲ دﻫﻨﺪ ﻛﻪ از ﻳﻚ ﻣﺤﻞ دﻓﻦ زﺑﺎﻟﻪ ﺷﻬﺮداری در ﻧﺰدﻳﻜﻲ ﻧﻮ وﻫﻮرﻳﺰاﻧﺖ5 ، در484 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺷﻤﺎل ﻏﺮﺑﻲ ﺳﺎﺋﻮﭘﺎﻟﻮ در ﺑﺮزﻳﻞ، ﺧﺎرج ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ اﻳﻦ ﻣﺤﻞ در ﺷﻜﻞ 2 - 14 آورده ﺷﺪه اﺳﺖ . رﻳﺰ زﺑﺎﻟﻪ ی از ﺣﺪود 5 ﺳﺎل ﻗﺒﻞ از اﻳﻦ ﺑﺮرﺳﻲ در ﺣﺎل اﻧﺠﺎم ﺑﻮده اﺳﺖ . ﻳﻚ ﭼﺎه در ﺧﺎﻧﻪ ﻛﺸﺎورزی ﻣﺤﻠﻲ در ﺷﻤﺎل ﺷﺮﻗﻲ ، ﻣﺤﻞ دﻓﻦ زﺑﺎﻟﻪ آﻟﻮده ﺷﺪه ﺑﻮد . زﻣﻴﻦ ﺷﻨ ﺎﺳﻲ ﻣﺤﻠﻲ ﺷﺎﻣﻞ رﺳﻮب ﻫﺎی ﻏﻴﺮ ﻣﺘﺮاﻛﻢ ﻛﺮﺗﺎﺳﻪ و آرژﻳﻠﻴﺘﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ 1 - San Luis Drain 2 - Bleached 3 - Monier - Williams et al. 4 - Leachate 5 - Novo Horizonte 59 ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲ رﺳﺪ در ﻳﻚ ﻣﺤﻴﻂ رودﺧﺎﻧﻪ ای - درﻳﺎﭼﻪ ای ر ﺳﻮب ﻳﺎﻓﺘﻪ اﻧﺪ . اﻳﻦ رﺳﻮب ﺑﻪ ،ﻫﺎ ﻃﻮر ﻧﺎﭘﻴﻮﺳﺘﮕﻲ ) ﻧﺎﻫﻤﺴﺎزی (1 روی ﺑﺎزاﻟﺖ ﻫﺎ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ . اﻧﺪ از روی ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﻲ ﻣﺤﻠﻲ و اﻃﻼﻋﺎت ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه از ﻳﻚ ﺳﺮی ﭘﻴﺰوﻣﺘﺮﻫ ﺎ، ﻣﻌﻠﻮم ﺷﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ ﮔﺮادﻳﺎن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ از ﻣﺤﻞ دﻓﻦ زﺑﺎﻟﻪ ﺑ ﻪ ﻃﺮف ﺧﺎﻧﺔ ﻛﺸﺎورزی اﺳﺖ . از اﻃﻼﻋﺎت ﺳﺎﻳﺮ ﮔﻤﺎﻧﻪ ﻫﺎ، رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻫﺎی ﺑﻴﻦ µS/Cm 50 - 20 ﺑﺮای آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻏﻴﺮآﻟﻮده ﺑ ﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه اﺳﺖ . ﺳﻮﻧﺪاژزﻧﻲ ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﻧﻴﺰ در اﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ اﻧﺠﺎم ﺷﺪه اﺳﺖ ) در ﻣﺤﻞ ﻳﻫﺎ ﻲ ﻛﻪ در ﺷﻜ ﻞ 2 - 14 ﺑﺎ ﻣﺜﻠﺚ ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ (. ﻧﺘﺎﻳﺞ اﻳﻦ ﺳﻮﻧﺪاژزﻧﻲ ﻫﺎ و ﺑﺮداﺷﺖ ﻫﺎی رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ EM در اﻣﺘﺪاد ﻫ ﻤﺎن ﺧﻂ ،ﻫﺎ در ﺷﻜﻞ 2 - 15 اﻟﻒ و ب ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ . از اﻳﻦ ﺷﻜﻞ ،ﻫﺎ واﺿﺢ اﺳﺖ ﻛﻪ زﻳﺮ ﻻﻳﺔ ﺧﺎﻛﻲ و دور از آﻟﻮدﮔﻲ، در داﺧﻞ ﻣﺎﺳﻪ ﻫﺎی ﺑﺪون رس ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﻫ ﺎی ﺑﺎﻻ وﺟﻮد دار . د ﻳﻚ اﻓﻖ رﺳﻲ در ﻫﺮ ﻣﻘﻄﻊ ، در زﻳﺮ ﺗﺮاز m 432 دﻳﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد . آﻟﻮدﮔﻲ ﺑﺎﻋﺚ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﻫﺎی ﻛﻤﺘﺮ از m Ω 40 در ﻣﺎﺳﻪ ﺑﺎﻻ ﻳ ﻲ ﭘﻴﺪا ﺷﻮد ﻛﻪ در ﻓﺼﻞ ﻣﺸﺘﺮک ﻣﺎﺳﻪ- رس ﺑﻪm Ω 250 - 200 اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻲ ﻳﺎﺑﺪ . رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻫﺎی ﻇﺎﻫﺮی ﺑﺎﻻ ﻛﻪ در دو ﻣﻘﻄﻊ EM ﭘﻴﺪاﺳﺖ ﺑﻪ ، ﻃﻮر ﻛﺎﻣﻞ ﺑﺎﻟﻜﻪ ) زﺑﺎﻧﻪ ( رﺳﺎﻧﺎ ﻛﻪ از ﻣﺤﻞ دﻓﻦ زﺑﺎﻟﻪ ﺧﺎرج ﻣﻲ ﺷﻮد ﺳﺎزﮔﺎری دارد . ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻣﻘﺎدﻳﺮ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻇﺎﻫﺮی اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺷﺪه و ﺗﺼﺤﻴﺢ ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﻲ ﺷﺪه را ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﻨﺪ ﺑﻪ ، ﺗﺮﺗﻴﺐ در ﺷﻜﻞ 2 - 16 اﻟﻒ و ب ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﻧﺪ . اﻳﻦ ﻣﻘﺎدﻳﺮ ، ﺗﻮﺳﻂ دﺳﺘﮕﺎه EM34-10H اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺷﺪ ه و ﺑﺮﺣﺴﺐ واﺣﺪ دﺳﻲ ﺑﻞ ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه . اﻧﺪ داده ﻫﺎی ﺗﺼﺤﻴﺢ ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﻲ ﻳﺎﻓﺘﻪ ، وﺟﻮد ﻣﺤﺪوده ای رﺳﺎﻧﺎﺗﺮ ﺑﻴﻦ ﮔﻮﺷﺔ ﺷﻤﺎل ﺷﺮﻗﻲ ﻣﺤﻞ دﻓﻦ زﺑﺎﻟﻪ ﺧﺎﻧﻪ ﻛﺸﺎورزی را ﻧﺸﺎن . دﻫﺪ ﻣﻲ 1 - Unconformity 60 ﺷﻜﻞ2 - 13 - ) اﻟﻒ ( ﻧﻘﺸﻪ ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ، ﻳﻚ ( د)ﺗﺎ ( ب) ﺳﺮی ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی ﻫﻢ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ، ( ﻫـ ) ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی ﻫﻢ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ داده ﻫﺎی ﭘﺮدازش ﺷﻮﻧﺪه، و ( و) ﻧﻘﺸﻪ ﺗﻔﺴﻴﺮی در ﻛﺴﺘﺮﺗﻮن ﻛﺎﻟﻴﻔﺮﻧﻴﺎ 61 ﺷﻜﻞ2 - 14 - ﻧﻘﺸﻪ ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﻣﺤﻞ دﻓﻦ زﺑﺎﻟﻪ ﺷﻬﺮداری ﻧﻮوﻫﻮرﻳﺰاﻧﺖ و ﻣﺰرﻋﻪ و ﭼﺎه ﻧﺰدﻳﻚ آن 2 - 2 - 5 - 2 آﺷﻜﺎرﺳﺎزی ﺣﻔﺮه ﻫﺎی زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ در ﻃﻮل ﻳﻚ ﺑﺮرﺳﻲ ﻋﻤﺪه درﻣﻮرد ﺗﺎرﻳﺦ زﻳﺴﺖ ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ ﺑﺸﺮ در ﺧﺎور ﻧﺰدﻳﻚ، ﻳﻚ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﺳﻨﺞ زﻣﻴﻨﻲ از ﻧﻮع EM31 ﻧ ژﺋﻮ ﻴﻜﺲ ﺑﻪ ﻛﺎر ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪ . اﻳﻦ ﻛﺎر ﻳ ﺟﺰ ، ﻲ از ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺑﺎﺳﺘﺎن ﺷﻨﺎﺳﻲ در ﺑﺎب اﻟﺰﻫﺮا در اردن ﺑﻮد ) ﻓﺮوﻟﻴﺶ و ﻟﻨ ﻜ ﺴﺘﺮ 1986 .( ﻫﺪف از اﻳﻦ ﻛﺎر ، ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺤﻞ و ﺗﺸﺨﻴﺺ وﺿﻌﻴﺖ ﺷﺎﻓﺖ ﻫﺎ 1 و ﺣﺠﺮه ﻫﺎی ﻣﻘﺒﺮه ﺑﻮد . ﻧﻤﻮﻧﻪ ای از ﻳﻚ ﭘﺮوﻓﻴﻞ ر ﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻇﺎﻫﺮی ﺑﺮروی ﻋﺎرﺿﻪ ای ﻛﻪ ﺑﻌﺪاً ﻣﻌﻠﻮم ﺷﺪ ﻳﻚ ﺷﺎﻓﺖ و دو ﺣﺠﺮة دﻓﻦ ﺑﻮده اﻧﺪ در ﺷﻜﻞ 2 - 17 ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ . در ﺣﺠﺮه ای ﻛﻪ ﺳﻴﻠﺘﻲ ﺷﺪه ﺑﻮد ، ﻣﺸﺎﻫﺪه ﮔﺮدﻳﺪ ﻛﻪ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻇﺎﻫﺮی ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﻘﺪار زﻣﻴﻨﻪ ﻛﻤﻲ ﺑﺎﻻﺗﺮ ﺑﻮد و در ﺟﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺣﺠﺮه دﺳﺖ ﻧﺨﻮرده ﻣﺎﻧﺪه ﺑﻮد ﺮ ﭘ) از ﻫﻮا ( ، رﺳﺎﻧﻨﺪﮔ ﻲ ﻇﺎﻫﺮی ﭘﺎﻳﻴﻦ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪ . ﺑﺎ ﺑﻪ ﻧﻘﺸﻪ درآوردن ﻣﺤﻞ ﺣﻔﺎری ﻫﺎی ﺑﺎﺳﺘﺎن ﺷﻨﺎﺳﻲ ﺗﻮﺳﻂ EM31 ، زون ﻫﺎی ﻧﺎﻫﻨﺠﺎر ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ ﺗﺸﺨﻴﺺ داده ﺷﺪ . از ﻫﻔ ﺖ ﻣﺤﻠ ﻲ ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﺣﻔﺎری ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ اﻣﺘﺤﺎن ﺷﺪ، ﻫﻤ ﻪ ﭼﺎه ﻫﺎی ﻣﻘﺒﺮه ﭘﺮﺷﺪه ای ﺑﻮدﻧﺪ ﻛﻪ ﺣﺪود 5/1 ﻣﺘﺮ ﭘﻬﻨﺎ و ﺣﺪود 2 ﻣﺘﺮ ﻋﻤﻖ داﺷﺘﻨﺪ . ﻫﺮﺟﺎ ﺣﻔﺮه ﻫﺎ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻋﻤﻖ آﻧﻬﺎ ﺑﺰرگ ﺑﺎﺷﺪ و ﺑﻴﻦ ﺣﻔﺮه و ،ﻣﻮاد ﻣﻴﺰﺑﺎن ﺗ ﺒ ﺎﻳﻦ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ ﺧﻮﺑﻲ وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، ﻋﺎرﺿﻪ ﻫﺎی ﻗﺎﺑﻞ آﺷﻜﺎرﺳﺎزی ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺑﻮد . وﻟﻲ ﺣﻔﺮه ﻫﺎی ﻛﻮﭼﻚ ﺑ ﺒﺗﺎ ﺎﻳﻦ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﭘﺎﻳﻴﻦ ﻛﻪ در ﻋﻤﻖ دﻓﻦ ﺷﺪه اﻧﺪ اﺣﺘﻤﺎل آﺷﻜﺎرﺳﺎزی ﻧﺨﻮاﻫﻨﺪ داﺷﺖ . 1 - Shaft 62 ﺷﻜﻞ 2 - 15 - ﺗﻔﺴﻴ ﺮﻫﺎی ﺳﻮﻧﺪاژزﻧﻲ ﺷﻠﻮﻣﺒﺮژه ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﭘﺮوﻓﻴﻞ ﻫﺎی رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ زﻣﻴﻨﻲ EM در ﻧﻮوﻫﻮرﻳﺰاﻧﺖ ﺑﺮزﻳﻞ ﺷﻜﻞ2 - 16 - ) اﻟﻒ ( داده ﻫﺎی اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺷﺪه EM34-10H ، ( ب)و ﻫﻤﺎن داده ﻫﺎ ﻛﻪ در ﻧﻮوﻫﻮرﻳﺰاﻧﺖ ﺑﺮزﻳﻞ ﺗﺼﺤﻴﺢ ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﻲ ﻳﺎﻓﺘﻪ . اﻧﺪ 63 ﺷﻜﻞ2 - 17 - ﭘ ﺮوﻓﻴﻞ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻇﺎﻫﺮی روی ﺷ ﺎﻓ ﺖ ﻣﻘﺒﺮه در ﺑﺎب اﻟﺰﻫﺮا . ﺷﺎﻓﺖ )1 ( ﻛﻪ ﺑﻪ اﻃﺮاف ﺣﺠﺮه ﻫﺎی )2و3 (دﻓﻦ ﺷﺪه ﻣﻲ رﺳﺪ ، رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻇﺎﻫﺮی ﺑﺎﻻﻳﻲ دارد . ﺣﺠﺮه ﺳﻴﻠﺘﻲ ﺷﺪه )2 ( و ﺣﺠﺮه ﭘﺮاز ﻫﻮا )3 (ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ دارای رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻫﺎی ﻇﺎﻫﺮی ﻣﺘﻮﺳﻂ و ﭘﺎﻳﻴﻦ ﻫﺴﺘﻨﺪ . 2 - 2 - 5 - 3 ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺤﻞ زﻣﻴﻦ ﻳﺦ زده1 در ﻣﻨﺎﻃﻘﻲ ﻛﻪ ﺗﺤﺖ ﺗﺎ ﺛﻴﺮ زﻣﻴﻦ ﻫﺎی ﻳﺦ زده ﮔﺴﺘﺮده ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ، از ﻧﻈﺮ ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻬﻢ اﺳﺖ ﻛﻪ اﻳﻦ زﻣﻴﻦ ﻫﺎ از زﻣﻴﻦ ﻫﺎی ﻳﺦ ﻧﺰده ﺗﻤﻴﺰ داده ﺷﻮﻧﺪ رد . ﻗﻄﺐ، وﻗﺘﻲ ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﻋﻤﺪه ﻣﺜﻞ ﺧﻄﻮط ﻟﻮﻟﻪ ﻃﺮح رﻳﺰی ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ، ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ زﻣﻴﻦ ﻳﺦ زده ای ﻛﻪ ﺑﺎ ﻳﺦ ﭘﻴﻮﻧﺪ دارد ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻬﻢ اﺳﺖ . در زﻣﻴﻦ ﻳﺦ زدة ﺟﺎ ،ﻣﺪ ﺑﺮداﺷﺖ ﻫﺎی ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﺑ ﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﻣﺸﻜﻼت ﻓﺮوﻛﺮدن اﻟﻜﺘﺮودﻫﺎ و ﺗﺰرﻳﻖ ﺟﺮﻳﺎن ، ﻣﺤﺪودﻳﺖ دارد . درﻧﺘﻴﺠﻪ ، روش ﻫﺎی دﻳﮕﺮ اﻟﻘﺎﺋﻲ و ﺑﺪون ﺗﻤﺎس ﻛﺎرﺑﺮد ﻋﻠﻤﻲ زﻳﺎدی دارﻧﺪ . اﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮع در دو ﻣﺜﺎل ﻣﻮردی اول ﺷﺮح داده ﻣﻲ ﺷﻮد . درﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﻟﺮزه ﻧﮕﺎری ﺑﺎزﺗﺎﺑﻲ در ﺑﺮداﺷﺖ ﻫﺎی ﺳﻄﺢ آب ﻛﺎ رﺑﺮد دارد، ﭘﺮوﻓﻴﻞ زﻧﻲ دوﭘﻴﭽﻪ ای EM را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺧﻴﻠﻲ ﺳﺮﻳﻊ ﺗﺮ در ﭘﻮﺷﺶ زﻣﻴﻨﻲ ﺑ ﻪ ﺑﺮد ﻛﺎر . ﻧﻤﻮﻧﻪ ای از اﻳﻦ ﻛﺎر ، در ﻣﺜﺎل ﻣﻮردی ﺳﻮم آورده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻣﺮوری ﺑﺮ روش ﻫﺎی ژﺋﻮﻓﻴﺰﻳﻜﻲ در ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺎی زﻣﻴﻦ ﻫﺎی ﻳﺦ زدة داﺋﻤﻲ ﺗﻮﺳﻂ اﺳﻜﺎت و ﺳﺎﻳﺮﻳﻦ2) 1990 (داده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻣﻮرد اول اﺳﺘ ﻔﺎده از دﺳﺘﮕﺎه ژﺋﻮﻧﻴﻜﺲ EM31 را ﺷﺮح ﻣﻲ دﻫﺪ ﻛﻪ روش ﺑﺴﻴﺎر ﺳﺮﻳﻌﻲ را در ﺑﻪ ﻧﻘﺸﻪ درآوردن ﮔﺴﺘﺮش زﻣﻴﻦ ﻳﺦ زده و ﻳﺦ ﻧﺰده در ﻣﺼﺐ رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﻜﻨﺰی، ) ﻧﻮاﺣﻲ ﺷﻤﺎل ﻏﺮﺑﻲ ( در اﺧﺘﻴﺎر ﻗﺮار ﻣﻲ دﻫﺪ ﺗﺎد ) و ﺳﺎﻳﺮﻳﻦ3 1991 . ( ﻳﻚ ﭘﻴﻤﺎﻳﺶ 5 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی روی ﻳﺦ ، در ﻛﺎﻧﺎل ﻛﻮﭼﻜﻲ در ﻣﺼﺐ رود و روی ﺗﻮﻧﺪرای4 ﻳﺦ زده در ﺳﺮﺗﺎﺳﺮ درﻳﺎﭼﺔ ﻳﺨﻲ اﻧﺠﺎم ﮔﺮﻓﺖ . ﭘﺮوﻓﻴﻞ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻇﺎﻫﺮی در ﺷﻜﻞ 2 - 18 ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻣﻘﺎدﻳﺮ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻇﺎﻫﺮی در ﺣﺪود mS/m 5/1 روی زﻣﻴﻦ ﻳﺦ زده ﺟﺎﻣﺪ 1 - Permafrost 2 - Scott et al. 3 - Todd et al. 4 - Tundra 64 وmS/m 10 روی رﺳﻮب ﻫﺎی ﻳﺦ ﻧﺰده و روی آب ﺑ ﻪ دﺳﺖ آﻣﺪ . ﮔﺴﺘﺮش ﻫﺎی ﺟﺎﻧﺒﻲ ﻗﺴﻤﺖ ﻫﺎی ﻳﺦ زده ﻳﺎ ﻳﺦ ﻧﺰده، روی ﻳﺎ ﻧﺰدﻳﻚ ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ ، ﺑﺎ ﺗﻐﻴﻴﺮات واﺿﺢ در ﻣﻘﺎدﻳﺮ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺷﺪ ه ً رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻇﺎﻫﺮی ﻛﺎﻣﻼ ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﻲ دارد . ﺷﻜﻞ 2 - 18 - ﭘﺮوﻓﻴﻞ ﻫﺎی ر ﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻇﺎﻫﺮی ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ دﺳﺘﮕﺎه ژﺋﻮﻧﻴﻜﺲ EM-31 روی ﺑﺨﺸﻲ از ﻣﺼﺐ رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﻜﻨﺰی ﻛﺎﻧﺎدا ﺑ ﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه اﺳﺖ . اﻳﻦ ﭘﺮوﻓﻴﻞ ،ﻫﺎ ﻧﻮاﺣﻲ را ﻛﻪ ﺗﺤﺖ ﺗﺎﺛﻴﺮ زﻣﻴﻦ ﻳﺦ زده ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ . ﻧﻤﻮﻧ ﻪ دوم ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﺳﻴﻨﺎ و اﺳﺘﻔ ﻨﺰ1) 1983 ( ﺗﻬﻴﻪ ﺷﺪ ، ﺑﺮداﺷﺖ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ زﻣﻴﻦ ﺗﻮﺳﻂ EM را روی درﻳﺎﭼﻪ زﻫﻜﺸﻲ ﺷﺪه در ﻴ اﻳﻠ ﺴﺎروﻳﻚ2 ،) اراﺿﻲ ﺷﻤﺎل ﻏﺮﺑﻲ ﻛﺎﻧﺎدا ( ﺷﺮح ﻣﻲ . دﻫﺪ ﻫﺮ دو دﺳﺘﮕﺎه EM-31 وEM-34 ) ﺑﺎ ﻫﺮﺳﻪ ﻓ ﺎﺻﻠﺔ ﭘﻴﭽﻪ ای ( روی 1 - Sinha and Stephens 2 - Illisarvik 65 ﺷﺒﻜﻪ ای ﺑﻪ اﺑﻌﺎد 600 × 300 ﻣﺘﺮ و در ﻣﺮاﻛﺰ25 ﻣﺘﺮی ﺑ ﻪ ﻛﺎرﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪ . داده ﻫﺎی رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻇﺎﻫﺮی از ﻫﺮ دو ﻗﻄﺒﻲ ﻫﺎی ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ ﻗﺎﺋﻢ و اﻓﻘﻲ ﺑﺮای ﻫﺮ ﺳﻪ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﭘﻴﭽﻪ ای ﭘﺮﺑﻨﺪی ﺷﺪه و ﺷﺶ ﻧﻘﺸﻪ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻇﺎﻫﺮی ﺑ ﻪ دﺳﺖ آﻣﺪ . ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻳﻲﻫﺎ از ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی EM-31 وVMD EM34 در ﺷﻜﻞ2 - 19 ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻳﻚ ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎری رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻇﺎﻫﺮی ﻛﻪ ﻣﺮﻛﺰ آن در اﻃﺮاف ﻧﻘﻄﻪ 25 ﻣﺘﺮی ﻏﺮب و100 ﻣﺘﺮی ﺟﻨﻮب ﻗﺮار دارد ﺑﻪ ، ﻃﻮر واﺿﺢ دﻳﺪه ﻣﻲ .ﺷﻮد ﻳﺟﺰ ﻲ از اﻳﻦ ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎری ، ﺑﻪ ﺑﺎﻗﻲ ﻣﺎﻧﺪة ﺣﻮﺿﭽ ﻪ آب ﺳﻄﺤﻲ ارﺗﺒﺎط دارد . وﻟﻲ ﺗ ﻮﺟﻪ ﻛﻨﻴﺪ ﻛﻪ ﻣﺮﻛﺰ ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎری رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ روی ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ داده ﻫﺎی ﺑﺎﻓﺎﺻﻠﺔ ﭘﻴﭽﻪ ای m 40 درﻧﻘﻄﻪ25 ﻣﺘﺮی ﺷﺮق و75 ﻣﺘﺮی ﺟﻨﻮب ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ . ﺗﺼﻮر ﻣﻲ رود ﻛﻪ اﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮع ﺑﻪ زوﻧﻲ ﻛﻪ ﺑﺨﺸﻲ از رﺳﻮﺑﺎت آن ﻳﺦ زده اﺳﺖ ارﺗﺒﺎط دارد . اﻳﻦ رﺳﻮﺑﺎت در ﺑﺴﺘﺮ درﻳﺎﭼﻪ ﺳﻪ ، ﺳﺎل ﻗﺒﻞ از اﻧﺠﺎم ﺑﺮداﺷﺖ ژﺋﻮﻓﻴﺰﻳﻜﻲ و ﭘﺲ از زﻫﻜﺸ ﻲ ﻣﺼﻨﻮﻋﻲ ﻪ ﺑ ﺗﺪرﻳﺞ ﻳﺦ . اﻧﺪ زده ﺳﻴﻨﺎ و اﺳﺘﻔ ﻨ ﺰ ﺑﺎ اﻧﺠﺎم ﻣﺪﻟﺴﺎزی ﻫﺎی ﺳﺎده روی داده ﻫﺎی رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ، ﺗﺨﻤﻴﻦ زدﻧﺪ ﻛﻪ ﻻﻳﺔ ﻳﺦ زده در ﻗﺴﻤﺖ ﻣﺮﻛﺰی ﻣﻨﻄﻘﺔ درﻳﺎﭼﺔ ﻗﺒﻠﻲ ﺑﻴﻦ 11 و23 ﻣﺘﺮ ﺿﺨﺎﻣﺖ دارد، وﻟﻲ روﺑ ﻪ ﻃﺮف ﺧﻄﻮط ﺳﺎﺣﻠﻲ ﻗﺒﻠﻲ ﺿﺨﻴﻢ ﺗﺮ ﻣﻲ ﺷﻮد . اﻳﻦ زﻫﻜﺸﻲ درﻳﺎﭼﻪ، ﻳﺦ زدﮔﻲ ﺳﻮب ر ﻫﺎی زﻳﺮ د رﻳﺎﭼﻪ را ﻣﻤﻜﻦ ﺳﺎﺧﺘﻪ اﺳﺖ . ﺷﻜﻞ 2 - 19 - ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻇﺎﻫﺮی اﻳﻠ ﻴ ﺴﺎروﻳﻚ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺷﻤﺎل ﻏﺮب ﻛﺎﻧﺎدا اﻟﻒ ) ﻪ ﺑ ( دﺳﺖ آﻣﺪه ﺗﻮﺳﻂ دﺳﺘﮕﺎه EM31 ) ﻪ ﺑ ( ب دﺳﺖ آﻣﺪه ﺗﻮﺳﻂ دﺳﺘﮕﺎه EM34-3 ﺑﺎ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﻴﻦ ﭘﻴﭽﻪ ای 40 ﻣﺘﺮ . 66 در ﻣﻨﺎﻃﻘﻲ ﻛﻪ ﻳﺦ درﻳﺎﭼﻪ ای ﻳﺎ درﻳﺎ ﻳ ﻪ ﻲ ﺑ ﻋﻨﻮان ﺳﻄ ﺤﻲ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻛﺎر وﺟﻮد دارد، ﻣﻲ ﺗﻮان از اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎی EM زﻣﻴﻨﻲ روی آب درﻳﺎ ، ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ اﻃﻼﻋﺎت زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ زﻳﺮﻛﻒ اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮد . ﻧﻤﻮﻧﻪ ای از ﻳﻚ ﻣﺤﻞ ﻛﻪ ﭼﻨﻴﻦ رﻫﻴﺎﻓﺘﻲ در آن اﻧﺠﺎم ﺷﺪه ، ﻣﻮردی اﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﭘﺎﻻﻛﻲ و اﺳﺘ ﺰﻔﻨ1) 1992 (ﺷﺮح داده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺻﺤﺮا ﻳﻲ، ﺑﺎ اﺳﺘ ﻔﺎده از دﺳﺘﮕﺎه ﻟﻮپ اﻓﻘﻲ EM ﺗﻮﺳﻂ ﺳﺎزﻣﺎن زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ ﻛﺎﻧﺎدا روی ﻳﺦ درﻳﺎ ﻳﻲ ﺑﻮﻓﻮرت ﺷﻠﻒ2 ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ . در اﻳﻦ ﻋﻤﻠﻴﺎت، ﺑﻴﻦ 60 ﺗﺎ80 ﺳﻮﻧﺪاژ در روز اﻧﺠﺎم ﺷﺪ . ﺑﺮای ﻣﻘﺎﻳﺴﺔ ﻧﺘﺎﻳﺞ، اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎی ﻟﺮزه ای ﺑﺎزﺗﺎﺑﻲ و ﺷﻜﺴﺖ ﻣ ﺮزی ﻧﻴﺰ ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ﺣﻔﺮ ﺗﻌﺪادی ﭼﺎه اﻛﺘﺸﺎﻓﻲ اﻧﺠﺎم ﮔﺮدﻳﺪ . ﻻﻳﻪ ﻫﺎی ﻳﺦ و آب ﺑﺮﺣﺴﺐ ﺿﺨﺎﻣﺖ و رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻣﺸﺨﺺ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻳﺦ درﻳﺎ ﻳ ﻲ ﻣﻘﺎوم اﺳﺖ )Ωm 5000 ( ، و ﺑﺮﺧﻼف آب درﻳﺎ و رﺳﻮب ﻫﺎی اﺷﺒﺎع از آب درﻳﺎ )Ωm 1( ،زﻣﻴﻦ ﻳﺦ زده زﻳﺮ ﻛﻒ ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺦ ﭘﻴﻮﻧﺪ دارد ﻧﻴﺰ ﻣﻘﺎوم اﺳﺖ )Ωm 5000 ( ، درﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ رﺳﻮب ﻫﺎی ﻳﺦ ز ده ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه Ωm 2 داﺷﺘﻨﺪ . ﻧﻤﻮﻧﻪ ای از ﻳﻚ ﭘﺮوﻓﻴﻞ در ﺷﻜﻞ 2 - 20 ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ . آب درﻳﺎ و رﺳﻮب ﻫﺎی اﺷﺒﺎع از آب درﻳﺎ از ﻫﻢ ﺗﻔﻜﻴﻚ ﻧﺸﺪه اﻧﺪ زﻳﺮا ﺑﻴﻦ ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﻫﺎ ﺗﺒﺎ ﻳﻦ ﻛﺎﻓﻲ وﺟﻮد ﻧﺪاﺷﺘﻪ اﺳﺖ . ﻋﻤﻖ ﺗﺎ ﺳﺮزﻣﻴﻦ ﻳﺦ زده ﻛﻪ ﺑﺎ ﻳﺦ ﭘﻴﻮﻧﺪ دارد ، ﺗﻮﺳﻂ ﻋﻼﻣﺖ ﻫﺎی ﺿﺮﺑﺪر داﺧﻞ داﻳﺮه ﻣ ﺸﺨﺺ ﺷﺪه اﺳﺖ . داده ﻫﺎی ﻟﺮزه ای ﺑﺎزﺗﺎﺑﻲ در اﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻪ ﺑ ، ﻣﻘﺪار ﻣﺤﺪودی ﺑﻪ ﻛﺎر رﻓﺘﻪ زﻳﺮا اﻧﺒﺎﺷﺖ ﻫﺎی ﮔﺎز در ﻋﻤﻖ ﻛﻢ در داﺧﻞ رﺳﻮب ﻫﺎی ﻛﻢ ﻋﻤﻖ ﻧﺰدﻳﻚ ﺳﻄﺢ ﭘﺪﻳﺪة ﺣﺬف آﻛﻮﺳﺘﻴﻜﻲ3 اﻳﺠﺎد ﻣﻲ ﻛﻨﺪ . ﻳﻚ ﭼﺎه اﻛﺘﺸﺎﻓﻲ در ﻧﻘﻄﻪ ای ﻛﻪ ﻋﻤﻖ آب 10 ﻣﺘﺮ ﺑﻮد ﺗﺎ75 ﻣﺘﺮ زﻳﺮ ﻛﻒ درﻳﺎ ﺣﻔﺮ ﮔﺮد .ﻳﺪ10 ﻣﺘﺮ ﺑﺎﻻی رﺳﻮﺑﺎت ، از رس ﻣﺎﺳﻪ ای اﺷﺒﺎع از آب ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻳﺎﻓﺘﻪ ﺑﻮد . ﻗﺴﻤﺖ زﻣﻴﻦ ﻳﺦ زده ﺑﺎ ﭘﻴﻮﻧﺪ ﻳﺨﻲ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﺎﺳﻪ رﻳﺰ ﺗﺎ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺑﻴﻦ 10 ﺗﺎ36 ﻣﺘﺮ زﻳﺮ ﻛﻒ درﻳﺎ ﻣﺸﺨﺺ ﺷﺪ ﻛﻪ در زﻳﺮ آن رس ﺳﻴﻠﺘﻲ و ﻳﻚ واﺣﺪ ﻣﺎﺳﻪ ای ﻗﺮار داﺷﺖ . ﭼﺎه اﻛﺘﺸﺎﻓﻲ ﺗﻮﺳﻂ ﺳﻮﻧﺪاژ ﻫﺎی ﻟﺮزه ﻧﮕﺎری، ﭘﺮﺗ ﻮ ﮔﺎﻣﺎ و EM ﻧﮕﺎرﺑﺮداری ﺷﺪ . ﺳﻮﻧﺪ ﭼﺎه ﻧﮕﺎری EM از ﻧﻮع ژﺋﻮﻧﻴﻜﺲEM39 ﺑﺎ دوﭘﻴﭽﺔ ﻫﻢ ﻣﺤﻮر ﺑ ﻪ ﻓﺎﺻﻠﺔ 5/0 ﻣﺘﺮ از ﻫﻢ ﺑﻮد . ﺗﻔﺴﻴﺮ HLEM ﺑﺎ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﻧﮕﺎرﺑﺮداریEM و ﻧﺘﺎﻳﺞ ﭼﻴﻨﻪ ﺷﻨﺎﺳﻲ ﭼﺎه آزﻣﺎﻳﺸﻲ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺷﺪ ﻛﻪ در ﺷﻜﻞ 2 - 21 ) ﻪ ﺑ ﺗﺮﺗﻴﺐ از اﻟﻒ ﺗﺎ ج ( آﻣﺪه اﺳﺖ . درون اﻓﻖ زﻣﻴﻦ ﻳﺦ زده ، ﻣﻘﺎدﻳﺮ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﭘﺎﻳﻴﻦ ، ﻣﺮﺑﻮط اﺳﺖ ﺑﻪ واﺣﺪﻫﺎی ﻏﻨﻲ از ﻣﺎﺳﻪ درﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻫﺎی ﺑﺎﻻ ﺑﻪ اﻓﻖ ﻫﺎی رس ﺳﻴﻠﺘﻲ ارﺗﺒﺎط دارد . واﺿﺢ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﻔﺴﻴﺮHLEM و ﻧﺘﺎﻳﺞ ﭼﺎه اﻛﺘﺸﺎﻓﻲ ﺧﻴﻠﻲ ﺧﻮب ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﻲ دارﻧﺪ، ﺑﻪ ﻃﻮری ﻛﻪ ﻫﺮﺳﻪ ﺷﻜﻞ، ﻗﺎﻋﺪه اﻓﻖ زﻣﻴﻦ ﻳﺦ زده را در ﻋﻤﻖ 36 ﻣﺘﺮ زﻳﺮ ﻛﻒ درﻳﺎ ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﻨﺪ . ﻋﻤﻖ ﻫﺎی ﺷﻜﺴﺖ ﻣ ﺮزی ﻟﺮزه ای ﺗﺎ ﺳﺮ اﻓﻖ زﻣﻴﻦ ﻳﺦ ، زده ﺑﺎ ﺗﻔﺴﻴﺮ داده ﻫﺎی HLEM ﻣﻄﺎﺑﻘﺖ ﻣﻨﺎﺳﺐ دارﻧﺪ . اﻳﻦ ﻣﺜﺎل ﻣﻮردی ﻧﻤﻮﻧﺔ ﺑﺴﻴﺎر ﺧﻮﺑﻲ از ﻛﺎرآ ﻳ ﻲ روش EM و اﻃﻤﻴﻨﺎن ﺑﺨﺸﻲ ﻧﺘﺎﻳﺞ آن روی اﻳﻦ ﻧﻮع ﻣﺤﻴﻂ ﻫﺎی زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ اﺳﺖ از . ﻧﻈﺮ ﻋﻠﻤﻲ، روش HLEM ﺛﺎﺑﺖ ﻛﺮد ﻛﻪ در ﺷﺮاﻳﻂ ﺑﺴﻴﺎر ﺳﺮد ) ﺗﺎ ﻋﻤﻖ C ˚ 30 - ( ﺳﺮﻳﻊ ﺗﺮ و آﺳﺎن ﺗﺮ ﻋﻤﻞ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ، ﻫﺮﭼﻨﺪ درﺟﻪ ﺣﺮارت ﻫﺎی ﭘﺎﻳﻴﻦ، ﻗﺪرت ﺑﺎﻃﺮی ،ﻫﺎ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﺳﺎز ﺧﻮاﻫ ﻨ ﺪ ﺑﻮد . 1 - Palacky and Stephens 2 - Beaufort Shelf 3 - Acoustic Blanking 67 ﺷﻜﻞ2 - 20 - ﻣﻘﻄﻊ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻳﻚ ﭘﺮوﻓﻴﻞ5 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی روی ﺑﻮﻓﻮرد ﺷﻠﻒ، اراﺿﻲ ﺷﻤﺎل ﻏﺮب ﻛﺎﻧﺎدا ﻛﻪ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از دﺳﺘﮕﺎه ﻟﻮپ اﻓﻘﻲ (HLEM)EM ﻛﺎرﺧﺎﻧﺔApex Max Min I اﻧﺠﺎم ﺷﺪه اﺳﺖ ﻢ ﻳﻋﻼ . داﻳﺮه ﭘﺮ از ، ﺗﻔﺴﻴﺮ روش ﻟﺮزه ای ﺷﻜﺴﺖ ﻣ ﺮزی ﺑ ﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه و ﻋﻤﻖ ﺑﺎﻻی ﻻﻳﺔ ﻳﺨﻲ را ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ . ﻣﺜﻠﺚ ،ﻫﺎ ﺑﺮداﺷﺖ ﻫﺎی ﺷﻜﺴﺖ ﻣ ﺮزی را در ﻧﻘﺎﻃﻲ ﻛﻪ زﻣﻴﻦ ﻳﺦ زده وﺟﻮد ﻧﺪاﺷﺖ ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ . ﺷﻜﻞ 2 - 21 - )اﻟﻒ ( ﻣﺪل رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﺑﺪون ﻣﺤﺪودﻳﺖ ﻛﻪ از ﭼﺎه آزﻣﺎﻳﺸﻲ ﺷﻜﻞ 2 - 20 ﻪ ﺑ دﺳﺖ آﻣﺪه اﺳﺖ ، ( ب) ﭘﺮوﻓﻴﻞ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻛﻪ از ﻧﮕﺎرﺑﺮداری ﭼﺎه آزﻣﺎﻳﺸﻲ ﺗﻮﺳﻂ دﺳﺘﮕﺎه EM39 ژﺋﻮﻧﻴﻜﺲ ﺑﺎ ﺳﻮﻧﺪﻫﺎی دوﭘﻴﭽﻪ ای ﺑ ﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه اﺳﺖ ، و ( ج ) ﻧﺘﺎﻳﺞ ﭼﻴﻨﻪ ﺷﻨﺎﺳﻲ ﺣﻔﺎری . 68 2 - 2 - 5 - 4 ﺑﻪ ﻧﻘﺸﻪ درآوردن زﻣﻴﻦ آﻟﻮده ﺑﻪ ﻧﻘﺸﻪ درآوردن ﺑﺎ دﺳﺘﮕﺎه EM دو ﭘﻴﭽﻪ ، ای وﺳﻴﻠﺔ ﺳﺮﻳﻌﻲ اﺳﺖ ﺑﺮای ﺑﺮداﺷﺖ ﻣﻘﺮون ﺑﻪ ﺻﺮﻓﻪ و ﺑﺪون ﺧﻄﺮ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺘﻲ در ﻣﺤﻠﻬﺎ ﻳ ﻲ ﻛﻪ اﺣﺘﻤﺎﻻ ً آﻟﻮدﮔﻲ ﺷﺪﻳﺪ دارﻧﺪ . اداره ﭘﮋوﻫﺶ راه آ ﻫﻦ ﺑﺮﻳﺘﺎﻧﻴﺎ، ﻳﻚ ﺑﺮداﺷﺖ آزﻣﺎﻳﺸﻲ ﺗﺮﻛﻴﺒﻲ از دﺳﺘﮕﺎه EM و ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺲ ﺳﻨﺞ ﺑﺮروی زﻣﻴﻨﻲ ﺑﻪ اﺑﻌﺎد 50 × 50 ﻣﺘﺮ در ﻛﺎرﮔﺎه ﺟﻮﺷﻜﺎری راه آﻫﻦ رﻳﺨﺘﻪ ﮔﺮی آﻫﻦ ﺑﻮده وﻟﻲ ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد ﻗﺎﺑﻞ اﻃﻤﻴﻨﺎن ﻧﺒﻮد . روش ﻫﺎی ژﺋﻮﻓﻴﺰﻳﻜﻲ ﺑﺮای ﻳﺎﻓﺘﻦ ﻣﺠﻬﻮﻻت، ﻗﺪﻳﻤﻲ در دﻳﻨﺴﺪال1 ، ﺗﻲ ﺳﺎﻳﺪ2 و ﺑﺮﻳﺘﺎﻧﻴﺎ ) رﻳﻨﻮﻟﺪز 1994 (اﻧﺠﺎم داد . ﻗﺴﻤﺘﻲ از اﻳﻦ ﻛﺎرﮔﺎه ﻗﺒﻼً ﻣﺤﻞ ﻗﺪﻳﻤﻲ ﺧﺼ ﻮﺻﺎً ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺤﻞ آﺛﺎر رﻳﺨﺘﻪ ﮔﺮی آﻫﻦ ﺑ ﻛﺎرﻪ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪ ﻪ ﺑ . ﺟﺰ ﺧﻄﻮط واﺿﺤﻲ ﻛﻪ زﻣﺎﻧﻲ ﻣﺤﻞ ﺧﻄﻮط آﻫﻦ ﺑﻮده اﺳﺖ وﻟﻲ ﺑﺎ ﺑﺎﻻﺳﺖ3 راه آﻫﻦ ﺷﺎﻣﻞ ﺳﻨﮓ آﻫﻚ و دوﻟﺮﻳﺖ ﺧﺮد ﺷﺪه ﭘﻮﺷﻴﺪه ﺷﺪه ﺑﻮد ، زﻣﻴﻦ ، ﺑﺪون ﻋﺎرﺿﻪ ﺑﻮد . اﻳﻦ دو ﻧﻮع ﻣﻮاد در ﺧﻄﻮط ﻣﻌﻴﻦ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮدﻧﺪ . ﻳﻚ دﺳﺘﮕﺎه EM31 روی ﺷﺒﻜﺔ1×1 ﻣﺘﺮ و1×2 ﻣﺘﺮ در ﻣﺤﺪوده ﺑﻪ ﻛﺎر ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪ، و ﻫﺮدو ﻣﺆﻟﻔﺔ ﺗﺮﺑﻴﻌﻲ و ﻫﻤﻔﺎز ﺛﺒﺖ ﮔﺮدﻳﺪ . ﻋﻼوه ﺑﺮاﻳﻦ، ﺷﺪت ﻣﻴﺪان ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ زﻣﻴﻦ در دو ارﺗﻔﺎع ﻣﺨﺘﻠﻒ از ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺷﺪ و اﺧﺘﻼف ﺑﻴﻦ آﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﮔﺮادﻳﺎن ﻗﺎﺋﻢ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﮔﺮدﻳﺪ . ﺗﺼﻮﻳﺮ اﻳﺰوﻣﺘﺮﻳﻚ ) ﻣﻜﻌﺒﻲ ( رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻇﺎﻫﺮی، ﻣﺆﻟﻔﺔ ﻫﻤﻔﺎز و ﮔﺮادﻳﺎن ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ ﺑ ﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ در ﺷﻜﻞ 2 - 22 اﻟﻒ ﺗﺎ ج ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ . در ﻫﺮﺳﻪ ﺷﻜﻞ، اﺛﺮ ﻳﻚ دارﺑﺴﺖ ﻓﻠﺰی ﻛﻪ ﺑﺮای ﺣﺮﻛﺖ دادن ﺧﻄﻮط آﻫﻦ ﺟﻮش داده ﺷﺪه ﺑﻪ ﻛﺎر ﻣﻲ رﻓﺘﻪ، ﺑﻪ ﻃﻮر واﺿﺢ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻣﻲ .ﺷﻮد ﻋﻼوه ﺑﺮ اﺛﺮات اﻳﻦ دارﺑﺴﺖ، ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎری ﻫﺎی ﻣﺘ ﻌﺪدی در ﺷﻜﻞ ﻫﺎ وﺟﻮد دارﻧﺪ . ﻣﺜﻼً در ﺷﻜﻞ اﻟﻒ ) رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ( ، ﺷﺶ زون رﺳﺎﻧﺎ وﺟﻮد دارد )A ﺗﺎF(، وﻟﻲ ﺗﻨﻬﺎ ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎری A روی داده ﻫﺎی ﻫﻤﻔﺎز دﻳﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد، ﻛﻪ ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ ﻋﺎرﺿﻪ ﺑ ﻪ وﺟﻮد آورﻧﺪة آن ، ﻫﻢ رﺳﺎﻧﺎ و ﻫﻢ ﻓﻠﺰی اﺳﺖ ) زﻳﺮا ﻣﺆﻟﻔﺔ ﻫﻢ ﻓﺎز ﺧﺼﻮﺻﺎً ﺑﻪ اﺟﺴﺎم ﻓﻠﺰی ﺣﺴﺎس اﺳﺖ (. ﺳﺎﻳﺮ ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎری )ﻫﺎ B ﺗﺎF (ﻧﻴﺰ در اﻳﻦ ﺷﻜﻞ دﻳﺪه ﻧﻤﻲ ﺷﻮﻧﺪ، ﻛﻪ ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ اﺛﺮ آﻧﻬﺎ ﺑ ﻪ ﻋﻠﺖ وﺟﻮد ﻣﻮاد زﻳﺮ زﻣﻴﻨﻲ رﺳﺎﻧﺎﺳﺖ ﻛﻪ ﻏﻴﺮﻓﻠﺰ ی ﻫﺴﺘﻨﺪ . اﻳﻦ ﺗﻔﺴﻴﺮ ﺑﺎ ، ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺑﺮداﺷﺖ ﮔﺮادﻳﺎن ﺳﻨﺞ ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ ) ﺷﻜﻞ ج ( ﻣﻄﺎﺑﻘﺖ دارد ﻛﻪ در ﺑﻲ ، آن ﻫﻨﺠﺎری A ﺑﺎزﻫﻢ ﺑ ﻪ ﺧﻮﺑﻲ ﻧﻤﺎﻳﺎن اﺳﺖ . ﺧﺎﻛ ﺒﺮداری ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ در ﻫﺮﻳﻚ از اﻳﻦ زون ﻫﺎ ﻧﺸﺎن داد ﻛﻪ ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎری A ﻳﻚ ﺳﺮی ﺗﻴﺮ ﺣﻤﺎل ﻓﻮﻻدی ﺑ ﻪ ﺷﻜﻞ I در داﺧﻞ ﺑﺘﻦ ﻣﺴﻠﺢ اﺳﺖ ﻛﻪ درﻋﻤﻖ 1 ﻣﺘﺮی دﻓﻦ ﺷﺪه . اﻧﺪ ﭘﻬﻨﺎی ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎری 12 ﻣﺘﺮ ﺑﻮد و ﭘﻲ ﺑﺘﻨﻲ ) ﺑﺎ ﻗﻄﻌ ﻪ زﻳﺮﻳﻦ ﺗﻮﺧﺎﻟﻲ آن ( 11 ﻣﺘﺮ ﭘﻬﻨﺎ داﺷﺖ و در داﺧﻞ ﻣﺤﺪود ﺑﻲ ه ﻫﻨﺠﺎری ﻗﺮار ﮔﺮ ﻓﺘﻪ ﺑﻮد . ﻋﻼوه ﺑﺮاﻳﻦ، آﻧﺠﺎ ﻛﻪ ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎری A از داﺧﻞ ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎری D ﻋﺒﻮر ﻣﻲ ﻛﻨﺪ، ﻣﻌﻠﻮم ﺷﺪ ﻛﻪ ﭘﻲ ﺑﺘﻨﻲ ﻣﺘﻮﻗﻒ ﺷﺪه و ﺗﻜﻪ ﻫ ﭘﺎره ﺎی ﺳﻮﻟﻔﻮری ﺟﻮش ﻇﺎﻫﺮ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺳﻮﻟﻔﻮر از ﺟﻮش ﺷﺴﺘﻪ ﺷﺪه و روی ﺟﻮش ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻛﺮﻳﺴﺘﺎل ﻫﺎی زردرﻧﮓ داده و ﻇﺎﻫﺮاً رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻫﺎی ﺑﺎﻻ را ﺑ ﻪ وﺟﻮد آورده اﺳﺖ ﺑﻲ . ﻫﻨﺠﺎری ﻫﺎی E وF ﻧﻴﺰ ﻣﻌﻠﻮم ﺷﺪ ﻛﻪ دراﺛﺮ ﺗﻜﻪ ﭘﺎره ﻫﺎی ﺟﻮش ﺳﻮﻟﻔﻮری ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﻣﻌﻠﻮم ﺷﺪ ﻛﻪ ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎری ﻫﺎی B وC ﻣﻌﻠﻮم ﺷﺪ ﻛﻪ اﺛﺮ ﺗﭙﻪ ﻫﺎی ﺧﺎﻛﺴﺘﺮﻫﺎی ﻧﺮم دﻓﻦ ﺷﺪه ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎری ﻫﺎی ﺧﻄﻲ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪه ﺑﺮروی ﻫﺮ ﺳﻪ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ داده ﻫﺎ ﺑﻪ ﻣﻮاد ﺑﺎﻻﺳﺖ ﺳﻄﺤﻲ ارﺗﺒﺎط دارﻧﺪ . ﺟﻬﺖ ﮔﻴﺮی اﻳﻦ ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎری ،ﻫﺎ دﻗﻴﻘﺎً ﻣﻮازی ﺧﻄﻮط ﻗﺒﻠﻲ راه آﻫﻦ اﺳﺖ . ﻣﻌﻠﻮم ﺷﺪ ﻛﻪ ﻳﻜﻲ از ﻋﻮارض ﺧﻄﻲ (L1) ﺑﺎ ﻛﺎﻧﺎل ﻋﺒﻮر ﻛﺎﺑﻠﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ 1 - Dinsdale 2 - Tesside 3 - Ballast 69 ﺟﻌﺒﺔ ﻓﻠﺰی ) در ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ ﺧﺘﻢ ﻣﻲ (ﺷﻮد ارﺗﺒﺎط دارد . داﻣﻨﻪ اﺛﺮ اﻳﻦ ﻛﺎﻧﺎل روی داده ﻫﺎی رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ رو ﺑ ﻪ ﻃﺮف ﺟﻌﺒ ﻪ ﻓﻠﺰی ﻣﺤﻮ ﺷﻮد ﻣﻲ . ﭼﻨﻴﻦ ﻣﻲ ﺗﻮان ﺗﺼﻮر ﻛﺮ د ﻛﻪ اﻳﻦ اﺛﺮ ، از ﻧﻈﺮ اﻓﺰاﻳﺶ ﻋﻤﻖ دﻓﻦ ﻛﺎﻧﺎل ﻛﺸﻲ در زﻳﺮ ﺑﺎﻻﺳﺖ روﺑ ﻪ ﻃﺮف ﺟﻌﺒﻪ ﺑﺎﺷﺪ . ﻫﻴﭻ اﺛﺮی از ﻟﻮﻟﻪ ﻛﺎﻧﺎل ﻛﺸﻲ، ﻧﻪ روی زﻣﻴﻦ و ﻧﻪ در ﺳﻪ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ داده ﻫﺎ در ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﻴﻦ ﺟﻌﺒﻪ و ﻣﺤﻞ ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎری A ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻧﺸﺪ . در ﺷﻜﻞ 2 - 22 - اﻟﻒ ﻧﻴﺰ دﻳﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﻫﻴﭻ ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎری رﺳ ﺎﻧﻨﺪﮔﻲ روی اﻳﻦ زون وﺟﻮد ﻧﺪارد . ﻋﻠﻲ رﻏﻢ اﻳﻨﻜﻪ اﻳﻦ ﻣﺤﻞ ﺑﺎﻟﻘﻮه دارای ﻧﻮﻓﻪ ﻧﻴﺰ اﺳﺖ، و ﺑﺎ وﺟﻮد اﻳﻨﻜﻪ ﺑﺎﻻﺳﺖ ﻣﻨﻄﻘﻪ را ﭘﻮﺷﺎﻧﺪه، ﺑﺮداﺷﺖ ﻫﺎی EM و ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ ﻧﺸﺎن داد ﻛﻪ ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ اﻳﻦ روش ﻫﺎ را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺤﻞ ﻣﻮاد ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎر در زﻳﺮ ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ ﺑ ﻪ ﻛﺎرﮔﺮﻓﺖ، ﻛﻪ ﻣﻲ ﺗﻮان اﻧﻮاع ﻣﻮاد را ازﻫﻢ ﺗﺸﺨﻴﺺ داد . 2 - 2 - 5 - 5 ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺎی ﻣﺤﻞ دﻓﻦ زﺑﺎﻟﻪ روش ﻫﺎی FEM ، ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﺑﺮای آﺷﻜﺎرﺳﺎزی زﺑﺎﻧ ﻪ ﻫﺎی آﻟﻮد ه ﺣﺎﺻﻞ از ﻣﺤﻞ دﻓﻦ زﺑﺎﻟﻪ ﻫﺎ ﺑﻪ ﻛﺎر رﻓﺘﻪ اﻧﺪ، ﻛﻪ در ﺳﻪ ﻣﺮﺣﻠﻪ از ﻋﻤﺮ اﻳﻦ ﻣﺤﻞ ﻫﺎ ﻧﻴﺰ ﺑﺎﻣﻮﻓﻘﻴﺖ ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه . اﻧﺪ اﻳﻦ ﺳﻪ ﻣﺮﺣﻠﻪ ، ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از اﻟﻒ ) ( ارزﻳﺎﺑﻲ ﺳ ﺎﻳﺖ ﭘ ﻴﺶ از ﺗﻮﺳﻌﺔ ﺗﺸﻜﻴﻼت زﺑﺎﻟﻪ، ( ب) ﺑﺮرﺳﻲ ﭘﻲ ﺮﻳ ز ﺳﺎﻳﺖ در زﻣﺎن ﺧﺎﻛﺒﺮداری و ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن، و ﻣﻌﻤﻮل ﺗﺮ از ﻫﻤﻪ ( ج ) روی ﻣﺤﻞ دﻓﻦ زﺑﺎﻟﻪ ﻫﺎی ﺑﺴﺘﻪ ﺷﺪه . در ﻣﻮاﻗﻌﻲ ﻛﻪ در ﻧﻈﺮ اﺳﺖ ﺑﺮداﺷﺖ ژﺋﻮﻓﻴﺰﻳﻜﻲ ﺑﺮروی ﻣﺤﻞ دﻓﻦ زﺑﺎﻟﻪ، در ﻫﺮ ﻣﺮﺣﻠﻪ از ﺗﻮﺳﻌﺔ آن، ﺻﻮرت ﮔﻴﺮد، ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ ﻓﺎﻛﺘﻮرﻫﺎ ی ﺿﺮوری ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار ﮔﻴﺮﻧﺪ . اﻳﻦ ﻓﺎﻛﺘﻮرﻫﺎ در ﺟﺪول 2 - 1 ) ﺑﺮﮔﺮﻓﺘﻪ از رﻳﻨﻮﻟﺪز و ﻣﻚ ﻛﺎن 1 ، 1992 ( ﻓﻬﺮﺳﺖ . اﻧﺪ ﺷﺪه اﻧﻮاع ﻣﻮاد زﺑﺎﻟﻪ، ﻣﺎﻫﻴﺖ ﭘﻲ و ﻣﻮاد دﻳﻮاره ﻫﺎ، ﻧﻮع ﭘﻮﺷﺶ رو ﻳ ﻲ و ﻏﻴﺮه، ﻫﻤﮕﻲ ﺑﺮ ﺑﻜﺎرﮔﻴﺮی از روش ﻫﺎی ژﺋﻮﻓﻴﺰﻳﻜﻲ ﺗ ﺎ ﺛﻴﺮ ﺧﻮاﻫﻨﺪ داﺷﺖ . ﻳﻣﺴﺎ ﻞ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﻛﻨ ﺎره ﻫﺎی ﻣﻮاد زﺑﺎﻟﻪ ای، ﻋﻤﻖ زﺑﺎﻟﻪ ﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد، و ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻓﺮوﺷﺴﺖ2 ، ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﺧﺎص دﺳﺖ اﻧﺪرﻛﺎران آ ﻧﺎﻣﻪ ﻴﻦﻳ ﻫﺎی زﺑﺎﻟﻪ ﻫﺎ و ﻛﺴﺎﻧﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺴﺌﻮل ﺳﺎﻳﺖ ﻫﺎی ﻣﺤﻞ دﻓﻦ ﺑﺴﺘﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . در اﻳﻨﺠﺎ ﺳﻪ ، ﻣﺜﺎل ﻣﻮردی آورده ﺷﺪه اﺳﺖ، اول ﺷﺮح ﻳﻚ روش ﺳﺎده ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻛﻨﺎرة ﻳﻚ ﻣﺤﻞ دﻓﻦ، ﻣﺜﺎل دوم ﻧﺸﺎن ﺧﻮاﻫﺪ دادﻛﻪ ﭼﮕﻮﻧﻪ روش ﻫﺎی EM در ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻓﺮوﺷﺴﺖ ﺑ ﻛﺎر ﻪ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه اﻧﺪ، و ﺳﻮم ﻧﻤﺎﻳﺶ اﻳﻨﻜﻪ ﭼﮕﻮﻧﻪ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﺳﻨﺞ زﻣﻴﻦ ) دﺳﺘﮕﺎهEM ( را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺮای ﻛﺴﺐ ﮔﺴﺘﺮة وﺳﻴﻌﻲ از اﻃﻼﻋﺎت در ﻣﻮرد ﻧﻮع ﻣﻮاد ﻣﺤﻞ دﻓﻦ ﺑ ﺑﺮد ﻛﺎرﻪ . اﻃﻼع از ﻣﺮز زﺑﺎﻟﻪ ﻫﺎ ﺑﺮای ﻛﺴﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﻣﺴﺌﻮل دﻓﻦ ﻫﺎی ﺑﺴﺘﻪ ﻣﺘﺮوک ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﺑﺴﻴﺎر اﻫﻤﻴﺖ دارد . اﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮع ، اﻏﻠﺐ در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﺳﺎﺧﺖ اﻣﻼک ﺟﺪﻳﺪ در ﺑﺮﻳﺘﺎﻧﻴﺎ ﺿﺮورت دارد زﻳﺮا ﺳﺎﺧﺖ اﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ اﻣﻼک ﺗﺎ 250 ، ﻣﺘﺮ ﻓﺎﺻﻠﻪ از ﻛﻨﺎرة ﻣﺤﻞ زﺑﺎﻟﻪ ﺑﻪ ﺳﺒﺐ ﺧﻄﺮات ﻧﺎﺷﻲ از ﮔﺎز و ﻣﻬﺎﺟﺮت ﺷﻴﺮاﺑﻪ ﻫﺎ، ﻣﻤﻨﻮع ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﺴﺌﻠﻪ دﻳﮕﺮ آن اﺳﺖ ﻛﻪ ﻓﺮد ﻣﺴﺌﻮل ، ﺧﻴﻠﻲ وﻗﺖ ﻫﺎ ﺻﺪﻫﺎ ﺳﺎﻳﺖ در ﻗﻠﻤﺮو ﻗﺎﻧﻮﻧﻲ ﺧﻮد دارد وﻟﻲ ﺑﺮای ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﻤﺔ آﻧﻬﺎ ﺑﻮدﺟﻪ ﻛﺎﻓﻲ ﻧﺪارد . آﻧﭽﻪ ﻻزم اﺳﺖ ، روﺷﻲ اﺳﺖ ﺳﺎده و ﻣﻘﺮون ﺑﻪ ﺻﺮﻓﻪ ﻛﻪ ﺑﺘﻮاﻧﺪ ﺑﺪون دﺧﺎﻟﺖ در ﺳﺎﻳﺖ ﺑ ﻪ ﻛﺎرﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد . 1 - Reynolds and Mc Cann 2 - Leachate 70 ﺷﻜﻞ2 - 22 - ﺗﺼ ﻮﻳﺮﻫﺎی اﻳﺰوﻣﺘﺮﻳﻚ از اﻟﻒ ) ( رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻇﺎﻫﺮی ( ب ) ، ﻣﺆﻟﻔﺔ ﻫﻢ ﻓﺎز، ﻛﻪ ﻫﺮدو ﺑﺎ دﺳﺘﮕﺎه EM31 ژﺋﻮﻧﻴﻜﺲ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺷﺪه ( ج) و ، اﻧﺪ ﮔﺮادﻳﺎن ﻗﺎﺋﻢ ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ، در ﻳﻚ ﻛﺎرﮔﺎه ﺟﻮﺷﻜﺎری راه آ ﻫﻦ ﻗﺪﻳﻤﻲ در دﻳﻨﺴﺪال ، ﺗﻲ ﺳﺎﻳﺪ، ﺑﺮﻳﺘﺎﻧﻴﺎ . 71 ﺑﺮای آﺷﻜﺎرﺳﺎزی ﻛﻨﺎرة ﻳﻚ ﻣﺤﻞ دﻓﻦ، دﺳﺘﮕﺎهEM31 ژﺋﻮﻧ ﻴﻜﺲ ﻧﺸﺎن داده ﻛﻪ اﺑﺰار ی ﻣﻔﻴﺪ اﺳﺖ . ) رﻳﻨﻮﻟﺪز و ﻣﻚ ﻛﺎن 1992 .(ﻳﻚ ﻣﺤﻞ دﻓﻦ ﻗﺒﻠﻲ ، در ﺷﻤ ﺎل وﻳﻠﺰ ﺷﺎﻣﻞ زﺑﺎﻟﻪ ﻫﺎی ﺧﺎﻧﮕﻲ ﺗﺎ 12 ﻣﺘﺮ ﺿﺨﺎﻣﺖ ﻛﻪ ﺑﺎ1ﻣﺘﺮ ﺧﺎک ﻟﺨﺖ1 ﭘﻮﺷﻴﺪه ﺷﺪه ﺑﻮد ﺑﺎ اﻧﻮاع روش ﻫﺎی ژﺋﻮﻓﻴﺰﻳﻜﻲ ﺑﺮرﺳﻲ ﺷﺪ . اﻳﻦ ﺳﺎﻳﺖ ، ﺣﺪود 150 ﻣﺘﺮ درازا و80 ﻣﺘﺮ ﭘﻬﻨﺎ داﺷﺖ . ﻗﺒﻼً ﺗﺮا ﻳﻫﺎ ﻧﺸﻪ ﻲ در ﻛﻨﺎره ﻫﺎی اﻳﻦ ﻣﺤﻞ دﻓﻦ ﺑﺮای ﺑﻬﺴﺎزی ﺑﺮﭘﺎ ﺷﺪه ﺑﻮد ﻛﻪ دﻻﻳﻞ ﺗﺎﻛﻴﺪ ﻛﻨﻨﺪه ﺑﺮای ﻛﻨﺘﺮل ﺗﻔﺴﻴﺮﻫﺎی ژﺋﻮﻓﻴﺰﻳﻜﻲ در اﺧﺘﻴﺎر ﻗﺮار . داد ﭘﺮوﻓﻴﻞ ﻫﺎی EM31 ﻛﻮﺗﺎه )m 25 < (روی ﻣﺤﻞ دﻓﻦ ﻋﻤﻮ د ﺑﺮ ﭘﻴﺮاﻣﻮن ﻛﻨﺎره اﻧﺠﺎم ﺷﺪ . دوﻗﻄﺒﻲ ﻫﺎی ﻗﺎﺋﻢ و اﻓﻘﻲ ﺑ ﻪ ﻛﺎرﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪ ، وﻟﻲ ﺗﻨﻬﺎ ﻣﺆﻟﻔ ﺔ ﺗﺮﺑﻴﻌﻲ ) رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ( اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺷﺪ . ﻳﻜﻲ از اﻳﻦ ﭘﺮوﻓﻴﻞ ،ﻫﺎ در ﺷﻜﻞ 2 - 23 - اﻟﻒ، ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ اﻃﻼﻋﺎت ﺗﺮاﻧﺸﻪ ) ﺷﻜﻞ 2 - 23 -( ج ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ . واﺿﺢ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻘﺎدﻳﺮ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻇﺎﻫﺮی ﻪﺑ ، ﺳﺮﻋﺖ در ﻋﺒﻮر از ﻣﺮز ﻣﺤﻞ دﻓﻦ زﻳﺎد ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ دﻳﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ دوﻗﻄﺒﻲ اﻓﻘﻲ دﺳﺘﮕﺎه (EM31H)EM31 ﻛﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ دوﻗﻄﺒﻲ ﻗﺎﺋﻢ دارای ﻋﻤﻖ ﻧﻔﻮذ ﻛﻤﺘﺮی اﺳﺖ ، ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻛﻤﺘﺮی را ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ . اﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮع، ﺑﺎزﺗﺎب ﻛﻨﺎره ﺷﻴﺒﺪار ﻣﺤﻞ دﻓﻦ اﺳﺖ . دوﻗﻄﺒﻲ EM31H ، ﻗﺒﻞ از آﻧﻜﻪ در آﺧﺮ ﺑﻪ ﺧﻮد زﺑﺎﻟﻪ ﻫﺎ ﭘﺎﺳﺦ دﻫﺪ، ﺑﻪ ﺧﺎک ﺳﺨﺘﻲ ﻛﻪ ﺑ ﻪ ﺗﺪرﻳﺞ ﺿﺨﻴﻢ ﻣﻲ ﺷﻮد ﭘﺎﺳﺦ داده اﺳﺖ . وﻟﻲ دوﻗ ﻄﺒﻲ ﻗﺎﺋﻢ EM31V)EM31 ( ﺑﻪ ﻣﻮاد ﻋﻤﻴﻖ ﺗﺮ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﭘﺎﺳﺦ ﻣﻲ دﻫﺪ ﻛﻪ ﺳﺮﻳﻊ ﺗﺮ از ﺧﺎک ﻟ ﺨﺖ ﺑﻪ زﺑﺎﻟﻪ ﻫﺎ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ . ﺑﺮای روﺷﻦ ﺗﺮ ﻛﺮدن اﻳﻦ اﺛﺮ، ﮔﺮادﻳﺎن اﻓﻘﻲ ﻫﺮ ﻣﺆﻟﻔﻪ ﻧﻴﺰ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ ) ﺷﻜﻞ 2 - 23 - ب (. اﻳﻦ ﺷﻜﻞ ، ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ ﻛﻪ ﻛﻨﺎرة ﻣﺤﻞ دﻓﻦ، ﻫﻤﺎن ﻃﻮرﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﻧﺘﺎﻳﺞ EM31H ﻣﺸ ﺨﺺ ﮔﺮدﻳﺪه، در ﺧﺎرج از ﻛﻨﺎره ای اﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ EM31V ﺗﺸﺨﻴﺺ داده ﺷﺪه اﺳﺖ . اﻳﻦ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﻪ ﺑ ، وﺿﻮح ﺑﺎ ﻣﺸﺎﻫﺪات در ﺗﺮاﻧﺸﻪ ﻫﻤﺨﻮاﻧﻲ دارد . ﺑﺎ اﻧﺠﺎم ﻳﻚ ﺳﺮی ﻣﻘﻄﻊ ﻫﺎی EM31 ﻛﻮﺗﺎه ﻋﻤﻮد ﺑﺮ ﻣﺮز ﻣﺤﻞ دﻓﻦ، و ﺑ ﻪ ﻛﺎرﮔﻴﺮی ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎ ﻳﻲ ﻛﻪ در ﺑﺎﻻ ﺷﺮح داده ﺷﺪ، ﻛﻨﺎره اﻳﻦ ﻣﺤﻞ دﻓﻦ ﺑﻪ ﻃﻮر دﻗﻴ )ﻖ ﺗﺎ ﺣﺪ 1 - 2 ﻣﺘﺮ ( ، ﺑﺎ ﺑﺮداﺷﺘﻲ ﺗﻮﺳﻂ ﻳﻚ ﻧﻔﺮ روز ﺑﻪ اﻧﺠﺎم رﺳﻴﺪ . ﻧﺘﺎﻳﺞ را ﻣﻲ ﺷﺪ در ﻣﺤﻞ دﻓﻦ ﺗﻔﺴﻴﺮ ﻛﺮد و ﻣﺮز آن را ﺑﺎ اﻃﻤﻴﻨﺎن ﻛﺎﻓﻲ ﻋﻼﻣﺖ ﮔﺬاری ﻧﻤﻮد . اﻳﻦ رﻫﻴﺎﻓﺖ ، ﺧﻴﻠﻲ ﺷﺒﻴﻪ ﺑﻪ ر ﻫﻴ ﺎﻓﺘﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ زاﻻﺳﻴﻮﻳﭻ2 و ﻫﻤﻜﺎران )1985 (ﺑﺮای ﺗﻔﺴﻴﺮ ﻫﺎی داده EM31 و ﺑﻪ ﻧﻘﺸﻪ درآو ردن ﻣﺮزﻫﺎی زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ در ﻋﻤﻖ ﻛﻢ ﺷﺮح داده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻣﺴﺌﻠﻪ ﻋﻤﺪه در ﺑﺴﻴﺎری از ﻣﺤﻞ ﻫﺎی دﻓﻦ ، ﺷﻜﻞ ﮔﻴﺮی ﺷﻴﺮاﺑﻪ اﺳﺖ . ﺗﺎ زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﻣﺎﻳﻌﺎت ﻏﻴﺮﻓﺮار3 در ﻣﺤﻞ ﻣﺎﻧﺪه و ﻋﻤﻠﻴﺎت ﻻزم روی آﻧﻬﺎ ﺻﻮرت ﮔﻴﺮد، ﻣﺴﺌﻠﺔ ﻣﻬﻤﻲ اﻳﺠﺎد ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﻛﺮد . وﻟﻲ اﮔﺮ ﺷﻴﺮاﺑﻪ ﺷﺮوع ﺑﻪ ﻣﻬﺎﺟﺮت ﻛﺮده و از ﻣﺤﻞ دور ﺷﻮد ، ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ اﻳﺠﺎد آﻟﻮدﮔﻲ ﺑﺎﻟﻘﻮه در ﺗﺎﺳﻴﺴﺎت آب ﺷﺮب ﻣﺤﻠﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ . دﺷﻮاری دﻳﮕﺮ ، در زﻣﺎن اﻧﺠﺎم ﻋﻤﻠﻴﺎت روی زﺑﺎﻟﻪ ﻫﺎی ﺑﻌﻀﻲ ﻛﺎرﮔﺎه ﻫﺎی زﻏﺎل ﺳﻨﮓ روی ﻣﻲ دﻫﺪ . اﻛﺴﻴﺪه ﺷﺪن ﭘﻴﺮﻳﺖ واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ زﻏﺎل ﺳﻨﮓ و ﻻﻳﻪ ﻫﺎی ذﻏﺎل دار، ﺧﺎﺻﻴﺖ اﺳﻴﺪی آب ﻣﻌﺪن را زﻳﺎد ﻣﻲ ﻛﻨﺪ ﻛﻪ ﺧﻮد ﺑﻪ ﻃﻮر ﻧﻮﻋﻲ ، ﺷﺎﻣﻞ ﺗﻤﺮﻛﺰ زﻳﺎدی از آﻫﻦ، ﺳﻮﻟﻔﺎت ﻫﺎ و ﻓﻠﺰات ﻛﻤﻴﺎب ﻪ ، ﺑ وﻳﮋه ﻣﻨﮕﻨﺰ و آﻟﻮﻣﻴﻨﻴﻢ اﺳﺖ . ﻻدوﻳﮓ4) 1983 ( ﭼﻨﺪ ﻧﻤﻮﻧﺔ ﻣﻮردی در ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ زﻫﻜﺸﻲ اﺳﻴﺪ ﻣﻌﺪن )AMD (5 را ﺷﺮح داده اﺳﺖ . ﻳﻜﻲ از اﻳﻦ ﻧﻤﻮﻧﻪ ،ﻫﺎ ﻣﺮﺑﻮط اﺳﺖ ﺑﻪ ﻳﻚ ﻣﻌﺪن روﺑﺎز ﻣﺘﺮوﻛﻪ در اﺳﺘﺎن ﺑﺎﺗﻠﺮ در ﭘﻨﺴﻴﻠ ﻮاﻧﻴﺎ . ﭼﻨﻴﻦ ﺗﺼﻮر ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ در 8 ﻫﻜﺘﺎر از ﻣﺤﻞ اﻳﻦ ﻣﻌﺪن در دﻫﺔ 1950 ، اﺳﺘﺨﺮاج ﺻﻮرت ﻣﻲ ﮔﺮﻓﺘﻪ وﻟﻲ ﺳﺎﺑﻘﺔ ﺗ ﻔﺼ ﻴﻠﻲ از آ ن در دﺳﺘﺮس ﻧﻤﻲ ﺑﺎﺷﺪ . 1 - Inert 2 - Zalasiewicz 3 - Liquor 4 - Ladwig 5 - Asid Mine Drainag 72 ﺷﻜﻞ2 - 23 - )اﻟﻒ ( ﭘﺮوﻓﻴﻞ ﻫﺎی رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻇﺎﻫﺮی ﺑﺎ دوﻗﻄﺒﻲ ﻫﺎی ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ اﻓﻘﻲ و ﻗﺎﺋﻢ )VMD وHMD ( ر وی ﻛﻨﺎره ﻣﺤﻞ دﻓﻦ زﺑﺎﻟﻪ ﻛﻢ ﻋﻤﻖ در وﻳﻠﺰ ﺷﻤﺎﻟﻲ ( ب ) ، ﮔﺮادﻳﺎن ﻫﺎی اﻓﻘﻲ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻇﺎﻫﺮی ﺑﺮای داده ﻫﺎی اﻟﻒ ) ، و ( ( ج ) ﻣﻘﻄﻊ ﻃﺮح وار ﻳﻚ ﺗﺮاﻧﺸﻪ ﺧﺎﻛﺒﺮداری 73 ﺟﺪول2 - 1 - ﻣﺠﻬﻮﻻت ﺑﺎﻟﻘﻮه ﺑﺮای ﻫﺮ ﻧﻮع ﻣﺤﻞ دﻓﻦ ﻧﻮع ﻓﻀﺎی ﺧﺎﻟﻲ ﻣﻌﺪن روﺑﺎز ﺳﻨﮓ ﺳﺨﺖ ﻣﻌﺪن روﺑﺎز ﺷﻦ و ﻣﺎﺳﻪ ﻣﻌﺪن روﺑﺎز ﺧﺎک آﺟﺮ دره ﻛﻢ ﻋﻤﻖ ﻛﺎﻧﺎل دﻟﺘﺎﻳﻲ ﺳﺎﻳﺖ ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﺳﺎﻳﺖ ﺻﻨﻌﺘﻲ ﻗﺒﻠﻲ ﻧﻮع آﺳﺘﺮﺑﻨﺪی ﻨﻴﻨﮓﻳﻻ) ( ﺑﺪون آﺳﺘﺮ آﺳﺘﺮ ﻛﺎ )ﻲ ﻧ رس ﻣﺘﺮاﻛﻢ ( آﺳﺘﺮ ﻣﺼﻨﻮﻋﻲ ) ﻣﺜﻼً ﻏﺸﺎء زﻣﻴﻨﻲ HDPE ( آﺳﺘﺮ ﺗﺮ ﻛﻴﺒﻲ ) ﻣﺜﻼً ﻛﺎﻧﻲ+ ﻏﺸﺎء زﻣﻴﻨﻲ، ﻏﺸﺎء دوﺗﺎﻳﻲ و ﻏﻴﺮه ( ﻧﻮع ﻛﻼﻫﻚ ﺑﺪون ﻛﻼﻫﻚ ) ﻫﻮادﻫﻲ ﻃﺒﻴﻌﻲ ( رس ﻣﺼﻨﻮﻋﻲ ) ﻣﺜﻼً ﻏﺸﺎء زﻣﻴﻨﻲ HDPE ( اﺑﻌﺎد ﺳﺎﻳﺖ اﻧﺪازه ﻓﻀﺎﻳﻲ ﻋﻤﻖ ﺷﻜﻞ، ﺧﺼﻮﺻﺎً ﻛﻨﺎره ﻫﺎ ﺗﺎرﻳﺨﭽﻪ ﺗﻞ اﻧﺒﺎری ﻧﻮع و ﻣﺨﻠﻮط زﺑﺎﻟﻪ ﻫﺎ دوره ﺗﻞ اﻧﺒﺎری ) ﺣﺪود ﺣﺠﻢ (ﻫﺎ ﻧﻮع و درﺟﻪ ﺗﺮاﻛﻢ و ﭘﻮﺷﺶ در ﻃﻮل ﻋﻤﻞ ﺗﻞ اﻧﺒﺎری ﺳﻦ ﻋﻮاﻣﻞ زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ اﻧﻮاع ﻻﻳﻪ ﻫﺎی ﻛﻢ ﻋﻤﻖ آب زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ ﻣﺤﻠﻲ ) ﻫﻴﺪروژﺋﻮﻟﻮژی ﻣﺤﻠﻲ ( ﮔﺴﻠﺶ زﻳﺮ ﺳﺎﻳﺖ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻫﺎی ﻗﺒﻠﻲ در ﺳﺎﻳﺖ ﻳﺎ زﻳﺮ آن ) ﻣﺜﻼً ﻣﻌﺪن ذﻏﺎل ﺳﻨﮓ، ﻣﻌﺪن ﺷﻦ و ﻏﻴﺮه ( ﺣﻔﺮه ﻫﺎی ﻃﺒﻴﻌﻲ زﻳﺮ ﺳﺎﻳﺖ ﭘﺎﻳﺪاری ﺳﺎﻳﺖ ﺷﻴﺐ ) ( ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻣﻮاد داﺧﻞ ﻣﺤﻞ دﻓﻦ درﺟﻪ اﺷﺒﺎع ﺗﻮﻟﻴﺪ ﮔﺎز ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺷﻴﺮاﺑﻪ / ﻣﺎﻳﻊ ﻫﺎی ﺗﺨﻤﻴﺮی ﺗﺤﺮک در رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﺷﻴﺮاﺑﻪ ﭼﮕﺎﻟﻲ ﺗﺮاﻛﻢ و ﺗﻐﻴﻴﺮﭘﺬﻳﺮی ﺗﺮﻛﻴﺐ ﻣﻮاد ) ﻣﺜﻼ ً ﻧﺨﺎﻟﻪ ﻫﺎی ﺳﻨﮕﻴﻦ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻲ، ﻣﻮاد ﻓﺎﺳﺪ، زﺑﺎﻟﻪ ﻫﺎی ﺻﻨﻌﺘﻲ و ﻏﻴﺮه ( 74 در ﺳﺎل1981 اﻳﻦ ﻣﻌﺪن دوﺑﺎره اﺣﻴﺎ ﺷﺪ و درﻳﺎﭼﻪ ً ای ﻛﻪ ﻗﺒﻼ ﻣﻌﺪن را ﭘﺮ ﻛﺮده ﺑﻮد زﻫﻜﺸﻲ و ﻓﻀﺎی ﺧﺎﻟﻲ ﺑﺎ ﺑﺎﻃﻠﻪ ﻫﺎی ﻣﻌﺪن ﭘﺮ و درﺟﻪ ﺑﻨﺪی ﺷﺪ . روی ﻛﻤﺮ ﺑﺎﻻی1 ﻣﻌﺪن ﺗﺎ 7 ﻣﺘﺮ ﺧﺎک رﻳﺨﺘﻪ ﺷﺪ ﻛﻪ در ﻗﺴﻤﺖ ﻫﺎی ﻣﺮﻛﺰی و ﺷﺮﻗﻲ ﻣﺤﻞ ﺑﻪ ﻛﻤﺘﺮ از 2 ﻣﺘﺮ ﻣﻲ رﺳﻴﺪ . ﻳﻚ زﻫﻜﺶ زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﺎ ﭘﻮﺷﺶ ﺳﻨﮓ آﻫﻚ در اﻣﺘﺪاد ﻗﺎﻋﺪه ﻛﻤﺮ ﺑﺎﻻ ﺑﺮای ﺑﻴﺮون ﺑﺮدن ﺗﺮاوش ﻫﺎ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪ . ﺑﻪ دﻧﺒﺎل ﺗﻜﻤﻴﻞ اﺣﻴﺎﺳﺎزی، ﻣﻮاد ﺗﺨﻠﻴﻪ ﺷﺪه از زﻫﻜﺶ زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻫﻨﻮز ﻛﻤﻲ اﺳﻴﺪی ﺑﻮد ) درﺟﻪ اﺳﻴﺪیmg/lit 20 ﺑﺎ آﻫﻦ mg/lit 18 و ﺳﻮﻟﻔﺎتmg/lit 200 .(ﻋﻼوه ﺑﺮاﻳﻦ، ﻳﻚ ﺗﺮاوش ﺗﻨﺎوﺑﻲ از آب اﺳﻴﺪی در ﺳﻤﺖ ﺟﻨﻮب ﺷﺮﻗﻲ ﻣﺤﻞ اﺗﻔﺎق اﻓﺘﺎده ﺑﻮد . روی 6/1 ﻫﻜﺘﺎر از ﻗﺴﻤﺘﻲ از ﻣﺤﻞ در ﻧﺰدﻳﻜﻲ ﺟﺎ ﻳﻲ ﻛﻪ ﺗﺮاوش ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪه ﺑﻮد، ﻳﻚ ﺳﺮی ﭘﺮوﻓﻴﻞ ﻫﺎی EM رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ زﻣﻴﻦ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از EM34 ژﺋﻮﻧﻴﻜﺲ، ﺑﺎ ﺑﺎزة ﭘﻴﭽﻪ ای 10 ﻣﺘﺮ و ﻓﻮاﺻﻞ اﻳﺴﺘﮕﺎﻫﻲ10 ﻣﺘﺮ، اﻧﺠﺎم ﮔﺮﻓﺖ . ﺑﺮداﺷﺖ ﺻﺤﺮاﻳﻲ 5/1 روز ﻃﻮل ﻛﺸﻴﺪ . ﻧﻘﺸﺔ ﻣﻘﺎدﻳﺮ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻇﺎﻫﺮی در ﺷﻜﻞ 2 - 24 ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﭘﺮﺑﻨﺪﻫﺎی ) ﻛﻨﺘﻮرﻫﺎی ( ﻧﺰدﻳﻚ ﺑ ﻪ ﻫﻢ )mS/m 24 - 14 (در ﻏﺮب و ﺷﺮق ﻣﺤﻞ ﺑﻪ ﻛﻨﺎره ﻫﺎی ﻣﻌﺪن ارﺗﺒﺎط دارﻧﺪ . ازدﻳﺎد ﺳﺮﻳﻊ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻇﺎﻫﺮی ﻛﻪ در اﻳﻦ ﻣﻨﺎﻃﻖ دﻳﺪه ،ﺷﻮد ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺎﻧﮕﺮ ﻋﺒﻮر از ﺳﻨﮓ ﻛﻒ ﻣﻘﺎوم ﺑﻪ ﺑﺎﻃﻠﺔ درﺟﻪ ﺑﻨﺪی ﺷﺪة رﺳﺎﻧﺎﺳﺖ . رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻇﺎﻫﺮی ﺑﺎﻻ )mS/m 34 و30 ( در ﻗﺴﻤ ﺖ ﺷﻤﺎل ﻏﺮﺑﻲ ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه ، در ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ زﻫﻜﺸﻲ زﻳﺮ ﺳﻄﺤﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺗﻮزﻳﻊ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻇﺎﻫﺮی ) ﺟﺪا از ﻋﻮارﺿﻲ ﻛﻪ ﺑﻴﺶ از اﻳﻦ ﺷﺮح داده ﺷﺪ ( ﻣﺮﺑﻮط اﺳﺖ ﺑﻪ ﺗﺮاوش رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ آب ﻫﺎی ﻣﻌﺪﻧﻲ اﺳﻴﺪی ﻛﻪ ﺑ ﻪ ﻃﺮف ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺑﺨﺶ ﺷﺮﻗﻲ ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه ﺳﺮازﻳﺮ ﺷﺪه و در ﺣﺎل ﺗﺸﻜﻴﻞ ﺣﻮﺿﭽﻪ ﻳﻫﺎ ﻲ در داﺧﻞ ﺑﺎﻃﻠﻪ ﺳﺖ اﻫﺎ . ﺗﺼﻮر ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ اﻳﻦ ، ﺑﻪ ﻋﻠﺖ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﺑﺎﻻ ﺗﺎ ﺣﺪ 32 در ﻗﺴﻤﺖ ﺟﻨﻮﺑﻲ ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه اﺳﺖ . ﻣﻬﺎﺟﺮت ﺑﻴﺸﺘﺮ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ آﻟﻮده ﻪ ﺑ ، واﺳﻄﺔ ﺣﻀﻮر ﻛﻤﺮ ﭘﺎﻳﻴﻦ2 ﻣﻌﺪن ﻣﺤﺪود ﺷﺪه اﺳﺖ . اﻳﻦ ﻛﻤﺮ ﭘﺎﻳﻴﻦ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﭘﺸﺘﻪ ﺳﻨﮓ ﺑﺴﺘﺮ ﭘﺮﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻣﺎدة ﻏﻴﺮﻣﻌﺪﻧﻲ ﺗﻔﺴﻴﺮ ﺷﺪه، زون ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎر رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﺟﻨ ﻮﺑﻲ را از زون ﻛﻮﭼﻚ ﺷﻤﺎﻟﻲ ﺟﺪا ﻣﻲ ﻛﻨﺪ . ﻣﺤﻞ ﺗﺮاوش ﺗﻨﺎوﺑﻲ در ﺳﺮاﺷﻴﺒﻲ و ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎری اﺻﻠﻲ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ رخ ﻣﻲ دﻫﺪ، ﻛﻪ دﻻﻟﺖ ﺑﺮ وﺟﻮد ﺣﻮض ﺷﺪﮔﻲ آب ﻫﺎی زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ دارد . ﺧﻼﺻﻪ ای از ﺗﻔﺴﻴﺮ ﺑﺮداﺷﺖ ﻫﺎی EM در ﺷﻜﻞ2 - 25 ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ اﺳﺘ ﺑﺎ . ﻔﺎده از ﻧﺘﻴﺠﺔ اﻳﻦ ﺑﺮداﺷﺖ، ﻣﺪل ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺒﻨﺎ ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺤﻞ ﭼﺎه ﻫﺎی ﺗﺰرﻳﻘﻲ و ﻣﺸﺎﻫﺪه ای ﺑ ﻪ ﮔﻮﻧﻪ ﺑﺨﺸﻲ از آزﻣﻮن ﺗﺮﻣﻴﻢ ﺑﻪ ﻛﺎر ﻣﻲ رود ﻛﻪ از ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻤﻨﻮﻋﻪ AMD اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ .ﻛﻨﺪ ﺑﺎ وﺟﻮد اﻳﻨﻜﻪ اﻧﺘﺨﺎب ﻓﺎﺻﻠﻪ اﻳﺴﺘﮕﺎﻫﻲ 10 ﻣﺘﺮ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﺎﻣﻞ رﻗﻢ زﻳﺎدی ﺑﻮد، اﻣﺎ ﺷﺮح و ﺗﻔﺼﻴﻞ، ﻣﻜﺎن ﻣﻨﺎﺳﺒﻲ ﺑﺮای اﻫﺪاف ﺑﺮداﺷﺖ ﻓﺮاﻫﻢ ﻧﻤﻮد . ﺑﺎ اﻳﻦ وﺟﻮد > اﮔﺮ ﻻزم ﺑﻮد از ﻣﺮزﻫﺎی ﻣﻌﺪن ﻧﻘﺸﻪ ﺗﻬﻴﻪ ﺷﻮد، ﻓﺎﺻﻠﺔ ﻛﻤﺘﺮ اﻳﺴﺘﮕﺎﻫﻲ ﻻزم ﻣﻲ . ﺷﺪ در اﻳﻦ ﺻﻮرت > ﻣﻤﻜﻦ ﺑﻮد ﻛ ﻪ ﻛﻤﺮ ﺑﺎﻻی ﻣﻌﺪن ﺑﺎ دﻗﺘﻲ ﺑﻬﺘﺮ ازm 2 ± ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻜﺎن ﺷﻮد . ﺑﺎ داﻧﺴﺘﻦ ﺳﺮﻋﺖ ﺑﺮداﺷﺖ ﻫﺎی EM ، ﻣﻼﺣﻈﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﭼﻪ ﺣﺠﻢ اﻃﻼﻋﺎت ﻣﻔﻴﺪی در ﭼﻨﻴﻦ زﻣﺎن ﻛﻮﺗﺎﻫﻲ ﺑ ﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ . آﻳﺪ 1 - High-Wal 2 - Low-Wall 75 ﺷﻜﻞ2 - 24 - ﻧﻘﺸﻪ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻇﺎﻫﺮی روی ﻣﻌﺪن روﺑﺎز ﻗﺒﻠﻲ ﭘﺮﺷﺪه ﺑﻮﺗﻠﺮﻛﺎﻧﺘﻲ ﭘﻨﺴﻴﻠﻮاﻧﻴﺎی اﻳﺎﻻت ﻣﺘﺤﺪه آﻣﺮﻳﻜﺎ . ﺷﻜﻞ 2 - 25 - ﻃﺮح واری از ﺗﻔﺴﻴﺮ داده ﻫﺎی EM ﻛﻪ درﺷﻜﻞ2 - 24 ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ . 76 ﻣﺜﺎل ﺳﻮم ﺗﺮﻛﻴﺒﻲ از ﺑﺮ داﺷﺖ ﻫﺎی EM31 وEM34 از ﻳﻚ ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه ﻧﺰدﻳﻚ ﻣﻨﭽﺴﺘﺮ اﺳﺖ ﻛﻪ در آن ، ﺗﺎﺳﻴﺴﺎت ﻣﺤﻞ دﻓﻦ ﺗﻌﺒﻴﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻫﺪف از ﺑﺮداﺷﺖ ،ﻫﺎ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻧﻘﺸﺔ ﺿﺨﺎﻣﺖ ﺗﺨﺘﻪ ﺳﻨﮓ رﺳﻲ1 زﻳﺮ ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه ﺑﻮد، ﭼﻮن ﻳﻜﻲ از ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺠﻮز ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه ﺿﺨﺎﻣﺖ ﻣﺸﺨﺺ ﺗﺨﺘﻪ ﺳﻨﮓ رﺳﻲ ﺑ ﻪ ﻋﻨﻮان آﺳﺘﺮ ﻛﺎ ﻧ ﻲ ﻧﻔﻮذ ﻧﺎﭘﺬﻳﺮ ﺑﻮده اﺳﺖ ﺑﺮ . داﺷﺖ روی ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ای از ﭘﺮوﻓﻴﻞ ﻫﺎی ﻣﻮازی ﺑﺎ ﺑ ﻪ ﻛﺎرﮔﻴﺮی ﻫﺮ دو ﺟﻬﺖ دوﻗﻄﺒﻲ ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ دﺳﺘﮕﺎه EM34 ﺑﺎ ﻓﺎﺻﻠﺔ ﭘﻴﭽﻪ ﻫﺎی 10 و20 ﻣﺘﺮ اﻧﺠﺎم ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺷﺶ ﻣﻘﺪار رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻇﺎﻫﺮی ﺑﺮای ﻫﺮ اﻳﺴﺘﮕﺎه ﺑﻪ ﻧﺮم اﻓﺰار EMIX34PLUS )ﺷﺮﻛﺖ اﻳﻨﺘﺮﭘﻜﺲ ( وارد ﺷﺪه ﺗﺎ ﺗﻔﺴﻴﺮی دو ﺑﻌﺪی از ﻣﻘﻄ ﻊ ﻫﺎی ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه اﻳﺠﺎد ﺷﻮد . ﺗﻮاﻟﻲ ﭼﻴﻨﻪ ﺑﻨﺪی ﻛﻠﻲ ﻋﺒﺎرت ﺑﻮد از ﻗﺮارﮔﻴﺮی ﺗﺨﺘﻪ ﺳﻨﮓ رﺳﻲ روی ﻣﺎﺳ ﺔ داﻧﻪ رﻳﺰ اﺷﺒﺎع ﺷﺪه روی ﺳﻨﮓ ﺑﺴﺘﺮ . ﺗﻔﺎوت رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮﻟﻲ ﺑﻴﻦ ﻻﻳﻪ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ) ﻛﻪ ﺑﺮ ﭘﺎﻳﺔ ﻣﺪل ﻫﺎی ﺗﻔﺴﻴﺮی از ﻫﻢ ﺟﺪا ﺷﺪه ﺑﻮدﻧﺪ ( وﺟﻮد داﺷﺖ . ﻧﻤﻮﻧﺔ ﭼﻨﻴﻦ ﻣﻘﻄﻌﻲ در ﺷﻜﻞ 26 - 2 ﻧ ﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ . از اﻃﻼﻋﺎت ﭼﺎه آزﻣﺎﻳﺸﻲ ) ﮔﻤﺎﻧﻪ ای ( ﻣﻮﺟﻮد در ﻛﻨﺎرة ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه ﺑﺮای ﻣﺤﺪود ﻧﻤﻮدن ﻣﺪل ﻫﺎی EM اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﻲ ﻻزم ﺿﺨﺎﻣﺖ ﻫﺎی ﺗﻔﺴﻴﺮ ﺷﺪه در اﻣﺘﺪاد ﻫﺮ ﺧﻂ ﺑﺮداﺷﺖ ، ﺑﻴﻦ ﺧﻂ ﻫﺎی ﻣﺠﺎور ﺑﺮﻗﺮار ﮔﺮدﻳﺪ و ﻳﻚ ﻧﻘﺸﻪ ﻫﻢ ﺿﺨﺎﻣﺖ ﺑﺮای ﺿﺨﺎﻣﺖ رس و ﻳﻚ ﻧﻘﺸﻪ ﺑﺮای ا رﺗﻔﺎع ﻛﻒ ﻻﻳﺔ رﺳﻲ ﺗﻬﻴﻪ ﺷﺪ . ﭼﻮن ﻃﺮح ﻣﺤﻞ دﻓﻦ ، ﺑﺮای ﻣﻮاد ﺑﺎﻃﻠﺔ ﻗﺎﺑﻞ اﺳﺘﻔﺎده در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﺗﺪاوم ﺗﺠﺎری ﺑﻪ ﻳﻚ ﻓﻀﺎی ﺧﺎﻟﻲ ﻣﻄﻤﺌﻦ ﻧﻴﺎز داﺷﺖ، داﻧﺴﺘﻦ ﺿﺨﺎﻣﺖ رس و ارﺗﻔﺎع ﻗﺴﻤﺖ ﻛﻒ آن ﻻزم ﺑﻮد ؛ درﻧﺘﻴﺠﻪ ﺑﺎ ﺑﺮداﺷﺖ EM ، ﺗﻌﺪادی دﻳﻮاره ﺳﻠﻮﻟﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ در درون ﺧﺎﻛﺮﻳﺰ ، دوﺑﺎره ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻜﺎ . ﻧﺪﺪ ن ﺷ ﺑﺮداﺷﺖ ﻫﺎی ژﺋﻮﻓﻴﺰﻳﻜﻲ ، ﺑﺮای ﻣﺠﺮی ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه، اﻃﻼﻋﺎت ﺑﺎ ﻛﻴﻔﻴﺖ ﻣﻨﺎﺳﺐ و ﻗﺎﺑﻞ اﻋﺘﻤﺎدی ﻓﺮاﻫﻢ ﻧﻤﻮده اﻧﺪ ﺗﺎ ﺑﺘﻮاﻧﺪ ﻃﺮح ﻣﺤﻞ دﻓﻦ را ﺗﺼﺤﻴﺢ ﻛﺮده و ﺳﺎزه ﻣﻨﺎﺳﺒﻲ اﻳﺠﺎد ﻛﻨﺪ، درﻧﺘﻴﺠﻪ از ﻣﺸﻜﻼت ﺑﺎﻟﻘﻮة آﺗﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺑﺴﻴﺎر ﺑﺎرﻳﻚ ﺷﺪن آﺳﺘﺮ رﺳﻲ اﺟﺘﻨﺎب ﺷﻮد . اﻳﻦ ﺳﻪ ﻧﻤﻮﻧﺔ ﻣﻮردی ، ﻧﻤﺎﻳﺶ ﻛﻮﭼﻜﻲ از ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﻛﺎرﺑﺮد رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﺳﻨﺞ ﻫﺎی زﻣﻴﻦ را در اﻳﻦ ﺑﺎره ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﻨﺪ . وﻟﻲ ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ ﺧﺎﻃﺮ ﻧﺸﺎن ﺷﻮد ﻛﻪ در ﻫﻤﺔ ﻣﻮارد ، اﮔﺮ ﻻزم ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﻫﻤﺔ اﻫﺪاف ﺑﺮداﺷﺖ ﺑﺮآورد ﺷﻮﻧﺪ ، ﻃﺮح دﻗﻴﻖ ﺑﺮداﺷﺖ ﺿﺮورت دارد . ﻋﻼوه ﺑﺮاﻳﻦ ، درﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی ﻫﻢ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ، اﻃﻼﻋﺎت ﻣﻜﺎ ﻧﻲ ﻛﻴﻔﻲ ﻋﺎﻟﻲ از ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه ﻓﺮاﻫﻢ ﻣﻲ آورﻧﺪ، ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻛﻤﻲ دﻗﻴﻖ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻧﺮم اﻓﺰارﻫﺎی وﻳﮋه ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﻣﺪل ﻫﺎی دوﺑﻌﺪی ﺑﺎ ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ اﻋﺘﻤﺎد ﺑﺎﻻ ﺑ ﻪ دﺳﺖ دﻫﺪ . ﻫﻨﮕﺎم اﺳﺘﻔﺎدة ﺧﻂ ﻫﺎی ﺑﺮداﺷﺖ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻗﺴﻤﺘﻲ از ﺷﺒﻜﻪ، ﻣﺪل ﻫﺎی در اﻣﺘﺪاد ﻫﺮ ﺧﻂ را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﻴﻦ ﺧﻂ ﻫﺎ ﻫﻤﺒﺴﺘﻪ ﻧﻤﻮده و ﻣﺪل ﺷﺒﻪ ﺳﻪ ﺑﻌﺪی زﻳﺮﺳﻄﺤﻲ را در ﺷﺮاﻳﻂ درﺳﺖ ﺑ ﻪ وﺟﻮد آورد . وﺿﻌﻴﺖ ﻫﺎﻳﻲ وﺟﻮد دارد ﻛﻪ ﻣﺪل رﺿﺎﻳﺖ ﺑﺨﺸﻲ ﻧﻤﻲ ﺗﻮان ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻧﻤﻮد و آن ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ آن اﺳﺖ ﻛﻪ اﻫﺪاﻓ ﺳﻪﻲ ﺑﻌﺪی در درون زﻣﻴﻦ ﻣﻮﺟﻮد ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻳﻦ ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﻧﻮﺑﻪ ﺧﻮد اﻃﻼﻋﺎت ﻣﻔﻴﺪی اﺳﺖ . ﺑﻪ ﻃﻮرﻣﺜﺎل ، ﻫﻨﮕﺎم ﻣﺪل ﺳﺎزی اﻃﻼﻋﺎت EM روی ﻳﻚ ﻣﻌﺪن ﻗﺪﻳﻤﻲ زﻏﺎل ﺳﻨﮓ در ﺷﻤﺎل ﺷﺮﻗﻲ اﻧﮕﻠﺴﺘﺎن، ﻣﺪل ﻫﺎی ﻻﻳﻪ ای ﺳﺎزﮔﺎر ﺑﺮای ﻗﺴﻤﺖ اﻋﻈﻢ ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه ﺑﺎ ﻣﻮﻓﻘﻴﺖ ﺗﻬﻴﻪ ﺷﺪ . ﺑﺎ اﻳﻦ وﺟﻮد ، در اﻣﺘﺪاد ﻳﻚ ﺧﻂ، روی ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺧﻴﻠﻲ ﻛﻮﭼﻜﻲ داده ﻫﺎ ﻧﺎﻣﻌﻘﻮل ﺑﻮدﻧﺪ و ﻫﻴﭻ ﻣﺪل رﺿﺎﻳﺖ ﺑﺨﺸﻲ ﻗﺎﺑﻞ اﻳﺠﺎد ﻧﺒﻮد . ﭼﻨﻴﻦ ﺗﺼﻮر ﺷﺪ ﻛﻪ اﻳﻦ اﺛﺮ ﺑ ﻪ واﺳﻄﺔ وﺟﻮد ﺳﺘﻮن اﻃﺎﻗﻚ ﻣﻌﺪن ﻛﺎری در اﻋﻤﺎق ﻛﻢ ) ﻛﻤﺘﺮ از 10 ﻣﺘﺮ ( ﺑﻮده اﺳﺖ . ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻪ ﻣﺤﻞ ز و ن ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎر ﺣﻔﺎری ﺷﺪ، زﻣﻴﻦ ﻧﺮم ﻛﻪ ﻧﺸﺎن دﻫﻨﺪة رﻳﺰش ﺑﺨﺸﻲ ﻣﻌﺪن ﻛﺎری ﺑﻮده ﻳﺎﻓﺖ ﺷﺪ ﻛﻪ ﻣﺆﻳﺪ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﮔﻴﺮی ﻫﺎ ی ﺣﺎﺻﻞ از ﻣﺪل ﺳﺎزی ﺑﻮده اﺳﺖ . 1 - Boulder Clay 77 ﺷﻜﻞ2 - 26 - ﺷﺒﻪ ﻣﻘﻄﻊ زﻣﻴ ﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ ﻛﻪ از داده ﻫﺎی رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ اﻟﻜﺘﺮوﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ زﻣﻴﻦ ﺗﻮﺳﻂ ﻳﻚ ﺑﺮداﺷﺖ ﺑﺎ EM31/34 روی ﻛﻒ ﻣﺤﻞ دﻓﻦ ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ آﺳﺘﺮ رﺳﻲ ﻃﺒﻴﻌﻲ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه ﺑﻮد ﺑ ﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه اﺳﺖ . ﻣﻘﺎدﻳﺮی ﻛﻪ ﺑﺮای ﻣﻮاد زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه ، رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻫﺎی ﺣﻘﻴﻘﻲ ﺑﺎ واﺣﺪﻫﺎی mS/m ﺑﻮده اﺳﺖ . 2 - 3 ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﭘﺎﻟﺲ ﮔﺬرای (TEM) EM ﻳﺎEM در ﺣﻮزه زﻣﺎن (TDEM) 2 - 3 - 1 ﺑﺮداﺷﺖ ﻫﺎی TDEM/TEM در ﻳﻚ ﺑﺮداﺷﺖ TDEM ﻧﻮﻋﻲ، ﻳﻚ ﺟﺮﻳﺎن ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﻗﻮی از ﻳﻚ ﺣﻠﻘﻪ ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه ﺑﺰرگ زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﺮای ﺗﺎﻣﻴﻦ اﻧﺮژی ﻋﺒﻮر داده ﺷﻮد ﻣﻲ . ﭘﺲ از ﻳﻚ دورة زﻣﺎﻧﻲ ﻧﺎﭘﻴﻮﺳﺘﻪ ) ﭼﻨﺪ ده ﻣﻴﻠﻲ ﺛﺎﻧﻴﻪ ( ، ﻛﻪ در ﻃﻲ آن ﻛﻠﻴﻪ آﺛﺎر وﺻﻞ ﻛﺮدن ﺟﺮﻳﺎن از ﺑﻴﻦ ﻣﻲ رود و ﺑﻪ ﻧﺎم وﺿﻌﻴﺖ ﮔﺬرای ﺷﺮوع ﺟﺮﻳﺎن ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﻣﻲ ،ﺷﻮد ﺟﺮﻳﺎن اﻋﻤﺎل ﺷﺪه ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻧﺎﮔﻬﺎﻧﻲ ﻗﻄﻊ ﻣﻲ ﺷﻮد . اﮔﺮ در آن ﻧﺰدﻳﻜﻲ، ﻳﻚ رﺳﺎﻧﺎ وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ، ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺷﺪﻳﺪ در ﻣﻴﺪان اوﻟﻴﻪ، ﺑﺎﻋﺚ اﻟﻘﺎی ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی ادی در رﺳﺎﻧﺎ و در اﺑﺘﺪا ﺗﻨﻬﺎ روی ﺳﻄﺢ آن اﻳﺠﺎد ﺷﻮد ﻣﻲ . اﻳﻦ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺑﻪ ﻧﺎم Early-Timeاز ﻓﺮآ ﻳﻨﺪ ﮔﺬرا ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺳﭙﺲ اﻳﻦ ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی ﺳﻄﺤﻲ، درﻧﺘﻴﺠﻪ اﻓﺖ اﻫﻤﻲ ﺷﺮوع ﺑﻪ ﻣﺤﻮ ﺷﺪن ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ . ﭘﺲ از آن، زوﻧﻲ ﻛﻪ ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ در درون رﺳﺎﻧﺎ ﻗﺮارﮔﺮﻓﺘﻪ، دﭼﺎر ﻛﺎﻫﺶ ﻣﻴﺪان ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ ﺷﺪه و درﻧﺘﻴﺠﻪ در داﺧﻞ آن ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی ادی اﻳﺠﺎ د ﻣﻲ ﺷﻮد . اﻳﻦ ﻋﻤﻞ، ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪ ای ﻣﺆﺛﺮ، ﺷﺮوع ﭘﺨﺶ داﺧﻠﻲ اﻟﮕﻮی ﺟﺮﻳﺎﻧﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ 78 d ) σµ /t ( Z = = 2 1 2 2 1 2 − = )t σµ ( V ﺗﻮﺳﻂ ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی ادی ﺑﻪ ﻃﺮف داﺧﻞ رﺳﺎﻧﺎ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻳﻦ ﻣﺮﺣﻠﻪ، ﺑﻪ ﻧﺎم » زﻣﺎن ﻣﻴﺎن ﻣﺮﺣﻠﻪ « ای 1 از ﻓﺮآﻳﻨﺪ ﮔﺬرا اﺳﺖ . ﻣﺮﺣﻠﻪ ﻧﻬﺎﻳﻲ ﻳﺎ » زﻣﺎن ﭘﺎﻳﺎن «2 از اﻳﻦ ﻓﺮآﻳﻨﺪ ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﻮزﻳﻊ ﺟﺮﻳﺎن اﻟﻘﺎﻳﻲ ﺑﺎ زﻣﺎن ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻧﺎﭘﺬﻳﺮ ﺑﺎﺷﺪ . ﺗﻨﻬﺎ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪه ﻛﺎﻫﺶ در داﻣﻨﻪ ﻛﻠﻲ ﺑﺎ زﻣﺎن اﺳﺖ . اﮔﺮ اﻧﺪازه رﺳﺎﻧﺎی ﻣﻮﺟﻮد، ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﭼﺸﻤﻪ دوﻗﻄﺒﻲ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﺧﻴﻠﻲ ﺑﺰرگ ﺑﺎﺷﺪ، ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی ادی ﺑﻪ ﻃﻮر ﺟﺎﻧﺒﻲ و ﻫﻢ ﭼﻨﻴﻦ در درون رﺳﺎﻧﺎ ﭘﺨﺶ ﺷﻮد . آﻫﻨﮓ ﺗﻐﻴﻴﺮ اﻳﻦ ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎ و ﻣﻴﺪان ﻣ ﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ آﻧﻬﺎ، ﺑﻪ اﻧﺪازه و ﺷﻜﻞ رﺳﺎﻧﺎ و ﻫﻤﻴﻦ ﻃﻮر ﺑﻪ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ آن ﺑﺴﺘﮕﻲ دارد . ﺑﺮﻋﻜﺲ، ﺗﻮزﻳﻊ اوﻟﻴﻪ ﺟﺮﻳﺎن ﺳﻄﺤﻲ ﻓﻘﻂ ﺑﻪ اﻧﺪازه و ﺷﻜﻞ رﺳﺎﻧﺎ ﺑﺴﺘﮕﻲ دارد و اﻳﻦ، ﻳﻚ ﭘﺪﻳﺪة ﻫﻨﺪﺳﻲ اﺳﺖ و ﺑﻪ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﺟﺴﻢ ﺑﺴﺘﮕﻲ ﻧﺪارد . ﻓﺮآﻳﻨﺪ ﻛﻠﻲ ﺗﺤﺮﻳﻚ ﮔﺎم ﺑﻪ ﮔﺎم ﻟﻮپ ﺟﺮﻳﺎن، ﺑﺎرﻫﺎ ﺗﻜﺮا ر ﻣﻲ ﺷﻮد ) ﺷﻜﻞ 2 - 27 (و داده ﻫﺎ ﺑﺮای ﻣﺤﻞ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ اﻧﺒﺎرش ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ﺗﻮﺿﻴﺢ ﺗﻔﺼﻴﻠﻲ روش ﻫﺎی اﻛﺘﺸﺎف TEM ، ﺗﻮﺳﻂ ﻧﺒﻴﻘﻴﺎن و ﻣﻚ ﻧﻲ )1991 (اراﺋﻪ ﺷﺪ، و از آن ﺑﺮای اﻳﻦ ﺑﺨﺶ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺒﻨﺎ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻣﻴﺪان اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ ﮔﺬرا در ﻓﺎﺻﻠﻪ ای ﺑﻪ ﻧﺎم ﻋﻤﻖ ﭘﺨﺶ (d) ﺑﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮﻳﻦ ﻣﻘﺪار ﺧﻮد ﻣﻲ رﺳﺪ ﻛﻪ ﻋﻤﻖ ﭘﺨﺶ d درTEM ﻫﻤﺎن ﻋﻤﻖ ﭘﻮﺳﺖ3 وδ درEM ﺣﻮزه ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ اﺳﺖ . ﻋﻤﻖ ﭘﺨﺶ d و ﺳﺮﻋﺖV ﺑﻪ ﺻﻮرت زﻳﺮ ﺷﺮح داده ﺷﺪه اﺳﺖ : در ﻳﻚ ﻣﺤﻴﻂ ﺑﺎ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻳﻜﻨﻮاﺧﺖ، ﻣﻴﺪان اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ ﮔﺬرا در ﻋﻤﻖ ﭘﺨﺶ ) d (ﺑﻪ ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﻣﻲ رﺳﺪ، ﺑﻪ ﻃﻮری ﻛﻪ دارﻳﻢ : ﻛﻪ در آن :σ وµ ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ و ﺗﺮاواﻳﻲ ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ ﻣﺤﻴﻂ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﻣﻴﺪان اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﺑﺎ ﺳﺮﻋﺖ )V ( ﺑﻪ ﻃﺮف ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺣﺮﻛﺖ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ، ﺑﻪ ﻃﻮری ﻛﻪ دارﻳﻢ : ﺳﺮﻋﺖ ﺑﻪ ﻃﺮف ﭘﺎﻳﻴﻦ در ﻧﻴﻢ ﻓﻀﺎی رﺳﺎﻧﻨﺪه، ﭼﻨﻴﻦ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﺪه اﺳﺖ : در ﺣﻮزة زﻣﺎن، ﻋﻤﻖ ﭘﺨﺶ ﺑﻪ ﻃﻮرﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ اﺳﺖ ﺑﺎ t ،، درﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ در ﺣﻮزة ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎ ﻋﻜﺲ ω اﺳﺖ f π ω 2 = . اﻳﻦ ﻣﻴﺪان ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﻣﺤﻠﻲ ﺑﺎ ﺳﺮﻋﺖ ﻣﺤﺪود ) (V ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﭘﺎﻳﻴﻦ ﻣﻨﺘﺸﺮ ﻣﻲ .ﺷﻮد در وﺿﻌﻴﺖ ﻳﻚ ﻧﻴﻢ ﻓﻀﺎی ﻳﻚ ﻃﺮف ﻧﺎﻣﺤﺪود، ﻳﻌﻨﻲ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻻﻳﻪ ای اﻓﻘﻲ ﻳﻜﻨ ﻮاﺧﺖ ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی ﺳﻄﺤﻲ ﻣﺮﺣﻠﻪ آﻏﺎزﻳﻦ، اﺑﺘﺪا در ﻣﺠﺎورت ﻟﻮپ ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه ﻗﺮارﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ . ﺑﺎﮔﺬر زﻣﺎن ﻟﻮپ، ﺟﺮﻳﺎن اﻟﻘﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﭘﺨﺶ ﺑﻪ ﺳﻮی ﭘﺎﻳﻴﻦ و ﺑﻴﺮون ﻛﻪ ﺑﺴﻴﺎر ﺷﺒﻴﻪ ﺣﺮﻛﺖ ﺑﻪ ﺳﻮی ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺣﻠﻘﻪ ﻫﺎی دود ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ، ﮔﺴﺘﺮش ﻣﻲ ﻳﺎﺑﺪ ) ﺷﻜﻞ 2 - 28 (، ﻛﻪ ﺧﻮد ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻛﺎﻫﺶ ﺗﺪرﻳﺠﻲ داﻣﻨﻪ ﺑﺎ زﻣﺎن اﺳﺖ . ﻫﻤﺎن ﻗﺎﻋﺪه، ﺑﺮای زﻣﻴﻨﻲ ﺑﺎ ﻻﻳﻪ ﻫﺎی اﻓﻘﻲ ﺑﻪ ﻛﺎر ﻣﻲ رود ﺑﻪ . ﻃﻮرﻣﻌﻤﻮل، ﻓﺮض ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﻣﻮاد زﻣﻴﻦ ﻏﻴﺮﻗﺎﺑﻞ ﻗﻄﺒﺶ ﺑﻮده و رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ، ﺑﻪ ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ ﻳﺎ ﺗﺄﺧﻴﺮ زﻣﺎن ﺑﺴﺘﮕﻲ ﻧﺪارد . اﻳﻦ آﺛﺎر ﻗﻄﺒﺶ اﻟﻘﺎﻳﻲ، اﻋﺘﻤﺎدﭘﺬﻳﺮی ﺗﻔﺴﻴﺮ را ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻗﺮار . دﻫﺪ ﻣﻲ 1 - Intermediate - Time 2 - Late-Time 3 - Skindepth 2 1 2 − = )t πσµ ( V 79 ﺷﻜﻞ2 - 27 - ) اﻟﻒ ( ﺷﻜﻞ ﺟﺮﻳﺎن ادی ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﻌﺪ از ﻗﻄﻊ ﻣﻴﺪان اوﻟﻴﻪ، و ( ب) اﻧﺘﺸﺎر ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﭘﺎﻳﻴﻦ و ﺑﻴﺮون رﺷﺘﻪ ﺟﺮﻳﺎن ادی در ﺑﺎزه ﻫﺎی ﻣﺘﻮاﻟﻲ زﻣﺎن )... (t2,t3, روی زﻣﻴﻦ ﻫﻤﮕﻦ ﻛﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺷﺒﻴﻪ ﺣﻠﻘﻪ ﻫﺎی دود ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . 80 ﺷﻜﻞ2 - 28 - ﻣﻮج ﻧﻘﺶ ﻫﺎی EM در ﺣﻮزه زﻣﺎن در ﻣﺤﻠﻲ ﻛﻪ ﻣﻮاد درون زﻣﻴﻦ، ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺟﺰﻳﻲ ﺗﺮاواﻳﻲ ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ، ﻛﻪ ﻧﻮﻋﺎً درﺣﺪود 1 % ﺷﺪت ﻣﻴﺪان ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ زﻣﻴﻦ ﺑﻪ ) ﻃﻮرﻣﺜﺎل nT 550 درﻳﻚ ﻣﻴﺪان55000 ﻧﺎﻧﻮﺗﺴﻼﻳﻲ ( داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ، آﺛﺎر ﻛﻮﭼﻚ TEM ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻗﺎﺑﻞ آﺷﻜﺎرﺳﺎزی ﺑﺎﺷﺪ . در اﻳﻦ ﻣﻮارد، اﺣﺘﻤﺎل اﻓﺰاﻳﺶ ﭘﺎﺳﺦ TEM ﺗﺎﺣﺪود1 %وﺟﻮد دارد . ﺟﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺧﺎک ﻫﺎی ﻻﺗﺮﻳﺘﻲ ﺧﺎک ) ﻫﺎی ﻗﺮﻣﺰ ﺣﺎره ای ( ﺣﻀﻮر داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ، ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ آﺛﺎر ﭘﺎراﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ زﻳﺎد ﺑﺎﻋﺚ ﺛﺒﺖ ﻫﺎی ﮔﺬرای ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎر ﺑﺎ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی SIROTEM ﺷﻮد . ﭼﻨﻴﻦ ﻓﺮآﻳﻨﺪی، ﺑﻪ t 1 ﻳﻚ واﺑﺴﺘﮕﻲ آﺷﻜﺎر ﻣﻲ ﺳﺎزد ﻛﻪ ﻧﺘﻴﺠﻪ آن، ﺑﺎﻋﺚ ﺧﻄﺎ در ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﻇﺎﻫﺮی ﺑﺎ زﻣﺎن ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻫﻢ ﭼﻨﻴﻦ اﺣﺘﻤﺎل روی دادن آﺛﺎر ﻣﺸﺎﺑﻪ درﺟﺎﻳﻲ ﻛﻪ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻳﺎ ﺗﺮاواﻳﻲ ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ زﻣﻴﻦ ﺑﺮﺣﺴﺐ ﺗﺎﺑﻌﻲ از ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ وﺟﻮد دارد . ﺑﺎ ﺟﺎﺑﻪ ﺟﺎ ﻛﺮدن ﻟﻮپ ﮔﻴﺮﻧﺪه ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻟﻮپ ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه ﺑﻪ ﻣﻘﺪار 2 ﺗﺎ3 ﻣﺘﺮ، درﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ وﺿﻌﻴﺖ آراﻳﻪ ﻟﻮپ ﻫ ﺎ اﻧﻄﺒﺎﻗﻲ ﺑﺎﺷﺪ، ﻣﻲ ﺗﻮان آﺛﺎر ﭘﺎراﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ زﻳﺎد را ﺣﺬف ﻧﻤﻮد . ﺳﻪ ﻣﻨﺒﻊ اﺻﻠﻲ ﺧﻄﺎ در اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎی TEM وﺟﻮد دارد : ) اﻟﻒ ( ﺧﻄﺎﻫﺎی ﻫﻨﺪﺳﻲ در ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﻫﺎی ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه - ﮔﻴﺮﻧﺪه و اﺛﺮات ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﻲ، ( ب) ﻧﻮﻓﺔ ﻣﺼﻨﻮﻋﻲ اﻳﺴﺘﺎ1 ( ج) ، و ﻧﻮﻓﻪ ﻣﺼﻨﻮﻋﻲ ﭘﻮﻳﺎ2. 1 - Static 2 - dynamic 81 ﺑﻴﺸﺘﺮ روش ﻫﺎی TEM ﺗﺎ ﺣﺪ زﻳﺎدی ﺑﻪ ﺧﻄﺎﻫﺎی ﻫﻨﺪﺳﻲ ﻏﻴﺮﺣﺴﺎﺳﻨﺪ و درﺣﺎﻟﺖ ﻳﻚ زﻣﻴﻦ ﻣﻘﺎوم ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻧﺴﺒﻲ ﺑﻪ اﺛﺮات ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﻲ ﻏﻴﺮﺣﺴﺎس ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﺑﺎ اﻳﻦ وﺟﻮد، درﺟﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻳﻚ روﺑﺎره رﺳﺎﻧﺎ وﺟﻮد دارد، ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﻲ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺧﻄﺎﻫﺎی ﺟﻔﺖ ﺷﺪﮔﻲ ﺷﺪﻳﺪی اﻳﺠﺎد ﻧﻤﺎﻳﺪ ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ روش ﻫﺎی دﻗﻴﻘﻲ ﺑﺮای ﺗﺼﺤﻴﺢ اﻳﻦ ﺧﻄﺎﻫﺎ ﺑ ﻪ ﻛﺎر ﺑﺮده ﺷﻮد ) ﻧﺒﻴﻘﻴﺎن و ﻣﻚ ﻧﻲ 1991 .( ﻧﻮﻓﺔ ﻣﺼﻨﻮﻋﻲ اﻳﺴﺘﺎ، از وﺟﻮد ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎ، ﻛﺎﺑﻞ ﻫﺎ، ﻧﺮده ﻫﺎی ﻓﻠﺰی و ﻳﺎ ﺣﻀﻮر دﻳﮕﺮ ﻣﻮارد ﻣﺸﺎﺑﻪ در ﻧﺎﺣﻴﻪ ﺑﺮداﺷﺖ ﻧﺎﺷﻲ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺑﺮﺧﻲ وﺳﺎﻳﻞ ﻓﻠﺰی، ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻛﺎﻧﺎﻟﻴﺰه ﻛﻨﻨﺪه ﺟﺮﻳﺎن ﻋﻤﻞ ﻧﻤﻮده و ﺳﺒﺐ اﻋﻮﺟﺎج در داده ﻫﺎی TEM ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ﻛﺎﺑﻞ ﻫﺎی ﺑﺮق دار، اﺛﺮات ﻣﺸﺨﺼﻲ در ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ ﻫﺎی ﺑﺨﺼﻮص و ﻫﺎرﻣﻮﻧﻴﻚ ﻫﺎی آﻧﻬﺎ دارﻧﺪ، اﻣﺎ اﻳﻦ اﺛﺮات را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﻪ آﺳﺎﻧﻲ ﺑﺎ اﻋﻤﺎل ﻳﻚ ﻓﻴﻠﺘﺮ ) ﺻﺎﻓﻲ ( ﺷﻜﺎﻓﺪار1 ﺣﺬف ﻧﻤﻮد . اﺛﺮ ﻛﺎﻧﺎﻟﻴﺰه ﺷﺪن را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺎ ﻗﺮاردادن ﻟﻮپ ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺘﻘﺎرن روی ﻫﺮﻳﻚ از ﻣﻮارد ﭘﻴﺶ ﮔﻔﺘﻪ ﻛﺎﻫﺶ داد . ﻧﻮ ﻓﻪ ﻣﺼﻨﻮﻋﻲ ﭘﻮﻳﺎ ﺗﻮﺳﻂ ﺗﻌﺪادی از ﻣﻨﺎﺑﻊ اﻳﺠﺎد ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻣﻨﺒﻊ ﻧﻮﻓﻪ ﻫﺎ در ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ ﻫﺎی ﻛﻤﺘﺮ از 1 ﻫﺮﺗﺰ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺳﻴﮕﻨﺎل ﻫﺎی ژﺋﻮﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ از درون و ﺑﺎﻻی ﻳﻮﻧﺴﻔﺮ زﻣﻴﻦ اﺳﺖ . در ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ ﻫﺎی ﺑﺎﻻی 1 ﻫﺮﺗﺰ و ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪ ای ﻧﻮﻋﻲ در ﻣﺤﺪوده 6 - 10 ﻫﺮﺗﺰ ﺳﻴﮕﻨﺎل ﻫﺎی ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺷﺪه از ﺗﺨﻠﻴﻪ اﻟﻜﺘ ﺮﻳﻜﻲ در آذرﺧﺶ ﻫﺎی دور اﺳﻔﺮﻳﻜﺰ2 ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ ﻛﻪ ﺧﻮد EM ﮔﺬرای ﻃﺒﻴﻌﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ . ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻧﻮﻓﻪ ﺑﺎ ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ ﺑﺎﻻﺗﺮ، ﺧﻂ ﻫﺎی ﺑﺮق ﻣﺘﻨﺎوب )50 - 60 ﻫﺮﺗﺰ ( و ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه ﻫﺎی VLF ) 10 - 25 ﻛﻴﻠﻮﻫﺮﺗﺰ ( ﻫﺴﺘﻨﺪ . در ﺑﺮداﺷﺖ ﻫﺎی EM ﻫﻮاﺑﺮد و دﻳﮕﺮ ﺑﺮداﺷﺖ ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ در ﻓﻀﺎﻫﺎی ﺑﺎز و وﺳﻴﻊ ﺻﻮرت ﻣﻲ ﮔﻴ ﺮد، ﻧﻮﻓﻪ ﺑﺎد از اﻫﻤﻴﺖ وﻳﮋه ای ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺎﻋﺚ ﺟﻨﺒﺶ ﺳﻨﺴﻮرﻫﺎی ﻣﻴﺪان ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ در ﻣﻴﺪان ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ زﻣﻴﻦ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻣﻴﺪان ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ در ﻛﺎرﻫﺎیEM ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑﺮده ﻣﻲ ﺷﻮد، ﺑﻪ ﻃﻮر ﻧﻮﻋﻲ 105 ﻣﺮﺗﺒﻪ ﻛﻮﭼﻚ ﺗﺮ از ﻣﻴﺪان ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ زﻣﻴﻦ ﻫﺴﺘﻨﺪ . 2 - 3 - 2 ﭘﺮدازش و ﺗﻔﺴﻴﺮ داده ﻫﺎی ﺑﺮداﺷﺖ ﻫﺎی TEM روش ﺑﺎ ﻫﺎی زﻳﺎدی ﻣﻲ ﺗﻮان داده ﻫﺎی TEM را ﭘﺮدازش ﻧﻤﻮد و اﻳﻦ روش ﻫﺎ ﺗﺎ ﺣﺪ زﻳﺎدی ﺑﻪ ﺳﻴﺴﺘﻢ وﺳﻴﻠﻪ ای ﺑﺴﺘﮕﻲ دارﻧﺪ ﻛﻪ داده ﻫﺎی ﺧﺎم ﺗﻮﺳﻂ آن ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه اﺳﺖ . ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی TEM وﻟﺘﺎژﻫﺎی ﮔﺬرا را ﭘﺲ از آﻧﻜﻪ ﺟﺮﻳﺎن اﻋﻤﺎل ﺷﺪه ﻗﻄﻊ ﻣﻲ ﺷﻮد، در ﺑﺎزه ﻫﺎی زﻣﺎﻧﻲ ﻣﺸﺨﺼﻲ ﺛﺒﺖ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ . ﻫﺮ ﮔﺎه ﻛﻪ ﺟﺮﻳﺎن اﻋﻤﺎل و ﺳﭙﺲ ﻗﻄﻊ ﺷﻮد، اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎ اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﺷﻮد؛ ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻪ ﺟﺮﻳﺎن دوﺑﺎره اﻋﻤﺎل و ﻗﻄﻊ ﻣﻲ ﺷﻮد، ﻳﻚ ﺳﺮی اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎی ﺗﻜﺮاری اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﺷﻮد . اﻳﻦ ﻓﺮآﻳﻨﺪ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ در ﻳﻚ ﻣﻜﺎن ﻣﻌﻴﻦ ده ﻫﺎ ﺑﺎر ﺗﻜﺮار ﺷﻮد درﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﻛﻠﻴﻪ داده ﻫﺎ ﺑﻪ ﻃﻮر ﺧﻮدﻛﺎر ﺛﺒﺖ ﻣﻲ ﮔﺮدﻧﺪ در . ﻧﺘﻴﺠﻪ، اﻳﻦ داده ﻫﺎی زﻳﺎد را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺮای اﻓﺰاﻳﺶ ﻧﺴﺒﺖ ﺳﻴﮕﻨﺎل ﺑﻪ ﻧﻮﻓﻪ ﭘﺮدازش ﻧﻤﻮد . از ﻃﺮف دﻳﮕﺮ، داده ﻫﺎی ﺻﺤﺮاﻳﻲ ﺑﺮای ﺗﻜﺮارﭘﺬﻳﺮی، آزﻣﺎﻳﺶ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﻌﻤﻮل، داده ﻫﺎ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺟﺮﻳﺎن ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه ﻳﺎ دﻳﮕﺮ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﺳﻴﺴﺘﻢ ﺑﻬﻨﺠﺎر ﺷﺪه و اﺛﺮات ﻛﺎﻫﺶ ﺗﺪ رﻳﺠﻲ را درﻋﻮض ﺑﺎ زﻣﺎن ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺎ ﺑﻬﻨﺠﺎر ﻛﺮدن ﻣﻴﺪان ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪه در ﻫﺮﻧﻘﻄﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﻘﺪار ﻣﻴﺪان اوﻟﻴﻪ در ﻫﻤﺎن ﻧﻘﻄﻪ ﺗﻘﻮﻳﺖ ﻧﻤﻮد . ﻫﺮﭼﻪ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣﻴﺪان ﭘﻴﭽﻴﺪه ﺗﺮ ﺷﻮﻧﺪ و ﻣﻘﺪار داده ﻫﺎ اﻓﺰاﻳﺶ ﻳﺎﺑﻨﺪ، ﺑﺮای ﭘﺮدازش ﺗﻮاﻟﻲ داده ﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد ﻛﻪ اﻏﻠﺐ ﭘﻴﭽﻴﺪه ﻧﻴﺰ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﺑﺎ اﻧﺪﻳﺸﻪ و روش دﻗﻴﻖ ﺗﺮی ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد ﺑﻪ . ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل، اﺳﺘﻔﻦ و ﻫﻤﻜﺎران )1991 ( ﻳﻚ رﺷﺘﻪ 1 - Notch Filter 2 - Sferics 82 ﭘﺮدازش داده ﻫﺎ را ﺑﺮای ﮔﻤﺎﻧﻪ زﻧﻲ » EM ﮔﺬرا ﺑﺎ دور اﻓﺖ ﻃﻮﻻﻧﻲ « (LOTEM)EM را ﻛﻪ در آﻟﻤﺎن اﻧﺠﺎم ﺷﺪه ﺗﻮﺿﻴﺢ داده . اﻧﺪ در اﻳﻦ ﻛﺎر، ﺳﻪ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﭘﺮدازش داده ﻫﺎ ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪ ز ﻳﺮ ﻓﺮﻣﻮل ﺑﻨﺪی ﺷﺪه ﺑﻮدﻧﺪ : اﻟﻒ ) ( ﭘﺮدازش ﭘﻴﺶ اﻧﺒﺎرش، ( ب) اﻧﺒﺎرش اﻧﺘﺨﺎﺑﻲ و ( ج) ﭘﺮدازش ﭘﺲ از اﻧﺒﺎرش . ﭘﺮدازش ﭘﻴﺶ اﻧﺒﺎرش، ﺑﺮای ﺣﺬف ﻧﻮﻓﻪ دوره ای ﻧﺎﺧﻮاﺳﺘﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﻳﻚ ﺻﺎﻓﻲ ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ ﺻﺎﻓﻲ ﺷﻜﺎﻓﺪار ﺑﺮای ﺣﺬف ﻧﻮﻓﻪ واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﺧﻄﻮط ﺑﺮق AC و ﺷﺒﻜﻪ ﺧﻂ آﻫﻦ ﺑﺮﻗﻲ آﻟﻤﺎن ﺑﻪ ﻛﺎررﻓﺘﻪ اﺳ . ﺖ از ﻳﻚ اﻟﮕﻮرﻳﺘﻢ اﻧﺒﺎرش اﻧﺘﺨﺎﺑﻲ ﺑﺮای ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﮔﻴﺮی ﺗﻨﻬﺎ درﺻﺪی از داده ﻫﺎی اﻃﺮاف ﻣﻴﺎﻧﻪ ﺗﻚ ﺗﻚ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎی زﻣﺎﻧﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻧﺘﻴﺠﻪ اﻳﻦ ﻛﺎر، ﻛﺎﻫﺶ ﻣﺤﺘﻮای ﻧﻮﻓﻪ و ﺑﻪ دﻧﺒﺎل آن، اﻓﺰاﻳﺶ ﻧﺴﺒﺖ ﺳﻴﮕﻨﺎل ﺑﻪ ﻧﻮﻓﻪ ﺑﻮد . ﻣﺮﺣﻠﻪ ﭘﺎﻳﺎﻧﻲ اﻋﻤﺎل ﻳﻚ ﺻﺎﻓﻲ ﺿﻌﻴﻒ ﻧﺮم ﻛﻨﻨﺪه ﻣﺘﻐﻴﺮ زﻣﺎﻧ ﻲ ﺑﻮد . ﻧﻘﻄﻪ ﻗﻮت اﻳﻦ ﭘﺮدازش، ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻣﻨﺤﻨﻲ ﻫﺎی ﻟﮕﺎرﻳﺘﻤﻲ ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﻇﺎﻫﺮی ﺑﺮﺣﺴﺐ ﺗﺎﺑﻌﻲ از زﻣﺎن ﻛﺎﻫﺶ ﺗﺪرﻳﺠﻲ ﺑﻮد . اﻧﻮاع ﮔﻮﻧﺎﮔﻮﻧﻲ از ﻧﻤﻮدار داده ﻫﺎی ﭘﺮدازش ﺷﺪه را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺗﺮﺳﻴﻢ ﻧﻤﻮد، ﻣﺎﻧﻨﺪ : ﻧﻤﻮدارﻫﺎی ﻟﮕﺎرﻳﺘﻤﻲ اﻓﺖ ﺗﺪرﻳﺠﻲ وﻟﺘﺎژ ﮔﺬرا وﻟﺖ ﻣﻴﻠﻲ ) ( ﺑﺮﺣﺴﺐ زﻣﺎن ) ﻣﻴﻠﻲ ﺛﺎﻧ (ﻴﻪ ، ﻗﻄﻊ ﻫﺎی ﭘﺎﺳﺦ ) ﻧﻤﻮدارﻫﺎی اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺷﺪه وﻟﺘﺎژ در زﻣﺎن ﻛﺎﻫﺶ ﺗﺪرﻳﺠﻲ ﻣﺸﺨﺺ، در ﻛﻠﻴﻪ اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎی ﻧﺎﺣﻴﻪ ﺑﺮداﺷﺖ ( ، ﭘﺮﺑﻨﺪﻫﺎی ﭘﺎﺳﺦ داده ) ﻫﺎی ﭘﺮوﻓﻴﻞ ﭘﺎﺳﺦ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺷﻜﻞ ﻧﻘﺸﻪ رﺳﻢ ﺷﺪه ( اﻧﺪ ، رﺳﻢ ﻣﻨﺤﻨﻲ ﻫﺎی ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﻇﺎﻫﺮی ﺑﻪ ﺻﻮرت ﭘﺮوﻓﻴﻞ ﻫﺎ و ﻳﺎ ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎ و ﻧﻤﻮدارﻫﺎی ﺑﺮد اری و ﻧﺸﺎن دادن ﻣﺆﻟﻔﻪ ﻫﺎی داده ﻫﺎ در ﺻﻔﺤﻪ ﻫﺎی ﻋﻤﻮد ﺑﺮﻫﻢ ) ﺻﻔﺤﻪ ﻫﺎی xz ﻳﺎyz .( ﺑﻪ ﻫﻤﺎن اﻧﺪازه ﻛﻪ ﻧﻤﻮدار داده ﻫﺎ و ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﺑﺮداﺷﺖ داده ﻫﺎ ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ، روش ﻫﺎی ﺗﻔﺴﻴﺮ ﻧﻴﺰ ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﺑﻪ . ﻃﻮر ﻧﻮﻋﻲ، ﺗﻔﺴﻴﺮ در دو ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺻﻮرت ﻣﻲ ﮔﻴﺮد : اوﻟﻲ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣ ﺤﻞ ﻫﺪف اﺣﺘﻤﺎﻟﻲ زﻳﺮﺳﻄﺤﻲ ﺑﺮاﺳﺎس ﺷﻜﻞ، اﻧﺪازه و ﻣﻜﺎن ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎری ﻫﺎی آﺷﻜﺎر ﺷﺪه روی ﭘﺮوﻓﻴﻞ ﻫﺎ و ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ، و دوﻣﻲ ﻛﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻛﻤﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ، ﻣﺮﺣﻠﻪ ای اﺳﺖ ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ) ﻛﻴﻔﻴﺖ ( رﺳﺎﻧﺎ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺛﺎﺑﺖ ﻫﺎی زﻣﺎﻧﻲ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﺪه از روی ﻣﻨﺤﻨﻲ ﻫﺎی ﻛﺎﻫﺶ ﺗﺪرﻳﺠﻲ ﺷﺪت ﻣﻴﺪان ﻛﻪ درﻳﻚ ﻳﺎ ﭼﻨﺪ ﻣﻜﺎن ﺣﺎﺻﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ از ﻧﻤﺎﻳﺶ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ، ﺑﺮای ﻛﺎرﺑﺮدﻫﺎی ﻣﺘﻔﺎوت ﻣﻔﻴﺪﻧﺪ . ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺜﺎل، ﺳﻮﻧﺪاژﻫﺎی ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﻇﺎﻫﺮی ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺗﺎ ﺣﺪود زﻳﺎدی در ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺎی زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ آب1 و ﺑﻪ ﻧﻘﺸﻪ درآوردن زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ ﻣﻔﻴﺪ ﺑﺎﺷﺪ، وﻟﻲ اﻃﻼﻋﺎت ﻧﺎﭼ ﻴﺰی ﺑﺮای اﻛﺘﺸﺎف ﻛﺎﻧﻲ ﻫﺎ در اﺧﺘﻴﺎر ﻣﺎ ﻗﺮار ﻣﻲ دﻫﻨﺪ . در ﻛﺎرﺑﺮد اﺧﻴﺮ، آﻫﻨﮓ ﻫﺎی ﻛﺎﻫﺶ ﺗﺪرﻳﺠﻲ ﺑﺎ زﻣﺎن، ﺑﺴﻴﺎر ارزﺷﻤﻨﺪﺗﺮ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﭼﻨﺎﻧﻜﻪ ﻣﻨﺤﻨﻲ ﻫﺎی ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺷﺪه ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﻣﺸﺨﺼﻪ اﻧﻮاع وﻳﮋه ای از رﺳﺎﻧﺎ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﺑﺮای ﻣﺜﺎل، ﻣﻨﺤﻨﻲ ﻛﺎﻫﺶ ﺗﺪرﻳﺠﻲ ﻳﻚ رﺳﺎﻧﺎی ﺟﺪا در ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻣﻘﺎوم در ﻣﺮﺣ ﻠﻪ ﺷﺮوع ﻛﺎﻫﺶ ﺗﺪرﻳﺠﻲ، اﻓﺖ ﺳﺮﻳﻊ داﻣﻨﻪ ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ، اﻣﺎ اﻳﻦ ﺗﻐﻴﻴﺮات در ﻣﺮﺣﻠﻪ ﭘﺎﻳﺎﻧﻲ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺑﻪ ﻳﻚ ﺧﻂ راﺳﺖ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﮔﺮادﻳﺎن اﻳﻦ ﻗﻄﻌﻪ ﺧﻂ راﺳﺖ در ﺗﺮﺳﻴﻢ ﻟﮕﺎرﻳﺘﻤﻲ، ﺑﺮای اﺳﺘﺨﺮاج ﻣﺸﺨﺼﻪ ﺛﺎﺑﺖ زﻣﺎﻧﻲ ) (τ ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑﺮده ﻣﻲ ﺷﻮد . اﻳﻦ ﺛﺎﺑﺖ ﻫﺎی زﻣﺎﻧﻲ، ﻧﺸﺎﻧﻪ اﻧ ﻮاع ﻣﺘﻔﺎوت اﺟﺴﺎم ﺗﺄﺛﻴﺮﮔﺬار ﻫﺴﺘﻨﺪ؛ از اﻳﻦ ﺛﺎﺑﺖ ﻫﺎی زﻣﺎﻧﻲ ﺑﺮای ﭼﻬﺎر ﻧﻮع ﻫﺪف، ﻣﺜﺎل ﻫﺎﻳﻲ در ﺟﺪول 2 - 2 ﻓﻬﺮﺳﺖ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻳﻚ رﻫﻴﺎﻓﺖ ﺗﺤﻠﻴﻠﻲ ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺛﺎﺑﺖ ﻫﺎی زﻣﺎﻧﻲ در زﻳﺮ آورده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺑﺮای اﻛﺘﺸﺎف ﻛﺎﻧﻲ ﻫﺎ، ﺛﺎﺑﺖ ﻫﺎی زﻣﺎﻧﻲ در ﻣﺤﺪوده 5/0 ﺗﺎ20 ﻣﻴﻠﻲ ﺛﺎﻧﻴﻪ ﻣﻮرد ﻋﻼﻗﻪ و ﻣﻬﻢ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . 1 - Hydrogeology 83 ) A / A ( L /) t t( τ n 2 1 1 2 − = τ /t ) A ( l ) A ( l n t n − = 0 )τ /t exp( A A . t − = A σµ K τ = ﺟﺪول2 - 2 - ﺛﺎﺑﺖ ﻫﺎی زﻣﺎﻧﻲ ﺑﺮای ﭼﻬﺎرﻧﻮع ﻫﺪف ﻣﺘﺪاول ﻧﻮع رﺳﺎﻧﺎ ﺛﺎﺑﺖ زﻣﺎﻧﻲ ) (τ ﻛﺮه ای ﺑﻪ ﺷﻌﺎع a 2 2 π / a σµ اﺳﺘﻮاﻧﻪ ای ﺑﻪ ﺷﻌﺎع a 2 2 71 1 π / a σµ / ﺻﻔﺤﻪ رﺳﺎﻧ ﺎی دوﺑﻌﺪی ﺑﺎ ﮔﺴﺘﺮش ﻋﻤﻘﻲ ﻣﺤﺪود (l) 2 2 π / l σµ t ﻣﻨﺸﻮر ﻧﺎزک ﺑﺎ ﺿﺨﺎﻣﺖ t وﺑﻌﺪ ﻣﺘﻮﺳﻂL 10 / Lt σµ راﺑﻄﻪ ﻛﻠﻲ ﺛﺎﺑﺖ زﻣﺎﻧﻲτ ﻳﻚ ﻫﺪف رﺳﺎﻧﺎ، ﺑﺎ راﺑﻄﻪ زﻳﺮ داده ﻣﻲ ﺷﻮد ) ﻧﺒﻴﻘﻴﺎن و ﻣﻚ ﻧﻲ 1990 :( ﻛﻪ K ﻳﻚ ﺿﺮﻳﺐ ﻋﺪدی وA ﻣ ﺘﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎ ﻣﺴﺎﺣﺖ ﺳﻄﺢ ﻣﻘﻄﻊ ﻣﺆﺛﺮ رﺳﺎﻧﺎ اﺳﺖ ) ﻧﮕﺎ، ﺟﺪول 2 - 2 .( ﺛﺎﺑﺖ زﻣﺎﻧﻲ ﻳﻚ ﻫﺪف رﺳﺎﻧﺎ را ﻣﻲ ﺗﻮان از ﺑﺨﺶ ﺧﻂ ﺻﺎف ﻳﻚ ﻧﻤﻮدار ﻛﺎﻫﺶ ﺗﺪرﻳﺠﻲ TEM ﻛﻪ روی ﻣﺤﻮرﻫﺎی ﻧﻴﻤﻪ ﻟﮕﺎرﻳﺘﻤﻲ ﺗﺮﺳﻴﻢ ﺷﺪه ﺑﻪ دﺳﺖ آورد . ﻛﺘﺎﻧﮋاﻧﺖ زاوﻳﻪ ﺷﻴﺐ ) ﺑﺮﺣﺴﺐ درﺟﻪ ( ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ، ﺛﺎﺑﺖ زﻣﺎﻧﻲ رﺳﺎﻧﺎ را ﻣﻲ . ﺪ دﻫ ﺑﻪ ﻃﻮر ﺗﺤﻠﻴﻠﻲ، ﺑﺎ داﺷﺘﻦ ﻳﻚ داﻣﻨﻪ اوﻟﻴﻪ )0 A ( ، داﻣﻨﻪ ﻛﺎﻫﺶ ﻳﺎﻓﺘﻪ در زﻣﺎن (At) t را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﻪ دﺳﺖ آورد : ﺑﺎ ﻟﮕﺎرﻳﺘﻢ ﮔﺮﻓﺘﻦ از دوﻃﺮف ﻣﻲ ﺗﻮان ﻧﻮﺷﺖ : ﻛﻪ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﻳﻚ ﺧﻂ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺑﺎ ﮔﺮادﻳﺎن ﻣﻨﻔﻲ τ /1 اﺳﺖ . ﻫﺮﮔﺎه داﻣﻨﻪ ﻫﺎ در دو زﻣﺎن t1 وt2 اﻧﺪازه ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮﻧﺪ، ﺛﺎﺑﺖ زﻣﺎﻧﻲ ﺑﺎ راﺑﻄﻪ زﻳﺮ ﺑﻴﺎن ﻣﻲ ﮔﺮدد : اﺟﺴﺎم ﭘﺮوﺗﻴﺘﻲ، اﻏﻠﺐ دارای ﺛﺎﺑﺖ ﻫﺎی زﻣﺎﻧﻲ ﺑﺴﻴﺎر ﺑﺰرگ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ ده ) ﻫﺎ ﻣﻴﻠﻲ ﺛﺎﻧﻴﻪ (. ﭼﻨﻴﻦ اﻫﺪاﻓﻲ، اﻏﻠﺐ از اﻫﻤﻴﺖ اﻗﺘﺼﺎدی اﻧﺪﻛﻲ ﺑﺮﺧﻮردارﻧﺪ، ﺑﻪ ﺟﺰ زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﺑﺎ ﻧﻴﻜﻞ ﻫﻤﺮاه ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﺑﺎ اﻳﻦ وﺟﻮد، ﺛﺎﺑﺖ ﻫﺎی زﻣﺎﻧﻲ، ﺑﻪ ﺗﻨﻬﺎﻳﻲ ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺑﺮای اﻫﻤﻴﺖ 84 زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ ﻳﺎ اﻗﺘﺼﺎدی ﻳﻚ ﻫﺪف وﻳﮋه درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮﻧﺪ . ﺟﻬﺖ و درﺟﻪ ﺷﻴﺐ را ﻣﻲ ﺗﻮان از ﻋﺪم ﺗﻘﺎرن در ﻣﺆﻟﻔﻪ ﻫﺎی اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺷﺪه ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺗﻮاﺑﻌﻲ از ﻓﺎﺻﻠﻪ ﻫﺎی ﺟﺎﻧﺒﻲ در ﻃﻮل ﺧﻂ ﻫﺎی ﺑﺮداﺷﺖ رﺳﻢ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ ﺑﻪ دﺳﺖ آ در . ورد ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﻣﺪﻟﺴﺎزی ﻛﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮی ﺑﻪ ﻃﻮر ﻓﺰاﻳﻨﺪه ای در ﺗﻔﺴﻴﺮ داده ﻫﺎی TEM ﺑﻪ ﻛﺎر ﻣﻲ رود . ﻣﻌﻜﻮس ﺳﺎزی ﻛﻼﺳﻴﻚ ﺑﺮای ﻛﺎرﺑﺮد در ﻣﺪل ﻫﺎی ﺳﻪ ﺑﻌﺪی ﺑﺴﻴﺎر ﻣﺸﻜﻞ و ﭘﻴﭽﻴﺪه اﺳﺖ ﻧﺮم . اﻓﺰار ﭼﻨﻴﻦ ﭘﺮدازش ﻫﺎﻳﻲ، ﺗﺎ ﺣﺪ زﻳﺎدی ﻫﻨﻮز ﻳﻜﻲ از ﻣﻮارد ﭘﺎﻳﻪ ای ﺗﺤﻘﻴﻖ ﺑﻮده و اﺟﺮای آﻧﻬﺎ رو ی ﻛﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮ ﺑﺰرگ1 ﺑﺴﻴﺎر وﻗﺖ ﮔﻴﺮ اﺳﺖ . درﻧﺘﻴﺠﻪ، اﻳﻦ ﭘﺮدازش ﻫﺎ ﺗﺎﻛﻨﻮن ﺑﺮای ﻛﺎرﻫﺎی ﺟﺎری ﺗﺠﺎرﺗﻲ TEM ﻛﻪ ﺑﻪ ﻣﺪﻟﺴﺎزی ﺳﻪ ﺑﻌﺪی ﻧﻴﺎز دارﻧﺪ ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑﺮده ﻣﻲ .ﺷﻮد ﺑﺎ وﺟﻮد اﻳﻦ، ﺑﺮای ﻛﺎرﺑﺮدﻫﺎی ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ و زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ، ﺗﻔﺴﻴﺮ ﺳﻮﻧﺪاژ TEM ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻛﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮﻫﺎی ﺷﺨﺼﻲ اﻧﺠﺎم ﺷﻮ ﻣﻲ د؛ ﻧﺮم اﻓﺰار ﻣﻨﺎﺳﺐ در ﻧﻮع ﺗﺠﺎری در دﺳﺘﺮس ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺤﺚ ﻫﺎی ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻔﺼﻠﻲ در ﻣﻮرد ﭘﺮدازش داده ﻫﺎ و روش ﻫﺎی ﺗﻔﺴﻴﺮی ﺟﺪﻳﺪ ﺑﺮای ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﻣﺘﻨﻮع EM ﺗﻮﺳﻂ ﺳﭙﻴﺲ2 و ﻓﺮﻳﺶ ﻧﺨﺖ3 ) 1991 (و ﻧﺒﻴﻘﻴﺎن و ﻣﻚ ﻧﻲ )1991 ( و ﺳﺎﻳﺮﻳﻦ داده ﺷﺪه اﺳﺖ . 2 - 3 - 3 ﻛﺎرﺑﺮدﻫﺎ و ﻛﺎرﻫﺎی ﻣﻮردی اﻧﺠﺎم ﺷﺪه 2 - 3 - 3 - 1 ﺑﺮرﺳﻲ آب ﻫﺎی زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ روش ﻫﺎی اﻟﻜﺘﺮوﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ از ﻣﺪت ﻫﺎ ﻗﺒﻞ در ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺎی ﻫﻴﺪروژﺋﻮﻟﻮژی ﻛﺎرﺑﺮد داﺷﺘﻪ اﺳﺖ ﺑﻪ . ﻃﻮر ﻣﻌﻤﻮل، ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﺣﻮزه ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ، ﺑﺮای ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺎی ﻛﻢ ﻋﻤﻖ و ﺳﻮﻧﺪاژ ﻋﻤﻘﻲ ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ ﺑﺮای ﻧﻔﻮذ در ﻋﻤﻖ ﻫﺎی ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﻪ ﻛﺎر رﻓﺘﻪ . اﻧﺪ اﻣﺎ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﻫ ﺎی ﺣﺎﺻﻞ در ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ ﻫﺎی TEM در دﻫﻪ1980، ﺑﺎ ﺳﺮﻳﻊ ﺗﺮ ﺷﺪن آﻫﻨﮓ ﻫﺎی ﻗﻄﻊ و ﺟﻠﻮﺗﺮ آﻣﺪن زﻣﺎن ﻧﻤﻮﻧﻪ ﮔﻴﺮی ﺑﻪ اﺳﺘﻔﺎده ﺑﻴﺸﺘﺮ TEM در ﻫﻴﺪروژﺋﻮﻟﻮژی ﻣﻨﺠﺮ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻳﻚ رﻫﻴﺎﻓﺖ ﻧﻈﺮی ﺗﻮﺳﻂ ﻓﻴﺘﺮﻣﻦ4 و اﺳﺘﻮارت5) 1986 ( ﺗﻮﺿﻴﺢ داده ﺷﺪ ﻛﻪ ﮔﺴﺘﺮه ای از ﭘﺎﺳﺦ ﻫﺎی TEM ﻓﺮﺿﻲ ﺑﺮای ﮔﺴﺘﺮه ای ا ز ﻣﺴﺎﻳﻞ ﻳﺎﻓﺖ ﺷﺪه ﻣﻌﻤﻮﻟﻲ ﻫﻴﺪروژﺋﻮﻟﻮژی را ﻓﺮاﻫﻢ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ . ﻳﻚ ﻣﺰﻳﺖ TEM اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺎ اﻧﺪازه ﻫﺎی ﺑﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﻛﻮﭼﻚ ﻟﻮﭘﻬﺎی ﻣﻮﺟﻮد، اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ در ﻣﻜﺎن ﻫﺎﻳﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻓﻀﺎﻫﺎی ﺑﺎز ﻋﻤﻮﻣﻲ و ﻣﻴﺪان ﻫﺎی ورزﺷﻲ، ﻛﻪ اﻧﺪازه آﻧﻬﺎ ﻣﺎﻧﻊ از اﺟﺮای ﺳﻮﻧﺪاژﻫﺎی ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ اﻧﺠﺎم ﺷﻮد ﺑﻪ . ﻋﻼوه، در ﻣﺤﻴﻂ ﻫﺎی ﺷﻬﺮی ﻛﻪ ﻧﻮﻓﻪ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ دﻳﻨﺎﻣﻴﻚ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺑﺴﻴﺎر وﺟﻮد دارد، ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ اﻧﺒﺎرش ﺳﻴﮕﻨﺎل در ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی ﺟﺪﻳﺪ رﻗﻤﻲ، ﺑﻪ اﻓﺰاﻳﺶ ﻧﺴﺒﺖ ﺳﻴﮕﻨﺎل ﺑﻪ ﻧﻮﻓﻪ و ﺑﺎزﻳﺎﻓﺖ ﺗﻤﺎﻣﻲ ﺳﻴﮕﻨﺎل ﻫﺎی ﻣﻬﻢ از ﻧﻮﻓﻪ زﻣﻴﻨﻪ ﻛﻤﻚ ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ . اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎی TEM ﻛﺎرﺑﺮد ﻓﺰاﻳﻨﺪه ای در ﺑﻪ ﻧﻘﺸﻪ درآوردن ﺣﺪ ﻓﺎﺻﻞ آب ﺷﻮر- ﺷﻴﺮﻳﻦ در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺳﺎﺣﻠﻲ ﭘﻴﺪاﻛﺮده اﺳﺖ . ﻳﻚ ﻣﺜﺎل ﻣﻮردی ﺧﻮب، ﻛﻪ ﭼﻨﻴﻦ ﻛﺎرﺑﺮدی را ﺗﻮﺿﻴﺢ ﻣﻲ دﻫﺪ، ﺗﻮﺳﻂ ﻣﻴﻠﺰ6 و ﻫﻤﻜﺎران )1988 (و ﻫﻮﻛﺴﺘﺮا7 و ﺑﻠﻮم8) 1990 ( اﻧﺘﺸﺎر ﻳﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ . اﻳﻦ ﻣﺜﺎل، ﺑﻪ ﻧﻘﺸﻪ درآوردن ﭼﻬﺎر آﺑﺨﻮان را ﻛﻪ ﺑﺎﻫﻢ ﻫﻤﭙﻮﺷﻲ داﺷﺘﻪ و ﺑﻪ ﻃﻮر ﻃﺮح وار در ﺷﻜﻞ 2 - 29 ﻧﺸﺎن 1 - Main Frame Computer 2 - Spies 3 - Frischknecht 4 - Fitterman 5 - Stewart 6 - Mills 7 - Hoekstra 8 - Blohm 85 داده ﺷﺪه اﻧﺪ، ﺗﻮﺿﻴﺢ ﻣﻲ دﻫﺪ . اﻳﻨﻬﺎ در ﻣﺠﻤﻮع ﺷﺎﻣﻞ ﻳﻚ آﺑﺨﻮان ﻣﻌﻠﻖ1) ﻛﻪ در آن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺷﺪﻳﺪاً ﺗﻮﺳﻂ ﻛﻮد آﻟﻮده ﺷﺪه اﺳﺖ ( ، آﺑﺨﻮاﻧﻲ ﺑﻪ ﺿﺨﺎﻣﺖ 60 ﻣﺘﺮ ) ﻛﻪ در آن آب ﺷﻮر درﻳﺎ در ﻓﺎﺻﻠﻪ زﻳﺎدی رﺧﻨﻪ ﻛﺮده اﺳﺖ ( ، آﺑﺨﻮاﻧﻲ ﺑﺎ 123 ﻣﺘﺮ ﺿﺨﺎﻣﺖ ) ﻛﻪ آب ﺷﻮر ﻛﻤﺘﺮ در آن ﻧﻔﻮذ ﻧﻤﻮده ( ، و ﻋﻤﻴﻖ ﺗﺮﻳﻦ آﺑﺨﻮان ﺑﻪ ﻋﻤﻖ 300 ﻣﺘﺮ ) ﻛﻪ درزﻣﺎن ﺑﺮرﺳﻲ ﺗﻮﺳﻂ آب ﻧﻤﻚ آﻟﻮده ﻧﺸﺪه ( ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﺗﻮاﻟﻲ ﻻﻳﻪ ﻫﺎی اﻧﺪود ﻛﻨﻨﺪه رﺳﻲ آﺑﺨﻮان ﻫﺎی آﻟﻮده ﺷﺪه، ﻣﺸﻜﻠﻲ در ﻣﻮرد ﻧﻔﻮذ از ﺑﻴﻦ ﻻﻳﻪ ﻫﺎی ﻧﻤﻜﻲ وﺳﻴﻊ ﺗﺮ ﺑﺎﻻﻳﻲ ﺑﻪ ﻻﻳﻪ ﻫﺎی ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺗﺮ و آﺷﻜﺎرﺳﺎزی آﻧﻬﺎ اﻳﺠﺎد ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ . ﺑﺮای رﻓﻊ اﻳﻦ ﻣﺸﻜﻞ، ﻳﻚ ﺳﻴﺴﺘﻢ TEM ﺑﺎ ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﻴﺮی ﻟﻮپ ﻫﺎی ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه 100 × 100 ﻣﺘﺮ ﺑﺮای ﺑﻪ ﻧﻘﺸﻪ درآوردن آﺑﺨﻮان60 ﻣﺘﺮی و ﺑﺮای آﺑﺨﻮان ﻫﺎی ﻋﻤﻴﻖ ﺗﺮ از ﻳﻚ ﻟﻮپ ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه 200 × 200 ﻣﺘﺮی اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪ . ﭼﻬﺎر ﻣﻨﺤﻨﻲ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﻧﻬﺎﻳﻲ ﺳﻮﻧﺪاژ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻇﺎﻫﺮی، در ﺷﻜﻞ 2 - 30 ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ﻣﻌﻜﻮس ﺳﺎزی ﻫﺎی ﻳ ﻚ ﺑﻌﺪی ﻣﺘﻨﺎﻇﺮ ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﻧﺪ . اﻳﻦ ﺳﻮﻧﺪاژﻫﺎ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﻫﺎی ﺗﻔﺴﻴﺮ ﻣﻘﻄﻊ ژﺋﻮاﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ B B ′ − ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه در ﺷﻜﻞ2 - 31 ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﺑﻪ . ﻋﻨﻮان ﻛﻤﻜﻲ ﺑﻪ ﺗﻔﺴﻴﺮ، اﻃﻼﻋﺎت ﺑﺮﮔﺮﻓﺘﻪ از ﻧﻈﺎرت ) ﻣﻮﻧﻴﺘﻮرﻳﻨﮓ ( ﻫﺎ ﭼﺎه ﺑﺮای ﻣﺤﺪود ﻛﺮدن ﻻﻳﻪ ﻫﺎی ﺑﻪ ﻛﺎر رﻓﺘﻪ در ﭘﺮدازش ﻣﻌﻜﻮس ﺳﺎزی داده ﻫﺎی TDEM ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ . اﻳﻦ اﻃﻼﻋﺎت، ﻫﻢ ﭼﻨﻴﻦ ﺑﺮای ﻫﻤﺒﺴﺘﻪ ﻧﻤﻮدن ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﻫﺎی واﻗﻌﻲ ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه ﺑﺎ ﺗﺠﻤﻊ ﻛﻠﺮﻳﺪ ﻫﻢ ارز ﺑﻪ ﻛﺎر ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪ ً. ﻧﺘﺎﻳﺞ، ﻧﺸﺎن داد ﻛﻪ ﻳﻚ ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﺗﻘﺮﻳﺒﺎ 8 اﻫﻢ ﻣﺘﺮی ﺑﺎ ﻏﻠﻈﺖ ﻧﻤﻚ ﻃﻌﺎم ppm 500 ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﻲ دارد . ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از اﻳﻦ اﻃﻼﻋﺎت و اﻃﻼﻋﺎت ﻣﻜﺎﻧﻲ ﻛﻪ از ﻃﺮﻳﻖ ﺑﺮداﺷﺖ ﻫﺎی TDEM ﺗﻬﻴﻪ ﺷﺪه، ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﻫﺎی ﺗﻔﺴﻴﺮ ﺷﺪه ﭘﺮﺑﻨﺪی ﻫﻢ ﻛﻠﺮ ppm 500 ﺑﺮای ﻋﻤﻖ ﻫﺎی 60 و130 ﻣﺘﺮ آﺑﺨﻮان ﻫﺎ ﺑﻪ ﻧﻘﺸﻪ درآﻣﺪه و در ﺷﻜﻞ 2 - 32 ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ ﻫﻢ . ﭼﻨﻴﻦ در اﻳﻦ ﺷﻜﻞ، ﻣﺤﻞ ﭘﺮﺑﻨﺪﻫﺎی ﻫﻢ ﻛﻠﺮ ppm 500 ﻛﻪ از ﻧﻈﺎرت ﭼﺎه ﻫﺎ ﻓﺮاﻫﻢ ﺷﺪه آورده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺷﺮح ﺑﻴﺸﺘﺮ درﻣﻮرد ﭘﺮﺑﻨﺪﻫﺎی ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه از TDEM ﺑﺎ اﻧﺠﺎم ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺑﺮداری ﻫﺎی ﮔﺴﺘﺮده ﺗﺮ و ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺮداﺷﺖ TDEM ﺑﺎ آﻧﭽﻪ از ﻧﻈﺎرت ﭼﺎه ﻫﺎ ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه، ﻣﻴﺴﺮ .دﻮﺷ ﻣﻲ ﻳﻚ ﻛﺎرﺑﺮد ﺧﻴﻠﻲ ﻣﺸﺎﺑﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﮔﻠﺪﻣﻦ2 و ﻫﻤﻜﺎران )1994 (، ﺑﺮای ﺑﻪ ﻧﻘﺸﻪ درآوردن ﻧﻔﻮذ آب ﺷﻮر در ﻧﻮار ﺳﺎﺣﻠﻲ ﻏﺮب درﻳﺎی ﻣﺮده ﻓﻠﺴﻄﻴﻦ ﺷﺮح داده ﺷﺪه اﺳﺖ . آﻧﻬﺎ ﺳﻮﻧﺪاژزﻧﻲ TDEM را ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻳﻚ ژﺋﻮﻧﻴﻜﺲPROTEM37 ﺑﺎ روش ﻣﻌﻜﻮس ﺳﺎزی و آزﻣﻮن ﻫﻢ ارزی ﺗﻮﺳﻂ ﻧﺮم اﻓﺰار TEMIXGL ) ﺷﺮﻛﺖ اﻳﻨﺘﺮﭘ ﻜﺲ آﻣﺮﻳﻜﺎ ( اﻧﺠﺎم دادﻧﺪ . وﻳﮋﮔﻲ ﻣﻬﻢ اﻳﻦ ﻣﺜﺎل، اﺳﺘﻔﺎده از TDEM ﺑﺮای ﺑﻪ ﺗﺼﻮﻳﺮ ﻛﺸﻴﺪن زون ﮔﺬر ﺑﻴﻦ ﻧﺎﺣﻴﻪ ﻧﻔﻮذی ﻛﺎﻣﻼً ﺷﻮر و آب ﺷﻴﺮﻳﻦ ﺳﻄﺢ ﺑﺎﻻﻳﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . 1 - Perched Aquifer 2 - Goldman 86 ﺷﻜﻞ2 - 29 - ﻣﻘﻄﻊ ﻃﺮح وار ﻫﻴﺪروژﺋﻮﻟﻮژﻳﻜﻲ در ﺳﺎﻟﻴﻨﺎز وﻟﻲ ﻛﺎﻟﻴﻔﺮﻧﻴﺎ 87 ﺷﻜﻞ2 - 30 - ﭼﻬﺎر ﻣﻨﺤﻨﻲ ﻣﺮﺣﻠﻪ آﺧﺮ ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﻇﺎﻫﺮی، و ﻣﻌﻜﻮس ﺳﺎزی ﻫﺎی ﺗﻚ ﺑﻌﺪی ﻣﺘﺮادف ﺑﺎ آن، در ﻃﻮل ﻣﻘﻄﻊ B-B' ) ﻧﮕﺎ . ﺷﻜﻞ 2 - 31 ( ﺷﻜﻞ2 - 31 - ﺗﻔﺴﻴﺮ ﻣﻘﻄﻊ ژﺋﻮاﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲB-B' اﺳﺘﺨﺮاج ﺷﺪه از ﺳﻮﻧﺪاژﻫﺎی TDEM ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه در ﺷﻜﻞ 2 - 30 . 88 ﺷﻜﻞ2 - 32 - ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ وﺿﻌﻴﺖ ﻫ ﻢ ﻛﻠﺮ ppm 500 در آﺑﺨﻮان ﻫﺎی 60 و130 ﻣﺘﺮ ﻳﻚ ﻣﺜﺎل از ﻛﺎرﺑﺮد ﺑﻪ ﻧﻘﺸﻪ درآوردن TDEM در ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه، ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺲ و ﮔﺮاﻧﻲ ﺳﻨﺠﻲ در ﺣﻮﺿﺔ ﻣﻮرای1 ، ﻧﻴﻮﺳﺎت وﻳﻠﺰ2، اﺳﺘﺮاﻟﻴﺎ3 ﺗﻮﺳﻂ دادز4 و آی وﻳﻚ 5) 1990 (داده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻋﻼوه ﺑﺮ ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ ژﺋﻮﻧﻴﻜﺲ (FEM)EM34، ﻳﻚ ﺳﺎﻣ ﺎﻧﻪ SIROTEM ﺣﻮزه زﻣﺎن ﺑﺎ ﻟﻮپ ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه100 × 100 ﻣﺘﺮ ﺑﺎ ﻳﻚ ﮔﻴﺮﻧﺪه ﭼﻨﺪ ﭼﺮﺧﺸﻲ در ﻣﺮﻛﺰ آن ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮارﮔﺮﻓﺖ . زﻣﺎن ﻫﺎی ﺗﺄﺧﻴﺮ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده در ﮔﺴﺘﺮه 4/0 ﺗﺎ52 ﻣﻴﻠﻲ ﺛﺎﻧﻴﻪ ﺑﻮدﻧﺪ . ﻳﻚ ﻣﺜﺎل از ﺷﺒﻪ ﻣﻘﻄﻊ SIROTEM درﻃﻮل ﻳﻚ ﺧﻂ ﺑﺮداﺷﺖ ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ﻣﻘﻄﻊ ژﺋﻮاﻟﻜﺘﺮﻳﻚ ﺗﻔﺴﻴﺮ ﺷﺪه د ر ﺷﻜﻞ 2 - 33 ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ ﻫﻢ . ﭼﻨﻴﻦ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻣﻌﻜﻮس ﺳﺎزی ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ ﭼﻬﺎر ﺳﻮﻧﺪاژ ﻋﻤﻘﻲ ﺑﺮای ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ در اﻳﻦ ﺷﻜﻞ آورده ﺷﺪه اﻧﺪ . ﻳﻚ زون ) ﻗﺴﻤﺖ ﺳﺎﻳﻪ ﺧﻮرده در ﺷﻜﻞ 2 - 33 - ب ( ﺑﺎ ﮔﺴﺘﺮه ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﺣﻘﻴﻘﻲ 6/0 ﺗﺎ5/2 اﻫﻢ ﻣﺘﺮ ﺑﻪ ﺻﻮرت آب ﺷﻮر زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺗﻔﺴﻴﺮ ﺷﺪه اﺳ . ﺖ ﻳﻚ زون وﺟﻮد دارد ﻛﻪ آب ﺷﻮر زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ درآﻧﺠﺎ ﻳﺎﻓﺖ ﻧﺸﺪه و اﻳﻦ زون ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳﻚ ﺑﺎﻻآﻣﺪﮔﻲ ﭘﻲ ﺳﻨﮓ ﺗﻔﺴﻴﺮ ﺷﺪه اﺳﺖ . اﻳﻦ ﺗﻔﺴﻴﺮ، ﻛﻪ ﻫﻢ ﭼﻨﻴﻦ ﺑﺎ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻫﺎی ﺑﺮداﺷﺖ ﻫﺎی ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ و ﮔﺮاﻧﻲ ﺳﺎزﮔﺎر ﺑﻮد، ﺑﻪ دﻧﺒﺎل آن ﺗﻮﺳﻂ ﺣﻔﺎری ﺑﻪ اﺛﺒﺎت رﺳﻴﺪ . ﻳﻚ ﺟﻨﺒﻪ اﻳﻦ ﺑﺮرﺳﻲ، آن اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻌ ﻜﻮس ﺳﺎزی ﻫﺎی VES ﺳﭙﺲ ﺑﺮای ﺗﺜﺒﻴﺖ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻻﻳﻪ، ﺑﺮای دوﻻﻳﻪ ﺑﺎﻻﻳﻲ در ﺟﺮﻳﺎن ﻣﻌﻜﻮس ﺳﺎزی TEM ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ . ﻣﺜﺎل ﻫﺎی اﻳﻦ ﻣﻮرد، در ﺷﻜﻞ 2 - 34 ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ . 1 - Murray Basin 2 - New South Wales 3 - Australia 4 - Dodds 5 - Ivic 89 ﺷﻜﻞ2 - 33 - ) اﻟﻒ ( SIROTEM ﺷﺒﻪ ﻣﻘﻄﻊ ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﻇﺎﻫﺮی در ﻧﻴﻮ ﺳﺎت وﻳﻠﺰ، اﺳﺘﺮاﻟﻴﺎ، ﺑﺎ ( ب) ﻣﻘﻄﻊ ژﺋﻮاﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ ﻣﺘﺮادف ﺑﺎ آن . آب ﺷﻮر زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ) زون ﺳﺎﻳﻪ ﺧﻮرده ( در ﻫﺮ ﭘﻬﻠﻮ، ﺳﻨﮓ ﻛﻒ ﺑﺎﻻ آﻣﺪه دﻳﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد . 90 ﺷﻜﻞ2 - 34 - ﺗﺮﻛﻴﺐ TEM و ﻣﻌﻜﻮس ﺳﺎزی ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺳﻮﻧﺪاژ ﻗﺎﺋﻢ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ (VES) ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺗﺜﺒﻴﺖ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻻﻳﻪ ﺑﺮای دوﻻﻳﻪ ﺑﺎﻻﻳﻲ در ﻣﻌﻜﻮس ﺳﺎزی TEM . 91 اﻳﻦ ﻣﺜﺎل ﻫﺎی ﻣﻮردی، ﻣﺰﻳﺖ ﺳﻮﻧﺪاژزﻧﻲ TEM و ﻣﻘﺎﻃﻌﻲ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺳﻮﻧﺪاژﻫﺎی ﻧﺰدﻳﻚ ﺑﻪ ﻫﻢ در ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻫﻴﺪروژﺋﻮﻟﻮژی اﻧﺠﺎم ﺷﺪه اﺳﺖ را ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ . ﺑﺎ ﺗﺮﻛﻴﺐ درﺳﺖ اﻧﺪازه ﻫﺎی ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه و ﺳﻮﻧﺪاژﻫﺎی ﻧﺰدﻳﻚ ﺑﻪ ﻫﻢ، ﻣﻘﻄﻊ ﻫﺎ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ درﺟﻪ ﺑﺎﻻﻳﻲ از ﻗﺪرت ﺗﻔﻜﻴﻚ ﻗﺎﺋﻢ و ﺟﺎﻧﺒﻲ را اﻳﺠﺎد ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ . ﭼﻨﻴﻦ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺑﺮداری ﻣﻜﺎﻧﻲ و اﻓﺰاﻳﺶ اﻋﺘﺒﺎرﭘﺬﻳﺮی ﭘﺮدازش ﻣﻌﻜﻮس ﺳﺎزی ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﻣﻘﺎﻃﻊ ژﺋﻮاﻟﻜﺘﺮﻳﻚ دوﺑﻌﺪی را ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻛﻨﺪ ﻛﻪ ﺧﻴﻠﻲ ﻛﻢ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺗﺮ از آﻧﻬﺎﻳﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺗﻨﻬﺎﻳﻲ ﺗﻮﺳﻂ ﺣﻔﺎری ﭼﺎه ﻫﺎی آزﻣﺎﻳﺸﻲ ﺻﻮرت ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . 2 - 3 - 3 - 2 ﺑﻪ ﻧﻘﺸﻪ در آوردن زﺑﺎﻧﻪ آﻟﻮده ﻫﻮﻛﺴﺘﺮا1 و ﻫﻤﻜﺎران )1992 (ﻛﺎری ﻣﻮردی ﻛﻪ ﻧﺸﺎن دﻫﻨﺪه ﻣﺰﻳﺖ ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﻴﺮی ﺗﺮﻛﻴﺒﻲ دوﺳﻮﻧﺪاژزﻧﻲ FEM وTEM ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ را اﻧﺠﺎم داده . اﻧﺪ ﺑﺮداﺷﺖ در ﻣﺠﺎورت ﻳﻚ ﻣﺮداب آب ﺷﻮر در ﺟﻨﻮب ﻏﺮﺑﻲ ﺗﮕﺰاس اﻳﺎﻻت ﻣﺘﺤﺪه آﻣﺮﻳﻜﺎ اﻧﺠﺎم ﺷﺪ . ﻳﻚ ﺳﻴﺴﺘﻢ ژﺋﻮﻧﻴﻜﺲ EM34-20HFEM ﺑﺮای ﺑﻪ ﻧﻘﺸﻪ درآوردن ﺗﻐﻴﻴﺮات رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻇﺎﻫﺮی در اﻃﺮاف ﮔﻮدال آب ﺷﻮر ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮارﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮد . از روی ﻧﻘﺸﻪ ﭘﺮﺑﻨﺪی ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه ﺷﻜﻞ 2 - 35، ﭘﻴﺪاﺳﺖ ﻛﻪ اﻓ ﺰاﻳﺶ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻇﺎﻫﺮی در ﻳﻚ ﻣﺴﺎﻓﺖ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻪ از ﮔﻮدال آب ﺷﻮر آﺷﻜﺎر ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺑﺎ وﺟﻮد اﻳﻦ، آرا ﻳﺶ دوﻗﻄﺒﻲ ﺑﺎ ﻳﻚ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﻴﻦ ﭘﻴﭽﻪ ای ﺛﺎﺑﺖ، ﻓﻘﻂ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻛﻴﻔﻲ ﺗﻮزﻳﻊ اﻳﻦ زﺑﺎﻧﻪ آﻟﻮده رﺳﺎﻧﻨﺪه را ﻓﺮاﻫﻢ ﻛﻨﺪ . اﮔﺮ ﻫﺮ دو ﺟﻬﺖ ﮔﻴﺮی ﻫﺎی دوﻗﻄﺒﻲ ﺑ ﺎ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﻫﺎی ﺑﻴﻦ ﭘﻴﭽﻪ ای 10 و40 ﻣﺘﺮی ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮدﻧﺪ، ﻣﻌﻜﻮس ﺳﺎزی ﻛﻤﻲ، ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻋﻤﻖ زﺑﺎﻧﻪ را اﻣﻜﺎن ﭘﺬﻳﺮ .ﻛﺮد ﻣﻲ ﺑﻪ ﺟﺎی اﻓﺰاﻳﺶ دادن ﺗﻌﺪاد اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎ ﺑﺎ EM34 ، ﺳﻮﻧﺪاژﻫﺎی TEM ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻳﻚ ژﺋﻮﻧﻴﻜﺲ EM-37 ﻳﺎ ﻳﻚ ﻟﻮپ ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه ﺑﺎ ﻃﻮل ﺟﺎﻧﺒﻲ30 ﻣﺘﺮ اﻧﺠﺎم ﺷﺪه ﺑﻮدﻧﺪ . ﻣﺜﺎل ﻫﺎﻳﻲ ازدو ﺳﻮﻧﺪاژ TEM ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه ﻧﺘﺎﻳﺞ ﻣﻌﻜﻮس ﺳﺎزی ﻳﻚ ﺑﻌﺪی آﻧﻬﺎ در ﺷﻜﻞ 2 - 36 ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺑﻪ روﺷﻨﻲ دﻳﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﺑﻪ ﻻﻳﻪ ای ﺿﺨﺎﻣﺖ ﺗﻘﺮﻳﺒﻲ 10 ﻣﺘﺮ و رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﺑﺎﻻ در ﺳﻮﻧﺪاژ3 وﺟﻮد دارد ﻛﻪ در ﺳﻮﻧﺪاژ 1 دﻳﺪه ﻧﻤﻲ ﺷﻮد، اﮔﺮﭼﻪ ﺑﺮای ﻻﻳﻪ ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ در اﻋﻤﺎق ﺑﻴﺸﺘﺮ واﻗﻊ ﻫﺴﺘﻨﺪ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ در ﻫﺮ دو ﻣﻮرد ﻣﺸﺎﺑﻪ اﺳﺖ . اﻳﻦ زون ﺑﺎ رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﺑﺎﻻ ﺑﻪ دﻟﻴﻞ زﺑﺎﻧﻪ آﻟﻮده ﻧﻤﻜﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻳﻚ ﺳﺮی ﺳﻮﻧﺪاژ، ﻳﻚ ﻣﻘﻄﻊ ژﺋﻮاﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ ﺑﻪ وﺟﻮد آﻣﺪه اﺳﺖ ) ﺷﻜﻞ 2 - 37 ( ﻛﻪ در آن ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ زﺑﺎﻧﻪ آﻟﻮده ﻣﺸﺨﺺ اﺳﺖ ) ﻣﺤﺪوده ﻫﺎﺷﻮرﺧﻮرده (. ﻣﺰﻳﺖ ﺳﻮﻧﺪاژﻫﺎی TEM درﭼﻨﻴﻦ ﻛﺎر ﻣﻮردی آن اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻛﻤﻚ ﻣﺪل ﻫﺎی TEM ) ﺷﻜﻞ2 - 38 ( ﻣﻲ ﺗﻮان ﻣﺪﻟﻲ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮای ﻣﺴﻴﺮﻫﺎی ﻣﻬﺎﺟﺮت اﺣﺘ ﻤﺎﻟﻲ آﻟﻮدﮔﻲ ﺑﻪ دﺳﺖ آورد . داده ﻫﺎی EM را ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺮای ﺑﻪ ﻧﻘﺸﻪ درآوردن ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﻣﻜﺎﻧﻲ زﺑﺎﻧﻪ ﻫﺎی آﻟﻮده ﺑﻪ ﻛﺎر ﮔﺮﻓﺖ، ﺑﻠﻜﻪ ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺿﺨﺎﻣﺖ آﻧﻬﺎ ﻧﻴﺰ ﻳﻚ ﻧﺸﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﺣﺴﺎب ﻣﻲ آﻳﺪ . ﮔﺬﺷﺘﻪ از اﻳﻦ و ﺷﺎﻳﺪ اﺳﺎﺳﻲ ﺗﺮ اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ آﻧﻬﺎ اﻃﻼﻋﺎت ﻣﻬﻤﻲ ﺑﺮای ارﺗﻘﺎی ﻳﻚ ﻣﺪل ﻣﺴﻴ ﺮﻫﺎی ﻣﻬﺎﺟﺮت را ﻓﺮاﻫﻢ آوردﻧﺪ . ﺑﻮﺳﻠﻲ2 و ﻫﻤﻜﺎران )1990 ( ﻣﺜﺎل ﻫﺎﻳﻲ از ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﻴﺮی TEM در ﺑﻪ ﻧﻘﺸﻪ درآوردن زﺑﺎﻧﻪ ﻫﺎی آﻟﻮده در ﻧﺰدﻳﻚ ﭘﺮت3 در ﻏﺮب اﺳﺘﺮاﻟﻴﺎ ﺗﻬﻴﻪ ﻧﻤﻮده . اﻧﺪ ﻳﻜﻲ از آﻧﻬﺎ ﺑﺮای ﺑﺤﺚ در اﻳﻨﺠﺎ اﻧﺘﺨﺎب ﺷﺪه اﺳﺖ . 1 - Hoekstra 2 - Buselli 3 - Perth 92 ﺷﻜﻞ2 - 35 - ﻧﻘﺸﻪ ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ و ﻧﻘﺸﻪ ﭘﺮ ﺑﻨﺪی رﺳﺎﻧﻨﺪﮔﻲ ﻇﺎﻫﺮی اﺳﺘﺨﺮاج ﺷﺪه از اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎی ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه ﺑﺎ ﻳﻚ ژﺋﻮﻧﻴﻜﺲEM34 ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﭘﻴﭽﻪ ای 20 ﻣﺘﺮ، دوﻗﻄﺒﻲ ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ اﻓﻘﻲ در اﻃﺮاف ﻳﻚ ﮔﻮدال ﺗﺒﺨﻴﺮی آب ﺷﻮر . ﺷﻤﺎره ﻫﺎی واﻗﻊ در ﻣﺮﺑﻊ ﻫﺎ ﻧﺸﺎن دﻫﻨﺪه ﻣﺤﻞ ﺳﻮﻧﺪاژﻫﺎی ﻟﻮپ ژﺋﻮﻧﻴﻜﺲ EM47 اﺳﺖ . ﺷﻜﻞ 2 - 36 - ﻣﻨﺤﻨﻲ ﻫﺎی ﺳﻮﻧﺪاژ ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﻇﺎﻫﺮی TDEM و ﻣﻌﻜﻮس ﺳﺎزی ﻫﺎی ﻳﻚ ﺑﻌﺪی ﻣﺘﺮادف ﺑﺎ آﻧﻬﺎ در اﻣﺘﺪاد ﻣﻘﻄﻊ A A ′ − ) ﻧﮕﺎ . ﺷﻜﻞ 2 - 35 .( 93 ﺷﻜﻞ2 - 37 - ﻣﻘﻄﻊ ژﺋﻮاﻟﻜﺘﺮﻳﻚ ﺑﺮﮔﺮﻓﺘﻪ از ﻣﻌﻜﻮس ﺳﺎزی ﺳﻮﻧﺪاژﻫﺎی TDEM ﻳﻚ ﺑﻌﺪی در ﻃﻮل A A ′ − ) ﻧﮕﺎ . ﺷﻜﻞ 2 - 35 .( ﺷﻜﻞ2 - 38 - ﻣﺪل ﻣﺴﻴﺮﻫﺎی ﻣﻬﺎﺟﺮت آب ﺷﻮر در ﻃﻮل ﻣﻘﻄﻊB B ′ − ) ﻧﮕﺎ . ﺷﻜﻞ 2 - 35 ( ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه از ﺑﺮداﺷﺖ ﻫﺎی ژﺋﻮﻓﻴﺰﻳﻜﻲ . 94 ﻳﻚ ﻣﺤﻞ ﺟﻤﻊ آوری ﻣﻮاد زاﺋﺪ در ﻣﻮرﻟﻲ در ﻧﺰدﻳﻜﻲ ﭘﺮت ﺗﺄﺳﻴﺲ ﺷﺪه ﺑﻮد . ﻣﺎﺳﻪ از ﺳﺎزﻧﺪﻫﺎی ﻣﺎﺳﻪ ای ﺳ ﻄﺤﻲ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﭘﻠﻴﻮﺳﻦ - ﻫﻮﻟﻮﺳﻦ اﺳﺘﺨﺮاج ﺷﺪه و ﮔﻮدال اﻳﺠﺎد ﺷﺪه ﺑﺎ زاﺋﺪه ﻫﺎی ﺟﺎﻣﺪ زون اﺷﺒﺎع ﻧﺸﺪه ﻣﻮﺟﻮد درون ﻣﺎﺳﻪ دارای ﻳﻚ ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه 3600 اﻫﻢ ﻣﺘﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ و ﺑﻴﺶ از 50 ﻣﺘﺮ ﺿﺨﺎﻣﺖ دارد . زون اﺷﺒﺎع ﺷﺪه از ﺳﺎزﻧﺪ ﻣﺎﺳﻪ ای ﺳﻄﺤﻲ، ﺑﻴﻦ 20 و30 ﻣﺘﺮ ﺿﺨﺎﻣﺖ و ﻳﻚ ﻣﻘﺎوﻣﺖ 50 اﻫﻢ ﻣﺘﺮ دارد . ﺳﺎزﻧﺪﻫﺎی ﻣﺎﺳﻪ ای ﻣﺘﺮاﻛﻢ ﻧﺸﺪه، ﺷﺎﻣﻞ ﻣﺎﺳﻪ ﻫﺎی ﺧﻴﻠﻲ داﻧﻪ ﻧﺮم ) رﻳﺰ ( ﺗﺎ ﻣﺘﻮﺳﻂ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺗﺪرﻳﺞ ﺑﺎ اﻓﺰاﻳﺶ ﻋﻤﻖ درﺷﺖ ﺷﺪه در ﺗﻤﺎس ﺑﺎ ﺳﺎزﻧﺪ اﺳﺒﻮرن ﺷﻨﻲ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ﺟﻬﺖ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﺟﺮﻳﺎن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺟﻨﻮب ﻏﺮﺑﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎی TEM ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻳﻚ ﺳﻴﺴﺘ ﻢ SIROTEM ﺑﺎ ﻳﻚ ﻟﻮپ ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه ﺑﺎ ﻃﻮل ﺟﺎﻧﺒﻲ25 ﻳﺎ50 ﻣﺘﺮ، ﺑﺎ ﻳﻚ ﻟﻮپ ﺗﻮدرﺗﻮ1 و ﻳﻚ ﮔﻴﺮﻧﺪه دوﻗﻄﺒﻲ ﺑﺎ ﻣﺴﺎﺣﺖ ﻣﺆﺛﺮ104 ﻣﺘﺮﻣﺮﺑﻊ ﻛﻪ در ﻣﺮﻛﺰ ﻟﻮپ ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻦ ﺷﺪه ﺑﻮد اﻧﺠﺎم ﮔﺮﻓﺖ . اﺑﺰار، ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﭘﺎﺳﺦ در ﻳﻚ زﻣﺎن ﺗﺄﺧﻴﺮ ﺑﻴﻦ 49 ﻣﻴﻜﺮوﺛﺎﻧﻴﻪ ﺗﺎ160 ﻣﻴﻠﻲ ﺛﺎﻧﻴﻪ را داﺷﺖ . ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﻣﺮاﻛﺰ ﻟﻮپ TEM در ﺷﻜﻞ 2 - 39 و ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﭼﺎه ﻫﺎی آزﻣﺎﻳﺸﻲ در ﻣﻘﻄﻊ ﺷﻜﻞ 2 - 40 ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺷﻜﻞ 2 - 39 - ﻧﻘﺸﻪ ﻣﺤﻞ دﻓﻦ زﺑﺎﻟﻪ ﻣﻮرﻟﻲ و ﻣﺤﺪوده ﺑﺮداﺷﺖ ﺑﺎ ﻣﺮاﻛﺰ ﻟﻮپ ﻫﺎی ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه TEM 25 ﻣﺘﺮی و ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﭼﺎه ﻫﺎی آزﻣﺎﻳﺸﻲ 1 - In-Loop 95 ﺷﻜﻞ2 - 40 - ﻣﻘﻄﻊ دراﻣﺘﺪاد ﺳﺮی ﭼﺎه ﻫﺎی 2A-C ,M5 ,M10 ,M11 و ﻣﺤﻞ دﻓﻦ زﺑﺎﻟﻪ رﻣﻮ در ﻟﻲ، ﭘﺮت، وﺳﺘﺮن اﺳﺘﺮاﻟﻴﺎ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺑﺮرﺳﻲ TEM در ﺷﻜﻞ2 - 41 ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه ﻛﻪ در آن ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﺳﺎزﻧﺪ ﻣﺎﺳﻪ ای ﺑﺮﮔﺮﻓﺘﻪ از روش ﻣﻌﻜﻮس ﺳﺎزی TEM ، ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺧﻄﻮط ﭘﺮﺑﻨﺪی درآﻣﺪه . اﻧﺪ زﺑﺎﻧﻪ آﻟﻮده ﻧﺎﺷﻲ از ﻣﺤﻞ دﻓﻦ زﺑﺎﻟﻪ1 ﺑﻪ اﻳﻦ ﺻﻮرت ﺗﻔﺴﻴﺮ ﺷﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ در اﻳﻦ ﻣﻜﺎن ﻫﺎ ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻛﻮﭼﻚ ﺗﺮ ﻳﺎ ﻣﺴﺎوی 75 اﻫﻢ ﻣﺘﺮ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﺪه ﺑﻮدﻧﺪ ) ﻧﺎﺣﻴﻪ ﺳﺎﻳﻪ دار درﺷﻜﻞ 2 - 41 .( ﺟﻬﺖ ﻋﻤﻮﻣﻲ اﻳﻦ زون ﺑﻲ ب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ Ĥﻫﻨﺠﺎر ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺟﻬﺖ ﻛﻠﻲ ﺟﺮﻳﺎﻧ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮع ﺗﻮﺳﻂ ﺑﺮﻫﻢ ﻧﻬﺶ2 ﺗﻤﺮﻛﺰﻫﺎی ﻏﻠﻈﺖ ﻫ ﺎی ﻫﻢ ﻛﻠﺮ روی ﻧﻘﺸﻪ ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﺗﺄﻳﻴﺪ ﺷﺪه اﺳﺖ . اﻳﻦ ﻏﻠﻈﺖ ﻫﺎی ﻫﻢ ﻛﻠﺮ از ﺗﺠﺰﻳﻪ ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎی آب ﭼﺎه ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه اﺳﺖ . 2 - 3 - 3 - 2 ﺑﻪ ﻧﻘﺸﻪ درآوردن ﻓﻀﺎﻫﺎی ﺧﺎﻟﻲ زﻳﺮﺳﻄﺤﻲ ﻳﻚ ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ SIROTEM ﺑﺮای ﺑﺮرﺳﻲ ﻳﻚ ﺳﺮی از ﻓﺮوﭼﺎل ﻫﺎ 3 در ﻃﻮل ﺟﺎده ﭘﻴﺸﻨﻬﺎدی آﻟﻴﺲ اﺳﭙﺮﻳﻨﮕﺰ4 ﺗﺎ ر اه آﻫﻦ داروﻳﻦ5 در ﺳﺮﺗﺎﺳﺮ ﺣﻮﺿﻪ وﻳﺰو6، ﻗﻠﻤﺮوﻫﺎی ﺷﻤﺎﻟﻲ7 اﺳﺘﺮاﻟﻴﺎ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ ) ﻧﻠﺴﻮن8 و ﻫﻲ9 1990 .(وﺟﻮد ﻓﺮوﭼﺎل ﻫﺎ در اﻳﻦ ﻣﺤﺪوده، ﺑﻪ 1 - Land -Fill 2 - Super Imposing 3 - Sinkholes 4 - Alice Springs 5 - Darwin 6 - Wiso Basin 7 - Nelson 8 - Haigh 9 - DoIine 96 ﺧﻮﺑﻲ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه ﺑﻮد، اﻣﺎ ﻳﻚ ﻓﺮورﻳﺰش ﻧﺎﮔﻬﺎﻧﻲ ﺑﺨﺸﻲ از ﺑﺰرﮔﺮاه ﺑﻮﭼﺎﻧﺎن ﺑﻪ درون ﻳﻚ ﻓﺮوﭼﺎل در ﺳﺎل1982 اﻫﻤﻴﺖ ﺧﻄﺮ از دﻳﺪﮔﺎه ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ را ﭼﺸﻤﮕﻴﺮ ﻧﻤﻮد، ﭼﻨﺎن ﻛﻪ ﭘﺲ از آن، ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﺮرﺳﻲ ﺗﻤﺎم ﻋﻴﺎری در اﻳﻦ ﻣﻮرد اﻧﺠﺎم ﺷﺪ . ﺷﻜﻞ 2 - 41 - ﻧﻘﺸﻪ ﻫﻢ ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه از داده ﻫﺎی ﺳﻮﻧﺪاژ TEM ﺑﺎ ﭘﺮﺑﻨﺪﻫﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﻏﻠﻈﺖ ﻫﺎی ﻫ ﻢ ﻛﻠﺮ ﻛﻪ از ﺗﺠﺰﻳﻪ ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎی آب ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه، از ﮔﻤﺎﻧﻪ ﻫ ﺎ ﺗﻬﻴﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . زﺑﺎﻧﻪ ﻫﺎی آﻟﻮده ﺗﻮﺳﻂ ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﻛﻤﺘﺮ ﻳﺎ ﻣﺴﺎوی 75 اﻫﻢ ﻣﺘﺮ، ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺳﺎﻳﻪ دار ﻧﺸﺎن داده اﺳﺖ . روش ﻫﺎی ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن ژﺋﻮﻓﻴﺰﻳﻜﻲ، ﺑﺮﺣﺴﺐ ﺗﺄﺛﻴﺮ آﻧﻬﺎ روی زﻣﻴﻨﻲ ﻣﻮج دار و ﻧﺎﻣﺮﺗﺐ ﻛﻪ ﻫﻢ ﭼﻨﻴﻦ ﺑﺎ ﺧﺎک ﻻﺗﺮﻳﺘﻲ ﭘﻮﺷﻴﺪه ﺷﺪه ﺑﻮد ﻣﻮرد آزﻣﺎﻳﺶ ﻗﺮارﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ ﺑ . ﺪﻳﻬﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺣﻔﺮه ﻫﺎی دروﻧﻲ ﭘﺮ از ﻫﻮا ﺑﺎﻳﺪ ﺳﺒﺐ ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎری ﻫﺎی ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﺷﺪه ﺑﺎﺷﻨﺪ، اﻣﺎ ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪه، ﺑﻪ ﻗﺪری ﻛﻮﭼﻚ ﺑﻮدﻧﺪ ﻛﻪ اﻳﻦ روش ﺑﺮای ﭘﻮﺷﺶ ﻻزم ﻗﻄﻌﻪ ﻫﺎی ﺑﺰرگ زﻣﻴﻦ ﻫﺎ در اﻣﺘﺪاد ﻛﻨﺎرﮔﺬر ﺧﻂ آﻫﻦ ﭘﻴﺸﻨﻬﺎدی ﻣﻔﻴﺪ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﻧﺸﺪه اﺳﺖ . ﺑﺎ وﺟﻮد اﻳﻦ، دﻳﻮارﻫﺎ و ﻛﻒ دوﻻﻳﻦ ﻫﺎی 1 ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه در ﺑﺮدارﻧﺪه ﻣﻮاد ﻏﻨﻲ از رس ﻫﺎدی اﻟﻜﺘﺮﻳﺴﻴﺘﻪ اﻧﺪ، ﺑﻪ ﻋﻼوه ﻓﺮآﻳﻨﺪ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﺣﻔﺮه ﻫﺎی ﻗﻴﻔﻲ آﻫﻜﻲ ) ﻓﺮوﭼﺎل ( ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺷﺴﺘﺸﻮی ﺳﻴﻠﻴﺲ ﺑﻮدﻧﺪ 1 - Doline 97 ﻛﻪ ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎ ﻳﺎ ﺳﺎﺧﺘﺎرﻫﺎﻳﻲ اﻳﺠﺎد ﻛﺮده . اﻧﺪ اﻳﻦ ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎ ﻳﺎ ﺑﺎ ﺧﺮده رﻳﺰﻫﺎی ﺷﺴﺘﺸﻮ ﻳﺎﻓﺘﻪ، ﻫﻮازده، ﺣﻤﻞ ﺷﺪه ﻳﺎ آﻟﺘﺮه ﺷﺪه ای ﻫﻤﺮاه ﺑﻮدﻧﺪ ﻛﻪ ﻣﻌﻠﻮم ﺷﺪ ﺳﺮﺷﺘﻲ رﺳﺎﻧﺎﻳﻲ دارﻧﺪ . درﻧﺘﻴﺠﻪ، ﻧﻮع ﻫﺪف ژﺋﻮﻓﻴﺰﻳﻜﻲ اﻧﺘﺨﺎب ﺷﺪه، ﻳﻚ ﻓﻀﺎی زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺧﺎﻟﻲ واﺿﺢ ﻧﺒﻮده ﺑﻠﻜﻪ ﻫﺪف ﻫﺎی ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ رﺳﺎﻧﺎ ﺑﻮده . اﻧﺪ در واﻗﻊ TEM ﺑﺮای ﺣﻔﺮه ﻫﺎی ﭘﺮ از ﻫﻮا ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺑﻮد زﻳﺮا ﺳﺮﻋﺖ ﭘﺨﺶ ﻣﻮج ﻫﺎی درون ﺣﻔﺮه ﻫﺎ د ر ردﻳﻒ ﺳﺮﻋﺖ ﻧﻮر اﺳﺖ . ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺸﺎﺑﻪ در اﻣﻮاج ﻟﺮزه ای ﻧﻴﺰ ﻫﻤﻴﻦ ﻋﻮارض ﺷﺴﺘﺸﻮ ﻳﺎﻓﺘﻪ ﺳﻴﻠﻴﺴﻲ ﺳﺒﺐ اﻳﺠﺎد ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎری ﻫﺎی ﺷﺎﺧﺺ و ﻗﺎﺑﻞ آﺷﻜﺎرﺳﺎزی در زﻣﺎن ﻫﺎی ﺗﺄﺧﻴﺮ، ﺗﻀﻌﻴﻒ داﻣﻨﻪ ﻧﺴﺒﻲ و ﻣﺤﺘﻮای ﻃﻴﻒ اﻣﻮاج ﻣﻲ .ﺷﻮد در اداﻣﻪ ، ﻛﺎرﻫﺎی آزﻣﺎﻳﺸﻲ زﻳﺎدی ﺑﺎ روش ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ، ﺛﺎﺑﺖ ﻧﻤﻮد ﻛﻪ ﻟﻮپ اﻧﻄﺒﺎﻗﻲ SIROTEM ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ روش ﺑﺮای ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﺳﺮﻳﻊ ﺗﻮام ﺑﺎ ﺑﺮداﺷﺖ ﻫﺎی ﻟﺮزه ای ﺑﻪ ﻛﺎر رﻓﺘﻪ ﺑﺮای ﻋﺎرﺿﻪ ﻫﺎی ﻣﺸﺨﺺ اﺳﺖ . ﻋﻼوه ﺑﺮ ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺎی SIROTEM ، ﻛﺎرﻫﺎی ﻟﺮزه ای ﺗﻮﺳﻂ ﻧﻠﺴﻮن و ﻫﻲ )1990 (ﺑﺎ ﺟﺰﻳﻴﺎت ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻼﺣﻈﻪ ای ﺗﻮﺿﻴﺢ داده ﺷﺪه اﺳﺖ . از ﻣﻴﺎن ﻧﻮاﺣﻲ آزﻣﺎﻳﺸﻲ ﻣﺘﻌﺪد ﺳ ﺎﻳﺖ آزﻣﺎﻳﺸﻲ ﺑﺰرﮔﺮاه ﺑﻮﭼﺎﻧﺎن واﻗﻊ در 60 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﻏﺮب ﺑﺰرﮔﺮاه اﺳﺘﻮارت ﻳﻚ زون ﻣﻬﻢ ﺳﺎزﻧﺪ دوﻻﻳﻦ ﻫﺎ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه ﺑﻮد . در ﺑﺨﺸﻲ از اﻳﻦ ﻛﺎر، ﻟﻮپ 25 ﻣﺘﺮی اﻧﻄﺒﺎﻗﻲ ﺑﺮای ﺑﺮداﺷﺖ ﻫﺎی SIROTEM ﺑﻪ ﻛﺎر رﻓﺖ ﻛﻪ ﻫﺮ ﻟﻮپ، ﭼﻬﺎر دور ﺳﻴﻢ دارا ﺑﻮد ﺗﺎ ﺗﻮان ﺳﻴﮕﻨﺎل را ﺑﻬﺒﻮد ﺑﺨﺸﺪ . ﻣﻴﺰان ﺑ ﺮداﺷﺖ ﻫﺎ ﺑﺎ اﻳﻦ ﺳﻴﻢ، ﺗﺎ 4 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ در روز ﻣﻲ رﺳﻴﺪ . دو ﺧﻂ ﻣﻮازی ﺑﻪ ﻓﺎﺻﻠﻪ 25 ﻣﺘﺮ از ﻫﻢ ﺑﺮداﺷﺖ ﺷﺪﻧﺪ، ﺑﻪ ﻋﻼوه ﺑﺮای ﻛﻤﻚ ﺑﻪ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺤﺪوده اﺑﻌﺎد ﻋﻮارض ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه ﺧﻄﻮط ﻣﻮازی ﻧﻴﺰ ﺑﺎ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﻫﺎی ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ . ﻳﺎﻓﺘﻪ ﻫﺎی ﻛﻠﻲ ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺎی SIROTEM آن اﺳﺖ ﻛﻪ ﺳﺮ ﺷﺘﻲ زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ ﻣﺤﻠﻲ ﺗﻮﺳﻂ ﺗﻮزﻳﻊ ﻣﻌﻤﻮﻻً ﻳﻜﻨﻮاﺧﺖ ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه، ﺑﺎ ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﻇﺎﻫﺮی 100 - 50 اﻫﻢ ﻣﺘﺮ، و ﺑﺎ ﺳﺎﺧﺘﺎرﻫﺎی ﻻﻳﻪ ای ﻳﻜﻨﻮاﺧﺖ ﺑﺎ ﺷﻴﺐ ﻣﻼﻳﻢ ﻣﺸﺨﺺ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ﺑﺮﻋﻜﺲ ﻣﻌﻠﻮم ﺷﺪ ﻛﻪ ﻣﺤﺪوده ﻫﺎی ﻣﺘﺄﺛﺮ از دوﻻﻳﻦ ﻫﺎ دارای اﻓﺖ و ﺧﻴﺰ ﺟﺎﻧﺒﻲ ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﺗﺎ ﺳﻘﻒ 20 اﻫﻢ ﻣﺘﺮ و ﺑﺎ ﻇﺎﻫﺮ ﻫﻨﺪﺳﻲ ﻧﺎﻫﻤﮕﻦ و ﭘﻴﭽﻴﺪه ای ﻫﺴﺘﻨﺪ . ﻳﻚ ﻧﻘﺸﻪ ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﻇﺎﻫﺮی ﺣﺎﺻﻞ از ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﻴﺮی ﺳﻴﺴﺘﻢ SIROTEM ﺑﺮای ﻗﺴﻤﺘﻲ از ﺳﺎﻳﺖ آزﻣﺎﻳﺸﻲ، ﺟﺎﻳﻲ ﻛﻪ دو دوﻻﻳﻦ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه وﺟﻮد داﺷﺖ، در ﺷﻜﻞ 2 - 42 ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻓﺮوﭼﺎل ﻫﺎی HV4 و HV5 آﻧﻬﺎﻳﻲ ﺑﻮدﻧﺪ ﻛﻪ ﻧﺎﮔﻬﺎن در ﻳﻚ ﺷﺐ از ﺳﺎل 1982 اﺗﻔﺎق اﻓﺘﺎدﻧﺪ . اﺗﻮﻣﺒﻴﻠﻲ ﻛﻪ درون ﺳﻮراخ ﺗﺎزه ﺗﺸﻜﻴﻞ ﺷﺪه ای راﻧﺪه ﺷﺪه ﺑﻮد، دﭼﺎر ﺧﺴﺎرت ﻛﻠﻲ ﺷﺪه وﻟﻲ راﻧﻨﺪه ﺗﻮاﻧﺴﺖ ﺧﻮد را ﺑﺎ ﺻﺪﻣﺎت ﺟﺰﻳﻲ ﻧﺠﺎت دﻫﺪ ﺑﻪ . دﻧﺒﺎل اﻳﻦ ﭘﻴﺸﺎﻣﺪ، ﺑﺰرﮔﺮاه در ﻃﻮل ﻣﺴﻴﺮ ﻋﺎدی ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه در ﺷﻜﻞ 2 - 42 ﻣﻨﺤﺮف ﺷﺪ . ﺑﺎ اﻳﻦ وﺟﻮد، ﻛﺎﻫﺶ ﭼﺸﻤﮕﻴﺮ در ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﻇﺎﻫﺮی ﺗﺎ )10ﻣﺘﺮ اﻫﻢ ( روی ﻣﺨﺘﺼﺎت )mN 40 ، mE 90 (ﺗﻘﺮﻳﺒﺎًُ روی ﺑﺰرﮔﺮاه ﻣﻨﺤﺮف ﺷﺪه ﭘﻴﺪا ﺷﺪ . اﻳﻦ ﻋﺎرﺿﻪ، ﺑﺎ ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎری ﻫﺎی زﻣﺎن رﺳﻴﺪ ﻟﺮزه ای ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﻲ ﻳﺎﻓﺘﻪ و ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻓﺮورﻳﺰش ﻗﺮﻳﺐ اﻟﻮﻗﻮع ﻋﺎرﺿﻪ دوﻻﻳﻦ ﺗﻔﺴﻴﺮ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺷﻜﻞ 2 - 43 ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺗﺮﻛﻴﺒﻲ دو ﺧﻂ ﺑﺮداﺷﺖ SIROTEM ﻣﻮازی ﺑﻪ ﻓﺎﺻﻠﻪ 25 ﻣﺘﺮ از ﻫﻢ را ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﭘﺮﺑﻨﺪی ﺷﺪه ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ . روی ﻫﺮ دو ﺧﻂ ﺑﺮداﺷﺖ ﺑﻴﻦ N 900 89 وN 200 90 ﻳﻚ زون ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎری ﭘﻴﭽﻴﺪه ﻣﻌﻠﻮم ﺷﺪه اﻳﻦ ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎری در ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ ﺷﻜﻞ ﻫﺎی ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎری در ﮔﺴﺘﺮه دو ﻻﻳﻦ ﻫﺎی ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه ﺳﺮﺷﺘ ﻲ زﻣﻴﻦ ﻣﺴﺘﻌﺪ ﻓﺮوﭼﺎل ﺷﺪن را دارد ﺑﻲ . ﻫﻨﺠﺎری SIROTEM ﺑﺎ ﺗﻔﺴﻴﺮ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﻟﺮزه ای ﺷﻜﺴﺖ ﻣﺮزی ﻧﻴﺰ ﺳﺎزﮔﺎری دارد . از ﻧﻈﺮ ﻛﺎﻫﺶ ﺗﺪرﻳﺠﻲ داﻣﻨﻪ و ﺗﺄﺧﻴﺮ زﻣﺎن رﺳﻴﺪ روی ﻋﺎرﺿﻪ ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎری ﻧﻴﺰ ﺳﺎزﮔﺎری دارد . ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﻲ ﺗﺮﻛﻴﺒﻲ در زون ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎری، اﻃﻤﻴﻨﺎن ﺑﻴﺸﺘﺮی ﺑﻪ ﺗﻔﺴﻴﺮﻫﺎی ﻛﻠﻲ ﺑﺨﺸﻴﺪ ه اﺳﺖ . 98 ﺷﻜﻞ2 - 42 - ﻧﻘﺸﻪ ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎری ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﻇﺎﻫﺮی SIROTEM روی ﻗﺴﻤﺘﻲ از ﺳﺎﻳﺖ آزﻣﺎﻳﺸﻲ ﺑﺰرﮔﺮاه ﺑﻮﭼﺎﻧﺎن، ﺑﺨﺶ ﺷﻤﺎﻟﻲ اﺳﺘﺮاﻟﻴﺎ . ﺷﺮح ﻛﺎﻣﻞ ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺎ و ﻛﺎرﻫﺎی اﻧﺠﺎم ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ ﻧﻠﺴﻮن، و ﻫﻲ و ﻫﻤﻜﺎراﻧﺸﺎن )1990 ( ، ارزش ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ دﻗﻴﻖ را دارد ﭼﻮن ﻲﻣﺜﺎﻟ ﻋﺎﻟ ﻲ از ﻳﻚ ﺑﺮرﺳﻲ ﻣﺘﻔﻜﺮاﻧﻪ اﻧﺠﺎم ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺑﺴﻴﺎری از ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﻧﻈﻴﺮ اﻳﻦ ﻣﻮرد، ﻋﺪم وﺟﻮد ﺣﻤﺎﻳﺖ ﻣﺎﻟﻲ در ﻣﺮاﺣﻞ ﺑﺤﺮاﻧﻲ، ﻣﺎﻧﻊ اﻧﺠﺎم ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺎی ﻧﻬﺎﻳﻲ ﮔﺮدﻳﺪ . ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ای از ﮔﻤﺎﻧﻪ ﻫﺎی اﻧﺘﺨﺎب ﺷﺪه ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺴﺖ ﺑﻪ آزﻣﺎﻳﺶ ﻣﺪل زﻣﻴﻦ رﻳﺨﺖ ﺷﻨﺎﺳﻲ ﺗﺸﻜﻴﻞ اﻳﻦ ﻋﺎرﺿﻪ ﻫﺎ ﻛﻤﻚ ﻛ . ﻨﺪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻫﻤﻴﺖ ﻓﺮاوان اﻳﻦ ﻋﺎرﺿﻪ ﻫﺎ در ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ روی ﻗﻄﻌﻪ ﻫﺎی ﺑﺴﻴﺎر ﺑﺰرﮔﻲ از زﻣﻴﻦ ﻫﺎی ﺑﺨﺶ ﺷﻤﺎﻟﻲ اﺳﺘﺮاﻟﻴﺎ، ﻋﺪم ﺗﺄﻣﻴﻦ ﻣﺎﻟﻲ ﻛﺎﻣﻞ ﭼﻨﻴﻦ ﻛﺎری، اﺷﺘﺒﺎﻫﻲ ﺑﺰرگ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﻲ .ﺷﻮد 99 ﺷﻜﻞ 2 - 43 - ﺷﺒﻪ ﻣﻘﺎﻃﻊ ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﻇﺎﻫﺮیSIROTEM ، 25 ﻣﺘﺮی ﻟ ﻮپ اﻧﻄﺒﺎﻗﻲ در اﻣﺘﺪاد دو ﺧﻂ ﺑﻪ ﻓﺎﺻﻠﻪ 25 ﻣﺘﺮ از ﻫﻢ در دو ﻃﺮف ﻣﺤﻮر راه ﺧﻂ آﻫﻦ ﭘﻴﺸﻨﻬﺎدی در ﺑﻮﭼﺎﻧﺎن ﻫﺎی وی . ﻣﻘﺎﻃﻊ داﻣﻨﻪ و ﻣﻮج ﻧﻘﺶ ﻟﺮزه ای روی زون ﻫﺎی ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎر SIROTEM ، اﺣﺘﻤﺎل اﻳﻨﻜﻪ اﻳﻦ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻧﺸﺎﻧﻪ ای از زﻣﻴﻦ ﻣﺴﺘﻌﺪ ﻓﺮوﭼﺎل ﺑﺎﺷﻨﺪ را ﺗﺄﺋﻴﺪ ﻣﻲ .ﻛﻨﺪ 100 2 - 4 روش ﻫﺎی ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ ﺑﺴ ﻴﺎر ﭘﺎﻳﻴﻦ (VLF) 2 - 4 - 1 ﻣﻘﺪﻣﻪ اوﻟﻴﻦ دﺳﺘﮕﺎه VLF زﻣﻴﻨﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪ ای ﺗﺠﺎرﺗﻲ در دﺳﺘﺮس ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ، در ﺳﺎل 1964 ﺗﻮﺳﻂ روﻧﻜﺎ1 ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪ و ﭼﻨﺪ ﺳﺎل ﺑﻌﺪ، دﻳﮕﺮان ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﺗﻮﻟﻴﺪ اﻳﻦ دﺳﺘﮕﺎه ﻫﺎ ﭘﺮداﺧﺘﻨﺪ . ﮔﺴﺘﺮده ﺗﺮﻳﻦ ﺑﺮداﺷﺖ ﻫﺎی زﻣﻴﻨﻲ ﻣﻮرد ﻗﺒﻮل، ﺑﺪون ﺷﻚ ﺑﺎ دﺳﺘﮕﺎه ژﺋﻮﻧﻴﻜﺲ 16 EM ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ . دﺳﺘﮕﺎه R 16 EM ﻧﻴﺰ ﻧﻮع دﻳﮕﺮی از دﺳﺘﮕﺎه ﻣﺬﻛﻮر اﺳﺖ، ﻛﻪ ﺑﻪ ﺧﻮﺑﻲ در اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎی ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮارﮔﺮﻓﺖ . در ﺳﺎل ﻫﺎی اﺧﻴﺮ، دﺳﺘﮕﺎه ﻫﺎی VLF ﺟﺪﻳﺪی ﺑﻪ ﺑﺎزار ﻋﺮﺿﻪ ﺷﺪه، ﻛﻪ از ﻣﻴﺎن آﻧﻬﺎ ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﻪ دﺳﺘﮕﺎه WADI از ﺷﺮﻛﺖABEM ، دﺳﺘﮕﺎه ﺗﺮﻛﻴﺒﻲEDA ﺷﺎﻣﻞ ﻣﮕﻨﺘﻮﻣﺘﺮ – VLF ﺑﺎ ﻧﺎمOMNI IV ، 3 – VLF و 4 – VLF از ﺷﺮﻛﺖ ﺳﻴﻨﺘﺮﻛﺲ و2 – VLF از ﺷﺮﻛﺖ ﻓﻮﻧﻴﻜﺲ2 اﺷﺎره ﻛﺮد . اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎی VLF ، ازﻃﺮﻳﻖ ﻫﻮا ﻧﻴﺰ ﻗﺎﺑﻞ اﺟﺮاﺳﺖ وﻟﻲ در اﻳﻨﺠﺎ ﻓﻘﻂ ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ ﻫﺎی اﻳﺴﺘﮕﺎه زﻣﻴﻨﻲ درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه اﻧﺪ ﻣﻚ . ﻧﻴﻞ و ﻻﺑﺴﻮن 3) 1991 ( ﻣﺮوری ﺟﺎﻣﻊ ﺑﺮ روش ﻫﺎی VLF اراﺋﻪ داده . اﻧﺪ روش VLF ﺑﻪ ﻋﻨﻮان وﺳﻴﻠﻪ ای ﻋﺎﻟﻲ، ارزان و ﺳﺮﻳﻊ ﺑﺮای ﻧﻘﺸﻪ ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﻛﺎﻧﺴﺎرﻫﺎی ﻣﻴﻨﺮاﻟﻴﺰه و ﺷﻜﺴﺘﮕﻲ ﻫﺎی ﺣﺎوی آب ﻣﺎﻧﺪﮔﺎر ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﺷﺪه اﺳﺖ . اﻣﺎ ﻛﺎرﺑﺮد آن در ﻛﺎرﻫﺎی ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ و زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻫﻨﻮز اﻧﺪک اﺳﺖ ﺑﻪ . ﻫﺮﺣﺎل، ﺑﺎ ﻇﻬﻮر ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﻣﺪرن VLF ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ دﻳﺘﺎﻻﮔﺮ ﺗﺮﻛﻴﺒﻲ4 ، اﻧﺘﺨﺎب ﺧﻮدﻛﺎر ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه ﻫﺎی ﻣﻨﺎﺳﺐ و اﻓﺰاﻳﺶ روش ﻫﺎی ﺗﻔﺴﻴﺮ و ﻧﻤﺎﻳﺶ، اﻳﻦ ﻓﻦ ﺑﻪ ﺗﺪرﻳﺞ ﺑﺮای اﻫﺪاﻓﻲ ﻏﻴﺮ از اﻛﺘﺸﺎف ﻣﻌﺪن ﻣﺎﻧﻨﺪ آﺷﻜﺎرﺳﺎزی ﻏﺎرﻫﺎ و ﺑﻪ ﻧﻘﺸﻪ درآوردن ﻣﺤﻞ دﻓﻦ زﺑﺎﻟﻪ ﻫﺎ، ﻣﻮرد آزﻣﺎﻳﺶ ﻗﺮارﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ . 2 - 4 - 2 اﺻﻮل ﻛﺎر ﻳﺎزده ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه اﺻﻠﻲ VLF ﻛﻪ ﻛﺎرﺑﺮد اوﻟﻴﻪ آن ﺑﺮای ارﺗﺒﺎط ﻫﺎی ﻧﻈﺎﻣﻲ درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه، در ﺟﻬﺎن ﺗﻮزﻳﻊ ﮔﺮدﻳﺪه اﺳﺖ . اﻳﻦ ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه ﻫﺎ، اﻣﻮاج ﭘﺮﻗﺪرت EM اﻳﺠﺎد ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ ﻛﻪ در ﻓﻮاﺻﻞ ﺑﻴﺸﺘﺮ از ﭼﻨﺪ ده ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ﻣﺎﻧﻨﺪ اﻣﻮاج ﺗﺨﺖ ﻋﻤﻞ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ ﺑﻪ ﻃﻮری ﻛﻪ اﻧﺘﺸﺎر ﺑﻴﺮو ﻧﻲ آﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﺻﻮرت اﻓﻘﻲ اﺳﺖ . ﭘﺮﺑﻨﺪﻫﺎی ﺗﺮاز ﺳﻴﮕﻨﺎل ﻫﺎ ﺑﺮای دو ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه اﺻﻠﻲ در ﺷﻜﻞ 2 - 44 ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺳﻄﻮح ﻣﺤﺼﻮر ﺷﺪه در ﭘﺮﺑﻨﺪﻫﺎی 54 دﺳﻲ ﺑﻞ دارای ﻗﺪرت ﺳﻴﮕﻨﺎل ﺧﻮﺑﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ، درﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﺳﻄﻮح ﻣﺤﺪود ﺑﻪ ﭘﺮﺑﻨﺪ 48 دﺳﻲ ﺑﻞ، ﻓﻘﻂ دارای ﻗﺪرت ﺳﻴﮕﻨﺎل ﺣﺎﺷﻴﻪ ای اﺳﺖ . ﺳﻄﻮح و اﻗﻊ در ﺳﻤﺖ ﭼﭗ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺳﻔﻴﺪ ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه، ازﻧﻈﺮ ﻗﺪرت ﺳﻴﮕﻨﺎل ﻫﺎ ﺿﻌﻴﻒ ﺗﺮ از آن اﺳﺖ ﻛﻪ اﻳﻦ روش ﺑﺘﻮاﻧﺪ ﺑﺪون ﺗﻜﻨﻴﻚ ﻫﺎی وﻳﮋه ﻳﺎ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﻮﺛﺮ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﮔﻴﺮد . 1 -Ronka 2 - Phoenix 3 -Mc Neill and Labson 4 -Integrated Data Logger 101 ﺷﻜﻞ2 - 44 - ﭘﺮﺑﻨﺪﻫﺎی ﺗﺮاز ﺳﻴﮕﻨﺎل ﺑﺮای ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه ﻫﺎی VLF : )اﻟﻒ (GBR در راﮔﺒﻲ، اﻧﮕﻠﺴﺘﺎن ، )ب(NOAA در ﻛﺎﺗﻠﺮ آﻣﺮﻳﻜﺎ 102 اﮔﺮ ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﻳﻚ ﺻﻔﺤﻪ ﻗﺎﺋﻢ رﺳﺎﻧﺎ ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪ ای ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﻣﺤﻮر ﺑﻠﻨﺪ آن در ﻳﻜﻲ از اﻣﺘﺪادﻫﺎی ﺷﻌﺎﻋﻲ از ﻳﻚ ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه ﻓﻌﺎل ﻗﺮارﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، ﺑﺮدار ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﻤﺎﺳﻲ در ﺳﺮﺗﺎﺳﺮ ﺻﻔﺤﻪ رﺳﺎﻧﺎ ﻋﻤﻞ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ ) ﺷﻜﻞ 1 - 5 ﻓﺼﻞ ﻗﺒﻞ (. ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی ادی در اﻳﻦ رﺳﺎﻧﺎ، اﻟﻘﺎء ﺷﺪه و ﻣﻴﺪان اﻟﻜﺘﺮوﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ ای را ﺑﻪ وﺟﻮد ﻣﻲ آورد . ﺑﺮای ﻳﻚ رﺳﺎﻧﺎ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪه ﺟﻬﺖ ﮔﻴﺮی ﻧﻜﺮده ﺑﺎﺷﺪ، ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی ادی دارای ﻛﺎرآﻳﻲ ﻛﻤﺘﺮی ﺑﻮده و ﻗﺪرت ﻣﻴﺪان ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ اﻟﻘﺎﻳﻲ ﺑﻪ ﻣﻘﺪار زﻳﺎدی ﻛﺎﻫﺶ ﻣﻲ .ﻳﺎﺑﺪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل، ﺑﺮای ﻳﻚ ﺻﻔﺤﺔ ﻗﺎﺋﻢ رﺳﺎﻧﺎی واﻗﻊ در ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻣﻘﺎوم، وﻗﺘﻲ ﭘﺮوﻓﻴﻞ ﺑﺮداﺷﺖ در اﻣﺘﺪاد ﺑﺮدار ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ ﺑﺎﺷﺪ، ﭘﺎﺳﺦ زاوﻳﻪ ﻛﺠﻲ از ﺟﻤﻊ ﺑﺮداری ﻣﺆﻟﻔﻪ ﻫﺎی اوﻟﻴﻪ و ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ آﻳﺪ ) ﺷﻜﻞ 2 - 45 .(ﺑﺮدار ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ اوﻟﻴﻪ اﻓﻘﻲ اﺳﺖ . ﻣﻴﺪان اﻟﻜﺘﺮوﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ اﻟﻘﺎﻳﻲ از ﻧﻈﺮ داﻣﻨﻪ و ﺟﻬﺖ ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ آن ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻫﺪف ﻣﻮردﻧﻈﺮ، ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ . در ﻳﻚ ﻃﺮف ﻫﺪف ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ، زاوﻳﻪ ﺑﻴﻦ دوﺑﺮدار ﭘﻴﺶ ﮔﻔﺘﻪ ﺑﻪ ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﻣﻲ رﺳﺪ، ﺳﭙﺲ در ﻃﺮف دﻳﮕﺮ، ﺑﻪ ﻣﻘﺪار ﺣﺪاﻗﻞ رﺳﻴﺪه و ﭘﺲ از آن در ﺧﺎرج از اﺛﺮ، ﻫﺪف ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺑﻪ ﻣﻘﺪار ﺻﻔﺮ ﺑﺮﻣﻲ ﮔﺮدد . ﻧﻘﻄﻪ ای ﻛﻪ در آن زاوﻳﻪ ﻛﺠﻲ ﺑﺮای ﮔﺬ ر از ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﺑﻪ ﺣﺪاﻗﻞ ﺑﻪ ﺻﻔﺮ ﻣﻲ رﺳﺪ، ﻧﻘﻄﻪ ﻓﺮاﮔﺬر ﺧﻮاﻧﺪه ﺷﺪه و درﺳﺖ در ﺑﺎﻻی ﺳﺮ ﻫﺪف رﺳﺎﻧﺎ ﻗﺮار دارد . اﮔﺮ ﻫﺪف ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺷﻴﺒﺪار ﺑﺎﺷﺪ، ﺷﻜﻞ ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎری دﭼﺎر اﻋﻮﺟﺎج ﻣﻲ ﺷﻮد، ﺑﻪ ﻃﻮری ﻛﻪ ﻗﺴﻤﺖ ﻣﺜﺒﺖ ﻳﺎ ﻣﻨﻔﻲ ﻣﻨﺤﻨﻲ ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎری ﺗﻘﻮﻳﺖ ﻣﻲ ﮔﺮدد؛ اﻳﻦ ﺗﻘﻮﻳﺖ ﺑﻪ ﻗﻴﻤﺖ ﺗﻀﻌ ﻴﻒ دﻳﮕﺮ ﻗﺴﻤﺖ آن ﺗﻤﺎم ﻣﻲ .ﺷﻮد ﺑﻴﺸﺘﺮﻳﻦ داﻣﻨﻪ ﻣﺆﻟﻔﻪ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ و ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ، در ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ و ﺑﺎ اﻓﺰاﻳﺶ ﻋﻤﻖ، ﻛﺎﻫﺶ ﻣﻲ ﻳﺎﺑﻨﺪ ) ﺷﻜﻞ 2 - 46 .(ﺑﺮداﺷﺖ ﻫﺎی VLF ، ﺑﻪ ﻃﻮر ﮔﺴﺘﺮده ﺑﺮای ﺑﻪ ﻧﻘﺸﻪ درآوردن اﻫﺪاف زﻳﺮﺳﻄﺤﻲ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . اﻳﻦ روش، ﺑﻪ دﻟﻴﻞ آﻧﻜﻪ ﻋﻤﻮﻣﺎً دارای ﻋﻤﻖ ﻧﻔﻮذی ﻣﺤﺪود ﺑﻪ ﻧﺰدﻳﻚ ﺳﻄﺢ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ، ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ اﻫﺪاف ﻋﻤﻘﻲ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻧﻴﺴﺖ . دﺳﺘﮕﺎه VLF ﺷﺎﻣﻞ ﻳﻚ آﻧﺘﻦ ﻫﻮاﻳﻲ ) ﻳﺎ ﺑﻴﺸﺘﺮ ( اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺸﺨﺼﺎت آﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه ای وﻳﮋه ﻣﺮﺑﻮط اﺳﺖ . دﺳﺘﮕﺎه 16 EM VLF ، دارای ﻳﻚ آﻧﺘﻦ ﺑﻠﻮری ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮای ﻓﺮﺳﺘﻨﺪ ه ﻣﺸﺨﺼﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺘﻮان ﺑﻪ دﺳﺘﮕﺎه ﻣﺘﺼﻞ ﻛﺮد . دراﺳﺘﻔﺎده از دﺳﺘﮕﺎه، ﻣﺘﺼﺪی ﻣﺮﺑﻮط آﻧﺮا ﺑﻪ ﻃﻮر اﻓﻘﻲ ﻧﮕﻪ داﺷﺘﻪ، ﺳﭙﺲ ﺣﻮل ﻳﻚ ﻣﺤﻮر ﻗﺎﺋﻢ آﻧﺮا ﻣﻲ ﭼﺮﺧﺎﻧﺪ ﺗﺎ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻳﻚ ﺳﻴﮕﻨﺎل ﺷﻨﻮاﻳﻲ ﺑﻪ ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﺻﻔﺮ ﺑﺮﺳﺪ . دراﻳﻦ ﺣﺎل، اﻣﺘﺪادی ﻛﻪ دﺳﺘﮕﺎه ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ، در ﺟﻬﺖ ﺧﻂ ﻣﺆﻟﻔﻪ اﻓﻘﻲ ﺑﺮدار اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ اﺳﺖ . ﭘﺮوﻓﻴﻞ ﻫﺎی ﺑﺮداﺷﺖ، در اﻣﺘﺪاد ﻋﻤﻮد ﺑﺮ راﺳﺘﺎی ﺧﻂ ﭘﻴﺶ ﮔﻔﺘﻪ، ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت دﻳﮕﺮ در اﻣﺘﺪاد ﺑﺮدار ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ ﺑﺮای ﻫﻤﺎن ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه ﻃﺮاﺣﻲ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . در ﻃﻮل ﻳﻚ ﭘﺮوﻓﻴﻞ ﺑﺮداﺷﺖ در ﻫﺮ اﻳﺴﺘﮕﺎه، دﺳﺘﮕﺎه ﺣﻮل ﻣﺤﻮر اﻓﻘﻲ ﻣﻲ ﭼﺮﺧﺪ . ﻣﺘﺼﺪی دﺳﺘﮕﺎه، آﻧﺮا ﺟﻠﻮ ﭼﺸﻢ ﺧﻮد ﻧﮕﻪ دا ﺷﺘﻪ و زاوﻳﻪ ﻛﺠﻲ دﺳﺘﮕﺎه را از ﻃﺮﻳﻖ ﻳﻚ ﭼﺸﻤﻲ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ . ﺑﺮای ﺗﺸﺨﻴﺺ ﺻﻔﺮ در ﺳﻴﮕﻨﺎل ﺷﻨﻮاﻳﻲ، ﻣﺘﺼﺪی دﺳﺘﮕﺎه ﺑﻪ ﻋﻘﺐ و ﺟﻠﻮ ﺟﺎﺑﻪ ﺟﺎ ﻣﻲ ﺷﻮد . در ﻧﻘﻄﻪ ﺻﻔﺮ ﺳﻴﮕﻨﺎل ﺷﻨﻮاﻳﻲ، زاوﻳﻪ ﻛﺠﻲ از دﺳﺘﮕﺎه ﺧﻮاﻧﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد . دﺳﺘﮕﺎه ﻫﺎی VLF ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﺎ ﻛﺎرﺑﺮد ﻳﻚ دوﻗﻄﺒﻲ زﻣﻴﻨﻲ ﺑﺎ ﻃﻮل ﺑﻴ ﺶ از 5 ﻣﺘﺮ ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﻳﻚ ﻗﻄﻌﻪ ﺳﻴﻢ ) ﻛﻪ دوﻃﺮف آن ﺑﻪ زﻣﻴﻦ وﺻﻞ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ ( ، ﺑﺮای اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣﺆﻟﻔﻪ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﻛﺎرﺑﺮده ﺷﻮﻧﺪ . در اﻳﻦ ﻧﻮع آراﻳﺶ (VLF-R) ، ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﻇﺎﻫﺮی و ﻓﺎز ﻣﻴﺪان اﻓﻘﻲ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ در زﻣﻴﻦ ﻧﻴﺰ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﻣﺸﺨﺺ ﮔﺮدد . 103 ﺷﻜﻞ2 - 45 - ﭘﺮوﻓﻴﻞ زاوﻳﻪ ﻛﺠﻲ در ﺑﺎﻻی ﻳﻚ ﺻﻔﺤﻪ رﺳﺎﻧﺎی ﻗﺎﺋﻢ ﺷﻜﻞ 2 - 46 - ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﻛﺎﻫﺶ داﻣﻨﻪ ﻣﺆﻟﻔﻪ ﻫﺎی ﻣﻴﺪان ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻋﻤﻖ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻃﺮح وار 104 در دﺳﺘﮕﺎه ﻫﺎی ﺟﺪﻳﺪ، ﻣﺎﻧﻨﺪ ABEM WADIاز ﺳﻪ ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻫﻤﺰﻣﺎن اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد و دﺳﺘﮕﺎه ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه ای ﻛﻪ ﻗﻮی ﺗﺮﻳﻦ ﺳﻴﮕﻨﺎل را اﻧﺘﺸ ﺎر ﻣﻲ دﻫﺪ ﺗﺸﺨﻴﺺ دﻫﺪ . ﺑﺪون اﺣﺘﻴﺎج ﺑﻪ ﺟﻬﺖ ﮔﻴﺮی دﺳﺘﮕﺎه، ﻣﺘﺼﺪی آﻧﺮا در ﻃﻮل ﭘﺮوﻓﻴﻞ اﻧﺘﺨﺎﺑﻲ ﺣﺮﻛﺖ داده و اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی را اﻧﺠﺎم ﻣﻲ دﻫﺪ . درﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ اﻳﻦ ﻃﺮﻳﻘﻪ دارای ﻣﺰاﻳﺎی ﻣﺸﻬﻮدی ازﻧﻈﺮ ﻛﺎﻫﺶ زﻣﺎن ﺷﺮوع اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی اﺳﺖ، دﺳﺘﮕﺎه ﻫﺎﻳﻲ از اﻳﻦ ﻧﻮع ﻛﻪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﺧﻮدﻛﺎر ﺗﻨﻈﻴﻢ ﻣﻲ ﺷﻮ ﻧﺪ، ﻳﻚ ﻋﻴﺐ اﺳﺎﺳﻲ ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه دارﻧﺪ . ﻋﻴﺐ آن اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه ﺑﺎ ﻗﻮی ﺗﺮﻳﻦ ﺳﻴﮕﻨﺎل در ﻫﺮ زﻣﺎن از ﻧﻈﺮ اﻳﺠﺎد ﺳﻴﮕﻨﺎل ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻣﺘﻔﺎوت ﺑﻮده و درﻧﺘﻴﺠﻪ درﭘﺎره ای اوﻗﺎت ﺗﻜﺮار اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎ در ﻃﻮل ﻳﻚ ﭘﺮوﻓﻴﻞ ﺑﺎ ﻣﺸﻜﻞ روﺑﻪ رو ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺑﻪ اﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ، ﺛﺎﺑﺖ ﻧﮕﻪ داﺷﺘﻦ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫ ﺎی ﺑﺮداﺷﺖ، ﺑﺎ ﻣﺸﻜﻞ روﺑﻪ رو ﻣﻲ ﮔﺮدد . اﺷﻜﺎل دﻳﮕﺮی ﻛﻪ در ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ ﻫﺮ ﺳﻴﺴﺘﻢ VLF وﺟﻮد دارد، آن اﺳﺖ ﻛﻪ روش ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﺎﻣﻞ واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﻳﻚ ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه وﻳﮋه ﻋﻤﻞ ﻛﻨﻨﺪه اﺳﺖ . ﻣﻮاﻗﻌﻲ وﺟﻮد دارد ﻛﻪ ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه ﻫﺎ ﺧﺎﻣﻮش ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ و ﻫﻴﭻ ﻣﻨﺒﻊ ﺳﻴﮕﻨﺎﻟﻲ از ﻳﻚ ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه ﺑﺎ زاوﻳﻪ ﺳﻤﺖ ﻣﺸﺨﺺ ﻧﺴﺒ ﺖ ﺑﻪ ﻫﺪف ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ در دﺳﺘﺮس ﻧﻴﺴﺖ . ﺑﻌﻀﻲ اوﻗﺎت ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه ﻣﺸﺨﺼﻲ در ﻣﻴﺎﻧﻪ ﻳﻚ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺑﺮداﺷﺖ ﺧﺎﻣﻮش ﺷﻮد . ﻫﻴﭻ ﭼﻴﺰی در ﺣﻴﻄﻪ ﻛﻨﺘﺮﻟﻲ ﻛﻪ ﻣﺘﺼﺪی دﺳﺘﮕﺎه ﺑﺘﻮاﻧﺪ اﻧﺠﺎم دﻫﺪ ﺗﺎ وﺿﻌﻴﺖ را ﺗﺼﺤﻴﺢ ﻛﻨﺪ، ﻧﻴﺴﺖ، ﻣﮕﺮ اﻳﻦ ﻛﻪ ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه دﻳﮕﺮی ﺑﺎ زاوﻳﻪ ﺳﻤﺖ ﻣﻨﺎﺳﺐ در دﺳﺘﺮس ﺑﻮده و دﺳﺘ ﮕﺎه ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده دارای آﻧﺘﻦ ﻫﻮاﻳﻲ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺎ . دﺳﺘﮕﺎه ﻫﺎی ﺟﺪﻳﺪ، اﻣﺮوزه اﻣﻜﺎن اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣﻴﺪان ﻫﺎی ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ از دو ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه ﻋﻤﻮد ﺑﺮ ﻫﻢ ﻛﻪ ﻳﻜﻲ از آﻧﻬﺎ در راﺳﺘﺎی ﺧﻂ ﺑﺮداﺷﺖ ﻗﺮاردارد، ﻓﺮاﻫﻢ ﺷﺪه اﺳﺖ . اﻣﺘﺪادی ﻛﻪ ﺑﻪ ﻳﻜﻲ از ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه ﻫﺎ ﻣﻲ رﺳﺪ، ﻣﻮازی اﻣﺘﺪاد ﻫﺪف ﻣﻮرد ﻣ ﻄﺎﻟﻌﻪ و ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه دﻳﮕﺮ ﻋﻤﻮد ﺑﺮ اﻣﺘﺪاد ﻗﺒﻠﻲ ﻗﺮار دارد . اﻳﻦ دو اﻣﺘﺪاد، ﻣﻨﺘﺴﺐ ﺑﻪ ﻣﺪ ﭘﻼرﻳﺰاﺳﻴﻮن E وH ﻫﺴﺘﻨﺪ . ﺑﺪﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ، ﺑﺎ دﺳﺘﮕﺎه ﻫﺎی ﺟﺪﻳﺪ، در ﻫﺮ دو ﻣﺪ VLF-EM وVLF-R ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از دو ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه ﻋﻤﻮد ﺑﺮ ﻫﻢ در ﻫﺮ اﻳﺴﺘﮕﺎه، ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﻫﺸﺖ ﭘﺎراﻣﺘﺮ ﺑﻪ دﺳﺖ آﻳﺪ ) ﻣﺆﻟﻔﻪ ﻫﺎ ی ﻫﻢ ﻓﺎز و ﺗﺮﺑﻴﻌﻲ در ﻣﺪ VLF-EM ، ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه و ﻓﺎز در ﻣﺪVLF-R ﺑﺮای ﻫﺮ ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه (. 2 - 4 - 3 اﺛﺮ ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﻲ ﺑﺮ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎی VLF ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﻲ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺮ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎی VLF اﺛﺮ ﻣﻨﻔﻲ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ و ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻗﺒﻞ ازآﻧﻜﻪ ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎری ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﺑﺘﻮاﻧﺪ آﺷﻜﺎرﺳﺎزی ﺷﻮد، ﺑﺎﻳﺪ ﺗﺼﺤﻴﺢ ﺗﻮ ﭘﻮﮔﺮاﻓﻲ ﺻﻮرت ﭘﺬﻳﺮد . اﮔﺮ ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﻲ ﻣﺮﺗﻔﻊ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻳﻚ ﭘﺸﺘﻪ1 ﻣﻮازی اﻣﺘﺪاد ﺳﺎﺧﺘﺎر ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﺑﺎﺷﺪ، و ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻋﻤﻮد ﺑﺮاﻣﺘﺪاد ﺧﻂ ﺑﺮداﺷﺖ ﻗﺮارﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، از ﺷﺪت اﺛﺮ ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﻲ ﻣﻮﺟﻮد ﻛﺎﺳﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺑﺪﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ، در ﺻﻌﻮد ﺑﻪ ﻃﺮف ﻓﺮاﺷﻴﺐ، زاوﻳﻪ ﻛﺠﻲ ﺑﻪ ﻣﻘﺪار اﻧﺪﻛﻲ اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻲ ﻳﺎﺑ ﺪ و ﺑﺎ ﭘﺎﻳﻴﻦ آﻣﺪن از ﻓﺮوﺷﻴﺐ، اﻳﻦ زاوﻳﻪ ﻛﺎﻫﺶ ﻣﻲ ﭘﺬﻳﺮد . اﮔﺮ اﻣﺘﺪاد ﺧﻂ ﺑﺮداﺷﺖ در راﺳﺘﺎﻳﻲ ﻣﻮازی اﻣﺘﺪاد ﭘﺸﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، دراﻳﻦ ﺻﻮرت ﻫﻴﭻ ارﺗﺒﺎﻃﻲ را در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﻲ ﻧﻤﻲ ﺗﻮان ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻛﺮد . ﭘﺎﺳﺦ ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﻲ واﻗﻌﻲ ﻛﻪ واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﻣﻮاد ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﺤﻞ اﺳﺖ، ﻣﻲ ﺗﻮا ﻧﺪ ﭘﻴﭽﻴﺪه ﺑﺎﺷﺪ . اﮔﺮ ﭘﺮوﻓﻴﻞ زاوﻳﻪ ﻛﺠﻲ ﻣﻨﻌﻜﺲ ﻛﻨﻨﺪه ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﻲ ﻣﻮﺟﻮد ﺑﺎﺷﺪ، در اﻳﻦ ﺻﻮرت ﺑﻪ ﻃﻮر ﻗﺎﻃﻊ، ﺣﺎﻛﻲ از ﺣﻀﻮر اﺛﺮ ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﻲ اﺳﺖ ﺑﻪ . ﻃﻮر ﻣﺸﺎﺑﻪ، اﮔﺮ ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎری ﻫﺎی ﺑﺎ ﻗﻄﺒﺶ ) ﭘﻼرﻳﺘﻪ ( ﻣﺜﺒﺖ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﻲ ﻣﺮﺗﻔﻊ ﺑﺎﺷﺪ و ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎری ﻫﺎی ﺑﺎ ﻗﻄﺒﺶ ﻣﻨﻔﻲ در ﺗﻪ دره ﻫﺎ ﻗ ﺮارﮔﻴﺮﻧﺪ، ﻧﺸﺎﻧﮕﺮ آن اﺳﺖ ﻛﻪ اﺛﺮ ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﻲ وﺟﻮد دارد . 1 - Ridge 105 2 - 4 - 4 ﺻﺎﻓﻲ ﻛﺮدن و ﺗﻔﺴﻴﺮ داده ﻫﺎی VLF داده ﻫﺎی زاوﻳﻪ ﻛﺠﻲ VLF ، ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﻌﻤﻮل ﻓﻘﻂ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻛﻴﻔﻲ ﺗﻔﺴﻴﺮ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ﻧﻘﻄﻪ ای ﻛﻪ در آن، زاوﻳﻪ ﻛﺠﻲ ﺑﺮای ﮔﺬر از ﻣﻘﺪار ﻗﻄﺒﺶ ﻣﺜﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﻘﺪار ﻣﻨﻔﻲ ﺑﻪ ﺻﻔﺮ ﻣﻲ رﺳﺪ، ﻣﻌﻤﻮﻻً ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣ ﺤﻠﻲ ﺗﻔﺴﻴﺮ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﺳﺮ رﺳﺎﻧﺎی ﻋﺎﻣﻞ ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎری ﻗﺮار دارد . ﻧﻘﻄﻪ ﻣﺬﻛﻮر، در ﻃﻮل ﭘﺮوﻓﻴﻞ، ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﻌﻤﻮل ﻛﺎﻣﻼً روﺷﻦ اﺳﺖ . زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ داده ﻫﺎ ﺑﻪ ﺷﻜﻞ ﻧﻘﺸﻪ ﺳﻪ ﺑﻌﺪی ) ﻓﻀﺎﻳﻲ ( رﺳﻢ ﺷﻮد، ﻣﻜﺎن ﻫﻨﺪﺳﻲ ﺗﻤﺎم ﻧﻘﺎط ﺻﻔﺮ ) ﺧﻄﻲ ﻛﻪ ﻧﻘﺎط ﻓﺮاﮔﺬر از ﭘﺮوﻓﻴﻞ را ﺑﻪ ﻫﻢ وﺻﻞ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ ﺑﻪ ( راﺣﺘﻲ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻧﻴﺴﺖ . ﻳﻜﻲ از راه ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﺮای ﺣﻞ اﻳﻦ ﻣﺴﺌﻠﻪ وﺟﻮد دارد، اﺳﺘﻔﺎده از ﻳﻚ ﺻﺎﻓﻲ ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ آﻧﭽﻪ ﻓﺮﻳﺰر1) 1969 (اراﺋﻪ ﻛﺮده، ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺻﺎﻓﻲ ﻣﺬﻛﻮر، ﻃﻮری ﻃﺮاﺣﻲ ﺷﺪه ﻛﻪ داده ﻫﺎی زاوﻳﻪ ﻛﺠﻲ را 90 درﺟﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻲ دﻫﺪ، ﺑﻪ ﻃﻮری ﻛﻪ ﻧﻘﺎط ﻓﺮاﮔﺬر و ﻋﻄﻒ، ﺑﻪ ﺻﻮرت ﭘﻴﻚ در ﻣﻲ آﻳﻨﺪ ﻫ . ﻤﭽﻨﻴﻦ اﻳﻦ ﺻﺎﻓﻲ ﻃﻮل ﻣﻮج ﻫﺎی ﻓﻀﺎﻳﻲ ﺑﻠﻨﺪ را ﺑﺮای ﻛﻤﻚ ﺑﻪ ﻓﺎﺋﻖ آﻣﺪن ﺑﺮ ﺑﻌﻀﻲ ﺟﻨﺒﻪ ﻫﺎی اﺛﺮات ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﻲ، ﺗﻀﻌﻴﻒ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ . ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ، ﺻﺎﻓﻲ ﻓﺮﻳﺰر ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻟﺤﻈﻪ ای ﺷﺪت ﺳﻴﮕﻨﺎل ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه را ﻛﺎﻫﺶ ﻣﻲ دﻫﺪ . ﻋﻼوه ﺑﺮ آن، ﻃﺮاﺣﻲ اﻳﻦ ﺻﺎﻓﻲ ﻃﻮری اﺳﺖ ﻛﻪ ﻧﻮﻓﻪ ﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد در داده ﻫﺎ را اﻓﺰاﻳﺶ ﻧﻤﻲ دﻫﺪ و وﻳﮋﮔﻲ ﻣﻬﻢ آن راﺣﺘﻲ ﻛﺎرﺑﺮد آن اﺳﺖ . ﺑﺮای اﺟﺮای ﺻﺎﻓﻲ ﻓﺮﻳﺰر، داده ﻫﺎی ﭼﻬﺎر ﻧﻘﻄﻪ ﻣﺘﻮاﻟﻲ ﻛﻪ ﺑﺎ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﻣﻨﻈﻢ ﺑﺮداﺷﺖ ﺷﺪه اﻧﺪ، ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . اﺟﺮای ﺻﺎﻓﻲ، ﺑﻪ راﺣﺘﻲ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻳﻚ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺣﺴﺎب ﻳﺎ ﻟﻴﺴﺖ ﻫﺎی وﻳﮋه2 اﻣﻜﺎن ﭘﺬﻳﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺟﻤﻊ داده ﻫﺎی زاوﻳﻪ ﻛﺠﻲ ﺣﺎﺻﻞ از اوﻟﻴﻦ و دوﻣﻴﻦ ﻧﻘﻄﻪ از ﻣﺠﻤﻮع ﻣﻘﺪار ﺳﻮﻣﻴﻦ و ﭼﻬﺎرﻣﻴﻦ ﻧﻘﻄﻪ ﻛﻢ ﻣﻲ ﺷﻮد و ﺑﺮای ﻧﻘﻄﻪ وﺳﻂ واﻗﻊ ﺑﻴﻦ دوﻣﻴﻦ و ﺳﻮﻣﻴﻦ اﻳﺴﺘﮕﺎﻫﻲ ﻛﻪ زاوﻳﻪ ﻛﺠﻲ در آﻧﻬﺎ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺷﺪه، ﻣﻨﻈﻮر ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل، اﮔﺮ دﻧﺒﺎﻟﻪ ای از داده ﻫﺎی زاوﻳﻪ ﻛﺠﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ : ,M3,M2,M1 … Mn, ﻛﻪ در ﻓﻮاﺻﻞ ﻣﻨﻈﻢ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺷﺪه اﻧﺪ، درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد، دراﻳﻦ ﺻﻮرت ﺻﺎﻓﻲ ﻓﺮﻳﺰر Fi ﺑﻪ ﻃﺮﻳﻘﻪ زﻳﺮ اﺟﺮا ﻣﻲ :ﺷﻮد اوﻟﻴﻦ ﻣﻘﺪار ﺻﺎﻓﻲ ﺷﺪه ﺑﺮاﺑﺮ F1=(M3+M4)-(M1+M2) اﺳﺖ، و ﺑﺮای ﻧﻘﻄﻪ وﺳﻂ ﺑﻴﻦ اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎی 2 و3 ﻣﻨﻈﻮر ﻣﻲ ﮔﺮدد . دوﻣﻴﻦ ﻣﻘﺪار ﺻﺎﻓﻲ ﺷﺪه ﺑﺮاﺑﺮ F2=(M4+M5)-(M2+M3) و ﺑﺮای ﻧﻘﻄﻪ وﺳﻂ ﺑﻴﻦ اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎی 3 و4 ﻣﻨﻈﻮر ﻣﻲ ﺷﻮد؛ و ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ در ﻃﻮل ﭘﺮوﻓﻴﻞ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ اداﻣﻪ ﭘﻴﺪا ﻣﻲ .ﻛﻨﺪ ﻧﻜﺘﻪ ﺣﺎﺋﺰ اﻫﻤﻴﺘﻲ ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ داﺷﺖ، ﻗﻄﺒﺶ زاوﻳﻪ ﻛﺠﻲ از ﻧﻈﺮ ﻋﻼﻣﺖ ﻣﺜﺒﺖ ﻳﺎ ﻣﻨﻔﻲ آن در ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﺻﺎﻓﻲ ﺷﺪه ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺮای ﺗﻔﺴﻴﺮ، ﺑﻲ ﺗﺮدﻳﺪ ﺑﻬﺘ ﺮ اﺳﺖ ﻛﻪ از داده ﻫﺎی ﺧﺎم و ﺻﺎﻓﻲ ﺷﺪه ﺑﻪ ﻃﻮر ﻫﻤﺰﻣﺎن اﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮد . اﺛﺮ ﺻﺎﻓﻲ ﺷﺪن داده ﻫﺎ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺎﻋﺚ ﺟﺎﺑﻪ ﺟﺎﻳﻲ ﺟﺎﻧﺒﻲ ﭘﻴﻚ ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎری در ﻃﻮل ﺧﻂ ﺑﺮداﺷﺖ ﺷﻮد . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ دﻗﻴﻖ ﺗﺮ ﻫﺪف ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ، از داده ﻫﺎی ﺧﺎم ﻧﻴﺰ ﺑﺎﻳﺪ اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮد . ﺑﺮای ﺗﻔﺴﻴﺮ ﻛﻤﻲ ﺑ ﻴﺸﺘﺮ، دو رﻫﻴﺎﻓﺖ را ﻣﻲ ﺗﻮان اﺧﺘﻴﺎر ﻛﺮد . ﻳﻜﻲ از آن ﻫﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻣﻨﺤﻨﻲ ﻫﺎی اﺳﺘﺎﻧﺪارد و ﻗﺴﻤﺖ ﻫﺎی اﻟﺤﺎﻗﻲ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻛﻤﻚ ﻛﻨﻨﺪه ﺗﻔﺴﻴﺮ اﺳﺖ، ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺎدن و وزوف3) 1971 (اﻧﺘﺸﺎر داده ﺷﺪ . ﺑﻪ ﻫﺮﺣﺎل، اﻳﻦ ﻣﻨﺤﻨﻲ ﻫﺎ ﺑﻪ ﻃﻮر ﮔﺴﺘﺮده ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻧﮕﺮﻓﺘﻪ، زﻳﺮا ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻣﻔﺴﺮان، ﻇﺎﻫﺮاً رﻫﻴﺎﻓﺘﻲ ﻛﻪ ﺑﺮﻣﺒﻨﺎی ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻳﺎ ﻧﻮﻣﻮﮔﺮام ﻫﺎی 1 - Fraser 2 - Spreed Sheet 3 - Maden and Vozoff 106 ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪه ﺑﺮای رﺳﺎﻧﺎﻫﺎی ورﻗﻪ ای ﺷﻜﻞ ﺷﻴﺒﺪار را ﺗﺮﺟﻴﺢ ﻣﻲ دﻫﻨﺪ ) ﺳﻴﻨﻬﺎ1 1990 .(ﺑﺮای ﺗﻔﺴﻴﺮ ﺗﻔﻀﻴﻠﻲ ﺗﺮ ﺑﻪ وﻳﮋه در ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ اﻫﺪاف دوﺑﻌﺪی و ﺳﻪ ﺑﻌﺪی، ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی ﻋﺪدی ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮارﮔﻴﺮد ) ﻧﻴﺴﻦ2 ، 1986 ، ا ژﻳﻠﻮی3 ، 1989 ( ، ﻫﺮﭼﻨﺪ از اﻳﻦ ﻃﺮﻳﻘﻪ، ﺑﻴﺸﺘﺮ در ﻛﺎرﻫﺎی ﺗﺤﻘﻴﻘﺎﺗﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد ﺗﺎ در راﺳﺘﺎی ﺑﺮداﺷﺖ ﻫﺎی ﺗﺠﺎرﺗﻲ . ارزش اﺻﻠﻲ ﺑﺮداﺷﺖ ﻫﺎی VLF ﺗﻜﻴﻪ ﺑﺮﺳﻬﻮﻟﺖ اﺳﺘﻔﺎده در ﺻﺤﺮا ﺑﺮای ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ در آن، ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﻌﻤﻮل ﺗﻔﺴﻴﺮ ﻛﻴﻔﻲ ﻛﺎﻓﻲ اﺳﺖ . 2 - 4 - 5 ﻛﺎرﺑﺮدﻫﺎ و ﻣﻄﺎﻟﻌ ﺎت ﻣﻮردی 2 - 4 - 5 - 1 ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﺣﻔﺮه ﻫﺎی زﻳﺮﺳﻄﺤﻲ اژﻳﻠﻮی و ﻫﻤﻜﺎران )1991 ( درﺧﺼﻮص ﺑﺮداﺷﺖ VLF اﻧﺠﺎم ﺷﺪه در ﻧﺰدﻳﻜﻲ آﻟﻜﺎﻻی ﻫﻨﺎرس4 ﻛﻪ در20 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺷﺮق ﻣﺎدرﻳﺪ اﺳﭙﺎﻧﻴﺎ ﻗﺮاردارد، ﺗﻮﺿﻴﺢ داده . اﻧﺪ در زﻣﺎن ﻗﺮون وﺳﻄﻲ، ﺑﺮای ﺗﺎﻣﻴﻦ آب ﺷﻴﺮﻳﻦ ﺷﻬﺮ آﻟﻜﺎﻻ، ﮔﺎﻟﺮی ﻫﺎﻳﻲ در ﻋﻤﻖ 2 ﺗﺎ4 ﻣﺘﺮ ﺑﺮای زﻫﻜﺸﻲ ﺳﻄﺤﻲ در ﻧﻬﺸﺘﻪ ﻫﺎی ﺗﺮاﺳﻲ از ﮔﺮاول ﻛﻮاﺗﺮﻧﺮی ﻛﻪ روی ﻳﻚ ﺳﺎزﻧﺪ رﺳﻲ ﻧﺎﺗﺮاوای ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺗﺮﺷﻴﺮی ﻗﺮارﮔﺮﻓﺘﻪ، ﺣﻔﺮ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ و ﮔﺴﺘﺮش ﺟﺎﻧﺒﻲ اﻳﻦ ﮔﺎﻟﺮی ﻫﺎ ﻧﺎﻣﺸﺨﺺ ﺑﻮده اﺳﺖ . ﻛﻢ ﻋﻤﻘﻲ ﮔﺎﻟﺮی ﻫﺎ، ﺑﺪﻳﻦ ﻣﻌﻨﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ آﻧﻬﺎ ﺑﺮای رﻳﺰش از ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ ﺑﺎﻟﻘﻮه ای ﺑﺮﺧﻮردار . ﻧﺪ درواﻗﻊ، ﻧﺸﺴﺖ ﺟﺎده ای ﻛﻪ روی ﻳﻜﻲ از ﮔﺎﻟﺮی ﻫﺎ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه، ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﻋﻤﻞ آﻧﻬﺎ اﺳﺖ . ﺷﻜﻞ 2 - 47 ) اﻟﻒ ( ﻣﺜﺎﻟﻲ از ﻣﻘﻄﻊ زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ ﺣﻔﺮ ﺷﺪه در ﻳﻚ ﮔﺎﻟﺮی ﻧﻮﻋﻲ را ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ . ﮔﺎﻟﺮی ﻫﺎ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺘﻮﺳﻂ 1 ﻣﺘﺮ ﭘﻬﻨﺎ و2 ﻣﺘﺮ ﺑﻠﻨﺪی دارﻧﺪ، ﺑﻪ ﻃﻮر ﮔﺴﺘﺮده ای ﺳﺮﭘﺎ ﺑﻮده و ﺗ ﺎ ﻓﺼﻞ ﻣﺸﺘﺮک ﮔﺮاول- رس ﮔﺴﺘﺮش ﻣﻲ ﻳﺎﺑﻨﺪ . ﮔﺎﻟﺮی ﻫﺎ در زﻣﺎن ﺑﺮداﺷﺖ ﺧﺸﻚ ﺑﻮده و ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﺗﻮﻧﻞ ﻫﺎی ﭘﺮﺷﺪه از ﻫﻮا را ﻣﻲ . اﻧﺪ داده روی ﻗﺴﻤﺘﻲ از ﮔﺎﻟﺮی ﻫﺎی ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه، ﺷﺒﻜﻪ ای 100 × 100 ﻣﺘﺮ ﺑﺎ ﺧﻄﻮط ﻋﻤﻮد ﺑﺮاﻣﺘﺪاد ﮔﺎﻟﺮی ﻫﺎ و ﻓﺎﺻﻠﻪ 10 ﻣﺘﺮ ﻳﺎ ﻛﻤﺘﺮ ﺑﻪ اﺟﺮا درآﻣﺪه اﺳﺖ . ﺑﺮای ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺑﺮداری ﻓﻀﺎﻳﻲ از ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎری ﻫﺎی ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪه، ﻓﺎﺻﻠﻪ اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ در ﻃﻮل ﺧﻂ ﺑﺮداﺷﺖ ﺑﻴﻦ 5 ﺗﺎ 1 ﻣﺘﺮ ﻣﺘﻐﻴﺮ اﺳﺖ ﻫﻢ . ﭼﻨﻴﻦ ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ ﮔﺎﻟﺮی ﻫﺎ ﺗﻮﺳﻂ ﺗﺌﻮدوﻟﻴﺖ و ﻗﻄﺐ ﻧﻤﺎ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻧﻘﺸﻪ زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﺮای ﺗﻬﻴﻪ اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ ﺑﺮای ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ ﻧﺘﺎﻳﺞ VLF، ﺗﻬﻴﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ دﺳ . ﺘﮕﺎه VLF ، ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده VLF-3 ﺳﺎﺧﺖ ﺷﺮﻛﺖ ﺳﻴﻨﺘﺮﻛﺲ اﺳﺖ ﻛﻪ دارای دو ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه ﻋﻤﻮد ﺑﺮﻫﻢ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر دو ﻣﺪ ﺑﺮداﺷﺖ VLF-EM وVLF-R .ﺗﻬﻴﻪ داده ﻫﺎی ﭘﻼرﻳﺰاﺳﻴﻮن H و ﭘﻼرﻳﺰاﺳﻴﻮن E ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ از اﻳﺴﺘﮕﺎهNAA اﻣﺮﻳﻜﺎ )24 ﻛﻴﻠﻮﻫﺮﺗﺰ و ( Ste Assise ﻓﺮاﻧﺴﻪ )8/ 16 ﻛﻴﻠﻮﻫﺮﺗ ( ﺰ ﻓﺮاﻫﻢ ﮔﺮدﻳﺪه اﺳﺖ . در ﺷﻜﻞ 2 - 47 -)ب( ، ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ اﻧﺘﺸﺎر ﺟﺮﻳﺎن در اﻃﺮاف ﻳﻚ ﺣﻔﺮه دوﺑﻌﺪی ﺑﻲ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﻣﻘﺎوم واﻗﻊ در ﻳﻚ ﻻﻳﻪ رﺳﺎﻧﺎ، آن ﮔﻮﻧﻪ ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﮔﺎﻟﺮی ﻫﺎ ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ آﻳﺪ، ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺧﻄﻮط ﺷﺎرش ﺟﺮﻳﺎن، ﺑﺎ ﻧﺰدﻳﻚ ﺷﺪن ﺑﻪ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ در اﻃﺮاف ﮔﺎﻟﺮی، ﺑﺎﻋﺚ ﻛﺎﻧﺎﻟﻴﺰه ﺷﺪن آ ﺷﻜﺎری ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﺑﺮداﺷﺖ ﻫﺎی VLF-EM ﻫﻴﭻ ﮔﻮﻧﻪ ﭘﺎﺳﺨﻲ از ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ ﮔﺎﻟﺮی ﺑﻪ دﺳﺖ ﻧﻤﻲ دﻫﺪ . ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ 1 - Sinha 2 - Nissen 3 - Ogilvy 4 - Alcala de Henares 107 ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﻫﺎی ﺣﻘﻴﻘﻲ ﻃﺒﻘﺎت ﮔﺮاول )200(ﻣﺘﺮ اﻫﻢ ، رس زﻳﺮﻳﻦ )10ﻣﺘﺮ اﻫﻢ ( و ﻧﻴﺰ ﺷﻜﻞ ﻫﻨﺪﺳﻲ ﮔﺎﻟﺮی ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﭘﻼرﻳﺰاﺳﻴﻮن H ، ﻫﻴﭻ ﮔﺮادﻳﺎن ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ ﻗﺎﺋﻤﻲ ﺗﻮﺳﻂ ﭼﻨﻴﻦ ﺳﺎﺧﺘﺎر ی اﻳﺠﺎد ﻧﻤﻲ ﺷﻮد . ﺷﻜﻞ 2 - 47 - ) اﻟﻒ ( ﻣﻘﻄﻊ ﻧﻮﻋﻲ، ( ب) ﻧﻤﺎﻳﺶ ﻃﺮح وار ﺧﻄﻮط ﺷﺎرش ﺟﺮﻳﺎن اوﻟﻴﻪ در اﻃﺮاف ﻳﻚ ﮔﺎﻟﺮی زﻫﻜﺶ ﺣﺎوی ﻫﻮا ﺑﻲ ) ﻧﻬﺎﻳﺖ ﻣﻘﺎوم ( در آﻟﻜﺎﻻ، ﻧﺰدﻳﻚ ﻣﺎدرﻳﺪ اﺳﭙﺎﻧﻴﺎ 108 ﺑﺮﻋﻜﺲ، ﻧﺘﺎﻳﺞ ﭘﻼرﻳﺰاﺳﻴﻮنVLF-R وH ، ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎری ﻫﺎﻳﻲ را اﻳﺠﺎد ﻛﺮ د ﻛﻪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺑﺎ ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ ﮔﺎﻟﺮی ﻣﻲ ﺗﻮان آﻧﻬﺎ را ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﻲ داد و ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻳﻚ ﻣﻌﻜﻮس ﺳﺎزی دوﺑﻌﺪی ﻣﻌﻤﻮل، آن را ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی ﻛﺮد . ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﻇﺎﻫﺮی ﺷﺎﺧﺺ )52ﻣﺘﺮ اﻫﻢ ( و ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎری ﻫﺎی ﻓﺎز )5 0از ﻳﻚ ﭘﻴﻚ ﺑﻪ ﭘﻴﻚ ﻣﺠﺎور ( ﻣﺴﺘﻘﻴﻤﺎً در ﺑﺎﻻی ﮔﺎﻟﺮی، ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه ای ﻣﺸﺎﻫﺪه ﮔﺮدﻳﺪه اﺳﺖ ) ﺷﻜﻞ 2 - 48 .(ﻛﺎﻫﺶ ﻓﺎز در ﺑﺎﻻی ﮔﺎﻟﺮی ﻧﺸﺎﻧﮕﺮ وﺟﻮد ﺳﺎﺧﺘﺎر ﻣﻘﺎوﻣﻲ در زﻳﺮ ﺑﺎﻻﺗﺮﻳﻦ ﻻﻳﻪ اﺳﺖ . ازآﻧﺠﺎﻳﻲ ﻛﻪ وﺟﻮد زﻳﺮ ﻻﻳﻪ رﺳﺎﻧﺎی رﺳﻲ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ، ﺗﻨﻬﺎ ﻫﺪف ﻣﻘﺎوم ﻣﻮﺟﻮد، ﮔﺎﻟﺮی ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮع، ﻧﺸﺎن دﻫﻨﺪه ﻛﺎراﻳﻲ ﭘﻼرﻳﺰاﺳﻴﻮن H در اﻧﺪازه ﺮیﮔﻴ ﻫﺎی VLF-R ،ﺑﺮای آﺷﻜﺎرﺳﺎزی ﺣﻔﺮه ﻫﺎی ﺧﺎﻟﻲ ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﺤﻴﻂ رﺳﺎﻧﺎ اﺳﺖ . اﻳﻦ ﻣﺜﺎل ﻧﻴﺰ اﻫﻤﻴﺖ اﺳﺘﻔﺎده از ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه ﻫﺎی ﻋﻤﻮد ﺑﺮ ﻫﻢ را ﻧﺸﺎن ﻣﻲ . دﻫﺪ ﻋﺪم وﺟﻮد ﭘﺎﺳﺦ آﺷﻜﺎر ﻣﻴﺪان ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ VLF-EM ﺑﺮای ﭘﻼرﻳﺰاﺳﻴﻮنH ، ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ آن اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎری ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪه ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ واﺳﻄﻪ ﻣﺆﻟ ﻔﺔ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲEx از ﻧﺴﺒﺖ اﻣﭙﺪاﻧﺲ ﻣﺨﺘﻠﻂ Ex/Hy ﺑﺎﺷﺪ ﻫﻢ . ﭼﻨﻴﻦ اﻳﻦ ﻣﻮرد، ﻣﺜﺎل ﺧﻮﺑﻲ از ﭼﻴﺮﮔﻲ ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی ﮔﺎﻟﻮاﻧﻴﻚ روی ﺷﺎرش ﺟﺮﻳﺎن ﮔﺮداﺑﻲ ﺣﺎﺻﻞ از اﻧﺤﺮاف و ﺗﻤﺮﻛﺰ ﺧﻄﻮط ﺷﺎرش ﺟﺮﻳﺎن در اﻃﺮاف ﮔﺎﻟﺮی ﭘﺮﺷﺪه از ﻫﻮا ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﭼﻨﻴﻦ ﺷﺎرش ﺟﺮﻳﺎﻧﻲ، ﺑﺎﻋﺚ ﮔﺴﺘﺮده ﺷﺪن ﻣﻴﺪان اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ اوﻟ ﻴﻪ از ﺣﺎﻟﺖ ﻧﺮﻣﺎل ﺷﺪه ﻣﻲ ﮔﺮدد ﻛﻪ ﻧﺘﻴﺠﻪ آن، اﻓﺰاﻳﺶ در ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﻇﺎﻫﺮی اﺳﺖ . ﺑﺪﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ، ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﻇﺎﻫﺮی ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪه در ﺑﺎﻻی ﻫﺪف زﻳﺎد ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . 2 - 5 روش ﺗﻠﻮرﻳﻚ 2 - 5 - 1 اﺻﻮل ﻛﺎر ﻳﻜﻲ از ﭘﻴﺎﻣﺪﻫﺎی وﺟﻮد اﻓﺖ و ﺧﻴﺰ در ﻣﮕﻨﺘﻮﺳﻔﺮ زﻣﻴﻦ، اﻳﺠﺎد ﻣﻴﺪان ﻣﮕﻨﺘﻮﺗﻠﻮرﻳﻚ ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻃﺒﻴﻌﻲ اﺳﺖ، ﻛﻪ ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی ﻣﺘﻨﺎوﺑﻲ را در زﻣﻴﻦ اﻟﻘﺎ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ . اﻧﺘﺸﺎر اﻳﻦ ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎ ﺑﻪ ﻣﻮازات ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ ﺑﻮده و ﺳﻄﻮح ﺑﺴﻴﺎر ﮔﺴﺘﺮده ای را ﻣﻲ ﭘﻮﺷﺎﻧﺪ . اﻳﻦ ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎ را ﺑﺮاﺳﺎس اﻓﺴﺎﻧﻪ روﻣﻦ، ﺑﻪ ﻧﺎم » ﺗﻠﻮس «1 اﻟﻬﻪ زﻣﻴﻦ ﻣﻲ ﻧﺎﻣﻨﺪ . ﺟﻬﺖ و ﻣﻘﺪار ﻣﻴﺪان ﻫﺎی ﺣﺎﺻﻞ از اﻳﻦ ﺟﺮﻳﺎن اﻟ ﻜﺘﺮﻳﻜﻲ در ﻫﺮ ﻧﻘﻄﻪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﭘﻴﻮﺳﺘﻪ دارای ﻧﻮﺳﺎن ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ اﻳﻦ، ﭘﺎﺳﺨﻲ اﺳﺖ ﺑﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮات زﻣﺎﻧﻲ ﻣﻮﺟﻮد در ﻳﻮﻧﺴﻔﺮ و ﻣﮕﻨﺘﻮﺳﻔﺮ، ﻛﻪ اﻳﻦ ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺧﻮد ﺣﺎﺻﻞ ﺗﺎﺛﻴﺮات ﺧﺎرﺟﻲ ) ﺑﺎدﻫﺎی ﺧﻮرﺷﻴﺪی و ﻏﻴﺮه ﻣﻲ ( ﺑﺎﺷﺪ . آذرﺧﺶ ﻫﺎی دور، ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ ﻫﺎﻳﻲ در ﮔﺴﺘﺮه 1 ﺗﺎ400 ﻫﺮﺗﺰ اﻳﺠﺎد ﻣﻲ ﻛﻨﺪ، ﺗﻐﻴ ﻴﺮات در ﭼﮕﺎﻟﻲ ﭘﻼﺳﻤﺎی رﺳﺎﻧﺎ ) ﺑﺎد ﺧﻮرﺷﻴﺪی ( در ﺑﺮﺧﻮرد ﺑﺎ ﻣﻴﺪان ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ زﻣﻴﻦ، ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ ﻫﺎﻳﻲ ﺑﻴﻦ 0005 / 0 ﺗﺎ1 ﻫﺮﺗﺰ اﻳﺠﺎد ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ . ﺑﺰرﮔﻲ ﮔﺮادﻳﺎن ﻣﻴﺪان اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ در ﺣﺪودkm mv 10 ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻧﻮﻓﻪ ﻫﺎی اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ ﺣﺎﺻﻞ از ﻃﻮﻓﺎن ﻫﺎی اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ، ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی آب درﻳﺎ، ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی ﺟﻮی و ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﺼﻨﻮﻋﻲ ) ﺳﺎﺧﺖ ﺑﺸﺮ ( ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺧﻂ آﻫﻦ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ و ﺧﻄﻮط ﺗﺮاﻣﻮا ﻧﻴﺰ وﺟﻮد دارﻧﺪ . 1 -Tellus 109 ﺷﻜﻞ2 - 48 - )اﻟﻒ ( ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﻇﺎﻫﺮی VLF-R ( ب) و ﭘﺮوﻓﻴﻞ ﻫﺎی ﻓﺎز در ﺑﺎﻻی ﻳﻚ ﮔﺎﻟﺮی زﻫﻜﺶ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه : ﻣﺪ ﭘﻼرﻳﺰاﺳﻴﻮن H ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻓ ﺮﺳﺘﻨﺪه NAA آﻣﺮﻳﻜﺎﻳﻲ )KHZ 24 .( 110 در ﻳﻚ زﻣﻴﻦ ﺑﺎ رﺳﺎﻧﺎﻳﻲ ﻳﻜﻨﻮاﺧﺖ، ﺷﺎرش ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی ﺗﻠﻮرﻳﻚ ﺑﻪ ﻣﻮازات ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ ﺑﻮده و داﻣﻨﻪ آن ﺑﺎ ﻋﻤﻖ ﻛﺎﻫﺶ ﻳﺎﺑﺪ ﻣﻲ . در ﺣﻀﻮر ﺳﺎﺧﺘﺎرﻫﺎی زﻳﺮﺳﻄﺤﻲ ﻣﻘﺎوم ﮔﺴﺘﺮده ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻳﻚ ﮔﻨﺒﺪ ﻧﻤﻜﻲ ﻳﺎ ﻃﺎﻗﺪﻳﺲ، ﺷﺎرش ﺟﺮﻳﺎن ﺗﻠﻮرﻳﻚ دﭼﺎر اﻋﻮﺟﺎج ﺷﺪه و ﺑﻪ ﻃﺮف ﻣﻮا د رﺳﺎﻧﺎﺗﺮ ﺑﺎﻻﺗﺮ ﻛﺸﻴﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد ﺑﻪ . ﻃﻮر ﻣﺸﺎﺑﻪ، درﺻﻮرت وﺟﻮد ﻳﻚ ﻫﺪف ﮔﺴﺘﺮده رﺳﺎﻧﺎ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻳﻚ ﻛﺎﻧﺴﺎر ﺗﻮده ای ﺧﻄﻮط ﺷﺎرش ﺟﺮﻳﺎن ﺑﻪ ﻃﺮف ﻣﻮاد رﺳﺎﻧﺎﺗﺮ ﻛﺸﻴﺪه ﻣﻲ .ﺷﻮد روﺷﻲ اﻛﺘﺸﺎﻓﻲ ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺤﻞ اﻋﻮﺟﺎج ﻣﻴﺪان ﻫﺎی ﺗﻠﻮرﻳﻚ ﻃﺮاﺣﻲ ﺷﺪه اﺳﺖ . روش ﺗﻠﻮرﻳﻚ، ﺑﻪ ﻃﻮر ﺗﺎرﻳﺨﻲ ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣ ﺤﻞ ﮔﻨﺒﺪﻫﺎی ﻧﻤﻜﻲ در اﻛﺘﺸﺎف ﻫﻴﺪروﻛﺮﺑﻮرﻫﺎ ﺑﻪ وﻳﮋه در روﺳﻴﻪ، اروﭘﺎ و آﻓﺮﻳﻘﺎی ﺷﻤﺎﻟﻲ ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . در اﻳﺎﻻت ﻣﺘﺤﺪه آﻣﺮﻳﻜﺎ، اﻳﻦ روش ﺑﻪ ﻃﻮر ﮔﺴﺘﺮده ﺑﺮای ﮔﻨﺒﺪﻫﺎی ﻧﻤﻜﻲ ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﺮﻓﺘﻪ ﻧﺸﺪه، زﻳﺮا ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﻌﻤﻮل اﻳﻦ ﮔﻨﺒﺪﻫﺎ ﻛﻮﭼﻚ ﺗﺮ از آن ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﺘﻮاﻧﻨﺪ ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎری ﻫﺎی ﺗﻠﻮرﻳﻚ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻪ اﻳﺠﺎد ﻛﻨﻨﺪ . اﻳﻦ روش، ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ در ﻛﺎوش ﻛﺎﻧﺴﺎرﻫﺎی ﻣﺎﺳﻴﻮﺳﻮﻟﻔﻴﺪی و ارزﻳﺎﺑﻲ ﻣﻨﺎﺑﻊ ژﺋﻮﺗﺮﻣﺎل ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑﺮده ﺷﺪه اﺳﺖ . 2 - 5 - 2 اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎی ﺻﺤﺮاﻳﻲ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﮔﺮادﻳﺎن ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ در ﻣﻴﺎن دو ﺟﻔﺖ اﻟﻜﺘﺮودﻫﺎی ﻏﻴﺮﻗﺎﺑﻞ ﭘﻼرﻳﺰه ﻋﻤﻮد ﺑﺮﻫﻢ، در اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻣﺒﻨﺎﻳﻲ واﻗﻊ روی زﻣ ﻴﻨﻲ ﻛﻪ ازﻧﻈﺮ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ ﻳﻜﻨﻮاﺧﺖ ﻓﺮض ﻣﻲ ﺷﻮد ﻳﺎ ﺑﻪ دور از ﻧﻮع ﻫﺪف ﻣﻮرد ﺗﺠﺴﺲ ﺻﻮرت ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . ﻳﻚ ﺟﻔﺖ دﻳﮕﺮ از اﻟﻜﺘﺮودﻫﺎی ﻏﻴﺮﻗﺎﺑﻞ ﭘﻼرﻳﺰه ﻋﻤﻮدﺑﺮﻫﻢ، ﺑﻪ ﻋﻨﻮان دوﻗﻄﺒﻲ ﻫﺎی ﺟﺴﺘﺠﻮﮔﺮ ﻣﺘﺤﺮک ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑﺮده ﻣﻲ ﺷﻮد . ﮔﺮادﻳﺎن ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ در دو ﺳﺮ ﻫﺮ ﺟﻔﺖ دوﻗﻄﺒﻲ، ﻫﻤﺰﻣﺎن ﻫﻢ در اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻣﺘ ﺤﺮک و ﻫﻢ اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻣﺒﻨﺎ در ﻃﻲ ﻳﻚ دوره زﻣﺎﻧﻲ ﭼﻨﺪ دﻗﻴﻘﻪ ای اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣﻴﺸﻮد . اﮔﺮ زﻣﻴﻦ واﻗﻊ در زﻳﺮ اﻳﺴﺘﮕﺎه، ازﻧﻈﺮ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ ﻳﻜﻨﻮاﺧﺖ ﺑﺎﺷﺪ، ﺻﺮﻓﻨﻈﺮ از زاوﻳﻪ ﺳﻤﺖ، دو ﻣﺆﻟﻔﻪ ﻣﻴﺪان اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ ﻋﻤﻮد ﺑﺮ ﻫﻢ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺷﺪه ﻳﻜﺴﺎن ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺑﻮد . ﺑﺪﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ، ﻣﻜﺎن ﻫﻨﺪﺳﻲ ﺑﺮدار اﻟﻜﺘ ﺮﻳﻜﻲ در اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻣﺒﻨﺎ، ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻳﻚ داﻳﺮه ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . در واﻗﻊ ﺑﺎﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺣﻀﻮر ﻣﺆﻟﻔﻪ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻧﻮﻓﻪ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی ﺗﻠﻮرﻳﻚ اﺿﺎﻓﻪ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ، ﺑﺮدار ﻣﻴﺪان اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻣﺒﻨﺎ ﺑﻪ ﺻﻮرت داﻳﺮه ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . ﺑﻪ ﻫﺮﺻﻮرت، ﺗﺎﺑﻌﻲ رﻳﺎﺿﻲ ﺑﻪ داده ﻫﺎ اﻋﻤﺎل ﻣﻲ ﺷﻮد ﺗﺎ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺣﺎﺻ ﻞ ﺑﺎ ﻳﻚ داﻳﺮه ﺑﻪ ﺷﻌﺎع واﺣﺪ ﻣﻄﺎﺑﻘﺖ داده ﺷﻮد . ﻫﻤﻴﻦ ﺗﺎﺑﻊ رﻳﺎﺿﻲ، ﺑﻪ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ داده ﻫﺎی اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺷﺪه ﺑﻪ ﻃﻮر ﻫﻤﺰﻣﺎن در ﺟﻔﺖ ﻣﺘﺤﺮک دوﻗﻄﺒﻲ ﻫﺎ ﺑﺮای ﺗﺼﺤﻴﺢ ﻧﻮﻓﻪ و ﺗﻐﻴﻴﺮات زﻣﺎﻧﻲ ﻣﻴﺪان اﻋﻤﺎل ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﺑﺎ ارﺟﺎع ﺳﻴﮕﻨﺎل ﻫﺎی اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺷﺪه در دوﻗﻄﺒﻲ ﻫﺎی ﻣﺘﺤﺮک ﺑﻪ اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻣﺒ ﻨﺎ، داده ﻫﺎی ﺣﺎﺻﻞ از اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻣﺘﺤﺮک ﺑﻪ ﻫﻨﺠﺎر ﻣﻲ ﺷﻮد . اﮔﺮ اﻏﺘﺸﺎﺷﻲ در ﺷﺎرش ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی ﺗﻠﻮرﻳﻚ وﺟﻮد ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، ﺑﺮدار اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ در اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻣﺘﺤﺮک ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﺻﻮرت داﻳﺮه ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . درﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ واﺳﻄﻪ ﺣﻀﻮر ﻳﻚ ﻫﺪف زﻳﺮﺳﻄﺤﻲ، اﻋﻮﺟﺎﺟﻲ روی ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی ﺗﻠﻮرﻳﻚ ﺣﺎﺻﻞ ﮔﺮدد، ﺑﺮدار ﻣ ﻴﺪان در اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻣﺘﺤﺮک ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺑﻴﻀﻲ در ﺧﻮاﻫﺪ آﻣﺪ . ﺟﻬﺖ ﮔﻴﺮی ﻣﺤﻮر ﺑﺰرگ ﺑﻴﻀﻲ در اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻣﺘﺤﺮک، در اﻣﺘﺪاد ﺷﺎرش ﺟﺮﻳﺎن ﺑﻴﺸﻴﻨﻪ در آن ﻧﻘﻄﻪ ﻗﺮار ﺧﻮاﻫﺪ ﮔﺮﻓﺖ . ﻧﺴﺒﺖ ﺳﻄﺢ ﺑﻴﻀﻲ ﺑﻪ ﺳﻄﺢ داﻳﺮه ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه از اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻣﺒﻨﺎ، ﻧﺸﺎﻧﻪ ای ﻧﺴﺒﻲ از ﺑﺰرﮔﻲ ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎری ﺗﻠﻮرﻳﻚ ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ دﻫﺪ . ﺗﻔﺴﻴﺮ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺗﻠﻮرﻳﻚ، ﺑﻪ وﻳﮋه زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ روش، ﺑﺮای ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد، ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻛﻴﻔﻲ اﺳﺖ . ﺑﺮای ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻫﺎی ﻛﻤﻲ ﺑﻴﺸﺘﺮ، اﺛﺮ ﺑﻌﻀﻲ از ﺳﺎﺧﺘﺎرﻫﺎی زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ دوﺑﻌﺪی ﺳﺎده ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻃﺎﻗﺪﻳﺲ، ﮔﺴﻞ ﻳﺎ اﺳﺘﻮاﻧﻪ اﻓﻘﻲ و ﺷﻜﻞ ﻫﺎی ﺳﻪ ﺑﻌﺪی ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻛﺮه ﻳﺎ ﺑﻴﻀﻮی ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻧﻈﺮی ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﻮﻧﺪ ﻣﻲ . ﺗﻮان ﻣﻨﺤﻨﻲ ﻫﺎی ﻣﺪل اﻳﺠﺎد ﻛﺮد و ﺑﻲ ﻫﻨﺠﺎری ﻫﺎی اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺷﺪه را ﺑﺎ آﻧﻬﺎ اﻧﻄﺒﺎق داد . 111 2 - 6 روش ﻣﮕﻨﺘﻮﺗﻠﻮرﻳﻚ (MT) در روش ﻣﮕﻨﺘﻮﺗﻠﻮرﻳﻚ، از اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺮ دو ﻣﺆﻟﻔﻪ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ و ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ، ﻣﻴﺪان ﻫﺎی ﻃﺒﻴﻌﻲ ﻣﺘﻐﻴﺮ ﺑﺮﺣﺴﺐ زﻣﺎن ﻛﻪ ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ اﻳﺠﺎد آﻧﻬﺎ در ﺑﺨﺶ 2 - 5 - 1 ﺷﺮح داده ﺷﺪ، اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺑﺮﺗﺮی ﻋﻤﺪه اﻳﻦ روش، ﻛﺎرآﻳﻲ ﻣﻨﺤﺼﺮ ﺑﻪ ﻓﺮد آن ﺑﺮای اﻛﺘﺸﺎف ﻋﻤﻖ ﻫﺎی ﺑﺴﻴﺎر زﻳﺎد ) ﺻﺪﻫﺎ ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ( و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺎی ﻛﻢ ﻋﻤﻖ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻫﺮدو ﺑﺪون اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻨﺒﻊ ﻧﻴﺮوی ﻣﺼﻨﻮﻋﻲ ﺑﻪ ) اﺳﺘﺜﻨﺎی روش ﻣﻨﺒﻊ ﻛﻨﺘﺮل ﺷﺪه ﺑﻪ ( اﺟﺮا در ﻣﻲ ﮔ . آﻳﺪ ﺴﺘﺮه ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻨﺒﻊ ﻃﺒﻴﻌﻲ در روش ﻣﮕﻨﺘﻮﺗﻠﻮرﻳﻚ از3 - 10 ﺗﺎ10 ﻫﺮﺗﺰ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ، درﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ روش ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ ﺷﻨﻮاﻳﻲ AMT) MT ﻳﺎAFMAG ( ، در ﮔﺴﺘﺮه ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ ﺑﺎﻻﺗﺮ10 ﺗﺎ104 ﻫﺮﺗﺰ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از اﺳﻔﺮﻳﻜﺲ ﻧﻮﻓﻪ ) ﻫﺎی ﺟﻮی ( ، ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﻨﺒﻊ اﺻﻠﻲ اﻧﺮژی ﺑﻪ اﺟﺮا درﻣﻲ آﻳﺪ . اﺷﻜﺎل اﺻﻠﻲ ﻣﻨﺒﻊ ﻃﺒﻴﻌﻲ در روش ﻫﺎی MT ، ﻧﺎﻣﻨﻈﻢ ﺑﻮدن ﻗﺪرت ﺳﻴﮕﻨﺎل اﺳﺖ . ﺗﻐﻴﻴﺮ ﭘﺬﻳﺮی ﻗﺪرت و اﻣﺘﺪاد ﻣﻨﺒﻊ، ﺑﺎﻋﺚ ﻣﻘﺎدﻳﺮ ذاﺗﻲ زﻣﺎن اﻧﺒﺎرش )5 ﺗﺎ10 ﺳﺎﻋﺖ ( در ﻫﺮ ﻣﺤﻞ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﺑﺪﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ، ﺳﻮﻧﺪاژﻫﺎی MT را ﭘﺮﻫﺰﻳﻨﻪ و آﻫﻨﮓ ﺑﻬﺮه دﻫﻲ آﻧﺮا آﻫﺴﺘﻪ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ . اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎی AMT ، ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﺑﺮﺧﻮرداری از ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ ﻫﺎی ﻧﺴﺒﺘﺎً ﺑﺎﻻ ﺑﺎ ﺳﺮﻋﺖ ﺑﻴﺸﺘﺮی ﻗﺎﺑﻞ اﺟﺮاﺳﺖ، اﻣﺎ ﺗﻐﻴﻴﺮﭘﺬﻳﺮی ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻃﻮﻓﺎن ﻫﺎی ﺗﻨﺪری ﻣﺤﻠﻲ و ﺗﻀﻌﻴﻒ ﺳﻴﮕﻨﺎل ﻫﺎی در ﺣﺪود 1 و2 ﻫﺮﺗﺰ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﻛﻴﻔﻴﺖ داده ﻫﺎ را ﻛﺎﻫﺶ دﻫﺪ . ﻣﺜﺎﻟﻲ از ﺳﺮﻋﺖ ﻧﺴﺒﻲ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎ، زﻣﺎن 6 ﺳﺎﻋﺘﻲ اﺟﺮای ﺳﻪ ﺳﻮﻧﺪاژ AMT در ﻣﻨﻄﻘﻪ دﻫﺎﻧﻪ آﺗﺸﻔﺸﺎن واﻳﺖ اﻳﺴﻠﻨﺪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ، ﻳﻚ آﺗﺸﻔﺸﺎن ﻓﻌﺎل ﺑﻮده و در 50 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺷﻤﺎل ﻧﻮرث اﻳﺴﻠﻨﺪ1 در زﻻﻧﺪﻧﻮ واﻗﻊ ﺷﺪه اﺳﺖ . اواﻳﻞ ﺳﺎل1970، دﻳﻮﻳﺪ اﺳﺘﺮاﻧﮓ وی2 و ﻣﺎﻳﺮن ﮔﻠﺪاﺷﺘﺎﻳﻦ3 در داﻧﺸﮕﺎه ﺗﻮرﻧﺘﻮ، اﺻﻮل ﻳﻚ ﻣﻨﺒﻊ ﺳﻴﮕﻨﺎل ﻣﺼﻨﻮﻋﻲ را ﻣﻌﺮﻓﻲ ﻛﺮدﻧﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ اﻧﺪازه ﻛﺎﻓﻲ ﻗﺎﺑﻞ اﻃﻤﻴﻨﺎن و ﻗﻮی ﺑﻮد ﺗﺎ ﺑﺘﻮاﻧﺪ ﺳﺮﻋﺖ ﺑﺮداﺷﺖ داده ﻫﺎ را اﻓﺰاﻳﺶ داده و اﻋﺘﺒﺎر ﻧﺘﺎﻳﺞ را ﺑﻬﺒﻮد ﺑﺨﺸﺪ . روش ﻫﺎی MT ﺑﺎ ﻣﻨﺒﻊ ﻛﻨﺘﺮل ﺷﺪه ﺑﻪ ﻃﻮر ﻧﻮﻋﻲ، در ﺑﺎﻧﺪ ﻓﺮﻛﺎﻧﺴﻲ 1/0 ﺗﺎ10 ﻫﺮﺗﺰ ﺑﻪ اﺟﺮا درﻣﻲ . آﻳﺪ ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﺗﺠﺎرﺗﻲ اﻳﻦ روش، از ﺳﺎل 1978 ﺑﻪ وﺳﻴﻠ ﻪ ﺷﺮﻛﺖ ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ و ﭘﮋوﻫﺸﻲ زوﻧﮓ4 اراﺋﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻧﻮﺷﺘﻪ ﻫﺎی ﺟﺎﻣﻌﻲ ﺑﺮای ﺗﻤﺎﻣﻲ روش ﻫﺎ ﻛﻪ ﺧﺎﻧﻮاده MT را ﻧﻴﺰ ﺷﺎﻣﻞ ﻣﻲ ﺷﻮد، ﺗﻮﺳﻂ وزوف5 و ﺑﺮای ﻣﻨﺒﻊ ﻛﻨﺘﺮل ﺷﺪه ﺑﺎ ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ ﺷﻨﻮاﻳﻲ (CSAMT)MT ﺗﻮﺳﻂ زوﻧﮓ و ﻫﻴﻮگ6 اراﺋﻪ ﺷﺪ . AMT در ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺎی ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﻫﺎی زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ و زﻣﻴﻦ ﮔﺮﻣﺎﻳﻲ، و در اﻛﺘﺸﺎف ﺑﺮای اﻏﻠﺐ ﻛﺎﻧﺴﺎرﻫﺎی ﻓﻠﺰ ﭘﺎﻳﻪ ﺑﺎ ﮔﺴﺘﺮه ﻋﻤﻘﻲ 50 ﺗﺎ100 ﻣﺘﺮ ﺗﺎ ﭼﻨﺪ ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮارﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ . ﺑﻪ ﻫﺮﺣﺎل، ﻛﺎرﺑﺮد اﺻﻠﻲ روش MT در اﻛﺘﺸﺎف ﻫﻴﺪروﻛﺮﺑﻮر ﺑﻪ وﻳﮋه در زﻣﻴﻦ ﺑﺴﻴﺎر وﺳﻴﻊ و ﺑﺮای ﻧﻔﻮذ ﺑﻪ زﻣﻴﻦ ﻫﺎی واﻗﻊ در زﻳﺮ ﻣﻮاد آذرﻳﻦ ) وﻟﻜﺎﻧﻴﻚ ﻣﻲ ( ﺑﺎﺷﺪ، ﻛﻪ در ﻫﺮ دو اﻳﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﻫﺎ، ﻟﺮزه ﻧﮕﺎری ﺑﺎزﺗﺎﺑﻲ ﻫﻢ ﺑﺴﻴﺎر ﭘﺮﻫﺰﻳﻨﻪ اﺳﺖ و ﻫﻢ ﻏﻴﺮ ﻣﻮﺛﺮ . اﻳﻦ روش (MT) ، ﺑﻪ ﺗﺎزﮔﻲ ﺑﺮای ﺑﺮرﺳﻲ ﺳﺎﺧﺘﺎر ﺣﺎﺻﻞ از ﺑﺮﺧﻮرد ﻳﻚ ﺷﻬﺎب ﺳﻨﮓ در ﺑﺮزﻳﻞ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮارﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ . 1 - Esland 2 - David Strangway 3 - Myron Goldstein 4 - Zong 5 - Vozoff 6 - Hughes 112 2 2 2 2 0 2 0 2 0 Z f / H E f / B E f / ρ y x y x a = = = از ﻧﻴﻤﻪ دﻫﻪ1970 ، روشCSAMT ﺑﺎ اﻓﺰاﻳﺶ ﮔﺴﺘﺮه ﻛﺎرﺑﺮدﻫﺎ ﻫﻤﺮاه ﺑﻮده و ﺑﻪ وﻳﮋه از اواﻳﻞ ﺳﺎل 1980 ﻣﻴﻼدی > ﻛﺎرﺑﺮد آن در ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺎی ژﺋﻮﺗﻜﻨﻴﻜﻲ و زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻣﺮﺳﻮم ﺷﺪه اﺳﺖ ) ﺟﺪول 2 - 3 .( ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲ رﺳﺪ ﻛﻪ روش CSAMT ﻛﻤﺘﺮ ﺑﻪ ﻛﺎر ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه وﻟﻲ ﻛﺎرﺑﺮدﻫﺎی ﺑﺎﻟﻘﻮه ای در آﻳﻨﺪه ﺧﻮاﻫﺪ داﺷﺖ ﺑﻪ . ﻫﻤﻴﻦ دﻟﻴﻞ، روش SAMT C ﺑﺎ ﺗﻔﺼﻴﻞ ﺑﻴﺸﺘﺮی ﺷﺮح داده ﺧﻮاﻫﺪ .ﺷﺪ 2 - 6 - 1 اﻧﺪ ازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎی ﺻﺤﺮاﻳﻲ ﻃﺮح ﻛﻠﻲ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣﻴﺪان، در ﻳﻚ ﺑﺮداﺷﺖ ﻣﮕﻨﺘﻮﺗﻠﻮرﻳﻚ در ﺷﻜﻞ 2 - 49 ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ . اﻳﻦ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ، ﺷﺎﻣﻞ دو دوﻗﻄﺒﻲ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ ﻋﻤﻮد ﺑﺮ ﻫﻢ ﺑﺮای اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی دو ﻣﺆﻟﻔﻪ اﻓﻘﻲ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ و دو ﺳﻨﺴﻮر ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ ﻣﻮازی ﺑﺎ دوﻗﻄﺒﻲ ﻫﺎی اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ ﺑﺮای اﻧﺪازه ﮔﻴﺮ ی ﻣﺆﻟﻔﻪ ﻫﺎی ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ آﻧﻬﺎﺳﺖ . ﺳﻨﺴﻮرﻫﺎی ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ از ﭘﻴﭽﻪ ﻫﺎﻳﻲ ﺷﺎﻣﻞ ﻣﻐﺰه ﻫﺎی آﻫﻨﻲ ﺑﺎ ﺗﺮاواﻳﻲ ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ زﻳﺎد ﻛﻪ ﺻﺪﻫﺎ دور ﺳﻴﻢ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﭼﻨﺪ ده ﺗﺎﻳﻲ روی آﻧﻬﺎ ﭘﻴﭽﻴﺪه ﺷﺪه، ﺗﺸﻜﻴﻞ ﮔﺮدﻳﺪه اﺳﺖ . درازای ﻛﻠﻲ اﻳﻦ ﺳﻨﺴﻮرﻫﺎ، ﺑﻪ ﻃﻮر ﻧﻮﻋﻲ 2 ﻣﺘﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺳﻨﺴﻮر ﺳﻮم، ﻣﺆﻟﻔﻪ ﻗﺎﺋﻢ ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ را اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣﻲ . ﻛﻨﺪ ﺑﺪﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ، در ﻫﺮ ﻣﺤﻞ 5 ﭘﺎراﻣﺘﺮ ﺑﺮﺣﺴﺐ ﺗﺎﺑﻌﻲ از ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻫﻤﺰﻣﺎن اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣﻲ ﺷﻮد ﺑﻪ . دﻧﺒﺎل اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻣﻴﺪان ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ (H) و ﻣﻴﺪان اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ (E) در ﻳﻚ ﮔﺴﺘﺮه ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ، ﻣﻨﺤﻨﻲ ﺳﻮﻧﺪاژ ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﻇﺎﻫﺮی ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ آﻳﺪ . اﻳﻦ ﻣﻨﺤﻨﻲ، ﻣﺸﺎﺑﻪ ﻣﻨﺤﻨﻲ ﺣﺎﺻﻞ از ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺳﻮﻧﺪاژﻫﺎی اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ اﺳﺖ ﺑﺎ اﻳﻦ ﺗﻔﺎوت ﻛﻪ در اﻳﻨﺠﺎ، ﻣﻨﺤﻨﻲ ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﺑﻪ ﺟﺎی آﻧﻜﻪ ﺗﺎﺑﻌﻲ از ﻓﺎﺻﻠﻪ اﻟﻜﺘﺮودﻫﺎ ﺑﺎﺷﺪ، ﺗﺎﺑﻌﻲ از ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . ﻫﺮﭼﻪ ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ ﻛﻮﭼﻚ ﺗﺮ ﺑﺎﺷﺪ، ﻋﻤﻖ ﻧﻔﻮذ ﺑﻴﺸﺘﺮ اﺳﺖ . ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﻇﺎﻫﺮی ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻣﺆﻟﻔ ﻪ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ و ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ، از اﻳﻦ راﺑﻄﻪ و ﺑﻪ ﻃﻮر ﺗﻘﺮﻳﺐ ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ : آﻳﺪ در راﺑﻄﻪ ﺑﺎﻻ، (nv/km)Ex وBy ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از ﻣﺆﻟﻔﻪ ﻫﺎی اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ و ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ ﻋﻤﻮد ﺑﺮﻫﻢ . By ﭼﮕﺎﻟﻲ، ﺷﺎر ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ ﺑﺮﺣﺴﺐ nT ) ﻧﺎﻧﻮﺗﺴﻼ ﻣﻲ ( ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻋﻤﻮدی، در اﻳﻦ واﺣﺪ ﺳﻨﺠﺶ ﺑﺮاﺑﺮ ﻧﻴﺮوی ﻣﻐﻨﺎﻃﻨﺪه1 Hy ) ﺑﺮﺣﺴﺐA/m ( اﺳﺖ . ﭘﺎراﻣﺘﺮ Z ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از اﻣﭙﺪاﻧﺲ ﻛﺎﻳﻨﺎر2. داده ﻫﺎ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﻇﺎﻫﺮی ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ (f) ﻳﺎ دورهf π 2 1 روی ﻧﻤﻮدارﻫﺎی ﻟﻮگ- ﻟﻮگ رﺳﻢ ﺷﻮد ﻣﻲ . در ﺑﺎﻻی ﻳﻚ زﻣﻴﻦ ﻳﻜﻨﻮاﺧﺖ، ﻓﺎزﻫﺎی دو ﻣﺆﻟﻔﻪ ﻋﻤﻮد ﺑﺮ ﻫﻢ، ﺑﻪ اﻧﺪازه 4 π اﺧﺘﻼف دارﻧﺪ و ﻣﺆﻟﻔﻪ ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﺆﻟﻔﻪ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ ﺗﺄﺧﻴﺮ ﻓﺎز دارد . اﮔﺮ ﺑﻪ ﻫﺮ ﺻﻮرت، اﺧﺘﻼف ﻓﺎز اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺷﺪه ) (θ ﺑﺮاﺑﺮ4 π ﻧﺒﺎﺷﺪ، ﻳﻌﻨﻲ زﻣﻴﻦ ﻧﺎﻫﻤﮕﻦ اﺳﺖ . ﺗﻌﺎرﻳﻒ ﻣﺒﻨﺎﻳﻲ ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﻇﺎﻫﺮ ی ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻣﮕﻨﺘﻮﺗﻠﻮرﻳﻚ، ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ ﻛﺎﻳﻨﺎر ﻓﺮﻣﻮل ﺑﻨﺪی ﺷﺪه ﻛﻪ ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه 1 - Magnetising 2 - Cagniard 113 ﻇﺎﻫﺮی و ﺗﺮم اﻣﭙﺪاﻧﺲ ﻛﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﻣﺆﻟﻔﻪ ﻗﺎﺋﻢ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ ﺑﻪ ﻣﺆﻟﻔﻪ اﻓﻘﻲ ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ اﺳﺖ، ﺑﺎ ﻧﺎم اﻳﻦ ﻣﺆﻟﻒ داده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺑﺮای ﻛﺎرﺑﺮد ﺗﻌﺎرﻳﻒ در ﻳﻚ زﻣﻴﻦ ﻻﻳﻪ ای ﺑﺎ ﺳﺎﺧﺘﺎرﻫﺎی ﭘﻴﭽﻴﺪه ﺗﺮ، ﺑﺎ ﻳﺪ از ﺗﺎﻧﺴﻮر ﻛﺎﻣﻞ اﻣﭙﺪاﻧﺲ اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮد . ﺷﻜﻞ 2 - 49 - ﻃﺮح ﻋﻤﻮﻣﻲ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣﻴﺪان ﺑﺮای ﻳﻚ ﺑﺮداﺷﺖ ﻣﮕﻨﺘﻮﺗﻠﻮرﻳﻚ ﺑﺮای ﺑﺮداﺷﺖ ﻫﺎی MT ﺑﺎ ﻣﻨﺒﻊ ﻛﻨﺘﺮل ﺷﺪه، از ﻟﻮپ ﻳﺎ دوﻗﻄﺒﻲ زﻣﻴﻨﻲ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه ) ﻣﻨﺒﻊ ﻛﻨﺘﺮل ﺷﺪه ( اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد، ﻛﻪ آراﻳﺶ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣﺎﻧﻨ ﺪ آﻧﭽﻪ در ﺑﺎﻻ ﺷﺮح داده ﺷﺪ، ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . دوﻗﻄﺒﻲ زﻣﻴﻨﻲ، ﺑﻪ ﻃﻮر ﻧﻮﻋﻲ ﺑﻴﻦ1 ﺗﺎ3 ، ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ﻃﻮل دارد ﻛﻪ ﻣﻌﻤﻮﻻً ﺑﺮای ﺗﺎﻣﻴﻦ دو ﻣﻨﺒﻊ ﭘﻼرﻳﺰاﺳﻴﻮن از دو دوﻗﻄﺒﻲ زﻣﻴﻨﻲ ﻋﻤﻮد ﺑﺮﻫﻢ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ )ﺷﻮد ﺷﻜﻞ 2 - 50 .( ﻣﻨﺒﻊ، ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ از ﺳﻨﺴﻮرﻫﺎی ﮔﻴﺮﻧﺪه ﭼﻨﺪﻳﻦ ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ﻓﺎﺻﻠﻪ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ و ﺟﻬﺖ ﻣﻨﺒﻊ دوﻗﻄﺒﻲ در ﺗﻌﻴﻴﻦ ﭘﺎﺳﺦ زﻣﻴﻦ روی ﮔﻴﺮﻧﺪه، ﺣﺎﺋﺰ اﻫﻤﻴﺖ ﺑﻮده و در ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﺗﻔﺴﻴﺮﻫﺎی ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ دﺧﺎﻟﺖ دارد . ﺣﺎﻟﺖ ﻫﺎی وﻳﮋه ﺗﺎﺛﻴﺮ ﭘﻼرﻳﺰاﺳﻴﻮن ﻣﻨﺒﻊ ﺗﻮﺳﻂ ﻛﻠﺖ و ﻫﻤﻜﺎران1 ) 1994 (ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ دو ﻛﺎﻧﺴﺎر ﻣﺎﺳﻴﻮﺳﻮﻟﻔﻴﺪی در اﺳﺘﺮاﻟﻴﺎ ﺑﺤﺚ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺗﻨﻮﻋﻲ از آراﻳﺶ ﻫﺎی ﺻﺤ ﺮاﻳﻲ در دﺳﺘﺮس اﺳﺖ ﻛﻪ ﮔﺴﺘﺮه ای از CSAMT اﺳﻜﺎﻟﺮ ﺳﺎده ﺷﺎﻣﻞ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎی دو ﻣﺆﻟﻔﻪ ﻋﻤﻮد ﺑﺮ ﻫﻢ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ و ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ ) ﺷﻜﻞ 2 - 51 - اﻟﻒ ( ﺗﺎ ﺑﺮدار CSAMTﺷﺎﻣﻞ ﻳﻚ ﻣﻨﺒﻊ و دوﺳﺮی ﻣﺆﻟﻔﻪ ﻫﺎی ﻋﻤﻮد ﺑﺮ ﻫﻢ ) ﺷﻜﻞ 2 - 51 - ب ( و ﺗﺎﻧﺴﻮر ﻛﺎﻣﻞ CSAMT ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ﻣﻨﺒﻊ ﻫﺎی ﻫﻢ ﻣﻜﺎن ﺟﺪا از ﻫﻢ ﻜﻞﺷ) ﻫﺎی 2 - 51 - ج و د ( را درﺑﺮﻣﻲ ﮔﻴﺮد . 1 - Kellet et al 114 ﺟﺪول2 - 3 - ﻛﺎرﺑﺮدﻫﺎی روش ﻣﮕﻨﺘﻮﺗﻠﻮرﻳﻚ ﺷﻨﻮاﻳﻲ ﺑﺎ ﻣﻨﺒﻊ ﻛﻨﺘﺮل ﺷﺪه (CSAMT) اﻛﺘﺸﺎف ﺑﺮای : ﻫﻴﺪروﻛﺮﺑﻦ ﻫﺎ ﻣﺎﺳﻴﻮ ﺳﻮﻟﻔﻴﺪﻫﺎ ﻓﻠﺰات ﭘﺎﻳﻪ و ﻗﻴﻤﺘﻲ ﻣﻨﺎﺑﻊ زﻣﻴﻦ ﮔﺮﻣﺎﻳﻲ ﺑﻪ ﻧﻘﺸﻪ درآوردن زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ : ﺳﺎﺧﺘﺎر ﻟﻴﺘﻮﻟﻮژی ﻛﺎرﺑﺮدﻫﺎی زﻳﺴﺖ ﻣﺤ ﻴﻄﻲ : ﺑﻪ ﻧﻘﺸﻪ درآوردن آﺑﺸﺴﺖ ﻫﺎی ﻧﻤﻜﻲ از ﭼﺎه ﻫﺎ ﺑﻪ ﻧﻘﺸﻪ درآوردن زﺑﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﻧﻤﻜﻲ از ﺗﺎﻧﻚ ﻫﺎی ﻧﺸﺖ ﻛﻨﻨﺪه و ﻏﻴﺮه ﺑﻪ ﻧﻘﺸﻪ درآوردن ﺗﻮﻟﻴﺪات ﻧﻔﺘﻲ ﺗﺮاوش ﻳﺎﻓﺘﻪ ﻛﻨﺘﺮل ﻣﺤﻠﻮل آﺑﺸﺴﺘﻲ در ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﺑﺎزﻳﺎﻓﺖ ﻣﺲ در ﻣﺤﻞ ﻛﺎرﺑﺮدﻫﺎی ژﺋﻮﺗﻜﻨﻴﻜﻲ : ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻫﺎی ﺳﺎﺧﺘﺎری در ﻃﺮاﺣﻲ ﻣﻌﺪن آﺷﻜﺎرﺳﺎزی ﻓﻀﺎﻫﺎی ﺧﺎﻟﻲ در ﻣﻌﺎدن زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﻪ ﻧﻘﺸﻪ درآوردن ﺟﺒﻬﻪ ﻫﺎی ﺳﻮﺧﺘﻪ در آﺗﺶ ﺳﻮزی ﻣﻌﺎدن ذﻏﺎل زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻛﻨﺘﺮل ﺑﺎزﻳﺎﻓﺖ ﻧﻔﺖ اﺿﺎﻓﻪ ﺷﺪه 115 ﺷﻜﻞ2 - 50 - ﻃﺮح ﻋﻤﻮﻣﻲ ﻣﻴﺪان ﺑﺮای ﻳﻚ ﺑﺮداﺷﺖ ﻣﮕﻨﺘﻮﺗﻠﻮرﻳﻚ ﺑﺎ ﻣﻨﺒﻊ ﻛﻨﺘﺮل ﺷﺪه 2 - 6 - 2 روش ﻫﺎی ﺗﻔﺴﻴﺮ از اواﻳﻞ ﺳﺎل 1980، ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻼﺣﻈﻪ ای در ﺗﻔﺴﻴﺮ ﻣﮕﻨﺘﻮﺗﻠﻮرﻳﻚ و ﻧﻴﺰ ﺳﻮﻧﺪاژزﻧﻲ MT ، ﺑﺎ ﻣﻨﺒﻊ ﻛﻨﺘﺮل ﺷﺪه ﺑﻪ وﺟﻮد آﻣﺪ ﻛﻪ اﻳﻦ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﺑﻪ وﻳﮋه در ﻣﻌﻜﻮس ﺳﺎزی ﻛﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮی ﻣﻨﺤﻨﻲ ﻫﺎی ﺳﻮﻧﺪاژ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . دو ﻣﺜﺎل از ﺳﻮﻧﺪاژﻫﺎی ﻣﮕﻨﺘﻮﺗﻠﻮرﻳﻚ در ﺷﻜﻞ 2 - 52 ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ ﺑﻪ . ﻃﻮر ﺣﺘﻢ، ﺗﻔ ﺴﻴﺮ ﺗﺮﻛﻴﺒﻲ اﺧﺘﻼف ﻓﺎز و رﺳﺎﻧﺎﻳﻲ ﻇﺎﻫﺮی ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﻣﺒﻨﺎی اﻃﻼﻋﺎت ﻣﻬﻤﻲ ﺷﻮد . زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ ﻛﺎﻫﺶ ﻣﻲ ﻳﺎﺑﺪ، رﻓﺘﺎر ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه را ﻓﺎز ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ . ﻛﻨﺪ ﻣﻲ ﺑﺮای ﻣﺜﺎل، ﻣﺪل اﻟﻒ در ﺷﻜﻞ 2 - 52 ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻳﻚ ﺳﻨﮓ ﭘﻲ ﻣﻘﺎوم اﺳﺖ . ﺑﺎ ﻛﺎﻫﺶ ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ، اﺧﺘﻼف ﻓﺎز ﺗﺎ رﺳﻴﺪن ﺑﻪ ﻳﻚ ﻗﻠﻪ ﭘﻴﻚ ) ( در وﺳﻂ ﮔﺴﺘﺮه ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ ﻫﺎ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ، درﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﻇﺎﻫﺮی ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻣﻘﺪار ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﺳﻨﮓ ﭘﺎﻳﻪ اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻲ ﻳﺎﺑﺪ . ﺑﺮﻋﻜﺲ، ﺑﺮای ﺣﺎﻟﺖ ﺳﻨﮓ ﭘﺎﻳﻪ رﺳﺎﻧﺎ، ﻓﺎز از ﻳﻚ ﻣﻘﺪار ﻛﻤﻴﻨﻪ ﻣﻲ ﮔﺬرد، درﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﻇﺎﻫﺮی ﺑﺎ اﻓﺰاﻳﺶ ﻋﻤﻖ ﻧﻔﻮذ ﻛﺎﻫﺶ ﻣﻲ .ﻳﺎﺑﺪ 116 ﺷﻜﻞ2 - 51 - ﺷﻜﻞ ﻫﺎی ﻃﺮح وار : ) اﻟﻒ ( ﺳﻮﻧﺪاژ CSAMT ، ﺑﺎ ﻣﻨﺒﻊ ﻛﻨﺘﺮل ﺷﺪه ( ب) ﺑﺮدار CSAMT ، )( ج ﺗﺎﻧﺴﻮر CSAMT ﺑﺎ ﻣﻨﺒﻊ ﻫﺎی ﻫﻢ ﻣﻜﺎن، و ( د) ﺗﺎﻧﺴﻮر CSAMT ﺑﺎ ﻣﻨﺒﻊ ﻫﺎی ﺟﺪا از ﻫﻢ 117 ﺷﻜﻞ2 - 52 - ﭘﺎﺳﺦ ﻫﺎی ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه و ﻓﺎز ﻣﮕﻨﺘﻮﺗﻠﻮرﻳﻚ ﺑﺮای ﻣﺪل ﻫﺎی د وﻻﻳﻪ . ﻣﺪل اﻟﻒ ) ( ﺳﻨﮓ ﭘﻲ ﻣﻘﺎوم ﻣﺪل ( ب) ﺳﻨﮓ ﭘﻲ رﺳﺎﻧﺎ زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﻇﺎﻫﺮی ﻧﺎﻣﺘﻘﺎرن ﺷﺪه و در ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺑﻪ ﻳﻚ ﻣﻘﺪار ﺛﺎﺑﺖ ﻣﻲ رﺳﺪ، اﺧﺘﻼف ﻓﺎز ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻣﻘﺪار ˚45 ) π ( 4 ﺑﺮ ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﺑﻪ ﻫﺮﺣﺎل، ﭘﺮوﻓﻴﻞ ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﻇﺎﻫﺮی ﺑﻪ ﻧﺎﻫﻤﮕﻮﻧﻲ ﻧﺰدﻳﻚ ﺳﻄ ﺢ ﺣﺴﺎس ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ اﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮع ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ از اﻋﺘﺒﺎرﭘﺬﻳﺮی ﻣﻌﻜﻮس ﺳﺎزی ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﺑﻪ ﺗﻨﻬﺎﻳﻲ ﺑﻜﺎﻫﺪ . ﻋﻼوه ﺑﺮآن، در ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ ﻫﺎی ﻣﺘﻮﺳﻂ و ﺑﺎﻻﺗﺮ، اﺧﺘﻼف ﻓﺎز ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﺑﻪ ﺳﺎﺧﺘﺎرﻫﺎی ﻋﻤﻴﻖ ﺗﺮ ﺣﺴﺎﺳﻴﺖ ﺑﻴﺸﺘﺮی ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ . اﻫﺪاف ﺑﺴﻴﺎر ﻛﻢ ﻋﻤﻖ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ روی ﺳﻮﻧﺪاژزﻧﻲ ا ﺧﺘﻼف ﻓﺎز ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺸﻬﻮد دﻳﺪه ﻧﺸﻮﻧﺪ، درﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ اﻣﻜﺎن ﭘﺪﻳﺪار ﺷﺪن آﻧﻬﺎ روی داده ﻫﺎی ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﻇﺎﻫﺮی وﺟﻮد . دارد در ﺑﺮداﺷﺖ ﻫﺎی CSAMT ، ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻻزم ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﻣﻴﺰان ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻬﻲ از ﭘﺮدازش داده ﻫﺎ، از ﻣﻌﻜﻮس ﺳﺎزی ﺻﻮرت ﮔﻴﺮد ) ﺷﻜﻞ 2 - 53 .(ﻣﻌﻤﻮﻻً ﭘﺮدازش در دو ﻣﺮﺣﻠﻪ اﻧﺠﺎم ﺷﻮد ﻣﻲ . ﭘﻴﺶ ﭘﺮدازش و ﭘﺮدازش ﺗﻔﺴﻴﺮی ﭘﻴﺶ ﭘﺮدازش ﺑﺎ ﺣﺬف ﻧﻮﻓﻪ و ﺧﻄﺎﻫﺎ، داده ﻫﺎی ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه را ارﺗﻘﺎ ﻣﻲ دﻫﺪ . ﭘﺮدازش ﺗﻔﺴﻴﺮی ﺷﺎﻣﻞ ﺑﻬﻴﻨﻪ ﺳﺎزی ﺗﺮﺳﻴﻢ ﻫﺎی ﻣﺮﺳﻮم ﺑﺮای ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻣﺸﺘﻖ 118 ﺷﺪه ﻳﺎ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی وﻳﮋه ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻪ . ﻋﻼوه، ﺑﻌﻀﻲ ﭘﺮدازش ﻫﺎ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺑﻬﻨﺠﺎر ﻛﺮدن، ﺗﺼﺤﻴﺢ اﺳﺘﺎﺗﻴﻜﻲ، ﭘﺎﻻﻳﺶ و ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﻣﺸﺘﻖ در ﺟﻬﺖ اﻓﺰاﻳﺶ داده ﭘﺮدازی ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ اﺟﺮا درآﻳﺪ آن . ﮔﻮﻧﻪ ﻛﻪ زوﻧﮓ و ﻫﻴﻮگ1) 1991 (ﺷﺮح داده اﻧﺪ، ﺑﻬﻨﺠﺎرﻛﺮدن، اﺛﺮات ﻻﻳﻪ ﺑﻨﺪی را از روی ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ داده ﻫﺎ ﺗﻮﺳﻂ ﺗﻔﺮﻳﻖ، ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻳﺎ ﻧﺮم ﻫﺎی دﻳﮕﺮ دﻛﻨﻮﻟﻮﺷﻦ2 ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ ﻫﺎی ﻳﻜﺴﺎن ﻳﺎ ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﻫﻢ ﻋﻤﻖ ﺣﺬف ﻣﻲ ﻛﻨﺪ . ﺣﺬف اﺛﺮات ﻣﻨﻄﻘﻪ ای ﻛﻪ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺗﻮﺳﻂ دﻛﻨﻮﻟﻮﺷﻦ ﺻﻮرت ﭘﺬﻳﺮد، ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ در ﺟﻬﺖ اﻓﺰاﻳﺶ دﻗﺖ اﺛﺮات ﺟﺎﻧﺒﻲ در ﺑﺮداﺷﺖ ﻧﻮاﺣﻲ ﺑﺎ ﭼﻴﻨﻪ ﺑﻨﺪی ﭘﻴﭽﻴﺪه ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﮔﻴﺮد . ﺑﺎ ﭘﺮدازش ﻫﺎی ﭼﻨﺪﻣﺮﺣﻠﻪ ای، ﻣﺴﺌﻠﻪ ﻣﻬﻢ، ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﭘﺮدازش ﺷﺪه ﺑﺎ اﻃﻼﻋﺎت ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه و ﻓﺎز اوﻟﻴﻪ اﺳﺖ، ﺗﺎ ﺑﺘﻮان ﺣﻘﻴﻘﻲ ﺑﻮدن ﭘﺮدازش را درﻳﺎﻓﺖ ﻛﺮد . اﮔﺮ روﻧﺪﻫﺎی ﺧﻴﻠﻲ آﺷﻜﺎری ﻛﻪ در داده ﻫﺎی اوﻟﻴﻪ وﺟﻮد دارد در ﻧﺘﺎﻳﺞ ﭘﺮدازش ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻧﺸﻮد، ﻣﻲ ﺗﻮان ﮔﻔﺖ ﻛﻪ ﺧﻄﺎﻳﻲ در ﭘﺮدازش وﺟﻮد دارد . ﻣﺮاﺣﻞ ﭘﺮدازش ﺗﻔﺴﻴﺮی ﺑﺎﻳﺪ روﻧﺪﻫﺎی ﺧﺎص ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ داده ﻫﺎی اوﻟﻴﻪ را ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ ﺗﺮ ﻧﺸﺎن دﻫﻨﺪ ﻧﻪ اﻳﻨﻜﻪ روﻧﺪﻫﺎی ﺟﺪﻳﺪی را ﺑﻪ وﺟﻮد آورﻧﺪ . 2 - 6 - 3 ﻛﺎرﺑﺮدﻫﺎ و ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻣﻮردی زوﻧﮓ و ﻫﻴﻮگ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻣﻮردی ﺑﺴﻴﺎر ﺧﻮﺑﻲ را اﻧﺘﺨﺎب و ﻣﻬﻴﺎ ﻛﺮده اﻧﺪ ﻛﻪ دراﻳﻨﺠﺎ ﺑﻪ ﺧﻼﺻﻪ ﺗﻌﺪادی از ﻛﺎرﺑﺮدﻫﺎی زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ روش CSAMT ﭘﺮداﺧﺘﻪ ﻣﻲ :ﺷﻮد ﻣﺜﺎل1 - ﺑﻪ ﻳﻚ ﺷﺮﻛ ﺖ ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﻣﺄﻣﻮرﻳﺖ داده ﺷﺪ ﺗﺎ ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﻴﺪروژﺋﻮﻟﻮژی ﻳﻚ ﺳﺎﻳﺖ 5/2 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮﻣﺮﺑﻌﻲ ﺑﻴﺎﺑﺎﻧﻲ ﻛﻪ دارای ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺗﺠﺎری ﺑﺎﻟﻘﻮه ﺑﻮده اﺳﺖ در ﻧﺎﺣﻴﻪ ﺷﻤﺎل ﻓﻮﻧﻴﻜﺲ در آرﻳﺰوﻧﺎی اﻳﺎﻻت ﻣﺘﺤﺪه را اﻧﺠﺎم دﻫﺪ . ﺗﻬﻴﻪ آب در اﻳﻦ ﻃﺮح ﺗﻮﺳﻌﻪ، ﻧﮕﺮاﻧﻲ اﺻﻠﻲ ﺑﻮد، زﻳﺮا اﻧﺘﻘﺎل آب ازﻃﺮﻳﻖ ﺧﻂ ﻟﻮﻟﻪ ﺳﻄﺤﻲ ﻫﺰﻳﻨﺔ ﺑﺴﻴﺎر زﻳﺎد و ﻣﺴﺎﻳﻞ ﻗﺎﻧﻮﻧﻲ ﺑﺎﻟﻘﻮه ای را ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه داﺷﺖ . ﺗﻬﻴﻪ آب در ﺳﺎﻳﺖ ﺳﻮد ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻬﻲ را ﺑﻪ دﻧﺒﺎل داﺷﺖ . اﻃﻼﻋﺎت زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ ﻣﺤﻠﻲ ﻛﻪ در اﺑﺘﺪای اﻳﻦ ﭘﺮوژه ﺑﺴﻴﺎر ﻣﺤﺪود ﺑﻮد، ﺷﺎﻣﻞ رﺧﻨﻤﻮن ﻫﺎی ﮔﺮاﻧﻴﺘﻲ ﺑﺎ روﻧﺪ N50W ﺑﺎ رواﻧﻪ ﻫﺎی ﮔﺪازه ﺑﺎزاﻟﺘﻲ، ﺗﻮف ﻫﺎ، آﮔﻠﻮﻣﺮاﻫ ﺎ و ﺧﺎﻛﺴﺘﺮﻫﺎ و ﻧﻴﺰ واﺣﺪﻫﺎی ﻣﺠﺰای ﺷﻴﺴﺘﻲ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﻧﺎﭘﻴﻮﺳﺘﮕﻲ ﺟﺎﻧﺒﻲ ﻫﻤﻪ آﻧﻬﺎ ﺣﺎﻛﻲ از ﻳﻚ ﻛﻨﺘﺮل ﺳﺎﺧﺘﺎری در اﻳﻦ ﻧﺎﺣﻴﻪ ﺑﻮد . ﺑﻪ ﻏﻴﺮ از ﭘﺎره ای داده ﻫﺎی ﮔﺮاﻧﻲ ﻣﻨﻄﻘﻪ ای و اﻃﻼﻋﺎت زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ ﺳﻄﺤﻲ ﻣﺤﺪود، اﻃﻼﻋﺎت زﻳﺎد دﻳﮕﺮی در دﺳﺖ ﻧﺒﻮد . دو ﮔﻤﺎﻧﻪ در ﻗﺴﻤﺖ ﺟﻨﻮﺑﻲ ﻣﺤﺪوده ﺑﻪ ﻓﺎﺻﻠﻪ 450 ﻣﺘﺮ از ﻫﻢ و ﺗﺎ ﻋﻤﻖ ﺣﺪود150 ﻣﺘﺮ ﺣﻔﺮ ﺷﺪه ﺑﻮد . در ﻳﻜﻲ از اﻳﻦ ﮔﻤﺎﻧﻪ ﻫﺎ، آب در ﻋﻤﻖ 91 ﻣﺘﺮی و در دﻳﮕﺮی در ﻋﻤﻖ43 ﻣﺘﺮی ﭘﻴﺪا ﺷﺪه ﺑﻮد، وﻟﻲ ارﺗﻔﺎع ﻫﺎی ﻧﻈﻴﺮ ﻓﺸﺎر ﺣﺪاﻗﻞ، و زون ﻫﺎی اﺷﺒﺎع ﻛﻢ ﺿﺨﺎﻣﺖ ﺑﻮدﻧﺪ . در اﻳﻦ ﻣﺮﺣﻠﻪ، ﺳﻪ ﺧﻂ ﺑﺮداﺷﺖ CSAMT ﺑﺮای دﺳﺘﻴﺎﺑﻲ ﺑﻪ ا ﻃﻼﻋﺎت ﺑﻴﺸﺘﺮ درﺧﺼﻮص ﻣﺤﻴﻂ ﻫﻴﺪروژﺋﻮﻟﻮژی زﻳﺮﺳﻄﺤﻲ ﺑﻪ اﺟﺮا ﮔﺬاﺷﺘﻪ ﺷﺪ . ﻫﺮﺳﻪ ﺧﻂ، ﺑﺮداﺷﺖ ﺷﻜﻞ ﻫﺎی ﻳﻜﺴﺎﻧﻲ را روی ﺷﺒﻪ ﻣﻘﺎﻃﻊ ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﻇﺎﻫﺮی ﻧﺸﺎن دادﻧﺪ، ﻛﻪ ﻳﻜﻲ از آﻧﻬﺎ در ﺷﻜﻞ 2 - 54 ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻳﻚ ﺷﻜﻞ ﻧﺰدﻳﻜﻲ ﺑﻪ ﻗﺎﺋﻢ ﻣﺸﺨﺺ در اﻃﺮاف اﻳﺴﺘﮕﺎه 8 ﭘﺪﻳﺪار ﮔﺸﺘﻪ ﻛﻪ ﺗﺼﻮر ﻣﻲ ﺷﻮد ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻳﻚ ﮔﺴﻞ اﺳﺖ . 1 - Zong and Hughes 2 - Deconvolution 119 ﺷﻜﻞ2 - 53 - اﻧﻮاع ﻧﻤﺎﻳﺶ داده ﻫﺎی CSAMT ، )اﻟﻒ ( ﻣﻨﺤﻨﻲ ﻟﮕﺎرﻳﺘﻢ ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﻇﺎﻫﺮی ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ، ( ب) ﻧﻤﺎﻳﺶ ﻫﺎی ﺷﺒﻪ ﻣﻘﻄﻊ ﻫﻤﺮاه ﺗﻔﺴﻴﺮ ژﺋﻮاﻟﻜﺘﺮﻳﻚ ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ، و ( ج) ﻣﻨﺤﻨﻲ ﻫﺎی ﻣﻨﻈﺮ اﻓﻘﻲ . ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی دﻳﮕﺮ ﻣﺜﻞ ﻓﺎز ﻧ ﻴﺰ ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﻃﺮﻳﻖ رﺳﻢ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . 120 ﺷﻜﻞ2 - 54 - ﺷﺒﻪ ﻣﻘﻄﻊ ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﻇﺎﻫﺮی درﻃﻮل ﻳﻚ زون ﮔﺴﻠﻪ، ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ ﻫﺎی ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺗﺮ ﺑﺮ ﻋﻤﻖ ﻧﻔﻮذ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻣﻄﺎﺑﻘﺖ دارد . ﻧﻤﻮدار ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﻇﺎﻫﺮی ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ، وﺟﻮد ﻳﻚ ﻧﺎوه را در ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ ﻫﺎی ﭘﺎﻳﻴﻦ ) ﻛﻤﺘﺮ از 128 ﻫﺮﺗﺰ ( ﻧﺸﺎن ﻣ ﻲ دﻫﺪ ) ﺷﻜﻞ 2 - 55 .(ﺑﺎ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﭘﺮوﻓﻴﻞ ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه از ﮔﺴﻞ ﻣﻔﺮوض، داده ﻫﺎ ﻳﻚ ﭘﺮاﻛﻨﺪﮔﻲ ﻓﻀﺎﻳﻲ را ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﻨﺪ ﻛﻪ اﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮع، ﺗﻮﺳﻂ ﺧﻂ اﻟﻒ در ﺷﻜﻞ 2 - 55 ) ﺑﺎ ﻳﻚ ﻧﺎوه در ﻧﻘﻄﻪ 64 ﻫﺮﺗﺰ ( ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎی ﺑﺮداﺷﺖ ﻧﺰدﻳﻚ ﺑﻪ ﮔﺴﻞ، رﻓﺘﺎری ﻫ ﻤﺎﻧﻨﺪ ﻣﻨﺤﻨﻲ ب ﺑﺎ ﻧﺎوه ﭘﺮﺷﻴﺐ ﺗﺮی را ﺑﻪ ﻧﻤﺎﻳﺶ ﻣﻲ ﮔﺬارﻧﺪ . ﺷﻴﺐ ﻫﺎی دوﻃﺮف ﻣﻨﺤﻨﻲ، ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﺗﻤﺮﻛﺰ اﺛﺮ ﻛﺎﻫﺶ ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه در ﻋﻤﻖ ﻧﺰدﻳﻚ ﺑﻪ ﮔﺴﻞ، اﻓﺰاﻳﺶ ﻳﺎﻓﺘﻪ . اﻧﺪ ﻣﺪل ﺳﺎزی ﻛﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮی، ﺣﻀﻮر ﻳﻚ ﻻﻳﻪ رﺳﺎﻧﺎ را در ﻋﻤﻖ ﺣﺪود 300 ﻣﺘﺮی ﻧﺸﺎن داد، ﻛﻪ اﻳﻦ رﺳﺎﻧﺎ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺣﺎﺻﻞ ﺳﻔﺮه آﺑﺪاری ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﭘﻴﺶ از اﻳﻦ ﻧﺎﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﻣﺎﻧﺪه ﺑﻮد . درﻧﺘﻴﺠﻪ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪ ﻛﻪ ﻳﻜﻲ از ﮔﻤﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﺑﺮای ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺪف رﺳﺎﻧﺎی ﺣﺎﺻﻞ از ﺗﻔﺴﻴﺮ، ﺗﺎ ﻋﻤﻖ ﻫﺎی ﺑﻴﺸﺘﺮ اداﻣﻪ ﭘﻴﺪا ﻛﻨﺪ ﮔﻤﺎﻧﻪ اداﻣﻪ ﻳﺎﻓﺘﻪ، در ﻋﻤﻖ 317 ﻣﺘﺮی ﺑﻪ ﻳﻚ زون اﺷﺒﺎع از آب ﻣﻬﻢ ﺑﺮﺧﻮرد ﻛﺮد . زون اﺷﺒﺎع ﺣﺪاﻗﻞ 61 ﻣﺘﺮ ﺿﺨ ﺎﻣﺖ و ارﺗﻔﺎع ﻧﻈﻴﺮ ﻓﺸﺎر Psi 360 در ﮔﻤﺎﻧﻪ6 اﻳﻨﭽﻲ را داﺷﺖ . ﺗﺼﻮر ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﺑﺎ ﭼﺎﻫﻲ ﺑﻪ ﻗﻄﺮ 17 اﻳﻨﭻ ﺑﺘﻮان ﺑﻴﻦ600 ﺗﺎ1000 ﮔﺎﻟﻦ ﺑﺮدﻗﻴﻘﻪ آب ﺑﻪ دﺳﺖ آورد . ﻛﺎرﺑﺮد ﻣﻮﻓﻘﻴﺖ آﻣﻴﺰ CSAMT در اﻳﻦ ﺳﺎﻳﺖ، ﺑﺎﻋﺚ ﺷﺪ ﻛﻪ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﻴﺮی ﻧﺎﭘﺨﺘﻪ رﻫﺎﻛﺮدن اﻣﻼک ﻳﺎ ﻗﺒﻮل ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺳﻨﮕﻴﻦ ﺧﻂ ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎی ﺳﻄﺤﻲ ﺻﺮﻓﻨﻈﺮ ﺷﻮد . 121 ﺷﻜﻞ2 - 55 - ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﭘﺎﺳﺦ ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﻫﺎی ﻣﺠﺎور در ﺣﺎﻟﺖ ﻧﺰدﻳﻚ و دور از ﮔﺴﻞ ﻣﺜﺎل2 - در اﻳﺎﻻت ﻣﺘﺤﺪه آﻣﺮﻳﻜﺎ، ﻫﺰاران ﭼﺎه ﻧﻔﺖ و ﮔﺎز رﻫﺎ ﺷﺪه وﺟﻮد دارد ﻛﻪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻧﺎﻣﻨﺎﺳﺒﻲ در ﭘﻮش ﮔﺬاری ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺟﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ دﻧﺒﺎل ﺗﻜﻨﻴﻚ ﻫﺎی ﺑﺎزﻳﺎﻓﺖ ﺛﺎﻧﻮی ﻫﻴﺪروﻛﺮﺑﻮر، اﻓﻖ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺗﺤﺖ ﻓﺸﺎر ﻗﺮارﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ، اﻳﻦ ﭼﺎه ﻫﺎ اﻣﻜﺎن ﺗﺰرﻳﻖ آب ﻧﻤﻚ ﻣﻴﺪان ﻧﻔﺘﻲ را در ﻣﻬﺎﺟﺮت ﺑﻪ ﻃﺮف ﺑﺎﻻی ﮔﻤﺎﻧﻪ و ورود آﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﺳﻔﺮه ﻫﺎی آﺑﺪار ﻗﺎﺑﻞ ﺷﺮب را ﻣﻬﻴﺎ ﺳﺎﺧﺘﻪ اﺳﺖ . ﺑﺮای ﻣﺜﺎل، در ﻳﻜﻲ از ﻣﻴﺪان ﻫﺎی ﻧﻔﺘﻲ در زﻣﻴﻦ ﻫﺎی ﻗﺒﻴﻠﻪ ﺳﺎک و ﻓﺎﻛﺲ1 واﻗﻊ در ﻟﻴﻨﻜﻦ ﻛﺎﻧﺘﻲ 2 از اﻳﺎﻟﺖ اوﻛﻼﻫﻤﺎی3 اﻳﺎﻻت ﻣﺘﺤﺪه آﻣﺮﻳﻜﺎ، ﻧﻔﺖ از دﻫﻪ 1930 در واﺣﺪ ﻣﺎﺳﻪ ای ﭘﺮو4 ﺑﺎزﻳﺎﻓﺖ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺗﺰرﻳﻖ آب ﻧﻤﻚ از دﻫﻪ 1950 ﺑﺮای ﺑﺎزﻳﺎﻓﺖ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻧﻔﺖ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ . در ﻫﻤﺎن ﻣﻜﺎن، ﺳﺎزﻧﺪ واﻣﻮﺳﺎ5 ﻛﻪ ﭘﺎﻳﻪ آن در اﻋﻤﺎق45 و135 ﻣﺘﺮی ﻗﺮار دارد، ﻣﻨﺒﻊ ﻋﻤﺪه آب آﺷﺎﻣﻴﺪﻧﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﭼﺎه ﻫﺎی آزﻣﺎﻳﺸﻲ ﻛﻪ در 1979 ﺣﻔﺮ ﮔﺮدﻳﺪ، ﺗﻤﺮﻛﺰ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻬﻲ از آب ﻧﻤﻚ را ﻧﺸﺎن داد . ﺑﺮداﺷﺖ ﻫﺎی CSAMT در ﻣﺤﺪوده، وﺟﻮد زﺑﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﻣﻮاد رﺳﺎﻧﺎ را در ﻋﻤﻖ، در اﻃﺮاف ﭼﺎه ﻫﺎی ﺗﺰرﻳﻘﻲ رﻫﺎﺷﺪه ﻧﺸﺎن داد . ﻳﻜﻲ از ﻣﻘﺎﻃﻊ ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﻇﺎﻫﺮی در ﺷﻜﻞ 2 - 56 ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه، ﻛﻪ روی آن زﺑﺎﻧﻪ، رﺳﺎﻧﺎ ﺑﻪ وﺿﻮح ﻛﺎﻣﻞ ﻧﻤﻮدار ﮔﺸﺘﻪ اﺳﺖ . ﺗﻌﺪادی زﺑﺎﻧﻪ در ﻋﻤﻖ ﻫﺎی ﻛﻢ ﻳﺎﻓﺖ ﺷﺪﻧﺪ . ﺑﻪ دﻧﺒﺎل ﺑﺮداﺷﺖ ﻫﺎی CSAMT دو ﭼﺎه اﺿﺎﻓﻲ آزﻣﺎﻳﺸﻲ ﺑﺮ ﭘﺎ ﺷﺪ و ﻧﺴﺒﺖ ﺑﺮﻣﻴﺪ ﺑﻪ ﻛﻠﺮﻳﺪ ﺗﺎﻳﻴﺪ ﻛﺮد ﻛﻪ ﻣﻨﺒﻊ آﻟﻮدﮔﻲ ﺑﺪون ﺷﻚ آب ﻧﻤﻚ ﻣﺎﺳﻪ ﭘﺮو ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﭘﻴ ﺶ از اﻳﻦ، ﺑﺮداﺷﺖ ﻫﺎی CSAMT ﻧﺸﺎن داده ﺑﻮد . 1 - Sac and Fox 2 - Lin coln County 3 - Oklahoma 4 - Prue 5 - Vamoosa 122 ﺷﻜﻞ2 - 56 - ﻣﻘﻄﻊ ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﻇﺎﻫﺮی ﻧﺰدﻳﻚ ﻳﻚ ﭼﺎه ﺗﺰرﻳﻘﻲ رﻫﺎﺷﺪه، ﻛﻪ ﻧﺸﺎن دﻫﻨﺪه زﺑﺎﻧﻪ رﺳﺎﻧﺎی ) ﺳﻴﺎﻫﺮﻧﮓ ( واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﻣﻬﺎﺟﺮت آب ﻧﻤﻚ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺑﺎﻻ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﺜﺎل 3 - در ﺣﺎﻟﺖ ﻣﺸﺎﺑﻬﻲ، ﻣﻬﺎﺟﺮت ﺳﻴﺎﻻت رﺳﺎﻧﺎ از ﻣﺤﻞ آزﻣ ﺎﻳﺶ ﻫﺎی ﻣﻌﺪﻧﻲ ﺑﺮﺟﺎ ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ آزﻣﺎﻳﺶ ﻫﺎی ﺗﺰرﻳﻖ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از روش ﻫﺎی CSAMT ﺑﻪ ﻧﻘﺸﻪ درآورده ﺷﺪه اﺳﺖ . درﻳﻜﻲ از ﻣﺜﺎل ﻫﺎ، اﻧﺠﺎم ﭘﺮوژه آب ﺷﺴﺖ درﻣﺤﻞ، ﺑﻪ از دﺳﺖ رﻓﺘﻦ 90 % ﺳﻴﺎل ﺗﺰرﻳﻘﻲ دﻻﻟﺖ داﺷﺖ، ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺗﺸﺨﻴﺺ اﻳﻨﻜﻪ ﺑﻘﻴﻪ ﻣﻮاد ﺗﺰرﻳﻘﻲ ﻛﺠﺎ رﻓﺘﻪ اﺳﺖ ﺑﺎ اﻫﻤﻴﺖ ﺑﻮد . اﺟﺮای ﻳﻚ ﺑﺮداﺷﺖ CSAMT و ﻧﺘﺎﻳﺞ ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﭘﺮدازش ﺷﺪه، ﺑﺮش ﻫﺎی ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه را در ﺗﺮاز ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻋﻤﻘ ﻲ ﺑﻪ دﺳﺖ ﺪ ﻫد ﻣﻲ ) ﺷﻜﻞ 2 - 57 .(ﻣﺤﺪوده ﻫﺎی رﺳﺎﻧﺎ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺳﺎﻳﻪ در ﺷﻜﻞ ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ . از ﺷﻜﻞ 2 - 57 ﻣﺸﺨﺺ اﺳﺖ ﻛﻪ ﭘﻴﻜﺮه اﺻﻠﻲ ﻣﻮاد رﺳﺎﻧﺎ در ﺗﺮاز1600 ﻣﺘﻤﺮﻛﺰ ﺷﺪه اﺳﺖ ) ﺑﻴﺸﺘ ﺮﻳﻦ ﮔﺴﺘﺮش ﺳﻄﺤﻲ در اﻳﻦ ﺗﺮاز وﺟﻮد دارد ﺑﻪ (. ﻧﻈﺮ ﻣﻲ رﺳﺪ ﻛﻪ ﺳﻴﺎل، ﻛﻨﺪﺗﺮ از آﻧﻜﻪ آب ﺷﻨﺎس ﻫﺎ ﺗﺼﻮر ﻣﻲ ﻛﺮده اﻧﺪ ﻣﻬﺎﺟﺮت ﻛﺮده اﺳﺖ . دو ﺑﺮداﺷﺖ CSAMT دﻗﻴﻘﺎً در ﺑﺎﻻی ﻫﻤﺎن زﻣﻴﻦ وﻟﻲ ﺑﻪ ﻓﺎﺻﻠﻪ زﻣﺎﻧﻲ ﻳﻚ ﻣﺎه ﺑﺮای ﺑﻪ ﻧﻘﺸﻪ درآوردن ﻣﻬﺎﺟﺮت زﺑﺎﻧﻪ رﺳﺎﻧﺎ ﺑﻪ اﺟﺮا درآﻣﺪ . اﻳﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ، ﻣﺸﺨﺺ ﻛﺮد ﻛﻪ در ﻗﺴﻤﺘﻲ از ﻣﺤﺪوده، ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﻳﮋه ﻇﺎﻫﺮی ﺣﺪود 1 %در روز ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻲ .ﻛﺮد ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺑﺴﻴﺎری از روش ﻫﺎی ژﺋﻮﻓﻴﺰﻳﻜﻲ، اﺳﺘﻔﺎده از روش ﻳﺎ روش ﻫﺎی ﻣﻨﺎﺳﺐ، ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ اﻃﻼﻋﺎت ﻣﻨﺎﺳﺒﻲ درﺧﺼﻮص ﺗﻮزﻳﻊ ﻓﻀﺎﻳﻲ ﺳﻪ ﺑﻌﺪی اﻫﺪاف زﻳﺮﺳﻄﺤﻲ ﺑﻪ دﺳﺖ دﻫﺪ ﺑﻪ . ﻃﻮر وﻳﮋه، در ﻛﺎرﺑﺮدﻫﺎی زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ، ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻓﻀﺎﻳﻲ ﺑﺮﺣﺴﺐ زﻣﺎن از 123 اﻫﻤﻴﺖ ﻓﺰاﻳﻨﺪه ای ﺑﺮﺧﻮردار ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺪﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ CSAMT ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ دﻳﮕﺮ روش ﻫﺎی EM و اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ اﻃﻼﻋﺎت ﺑﺎ ارزﺷﻲ ﺑﺎ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻣﻨﺎﺳﺐ و ﺑﺪون ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ اﺛﺮات ﺗﺨﺮﻳﺒﻲ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻣﻬﻴﺎ ﺳﺎزﻧﺪ . ﺷﻜﻞ 2 - 57 - ﺑﺮش ﻫﺎی ﻣﻘﺎو ﻣﺖ وﻳﮋه ﺗﺮاز ﻋﻤﻘﻲ CSAMT ؛ زون ﻫﺎی رﺳﺎﻧﺎ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺳﻴﺎﻫﺮﻧﮓ ) ﺳﺎﻳﻪ ( ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ . آﻟﻮدﮔﻲ ﺑﺎ ﺑﻴﺸﺘﺮﻳﻦ ﮔﺴﺘﺮش ﺳﻄﺤﻲ در ﺗﺮاز 1600 دﻳﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد . 124 ﻣﻨﺎﺑﻊ و ﻣ ﺮاﺟﻊ 1- Barringer, A.R. (1962) A new approach to exploration: The INPUT airborne electrical Pulse Prospecting System. Min.Congress Journal, 48:49-52. 2- Becker, A., Barringer, A.R. and Annan, P. (1990) Airborne electromagnetics 1978-1988. In: Fitterman, D.V. (ed.), Developments and applications of modern airborne electromagnetic surveys, US Geol. Surv. Bull. 1925:9-20. 3- Buselli, G., Barber, C., Davis, G.B. and Salama, R.B. (1990) Detection of groundwater contamination near waste disposal sites with transient electromagnetic and electrical methods. In: Ward, S.H. (ed.), Geotechnical and Environmental Geophysics. Vol. 2: Environmental and Groundwater. Tusla: Society of Exploration Geophysicists, 27-39. 4- Collett, L.S. (1986) Development of the Airborne electromagnetic Technique. In: Palacky, G.J. (ed), Airborne resistivity mapping. Geol. Surv. Can. Paper 86-22: 9-18. 5- Dodds, A.R. and Ivic, D. (1990) Integrated geophysical methods used for groundwater studies in the Murray basin, South Australia. In:Ward, S.H. (ed), Geotechnical and Environmental Geophysics. Vol. 2: Environmental and Groundwater. Tusla: Society of Exploration Geophysicists, 303-310. 6- Fitterman, D.V. (ed.) (1990) Developments and applications of modern airborne electromagnetic surveys. US Geol. Surv. Bull., 1925. 7- Fitterman, D.V. and Stewart, M.T. (1986) Transient electromagnetic sounding for groundwater. Geophysics, 51(4): 995-1005. 8- Fraser, D.C. (1969) Contouring of VLF-EM data. Geophysics, 34(6): 958-967. Fraser, D.C., Keevil, N.B. And Ward, S.H. (1964) Conductivity spectra of rocks from the Craigmont ore environment. Geophysics, 29(5): 832-847. 9- Frohlich, B. and Lancaster, W.J. (1986) Electromagnetic surveying in current Middle Eastern archaeology: application and evaluation. Geophysics, 51(7): 1414-1425. 10- Goldman, M., du Plooy, A. and Eckard, M. (1994) On reducing ambiguity in the interpratation of transient electromagnetic sounding data. Geophysical Prospecting, 42(1): 3-25. 11- Goldstein, N.E., Benson, S.M. and Alumbough, D. (1990) Saline groundwater plume mapping with electromagnetics. In: Ward, S.H. (ed), Geotechnical and Environmental Geophysics. Vol. 2: Environmental and Groundwater. Tusla: Society of Exploration Geophysicists, 17-25. 12- Hoekstra, P. and Blohm, M.W. (1990) Case histories of time domain electromagnetic sounding in environmental Geophysics. In: Ward, S.H. (ed.), Geotechnical and Environmental Geophysics. Vol. 2: Environmental and Groundwater. Tusla: Society of Exploration Geophysicists, 1-15. 13- Hoekstra, P., Lahti, R., Hild, J., Bates, C.R. and Phillips, D. (1992) Case histories of shallow time domain electromagnetrics in invironmental site assessment. Ground Water Mnonitoring Review, Fall, 110-117. 125 14- Ladvig, K.J. (1983) Electromagnetic induction methods for monitoring acid mine dranage. Ground Water Monitoring Review, 46-51. 15- Madden, T.R. and Vozoff, K. (1971) VLF Model Suite, 2nd edn. 17 Winthrop Road, Lexington, MA 02173, USA. 16- McNeill, J.D., Bosner, M. and Snelgrove, F.B. (1988) A borehole induction logger for monitoring groundwater contamination. Geonics Technical Note TN-25, Geonics Ltd, Mississauga,Canada. 17- McNeill, J.D.(1985) EM 34-3 Measurements at Two Intercoil Spacings to Reduse Sensitivity to Near- Surface Material. Technical Note TN-19, Geonics Ltd, Mississauga, Ontario. 18- McNeill, J.D. (1990) Use of electromagnetic methods for groundwater studies. In: Ward, S.H. (ed), Geotechnical and Environmental Geophysics. Vol. 1:Review and Tutorial. Tusla: Society of Exploration Geophysicists, 191-218. 19- McNeill, J.D. and Labson, V.F. (1991) Geological mapping using VLF radiofields. In: Nabighian, M.C. (ed), Electromagnetic Methods in Applied Geophysics. Vol. 2: Applications, Part B. Tusla: Society of Exploration Geophysicists, 521-640. 20- Monier-Williams, M.E., Greenhouse, J.P., Mendes, J.M. and Ellert, N. (1990) Terrain conductivity mapping with topographic corrections at three waste disposal sites in Brazil. In: Ward, S.H. (ed.), Geotechnical and Environmental Geophysics. Vol. 2: Environmental and Groundwater. Tusla: Society of Exploration Geophysicists, 41-55. 21- Nabighian, M.N. (1987) Electromagnetic Methods in Applied Geophysics, Vol. 1. Tusla, Society of Exploration Geophysicists. 22- Nabighian, M.N. and Macnae, J.C. (1991) Time domain electromagnetic prospecting methods. In: Nabighian, M.N. (ed.), Electromagnetic Methods in Applied Geophysics, Vol. 2A. Tusla: Society of Exploration Geophysicists, 427-520. 23- Nelson,R.G. and Haigh, J.H. (1990) Geophysical investigations of sinkholes in lateritic terrains. In: Ward, S.H. (ed.), Geotechnical and Environmental Geophysics. Vol. 3: Geotechnical. Tusla: Society of Exploration Geophysicists, 133-153. 24- Nissen, J. (1986) A versatile electromagnetic modelling program for 2D structures. Geophysical Prospecting, 34(7): 1099-1110. 25- Ogilvy, R.D., and Lee, A.C. (1989) KHFILTER: A Computer Program to Generate Current Density Pseudosections from VLF-EM In-Phase Data. British Geological Survey Technical Report WK/89/6R. 26- Palacky, G.J. (ed.) (1986) Airborne resistivity mapping. Geol. Surv. Can. Paper 86-22. 27- Palacky,G.J. and Stephens, L.E. (1992) Detection of sub-bottom ice-bonded permafrost on the Canadian Beaufort Shelf by ground electromagnetic measurements. Geophysics, 57(11): 1419-1427. 28- Palacky,G.J. and West, G.F. (1991) Airborne electromagnetic methods. In: Nabighian, M.N. (ed.), Electromagnetic Methods in Applied Geophysics, Vol. 2B. Tusla: Society of Exploration Geophysicists, 811-879. 126 29- Pemberton, R.H. (1962) Airborne electromagnetics in review. Geophysics, 27(5): 691-713. 30- Reynolds, J.M. (1994) Resolution and differentiation of sub-surface materials using multi-method geophysical surveys. In: Forde, M.C. (ed.), Polluted and Marginal Land-94, University of Brunel, London. Edinburgh: Engineering Technics Press. 31- Reynolds, J.M. and McCann, D.M. (1992) Geophysical methods for the assessment of landfill and waste disposal sites. In: Forde, M.C. (ed.), Proceedings of 2ND International Conference on Construction on Polluted and Marginal Land, 30 June-2 July 1992, Brunel University, London, 63-71. 32- Scott, W.J., Sellman, P.V. and Hunter, J.A. (1990) Geophysics in the study of permafrost. In: Ward, S.H. (ed.), Geotechnical and Environmental Geophysics. Vol. 1: Review and Tutorial. Tusla: Society of Exploration Geophysicists, 355-384. 33- Sinha, A.K. (1990) Interpretation of ground VLF-EM data in terms of inclind sheet-like conductor models. Pure & Applied Geophysics, 132: 733-756. 34- Sinha, A.K. and Stephens, L.E. (1983) Permafrost mapping over a drained lake by electromagnetic induction methods. In: Current Research, Part A, Geological Survey of Canada, Paper 83-1A, 213- 220. 35- Stwart, R.R. (1991) Exploration seismic tomography: fundamentals. Society of Exploration Geophysicists, Tusla, Oklahoma, USA. SEG Continuing Education Short Course notes. 36- Stoyer, C. (1989) EMIX34 PlusTM User Manual. Golden, Colorado: Interpex LTD. 37- Sundberg, K. (1931) Gerlands Beitr. Geoph., Erganzungs-Hefte, 1: 298-361. 38- Sweft, C.M. (1988) Fundementals of the electromagnetic method. In: Nabighian, M.N. (ed.), Electromagnetic Methods in Applied Geophysics, Vol. 1. Tusla: Society of Exploration Geophysicists, 5-10. 39- Todd, B.J., Pullan, S.E. and Hunter, J.A. (1991) Electromagnetic studies across lakes and rivers in permafrost terrain, Mackenzie River Delta, Northwest Territories, Canada. In: Expanded Abstracts of 61st Annual International Meeting, 10-14, Nov. Tusla: Society of Exploration Geophysicists, 565-568. 40- Vozoff, K. (1991) The magneto-teluric method. In: Nabighian, M.C. (ed.), Electromagnetic Methods in Applied Geophysics, Vol. 2: Applications, Part B. Tusla: Society of Exploration Geophysicists, 641-711. 41- Zalasiewicz, J.A., Mather, S.J. and Cornwell, J.D. (1985) The application of ground conductivity measurements to geological mapping. Quarterly Journal of Engineering Geology, 18(2): 139-148. 42- Zonge, K.L. Hughes, L.H. (1991) Controlled-source audio-frequency magnetotellurics. In: Nabighian, M.C. (ed.), Electromagnetic Methods in Applied Geophysics, Vol. 2: Applications, Part B. Tusla: Society of Exploration Geophysicists, 713-809. 43 - دﻛﺘﺮ ﺣﺴﻦ ﺣﺎﺟﺐ ﺣﺴﻴﻨﻴﻪ و دﻛﺘﺮ ﺣﺴﻴﻦ زﻣﺮدﻳﺎن، ژﺋﻮﻓﻴﺰﻳﻚ ﻛﺎرﺑﺮدی ) ﺟﻠﺪ دوم ، (1368، ﺗﺮﺟﻤﻪ ﻛﺘﺎب Applied Geophysics ﺗﺎﻟﻴﻒ :Sheriff,R.E. Telford,W.M. وKeys,D.A. ﻧﺎﺷﺮ : اﻧﺘﺸﺎرات داﻧ ﺸﮕﺎه ﺗﻬﺮان