3177

أ ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺟﺴﺘﺠﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻓﻨﻲ ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺷﻤﺎره 152 - ن ﺷﻬﺮﻳﻮر ﻣﺎه1387 ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺟﺴﺘ ﺠﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻓﻨﻲ ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺷﻤﺎره 152 - ن ﺷﻬﺮﻳﻮر ﻣﺎه1387 أ ﭘﻴﺸﮕﻔﺘﺎر اﻣﺮوزه ﻧﻘﺶ و اﻫﻤﻴﺖ ﺿﻮاﺑﻂ، ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎ و اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ و آﺛﺎر اﻗﺘﺼﺎدی ﻧﺎﺷﻲ از ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﻴﺮی ﻣﻨﺎﺳﺐ و ﻣﺴﺘﻤﺮ آﻧﻬﺎ در ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﺟﻮاﻣﻊ، ﺗﻬﻴﻪ و ﻛﺎرﺑﺮد آﻧﻬﺎ را ﺿﺮوری و اﺟﺘﻨﺎب ﻧﺎﭘﺬﻳﺮ ﺳﺎﺧﺘﻪ اﺳﺖ . ﻧﻈﺮ ﺑﻪ وﺳﻌﺖ داﻣﻨﻪ ﻋﻠﻮم و ﻓﻨﻮن در ﺟﻬﺎن اﻣﺮوز، ﺗﻬﻴﻪ ﺿﻮاﺑﻂ، ﻣﻌﻴﺎرﻫـﺎ و اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ در ﻫﺮ زﻣﻴﻨﻪ ﺑﻪ ﻣﺠﺎﻣﻊ ﻓﻨﻲ - ﺗﺨﺼﺼﻲ واﮔﺬار ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻣﺮاﺗﺐ ﻓﻮق و ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺷﺮاﻳﻂ اﻗﻠﻴﻤﻲ و ﻣﺤﺪود ﻳﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب در اﻳﺮان، ﺗﻬﻴﻪ اﺳﺘﺎﻧﺪارد در ﺑﺨـﺶ آب از اﻫﻤﻴـﺖ وﻳﮋه ای ﺑﺮﺧﻮردار ﺑﻮده و از اﻳﻦ رو ﻃﺮح ﺗﻬﻴﻪ ﺿﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﻓﻨﻲ ﺻﻨﻌﺖ آب ﻛﺸﻮر ﺑﺮای ﻧﻴﻞ ﺑﻪ اﻳـﻦ ﻫـﺪف، ﺑـﺎ ﻣـﺸﺨﺺ ﻛـﺮدن رﺳﺘﻪ ﻫﺎی اﺻﻠﻲ ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ آب اﻗﺪام ﺑﻪ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻣﺠﺎﻣﻊ ﻋﻠﻲ – ﺗﺨﺼﺼﻲ ﺑﺎ ﻋﻨﻮان ﻛﻤﻴﺘﻪ ﻫﺎی ﺗﺨﺼﺼﻲ ﻛﺮده ﻛﻪ ﻧﻈﺎرت ﺑﺮ ﺗﻬﻴﻪ اﻳـﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻫﺎ را ﺑﻪ ﻋﻬﺪه دارﻧﺪ . اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻫﺎی ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ آب ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ داﺷﺘﻦ ﻣﻮارد زﻳﺮ ﺗﻬﻴﻪ و ﺗﺪوﻳﻦ ﻣﻲ ﮔﺮدد :  اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﺨﺼﺺ ﻫﺎ و ﺗﺠﺎرب ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن و ﺻﺎﺣﺐ ﻧﻈﺮان ﺷﺎﻏﻞ در ﺑﺨﺶ ﻋﻤﻮﻣﻲ و ﺧﺼﻮﺻﻲ  ﺧﺬ ﻣﻌﺘﺒﺮ و اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﺑﻴﻦ اﻟﻤﻠﻠﻲĤاﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻨﺎﺑﻊ و ﻣ  ﺑﻬﺮه ﮔﻴﺮی از ﺗﺠﺎرب دﺳﺘﮕﺎه ﻫﺎی اﺟﺮاﻳﻲ، ﺳﺎزﻣﺎن ﻫﺎ، ﻧﻬﺎدﻫﺎ، واﺣﺪﻫﺎی ﺻﻨﻌﺘﻲ، واﺣﺪﻫﺎی ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ، ﻃﺮاﺣﻲ و ﺳﺎﺧﺖ  اﻳﺠﺎد ﻫﻤﺎﻫﻨﮕﻲ در ﻣﺮاﺣﻞ ﺗﻬﻴﻪ، اﺟﺮا، ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری و ارزﺷﻴﺎﺑﻲ ﻃﺮح ﻫﺎ  ﭘﺮﻫﻴﺰ از دوﺑﺎره ﻛﺎری ﻫﺎ و اﺗﻼف ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﺎﻟﻲ و ﻏﻴﺮﻣﺎﻟﻲ ﻛﺸﻮر  ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﺻﻮل و ﻣﻮازﻳﻦ ﻣﻮرد ﻋ ﻤﻞ ﻣﺆﺳﺴﻪ اﺳﺘﺎﻧﺪارد و ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﺻﻨﻌﺘﻲ اﻳﺮان و ﺳﺎﻳﺮ ﻣﺆﺳﺴﺎت ﻣﻌﺘﺒﺮ ﺗﻬﻴﻪ ﻛﻨﻨﺪه اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻃﺮح ﺗﻬﻴﻪ ﺿﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﻓﻨﻲ ﺻﻨﻌﺖ آب ﻛﺸﻮر ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺗﺴﻬﻴﻞ در اﻣﺮ اﺳﺘﻔﺎده از اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻫﺎ، ﺗﺪوﻳﻦ و ﻳﺎ ﺗﺮﺟﻤﻪ ﻧﺸﺮﻳﺎت و ﻛﺘﺐ ﺗﺨﺼﺼﻲ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ را ﻧﻴﺰ در دﺳﺘﻮر ﻛﺎر ﺧﻮد دا ﺷﺘﻪ و ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺣﺎﺿﺮ در راﺳﺘﺎی ﻧﻴﻞ ﺑﺪﻳﻦ ﻫﺪف ﺗﻬﻴﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . آﮔﺎﻫﻲ از ﻧﻈﺮات ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن و ﺻﺎﺣﺒﻨﻈﺮاﻧﻲ ﻛﻪ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ آﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﻧﻮﻋﻲ در ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ ﺗﻬﻴﻪ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻫﺎی ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ آب ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻣﻮﺟﺐ اﻣﺘﻨﺎن ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . ﺗﺮﻛﻴﺐ اﻋﻀﺎی ﻛﻤﻴﺘﻪ اﻳﻦ ﻧﺸﺮﻳﻪ در داﻧﺸﮕﺎه ﺻﻨﻌﺖ آب و ﺑﺮق ﺑﺎ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﺟﻨﺎب آﻗﺎی دﻛﺘﺮ ﺣﺴﻨﻲ و ﺑﺎ ﻫﻤﻜﺎری اﻓﺮاد زﻳﺮ ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺣﺮوف اﻟﻔﺒـﺎء ﺗﻬﻴـﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ : آﻗﺎی ﻧﻌﻤﺖ ﺣﺴﻨﻲ داﻧﺸﮕﺎه ﺻﻨﻌﺖ آب و ﺑﺮق دﻛﺘﺮای ﻋﻤـﺮان – ﺳـﺎزه و ﻣﻬﻨﺪﺳـﻲ زﻟﺰﻟـﻪ و ﻫﺎ نﺎﺷﺮﻳ ی ﺣﻴﺎﺗﻲ آﻗﺎی ﻣﻨﻮﭼﻬﺮ ﺣﻤﻴﺪﻳﺎن داﻧﺸﮕﺎه ﺻﻨﻌﺖ آب و ﺑﺮق دﻛﺘﺮای ﻫﻴﺪروﻟﻴﻚ آﻗﺎی ﻣﺤﻤﺪ ﺻﺎﻓﻲ ﺷﺮﻛﺖ ﺧﺪﻣﺎت ﻣﻬﻨ ﺪﺳﻲ ﺑﺮق اﻳﺮان ) ﻣﺸﺎﻧﻴﺮ و ( داﻧﺸﮕﺎه ﺻﻨﻌﺖ آب و ﺑﺮق دﻛﺘﺮای ﻋﻤﺮان - ﺳﺎزه و ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ زﻟﺰﻟﻪ آﻗﺎی ﺳﻌﻴﺪ ﻗﺮﺑﺎن ﺑﻴﮕﻲ داﻧﺸﮕﺎه ﺻﻨﻌﺖ آب و ﺑﺮق دﻛﺘﺮای ژﺋﻮﺗﻜﻨﻴﻚ ﻟﺮزه ای آﻗﺎی اﺣﻤﺪرﺿﺎ ﻣﺤﺒﻮﺑﻲ داﻧﺸﮕﺎه ﺻﻨﻌﺖ آب و ﺑﺮق دﻛﺘﺮای ﻣﻜﺎﻧﻴﻚ ﺧﺎک آﻗﺎی ﻋﺒﺎس ﻣﻬﺪوﻳﺎن ﺷﺮﻛﺖ ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﻣﺸﺎور ﻣﻬﺎب ﻗ ﺪس و داﻧﺸﮕﺎه ﺻـﻨﻌﺖ آب و ﺑﺮق دﻛﺘﺮای زﻟﺰﻟﻪ ﺷﻨﺎﺳﻲ آﻗﺎی ﻋﻠﻲ ﻧﻮرزاد داﻧﺸﮕﺎه ﺻﻨﻌﺖ آب و ﺑﺮق دﻛﺘﺮای ژﺋﻮﺗﻜﻨﻴﻚ ﮔﺮوه ﻧﻈﺎرﺗﻲ ﻛﻪ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﻧﻈﺎرت ﺗﺨﺼﺼﻲ ﺑﺮ ﺗﺪوﻳﻦ اﻳﻦ ﻧﺸﺮﻳﻪ را ﺑﺮﻋﻬﺪه داﺷﺘﻪ اﻧﺪ ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺣﺮوف اﻟﻔﺒﺎء ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از : آﻗﺎی ﻣﺤﻤﻮد آدرﻧﮕﻲ ﺷﺮﻛﺖ ﻣﻬﻨﺪﺳ ﻴﻦ ﻣﺸﺎور ﻳﻜﻢ ﻓﻮق ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ راه و ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﺧــﺎﻧﻢ روﻳــﺎ ﭼــﺎﺋﻴﭽﻲ ﻣﻠﺘﺸﺎﻫﻲ وزارت ﻧﻴـﺮو - ﻃـﺮح ﺗﻬﻴـﻪ ﺿـﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﻴﺎرﻫـﺎی ﻓﻨـﻲ ﺻﻨﻌﺖ آب ﻛﺸﻮر ﻓﻮق ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﻋﻤﺮان – ﻣﻜﺎﻧﻴﻚ ﺧـﺎک و ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﭘﻲ آﻗـــﺎی رﺿـــﺎ راﺳـــﺘﻲ اردﻛﺎﻧﻲ داﻧﺸﮕﺎه ﺻﻨﻌﺖ آب و ﺑﺮق دﻛﺘﺮای ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ زﻟﺰﻟﻪ و ﺷﺮﻳﺎن ﻫﺎی ﺣﻴﺎﺗﻲ آﻗﺎی اﻳﺮج ﻏﻼﻣﻲ ﻋﻠﻢ وزارت ﻧﻴﺮو – دﻓﺘﺮ ﻧﻈﺎم ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ و اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی آب و آﺑﻔﺎ ﻓﻮق ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﻋﻤﺮان آﻗﺎی ﻋﻠﻲ ﻳﻮﺳﻔﻲ ﺷﺮﻛﺖ ﺧﺪﻣﺎت ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﺑﺮق اﻳﺮان ) ﻣﺸﺎﻧﻴﺮ ( ﻓـﻮق ﻟﻴـﺴﺎﻧﺲ ﻣﻬﻨﺪﺳـﻲ ﻣﻌـﺪن و زﻣـﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳـﻲ ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ اﺳﺎﻣﻲ اﻋﻀﺎی ﻛﻤﻴﺘﻪ ﺗﺨﺼﺼﻲ ﺳﺪ و ﺗﻮﻧﻞ ﻫﺎی اﻧﺘﻘﺎل ﻃﺮح ﺗﻬﻴﻪ ﺿﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﻴﺎرﻫ ﺎی ﻓﻨﻲ ﺻﻨﻌﺖ آب ﻛﺸﻮر ﻛﻪ ﺑﺮرﺳﻲ و ﺗﺎﻳﻴﺪ ﻣـﺘﻦ ﺣﺎﺿﺮ را ﺑﺮﻋﻬﺪه داﺷﺘﻪ اﻧﺪ ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺣﺮوف اﻟﻔﺒﺎء ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از : آﻗـﺎی ﻣـﺴﻌﻮد ﺣﺪﻳـﺪی ﻣﻮد ﺷﺮﻛﺖ ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﻣﺸﺎور ﻣﻬﺎب ﻗﺪس ﻓﻮق ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﻣﻜﺎﻧﻴﻚ آﻗﺎی ﻧﺎﺻﺮ ﺧﻴﺮﺧﻮاه ﺷﺮﻛﺖ ﻣﻬﻨﺪ ﻴﻦﺳ ﻣﺸﺎور ﺑﻬﺎن ﺳﺪ ﻓﻮق ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ راه و ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن آﻗﺎی ﻋﻠﻴﺮﺿﺎ داﺋﻤﻲ وزارت ﻧﻴﺮو ﻓﻮق ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﺳﺎزه ﻫﺎی ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ آﻗـــﺎی رﺿـــﺎ راﺳـــﺘﻲ اردﻛﺎﻧﻲ داﻧﺸﻜﺪه ﺻﻨﻌﺖ آب و ﺑﺮق دﻛﺘﺮای ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ زﻟﺰﻟﻪ و ﺷﺮﻳﺎن ﻫﺎی ﺣﻴﺎﺗﻲ ﺧﺎﻧﻢ ﻧﻮﺷﻴﻦ رواﻧﺪوﺳﺖ وزارت ﻧﻴـﺮو - ﻃـﺮح ﺗﻬﻴـﻪ ﺿـﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﻴﺎرﻫـﺎی ﻓﻨـﻲ ﺻﻨﻌﺖ آب ﻛﺸﻮر ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﺳﺎزه آﻗــﺎی ﻣﺤﻤــﺪ ﻃــﺎ ﻫﺮ ﻃﺎﻫﺮی ﺑﻬﺒﻬﺎﻧﻲ ﺷﺮﻛﺖ ﻣﻬﻨﺪﺳ ﻴﻦ ﻣﺸﺎور ﺗﻮان آب ﻓﻮق ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) ﻫﻴﺪروﻟﻴﻚ ( آﻗــــﺎی ﻣﺤﻤﺪرﺿــــﺎ ﺮیﻜﻋﺴ ﺷﺮﻛﺖ ﻣﻬﻨﺪﺳ ﻴﻦ ﻣﺸﺎور ﺑﻨﺪآب دﻛﺘﺮای ﺳﺎزه آﻗﺎی ﺳﻴﺎوش ﻟﻴﺘﻜﻮﻫﻲ ﺷﺮﻛﺖ ﻣﻬﻨﺪﺳ ﻴﻦ ﻣـﺸﺎور ﺧـﺪﻣﺎت ﻣﻬﻨﺪﺳـﻲ ﻣﻜﺎﻧﻴـﻚ ﺧﺎک دﻛﺘﺮای راه و ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن – ژﺋﻮﺗﻜﻨﻴﻚ آﻗﺎی ﻋﻠﻲ ﻳﻮﺳﻔﻲ ﺷﺮﻛﺖ ﺧ ﺪﻣﺎت ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﺑﺮق اﻳﺮان ) ﻣﺸﺎﻧﻴﺮ ( ﻓـﻮق ﻟﻴـﺴﺎﻧﺲ ﻣﻬﻨﺪﺳـﻲ ﻣﻌـﺪن و زﻣـﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳـﻲ ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ت ﻓﻬﺮﺳﺖ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﻋﻨﻮان ﺻﻔﺤﻪ ﻣﻘﺪﻣﻪ 1 ﻓﺼﻞ اول – دﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪی ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ 3 1 - 1 ﻛﻠﻴﺎت 5 1 - 2 ﺳﺎزه ﻫﺎی ذﺧﻴﺮه آب 5 1 - 3 ﺳﺎزه ﻫﺎی اﻧﺘﻘﺎل و ﺗﻮزﻳﻊ آب 13 1 - 4 ﺳﺎزه ﻫﺎی ﺗﻨﻈﻴﻢ و ﻣﻬﺎر آب 17 ﻓﺼﻞ دوم – ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ در زﻟﺰﻟﻪ 19 2 - 1 ﻛﻠﻴﺎت 21 2 - 2 ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺳﺎزه ﻫﺎ ی ذﺧﻴﺮه آب در زﻟﺰﻟﻪ 21 2 - 3 آﺳﻴﺐ ﭘﺬﻳﺮی ﺗﻮﻧﻞ ﻫﺎی آﺑﻲ و آﺑﺮاه ﻫﺎ در زﻟﺰﻟﻪ 39 2 - 4 آﺳﻴﺐ ﭘﺬﺑﺮی ﺷﺒﻜﻪ ﻟﻮﻟﻪ در زﻟﺰﻟﻪ 48 ﻓﺼﻞ ﺳﻮم – ﺑﺮرﺳﻲ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ و آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ 57 3 - 1 ﻛﻠﻴﺎت 59 3 - 2 آﺋﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ةای ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺪﻫﺎ و ﺳﺎزه ﻫﺎی ﺟﺎﻧﺒﻲ 59 3 - 3 ﺟﻤﻊ ﺑﻨﺪی و ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﻛﻠﻲ 113 ﻓﺼﻞ4 – ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ در اﻳﺮان 115 4 - 1 اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ و دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزﻫ ﺎ ی ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ در اﻳﺮان 117 4 - 2 روش ﻫﺎی ﻣﺘﺪاول ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ در اﻳﺮان 118 4 - 3 ﺑﺮرﺳﻲ آﻣﺎری ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﻬﻢ در اﻳﺮان 120 4 - 4 ﻧﮕﺎﻫﻲ ﺑﻪ آﻣﺎر ﺟﻬﺎﻧﻲ و ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﻬﻢ د ر اﻳﺮان ﺑﺎ ﺳﺎﻳﺮ ﻛﺸﻮرﻫﺎ 127 ﻓﺼﻞ5 – ﺑﺮرﺳﻲ ﺿﺮورت ﺗﺪوﻳﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ 131 5 - 1 ﻛﻠﻴﺎت 133 5 - 2 ﺿﺮورت و اﻫﺪاف ﺗﺪوﻳﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ 134 ﻓﺼﻞ6 – ﺑﺮرﺳﻲ ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﺗﺪوﻳﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ 145 6 - 1 ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺗﺮﻳﻦ ﻋﻨﻮان ﺑﺮای ﺿﻮاﺑﻂ ﻣﻮردﻧﻈﺮ 147 6 - 2 ﻧﻘﺶ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻫﺎی ﺗﺤﻘﻴﻖ و ﺗﻮﺳﻌﻪ 150 6 - 3 ﺣﻮزه ﺟﻐﺮاﻓﻴﺎﻳﻲ ﻛﺎرﺑﺮد 152 ﻓﻬﺮﺳﺖ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﻋﻨﻮان ﺻﻔﺤﻪ 6 - 4 زﻣﻴﻨﻪ ﻫﺎی ﻣﺤﺘﻮاﻳﻲ 153 6 - 5 ﻧﮕﺎﻫﻲ ﺑﻪ ﻣﺸﻜﻼت ﻟﺮزه ای در ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ 157 6 - 6 ﻣﻠﺰوﻣﺎت ﻛﻠﻲ و اﺳﺎﺳﻲ در ﺗﺪوﻳﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻟﺮزه ای 158 6 - 7 ﻣﻠﺰوﻣﺎت ﭘﺎﻳﻪ در ﺑﻮﻣﻲ ﺳﺎزی داﻧﺶ و ﻓﻨﺎوری ﻫﺎی ﺧﺎرﺟﻲ 160 6 - 8 وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎی ﻻزم ﻣﺘﺨﺼﺼﻴﻦ ذﻳﺼﻼح ﺑﺮای ﺗﺪوﻳﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪارد 162 6 - 9 ﺷﺮح اﺟﻤﺎﻟﻲ ﭘﻴﺸﻨﻬﺎدی ﺑﺮای ﺧﺪﻣﺎت ﭘﺮوژه ﺗﺤﻘﻴﻘﺎﺗﻲ " ﺗﻬﻴﻪ ﺗﺪوﻳﻦ آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ و دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻫﺎی 163 ﻃﺮاﺣﻲ و ﺑﻬﺴﺎزی ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ " ﻣﺮاﺟﻊ و ﻣﻨﺎﺑﻊ 167 ﻣﻘﺪﻣﻪ 1 ﻣﻘﺪﻣﻪ آب ﺣﻴﺎﺗﻲ ﺗﺮﻳﻦ ﻋﻨﺼﺮ زﻧﺪﮔﻲ و اﺻﻠﻲ ﺗﺮﻳﻦ داراﻳﻲ ﻳﻚ ﻛﺸﻮر در روﻧﺪ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . ﻧﻘـﺶ آب در ﮔﺬﺷـﺘﻪ ﻋﻠﻴـﺮﻏﻢ ﻓﺮاواﻧـﻲ آن ﺑﺴﻴﺎر ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ ﺑﻮده اﺳﺖ، ﻟﻴﻜﻦ در آﻳﻨﺪه، آب ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻳﻚ ﻋﺎﻣﻞ ﺟﻬﺎﻧﻲ، ﻧﻘﺶ ﻋﻤﺪه ای در ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺳﻴﺎﺳﺖ ﻫﺎی ﺟﻬﺎﻧﻲ ﺧﻮاﻫﺪ داﺷﺖ و ﺑﻨﺎ ﺑﻪ ﺑﻌﻀﻲ ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﻫﺎ، ﺟﻨﮓ ﺑﺰرگ آﻳﻨﺪه ﺟﻬﺎن ﻣﻲ ﺗﻮان ﺟﻨﮓ آب ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺎ ﭼﻨﻴﻦ ﻧﻘﺶ ﺣﺴﺎس و اﺳﺘﺮاﺗﮋﻳﻜﻲ ﻛﻪ آب در آﻳﻨﺪه ﺟﻬﺎن ﺑﺎزی ﻣﻲ ﻛﻨﺪ و ﺑﺎ ﻋﻨﺎﻳﺖ ﺑﻪ ﻣـﺸﻜﻞ ﻛﻤﺒـﻮد و ﺗﻮزﻳـﻊ ﻧﺎﻣﻨﺎﺳـﺐ آب در اﻳﺮان، ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺻﺤﻴﺢ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﺑﻮﻳﮋه در ﺗﺄﻣﻴﻦ، ذﺧﻴﺮه، ﺗﻮزﻳﻊ و ﻣ ﺼﺮف آن از اﻫﻢ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻛﺸﻮر ﺑﺮای ﺳﻴﺎﺳﺘﮕ ﺰ اری و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ﻫﺎی آﺗﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺮای اﻋﻤﺎل ﺳﻴﺎﺳﺖ ﻫﺎ و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﺑﺨﺶ آب، اﻳﺠﺎد و ﮔﺴﺘﺮش زﻳﺮﺳﺎﺧﺖ ﻫﺎی ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ اﺟﺘﻨﺎب ﻧﺎﭘﺬﻳﺮ ﺑﻮده و ﺑﺎ ﺗﻮﺟـﻪ ﺑـﻪ وﺳـﻌﺖ ﻛﺸﻮر و ﺣﺠﻢ ﭘﺮوژه ﻫﺎی زﻳﺮﺳﺎﺧﺘﻲ، زﻣﺎن و ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﻓﺮاواﻧﻲ ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد ﻛﻪ ﺑﺮای ﺻﺮﻓﻪ ﺟﻮﻳﻲ ﻫﺮ ﭼﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮ در زﻣﺎن و ﻫﺰﻳﻨـﻪ و اﺧﺬ ﺑﺎزدﻫﻲ ﻫﺮ ﭼﻪ ﺑﻬﺘﺮ و ﺑﻴﺸﺘﺮ از ﭘﺮوژه ﻫﺎی آﺑﻲ، ﺗﺪوﻳﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ، دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ و ﻫﺎ آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ اﻣﺮی ﺑـﺴﻴﺎر ﺿـﺮوری اﺳﺖ . ﻋﻠﻴﺮﻏﻢ اﻳﺠﺎد زﻳﺮﺳﺎﺧﺖ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ آب در اﻳﺮان، آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ و دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺧﺎص ﺑﺮای ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ در ﻛﺸﻮر وﺟﻮد ﻧﺪارد و اﻳﻦ در ﺣﺎﻟﻴﺴﺖ ﻛﻪ در ﺣﺪود 90 درﺻﺪ ﻣﻨﺎﻃﻖ اﻳﻦ ﺳﺮزﻣﻴﻦ ﻣﺴﺘﻌﺪ وﻗﻮع زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎی ﻣﺘﻮﺳﻂ و ﺑﺰرگ ﻣﻲ ﺑﺎﺷـﺪ ﻛـﻪ ﻧﻤﻮﻧـﻪ ای از ﻧﻮع ﺷﺪﻳﺪ آن ﻳﻌﻨﻲ زﻟﺰﻟﻪ 31 ﺧﺮداد ﻣﺎه1369 ﻣﻨﺠﻴﻞ- رودﺑﺎر، آﺳﻴﺐ ﻫﺎی ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺳﺪ ﺳﻔﻴﺪ رود وارد آورد . ﻟﺬا ا ﻳﻦ ﺳﻮال اﺳﺎﺳﻲ ﻛﻪ آﻳﺎ اﺻﻮﻻً ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎ و دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻫﺎ ی ﻃـﺮح ﻟـﺮزه ای ﺳـﺎزه ﻫـﺎی آﺑـﻲ در ﺑﻌـﻀﻲ ﻛـﺸﻮرﻫﺎ، ﺿﺮورﺗﻲ ﺑﺮای ﺗﺪوﻳﻦ ﻣﻮارد ﻣﺸﺎﺑﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺑﻮﻣﻲ و اﻳﺮاﻧﻲ وﺟﻮد دارد ﻳﺎ ﺧﻴﺮ؟ و اﮔﺮ وﺟﻮد دارد ﻣﺒﺎﻧﻲ و روش ﻣﻨﺎﺳـﺐ ﺗﻬﻴـﻪ و ﺗـﺪوﻳﻦ آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﻲ ﺑ ﺎﺷﺪ؟ ﮔﺰارش ﺣﺎﺿﺮ، ﺛﻤﺮه ﺗﻼش ﺟﻤﻌﻲ از ﻣﺘﺨﺼﺼﻴﻦ اﻣﺮ ﺑﺮای ﭘﺎﺳﺦ ﺑﻪ ﻻتﺆاﺳ ﻓﻮق ﺑـﻮده اﺳـﺖ ﻛـﻪ در ﻓـﺼﻞ اول ﺑـﻪ دﺳـﺘﻪ ﺑﻨـﺪی ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﭘﺮداﺧﺘﻪ و در ﻓﺼﻞ دوم ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻋﻤﻠﻜﺮد اﻳﻦ ﺳﺎزه ﻫﺎ در زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎی ﮔﺬﺷﺘﻪ را ﺟﻤﻊ ﺑﻨﺪی ﻣـﻲ ﻧﻤﺎﻳـﺪ . ﺑﺮرﺳـﻲ اﺳـﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ و آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد ﻃﺮح ﻟﺮز ه ای اﻳﻦ ﺳﺎزه ﻫﺎ در ﭼﻨﺪ ﻛﺸﻮر در اﻣﺮﻳﻜﺎ، اروﭘﺎ و آﺳﻴﺎ در ﻓﺼﻞ ﺳﻮم اراﻳﻪ ﺷﺪه و در ﻓـﺼﻞ ﺑﻌـﺪ ﻃﺮاﺣـﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ در اﻳﺮان ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ . ﻓﺼﻞ ﭘﻨﺠﻢ ﺑﻪ ﺳﺌﻮال ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺿـﺮورت ﺗـﺪوﻳﻦ اﺳـﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﻃـﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﭘﺎﺳﺦ ﻣﻲ دﻫﺪ و ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﺗﺪوﻳﻦ اﻳﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪارد در ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ ﺑﻪ ﭼﺎﻟﺶ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه و در ﭘﺎﻳﺎن ﻓﻬﺮﺳـﺖ ﻣﻨـﺎﺑﻊ و ﻣĤ ﺧﺬ در ﻗﺎﻟﺐ ﻳﻚ ﻓﺼﻞ اراﻳﻪ ﮔﺮدﻳﺪه اﺳﺖ . اﻣﻴﺪ اﺳﺖ اﻳﻦ ﺗﻼش ﻧﺎﭼﻴﺰ در راﺳﺘﺎی ﺧﺪﻣﺖ ﺑﻪ ﺑﺸﺮﻳﺖ و ﺑ ﻪ وﻳﮋه ﻣﻠﺖ ﺑﺰرﮔﻮار اﻳﺮان، ﮔﺎﻣﻲ اﺳﺘﻮار در راﺳﺘﺎی ﺗﻮﺳﻌﻪ ﭘﺎﻳﺪار ﻗﻠﻤﺪاد ﮔﺮدﻳﺪه و ﻛﺎﺳﺘﻲ ﻫﺎی آن ﻣﻮرد ﻋﻔﻮ اﻫﻞ ﻋﻠﻢ و ﺑﺰرﮔﺎن ﻋﺮﺻﻪ ﻓﻨﺎوری و ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﻦ اﺟﺮاﻳﻲ ﻗﺮار ﮔﻴﺮد . ﺳﭙﺎس ﺑﻴﻜﺮان ﺧﺪاوﻧـﺪ ﺑـﺰرگ را، ﻛﻪ اﻳﻦ ﺗﻮﻓﻴﻖ را ﻧﺼﻴﺐ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻛﻮﭼﻚ ﻣﺎ ﮔﺮداﻧﻴﺪ . ﻓﺼﻞ اول- دﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪی ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ 3 ﻓﺼﻞ1 دﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪی ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 4 ﻓﺼﻞ اول- دﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪی ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ 5 1 - 1 - ﻛﻠﻴﺎت رﺷﺪ و ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻛﺸﺎورزی و ﺻﻨﻌﺖ ﻛﻪ ﻧﺎﺷﻲ از ﺗﻮﺳﻌﻪ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ، اﻗﺘﺼﺎدی و ﺟﻤﻌﻴﺘﻲ ﺟﻮاﻣ ﻊ ﺑﺸﺮی اﺳﺖ، اﻫﻤﻴﺖ ﺳﺎزه را ﻲ آﺑـ یﻫـﺎ ﻋﻠﺖ ﺑﻪ ﻧﻴﺎز روز اﻓﺰون ﺑﻪ آب داﺋﻢ و ﻣﻄﻤﺌﻦ دو ﭼﻨﺪان ﻛﺮده اﺳﺖ . ﺳـﺎزه ﻫـﺎی آﺑـﻲ از ﻧﻈـﺮ ﻧـﻮع ﻛـﺎرﺑﺮد ﺷـﺎﻣﻞ ﺳـﺎزه ﻫـﺎی ذﺧﻴـﺮه، ﺳﺎزه یﻫﺎ اﻧﺘﻘﺎل و ﺗﻮزﻳﻊ آب و ﺳﺎزه ﻣﻬ یﻫﺎ ﺎ ﻳﺎر ﺗﻨﻈﻴﻢ آب ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻛﻪ زﻳﺮﺑﻨﺎی ﺑﺨﺶ ﻫـﺎی ﻣﻬـﻢ ﻛـﺸﺎورزی، ﺻـﻨﻌﺖ و ﺗـﺄﻣﻴﻦ آب ﺷﺮب ﻣﺤﺴﻮب ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . در اﻳﻦ ﻓﺼﻞ از ﮔﺰارش ، دﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪی ، ﺗﻌﺎرﻳﻒ و وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎی ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﺟﻬﺖ ﻣﺮور ادﺑﻴﺎت ﻓﻨﻲ ﻣﺮﺑـﻮط ﺑـﻪ ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ و رﻓﺘﺎر ای ﻟﺮزه ﻫﺎ آن ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ ﻗﺮار ﺧﻮاﻫﺪ ﮔﺮﻓﺖ . 1 - 2 - ﺳﺎزه ﻫ ﺎی ذﺧﻴﺮه آب ﺳﺎزه ﻴ ذﺧ یﻫﺎ ﺮه آب ﺑﻪ ﺳﺎزه ﻫﺎﻳﻲ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﺑﺎ اﻳﺠﺎد ﻳﻚ ﻣﺨﺰن ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲ ﻧﮕﻬﺪاﺷﺘﻦ آب را اﻳﺠﺎد ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ . اﻳـﻦ دﺳـﺘﻪ ﺷـﺎﻣﻞ ﺳﺪﻫﺎ و ﺳﺎزه یﻫﺎ واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﻫﺎ آن و ﻣﺨﺎزن آب اﺳﺖ ﻛﻪ در اداﻣﻪ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ . 1 - 2 - 1 - ﺳﺪﻫﺎ ﺳﺪﻫﺎ ﻣﻮاﻧﻌﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر اﻳﺠﺎد ﻣﺨﺰﻧﻲ ﺑﺮای ﺣﺒﺲ آب ا ﺣﺪاث ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ﺳﺪﻫﺎ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﻠ ﻲ ﺑﻪ ﺳﻪ دﺳﺘﻪ ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ و ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه ، ای ﺳﺪﻫﺎ ی ﺑﺘﻨﻲ و ﺳﺪﻫﺎ ی ﺧﺎص ﺗﻘﺴ ﻲﻢ ﻣ ﻴ ﺷﻮﻧﺪ، ﻛﻪ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ذﺧﻴﺮه ، ﺗﻨﻈﻴﻢ و ﻳـﺎ اﻧﺤـﺮاف آب ﺟﻬـﺖ ﺗـﺄﻣﻴﻦ آب ﻻزم ﺑﺮای ﻣﻘﺎﺻﺪ ﺷﺮب، ﻛﺸﺎورزی ، ﺻﻨﻌﺘﻲ و ﻳﺎ ﺗﻮﻟﻴﺪ اﻧﺮژی اﻟﻜﺘﺮﻳﻜ ﻲ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ . ﻗﺪﻳﻤﻲ ﺗﺮﻳﻦ ﺳﺪ دﻧﻴﺎ ﺳﺪ اﻟﻜﻔﺮه 1 در ﻣﺼﺮ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﺼﻮر ﻣﻲ رود ﺑﻴﻦ ﺳﺎﻟ ﻬﺎی 2750 ﺗﺎ2950 ﻗﺒﻞ از ﻣﻴﻼد ) ﺣﺪود 5000 ﺳﺎل ﻗﺒﻞ ( ﺑﺎ ﻃﻮل 115 ﻣﺘﺮ و ارﺗﻔﺎع12 ﻣﺘﺮ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪ ه اﺳ . ﺖ ﺑﻠﻨﺪﺗﺮﻳﻦ ﺳﺪ دﻧﻴﺎ ﻧ ﻴﺰ ﺳﺪ ﻃﺒﻴﻌﻲ ﻳﻮﺳﻮی 2ﺑ ﺎ ارﺗﻔﺎع 650 ﻣﺘﺮ در ﺗﺎﺟﻴﻜـﺴﺘﺎن اﺳـﺖ ﻛﻪ در اﺛﺮ ﻳﻚ ز ﻣﻴﻦ ﻟﻐﺰه ﻧﺎﺷﻲ از زﻟﺰﻟﻪ در ﺳﺎل 1911 اﻳﺠﺎد ﺷﺪ و در آن ﺣﺪود 2 ﻣﻴﻠﻴﺎرد ﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺐ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺟﺎﺑﺠﺎ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻣﺨـﺰن اﻳﻦ ﺳﺪ ﻃﺒﻴﻌﻲ ﺑﻨﺎم درﻳﺎﭼﻪ ﺳﺎرز 3 ﺣﺠﻤﻲ ﺑﺮاﺑﺮ17 ﻣﻴﻠﻴﺎرد ﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺐ دا رد و ﻋﻤﻖ آب در ﻣﺨﺰن ﺗﺎ 600 ﻣﺘﺮ ﻣـﻲ رﺳـﺪ . ﺗـﺎرﻳﺦ دﻗﻴـﻖ اﺣﺪاث اوﻟﻴﻦ ﺳﺪ در اﻳﺮان ﻣﺸﺨﺺ ﻧﻴﺴﺖ وﻟﻲ ﻋ ﻤﺪه ﺳﺪﻫﺎی ﺗﺎرﻳﺨﻲ اﻳﺮان ﺑﺎ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺑﻨﺎﻳﻲ و ﺳﻨﮓ و ﺳﺎروج ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﻧﺪ . در ﺷﻜﻞ 1 - 1 ﺳﺪ ﺑﻬﻤﻦ ﺑﺎ ﻗﺪﻣﺖ ﺑﻴﺶ از2000 ﺳﺎل در اﺳﺘﺎن ﻓﺎرس ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ . 1- Al-Kaffara 2- Usoi Sarez - 3 ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 6 ﺷﻜﻞ1 - 1 ﺳﺪ ﺗﺎرﻳﺨﻲ ﺑﻬﻤﻦ در اﺳﺘﺎن ﻓﺎرس ﺑﺎ ﻗﺪﻣﺖ ﺑﻴﺶ از2000 ﺳﺎل 1 - 2 - 1 - 1 - ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ و ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه ای ﺑﻪ واﺳﻄ ﻪ ﺑﺮﺗﺮی ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ ﺑﻪ دﻻﻳﻞ ﻓﻨﻲ و اﻗﺘﺼﺎدی اﻣﺮوزه ﺣﺪود 83 درﺻﺪ ﺳﺪﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد در دﻧﻴﺎ از ﻧﻮع ﺧﺎﻛﻲ و 17 درﺻﺪ آن از ﻧﻮع ﺑﺘﻨﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﺑﻠﻨﺪﺗﺮﻳﻦ ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ ﺑﺸﺮ، ﺳﺪ ر وﮔﺎن1 ﺑﻪ ارﺗﻔﺎع335 ﻣﺘﺮ و ﺳﺪ ﻧﻮرک2 در ﺗﺎﺟﻴﻜـﺴﺘﺎن ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ وﺧﺶ - آﻣﻮدرﻳﺎ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ارﺗﻔﺎع آن 300 ﻣﺘﺮ و ﻃﻮل ﺗﺎج آن ﺣﺪود730 ﻣﺘﺮ اﺳﺖ . ﺷﺮوع ﺳﺎﺧﺖ اﻳـﻦ ﺳـﺪ در ﺳـﺎل 1961 و ﺧﺎﺗﻤﻪ آن در ﺳﺎل1979 ﺑ ﻮده اﺳﺖ . ﺣﺠﻢ ﺑﺪﻧﻪ ﺳﺪ ﻧﻮرک، 10 ﺑﺮاﺑﺮ ﺣﺠﻢ ﺑﺪﻧﻪ ﺳﺪﮔﺮاﻧﺪ ﻨﺲﺴ دﻳﻜ 3 ، ﺑﻠﻨﺪﺗﺮﻳﻦ ﺳﺪ ﺑﺘﻨﻲ دﻧﻴﺎ ﺑﺎ ارﺗﻔﺎع 284 ﻣﺘﺮ و ﻃﻮل ﺗﺎج700 ﻣﺘﺮ ﻛﻪ در ﺳﻮ ﺋ ﻴﺲ اﺳﺖ، ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ در ﺣ ﺎﻟﻲ ﻛﻪ ارﺗﻔﺎع آن ﻛﻤﺘﺮ از 10 % ﺑﻴﺸﺘﺮ و ﻃﻮل ﺗﺎج آن ﻧﻴﺰ ﻓﻘﻂ 5 درﺻﺪ ﺑﻴﺸﺘﺮ اﺳﺖ ﻳا . ﻦ ﻣﺜﺎل ﻧﺸﺎن دﻫﻨﺪه ﺣﺠﻢ ﺑﺴﻴﺎر زﻳﺎد ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ در ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ ﻛﻪ ﻣﻌﻤﻮﻻً از ﻣﺼﺎﻟﺢ د ﻫﺎ آن ی ﻳﺎ ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه ای ﺳﺎﺧﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ دارای ﻟﻐﺰش ﻫﺎ ﻣﻼﻳـﻢ وﺗﻘﺮﻳﺒـﺎً ﻳﻜـﺴﺎن ﺑﺎﻻدﺳـﺖ و ﭘﺎﻳﻴﻦ دﺳﺖ ﺑﻮده و ﻟﺬا در ﻗﺎﻋﺪه ﺑﺴﻴﺎر ﻋ ﺮﻳﺾ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ و اﺣﺠﺎم اﺟﺮاﻳﻲ آن در ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ ارﺗﻔﺎع ﺳﺪ ﺑﺴﻴﺎر ﺑﺰرگ اﺳﺖ . ﻗﺴﻤﺖ آب ﺑﻨـﺪ در اﻳﻦ ﺳﺪﻫﺎ ﻋﻤﻮﻣﺎً ﻫﺴﺘﻪ ﻧﻔﻮذ ﻧﺎﭘﺬﻳﺮ ﺑﻮده و در ﺑﻌﻀﻲ از اﻧﻮاع آن ﻳﻚ روﻳﻪ ﻧﻔـﻮذ ﻧﺎﭘـﺬﻳﺮ ﺑﺎﻻدﺳـﺖ ﻗـﺴﻤﺖ آب ﺑﻨـﺪ ﺳـﺪ را ﺗـﺸﻜﻴﻞ از ﻣ . دﻫﺪ ﻣﻲ ﺸﺨﺼﺎت ﻣﻬﻢ ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ و ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه ای آن اﺳﺖ ﻛﻪ اﻳﻦ ﺳﺪﻫﺎ ﻋﻠﺖ ﺑﻪ ﺳﻄﺢ زﻳﺎدی ﻛﻪ در ﭘ ﻲ دارﻧﺪ ، ﺗﻨﺶ ﻛﻤـﻲ ﺑـﻪ آن وارد ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ . در ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ ﻋﺮض دره زﻳﺎد ﺑﻮده و ﻳﺎ ﺷﺎﻟﻮده ﺳﺪ آﺑﺮﻓﺘﻲ ﻳﺎ ﻏﻴﺮ ﺳﻨﮕﻲ ﺑﺎﺷﺪ، ﺳﺎﺧﺘﻦ ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ اﻗﺘﺼﺎدی ﻧﻴﺴﺖ و اﺻﻮﻻً از ﻧﻈﺮ ﻓﻨﻲ ﻣﻘﺪور ﻲ ﻧﻤ ﺑﺎﺷﺪ . ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ در ﻣﻮاردی ﻛﻪ دﻳﻮاره ﻫﺎی دره دارای ﺳﻨﮓ ﺳﺴﺖ و ﻫﻮازده ﺑﻪ ﻋﻤﻖ زﻳﺎد ﺑﺎﺷﺪ ، ﻣﻌﻤﻮﻻً اﻧﺘﺨﺎب ﮔﺰﻳﻨﻪ ﺳﺪ ﺑﺘﻨﻲ اﻣﻜﺎن ﭘﺬﻳﺮ ﻧﻴﺴﺖ و ﮔﺰﻳﻨﻪ ﺳﺪ ﺧﺎﻛﻲ ﻳﺎ ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه ای ارﺟﺢ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . از دﻳﺪﮔﺎه روش ﺳﺎﺧﺖ، ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ ﺑﺪو دﺳﺘﻪ ﺗﻘﺴ ﻲﻢ ﻣﻴ ﺷﻮﻧﺪ . دﺳﺘﻪ اول ﺳﺪﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺑـﺎ ﺧـﺎﻛﺮﻳﺰی و ﻣﺘـﺮاﻛﻢ ﻧ ﻤـﻮدن ﺧـﺎک ﺳﺎﺧﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ و دﺳﺘﻪ دوم ﺳﺪﻫﺎﻳﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ روش ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﭘﻤﭙﺎژ ﻳﺎ ﺣﻤﻞ ﻣﻮاد ﺗﻮﺳﻂ آب و رﺳﻮب و ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻫﺎ آن در ﻣﺤﻞ ، ﺳﺎﺧﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ و ﻛﺎرﺑﺮد ﺑﺴ ﻴ ﺎر ﻛﻤ ﻲ دارﻧﺪ . ﺳﺪﻫﺎﻳﻲ ﻛـﻪ ﺑـﻪ روش ﻫﻴـﺪروﻟﻴﻜﻲ ﺳـﺎﺧﺘﻪ ﻣـﻲ ﺷـﻮﻧﺪ ، در ﻣﻘﺎﺑـﻞ زﻟﺰﻟـﻪ ﺑـﺴﻴﺎر Rugan - 1 Nurek - 2 Grand Dixence - 3 ﻓﺼﻞ اول- دﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪی ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ 7 آﺳﻴﺐ ﭘﺬﻳﺮ ﺑﻮده و ﺗﻘ ﺮﻳﺒﺎً ﺗﻤﺎﻣﻲ ﺳﺪﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ در زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎ آﺳﻴﺐ ﺑﺴﻴﺎر ﺟﺪی و ﻳﺎ ﺷﻜﺴﺘﻪ ﺷﺪه اﻧﺪ از اﻳﻦ دﺳﺘﻪ ﺳـﺪﻫﺎ ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﻨﺪ . در اﻳـﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻓﻘﻂ ﺳﺪﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ روش اول ﺳﺎﺧﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . از دﻳﺪﮔﺎه ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺗﺸﻜﻴﻞ دﻫﻨﺪه ﺑﺪﻧﻪ ﺳﺪ ﻧﻴﺰ ﻣﻲ ﺗﻮان ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ را ﺑﻪ ﺳﻪ دﺳﺘﻪ، ﻫﻤﮕﻦ ، ﻏﻴـﺮ ﻫﻤﮕـﻦ و دﻳـﺎﻓﺮاﮔﻢ دار ﺗﻘـﺴﻴﻢ .ﻛﺮد ﺳﺪ ﺧﺎﻛﻲ ﻫﻤﮕﻦ ) ﺷﻜﻞ1 - 2( ﺑﻪ ﺳﺪی ﮔﻔﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﺗﻤﺎم ﺑﺪﻧﻪ آن از ﻳﻚ ﻧﻮع ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . در اﻳﻦ ﻧﻮع ﺳﺪ ﻻزم اﺳﺖ ﺗﺎ ﺷﻴﺐ داﻣﻨﻪ ﻫﺎ ﺧﻴﻠﻲ ﻛﻢ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد ﺗﺎ داﻣﻨﻪ ﭘﺎﻳﺎب در ﺑﺮاﺑﺮ ﺗﺮاوش و داﻣﻨﻪ ﺳﺮاب در ﺣﺎﻟﺖ ﺗﺨﻠﻴﻪ ﺳـﺮﻳﻊ ﻣﺨـﺰن ﻣﻘـﺎوم ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺮای ﻧﺸﺖ ﻛﻪ آن آب ﻛﺎﻫﺶ ﻳﺎﺑﺪ ، ﻣﺼﺎﻟﺤﻲ ﻛﻪ در ﺳﺎﺧﺖ ﺳﺪ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﮔﺮدد ﻳ ﺑﺎ ﺪ از ﻧﻮع آب ﺑﻨﺪ ﻣﺎﻧﻨﺪ رس ﺑﺎﺷﺪ . رس دار ﺑﻮدن ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺳﺎﺧﺖ ﺳﺪ ، ﻋﻤﻠﻜﺮد اﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﺳﺪﻫﺎ را در ﻫﻨﮕﺎم زﻟﺰﻟﻪ ﻋﻠﺖ ﺑﻪ ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی از ﺑﺮوز ﭘﺪﻳﺪه رواﻧﮕﺮاﻳﻲ 1 ﺑﺴﻴﺎر ﺑﻬﺒﻮد ﺑﺨـﺸﻴﺪه اﺳـﺖ . اﻣﺮوزه ﺳﺎﺧﺖ اﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﺳﺪ ﻋﻠﺖ ﻪﺑ ﻣﺸﻜﻼت ﻧﺎﺷﻲ از ﻛﻨﺘﺮل ﺗﺮاوش آب و ﻧﻴﺰ ﺑﻌﻀﺎً ﺗﻠﻔﺎت آب زﻳﺎد ﺗﻘﺮﻳﺒﺎً ﻣﻨﺴﻮخ ﮔﺮدﻳﺪه اﺳﺖ . ﺷﻜﻞ1 - 2 ﻣﻘﻄﻊ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻳﻚ ﺳﺪ ﻫﻤﮕﻦ ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ ﻏﻴﺮﻫﻤﮕﻦ ) ﺷﻜﻞ1 - 3( ﻫﻤﺎن ﮔﻮﻧﻪ ﻛﻪ از ﻧﺎم ﻫﺎ آن ﺑﺮ ﻣﻲ آﻳﺪ دارای ﻧﻮاﺣﻲ ﺑﺎ ﺧﺼﻮﺻ ﻴ ﺎت ﻣﺘﻔـﺎوت ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﻨﺪ . اﻳـﻦ ﺳﺪﻫﺎ ﻫﻤﻮاره دارای ﻫﺴﺘﻪ ﻧﻔ ﻮذ ﻧﺎﭘﺬﻳﺮ ﺑﻮده ﻛﻪ ﻧﻘﺶ آب ﺑﻨﺪی ﺳﺪ را داﺷﺘﻪ و ﻧﻘﺶ ﭘﺎﻳﺪاری و اﺳﺘﺤﻜﺎم را ﻋﻤﺪﺗﺎً ﭘﻮﺳﺘﻪ ﺳﺪ اﻳﻔﺎ ﻣﻲ . ﻛﻨﺪ ﻫﺴﺘﻪ ﺳﺪ ﻛﻪ از ﺟﻨﺲ رس ﺑﻮده و ﻧﻔﻮذﻧﺎﭘﺬﻳﺮ اﺳﺖ ﺑﻪ ، وﺳﻴﻠﻪ ﻣﻨﺎﻃﻘﻲ واﺳﻄﻪ ﻛﻪ ﻧﻘﺶ ﻓﻴﻠﺘﺮﻫﺎی را دارﻧﺪ ﺑﻪ ﭘﻮﺳﺘﻪ ﻛﻪ از ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺑـﺴﻴﺎر درﺷﺖ داﻧﻪ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ اﺗﺼﺎل ﻣﻲ ﻳﺎﺑﺪ ﺗ . ﺤﻘﻴﻘﺎت زﻳﺎدی ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ داﻧﻪ ﺑﻨﺪی ﻓﻴﻠﺘﺮﻫﺎ اﻧﺠﺎم ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ و رواﺑﻂ ﻣﺘﻌﺪدی ﺑـﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ داﻧﻪ ﺑﻨﺪی ﻣﺼﺎﻟﺢ ﻓﻴﻠﺘﺮ اراﻳﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻫﺴﺘﻪ ﺳﺪ در ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻣﻮارد ﻣﺮﻛﺰی ﺑﻮده ﻛﻪ ﺑﻪ آن ﻫﺴﺘﻪ ﻗﺎﺋﻢ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺷﻴﺐ دوﻃﺮف ﻫﺴﺘﻪ رﺳﻲ ﻣﻌﻤﻮﻻً ﺗﻨﺪ ﺑﻮده و اﺑﻌﺎد آن ﺑﺴﺘﮕﻲ ﺑﻪ ﻧﺘﺎﻳﺞ دﺳﺖ ﺑﻪ آﻣﺪه از ﺗﺤﻠﻴﻞ ﭘﺎﻳﺪاری دارد . ﺷﻜﻞ1 - 3 ﺳﺪ ﻏﻴﺮ ﻫﻤﮕﻦ ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه ای ﺑﺎ ﻫﺴﺘﻪ رﺳﻲ Liquifaction - 1 ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 8 ﻫﺴﺘﻪ ﺳﺪ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻨﺤﻮ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﻪ ﺳﻨﮓ ﺑﺴﺘﺮ ﻳﺎ ﻻﻳﻪ ﻧﻔﻮذﻧﺎﭘﺬﻳﺮ و ﻳﺎ ﻋﻨﺼﺮ آب ﺑﻨﺪی ﻣﺜﻞ ﺗﺮاﻧﺸﻪ آب ﺑﻨﺪ ﻳﺎ ﭘﺮده آب ﺑﻨﺪ ﻳﺎ دﻳﻮار آب ،ﺑﻨﺪ ﻣﺘﺼﻞ ﮔﺮدد ) ﺷﻜﻞ1 - 4( . ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻧﺸﺎن داده اﺳﺖ ﻛﻪ ﻋﻠﺖ ﺷﻜﺴﺖ ﺑﻴﺶ از 30 درﺻﺪ ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛ ﻲ آب ﺷﺴﺘﮕﻲ ﭘﻲ ﻫﺎ آن ﺑﻮده اﺳﺖ . در ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛ ﻲ ﻫﻤﮕﻦ و ﻧﺎﺣﻴﻪ دار ﻫﻤﻮاره وﺟﻪ ﺑﺎﻻدﺳﺖ ﺳﺪ ﺑﺮای ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی از ﺷﺴﺘﻪ ﺷﺪن در اﺛﺮ ﻋﻤﻞ ﻣﻮج ﺗﻮﺳـﻂ ﻗﻄﻌـﺎت ﺑـﺰرگ ﺳﻨﮓ ﺣﻔﺎﻇﺖ ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﺷﻜﻞ1 - 4 ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺷﻜﻞ ﻳﻚ ﺳﺪ ﻏﻴﺮ ﻫﻤﮕﻦ و اﺗﺼﺎل ﻫﺴﺘﻪ ﺳﺪ ﺑﻪ ﭘﻲ آب ﺑﻨﺪ در ﺳﺪﻫﺎی ﻧﻮع دﻳﺎﻓﺮاﮔﻤﻲ ﺗﻤﺎم ﺑﺪﻧﻪ ﺳﺪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻫﻤﮕﻦ از ﻣﻮاد درﺷﺖ داﻧﻪ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد و آب ﺑﻨﺪ ﺳـﺪ ﺑـﻪ ﺻـﻮرت ﻳـﻚ ﭘـﺮده ﻧﻔﻮذﻧﺎﭘﺬﻳﺮ ﺑﺮ روی ﺑﺪﻧﻪ ﺳﺪ در ﺑﺎﻻدﺳﺖ ﺗﻌﺒﻴﻪ ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﺟﻨﺲ اﻳﻦ ﭘﺮده ﻧﻔﻮذﻧﺎﭘﺬﻳﺮ ﻣﻌﻤﻮﻻً از ﺑﺘﻦ آﺳﻔﺎﻟﺘ ﻲ ﻳـﺎ ﺑـﺘﻦ ﻣﻌﻤـﻮﻟﻲ ﻳـﺎ اﻟﻴـﺎف ﭘﻼﺳﺘﻴﻜﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﭘﺮده ﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ ﻧﻔﻮذ ﻧ ﺎﭘﺬﻳﺮ ﻋﻠﺖ ﺑﻪ ﺷﻜﻨﻨﺪه ﺑﻮدن ﻣﻌﻤﻮﻻً در ﺑﺮاﺑﺮ ﻧﺸﺴﺖ ﺑﺴﻴﺎر ﺣﺴﺎس ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . از ﻧﻜﺎت دﻳﮕﺮ آن اﺳﺖ ﻛﻪ ﭘﺮده ﻧﻔﻮذ ﻧﺎﭘﺬﻳﺮ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻨﺤﻮ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﻪ ﻋﻨﺼﺮ آب ﺑﻨﺪ ﭘﻲ ﺳﺪ ﻣﺘﺼﻞ ﮔﺮدد . در ﺑﻌﻀﻲ از اﻧﻮاع ﺳﺪﻫﺎ از ﻧﻮع دﻳﺎﻓﺮاﮔﻤﻲ آب ﺑﻨﺪ ﺳـﺪ را ﻫﺴﺘﻪ رﺳﻲ ﻣﺎﻳﻞ ﺑﺎﻻدﺳﺖ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻣﻲ دﻫﺪ . اﻳﻦ ﻫﺴﺘﻪ رﺳﻲ ﻋﻠﺖ ﺑﻪ ﺷﻜﻞ ﭘﺬﻳﺮی ﺑﻴـﺸﺘﺮ در ﻣﻘﺎﺑـﻞ ﻧﺸـﺴﺖ از ﺣـﺴﺎﺳﻴﺖ ﺑﻴـﺸﺘﺮی ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ و از ﻣﻌﺎﻳﺐ آن اﺟﺮای ﻣﺸﻜﻞ ﺗﺮ آن ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻫﺴﺘﻪ رﺳﻲ ﻣﺮﻛﺰی ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ) ﺷﻜﻞ 1 - 5 ( . ﺷﻜﻞ1 - 5 ﭼﻨﺪ ﻧﻮع ﺳﺪ ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه ای ﺑﺎ ﺳﻴﺴﺘﻤﻬﺎی آب ﺑﻨﺪی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻓﺼﻞ اول- دﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪی ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ 9 1 - 2 - 1 - 2 - ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ ﻛﻪ ﻋﻤﻮﻣﺎً از ﺑﺘﻦ ﺣﺠﻴﻢ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﻣ ﻲ ﺷﻮﻧﺪ از ﻧﻈﺮ ﺳﺎزه ای ﺑﻪ ﺳﻪ دﺳﺘﻪ وزﻧﻲ ﻣﻌﻤﻮﻟﻲ، ﭘﺎﻳﻪ دار و ﻗﻮﺳﻲ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻣﻲ ﮔﺮدﻧﺪ . در ﻧﻮع وزﻧﻲ ) ﺷﻜﻞ 1 - 6 ( ﻣﻌﻤﻮﻻ ﺷﻴﺐ ﺑﺎﻻدﺳﺖ ﺗﻘﺮﻳﺒﺎً ﻗﺎﺋﻢ و در ﭘﺎﻳﻴﻦ دﺳﺖ ﺗﻨﺪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ، ﻛﻪ اﻳﻦ ﺷﻴﺐ ﺑﺮاﺳﺎس ﺗﺤﻠﻴـﻞ ﭘﺎﻳـﺪاری ﺳـﺪ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲ ﮔﺮدد . دراﻳﻦ ﻧﻮع ﺳﺪ ﻋﻤﺪه ﺑﺎر وارده ﺑﺎ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺑﺮﺷﻲ و ﺧﻤﺸﻲ ﺑﻪ ﭘﻲ ﺳﺪ ﻣﻨﺘﻘﻞ ﻣﻲ ﮔﺮدد . در اﻳﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﭘﻲ ﺳـﺪ ﺑﺎﻳـﺪ دارای ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺑﺎرﺑﺮی ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻬﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در ﺻﻮرت ﺿﻌﻒ ﻧﺴﺒﻲ ﭘﻲ ﻣﻌﻤﻮﻻً از ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ ﻏﻠﺘﻜﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﻣـﻲ ﺷـﻮد ﻛـﻪ دارای ﻟﻐـﺰش ﻫـﺎ ﻣﻼﻳﻢ ﺗﺮی ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در ﻧﻮع ﭘﺎﻳﻪ دار ﻛﻪ ﻣﺸﺎﺑﻪ ﻳﻚ ﺳﺪ وزﻧﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ، ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﻛﺎﻫﺶ ﻣﺼﺮف ﺑﺘﻦ ا ز ﻳﻚ ﺳﺎزه ﭘﺸﺖ ﺑﻨﺪدار اﺳـﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﮔﺮدد ﻳﺎ ﺳﺪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺗﻮﺧﺎﻟﻲ ﻃﺮاﺣﻲ ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﺳﺎﺧﺖ اﻳﻨﮕﻮﻧﻪ ﺳﺪﻫﺎ اﻣﺮوزه ﻋﻠﺖ ﺑﻪ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی زﻳﺎد ﻗﺎﻟﺐ ﺑﻨﺪی ﻫﺎ آن ﺑﻨﺪرت اﻧﺠـﺎم ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺷﻜﻞ1 - 6 ﻣﻘﻄﻊ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻳﻚ ﺳﺪ وزﻧﻲ ﺑﺘﻨﻲ ًدر ﺳﺪ ﻗﻮﺳﻲ ﺑﺪﻧﻪ در ﻳﻚ ﺟﻬﺖ و ﻳﺎ در دو ﺟﻬﺖ دارای ﻗﻮس ﺑﻮده و ﺿﺨﺎﻣ ﺖ آن ﻋﻤﻮﻣﺎ ﻛﻤﺘﺮ از ﺿﺨﺎﻣﺖ اﻧﻮاع وزﻧﻲ ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ و ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻳﻚ ﭘﻮﺳﺘﻪ ﺑﺎ ﺿﺨﺎﻣﺖ ﻣﺘﻐﻴﺮ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . در اﻳﻦ ﻧﻮع ﺳﺪ ﻋﻤﺪه ﺑﺎر ﺳﺪ ﺑﻪ ﺗﻜﻴﻪ ﻫﺎ ﮔﺎه ی ﺟﺎﻧﺒﻲ ﺳﺪ از ﻃﺮﻳﻖ ﻋﻤﻞ ﻗﻮﺳـﻲ ﻣﻨﺘﻘﻞ ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﻟﺬا ﻣﺤﻞ اﺣﺪاث اﻳﻦ ﺳﺪ ﺑﺎﻳﺪ دارای دﻳﻮاره ﻫﺎی ﺳﻨﮕﻲ ﺳﺎﻟﻢ و ﺑﺪون درزه و ﺷﻜـﺴﺘﮕﻲ و ﺑـﺎ ﻣﻘﺎوﻣـﺖ زﻳـﺎد ﺑﺎﺷـﺪ . در ﺑﻌﻀﻲ ﻣﻮارد ﻧﻴﺰ در ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ ﺷﺮاﻳﻂ ﻫﻨﺪﺳﻲ ﻳﺎ ژﺋﻮﺗﻜﻨﻴﻜﻲ ﻣﺤﻞ ﺳﺪ اﺟﺎزه ﺳﺎﺧﺖ ﻳﻚ ﺳﺪ دو ﻗﻮﺳﻲ را ﻧﺪﻫﺪ، ﻣﻲ ﺗﻮان از ﮔﺰﻳﻨﻪ ﺳـﺪ ﻗﻮﺳﻲ وزﻧﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮد . در اﻳﻦ ﻧﻮع ﺳﺪ اﻧﺘﻘﺎل ﺑﺎر ﻃﻮر ﺑﻪ ﻣﺸﺘﺮک ﺗﻮﺳﻂ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﻗﻮﺳﻲ و ﻃﺮه ای اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﮔﺮدد . در ﺑﻌـﻀﻲ ﺣـﺎﻻت ﻧﻴﺰ ﻣ ﻲ ﺗﻮان از ﺳﺪﻫﺎی ﭼﻨﺪ ﻗﻮﺳﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﻮد . ﺑﺘﻦ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده در ﺳﺎﺧﺖ ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ، ﺑﺘﻦ ﺣﺠﻴﻢ ﺑﻮده ﻛﻪ از ﻣﺸﺨﺼﺎت آن درﺷﺖ داﻧﻪ ﺑﻮدن و اﺳﻼﻣﭗ و ﻋﻴـﺎر ﺳـﻴﻤﺎن ﻛـﻢ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻳﻦ ﺑﺘﻦ ﺑﺎﻳﺪ دارای دوام زﻳﺎد ﺑﻮده و ﻧﻴﺰ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻓﺸﺎری آن در ﺣﺪ ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﺑﺮای ﻃﺮاﺣﻲ ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . از آﻧﺠـﺎ ﻛـﻪ اﻳـﻦ ﺑـﺘﻦ ﻣﻌﻤﻮﻻً در اﺣﺠﺎم زﻳﺎد رﻳﺨﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد وﺳﺎﻳﻞ ﺟﺎﻳﮕﺬاری آن ﻧﻴﺰ ﺑﺎ ﺑﺘﻦ ﻣﻌﻤﻮﻟﻲ ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ . در ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ ﻣﻌﻤﻮﻻً از ﺟﺎﻣ ﻬﺎی ﺑﺰرگ و ﻟﻮدر ﭼﺮخ زﻧﺠﻴﺮی ﻳﺎ ﺑﻮﻟﺪوزر ﺑﺮای ﭘﻬﻦ ﻛﺮدن ﺑﺘﻦ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﺑﺮای وﻳﺒﺮه و ﻣﺘﺮاﻛﻢ ﻛﺮدن ﺑﺘﻦ ﻧﻴﺰ از وﻳﺒﺮاﺗﻮرﻫﺎی ﺑﺴﻴﺎر ﺑﺰرگ ﻛﻪ ﺑﻪ ﭘﺸﺖ ﺑﻠﺪوزر ﭘﻬﻦ ﻛ ﻨﻨﺪه ﺑﺘﻦ ﻣﺘﺼﻞ اﺳﺖ ، اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد ﺑﻪ . ﻋﻠـﺖ ﺣﺠـﻢ زﻳـﺎد ﺑـﺘﻦ در ﺳـﺪﻫﺎی وزﻧـﻲ ﺑﺘﻨـﻲ ﻣﻌﻤـﻮﻻً ﺑـﺮای ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 10 ﺻﺮﻓﻪ ﺟﻮﻳﻲ اﻗﺘﺼﺎدی از ﺑﺘ ﻨ ﻬﺎی ﺑﺎ ﻋﻴﺎرﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﺮای ﻗﺴﻤﺖ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺳﺪ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻣﻌﻤﻮﻻً ﺑـﺮای ﻣﻨـﺎﻃﻘﻲ ﻛـﻪ ﺗـﻨﺶ ﺑﻴﺸﺘﺮی را ﺗﺤﻤﻞ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ ﻳﺎ ﻣﻨﺎﻃﻘﻲ ﻛﻪ د ر ﺗﻤﺎ س ﺑﺎ آب ﻳﺎ ﻫﻮای ﺑﻴﺮون ﻫﺴﺘﻨﺪ ﺑﺘﻦ ﻫﺎی ﺑﺎ ﻋﻴﺎر ﺳﻴﻤﺎن ﺑﻴﺸﺘﺮ و ﺑﺮای ﻣﻨـﺎﻃﻖ دروﻧـﻲ ﺳﺪ ﺑﺘﻦ ﻫﺎی ﺑﺎ ﻋﻴﺎر ﻛﻤﺘﺮ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . از ﻣﻮارد ﻣﻬﻤﻲ ﻛﻪ در ﻫﻨﮕﺎم ﻛﺎر ﺑﺎ ﺑﺘﻦ ﺣﺠﻴﻢ ﺑﺎﻳﺪ در ﻧﻈﺮ داﺷﺖ، ﻛﻨﺘﺮل ﺣـﺮارت ﻧﺎﺷﻲ از ﻫﻴﺪراﺳﻴﻮن ﺳﻴﻤﺎن ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﻻزم اﺳﺖ ﻣﻼﺣﻈﺎت ﻓ ﻨﻲ ﺧﺎص آن رﻋﺎﻳﺖ ﮔﺮدد . اﻣﺮوزه ﻋﻠﺖ ﺑﻪ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎ ی ﺳﻨﮕﻴﻦ ﺳﺎﺧﺖ ﺳﺪﻫﺎی وزﻧﻲ ﺑﺘﻨﻲ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺑﺘﻦ ﺣﺠﻴﻢ ﺷﺎﻣﻞ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺳﺎﺧﺖ، ﺣﻤﻞ و ﺑﺘﻦ رﻳـﺰی و ﺳﺮد ﻛﺮدن ﺑﺘﻦ ﺗﺎزه از روش ﻧﺴﺒﺘﺎً ﺟﺪﻳﺪ ﺑﺘﻦ ﻏﻠﺘﻜﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد . در اﻳﻦ روش ﻛﻪ ﺳﺎﺧﺖ ﻣﺸﺎﺑﻪ ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ، ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺳﻨﮕﻲ ﺑﺎ ﺳﻴﻤﺎن و آب ﺑﺴﻴﺎر ﻛﻢ ﻣﺨﻠﻮط ﺷﺪه و ﺑﺎ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺧﺎﻛﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺑﻠﺪوزر ، ﮔﺮﻳﺪر و ﻏﻠﺘﻚ ، ﭘﺨﺶ و ﻣﺘﺮاﻛﻢ ﻣﻲ ﮔـﺮدد . از ﻣﺤﺴﻨﺎت اﻳﻦ روش ﻛﺎﻫﺶ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺣﻤﻞ و ﺟﺎﻳﮕﺬاری ﺑﺘﻦ، ﻋﺪم ﻧﻴﺎز ﺑﻪ وﺳﺎﻳﻞ و ﺗﺠﻬﻴﺰات ﺳﺮد ﻛﺮدن ﺑﺘﻦ ﺑﻪ ﻋﻠـﺖ ﻋﻴـﺎر ﻛـﻢ و ﻧﺴﺒﺖ آب ﺑﻪ ﺳﻴﻤﺎن ﺧﻴﻠﻲ ﻛﻢ ، ﺳﺮﻋﺖ ﺑﻴ ﺸﺘﺮ ﺳﺎﺧﺖ ﺳﺪ و ﻋﺪم ﻧﻴﺎز ﺑﻪ درزﻫﺎی ﻃﻮﻟ ﻲ و ﻋﺮﺿﻲ در ﺑﺪﻧﻪ ﺳﺪ ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . ﻻزم ﺑـﻪ ذﻛـﺮ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻋﻠﺖ ﺑﻪ اﻧﻘﺒﺎض ﺑﺘﻦ در اﺛﺮ ﮔﻴﺮش و ﻧﻴﺰ ﺑﺪﻻﻳﻞ اﺟﺮاﻳﻲ ، ﺳﺪﻫﺎی وزﻧﻲ و ﻗﻮﺳﻲ ﺑﺘﻨﻲ ) ﺷﻜﻞ 1 - 7( ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺑﻠﻮﻛ ﻬﺎﻳﻲ ﺑﺎ اﺑﻌـﺎد ﻣﺤﺪود ﺳﺎﺧﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ و ﻟﺬا وﺟﻮد درزﻫﺎی اﻓﻘﻲ و ﻋﻤﻮدی در ﺳﺪ اﺟﺘﻨﺎ ب ﻧﺎﭘﺬﻳﺮ اﺳﺖ آب . ﺑﻨﺪی اﻳـﻦ درزﻫـﺎ ﻧﻴـﺰ ﻣـﺴﺘﻠﺰم ﻣﻼﺣﻈـﺎت ﻲﺧﺎﺻ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی اﺟﺮاﻳﻲ ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ ﺑﺎ ﺑﺘﻦ ﺣﺠﻴﻢ را اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻲ . دﻫﺪ 1 - 2 - 1 - 3 - ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎص ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎص اﻧﻮاع ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ دارﻧﺪ و اﻟﺒﺘﻪ ﻛﺎرﺑﺮد ﻫﺎ آن ﻫﻢ ﻣﺤﺪود و ﺗﻘﺮﻳﺒﺎ ﻣﻮردی اﺳﺖ . از اﻧﻮاع اﻳﻦ ﺳﺪﻫﺎ ﺳﺪﻫﺎ ی ﻻﺳﺘ ﻴﻜﻲ ﻛـﻪ ﺑﺎ ارﺗﻔﺎع ﻛﻢ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت اﺣﺠﺎم ﻻﺳﺘ ﻴﻜﻲ ﺑﺎد ﺷﺪه ﻧﺼﺐ ﺷﺪه رو ﺑﺘﻦ ی ﺟﻠﻮ ی آب را ﻣ ﻲ ﺑﻨﺪﻧﺪ، ﺳﺪﻫﺎ ی ﺑﺎ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺑﻨﺎ ﻳﻲ ﻛﻪ ﻣﻌﻤﻮﻻ از ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺳﻨﮕ ﻲ و ﺳﺎروج ﺳﺎﺧﺘﻪ ﻣ ﻮ ﺷ ﻲ ﻧﺪ، ﺳﺪﻫﺎ ی ﭼﻮﺑ ﻲ ﻛﻪ ﺑ ﻴ ﺸﺘﺮ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺳﺪﻫﺎ ی ﻣﻮﻗـﺖ اﻧﺤﺮاﻓـ ﻲ ﺑـﻪ ﻛـﺎر ﻣـ ﻲ روﻧـﺪ، ﺳـﺪﻫﺎ ی ﺻﻨﺪوﻗ ﻲ ﻛﻪ ﻛﺎرﺑﺮد ﻋﻤﺪه در اﻧﺤﺮاف آب دارﻧﺪ ، ﻫﻤﭽﻨ ﻴ ﻦ ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺎﻃﻠﻪ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺗﻪ ﻧﺸﻴﻨﻲ رﺳـﻮﺑﺎت ﺣﺎﺻـﻞ از ﺷﺴﺘـﺸﻮی ﻣـﻮاد ﻣﻌـﺪﻧﻲ ﺑﻮﺟﻮد ﻣﻲ آﻳﺪ و اﻧﻮاع ﺳﺪﻫﺎ ﻳ ز ی ﺮ زﻣ ﻴﻨﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ دﻟ ﻴ ﻞ ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻛﺎرﺑﺮد ﺑﺴ ﻴ ﺎر ﻛﻢ ﻳ در ا ﻫﺎ آن ﻦ ﭘﮋوﻫﺶ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳـ ﻲ ﻗـﺮار ﻧﻤـ ﻲ ﺷﻜﻞ1 - 7 ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻣﻘﻄﻊ ﻋﺮﺿﻲ ﺳﺪ ﺑﺘﻨﻲ ﻗﻮﺳﻲ ) ﺳﺪ دز( ﻓﺼﻞ اول- دﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪی ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ 11 . ﺮﻧﺪﻴﮔ در ﻣﻮرد ﺑﺮﺧﻲ از اﻧﻮاع اﻳﻦ ﺳﺪﻫﺎ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺳﺪﻫﺎی ﺗﺎرﻳﺨﻲ ﺑﺎ ﻣ ﺼﺎﻟﺢ ﺑﻨﺎﻳﻲ ﺑﺠﺎی اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻃﺮاﺣﻲ ﻗﺎﻋﺪﺗﺎ ﻣﻲ ﺑﺎﻳﺪ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﺗـﺮﻣﻴﻢ و ﻧﮕﻬﺪاری و ﺑﻬﺴﺎزی ﺗﺪوﻳﻦ ﺷﻮد . 1 - 2 - 2 - ﺳﺎزه ﻫﺎ ی واﺑﺴﺘﻪ ﺳﺪﻫﺎ ﻣﻨﻈﻮر از ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت واﺑﺴﺘﻪ اﻧﻮاع ﺳﺮرﻳﺰ و اﺟﺰاء ﻫﺎ آن ﻣﺎﻧﻨـﺪ ﺗﻨﺪﺷـﻴﺐ 1 و ﺣﻮﺿـﭽﻪ ﻫـﺎ ی آراﻣـﺶ ﻴ آﺑﮕ ، ﺮﻫـﺎ ی آﺑﻴـﺎری و ﻧﻴﺮوﮔـﺎه، ﻳ در ﭽﻪ ﻫﺎ، ﺗﺨﻠﻴﻪ ﻛﻨﻨﺪه ﻫﺎی ﺗ ﺤﺘﺎﻧﻲ ﻫﺎ ﻣﻴﻠﻪ ،2 و ﺳﺎزه ﻫﺎ ی ﺧﺮوﺟﻲ ﻫﺎی ﺳﺪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ ﻣﻌﻤﻮﻻ ﺳﺮرﻳﺰﻫﺎ ﺟﺰﺋـﻲ از ﺑﺪﻧـﻪ ﻣﻲ ﺳﺪ ﺑﺎﺷﻨﺪ و از ﻧ ﻈﺮ ﻟﺮزه ای ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﺠﺰا ﻃﺮاﺣﻲ ﻧﻤﻲ ﺷﻮﻧﺪ ) ﺷﻜﻞ 1 - 8(. در ﻣﻮارد دﻳﮕﺮ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ ﻳﺎ زﻣﺎﻧﻲ ﻛـﻪ ﺳـﺮرﻳﺰ ﺟﺪا از ﺳﺪ ﺑﺘﻨﻲ ﺑﺎﺷﺪ یﺎرﻴﺑﺴ ، از اﺟﺰا ﻳ ا ی ﻦ ﺳﺎزه ﻫﺎ ﻣﺎﻧﻨﺪ د ﻳ ﻮاره ﺷﻮت ، ﺣﻮﺿﭽﻪ آراﻣـﺶ ، ﺳـﺮر ﻳ ﺰ و ﺳـﺎزه ﻫـﺎ ی ورودی و ﺧﺮوﺟـ ﻲ ) ﺷﻜﻞ 1 - 9( ﺑﺮاﺳﺎس ﺿﻮاﺑﻂ ﻃﺮاﺣ ﻳ د ﻲ ﻮارﻫﺎ ی ﺣﺎﺋﻞ در زﻟﺰﻟﻪ ﻗﺎﺑﻞ ﻃﺮاﺣ ﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ) دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ یﻫﺎ ﻣﺘﺪاول ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺷـﻤﺎره 262 دﻓﺘﺮ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ (. از ﻃﺮﻓ ﻲ در ﻃﺮاﺣ ﻲ اﻏﻠﺐ ا ﻳ ﻦ ﺳﺎزه ﻫﺎ ﻣﺎﻧﻨﺪ داﻟ ﻬﺎی ﻛﻒ ﺣﻮﺿﭽﻪ آر اﻣﺶ، در ﻳ ﭽﻪ ﻫﺎ و آﺑﮕ ﻴ ﺮﻫﺎ ﺑﺎرﻫﺎ ﻴـ ﻫ ی ، ﻲﻜﻴﺪروﻟ ﻓﺸﺎر ﺑﺮﻛﻨﺶ3 و ﻴﻫﺑﺎر ﺪرود ﻲﻜﻴﻨﺎﻣﻳ ﻧﺎﺷ ﻲ از ﺟﺮ ﻳ ﺎن آب ﺣﺎﻛﻢ اﺳﺖ . از ﻃﺮف دﻳﮕﺮ در ﻧﺎﻣﻪ آﻳﻴﻦ ﻫﺎی ﺑﺘﻦ ﻧﻴﺰ ﻃﺮاﺣﻲ ﻟـﺮزه ای ﺧﺎﺻـﻲ ﺑﺮای داﻟﻬﺎ وﺟﻮد ﻧﺪارد ﭼﺮا ، ﻋﻠﺖ ﺑﻪﻛﻪ اﻧﺘﻘﺎل درون ﺻﻔﺤﻪ ای ﻧﻴﺮوی زﻟﺰﻟﻪ در اﻳﻦ ﻧﻮع اﺟﺰا و ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺑﺎﻻی ﻣﺤﻮری ، ﻫﺎ آن اﺛﺮ اﻳﻦ ﻧﻴﺮو ﻋﻤﻮﻣﺎ در ﻃﺮاﺣﻲ ﻗﺎﺑﻞ ﺻﺮﻓﻨﻈﺮ اﺳﺖ . ﺑﺮای ﻃﺮاﺣﻲ ﺳﺎﻳﺮ اﺟﺰا ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺗﻮﻧﻞ ﻫﺎ ی ﺗﺨﻠﻴﻪ ﻛﻨﻨﺪه ﺗﺤﺘﺎﻧﻲ، ﺳﺮرﻳﺰﻫﺎی ﺗﻮﻧﻠﻲ ، ﺗﻮﻧﻞ ﻫﺎ ی ﻫﻮاده و ﻫﺎ آﺑﺮاه ی ﺗﻨﺪﺷﻴﺐ ﻧﻴﺰ ﻣﻲ ﺗـﻮان از ﺿﻮاﺑﻂ ﺳﺎزه ﻫﺎی اﻧﺘﻘﺎل آب ﻳﻌﻨﻲ ﺗﻮﻧﻞ و آﺑﺮاه اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﻮد ﻛﻪ در اداﻣﻪ ﺑﻪ آن ﻣ ﻲ ﭘﺮدازﻳﻢ . ﺗﻨﻬﺎ ﻣﻮاردی ﻛﻪ در اﻳﻦ زﻣﻴﻨﻪ ﺑﺎﻗﻲ ﻣـﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺳﺎزه ﻫﺎﻳﻲ ﻣﺜﻞ ﻫﺎی ﻣﻴﻠﻪ ﻗﺎﺋﻢ آب ﺑﺮ ، ﻣﺨﺎزن ﺗﻌﺎدل ، ﻫﺎی ﻣﻴﻠﻪ ﻫﻮاده ﻳﺎ ﺗﻬﻮﻳﻪ و ﺳﺮرﻳﺰﻫﺎی ﻧﻴﻠﻮﻓﺮی ﻛﻪ ﻋﻤﺪﺗﺎ در ﺳﺪﻫﺎی ﺧـﺎﻛﻲ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ ، ﻛﻪ ﺿﻮاﺑﻂ و ﺳﻮاﺑﻖ ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﻫﺎ آن در اداﻣﻪ ﺑﺮرﺳﻲ ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﺷﻜﻞ1 - 8 ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺳﺮرﻳﺰ و ﺗﻨﺪﺷﻴﺐ داﺧﻞ ﺑﺪﻧﻪ در ﺳﺪ ﻗﻮﺳﻲ و روی ﺑﺪﻧﻪ در ﺳﺪ ﺧﺎﻛﻲ Chute - 1 Shafts - 2 Uplift pressure - 3 ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 12 ﺷﻜﻞ1 - 9 ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺳﺎزه آﺑﮕﻴﺮ ورودی در ﺳﺪ ﺧﺎﻛﻲ و ﺳﺪ ﺑﺘﻨﻲ 1 - 2 - 3 - ﻣﺨﺎزن آب ﻣﺨﺎزن ﺑﻪ آب ﻣﻨﻈﻮر ﺗﻨﻈﻴﻢ و ذﺧﻴﺮه آب ﺷﺮب ﻣﺼﺮﻓﻲ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ . وﻇﻴﻔﺔ اﺻﻠﻲ ﻣﺨﺎزن ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از ﺟ ﺒﺮان ﻧﻮﺳﺎﻧﺎت ﻣﺼﺮف در ﺷﺒﻜﻪ آﺑﺮﺳﺎﻧﻲ ، ﺗﺄﻣﻴﻦ آب ﺑﺮای ﻣﺼﺎرف ﻏﻴﺮﻋﺎدی ﻣﺜﻞ آﺗﺶ ﺳﻮزی ، ﻫﺎ ﺗﺄﻣﻴﻦ آب در ﻣﻮاﻗﻊ اﺿﻄﺮاری ﻣﺜﻞ ﺷﻜﺴﺘﻦ ﺧﻂ ﻟﻮﻟﻪ اﻧﺘﻘﺎل اﺻﻠﻲ ﻳﺎ ﺳﻮﺧﺘﻦ ﭘﻤﭗ یﻫﺎ اﻳﺴﺘﮕﺎه ﭘﻤﭙﺎژ ، اﻗﺘﺼﺎدی ﻧﻤﻮدن ﺷﺒﻜﻪ ﺗﻮزﻳﻊ، اﻧﺘﻘﺎل و ﺗﺼﻔﻴﻪ آب و ﻳﻜﻨﻮاﺧﺖ ﺳﺎری ﺑﺪه ﺗﺼﻔﻴﻪ ﺧﺎﻧﻪ و ﺧﻂ اﻧﺘﻘﺎل . ﻣﺨﺎزن آب ﺷﺎﻣﻞ ﻣﺨﺎزن ﻫﻮا ﻳﻲ ﻲ ﺑﺘﻨ و ﻓﻠﺰ ی و ﻣﺨﺎزن زﻣﻴﻨﻲ ﺑﺘﻨﻲ ﻣﺪﻓﻮن ﻳﺎ ﻧﻴﻤﻪ ﻣﺪﻓﻮن ﻣ ﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﺨﺎزن زﻣﻴﻨﻲ در ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ در ﻣﺤﻞ ﻣﺮﺗﻔﻊ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺮای ذﺧﻴﺮه ﺳﺎزی و ﺗﺄﻣﻴﻦ ﻓﺸﺎر اﺳﺖ و ﻛﺎرﺑﺮد ﻣﺨﺎزن ﻫﻮاﻳﻲ ﺻﺮﻓﺎً ﺑﺮای ﺗﺄﻣﻴﻦ ﻓﺸﺎر در ﺷﺒﻜﻪ ﺑﻮده و ﺣﺠﻢ ذﺧﻴﺮه ﻫﺎ آن اﻧﺪک ﻣﻲ ﺎﺷﺪﺑ . ﺣﺠﻢ ﻣﺨﺎزن زﻣﻴﻨﻲ ﻣﺤﺪودﻳﺘﻲ ﻧﺪارد و ﺗﺎ ﺣﺠﻢ75000 ﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺐ ﻧﻴﺰ در ﻛﺸﻮر ﻣﻮﺟﻮد اﺳـﺖ وﻟـﻲ ﻣﺨﺎزن ﻫﻮاﻳﻲ ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﺑﻪ ﺣﺠﻢ 2000 ﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺐ ﻣﺤﺪود اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ اﻫﻤ ﻴ ﺖ ﻛﻤﺘﺮ در اﻳﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ ﻗﺮار ﻧﻤـﻲ ﮔﻴﺮﻧـﺪ . ﺣﺠﻢ ﻣﺨﺎزن زﻣﻴﻨﻲ ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮات آﺑﺪﻫﻲ ﻣﻨﺒﻊ ﻃﺒﻴﻌﻲ ﺗﻬﻴﻪ آب ﻣﺜﻞ ﺳﺪ ﻳﺎ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﭼﺎه و ﭼـﺸﻤﻪ ﻫـﺎ و ﻧﻮﺳـﺎن ﻣـﺼﺮف در ﺷـﻬﺮ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲ ﮔﺮدﻧﺪ . ﻣﺨﺎزن زﻣﻴﻨﻲ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﺪﻓﻮن ﻳﺎ ﻧﻴﻤﻪ ﻣﺪﻓﻮن ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﻮﻧﺪ . ﻣﺨﺎزن ﻣﺪﻓﻮن ﻣﺨﺎزﻧﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﺗﺎ ﻋﻤـﻖ ﻣﻨﺎﺳـﺐ در زﻣﻴﻦ ﻓﺮو رﻓﺘﻪ و ﺳﭙﺲ در ﭘﺸﺖ دﻳﻮارﻫﺎ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ روی ﺳﻘﻒ ﻫﺎ آن ﺧﺎک رﻳﺨﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . اﻳﻨﮕﻮﻧﻪ ﻣﺨﺎزن ﻋﻼوه ﺑﺮ ﻣﺤﺎﺳـﻨﻲ ﻛـﻪ از ﻟﺤﺎظ اﺳﺘﺘﺎر در ﺑﺮاﺑﺮ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺤﻴﻄﻲ دارﻧﺪ ، از ﻧﻈﺮ ﺗﺒﺎدل ﺣﺮارﺗﻲ ﻧﻴﺰ ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻫﺴﺘﻨﺪ . ﺑﺮای ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺳﺮدﺳﻴﺮ ﺑﺮای ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی از ﻳـﺦ زدﮔﻲ آب در ﻣﺨﺰن ﺑﺎﻳﺪ از ﻣﺨﺎزن ﻣﺪﻓﻮن اﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮد . در ﻣﺨﺎزن ﻧﻴﻤﻪ ﻣﺪﻓﻮن ﻋﻤﻞ ﺧﺎﻛﺮﻳﺰی ﻏﺎﻟﺒـﺎً ﺗـﺎ ﻧـﺼﻒ ارﺗﻔـﺎع دﻳـﻮار اﻧﺠـﺎم ﻣﻲ ﺷﻮد و در روی ﺳﻘﻒ ﻣﺨﺰن ﻋﻤﻼً ﻫﻴﭻ ﮔﻮﻧﻪ ﺧﺎﻛﻲ وﺟﻮد ﻧﺪارد . ﻋﻮاﻣﻠﻲ ﻛﻪ در اﺳﺘﻘﺮار ﻣﻨﺎﺑﻊ زﻣﻴﻨﻲ از ﻟﺤﺎظ ﻣﺪﻓﻮن و ﻧﻴﻤـﻪ ﻣـﺪﻓﻮن ﺑﻮدن ﺗﺄﺛﻴﺮ دارد، ﺷﺎﻣﻞ ﺷﺮاﻳﻂ اﻗﻠﻴﻤﻲ، ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﻲ، ﻣﺤﺪودﻳﺖ زﻣﻴﻨﻲ و رﻗﻮم ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺷﻴﺐ زﻣﻴﻦ و ﺟﻨﺲ ﻻﻳﻪ ﻫﺎی ﺧـﺎک .ﺪﻨﺑﺎﺷ ﻣﻲ از ﻟﺤﺎظ ﻫﻨﺪﺳﻲ، ﻣﺨﺎزن ﻣﻌﻤﻮﻻً در دو ﺷﻜﻞ اﺳﺘﻮ ﻫﺎ آن ی و ﻣﻜﻌﺐ ﻣﺴﺘﻄﻴﻞ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ ﻛـﻪ ﺑـﺮای ﻣﺨـﺎزن آب ﺷـﺮب ﺷﻬﺮی ﻣﻌﻤﻮﻻً ﻫﻤﻮاره از ﺷﻜﻞ ﻣﻜﻌﺒﻲ آن اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﮔﺮدد . از ﻟﺤﺎظ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری، ﻣﺨﺎزن ﺑﻪ ﺻﻮرت دو ﻗﻠﻮ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘـﻪ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ وﺳﻌﺖ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺨﺎزن زﻣ ﻴﻨﻲ آب و ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬاری ﻫﺎی وﺳﻴﻌﻲ ﻛﻪ در اﻳﻦ زﻣﻴﻨﻪ ﻫﺮ ﺳﺎﻟﻪ اﻧﺠـﺎم ﻣـﻲ ﮔـﺮدد ، ﺳـﺎزﻣﺎن ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ﻛﺸﻮر در ﺳﺎل 1381 ﺿﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﻃﺮح و ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﺨﺎزن آب زﻣﻴﻨﻲ را اﺑﻼغ ﻧﻤﻮد . اﻳﻦ ﺿﻮاﺑﻂ ﻛﻪ ﻃﻲ ﻓﺼﻞ اول- دﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪی ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ 13 ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺷﻤﺎره123 دﻓﺘﺮ ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت و ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﻓﻨﻲ ﻣﻨﺘﺸﺮ ﺷﺪه اﺳﺖ ، در ﻃﺮ اﺣﻲ ﻣﺨﺎزن آب ﻻزم اﻻﺟﺮا ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در اﻳـﻦ دﺳـﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺳﻴﺴﺘﻤﻬﺎی ﺳﺎزه ای ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده، ﻣﺸﺨﺼﺎت ﻓﻨﻲ ﻣﺼﺎﻟﺢ، ﺑﺎرﮔﺬاری اﺳﺘﺎﺗﻴﻚ و ﺑﺎرﮔﺬاری ﻧﺎﺷـﻲ از زﻟﺰﻟـﻪ، ﻧﺤـﻮه ﺗﺤﻠﻴـﻞ و ﻃﺮاﺣـﻲ، ﻣﻼﺣﻈﺎت ﺳﺎﺧﺖ، ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت ﻣﻜﺎﻧﻴﻜﻲ ﻣﺨﺎزن و ﻣﺨﺎزن وزﻧﻲ ﻣﻮرد ﺑﺤﺚ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ و در وﻳﺮاﻳﺶ دوم آ ن در ﺳﺎل 1374 ﻓـﺼﻞ ﻫﺸﺘﻢ ﺷﺎﻣﻞ ﻧﻜﺎت اﻳﻤﻨﻲ و ﺑﻬﺪاﺷﺘﻲ ﻫﻨﮕﺎم ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از ﻣﺨﺎزن آب ﻧﻴﺰ اﺿﺎﻓﻪ ﮔﺮدﻳﺪه اﺳﺖ . 1 - 3 - ﺳﺎزه ﻫﺎی اﻧﺘﻘﺎل و ﺗﻮز آبﻊ ﻳ ﺳﺎزه ﻫﺎ ی اﻧﺘﻘـﺎل آب ﺷـﺎﻣﻞ ﺗﻮﻧـﻞ یﻫـﺎ آﺑـﻲ ﻣﺎﻧﻨـﺪ ﺗﻮﻧـﻞ یﻫـﺎ اﻧﺤـﺮاف ﺟﺮﻳـﺎن رودﺧﺎﻧـﻪ ﻳـﺎ ﺗﻮﻧـﻞ یﻫـﺎ آب ﺑـﺮ ، ﺳـﺮرﻳﺰﻫﺎ و ﺗﺨﻠﻴﻪ ﻛﻨﻨﺪه ﻫﺎی ﺗﺤﺘﺎﻧﻲ ، ﻫﺎ آﺑﺮاه ی روﺑﺎز و ﺳﺮ ﺑﺴﺘﻪ 1 و ﺧﻄﻮط ﻟﻮﻟﻪ یﻫﺎ ﻣﺪﻓﻮن ﻳﺎ ﻏﻴﺮﻣﺪﻓﻮن ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . 1 - 3 - 1 - ﺗﻮﻧﻞ آﺑﻲ یﻫﺎ ﺗﻮﻧﻞ ﻫﺎ ﻣﺠﺎری ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر اﻧﺘﻘﺎل آب از ﻣﺤﻠﻲ ﺑﻪ ﻣﺤﻞ دﻳﮕﺮ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺗﺤﺖ ﻓﺸﺎر ﻳﺎ آزاد ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧـﺪ . ﺗﻮﻧﻞ ﻫﺎ ﻳﻜﻲ از ﺗﺮﻳﻦ ﻣﻬﻢ ﺳﺎزه ﻫﺎی اﻧﺘﻘﺎل آب ﺧﺎم و ﺗﺼﻔﻴﻪ ﺷ ﺪه ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ و ﻣﻌﻤﻮﻻً در ﺳﻴـﺴﺘﻤﻬﺎی ﺑـﺰرگ اﻧﺘﻘـﺎل آب از آن اﺳـﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﮔﺮدد ﺑﻪ . ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل ﺳﻴﺴﺘﻢ اﻧﺘﻘﺎل آب رودﺧﺎﻧﻪ ﻛﻠﺮادو ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﻟﻮس آﻧﺠﻠﺲ ﺑﻄﻮل ﺣﺪود 386 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ﺷﺎﻣﻞ5/ 97 ﻛﻴﻠـﻮﻣﺘﺮ ﺗﻮﻧـﻞ اﻧﺘﻘﺎل آب ﺧﺎم ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻃﺮح ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﺷﺪه اﻧﺘﻘﺎل آب ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﻛﺮﻣﺎن ﻧﻴﺰ دارای 60 ﻛ ﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ﺗﻮﻧﻞ ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . ﺗﻮﻧـﻞ یﻫـﺎ اﻧﺘﻘـﺎل آب ﻣﻌﻤﻮﻻً ﺑﺎ ﻣﻘﻄﻊ رﺪوﻣ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ ، زﻳﺮا ﻣﻌﻤﻮﻻً اﻳﻦ ﺷﻜﻞ ﺑﻴﺸﺘﺮﻳﻦ ﭘﺎﻳﺪاری را در ﻣﺤﻴﻂ ﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ و ﺳﻨﮕﻲ دارا ﻣﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . ﻣﻤﻜـﻦ اﺳﺖ ﺑﺪﻻﻳﻞ اﺟﺮاﻳﻲ و ﻣﺴﺎﺋﻞ ژﺋﻮﺗﻜﻨﻴﻜﻲ ﻳﺎ ﻣﻜﺎﻧﻴﻚ ﺳﻨﮓ ، ﺷﻜﻞ ﻣﻘﻄﻊ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻧﻌﻞ اﺳﺒﻲ ﻳﺎ اﺷﻜﺎل دﻳﮕﺮ ﻧﻴﺰ اﺟ ﺮا ﮔﺮدد . ﺷﻜﻞ1 - 10 ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻣﻘﻄﻊ ﻋﺮﺿﻲ ﺗﻮﻧﻞ در ﺑﺴﺘﺮ ﻧﺮم و ﺳﺨﺖ در ﺗﻮﻧﻞ ﻲﻳﻫﺎ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت داﺋﻤﻲ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ ﺑﻪ ، ﻣﻨﻈﻮر ﻛﺎﻫﺶ ﺿﺮﻳﺐ زﺑﺮی ﺟﺪار و اﻓـﺰاﻳﺶ ﺗـﻮان اﻧﺘﻘـﺎل آب ﺑـﺎ ﻣﺴﺎﺣﺖ ﻣﻘﻄﻊ ﺛﺎﺑﺖ ﻫﻤﻮاره ﺟﺪار ﺗﻮﻧﻞ ﭘﻮﺷﺶ داده ﻣﻲ ﺷﻮد . از دﻻﻳﻞ دﻳﮕﺮ اﺟﺮای ﭘﻮﺷﺶ ﺗﻮﻧﻞ ﻫﺎ ﻛﻪ ﻣﻌﻤﻮﻻً ﺑﺘﻦ ﻏﻴﺮ ﻣﺴﻠﺢ ﻳﺎ ﻣـﺴﻠﺢ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ، ﻛﺎﻫﺶ ﺗﻠﻔﺎت آب و ﻧﻴﺰ ﭘﺎﻳﺪار ﺳﺎزی ﺗﻮﻧﻞ در ﻣﺤﻴﻂ ﻫﺎی ﺳﻨﮕﻲ ﺧﺮد ﺷﺪه ﻳﺎ ﺳﻨﮓ ﻫﺎﻳ ﻲ ﻛﻪ در اﺛﺮ ﺣﻔﺎری ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺷﻜﻞ زﻳـﺎدی ﻣﻲ دﻫﻨﺪ و ﻳﺎ ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی از اﺷﺒﺎع ﺷﺪن ﻻﻳﻪ ﻫﺎی ﺳﻨﮓ و ﺧﺎک اﻃﺮاف ﺗﻮﻧﻞ اﺳﺖ . ﺗﻮﻧﻞ یﻫﺎ درون ﺧﺎک ﻋﻤﻮﻣﺎ ﻧﻴﺎز ﺑـﻪ ﭘﻮﺷـﺶ ﺟـﺪ اره دارﻧﺪ . ﺗﻮﻧﻞ ﻫﺎ از ﻧﻈﺮ ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ ﺑﺪو دﺳﺘﻪ ﺗﺤﺖ ﻓﺸﺎر و آزاد ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻣﻲ ﮔﺮدﻧﺪ . ﺗﻮﻧﻞ یﻫﺎ ﺗﺤـﺖ ﻓـﺸﺎر ﺗﻘﺮﻳﺒـﺎً در ﺗﻤـﺎﻣﻲ ﻣـﻮارد دارای Culverts - 1 ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 14 ﭘﻮﺷﺶ ﺑﺘﻨﻲ ﺑﻮده و ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﻛﺎﻫﺶ ﺗﻠﻔﺎت آب و ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی از ﮔـﺴﺘﺮش ﺗـﺮک در ﺟـﺪار ﺗﻮﻧـﻞ از ﺑـﺘﻦ ﻣـﺴﻠﺢ اﺳـﺘﻔﺎده ﻣـﻲ ﮔـﺮدد . در ﺗﻮﻧﻞ ﻲﻳﻫﺎ ﻛﻪ ﺳﺮﻋﺖ آب در آن ﺧﻴﻠﻲ زﻳﺎد ﺑﺎﺷﺪ ﻣﺜﻞ ﺗﻮﻧﻞ یﻫﺎ آﺑﺮﺳﺎن ﻧﻴﺮوﮔﺎه ﻫﺎ ی آﺑـﻲ ﺑـﻪ ﻣﻨﻈـﻮر ﺟﻠـﻮﮔﻴﺮی از ﻓﺮﺳـﺎﻳﺶ ﺟـﺪار، از ﭘﻮﺷﺶ ﻓﻮﻻدی داﺧﻠﻲ ﺟﺪار اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد و ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺛﺎﺑﺖ ﻛﺮدن ﺟﺪار ﻓﻮﻻدی ﭘﺸﺖ آن ﺗﺎ ﺗﻤﺎس ﺑﺎ ﺳﻨﮓ ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ ﺑﺘﻦ ﭘﺮ ﻣﻲ ﮔﺮدد . در ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ ﺗﻮﻧﻞ در ﻣﺴﻴﺮ ﺧﻮد از ﻳﻚ ﮔﺴﻞ ﻋﺒﻮر ﻛﻨﺪ ﻳﺎ ﻗﺴﻤﺖ ﻫﺎی ورودی و ﺧﺮوﺟﻲ در ﻧﻮاﺣﻲ ﺑﺎ ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ زﻣﻴﻦ ﻟﻐﺰش ﻗﺮار ﮔﻴﺮد، ﺧﺴﺎرت در ﺻﻮرت وﻗﻮع زﻟﺰﻟﻪ ﺑﺴﻴﺎر ﻣﺤﺘﻤﻞ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . از ﻧﻈﺮ ﺷﻴﻮه ﺳﺎﺧﺖ ﻧﻴﺰ، ﺗﻮﻧﻞ ﻫﺎ ﺑﻪ دو دﺳﺘﻪ ﻛﻠﻲ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻣـﻲ ﺷـﻮﻧﺪ . دﺳـﺘﻪ اول ﺗﻮﻧﻞ ﻲﻳﻫﺎ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺣﻔﺎری روﺑﺴﺘﻪ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ، ﺷﺎﻣﻞ ﺗﻮﻧﻞ ﻲﻳﻫﺎ ﻛﻪ در ﺳﻨﮓ و در آﺑﺮﻓﺖ ﺣﻔﺎری ﻣﻲ ﮔﺮدﻧﺪ . دﺳﺘﻪ دوم ﺗﻮﻧﻞ ﻲﻳﻫﺎ ﻛﻪ ﺑﻪ روش ﺣﻔﺎری روﺑﺎز و ﺳﭙﺲ ﺳﺎﺧﺖ درﺟﺎ ) ﻛﻤﻨﺪ و ﭘﻮش ( اﺟﺮا ﻣﻲ ﮔﺮدﻧﺪ . ﺗﻮﻧﻞ ﻲﻳﻫﺎ ﻛﻪ در آﺑﺮﻓﺖ ﺣﻔـﺎری ﻣـﻲ ﮔﺮدﻧـﺪ ﻫﻤـﻮاره ﺑـﺮای ﭘﺎﻳﺪاری در دراز ﻣﺪت ﺑﺎﻳﺪ ﭘﻮﺷﺶ ﺷﻮﻧﺪ ﺗﻮﻧﻞ . ﻲﻳﻫﺎ ﻛﻪ ﺑﻪ روش ﺣﻔﺎری روﺑﺎز و ﺳﭙﺲ ﺳﺎﺧﺖ درﺟﺎ اﺟﺮا ﻣﻲ ﮔﺮدﻧﺪ، ﺑﻪ ﻋﻠـﺖ ﻋﻤـﻖ ﻛـﻢ ﻣﻌﻤﻮﻻً ﻧﺒﺎﻳﺪ از ﻫﺎﻳ ﺧﺎک ﻲ ﻛﻪ ﻣﺴﺘﻌﺪ ﺑﻪ رواﻧﮕﺮاﻳﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻋﺒﻮر ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ . 1 - 3 - 2 - آﺑﺮاه ﻫﺎ ی روﺑﺎز ﻫﺎ آﺑﺮاه ی روﺑﺎز ﻣﻌﻤﻮﻻً ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻳﻚ ﻣﺠﺮای اﻧﺘﻘﺎل آب ﺑﻪ ﺻﻮرت آزاد ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻛﻪ ﻋﻤﻮﻣﺎً ﺑـﺎ ﺣﻔـﺮ ﻳـﻚ ﺧﻨـﺪق و در ﻣﻘـﺎﻃﻌﻲ ﺑـﺎ ﺧﺎﻛﺮﻳﺰی ﺳﺎﺧﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ﻫﺎ آﺑﺮاه ی روﺑﺎز ﻋﻤﻮﻣﺎً ﺑ ﺮای اﻧﺘﻘﺎل آب ﺑﻪ ﺗﺼﻔﻴﻪ ﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﻳـﺎ یﺑـﺮا ﻣـﺼﺮف ﻛـﺸﺎورزی ﻣـﻮرد اﺳـﺘﻔﺎده ﻗـﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . ﺑﻪ ﻫﺎ آﺑﺮاه ﺻﻮرت ﭘﻮﺷﺶ دار ﻳﺎ ﺧﺎﻛﻲ و ﻳﺎ ﺳﻨﮕﻲ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﻣ ﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ﻫﺎ آﺑﺮاه ﻣﻌﻤﻮﻻً ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺑﺨﺸﻲ از ﻳﻚ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﺑﺰرگ اﻧﺘﻘﺎل آب ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ و ﺑﻪ دﻟ ﻴ ﻞ رو ﺑﺎز ﺑﻮدن، در ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ ﻳﻚ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﺗﺤـﺖ ﻓـﺸﺎر دارای اﺑﻌـﺎد و اﻧـﺪازه ﻫـﺎی ﺑـﺰرگ ﺗـﺮ ی ﻫﺴﺘﻨﺪ . ﻣﺰاﻳﺎی اﺳﺘﻔﺎده از آﺑﺮاه ﺟﺎی ﺑﻪ ﻳﻚ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﺗﺤﺖ ﻓﺸﺎر ﻣﺜﻞ ﻟﻮﻟﻪ ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از ﺳﻬﻮﻟﺖ اﺟﺮا و ﻋﺪم ﻧﻴﺎز ﺑـﻪ ﺗﻜﻨﻮﻟـﻮژی ﺑـﺎﻻ و ﻧﻴﺮوی اﻧﺴﺎﻧﻲ ﺑﺎ ﺗﺨﺼﺺ ﺑﺎﻻ ، ﻃﻮل ﻋﻤﺮ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎی ﻓﻮﻻدی ، ﻛﺎﻫﺶ ﻛﻤﺘﺮ ﻇﺮﻓﻴﺖ ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ ﺑﺎ زﻣﺎن . از ﻣﻌﺎﻳـﺐ آﺑـﺮاه در ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ ﻳﻚ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﺗﺤﺖ ﻓﺸﺎر ﻣﺜﻞ ﻟﻮﻟﻪ ﺰ ﻴ ﻧ ﻧﻴﺎز ﺑﻪ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬاری ﺑﻴﺸﺘﺮی ﺑﺮای ﺳﺎﺧﺖ آﺑﺮاه ﺑﻪ ﺻﻮرﺗ ﻲ ﻛﻪ ﻇﺮﻓﻴﺖ ﻧﻬـﺎﻳﻲ ﻣـﻮرد ﻧﻴﺎز را ﺟﻮاﺑﮕﻮ ﺑﺎﺷﺪ و اﻣﻜﺎن ﺗﺪاﺧﻞ ﺑﺎ ﺳﻴﺴﺘﻤﻬﺎی زﻫﻜﺸﻲ ﻣﺤﻠﻲ ﻲ ﻣ ﺑﺎﺷﺪ . ﻫﺎ آﺑﺮاه ﻣﻌﻤﻮﻻً دارای ﻣﻘﻄﻊ ذوزﻧﻘﻪ ای ﺷ ﻜﻞ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ ) ﺷﻜﻞ 1 - 11 ( . ﺷﻜﻞ ﻫﻨﺪﺳﻲ ﻫﺎ آﺑﺮاه ﻋﻤﻮﻣﺎ ﺗﺤﺖ ﺗـﺄﺛﻴﺮ دو ﻋﺎﻣـﻞ ﻫﺰﻳﻨـﻪ و دﺑﻲ اﻧﺘﻘﺎل ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺗﺮﻳﻦ ﺷﻜﻞ ﺑﺮای آﺑﺮاه روﺑﺎز از ﻧﻈﺮ ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ ﻳﻚ ﻧﻴﻤﺪاﻳﺮه ﻣﻲ ﺑﺎﺷـﺪ وﻟـﻲ اﻳـﻦ ﺷـﻜﻞ ﻣﻌﻤـﻮﻻً ﺑـﻪ ﻋﻠـﺖ ﻣﺸﻜﻼت اﺟﺮاﻳﻲ آن ﺑﻨﺪرت ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد و ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻣﺘﻌﺎر ف ﺗﺮﻳﻦ ﺷﻜﻞ ﻫﺎ آﺑﺮاه ذوزﻧﻘﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺷﻴﺐ دﻳـﻮاره ﻫـﺎی آﺑـﺮاه ﻣﻌﻤﻮﻻً ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺷﻴﺐ ﭘﺎﻳﺪار ﻣﺼﺎﻟﺢ ﻛﻨﺎره ﻫﺎ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲ ﮔﺮدد . ارﺗﻔﺎع و ﻋﺮض ﻛﻨﺎره ﺰ ﻴﻧﻫﺎ ﻣﻌﻤﻮﻻً ﺑﺮاﺳﺎس ﺷﺮاﻳﻂ ﻻزم ﺑﺮای ارﺗﻔﺎع آزاد و ﭘﺎﻳﺪاری ﻛﻨﺎره ﻫﺎ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲ ﮔﺮدد . در ﭘﺎﻳﺪاری ﻛﻨﺎره ﻫﺎ ﺑﺎﻳﺪ ﺷﻴﺐ اﻳﻤﻦ ﻛﻨ ﺎره در ﺣﺎﻟﺖ اﺷﺒﺎع و ﻧﻴﺰ ﺑﺎر ﻧﺎﺷـﻲ از زﻟﺰﻟـﻪ در ﻧﻈـﺮ ﮔﺮﻓﺘـﻪ ﺷﻮد . ﻓﺼﻞ اول- دﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪی ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ 15 ﺷﻜﻞ1 - 11 ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻣﻘﻄﻊ ﻋﺮﺿﻲ آﺑﺮاه ﻫﺎ ی ذوزﻧﻘﻪ ای ) ﻣﻘﻄﻊ ﺑﺎ ﻛﻒ ﺻﺎف، ﻣﻘﻄﻊ ﺑﺎ ﺟﺮﻳﺎن ﻛﻢ، ﻣﻘﻄﻊ ﺑﺎ ﻛﻒ ﺷﻴﺒﺪار ( ارﺗﻔﺎع آزاد ﺑﺎ در ﻧﻈﺮﮔﺮﻓﺘﻦ ﻣﻴﺰان رﺳﻮب ﮔﺬاری،رﺷﺪ ﮔﻴﺎﻫﺎن و اﺛﺮ ﻣﻮج و اﻓﺰاﻳﺶ ﺳﻄﺢ آب د ر اﺛﺮ ﻧﻴﺮو ی ﮔﺮﻳﺰ از ﻣﺮﻛﺰ در ﻗﻮﺳ ﻬﺎ و ﺣﺪاﻛﺜﺮ دﺑﻲ آﺑﺮاه و ﻧﻴﺰ اﻓﺰاﻳﺶ دﺑﻲ در اﺛﺮ رواﻧﺎب ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﻛﺎﻫﺶ ارﺗﻔﺎع آزاد در اﺛﺮ زﻟﺰﻟﻪ ﻣﺤﺘﻤﻞ ﺑﻮده و ﺣﺪاﻗﻞ ارﺗﻔـﺎع آزاد در اﻳ ﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﺑﺮای ﻫﺎ آﺑﺮاه ی ﻛﻮﭼﻚ از 30 ﺳﺎﻧﺘﻲ ﻣﺘﺮ ﺗﺎ ﺣﺪود 1 ﻣﺘﺮ ﺑﺮای ﻫﺎ آﺑﺮاه ی ﺑﺰرگ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﭘﻮﺷﺶ ﺑـﻪ ﺎﻫـ آﺑﺮاه ﻣﻨﻈـﻮر ﻛـﺎﻫﺶ ﺗﻠﻔﺎت آب ﻧﺎﺷﻲ از ﻧﺸﺖ ﺑﻪ زﻣﻴﻦ اﻃﺮاف ﭘﻴﺶ آﺑﺮاه ﺑﻴﻨﻲ ﻣﻲ ﮔـﺮدد . ﭘﻮﺷـﺶ آﺑـﺮاه ﻫﻤﭽﻨـﻴﻦ در ﭘﺎﻳﺪارﺳـﺎزی دﻳـﻮار ه ﻫـﺎی آﺑـﺮاه و ﻧﻴـﺰ ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی از ﻓﺮﺳﺎﻳﺶ ﺑﺴﺘﺮ و ﻛﻨﺎره ﻫﺎ، ﺑﻬﺴﺎزی وﺿﻌﻴﺖ رﺳﻮب ﮔﺬاری، ﺗﺴﻬﻴﻞ در ﺗﻤﻴﺰ ﻛﺮدن آﺑﺮاه و ﻛﻨﺘﺮل رﺷـﺪ ﮔﻴﺎﻫـﺎن و ﻛـﺎﻫﺶ ﺿﺮﻳﺐ ز ﺑﺮی اه آﺑﺮ ﻧﻴﺰ ﻣﺆﺛﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﭘﻮﺷﺶ ﻫﺎ آﺑﺮاه ﻣﻌﻤﻮﻻً از ﺳﻪ ﻧﻮع ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﺘﻦ ﻏﻴﺮ ﻣﺴﻠﺢ، ﺑﺘﻦ آﺳﻔﺎﻟﺘﻲ و ژﺋﻮﻣﻤﺒﺮﻳﻦ ﻫﺎ 1 ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﺑﺘﻦ ﻏﻴﺮ ﻣﺴﻠﺢ ﻛﻪ در ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻫﺎ آﺑﺮاه اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﮔﺮدد دارا ی ﺿﺨﺎﻣﺖ ﭘﻮﺷﺶ ﺑﻴﻦ 5 ﺗﺎ12 ﺳﺎﻧﺘﻲ ﻣﺘﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ و ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺟﻠـﻮﮔﻴﺮی از ﺗﺮک ﺧﻮردﮔﻲ و ﻋﺪم اﻧﺘﺸﺎر ﺗﺮ ک در ﭘﻮﺷﺶ ﺑﺘﻨﻲ ﻣﻌﻤﻮﻻً در ﻫﺮ 12 ﺗﺎ15 ﻣﺘﺮ ﻳﻚ درز اﻧﺒﺴﺎط ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﻣـﻲ ﮔـﺮدد . درز ﺑـﻪ ﻣﻨﻈـﻮر ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی از ﻓﺮار و ﻧﺸﺖ آب ﺑﻪ زﻣﻴﻦ ﻫﺎی اﻃﺮاف ﺑﺎ ﻣﺼﺎﻟﺢ آب ﺑﻨﺪ ﻣﺜﻞ ﻻﺳﺘﻴﻚ ﻳﺎ آﺳﻔﺎﻟﺖ ﻧﺮﻣﻪ ﭘﺮ ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﺑﺮای اﺟﺮای ﭘﻮﺷﺶ ﺑﺘﻨﻲ ﻣﻲ ﺗﻮان از ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﻣﺨﺼﻮص اﺟﺮای ﭘﻮﺷﺶ آﺑﺮاه اﺳﺘﻔﺎد ﻛﺮد . در اﻳﺮان ﻣﻌﻤﻮﻻً اﻳﻦ ﻛﺎر ﺑﻪ ﺻﻮرت دﺳﺘﻲ و ﻣﻌﻤﻮﻻً ﺑﺪون ﻗﺎﻟﺐ ﺑﻨﺪی اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﮔﺮدد . اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻴﻠﮕﺮد در ﻫﺎ آﺑﺮاه ی ﺑﺎ ﭘﻮﺷﺶ ﺑﺘﻨﻲ ﺑﻪ ﻧﺪرت ﺑﻮده و ﻓﻘﻂ ﺑﺪﻻﻳﻞ ﺳﺎزه ای ﻣﻤﻜـﻦ اﺳـﺖ در ﺑﻌـﻀﻲ ﻧﻘـﺎط از ﻣﻴﻠﮕﺮد اﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮد . در ﻫﺎ آﺑﺮاه ﻳﻲ ﻛﻪ ﭘﻮﺷﺶ ﻫﺎ آن ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺎﺷﻴﻦ و ﺑﻪ ﺻﻮرت ﭘﻴﻮﺳﺘﻪ اﻧﺠـﺎم ﻣـﻲ ﮔـﺮدد ﺑـﻪ ﻣﻨﻈـﻮر ﺟﻠـﻮﮔﻴﺮی از ﮔﺴﺘﺮش ﺗﺮک در ﭘﻮﺷﺶ آﺑﺮاه د از ورﻫﺎی ﻛﻨﺘﺮل ﻲﻌﻨﻳ ﺷﻴﺎرﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ اﻧﺪازه ﻳﻚ ﺳﻮم ﺿﺨﺎﻣﺖ ﭘﻮﺷﺶ زﻣﻴﻦ ﺑﺘﻨﻲ ﻋﻤﻖ دارﻧﺪ ، در دو ﺟﻬﺖ ﻋﻤﻮد ﺑﺮ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﺑﻔﻮاﺻﻞ ﻣﻌﻴﻨﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ .ﺷﻮد نﺗﻜĤ یﻫﺎ ﺷﺪﻳﺪ زﻣﻴﻨﻲ ﻳﺎ ﻫﺮ ﮔﻮﻧﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻜﺎ ن داﺋﻤﻲ زﻣﻴﻦ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﺗﺮک ﺧﻮردﮔﻲ ﭘﻮﺷﺶ آﺑﺮاه ﺷﺪه و ﻣﻮﺟﺐ ﻧـﺸﺖ آب از آن ﮔﺮدد . ﻣﻴﺰان ﺧﺴﺎرت ﻧﺎﺷﻲ از ﺗﺮک ﺧﻮردﮔﻲ ﺷﺪﻳﺪ ﭘﻮﺷﺶ آﺑﺮاه ﺑﺴﺘﮕﻲ ﺑﻪ وﻇﻴﻔﻪ اﺻﻠﻲ ﭘﻮﺷﺶ دارد . در ﺻـﻮرﺗﻴﻜﻪ ﻋﻤﻠﻜـﺮد Geomembranes - 1 ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 16 ﭘﻮﺷﺶ ﺻﺮﻓﺎً ﺑﺮای ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی ﻳﺎ ﻛﻨﺘﺮل رﺷﺪ ﮔﻴﺎﻫﺎن ﺑﺎﺷﺪ ، اﻳﻦ ﺗﺮک ﺧﻮردﮔﻲ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺮای ﻣﺪت زﻣـﺎن ﺑﻴـﺸﺘﺮی ﻗﺎﺑـﻞ ﻗﺒـﻮل ﺑـﻮده و ﺧﺴﺎرت وارده ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﻳﭘﺬ ﺮﻓﺘﻪ . دﻮ ﺷ در ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ ﻋ ﻤﻠ ﻜﺮد اﺻـﻠﻲ ﭘﻮﺷـﺶ ﺑـﻪ ﻣﻨﻈـﻮر آب ﺑﻨـﺪی آﺑـﺮاه و ﺟﻠـﻮﮔﻴﺮی از ﻧـﺸﺖ آب ﺑـﻪ زﻣﻴﻦ ﻫﺎی ﻣﺠﺎور ﻛﻪ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﻣﺜﻞ زﻣﻴﻦ ﻫﺎی ﮔﭽﻲ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ اﺷﺒﺎع ﺷﺪن ﺣﺴﺎس ﺑﺎﺷﻨﺪ، در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷـﻮد ﺧـﺴﺎرت و آﺳـﻴﺐ وارده ﻗﺎ ﺑﻞ ﻗﺒﻮل ﻧﻴﺴﺖ . اﺳﺘﻔﺎده از ﭘﻮﺷﺶ ﺑﺘﻦ آﺳﻔﺎﻟﺘﻲ ﺑﺮای ﻣﻨﺎﻃﻘﻲ ﻛﻪ آﺑﺮاه از زﻣﻴﻦ ﻫﺎی دارای اﻣﻼح ﻧﺎﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮای ﺑﺘﻦ ﻣﻲ ﮔﺬرد و ﻳﺎ آب داﺧﻠـ ﻲ آﺑـﺮاه ﺑﻪ ﻟﺤﺎظ اﻣﻼح ﺑﺤﺮاﻧ اﺳﺖ ﻲ ﺗﻮﺻﻴﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺗﺮاﻛﻢ ﻻزم ﺑﺮای ﺑﺘﻦ آﺳﻔﺎﻟﺘﻲ، اﺳﺘﻔﺎده از ﻏﻠﺘﻚ در اﺟﺮا اﻟﺰاﻣﻲ اﺳﺖ و اﻳﻦ ﻛﺎر ﺑﺮای دﻳﻮاره ﻫﺎ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺷﻴﺐ ﻫﺎ آن ﻗﺪری ﻣﺸﻜﻞ اﺳﺖ . ﺑﺮای ﭘﻮﺷﺶ ﻫﺎ آﺑﺮاه دﺳﺘﮕﺎﻫﻬﺎی ﭘﺨﺶ آﺳﻔﺎﻟﺖ ﺧﺎص وﺟﻮد دارد . ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻧﻌﻄﺎف ﭘﺬﻳﺮی ﺑﻴﺸﺘﺮ و ﺷﻜﻞ ﭘﺬﻳﺮی ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﺘﻦ آﺳﻔﺎﻟﺘﻲ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺑﺘﻦ ﻣﻌﻤﻮﻟﻲ ﻧﻴﺎز ﺑﻪ درزﻫﺎی ﻋﺮﺿﻲ ﻛ ﻤﺘﺮ ﺑﻮده و اﻳﻦ درزﻫﺎ ﻓﻘـﻂ در ﻣﺤﻠ ﻬﺎی ﺗﻤﺎس ﺑﺎ ﺳﺎزه ﻫﺎ ی ﺻﻠﺐ درزﻫﺎی اﻧﺒﺴﺎط اﺟﺮا ﻣﻲ ﮔﺮدد . اﺳﺘﻔﺎده از ژﺋﻮﻣﻤﺒﺮﻳﻦ ﻫﺎ ﺑﺮای ﻫﺎ آﺑﺮاه ی اﻧﺘﻘﺎل ﻓﺎﺿﻼب ﻛﻪ در آن ﻧﺸﺖ آب ﻋﻠﺖ ﺑﻪ آﻟﻮدﮔﻲ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ و ﻳﺎ ﺣﻼﻟﻴـﺖ ﺳـﺎزﻧﺪ ی ﻛﻪ آﺑﺮاه در آن ﻗﺮار دارد، ﺗﻮﺻﻴﻪ ﻣﻲ ﮔﺮدد ﻋﻠﺖ ﺑﻪ . ﺟﻨﺲ ﻫﺎ آن ﻧﺸﺖ از اﻳﻦ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺗﻘﺮﻳﺒﺎً ﺻﻔﺮ ﺑﻮده و در ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ ﺳﻮر اخ ﺷـﺪﮔﻲ ﻳـﺎ ﺧﺮاﺑﻲ در ﭘﻮﺷﺶ ﻣﻮﺟﻮد ﻧﺒﺎﺷﺪ ﻫﻴﭻ ، ﮔﻮﻧﻪ ﻧﺸﺘﻲ وﺟﻮد ﻧﺨﻮاﻫﺪ داﺷﺖ . ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺿﺨﺎﻣﺖ اﻧﺪک، آﺳﻴﺐ ﭘﺬﻳﺮی اﻳﻦ ﻧﻮع ﭘﻮﺷﺶ و ﻧﻴﺰ ﺑـﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺧﺮﻳﺪ ، اﺳﺘﻔﺎده از آن ﺑﺮای ﻣﺴﻴﺮﻫﺎی ﻃﻮﻻﻧﻲ ﻛﺎرﺑﺮد ﻧﺪارد . ﺷﺮاﻳﻂ زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ ﻧﺎﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮای ﻫﺎ آﺑﺮاه را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑ ﻦ ﻳﻪ ا ﺻﻮرت ﺑﻴﺎن ﻛﺮ د، زﻣﻴﻦ ﻫﺎی دارای ﻻﻳﻪ ﻫﺎی ﻗﺎﺑﻞ ﺣـﻞ ﺷـﺪن در آب ﻣﺜﻞ زﻣﻴﻦ ﻫﺎی دارای ﻻﻳﻪ ﻫﺎی ﮔﭽﻲ ﻳﺎ درﺻﺪ ﮔﭽﻲ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻪ ، ﻧﻮاﺣﻲ ﻣـﺴﺘﻌﺪ ﺑـﻪ رواﻧﮕﺮاﻳـﻲ ، ﻧـﻮاﺣﻲ ﻣـﺴﺘﻌﺪ ﺑـﻪ زﻣـﻴﻦ ﻟﻐـﺰش ﻳـﺎ زﻣﻴﻦ ﻫﺎﻳ ﻲ ﻛﻪ ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﺿﺎﻳﻌﺎت ﻧﺎﺷﻲ از زﻣﻴﻦ ﻟﻐﺰه و ﻧﻬﺎ ﺘﺎ ﻳ ﻧﻮاﺣﻲ ﺧﺮد ﺷﺪه اﻃﺮاف ﮔﺴﻞ ﻳﺎ ﻋﺒﻮر از ﮔ .ﺴﻞ 1 - 3 - 3 - ﺧﻄﻮط ﻟﻮﻟﻪ آب ﻣﻨﻈﻮر از ﺧﻄﻮط ﻟﻮﻟﻪ ،ﻊﻳﺗﻮز ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎی اﻧﺘﻘﺎل آب ﺑﺎ ﻗﻄﺮ ﻣﺘﻮﺳﻂ و ﭘﺎﺋ ﻴﻦ ﻛﻪ در ﻋﻤﻖ 1 ﺗﺎ5 ﻣﺘﺮ ﻳﺎ ﻋﻤﻴﻖ ﺗﺮ در ﺧﺎک ﻣﺪﻓﻮن ﻫﺴﺘﻨﺪ، ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺟﻨﺲ اﻳﻦ ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎ ﻣﻌﻤﻮﻻً از ﺑﺘﻦ ﻣﺴﻠﺢ، ﻓﻮﻻد، ﭼﺪن ﻧﺸﻜﻦ، ﭘﻼﺳﺘﻴﻚ ﻳﺎ آزﺑﺴﺖ ﺳﻴﻤﺎن ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻟﻮﻟﻪ . ﻫﺎی آزﺑﺴﺖ ﺳﻴﻤﺎن و ﭘ ﻼﺳﺘﻴﻚ ﻣﻌﻤﻮﻻً در ﻗﻄﺮﻫﺎی زﻳﺮ 30 ﺳﺎﻧﺘﻲ ﻣﺘﺮ و دﻳﮕﺮ ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎ ﺑﺮای ﻗﻄﺮﻫﺎی ﺑﺰرگ ﺗﺮ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ . اﺳﺘﻔﺎده از ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎی ﭘﻼﺳﺘﻴﻚ و آزﺑﺴﺖ ﺳﻴﻤﺎن ﺑﻪ ﺣﺪود 30 ﺳﺎل اﺧﻴﺮ ﺑﺮ ﻣﻲ ﮔﺮدد و اوﻟﻴﻦ ﻧﻮع ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎی ﻛﺎرﮔﺬاری ﺷﺪه از ﺟﻨﺲ ﭼـﺪن ﻧـﺸﻜﻦ ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﻨﺪ . اﺗﺼﺎﻻت اﻳﻦ ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎ از ﻃﺮﻳﻖ ﻧﺮ و ﻣﺎدﮔﻲ ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎ ﺑﻮده و ﺑﺮای آب ﺑﻨﺪی از ﺳﺮ ب رﻳﺰی ﻳﺎ واﺷﺮﻫﺎی ﻻﺳﺘﻴﻜﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ .ﺷﻮد ﻟﻮﻟـﻪ ﻫـﺎی ﺑﺘﻨﻲ ﻏﺎﻟﺒﺎً ﺑﺮای ﻗﻄﺮﻫﺎی ﺑﻴﺶ از 90 ﺳﺎﻧﺘﻲ ﻣﺘﺮ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﮔﺮدد و اﺗﺼﺎﻻت و آب ﺑﻨﺪی ﻫـﺎ آن ﻋﻤـﺪﺗﺎً از ﻃﺮﻳـﻖ واﺷـﺮﻫﺎی ﻻﺳـﺘﻴﻜﻲ ﺗﺄﻣﻴﻦ ﻣﻲ ﮔﺮدد ی ﺑﺮا . ﻗﻄﺮﻫﺎ ی ﺑﺎﻻﺗﺮ از ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎی ﻓﻮﻻدی اﺳﺘﻔﺎده ﻣ ﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ اﺗﺼﺎﻻت ﻫﺎ آن از ﻃﺮﻳﻖ ﺟﻮﺷﻜﺎری ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺷﺒﻜﻪ ﻫﺎ ی ﺗﻮز ﻳ ﻊ آب و زﻫﻜﺸ ﻲ ﺑﺎ ﻗﻄﺮ ﭘﺎﺋ ﻴ ﻦ دارا ی ﺿﻮاﺑﻂ ﭘ ﻴﭽﻴ ﺪه ﻃﺮاﺣ ﻲ ﻟﺮزه ا ی ﻧﺒﻮده و اﻏﻠﺐ ﻓﺸﺎر آب ﺣﺎﻛﻢ ﺑﺮ ﻃﺮاﺣ ﻫﺎ آن ﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ و ﺑﺪﻟ ﻴ ﻞ اﻫﻤ ﻴ ﺖ ﻛﻤﺘﺮ در ا ﻳ ﻦ ﭘﮋوﻫﺶ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳ ﻲ ﻗﺮار ﻧﻤ . ﺮﻧﺪﻴ ﮔ ﻲ ﺿﻮاﺑﻂ ﻃﺮح ﻟﺮزه ا ی ﻟﻮﻟـﻪ ا ی اﻧﺘﻘـﺎل آب ﺑـﺎ ﻗﻄﺮﻫـﺎ ی ﺑﺎﻻﺗﺮ از 800ﻴﻠﻴ ﻣ ﻤﺘﺮ در ا ﻳ ﻨﺠﺎ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳ ﻲ ﻗﺮار ﺧﻮاﻫﺪ ﮔﺮﻓﺖ . ﻓﺼﻞ اول- دﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪی ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ 17 1 - 3 - 4 - ﺳﺎزه ﻫﺎی ورودی و ﺧﺮوﺟﻲ اﻳﻦ ﺳﺎزه ﻫﺎ ﺷﺎﻣﻞ ورودی ﺗﻮﻧﻞ و ﻫﺎ ﻫﺎ آﺑﺮاه و ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎ و ﺧﺮوﺟﻴﻬﺎی ﻫﺎ آن ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ ﻛﻪ ﻣﻌﻤﻮﻻ ورودﻳﻬﺎ دارای ﺳﻴﺴﺘﻤﻬﺎی ﻛـﺎﻫﺶ اﻧﺮژی ورودی و آﺷﻐﺎﻟﮕﻴﺮ و ﺧﺮوﺟﻴﻬﺎ ﻧﻴﺰ دارای ﺳﻴﺴﺘﻤﻬﺎی ﻣﺴﺘﻬﻠﻚ ﻛﻨﻨﺪه اﻧﺮژی ﻫﺴﺘﻨﺪ . در ﺷﻜﻞ 1 - 12 ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺳﺎزه ﻫـﺎی ﺧﺮوﺟـﻲ ﺑﺮای ﺗﻮﻧﻞ ﻫﺎ و ﺧﻄﻮط ﻟﻮﻟﻪ اﻧﺘﻘﺎل آب ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺑﺮﺧﻲ از ﺳﺎزه ﻫﺎی ورودی دارای ﻫﺎی ﻣﻴﻠﻪ ﻗﺎﺋﻢ ﻧﻴﺰ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ در ﻃﺮاﺣـﻲ ﻟﺮزه ای ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻫﺎ آن ﺟﺪاﮔﺎﻧﻪ ﺗ ﻮﺟﻪ ﺷﻮد ﭼﺮا ﻛﻪ از ﻧﻈﺮ رﻓﺘﺎر ﺳﺎزه ای ﺑﺎ ﺗﻮﻧﻞ یﻫﺎ اﻓﻘﻲ ﻛﺎﻣﻼ ﺗﻔﺎوت دارﻧﺪ و ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻫﺎ آن رﻓﺘﺎ ر دوﺑﻌـﺪی ﻧﺪارﻧﺪ . ﺳﺎزه ﻫﺎی ورودی و ﺧﺮوﺟﻲ ﻧﻴﺰ ﻋﻤﺪﺗﺎ رﻓﺘﺎر ﺳﻪ ﺑﻌﺪی ﺳﺎزه ای دارﻧﺪ . ﺷﻜﻞ1 - 12 ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺳﺎزه ﻫﺎی ﺧﺮوﺟﻲ ﺑﺮای ﺗﻮﻧﻞ ﻫﺎ و ﺧﻄﻮط ﻟﻮﻟﻪ اﻧﺘﻘﺎل آب 1 - 4 - ﺳﺎزه ﻫﺎی ﺗﻨﻈﻴﻢ و ﻣﻬﺎ آب ر ﺳﺎزه ﻫﺎی ﻣﻬﺎر و ﺗﻨﻈﻴﻢ آب در ﺣﺎﻟﺖ ﻛﻠ ﻲ ﺷﺎﻣﻞ ﺑﺮﺧ ﻲ از ﺳﺪﻫﺎ و ﻣﺨﺎزن ﻫﻢ ﻣ ﻲ ﺷﻮﻧﺪ وﻟ ﻲ در ا ﻳ ﻨﺠﺎ ﻣﻨﻈﻮر از ﺳﺎزه ﻫﺎ ی ﺗﻨﻈـ ﻢ ﻴ آب اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎی ﭘﻤﭙﺎژ، اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎی ﻓﺸﺎر ﺷﻜﻦ، ﺗﺼﻔ ﻴ ﻪ ﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ و ﺷ ﺮﻫﺎﻴ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻳﻦ ﺗﺎﺳﻴﺴﺎت ﺑﻴ ﺸﺘﺮ از ﻧﻈﺮ ﻃﺮاﺣ ﻲ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﻫﺎ آن در ﺑﺮاﺑﺮ زﻟﺰﻟﻪ ﻣﻄﺮح ﻲ ﻣ ﺷﻮﻧﺪ . ﺳﺎزه ﻫﺎی ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﺜﻞ دﻳﻮارﻫﺎی ﺣﻔﺎﻇـﺖ ﺳـﻮاﺣﻞ و ﺑـﺴﺘﺮ رودﺧﺎﻧـﻪ ، ﮔـﻮره ،ﻫـﺎ داﻳـﻚ ،ﻫـﺎ دﻳﻮارﻫﺎی ﺳﺎﺣﻠﻲ و ﻳﺎ ﻣﻮج ﺷﻜﻦ ﻴ ﻧ ﻫﺎ ﺰ ﻛﻪ ی ﺑﺮا ﻣﻬﺎر آب ﻣﻲ ﺪﻨﺑﺎﺷ ، ﻋﻤﻮﻣﺎ ﺑﺮ اﺳﺎس ﺿﻮاﺑﻂ ﻃﺮاﺣ ﻳ دﻲ ﻮارﻫﺎ ی ﺣﺎﺋﻞ و ﺟـﺪاره آﺑـﺮاه ﻫـﺎ ﺑﺮرﺳ ﻲ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ و ﺿﻮاﺑﻂ ﻃﺮح ﻟﺮزه ا ﻦ ﻳا ی ﺳﺎزه ﻫﺎ ی در ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺣﺎﺿﺮ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳ ﻲ ﻗﺮار ﻧﻤ .ﺮﻧﺪﻴ ﮔﻲ ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 18 ﻓﺼﻞ دوم – ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ در زﻟﺰﻟﻪ 19 ﻓﺼﻞ2 ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ در زﻟﺰﻟﻪ ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 20 ﻓﺼﻞ دوم – ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ در زﻟﺰﻟﻪ 21 2 - 1 - ﻛﻠﻴﺎت در اﻳﻦ ﺑﺨﺶ ﺑﻪ ﺑﺮرﺳﻲ ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ در زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎی ﮔﺬﺷﺘﻪ ﻣﻲ ﭘﺮدازﻳﻢ . ﺑﻪ ﻃﻮ ر ﻛﻠﻲ ﺧـﺴﺎرات ﻧﺎﺷـﻲ از زﻟﺰﻟـﻪ در ﭼﻨﺪ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد ﻛﻪ ﺑﺮ اﺳﺎس ﺗﺮاز ﻋﻤﻠﻜﺮدی ﺳﺎزه ﻫـﺎ ﺗﻌﺮﻳـﻒ ﻣـﻲ ﺷـﻮد ) ﺟـﺪول 2 - 1 .( در ﻗـﺴﻤﺖ ﻫـﺎی ﺑﻌـﺪ آﺳﻴﺐ یﻫﺎ ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﺑﻪ ﺗﻔﻜﻴﻚ ﻣﺤﻞ و زﻣﺎن رﺧﺪاد زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه و ﻧﻮع ﺳﺎزه ذﻛﺮ ﺷﺪه و ﺳﭙﺲ ﻣﻮرد ﺟﻤﻊ ﺑﻨﺪی و ﺗﺠﺰﻳﻪ و ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻗﺮار ﮔ ﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ . ﺟﺪول 2 - 1 - دﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪی آﺳﻴﺐ یﻫﺎ وارد ﺑﻪ ﺳﺎزه ﺑﺮ اﺳﺎس ﺗﺮازﻫﺎی ﻋﻤﻠﻜﺮدی ﺳﻄﺢ ﻋﻤﻠﻜﺮدی آﺳﻴﺐ ﺿﺮﺑﺎت اﻧﺴﺎﻧﻲ، اﻗﺘﺼﺎدی ﺗﺮک ﺧﻮردﮔﻲ ﺑﺮوز ﺗﺮک یﻫﺎ ﻣﺮﺋﻲ در اﻋﻀﺎء ﺑﺎرﺑﺮ ﺗﺮک یﻫﺎ ﻧﺎﻣﺮﺋﻲ ﻛﻪ ﺑﺎ آزﻣﺎﻳﺶ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﺸﺨﻴﺺ اﺳﺖ . - ﺗﻠﻔﺎت اﻧﺴﺎﻧﻲ ﻧﺪارد . ﻣﺮﻣﺖ و ﺗﻌﻤﻴﺮات ﺟﺰﻳﻲ ﺑﻮده و ﻫﺰﻳﻨﻪ زﻳﺎدی در ﺑﺮ ﻧﺪارد . اﻧﻬﺪام اﻋﻀﺎء ﺑﺎرﺑﺮ ﺗﺮک یﻫﺎ ﺑﺎ ﺑﺎزﺷﺪﮔﻲ زﻳﺎد ﺧﻮردﺷﺪﮔﻲ ) ﺑﺘﻨﻲ و آﺟﺮی ( ﻳﺎ ﻟﻪ ﺷﺪﮔﻲ ) ﻓﻮﻻدی ( ﺑﻌﻀﻲ از اﻋﻀﺎء - ﺗﻠﻔﺎت اﻧﺴﺎﻧﻲ ﻧﺪارد . ﻣﺮﻣﺖ و ﺗﻌﻤﻴﺮات ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪ ﺑﻪ ﻫﺰﻳﻨﻪ، ﺗﺠﻬﻴﺰات و زﻣﺎن ﻧـﺴﺒﺘﺎً ﻗﺎﺑـﻞ ﻣﻼﺣﻈـﻪ ای . دارد ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺷﻜﻞ ﻫﺎی ﺑﺰرگ ﻛﺞ ) ﺷﺪﮔﻲ ( ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻫﻨﺪﺳﻪ ﺳﺎزه ورود آﺳﻴﺐ زﻳﺎد ﺑﻪ اﻋﻀﺎء ﻏﻴﺮ ﺑﺎرﺑﺮ آﺳﻴﺐ ﺑﻪ ﻟﻮازم ﻋﺪم اﻣﻜﺎن ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری - ﺗﻠﻔﺎت اﻧﺴﺎﻧﻲ ﻛﻢ ﺧﺴﺎرات اﻗﺘﺼﺎدی زﻳﺎد ﺑﻪ ﻟﻮازم و اﻋﻀﺎء داﺧﻠﻲ ﻣﺮﻣﺖ ﺑﺴﻴﺎر ﺳﺨﺖ، ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺑﺮ و زﻣﺎن ﮔﻴﺮ ﺧﺴﺎرات ﻏﻴﺮﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﻧﺎﺷﻲ از ﻋﺪم ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری اﻧﻬﺪام ﺳﺎزه ) ﻧﺎﻗﺺ ﻳﺎ ﻛ ﺎﻣﻞ ( اﻧﻬﺪام ﺗﻌﺪاد زﻳﺎدی از اﻋﻀﺎء ﺑﺎرﺑﺮ ﻗﺎﺋﻢ ﻓﺮو رﻳﺨﺘﻦ اﻋﻀﺎ ﺳﺎزه روی ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﺳﻘﻮط ﻣﻮاد، ﻣﺼﺎﻟﺢ و ﻟﻮازم روی ﻗﺴﻤﺖ ﻫﺎی ﭘﺎﺋﻴﻦ ﺗﺮ - ﺗﻠﻔﺎت اﻧﺴﺎﻧﻲ زﻳﺎد ازﺑﻴﻦ رﻓﺘﻦ ﻛﺎﻣﻞ ﺳﺎزه ﻋﺪم اﻣﻜﺎن ﻣﺮﻣﺖ و ﻟﺰوم ﺧﺮدﻛﺮدن و ﺑﺮﭼﻴﺪن ﺳﺎزه ﺑـﻪ ﻃـﻮر ﻛﺎﻣـﻞ ﻛـﻪ ﺑـﺴﻴﺎر وﻗﺖ ﮔﻴﺮ و ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺑﺮ ﺑﻮده و ﻧﻴﺎز ﺑﻪ ﺗﺠﻬﻴﺰات ﭘﻴﺸﺮﻓﺘﻪ و ﻧﻴﺮوی اﻧﺴﺎﻧﻲ زﻳﺎدی دارد . ﺧﺴﺎرات اﻗﺘﺼﺎدی ﻏﻴﺮﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﻧﺎﺷﻲ از ﻋﺪم ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﺿﺮﺑﺎت ﻓﺮدی و اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻧﺎﺷﻲ ازدﺳﺖ دادن ﺑﺴﺘﮕﺎن و آوارﮔﻲ و ﻓﻘﺮ 2 - 2 - ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺳﺎزه ﻫﺎی ذﺧﻴﺮه آب در زﻟﺰﻟﻪ ﺳﺪﻫﺎ و ﻣﺨﺎزن ﺑﺰرگ ﻃﺒﻴﻌﻲ آب، در ﻧﺰدﻳﻜﻲ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺷﻬﺮی ، ﻳﻚ ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ ﺧﻄﺮ ﺑﺮای ﺳﺎﻛﻨﻴﻦ ﭘﺎﻳﻴﻦ دﺳـﺖ ﺳـﺪ در ﺻـﻮرت رﻫـﺎ ﺷﺪن ﻛﻨﺘﺮل ﻧﺸﺪه آب در اﺛﺮ وﻗﻮع ﻳﻚ زﻟﺰﻟﻪ و ﺧﺴﺎرات ﻧﺎﺷﻲ از آن ﺑﻪ ﺳﺪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺧﻮﺷﺒﺨﺘﺎﻧﻪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﺣﺎل ﻫﻴﭻ ﮔﻮﻧﻪ ﺣﺎدﺛـﻪ ای ﻛـﻪ در ﻃﻲ آن ﺗﻌﺪادی ﺑﺮ اﺛﺮ ﺷﻜﺴﺘﻪ ﺷﺪن ﺳﺪی ﻛﻪ ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺑﺎ اﺻﻮل و ﺿﻮاﺑﻂ ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﺳﺪ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ ، ﻛـﺸﺘﻪ ﺷـﻮﻧﺪ ﮔـﺰارش ﻧـﺸﺪه اﺳﺖ . اﻳﻦ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺑﺴﻴﺎر دﻟﮕﺮم ﻛﻨﻨﺪه ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ وﻟﻲ در اﻳﻦ ﺧﺼﻮص ﺑﻪ دو ﻧﻜﺘﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺗﻮﺟﻪ ﮔﺮدد . اوﻻً اﻳﻦ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﻣﻄﻠﻮب ﺳﺪﻫﺎ ﺑﻤﻌﻨﻲ ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 22 آن ﻧﻴﺴﺖ ﻛﻪ ﺳﺪﻫﺎ ذاﺗﺎً در ﺑﺮاﺑﺮ زﻟﺰﻟﻪ اﻳﻤﻦ ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﺛﺎﻧﻴﺎً ﺑﺠﺰ ﭼﻨﺪ ﻣﻮرد ﻣﺸﻬﻮر، ﺳﺪﻫﺎی ﻛﻤﻲ در ﻣﻌﺮض زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎﻳﻲ ﻣﻌـﺎدل ﺑـﺎ زﻟﺰﻟـﻪ ﭘﺎﻳﻪ ﻃﺮاﺣﻲ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﻧﺪ (USCOLD,1966) 1 . آﻣﺎرﻫﺎی ﺟﻬﺎﻧﻲ ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ ﻛﻪ از ﻛﻞ ﻣﺸﻜﻼﺗﻲ ﻛﻪ در دﻧﻴﺎ ﺑﺮای ﺳﺪﻫﺎ ﭘﻴﺶ آﻣﺪه اﺳﺖ ﻛﻤﺘـﺮ از10 درﺻـﺪ ﻫـﺎ آن ﺳـﺎزه ای ﻳﻌﻨﻲ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺑﺪﻧﻪ ﺳﺪ و ﻫﺎی ﺳﺎزه ﺟﻨﺒﻲ ﺑﻮده اﺳﺖ . در اﻳﻦ ﻣﻴﺎن ﺑﻴﺶ از 80 درﺻﺪ ﻣـﺸﻜﻼت دﻻﻳـﻞ ﻫﻴـﺪروﻟﻴﻜﻲ ﻣﺎﻧﻨـﺪ ﻧـﺸﺖ و ﺳﻴﻼب داﺷﺘﻪ اﺳﺖ . ﻣﻮاردی ﻛﻪ زﻟﺰﻟﻪ ﺑﺎﻋﺚ ﺑﺮوز ﻣﺸﻜﻞ در ﺳﺪ ﻳﺎ ﺳﺎزه ﻫﺎی ﺟﻨﺒﻲ ﺑﻮده اﺳﺖ ﻛﻤﺘﺮ از 5 درﺻﺪ ﻛﻞ و ﺣﺪود25 درﺻﺪ ﻣﺸﻜﻼت ﺳﺎزه ای ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻟﺒﺘﻪ ﻣﻮاردی ﻛﻪ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﺷﻜﺴﺖ ﺳﺪ ﻳﺎ ﺳﺎزه ﻫﺎی ﺟﻨﺒﻲ ﺷﺪه اﺳﺖ ﺑﺴﻴﺎر ﻛﻢ ﮔﺰارش ﺷﺪه اﺳﺖ وﻟﻲ ﻫﺮ ﻳﻚ در ﺣﺪ ﻳﻚ ﻓﺎﺟﻌﻪ ﺑﻮده اﻧﺪ . اوﻟﻴﻦ ﺷﻜﺴﺖ ﺳﺪ ﻧﺎﺷﻲ از زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﻛﻪ در ادﺑﻴﺎت ﻓﻨﻲ ﺛﺒﺖ ﺷﺪه اﺳﺖ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺳﺪ اﮔﻮﺳﺘﺎ 2 در اﻳﺎﻟﺖ ﺟﺮﺟﻴﺎی اﻣﺮﻳﻜﺎ و در زﻟﺰﻟﻪ ﺳﺎل 1886 ﭼﺎرﻟﺘﻮن ) ﻛﺎروﻟﻴﻨﺎی ﺟﻨﻮﺑﻲ ﻣﻲ ( ﺑﺎﺷﺪ . در ﺗﻤـﺎﻣﻲ دﻧﻴـﺎ، ﻛﻤﺘـﺮ از 30 ﺳـﺪ ﺑـﻪ ﻃـﻮر ﻛﺎﻣـﻞ در اﺛـﺮ زﻟﺰﻟـﻪ ﺷﻜـﺴﺘﻪ ﺷـﺪه اﻧـﺪ (USCOLD, 2000) . ا ﻳﻦ ﺳﺪﻫﺎ را ﻋﻤﺪﺗﺎً ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺎﻃﻠﻪ ﻛﻪ ﺑﺮوش ﺧﺎﻛﺮﻳﺰی ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﻧﺪ و ﻳﺎ ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ ﻛﻮﭼـﻚ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻣﻲ دﻫﻨﺪ . ﺗﻌﺪاد ﻛﻤﻲ از ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ و ﺑﺘﻨﻲ در اﺛﺮ زﻟﺰﻟﻪ آﺳﻴﺐ ﺟﺪی دﻳﺪه . اﻧﺪ ﻳﻚ ﺳﺪ وزﻧﻲ ﺑﺘﻨﻲ در اﺛﺮ ﺣﺮﻛﺖ ﮔﺴﻠﻲ ﻛﻪ از ﭘﻲ آن ﻋﺒﻮر ﻣﻲ ﻛﺮده اﺳﺖ دﭼﺎر ﺷﻜﺴﺖ ﮔﺮدﻳﺪ (USCOLD, 2000) . اﻳﻦ ﺳﺪ اﻧﺤﺮاﻓﻲ وزﻧﻲ ﺑﺘﻨﻲ ﺳﺪ ﺷﻲ ﻛﺎﻧﮓ 3 ﺗﺎﻳﻮان اﺳـﺖ ﻛـﻪ در اﺛﺮ زﻟﺰﻟﻪ 1999ﭼﻲ ﭼﻲ4 ﺑﺎ ﺑﺰرﮔﺎی 6/7 رﻳﺸﺘﺮ در اﺛﺮ ﺣﺮﻛﺖ ﮔﺴﻠﻲ ﻛﻪ در ﻧﺰدﻳﻜﻲ ﺗﻜﻴﻪ ﮔﺎه راﺳﺖ آن ﻗﺮار داﺷـﺖ دﭼـﺎر ﺷﻜـﺴﺖ ﮔﺮدﻳﺪ ) ﺷﻜﻞ2 - 1 .( ﻫﻴﭻ ﺳﺪ ﺑﺘﻨﻲ ﻗﻮﺳﻲ ﺗﺎ ﺑﺤﺎل دﭼﺎر آﺳﻴﺐ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻬﻲ در زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﻧﺸﺪه اﺳﺖ ﺑﻪ . ﻃـﻮر ﻛﻠـﻲ ﮔـﺰارش ﻫـﺎ ﻧـﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ ﻛﻪ ﻛﻤﺘﺮ از 10 ﺳﺪ ﺧﺎﻛﻲ و ﺑﺘﻨﻲ ﺑﺰرگ در اﺛﺮ زﻟﺰﻟﻪ، ﺧﺴﺎرت ﺟﺪی ﺷﺪﻳﺪ داﺷﺘﻪ . اﻧﺪ 2 - 2 - 1 - ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﻟﺮزه ای اﻳﻦ ﺳﺪﻫﺎ ﺑﺴﺘﮕﻲ ﺑﻪ ﻧﻮع ﻣﺼﺎﻟﺢ و ﺣﺎﻟﺖ ﺗﺮاﻛﻤـﻲ ﻣـﺼﺎﻟﺢ ﺗـﺸﻜﻴﻞ دﻫﻨـﺪه آن دارد . ﺳـﺪﻫﺎی ﺧـﺎﻛﻲ ﺟﺪﻳـﺪ ﻛـﻪ ﻻﻳﻪ ﻫﺎی ﺗﺸﻜﻴﻞ دﻫﻨﺪ ه آن ﺑﺨﻮﺑﻲ ﻣﺘﺮاﻛﻢ ﺷﺪه اﻧﺪ، زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎی ﺷﺪﻳﺪ را ﺑﺪون ﻛﻪ آن اﺛﺮات زﻳﺎن آوری ﺑﺮ ﻋﻤﻠﻜﺮد اﻳﻤﻦ ﻫﺎ آن داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷـﺪ ﺗﺤﻤﻞ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ ، ﺑﺨﺼﻮص ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛ ﻲ ﺑﺎ ﻫﺴﺘﻪ رﺳﻲ ﻛﻪ ﺑﺮ روی ﭘﻲ ﺧﻮب ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﻧﺪ و ﺳﺪﻫﺎی ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه ای ﺑﺎ ﺗـﺮاﻛﻢ ﻛـﻢ ﻳـﺎ واﻗﻊ ﺑﺮ آﺑﺮﻓﺘ ﻬﺎی ﺑﺎ ﺗﺮاﻛﻢ ﻛﻢ . ﺳﺪﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻃ ﺮﻳﻖ ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﻧﺪ و ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺎﻃﻠﻪ ﺗﻘﺮﻳﺒـﺎً ﺗﻤـﺎﻣﻲ ﻣـﻮارد ﺷـﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷـﺪه ﺷﻜﺴﺖ ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ را ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻣﻲ دﻫﻨﺪ . در زﻟﺰﻟﻪ ﺳﺎل 1906 ﺳﺎﻧﻔﺮاﻧﺴﻴﺴﻜﻮ ﺑﺎ ﺑﺰرﮔﺎی8/7 رﻳﺸﺘﺮ ﺣﺪود30 ﺳﺪ ﺧﺎﻛﻲ ﻣﺘﻮﺳﻂ در ﻣﺤﺪوده50 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی از ﺧﻂ ﺷﻜـﺴﺖ ﮔﺴﻞ ﻛﻪ 15 ﻣﻮرد از ﻫﺎ آن در ﻓﺎﺻﻠﻪ ﻛﻤﺘﺮ از 5 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﻗﺮار داﺷﺘﻪ اﻧﺪ، ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ ﻛﻪ اﻛﺜﺮ ﻫـﺎ آن ﻓﻘـﻂ ﺧـﺴﺎرات ﺟﺰﺋـﻲ دﻳﺪﻧﺪ . اﻳﻦ ﻋﻤﻠﻜﺮد رﺿﺎﻳﺖ ﺑﺨﺶ ﻧﺸﺎن دﻫﻨﺪه ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ ﺑﺎ ﻣﺼﺎﻟﺢ رس دار ﺑﺮای ﺗﺤﻤﻞ نﺗﻜĤ یﻫﺎ ﺷﺪﻳﺪ زﻟﺰﻟـﻪ و ﺑﺎرﻫـﺎی ﻧﺎﺷﻲ از آن، ﻋﻠﻴﺮﻏﻢ اﺳﺘﻔﺎده از روش ﻳﻫﺎ ﻲ ﺑﺎ ﺟﺰﻳﻴﺎت ﻧﻪ ﭼﻨﺪان روﺷﻦ ﺑﺮا ی ﻣﺘﺮاﻛﻢ ﺳﺎﺧﺘﻦ ﻣﺼﺎﻟﺢ اﻳﻦ ﺳﺪﻫﺎی ﻗﺪﻳﻤﻲ، ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . United State Commission on Large Dams, 1966 - 1 2 - Agusta 3 - Shi-kang 4- Chi-Chi ﻓﺼﻞ دوم – ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ در زﻟﺰﻟﻪ 23 در زﻟﺰﻟﻪ ﺳﺎل1923 در ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻛﺎﻧﺘﻮ در ژاﭘﻦ ﺑﺎ ﺑﺰرﮔﺎی5/7 رﻳﺸﺘﺮ ﻋﻤﺪه ﺗﺮﻳﻦ ﺧﺴﺎرت ﺑﻪ ﻳﻚ ﺳﺪ ﺧﺎﻛﻲ ﺑـﺰرگ و ﺑـﺎ ارﺗﻔـﺎع40 ﻣﺘﺮ ﮔﺰارش ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺧﺴﺎرات وارده ﺷﺎﻣﻞ ﻳﻚ ﺗﺮک ﻃﻮﻟﻲ در اﻣﺘﺪاد ﻫـﺴﺘﻪ رﺳـﻲ ﺑـﻪ ﻋﻤـﻖ 31 ﻣﺘـﺮ و ﻧﺸـﺴﺖ30 ﺳـﺎﻧﺘﻲ ﻣﺘـﺮ و ﺗﺮک یﻫﺎ ﻃﻮﻟﻲ ﺑﻄﻮل 60 ﻣﺘﺮ و ﻋﺮض25 ﺳﺎﻧﺘﻲ ﻣﺘﺮ و ﻟﻐﺰش ﻫﺎ ی ﻣﻮﺿﻌﻲ ﺑﻮده اﺳﺖ . در زﻟﺰﻟﻪ ﺳﺎل 1925 ﺳﺎﻧﺘﺎ ﺑﺎرﺑﺎرا درﻛﺎﻟﻴﻔﺮﻧﻴﺎی آﻣﺮﻳﻜﺎ ﺑﺎ ﺑﺰرﮔﺎی3/6 در ﻣﻘﻴﺎس رﻳﺸﺘﺮ ﺳﺪ ﺷﻔﻴﻠﺪ1 ﺑﺎ ارﺗﻔﺎع25 ﻓﻮت )5/7 ﻣﺘـﺮ ( در اﺛﺮ ﻟﻐﺰش ﺷﻴﺮواﻧﻲ دﭼﺎر ﺷﻜﺴﺘﮕﻲ ﮔﺮدﻳﺪ . اﻳﻦ اوﻟﻴﻦ ﻣﻮردی ﺑ ﻮد ﻛﻪ در ﻃﻲ آن ﭘﺪﻳﺪه ﺷﻜﺴﺖ در اﺛﺮ رواﻧﮕﺮاﻳﻲ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺑﺎ ﺗﺮاﻛﻢ ﻛﻢ در اﺛﺮ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ و ﺛﺒﺖ ﮔﺮدﻳﺪه اﺳﺖ . در زﻟﺰﻟﻪ ﺳﺎل 1971 ﺳﺎن ﻓﺮﻧﺎﻧﺪو در اﻳﺎﻟﺖ ﻛﺎﻟﻴﻔﺮﻧﻴﺎی آﻣﺮﻳﻜﺎ ﺑﺎ ﺑﺰرﮔﺎی 5/6 در ﻣﻘﻴﺎس رﻳﺸﺘﺮ ﺧﺴﺎرات ﺷـﺪﻳﺪ و ﻗﺎﺑـﻞ ﺗـﻮﺟﻬﻲ ﺑـﻪ ﭼﻨﺪﻳﻦ ﺳﺪ ﺧﺎﻛﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ روش ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ ﺳﺎﺧﺘ ﻪ ﺷﺪه ﺑﻮدﻧﺪ وارد ﮔﺮدﻳﺪ و ﻣﻮﺟﺐ ﺷﻜﺴﺖ ﺗﻘﺮﻳﺒﺎً ﻛﺎﻣﻞ ﺳﺪ وان ﻧﻮرﻣﺎن ﺳﻔﻠﻲ 2 ﮔﺮدﻳﺪ . در اﻳﻦ زﻟﺰﻟﻪ آﺳﻴﺐ ﭘﺬﻳﺮی ﺳﺪﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﺎ ﻣﺎﺳﻪ رﻳﺰ و ﻻی ﺑﺎ ﺗﺮاﻛﻢ ﻛﻢ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه ﺑﻮد ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻣﻬﻨﺪﺳﻴﻦ ﻗﺮار ﮔﺮﻓـﺖ . ﺳـﺪ ﺧـﺎﻛﻲ وان ﻧﻮرﻣﺎن ﺳﻔﻠﻲ ﺑﻪ ارﺗﻔﺎع 140 ﻓﻮت )42 ﻣﺘﺮ ( ﻛﻪ ﺑﻄﺮﻳﻘﻪ ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ ﺳﺎ ﺧﺘﻪ ﺷﺪه ﺑﻮد، دﭼﺎر رواﻧﮕﺮاﻳﻲ ﮔﺴﺘﺮده ﮔﺮدﻳﺪ و در ﺷـﻴﺮواﻧﻲ آن ﻟﻐﺰش اﺗﻔﺎق اﻓﺘﺎد ) ﺷﻜﻞ 2 - 2 .( ﺳﻴﻼب و آﺑﮕﺮﻓﺘﮕﻲ اراﺿﻲ ﭘﺎﻳﻴﻦ دﺳﺖ ﺳﺪ ﺑﺎ ﺣﺪود70000 ﺳﻜﻨﻪ، ﻓﻘﻂ ﺑﺨﺎﻃﺮ ﺳـﻄﺢ آب ﺧﻴﻠـﻲ ﭘﺎﻳﻴﻦ ﻣﺨﺰن در ﻫﻨﮕﺎم وﻗﻮع زﻟﺰﻟﻪ، ﻛﻪ ﺑﺮای ﻓﺼﻞ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﻏﻴﺮﻋﺎدی ﺑﻮد، اﺗﻔﺎق ﻧﻴﻔﺘﺎد . ﺳﺪ ﺧﺎﻛﻲ وان ﻧﻮرﻣﺎن ﻋﻠﻴﺎ 3 ﺑﺎ ارﺗﻔﺎع80 ﻓﻮت )25 ﻣﺘﺮ ( ﻧﻴﺰ ﺑﺸﺪت آﺳﻴﺐ دﻳﺪ . ﻣﺘﻌﺎﻗﺐ اﻳﻦ زﻟﺰﻟﻪ ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ ﻏﻴﺮ اﻳﻤﻦ در ﺑﺮاﺑﺮ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﻳﺎ از ﺧﺪﻣﺖ ﺧﺎرج ﮔﺮدﻳـﺪ ﻳـﺎ از ﻣـﺎﻟﻜﻴﻦ ﺳﺪﻫﺎ ﺧﻮاﺳﺘﻪ ﺷﺪ ﺗﺎ ﺳﻄﺢ آب در ﻣﺨﺰن را ﻣﺤﺪود ﺳﺎزﻧﺪ . اﻳﻦ ﺣﻮادث در ﺣﻘﻴﻘﺖ ﻧﻘﻄﻪ ﺷـﺮوع ﺗﺤﻘﻴﻘـﺎﺗﻲ در ﺧـﺼﻮص اﻳﻤـﻦ ﺳـﺎزی ﻟﺮزه ای ﺳﺪﻫﺎی ﺑﻠﻨﺪ ﺑﻮد و ﺑﺎﻋﺚ ﮔﺮدﻳﺪ ﺗﺎ ﺳﺪﻫﺎی دﻳﮕﺮی ﻣﻮرد ﺑﺎزﻧﮕﺮی اﻳﻤﻨﻲ در ﺑﺮاﺑﺮ زﻟﺰﻟﻪ ﻗﺮار ﮔﻴﺮﻧﺪ و ﻣﻮﺟـﺐ ﺗﻮﺳـﻌﻪ روش یﻫـﺎ ﻣﺪرن ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻟﺮزه ای ﺳﺪﻫﺎ ﮔﺮدﻳﺪ . در زﻟﺰﻟﻪ ﺳﺎل 1985 ﻣﻜﺰﻳﻜﻮ ﺑﺎ ﺑﺰرﮔﺎی1/8 رﻳﺸﺘﺮ دو ﺳـﺪ ﺑـﺰرگ ﻻوﻳﻠ ﺘـﺎ ﻴ4 ﺑـﻪ ارﺗﻔـﺎع197 ﻓـﻮت )60 ﻣﺘـﺮ ( و ال اﻳﻨﻔﻴﺮﻧ ﻴﻠـﻮ 5 ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ . اﮔﺮﭼﻪ اﻳﻦ ﺳﺪﻫﺎ در ﻃﻲ ﺳﺎل ﻫﺎی 1975 ﺗﺎ1985 ، ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﻴﺮ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﻫﺎﻳﻲ ﺑـﺎ ﺑﺰرﮔـﺎی ﺑﻴـﺸﺘﺮ از1/7 رﻳﺸﺘﺮ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ، اﻣﺎ ﻫﻴﭽﻜﺪام ﺧﺴﺎرت ﻣﻬﻤﻲ ﻧﺪﻳﺪﻧﺪ . ﻧﺸﺴﺖ ﻫﺎی ﺗﺠﻤﻌﻲ ﺳﺪ ﻻوﻳﻠﺘﻴﺎ ﻛﻪ ﻳﻚ ﺳﺪ ﺧﺎﻛﻲ ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه ای ﺑﺎ ﻫﺴﺘﻪ رﺳﻲ ﻣﺮﻛﺰی ﭘﻬﻦ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ، ﺑﻪ ﺣﺪود 60 ﺳﺎﻧﺘﻲ ﻣﺘﺮ ﺑﺎﻟﻎ ﮔﺮدﻳﺪ و در آﺧﺮﻳﻦ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﻧﻴﺰ در اﺛﺮ ﺿﻌﻴﻒ ﺷﺪن ﺑﻌـﻀﻲ از ﻣـﺼﺎﻟﺢ ﻧﺸـﺴﺖ آن اﻓﺰاﻳ ﺶ ﭘﻴﺪا ﻛﺮد . ﻧﺸﺴﺖ ﻫﺎ و ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻫﺎی ﺷﻜﻞ ﺳﺪ ال اﻳﻨﻔﺮﻧﻴﻠﻮ ﻛﻪ ﻳﻚ ﺳﺪ ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه ای ﺑﺎ ﻫﺴﺘﻪ ﺧﺎﻛﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ، در اﺛﺮ زﻣﻴﻦ ﻟـﺮزه ﻫـﺎی ﭘﻲ در ﭘﻲ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻪ ﻧﺒﻮده اﺳﺖ . 1 - Sheffield 2 -Lower Van norman 3 - upper Van norman Dam 4 - Lavillita 5 - EI Infiernillo ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 24 ﺷﻜﻞ2 - 1رواﻧﮕﺮاﻳﻲ وﺳﻴﻊ و ﻟﻐﺰش ﺷﻴﺮواﻧﻲ ﺳﺪ ﺧﺎﻛﻲ در زﻟﺰﻟﻪ در زﻟﺰﻟﻪ ﺳﺎل 1989 ﻟﻮﻣﺎﭘﺮﻳﺘﺎ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺷﺪت 1/7 درﺟﻪ در ﻣﻘﻴﺎس رﻳﺸﺘﺮ رخ داد، ﺑﺨﺶ وﺳﻴﻌﻲ از اﻃﺮاف ﺧﻠﻴﺞ ﺳﺎن ﻓﺮاﻧﺴﻴﺴﻜﻮ ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ . در اﻳﻦ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه در ﺣﺪود ﻳﻜﺼﺪ ﺳﺪ ﺧﺎﻛﻲ ﻛﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻫﺎ آن در اﺛﺮ زﻟﺰﻟﻪ 1906 ﻧﻴﺰ ﺗﺤﺖ ﺗ ﺄﺛﻴﺮ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮدﻧﺪ و ﺑـﺎ اﺑﻌﺎد و اﻧﺪازه ﻫﺎی ﻣﺘﻔﺎوت ﺗﺎ ﺷﻌﺎع ﻳﻜﺼﺪ ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی از ﻣﺮﻛﺰ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﻗﺮار داﺷﺘﻨﺪ، ﻣﺠﺪدا ﺗﺤﺖ ﺗﺎﺛﻴﺮ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ . ﻣﺪت زﻣﺎن ﺣﺮﻛﺎت ﺷﺪﻳﺪ اﻳﻦ زﻟﺰﻟﻪ در ﺣﺪود 10 ﺛﺎﻧﻴﻪ ﺑﻮد . ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻓﺼﻞ وﻗﻮع زﻟﺰﻟﻪ، ﻣﺨﺎزن ﺳﺪﻫﺎ ﺗﺎ ﺣﺪود 10 ﺗﺎ50 درﺻﺪ ﺣﺠﻢ ﺣﺪاﻛ ﺜﺮ ﺧﻮد آﺑﮕﻴﺮی ﺷﺪه ﺑﻮدﻧﺪ و ﻫﻤﻪ ﺳﺪﻫﺎ ﺑﺠﺰ ﻳﻜﻲ از ، ﻫﺎ آن ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺧﻮﺑﻲ داﺷﺘﻨﺪ . ﺳﺪ آﺳﺘﺮﻳﻦ 1ﻛ ﻪ ﻳﻚ ﺳﺪ ﺧﺎﻛﻲ ﺑﻪ ارﺗﻔﺎع 60 ﻣﺘﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ و در 12 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﻣﺮﻛﺰ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﻗﺮار داﺷﺖ در اﺛﺮ اﻳﻦ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه در ﻧ ﺎﺣﻴﻪ ﺗﻜﻴﻪ ﻫﺎ ﮔﺎه دﭼﺎر ﺗﺮک ﺧﻮردﮔﻴ ﻬﺎی ﻋﺮﺿﻲ ﮔﺮدﻳﺪ و ﻧﺰدﻳﻚ ﺑﻪ ﻳﻚ ﻣﺘﺮ ﻧ ﺸﺴﺖ ﻛﺮد . ﻣﺨﺰن ﺳﺪ در زﻣﺎن وﻗﻮع زﻟﺰﻟﻪ ﺗـﺎ ﻧﻴﻤـﻪ ﭘـﺮ ﺑﻮد . ﺧﺴﺎرات ﻛﻠﻲ وارد ﺑﺮ ﺳﺪ، ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﺪت ﻛﻮﺗﺎه زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﻛﻪ ﻓﻘﻂ 10 ﺛﺎﻧﻴﻪ ﺑﻮد، ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻪ و ﮔﺴﺘﺮده ﺑﻮد . ﺳﺪ آﺳـﺘﺮﻳﻦ و دﻳﮕـﺮ ﺳﺪﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﻴﺮ اﻳﻦ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮدﻧﺪ ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺸﺨﺼﺎت ﻃﺮاﺣﻲ ﺑﺎﻳﺪ در ﺑﺮاﺑﺮ ز ﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﺑﺰرﮔﺎی ﺑﻴﺸﺘﺮ و زﻣـﺎن ﻃﻮﻻﻧﻲ ﺗﺮ از زﻟﺰﻟﻪ 1989 ﻣﻘﺎوم ﺑﺎﺷﻨﺪ . در زﻟﺰﻟﻪ ﺳﺎل 1990 ﻓﻴﻠﻴﭙﻴﻦ ﺑﺎ ﺑﺰرﮔﺎی7/6 رﻳﺸﺘﺮ، ﭘﻨﺞ ﺳﺪ ﺧﺎﻛﻲ و ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه ای ﺑﺰرگ در ﻣﺤﺪوده 5/2 ﺗـﺎ20 ﻛﻴﻠـﻮﻣﺘﺮی ﮔـﺴﻞ ﻗﺮار داﺷﺘﻨﺪ . ﺷﺘﺎب زﻣﻴﻦ در ﻣﺤﻞ اﻳﻦ ﺳﺪﻫﺎ ﺑﻴﻦ g 3/0 ﺗﺎg 7/0 ﺑﺮآورد ﺷﺪ . ﻫﻴﭽﻜﺪا م از اﻳﻦ ﺳﺪﻫﺎ دﭼﺎر ﺷﻜﺴﺖ ﻧﮕﺮدﻳﺪ، وﻟﻲ ﻋﻤﻮﻣﺎ ﻧﺸﺴﺖ، ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺷﻜﻞ و ﺗﺮک ﺧﻮردﮔﻲ در ﻫﺎ آن اﺗﻔﺎق اﻓﺘﺎد . ﻳﻜﻲ از اﻳﻦ ﺳﺪﻫﺎ، ﺳﺪ داﻳﺎﻳﻮ 2 ﺑﺎ ارﺗﻔﺎع60 ﻣﺘﺮ ﺑﻮد ﻛﻪ دﭼـﺎر ﻳـﻚ ﻧﺸـﺴﺖ ﻧﺎﮔﻬﺎﻧﻲ در ﺗﻤﺎم ﻃﻮل 600 ﻣﺘﺮی ﺧﻮد در روی ﺷﻴﺐ ﺑﺎﻻدﺳﺖ ﮔﺮدﻳﺪ . اﺛﺮ اﻳﻦ ﻧﺸﺴﺖ در ﺷﻴﺐ ﭘﺎﻳﻴﻦ دﺳﺖ ﺣﺪود 30 ﺳﺎﻧﺘﻲ ﻣﺘﺮ ﺑﻮد . زﻟﺰﻟﻪ ﺳﺎل 1994 ﻧﻮرث رﻳﺞ3 در آﻣﺮﻳﻜﺎ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺑﺰرﮔﺎی7/6 درﺟﻪ در ﻣﻘﻴﺎس رﻳﺸﺘﺮ رخ داد . ﻣﺮﻛـﺰ اﻳـﻦ زﻣـﻴﻦ ﻟـﺮزه در ﻓﺎﺻـﻠﻪ 32 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺷﻤﺎل ﻏﺮب دره ﺳﺎن ﻓﺮﻧﺎﻧﺪو ﻗﺮار داﺷﺖ . اﻳﻦ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﺑﺮ ﺧﻄﺮات و ﺿﺎﻳﻌﺎت زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﻫﺎی ﻧﺎﺷﻲ از ﺣﺮﻛـﺎت ﮔـﺴﻞ ﻫـﺎی ﻛﺎﻟﻴﻔﺮﻧﻴﺎ ﺗﺄﻛﻴﺪ داﺷﺖ و دوﻣﻴﻦ زﻟﺰﻟﻪ ﻣﻬﻤﻲ ﺑﻮد ﻛﻪ در ﻇﺮف ﻛﻤﺘﺮ از 25 ﺳﺎل ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻓﺮﻧﺎﻧﺪو را ﺗﻜﺎن داد . ﺑﻴﺶ از 100 ﺳـﺪ ﺗـﺎ ﻓﺎﺻـﻠﻪ 75 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی از ﻣﺮﻛﺰ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﻗﺮار داﺷﺘﻨﺪ، ﻛﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻫﺎ آن ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﻴﺮ زﻟﺰﻟﻪ ﺳﺎل 1971 ﻧﻴﺰ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮدﻧـﺪ . ﻳـﺎزده ﺳـﺪ ﺧـﺎﻛﻲ و ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه ای دﭼﺎر ﺗﺮک ﺧﻮردﮔﻲ و ﺣﺮﻛ ﺖ ﺷﻴﺮواﻧﻲ ﺷﺪﻧﺪ، اﻣﺎ ﻣﻴﺰان آﺳﻴﺐ ﻫﺎ ﺑﻪ ﺣﺪی ﻧﺒﻮد ﻛﻪ ﭘﺎﻳﻴﻦ دﺳﺖ ﺳﺪﻫﺎ را ﺗﺤـﺖ ﺧﻄـﺮ ﻗـﺮار دﻫﺪ . ﺳﺪ وان ﻧﻮرﻣﺎن ﺳﻔﻠﻲ ﺑﻪ ارﺗﻔﺎع 38 ﻣﺘﺮ ﻛﻪ ﺑﻌﺪ از ﺧﺴﺎرات زﻟﺰﻟﻪ ﺳﺎل1971 ﺗﻌﻤﻴﺮ ﮔﺮدﻳﺪه ﺑﻮد و ﺗﻨﻬـﺎ ﺑـﻪ ﻋﻨـﻮان ﻣﺨﺰﻧـﻲ ﺑـﺮای ﻛﻨﺘﺮل ﺳﻴﻼب ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﺮﻓﺖ، ﻣﺠﺪداً ﺧﺴﺎرات ﻗﺎﺑﻞ ﺗ ﻮﺟﻬﻲ را ﻣﺘﺤﻤﻞ ﮔﺮدﻳﺪ . در زﻟﺰﻟﻪ ﺳﺎل 1994 ﻧـﻮرث رﻳـﭻ اﻳـﻦ ﺳـﺪ 1 - Austrian 2 - Diayo 3 - Northridge ﻓﺼﻞ دوم – ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ در زﻟﺰﻟﻪ 25 ﺧﺎﻟﻲ ﺑﻮد و در اﺛﺮ زﻟﺰﻟﻪ دﭼﺎر ﺗﺮک ﺧﻮردﮔﻲ ﻫﺎی ﺑﻪ ﻃﻮل ﭼﻨﺪ ﺻﺪ ﻣﺘﺮ و ﻋﺮض 9 ﺳﺎﻧﺘﻲ ﻣﺘﺮ و ﻋﻤﻖ5/1 ﻣﺘﺮ، ﭼﻨـﺪﻳﻦ ﻣـﻮرد ﺟﻮﺷـﺶ ﻣﺎﺳﻪ و ﻳﻚ ﻣﻮرد ﺣﻔﺮه در روی ﺷﻴﺐ ﺑﺎﻻدﺳﺖ ﮔﺮدﻳﺪ . در روی ﺗﺎج ﺳﺪ ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﻣﻴﺰان ﻧﺸﺴﺖ 20 ﺳﺎﻧﺘﻲ ﻣﺘـﺮ و ﺣـﺪاﻛﺜﺮ ﺗﻐﻴﻴـﺮ ﻣﻜـﺎن اﻓﻘﻲ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺑﺎﻻدﺳﺖ ﺑﺮاﺑﺮ 10 ﺳﺎﻧﺘﻲ ﻣﺘﺮ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﮔﺮدﻳﺪ . ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺑﺨﺸﻲ از ﺗﺨﻠﻴﻪ ﻛﻨﻨﺪه ﺗﺤﺘﺎﻧﻲ ﺳﺪ ﻧﻴﺰ دﭼﺎر ﺷﻜﺴﺘﮕﻲ ﮔﺮدﻳﺪ . ﺳﺪ وان ﻧﻮرﻣﺎن ﻋﻠﻴﺎ 1 ﻧﻴﺰ ﻛﻪ ﭘﺲ از زﻟﺰﻟﻪ ﺳﺎل1971 ﺻﺮﻓﺎً ﺑﺮای ﻛﻨﺘﺮل ﺳﻴﻼب و ﺑﺎ ﻣﺨﺰن ﺧﺎﻟﻲ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﺮﻓﺖ، ﻧﻴﺰ دﭼﺎر ﺗﺮک ﺧﻮردﮔﻲ ﻋﺮﺿﻲ در ﻧﺰدﻳﻜﻲ ﺗﻜﻴﻪ ﻫﺎ ﮔﺎه و در وﺟﻪ ﻃﻮﻟﻲ ﭘﺎﻳﻴﻦ دﺳﺖ ﺳﺪ ﮔﺮدﻳﺪ . اﻳﻦ ﺗﺮک ﻫﺎ ﺑﻄﻮل ﺣﺪاﻛﺜﺮ 18 ﻣﺘﺮ و ﺑﻌـﺮض 5/7 ﺳﺎﻧﺘﻲ ﻣﺘﺮ اﻳﺠﺎد ﺷﺪه ﺑﻮد . ﻧﺸﺴﺖ ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﺗﺎج ﺳﺪ ﺣﺪود 75 ﺳﺎﻧﺘﻲ ﻣﺘﺮ و ﺟﺎﺑﻪ ﺟﺎﻳﻲ اﻓﻘﻲ ﺑﺎﻻدﺳﺖ ﺣﺪود 15 ﺳﺎﻧﺘﻲ ﻣﺘﺮ ﺑﻮد . ﺑﻴﻦ دو ﺳﺪ وان ﻧﻮرﻣﺎن و ﺑﺮای ﺟﺎﻧﺸﻴﻨﻲ ﺑﻪ ﻫﺎ آن ﻋﻨﻮان ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت ذﺧﻴﺮه آب، ﺳﺪ 40 ﻣﺘﺮی ﻟﻮس آﻧﺠﻠﺲ 2 ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه ﺑﻮد نﺗﻜ . Ĥ یﻫﺎ زﻣﻴﻦ در ﻣﺤﻞ اﻳﻦ ﺳﺪ ﺑﺴﻴﺎر ﺷﺪﻳﺪ ﺑﻮد . ﺑﻴﺸﻴﻨﻪ ﺷﺘﺎب اﻓﻘﻲ ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺎ g 42 /0 در ﺗﻜﻴﻪ ﮔﺎه ﭼﭗ ﺳﺪ و g 85 /0 ﺛﺒﺖ ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ ﻳـﻚ ﺷـﺘﺎب ﺳـﻨﺞ ﺑﻔﺎﺻﻠﻪ ﺣﺪود 1340 ﻣﺘﺮی از آن ﺑﻮد . ﻣﻌﻬﺬا اﻳﻦ ﺳﺪ ﻓﻘﻂ دﭼﺎر ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻫﺎی ﺷﻜﻞ ﺟﺰﺋﻲ و ﺗﺮک ﺧﻮردﮔﻲ ﺳﻄﺤﻲ ﭘﻮﺷﺶ ﺑﺘﻨـﻲ ﻣﺨـﺰن ﮔﺮدﻳﺪ . ﺗﺎج ﺳﺪ ﺑﻪ ﻣﻴﺰان ﺣﺪاﻛﺜﺮ 5/5 ﺳﺎﻧﺘﻲ ﻣﺘﺮ ﺣﺮﻛﺖ اﻓﻘﻲ و ﻧﻴﺰ ﺣﺪاﻛﺜﺮ 9/8 ﺳﺎﻧﺘﻲ ﻣﺘﺮ ﻧﺸﺴﺖ ﻛﺮد . ﺳﺪ ﻟﻮس آﻧﺠﻠـﺲ ﻛـﻪ در ﺳـﺎل 1977 ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ اﻟﺰاﻣﺎت ﻟﺮزه ای ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه ﺑﻮد، در ﻣﻘﺎﺑﻞ زﻟﺰﻟﻪ ﻧﻮرث رﻳﺞ ﻣﻘﺎوﻣ ﺖ ﻛﺮد . ﺑﺮﻋﻜﺲ ﺳﺪﻫﺎی وان ﻧﻮرﻣـﺎن ﻛـﻪ ﺑـﺎ ﻃﺮاﺣﻲ و اﺟﺮای ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ در ﺳﺎل 1915 ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه ﺑﻮدﻧﺪ، در زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎی ﺳﺎل ﻫـﺎی 1971 و1994 دﭼـﺎر ﺧـﺴﺎرات ﻗﺎﺑـﻞ ﺗﻮﺟـﻪ و ﮔﺴﺘﺮده ﮔﺮدﻳﺪﻧﺪ . در زﻟﺰﻟﻪ ﺳﺎل 1995 ﻛﻮﺑﻪ3 ژاﭘﻦ ﺑﺎ ﺑﺰرﮔﺎی2/7 رﻳﺸﺘﺮﺧﺴﺎرات ﺷﺪﻳﺪی ﺑﻪ ﺳﻪ ﺳﺪ ﺧـﺎﻛﻲ ﻛﻮﭼـﻚ وارد ﮔﺮدﻳـﺪ و ﻧﻴـﺰ ﻳـﻚ ﺳـﺪ ﻛﻮﭼﻚ دﻳﮕﺮ دﭼﺎر ﺷﻜﺴﺖ ﮔﺮدﻳﺪ . ﺳﺪﻫﺎی دﻳﮕﺮی ﻧﻴﺰ دﭼﺎر ﺗﺮک ﺧﻮردﮔﻴ ﻬﺎی ﻃﻮﻟﻲ و ﻋﺮﺿﻲ ﺑﺎ ﺷﺪت ﻛﻤﺘﺮ ﮔﺮدﻳﺪﻧﺪ . در زﻟﺰﻟﻪ ﺳﺎل 1999 ﻛﻮﺟﺎﻳﻠﻲ4 ﺗﺮﻛﻴﻪ ﺑﺎ ﺑﺰرﮔﺎی4/7 رﻳﺸﺘﺮ ﺳﺪ ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه ای ﮔﻮﻛﭽﻪ5 ﺑﻪ ارﺗﻔﺎع60 ﻣﺘﺮ و ﺳﺪ ﺧـﺎﻛﻲ ﻛﻴﺮازدﻳـﺮی6 ﺑﺎ ﻫﺴﺘﻪ رﺳﻲ و ﺑﻪ ارﺗﻔﺎع108 ﻣﺘﺮ ﺧﺴﺎ رت ﺷﺪﻳﺪی ﻣﺘﺤﻤﻞ ﺷﺪﻧﺪ . در ﺳﺪ ﮔﻮﻛﭽﻪ ﻳﻚ ﺗﺮک ﻃﻮﻟﻲ در ﺳﻤﺖ ﺑﺎﻻدﺳﺖ ﺗـﺎج ﺳـﺪ و ﺑـﻪ ﻋﺮض 10 ﺳﺎﻧﺘﻲ ﻣﺘﺮ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﮔﺮدﻳﺪ . ﺳﺪ ﻛﻴﺮازدﻳﺮی در ﻓﺎﺻﻠﻪ 2 ﺗﺎ3 ، ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﻣﺮﻛﺰ زﻟﺰﻟﻪ و ﻧﻴﺰ در ﻣﺠﺎورت ﮔﺴﻞ آﻧـﺎﺗﻮﻟﻲ ﺷـﻤﺎﻟﻲ ﻗﺮار دارد . ﺗﻌﺪادی ﺗﺮک ﻃﻮﻟﻲ، ﻫﺮ ﻛﺪام ﺑﻌﺮض 5/2 ﻣﻴﻠﻲ ﻣﺘﺮ در روی ﺗﺎج ﺳﺪ روی داد ﻃﻮر ﺑﻪ . ﻛﻠﻲ ﻫﺮ دو ﺳﺪ ﻋﻤﻠﻜﺮد رﺿﺎﻳﺖ ﺑﺨـﺸﻲ را در ﺣﻴﻦ زﻟﺰﻟﻪ داﺷﺘﻨﺪ، ﻛﻪ ﻧﺸﺎن دﻫﻨﺪه ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺑﺎﻻی ﻟﺮزه ای ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ و ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه ای ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در زﻟﺰﻟﻪ ﺳﺎل 1999 ﭼﻲ ﭼﻲ7 ﺗﺎﻳﻮان ﺑﺎ ﺑﺰرﮔﺎی6/7 رﻳﺸﺘﺮ ﻓﻘﻂ ﺧﺴﺎرات ﻛﻢ اﻫﻤﻴﺖ ﻣﺜﻞ ﻧﺸﺴﺖ ﻫﺎی ﻛﻮﭼﻚ ﺗﺎج ﺑﺮﺧـﻲ ﺳـﺪﻫﺎ ی ﺧﺎﻛﻲ و ﺗﺮک ﻫﺎی ﻃﻮﻟﻲ در ﺗﺎج ﻫﺎ آن ﮔﺰارش ﺷﺪه اﺳﺖ . در زﻟﺰﻟﻪ ﺳﺎل 2001 ﺑﻴﻬﺎج8 درﮔﺠﺮات ﻫﻨﺪوﺳﺘﺎن ﺑﺎ ﺑﺰرﮔﺎی7/7 رﻳﺸﺘﺮ ﺣﺮﻛﺖ ﻗـﻮی زﻣـﻴﻦ ﺑـﻪ ﻣـﺪت 85 ﺛﺎﻧﻴـﻪ و ﺗﻜـ نĤ یﻫـﺎ ﺧﻔﻴﻒ ﺗﺮ ﺑﻤﺪت ﭼﻨﺪ دﻗﻴﻘﻪ اداﻣﻪ داﺷﺖ . در اﻳﻦ زﻟﺰﻟﻪ ﺗﻌﺪاد زﻳﺎدی از ﺳﺪﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر آﺑﻴﺎری ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷـﺪه ﺑﻮدﻧـﺪ دﭼـﺎر ﺧـﺴﺎر ات ﻋﻤﺪه ﮔﺮدﻳﺪﻧﺪ . ﺧﺴﺎرت اﺻﻠﻲ وارد ﺑﻪ ﺳﺪﻫﺎ در اﺛﺮ رواﻧﮕﺮاﻳﻲ ﺑﻮد ﻛﻪ ﺷﺎﻣﻞ ﻧﺸﺴﺘ ﻬﺎی زﻳﺎد ﺗﺎج ﺳﺪ، ﺣﺮﻛﺖ ﺟﺎﻧﺒﻲ، ﺗﺮک ﺧـﻮردﮔﻲ ﻫـﺎی ﺑﺰرگ ﻃﻮﻟﻲ روی ﺷﻴﺐ ﺑﺎﻻدﺳﺖ و در اﻣﺘﺪاد ﺗﺎج ﺳﺪ، ﺑﺎﻻ آﻣﺪن ﭘﻨﺠﻪ ﺳﺪ در ﺑﺎﻻدﺳﺖ و ﺟﻮﺷﺶ ﻣﺎﺳﻪ در ﻣﺤﺪوده ﻣﺨﺰن ) ﻫﺎی ﺷﻜﻞ 1 - Upper Van Norman Dam 2 - Los Angeles 3 - kobe 4 - Kocaeli Gokce - 5 6 - Kirazdere 7 - Chi-Chi 8 - Bhuj ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 26 2 - 2 و2 - 3 ( ﻣﻲ ﮔﺮدد . در اﻳﻦ زﻟﺰﻟﻪ 21 ﺳﺪ ﺧﺎﻛﻲ دﭼﺎر ﺧﺴﺎرات ﺷﺪﻳﺪ ﮔﺮدﻳﺪه و ﺣﺪود200 ﺳﺪ دﻳﮕﺮ ﻧﻴـﺎز ﺑـﻪ ﻣﻘـﺎوم ﺳـﺎزی داﺷـﺖ . ﺧﻮﺷﺒﺨﺘﺎﻧﻪ در زﻣﺎن وﻗﻮع زﻟﺰﻟﻪ ﻣﺨﺎزن ﺳﺪﻫﺎ ﺗﻘﺮﻳﺒﺎً ﺧﺎﻟﻲ ﺑﻮد و ﺑﻪ اﻳﻦ دﻟﻴﻞ از ﺧﺴﺎرات ﻣﺎﻟﻲ و ﺟﺎﻧﻲ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی ﺷـﺪ رو . اﻧﮕﺮاﻳـﻲ ﭘﻲ ﺳﺪﻫﺎ ﻧﻴﺰ ﻣﻮﺟﺐ ﮔﺴﻴﺨﺘ ﮕﻲ ﻫﺎی ﻣﻼﻳﻢ ﺗﺎ ﺷﺪﻳﺪی در ﺑﺎﻻ دﺳﺖ و ﻃﻮر ﺑﻪ ﻣﻮﺿﻌﻲ در ﭘﺎﻳﻴﻦ دﺳـﺖ ﺳـﺪﻫﺎ ﮔﺮدﻳـﺪ . ﻋﻤـﺪه ﺳـﺪﻫﺎی آﺳﻴﺐ دﻳﺪه ﻛﻮﺗﺎﻫﺘﺮ از 30 ﻣﺘﺮ ﺑﻮده و ﻣﻌﻤﻮﻻً ﺗﻮﺳﻂ ﺣﻜﻮﻣﺘ ﻬﺎی ﻣﺤﻠﻲ و ﺑﺎ ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻣﺴﺎﻟﻪ دار ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه ﺑﻮدﻧﺪ ﺑﻪ . ﻋﺒﺎرت دﻳﮕﺮ در ﻃﺮاﺣﻲ و ﺳﺎﺧﺖ اﻳﻦ ﺳﺪﻫﺎ، اﺻﻮل و اﻟﺰاﻣﺎت ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﺳﺪ ﻣﺎﻧﻨﺪ آﻧﭽﻪ ﺑﺮای ﺳﺎﺧﺖ ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺰرگ در ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﺑﺮﻗﺎﺑﻲ ﻳﺎ ﺗﺄﻣﻴﻦ آب رﻋﺎﻳﺖ ﻣﻲ ﮔﺮدد رﻋﺎﻳﺖ ﻧﺸﺪه ﺑﻮد . ﻫﻴﭻ ﮔﻮﻧﻪ دﺳﺘﮕﺎه ﺛﺒﺎت ﺣﺮﻛﺎت زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﻧﻴﺰ در ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ وﺟﻮد ﻧﺪاﺷﺘﻪ اﺳﺖ . ﺷﻜﻞ2 - 2 ﺗﺮک ﻃﻮﻟﻲ ﻧﺎﺷﻲ از ﻟﻐﺰش ﺷﻴﺐ در ﺑﺎﻻدﺳﺖ ﻳﻚ ﺳﺪ ﺧﺎﻛﻲ در زﻟﺰﻟﻪ ﺑﻴﻬﺎج ﻫﻨﺪ ﺷﻜﻞ2 - 3 ﺗﺮک ﻃﻮﻟﻲ و ﻧﺸﺴﺖ در روی ﺗﺎج ﺳﺪ Suvi در اﺛﺮ زﻟﺰﻟﻪ ﺑﻴﻬﺎج ﺳﺎل2001 در زﻟﺰﻟﻪ ﺳﺎل2001 ﻫﻴﺮوﺷﻴﻤﺎ ﺑﺎ ﺑﺰرﮔﺎی8/6 رﻳﺸﺘﺮ ﻛﻪ در ﻧﺎﺣﻴﻪ ﻣﺮﻛﺰی آن ﺑﻴﺸﻴﻨﻪ ﺷﺘﺎب زﻣﻴﻨﻲ ﺑﺰرگ ﺗـﺮ از g 5/0 اﻧـﺪازه ﮔﻴـﺮی ﮔﺮدﻳﺪه اﺳﺖ، ﺣﺪود 184 ﺧﺎﻛﺮﻳﺰ ﺳﺪ دﭼﺎر ﺧﺴﺎرت و آﺳﻴﺐ ﮔﺮدﻳﺪﻧﺪ . اﻳﻦ ﺧﺴﺎرات ﺷﺎﻣﻞ ﺗﺮک ﺧﻮردﮔﻲ و ﻧﺸﺴﺖ ﺑﻮدﻧـﺪ ز . ﻟﺰﻟـﻪ ﺳـﺎل 2001 ﺟﻨﻮب ﭘﺮو ﺑﺎ ﺑﺰرﮔﺎی4/8 رﻳﺸﺘﺮ ﻧﻴﺰ ﺑﺎﻋﺚ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺷﻜﻞ، ﺗﺮک ﺧﻮردﮔﻲ و رواﻧﮕﺮاﻳﻲ در ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺎﻃﻠﻪ ﮔﺮدﻳﺪ . 2 - 2 - 2 - ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻋﻤﻠﻜ ﺮد ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ و ﺑﻨﺎﻳﻲ ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ ﺷﺎﻣﻞ ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ ﺗﻚ ﻗﻮﺳﻲ، دوﻗﻮﺳﻲ ﻧﺎزک، ﭼﻨﺪ ﻗﻮﺳﻲ، وزﻧﻲ، ﭘﺸﺖ ﺑﻨﺪدار، وزﻧﻲ ﻣﻌﻤﻮﻟﻲ و ﺑﺘﻦ ﻏﻠ ﺘ ﻜﻲ، ﻣﺠﻮف و ﺗ ﺮﻛﻴﺒﻲ از اﻳﻦ اﻧﻮاع ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻃﻮر ﺑﻪ . ﻛﻠﻲ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ در ﺑﺮاﺑﺮ زﻟﺰﻟﻪ رﺿﺎﻳﺖ ﺑﺨﺶ ﺑﻮده اﺳﺖ و ﻣﻲ ﺗﻮان ﭼﻨﻴﻦ اﺳﺘﻨﺒﺎط ﻛﺮد ﻛﻪ اﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﺳﺪﻫﺎ در ﺑﺮاﺑﺮ زﻟﺰﻟﻪ ﻣﻘﺎوﻣﺘﺮ از ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ . از ﻃﺮﻓﻲ ﺗﻨﻬ ﺎ ﺣﺪود 100 ﺳﺪ ﺑﺘﻨﻲ در ﻣﻌﺮض ﺗﻜـ نĤ یﻫـﺎ ﻧﺎﺷـﻲ از ﻓﺼﻞ دوم – ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ در زﻟﺰﻟﻪ 27 زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ ا ﻧﺪ و ﻓﻘﻂ 15 ﺳﺪ از ﻫﺎ آن ﺷﺘﺎب ﺑﺰرگ از ﺗﺮ g 2/0 را ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻛﺮده . اﻧﺪ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ ﺑﺎ آﺋﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﻃﺮاﺣـﻲ ﺟﺪﻳﺪﺗﺮ و ﺳﺨﺖ ﮔﻴﺮاﻧﻪ ﺗﺮ از ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ ﻃﺮاﺣﻲ و ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﻧﺪ و ﻛﻤﺘﺮ ﻣﺴﺘﻌﺪ ﭘﻴﺮی، ﺧﺮاﺑﻲ، ﺗﺮاوش و ﻧﺸﺖ ﺑﻮده و ﺗﺤﺖ ﻋﻤﻠﻴـﺎت ﺗﻌﻤﻴﺮات و ﻧﮕﻬﺪاری ﺑﻬﺘﺮی ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . در ﻣﻮرد ﺳﺪﻫﺎی ﻗﻮﺳﻲ، ﻫﻴﭻ ﮔﻮﻧﻪ ﺧﺴﺎرت ﻣﻬﻤﻲ دﻳﺪه ﻧﺸﺪه اﺳﺖ و ﻋﻤﻠﻜﺮد اﻳﻦ ﺳﺪﻫﺎ در ﺑﺮاﺑﺮ زﻟﺰﻟـﻪ ﺑـﺴﻴﺎر ﺧـﻮب ﺑـﻮده اﺳـﺖ . ﻫﺮﭼﻨﺪ ﭼﻨﺪﻳﻦ ﺳﺪ ﻗﻮﺳﻲ در ﻣﻌﺮض ﺣﺮﻛﺎت ﺑﺰرگ زﻣﻴﻦ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﻧﺪ، ﻟﻜﻦ ﻫﻴﭻ ﺳﺪ ﻗﻮﺳﻲ ﻧﺎزک در زﻟﺰﻟﻪ ای ﺑﺎ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﻛﻢ از ﻣﺮﻛـﺰ زﻟﺰﻟﻪ و ﺑﺎ ﻣﺨﺰن ﭘﺮ ﻗﺮار ﻧﮕﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ ﺳﺪ . ﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ ﻣﺴﺘﻌﺪ ﺧﺴﺎرات ﻣﻬﻢ و ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻬﻲ در ﺻﻮرت ﺣﺮﻛﺖ و ﺟﺎﺑﻪ ﺟﺎﻳﻲ ﮔـﺴﻞ در ﭘـﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﺗﻨﻬﺎ ﻣﻮرد ﮔﺰارش ﺷﺪه در ﺧﺼﻮص ﺷﻜﺴﺖ ﻛﺎﻣﻞ ﻳﻚ ﺳﺪ ﺑﺘﻨﻲ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺳﺪ اﻧﺤﺮاﻓـﻲ ﺷـﻲ ﻛﺎﻧـﮓ 1 ﻛـﻪ ﻳـﻚ ﺳـﺪ وزﻧـﻲ ﭘﺸﺖ ﺑﻨﺪدار اﺳﺖ، در زﻟﺰﻟﻪ ﺳﺎل 1999 ﭼﻲ ﭼﻲ2 ﺗﺎﻳﻮان، ﺑﺎ ﺑﺰرﮔﺎی6/7 ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در زﻟ ﺰﻟﻪ ﺳﺎل 1906 ﺳﺎن ﻓﺮاﻧﺴﻴﺴﻜﻮ ﺑﺎ ﺑﺰرﮔﺎی3/8 رﻳﺸﺘﺮ ﺳﺪ ﻗﻮﺳﻲ وزﻧﻲ ﻛﺮﻳﺴﺘﺎل اﺳﭙﺮﻳﻨﮓ ﺳﻔﻠﻲ3 ﺑﻪ ارﺗﻔﺎع5/ 38 ﻣﺘﺮ ﺑﺪون ﺣﺘﻲ ﻳﻚ ﺗﺮک ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻛﺮد . ﺳﺪ از ﻣﺤﻞ ﮔﺴﻞ ﻓﻘﻂ 180 ﻣﺘﺮ ﻓﺎﺻﻠﻪ داﺷﺖ . اﻳﻦ ﺳﺪ ﻣﺠﺪداً در ﺳﺎل 1989 در ﻣﻌﺮض نﺗﻜĤ یﻫﺎ ﻧﺎﺷﻲ از زﻟﺰﻟﻪ ﻟﻮﻣﺎﭘﺮﻳﺘﺎ4 ًﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ، وﻟﻲ ﻣﺠﺪدا ﻫﻴﭻ ﮔﻮﻧﻪ آﺳﻴﺒﻲ ﺑﻪ آن وارد ﻧﺸﺪ . زﻟﺰﻟﻪ ﺳﺎل 1946 ﻧﺎﻧﻜﺎی 5 ژاﭘﻦ ﺑﺎ ﺑﺰرﮔﺎی2/7 ﺳﺪ ﭼﻨﺪ ﻗﻮﺳﻲ ﻫﻮﻧﻪ ﻧﻴﻜﻲ6 را دﭼﺎر ﻳﻚ ﺗـﺮک ﺧـﻮردﮔﻲ در ﻳﻜـﻲ از ﻗـﻮس ﻫـﺎ در ﻧﺰدﻳﻜﻲ ﭘﺸﺖ ﺑﻨﺪ ﻛﺮد . زﻟﺰﻟﻪ ﺳﺎل1957 ﺑﺮﻳﺘﺎﻧﻴﺎ ﺑﺎ ﺷﺪت VIII در ﻣﻘﻴﺎس اﻧﮕﻠﻴﺴﻲ، در46 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺳﺪ ﺑﻼک ﺑﺮوک7 ﻛﻪ ﻳﻚ ﺳﺪ وز ﻧﻲ ﺑـﻪ ارﺗﻔـﺎع 30 ﻣﺘﺮ ﺑﺎ ﻧﻤﺎی ﺑﺎﻻدﺳﺖ آﺟﺮی و ﻧﻤﺎی ﭘﺎﻳﻴﻦ دﺳﺖ ﺳﻨﮕﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ، روی داد . اﻳﻦ ﺗﻨﻬﺎ ﺳﺪی اﺳﺖ ﻛﻪ در ﺑﺮﻳﺘﺎﻧﻴﺎ در اﺛﺮ زﻟﺰﻟﻪ آﺳﻴﺐ دﻳﺪه اﺳﺖ . ﻣﻼت ﻧﻤﺎی ﺳﻨﮕﻲ دﭼﺎر ﺗﺮک ﺧﻮردﮔﻲ ﮔﺮدﻳﺪ . ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺗﻤﺎﻣﻲ ﺳﻨﮓ ﻫﺎی ﺑﺰرگ ﻛﺘﻴﺒﻪ روی دﻳﻮارﻫﺎی ﺳﺮرﻳﺰ از ﻣﻼت زﻳﺮ ﺧﻮد ﺟﺪا ﺷﺪه و ﺳﻘﻮط ﻛﺮدﻧﺪ . در زﻟﺰﻟﻪ 1962 ﻛﻮاﻧﮓ دوﻧﮓ8 ﭼﻴﻦ ﺑﺎ ﺑﺰرﮔﺎی1/6 ﺳﺪ ﺑﺘﻨﻲ ﭘﺸﺖ ﺑﻨﺪدار ﺳﻴﻦ ﻓﻨﮓ ﻛﻴﺎﻧﮓ 9 ﺑﻪ ارﺗﻔﺎع105 ﻣﺘﺮ ﻛﻪ در ﺳﺎل1959 ﺗﻜﻤﻴﻞ ﮔﺮدﻳﺪه ﺑﻮد و ﭘﺲ از ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ آﺑﮕﻴﺮی ﻣﺨﺰن در ﻣﻌﺮض زﻟﺰﻟﻪ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮد ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻟﺮزه ای ﺗ ﻘﻮﻳـﺖ ﮔﺮدﻳـﺪ . زﻟﺰﻟﻪ ﺳﺎل 1962 نﺗﻜĤ یﻫﺎ ﺷﺪﻳﺪﺗﺮ از آﻧﭽﻪ در ﻃﺮح اﺻﻼﺣﻲ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه ﺑﻮد، ﺑﻪ ﺳﺪ وارد ﻛﺮد ﺗﺮک . ﻳﻫﺎ ﻲ در ﻧﺰدﻳﻜﻲ ﺗﺎج ﺳـﺪ در ﻣﺤﻞ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻘﻄﻊ ﺑﻠﻮک ﻫﺎی دو ﻃﺮف ﺳﺮرﻳﺰ ﺑﻮﺟﻮد آﻣﺪ . اﻳﻦ ﺳﺪ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺑﺮﮔﺸﺖ ﺑﻪ ﺣﺎﻟﺖ ﺧﺪﻣﺖ 10 ﻣﺠﺪداً ﺗﻘﻮﻳﺖ ﮔﺮدﻳﺪ . در زﻟﺰﻟﻪ ﺳﺎل 1967 ﻛﻮﻳﻨﺎ11 در ﻫﻨﺪ ﺑﺎ ﺑﺰرﮔﺎی5/6 رﻳﺸﺘﺮ ﺳﺪ وزﻧﻲ ﺑﺘﻨﻲ- ﺳﻨﮕﻲ ﻛﻮﻳﻨﺎ ﺑـﻪ ارﺗﻔـﺎع103 ﻣﺘـﺮ ﻛـﻪ در ﺳـﺎل1963 ﺗﻜﻤﻴﻞ ﮔﺮدﻳﺪه ﺑﻮد و در ﻫﻤﺎن ﺳﺎل در اﺛﺮ ﻳﻚ زﻟﺰﻟﻪ ﺑﺎ ﻓﺎﺻﻠﻪ اﻧﺪک از ﻣﺮﻛﺰ زﻟ ﺰﻟ ﻪ ﺑﻪ ﻟﺮزه درآﻣﺪه ﺑﻮد ﻣﺠﺪدا ﺗﺤﺮﻳﻚ ﮔﺮدﻳﺪ . اﻳﻦ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﻧﻴﺰ ﻣﺎﻧﻨﺪ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﻛﻮاﻧﻚ دوﻧﮓ ﻳﻚ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه اﻟﻘﺎﻳﻲ ﻧﺎﺷﻲ از ﭘﺮﺷﺪن ﻣﺨﺰن ﺗﻠﻘ ﻣﻲﻲ ﮔﺮدد . در اﺛﺮ اﻳﻦ زﻟﺰﻟﻪ ﺗﺮک یﻫﺎ ﻃـﻮﻟﻲ 1 - Shi-kang 2 - Chi-Chi 3 - Lower Crystal Spring 4- Loma Prieta 5- Nankai 6 - Honenike 7 - Block brook 8 - Kwang-dong 9 - Hsin feng kiang Serviceability - 10 11 - Koyna ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 28 زﻳﺎدی در ﻧﺰدﻳﻜﻲ ﺑﺎﻻی ﺳﺪ و در ﻣﺤﻞ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺷﻴﺐ وﺟﻪ ﭘﺎﻳﻴﻦ دﺳﺖ ﺳﺪ ﺑﻮﺟﻮد آﻣﺪ . ﻳﻚ ﻧﻘﻄﻪ ﺿﻌﻒ دﻳﮕﺮ ﻃﺮاﺣﻲ اﺳﺘﻔﺎده از ﺑﺘﻦ ﻫﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻫﺎی ﻣﺘﻔﺎوت ﺑﻮد ﻛﻪ ﺑﺮاﺳﺎس ﺗﺤﻠﻴﻞ اﺳﺘﺎﺗﻴﻜﻲ از ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺑﻪ ﺑﺎﻻ ﻛﺎﻫﺶ ﻣﻲ ﻳﺎﺑﺪ و ﺑﺪﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ اﻣﻜﺎن ﺗﺤﻤﻞ ﺗﻨﺶ ﻫﺎی ﺑـﺰرگ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﻛﻪ در ﻗﺴﻤﺖ ﻓﻮﻗﺎﻧﻲ ﺳﺪ ﺑﻮﺟﻮد ﻣﻲ آﻳﺪ را ﻧﺪارد . اﻳﻦ ﻣﺴﺎﺋﻞ در ﻃﺮاﺣﻲ ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﺟﺪﻳﺪ ﻣﺪﻧﻈﺮ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ . ﺳﺪ ﻛﻮ ﻳﻨـﺎ ﻧﻴﺰ ﺗﻌﻤﻴﺮ ﮔﺮدﻳﺪ و ﻫﻢ اﻛﻨﻮن در ﺣﺎل ﺧﺪﻣﺖ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در زﻟﺰﻟﻪ 1971 ﺳﻦ ﻓﺮﻧﺎﻧﺪوی ﻛﺎﻟﻴﻔﺮﻧﻴﺎ ﺑﺎ ﺑﺰرﮔﺎی5/6 رﻳﺸﺘﺮ ﺳﺪ ﻗﻮﺳﻲ ﺿﺨﻴﻢ ﭘﺎﻛﻮﻳﻤﺎ 1 ﺑﻪ ارﺗﻔﺎع113 ﻣﺘﺮ ﺗﺤـﺖ ﺗـﺄﺛﻴﺮ ﺑﻴـﺸﻴﻨﻪ ﺷﺘﺎب ﭘﺎﻳﻪ g 7/0 ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ و ﺷﺘﺎب اﻓﻘﻲ ﺑﻲ ﺳﺎﺑﻘﻪ g 25 /1 ﺑﺮ روی ﺳﻨﮓ ﺗﻜﻴﻪ ﮔﺎه ﭼﭗ ﺳﺪ ﻛﻤﻲ ﺑﺎﻻﺗﺮ از ﺗﺎج ﺳﺪ ﺛﺒﺖ ﮔﺮدﻳـﺪ . اﻳـﻦ ﺳﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﻛﻨﺘﺮل ﺳﻴﻼب ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه ﺑﻮد، در زﻣﺎن وﻗﻮع زﻟﺰﻟﻪ ﻧﻴﻤﻪ ﭘﺮ ﺑـﻮد . ﻫـﻴﭻ ﮔﻮﻧـﻪ ﺗـﺮک ﺧـﻮر دﮔﻲ ﻳـﺎ ﺟﺎﺑـﻪ ﺟـﺎﻳﻲ ﻧـﺴﺒﻲ ﺑﻠﻮک ﻫﺎی ﺳﺪ ﮔﺰارش ﻧﮕﺮدﻳﺪ . ﺗﻜﻴﻪ ﮔﺎه ﭼﭗ ﺳﺪ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﭘﺎﻳﺪارﺳﺎزی دو ﮔﻮه ﺑﺰرگ ﺳﻨﮓ ﻛﻪ در ﺣﻴﻦ زﻟﺰﻟﻪ ﭼﻨﺪ اﻳـﻨﭻ ﺣﺮﻛـﺖ ﻛـﺮده ﺑﻮدﻧﺪ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻬﺎ رﻫﺎی ﭘﺲ ﺗﻨﻴﺪه 2 ﺗﻘﻮﻳﺖ ﮔﺮدﻳﺪ . ﺷﺘﺎب ﻫﺎی ﺑﺰرگ و ﺟﺎﺑﻪ ﺟﺎﻳﻲ ﮔﻮه ﺳﻨﮓ در ﺗﻜﻴﻪ ﮔﺎه ﭼﭗ ﻧـﺸﺎن دﻫﻨـﺪه اﺛـﺮات ﺗﺸﺪﻳﺪ و ﺗﻘﻮﻳﺖ ﺣﺮﻛﺖ زﻣﻴﻦ ﻧﺎﺷﻲ از وﺿﻌﻴﺖ ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﻲ ﺧﺎص ﺳﺪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . زﻟﺰﻟﻪ 1990 ﻣﻨﺠﻴﻞ در اﻳﺮان ﻛﻪ ﺑﺎ ﺑﺰرﮔﺎی 4/7 درﺟﻪ در ﻣﻘﻴﺎس رﻳﺸﺘﺮ روی داد، ﺳﺪ ﭘﺸﺖ ﺑﻨﺪدار ﺳﻔﻴﺪرود ﺑﻪ ارﺗﻔﺎع106 ﻣﺘـﺮ را ﻛﻪ در ﺳﺎل 1962 ﺑﻪ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری رﺳﻴﺪه ﺑﻮد ﺗﺤﺖ ﺗﺎﺛﻴﺮ ﻗﺮار داد . ﺳﺪ در ﻓﺎﺻﻠﻪ 700 ﻣﺘﺮی از ﻣﺮﻛﺰ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﻗﺮارداﺷﺖ و ﺑﺰرﮔﻲ زﻟﺰﻟﻪ و ﻓﺎﺻﻠﻪ اﻧﺪک آن ﺗﺎ ﻣﺮﻛﺰ زﻟﺰﻟﻪ ﺑﻪ ﺣﺪی ﺑﻮد ﻛﻪ ﺗﺼﻮر ﻣﻲ ﺷﻮد، ﺳﺪ در ﻣﻌﺮض زﻟﺰﻟﻪ ای ﻣﻌﺎدل ﺑﺎ ﺣـﺪاﻛﺜﺮ زﻟﺰﻟـﻪ ﻣﺤﺘﻤـﻞ ﻗـﺮار ﮔﺮﻓ ﻪ ﺘـ اﺳﺖ . ﺷﺘﺎب ﺑﻴﺸﻴﻨﻪ زﻣﻴﻦ ﺑﺮاﺑﺮ g 72 /0 ﺑﺮآورد ﻣﻲ ﮔﺮدد . در اﺛﺮ اﻳﻦ زﻟﺰﻟﻪ ﺗﺮک ﺧﻮردﮔﻲ ﻃﻮ ﻟﻲ ﺷﺪﻳﺪی در اﻣﺘﺪ اد درزﻫﺎی ﻃﻮﻟﻲ ﻳﻌﻨﻲ درزﻫﺎی اﻓﻘﻲ ﺑﻴﻦ ﺑﻠﻮک ﻫﺎی ﺳﺪ در ﻗـﺴﻤﺖ ﻓﻮﻗـﺎﻧﻲ ﭘﺸﺖ ﺑﻨﺪﻫﺎ ﻛﻪ ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ 20 ﻣﻴﻠﻲ ﻣﺘﺮ ﺟﺎﺑﻪ ﺟﺎﻳﻲ ﺑﺮﺷﻲ ﺑﺴﻤﺖ ﭘﺎﻳﻴﻦ دﺳﺖ ﺑﻮد، ﺑﻮﺟﻮد آﻣﺪ ﺗﺮک . ﺧﻮردﮔﻴ ﻬـﺎﻳﻲ ﻛـﻪ در ﺳـﺪ ﺑﻮﺟـﻮد آﻣـﺪ ﺗﺮاوش ﻫﺎﻳﻲ از ﺑﺪﻧﻪ را ﻣﻮﺟﺐ ﮔﺮدﻳﺪ . ﺧﻮﺷﺒﺨﺘﺎﻧﻪ در ﻫﻨﮕﺎم وﻗﻮع زﻟﺰﻟﻪ ﺳﻄﺢ آب در درﻳ ﺎﭼﻪ ﺳﺪ در ﺗﺮاز ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺗﺮ از ﺗـﺮاز ﺗـﺮک ﺧـﻮردﮔﻲ ﻃﻮﻟﻲ ﺑﺎﻻی ﺳﺪ ﻗﺮار داﺷﺖ . ﺑﻨﺎ ﺑﻪ ﻣﻼﺣﻈﺎت اﻳﻤﻨﻲ، ﺳﻄﺢ آب در ﻣﺨﺰن ﭘﺎﻳﻴﻦ آورده ﺷﺪ . ﺑﺎ وﺟﻮد ﺗﺤﻤﻞ ﺧﺴﺎرات ﻣﻬﻢ، ﻋﻤﻠﻜﺮد ﻛﻠـﻲ ﺳﺪ ﺳﻔﻴﺪرود رﺿﺎﻳﺖ ﺑﺨﺶ ﺑﻮد . ﺳﺪ ﺳﻔﻴﺪرود ﻧﺸﺎن دﻫﻨﺪه ﻧﻤﻮﻧﻪ ای ا ز ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ در ﻣﻌﺮض ﻟﺮزش ﻫﺎﻳﻲ ﺗﺮ گﺑﺰر از ﺑﺎرﻫﺎی 1- Pacoima Pre-Stressed - 2 ﺷﻜﻞ2 - 4ﺗﺮک ﻫﺎی ﻣﻘﻄﻊ ﺳﺪ ﺳﻔﻴﺪ رود در اﺛﺮ زﻟﺰﻟﻪ 1369 ﻣﻨﺠﻴﻞ ﻓﺼﻞ دوم – ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ در زﻟﺰﻟﻪ 29 ﻃﺮاﺣﻲ ﻗﺮارﮔﺮﻓﺘﻪ . اﻧﺪ ﺑﺮای ﺗﻌﻤﻴﺮ ﺗﺮک ﻃﻮﻟﻲ ﻓﻮﻗﺎﻧﻲ ﺳﺪ از ﻣﻬﺎرﻫﺎی ﭘ ﺲ ﺗﻨﻴﺪه و ﺑﺮای ﻛﻨﺘﺮل ﻧﺸﺖ از ﺗﺮک ﻫﺎ از ﺗﺰرﻳـﻖ اﭘﻮﻛـﺴﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﮔﺮدﻳﺪ ) ﺷﻜﻠﻬﺎی 2 - 4 ﺗﺎ2 - 6.( در زﻟﺰﻟﻪ ﺳﺎل1994 ﻧﻮرث رﻳﺞ ﻛﺎﻟﻴﻔﺮﻧﻴﺎ ﺑﺎ ﺑﺰرﮔﺎی7/6 رﻳﺸﺘﺮ ﻛﻪ23 ﺳﺎل ﺑﻌﺪ از زﻟﺰﻟﻪ ﺳﺎن ﻓﺮﻧﺎﻧﺪو رخ داد، ﺳـﺪ ﭘﺎﻛﻮﻳﻤـﺎ ﻣﺠـﺪداً ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ . ﺑﻴﺸﻴﻨﻪ ﺷﺘﺎب در ﺗﻜﻴﻪ ﮔﺎه ﭼﭗ، ﻣﺠﺪداً ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﻲ ﺧﺎص و ﺧﺮدﺷﺪﮔﻲ ﺳﻨﮓ ﺗﺸﺪﻳﺪ ﻳﺎﻓﺖ و ﺑـﻪ ﻣﻴـﺰان اﻓﻘﻲ g 76 /1 و ﻗﺎﺋﻢg 60 /1 رﺳﻴﺪ . ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺳﺪ ﺑﺎ ﻣﺨﺰن ﻧﻴﻤﻪ ﭘﺮ رﺿﺎﻳﺖ ﺑﺨﺶ ﺑﻮد . در اﻳﻦ زﻟﺰﻟﻪ ﺑﺮای اوﻟﻴﻦ ﺑﺎر ﺷﻮا ﻫﺪی از ﺑﺎز و ﺑﺴﺘﻪ ﺷﺪن درزﻫﺎی اﻧﻘﺒﺎض ﻗﺎﺋﻢ دﺳﺖ ﺑﻪ آﻣﺪ . درز ﻣﺎﺑﻴﻦ ﻗﻮس ﺳﺪ و ﺗﻜﻴﻪ ﮔﺎه ﭼﭗ در اﺛﺮ ﺣﺮﻛﺖ ﮔـﻮه ﺳـﻨﮕﻲ ﺑـﺎﻻی ﺗﻜﻴـﻪ ﮔـﺎه ﺑـﻪ ﻣﻴـﺰان 5 ﺳﺎﻧﺘﻲ ﻣﺘﺮ ﺑﺎز ﮔﺮدﻳﺪ ﺗﺮک . ﺧﻮردﮔﻲ ﻫﺎی ﺟﺰﺋﻲ اﻓﻘﻲ در اﻧﺘﻬﺎی ﭼﭗ ﺳﺪ و ﭼﻨﺪﻳﻦ ﺟﺎﺑﻪ ﺟﺎﻳﻲ ﺟﺰﺋﻲ اﻓﻘﻲ و ﻗـﺎﺋﻢ ﺑﻠـﻮک ﻫـﺎی ﺳـﺪ در ﻣﺤﻞ درزﻫﺎ ﺑ ﻮﺟﻮد آﻣﺪ . ﺗﻮده ﺳﻨﮕﻲ ﺗﻜﻴﻪ ﮔﺎه ﭼﭗ ﻛﻪ ﺑﻌﺪ از زﻟﺰﻟﻪ ﺳﺎن ﻓﺮﻧﺎﻧﺪو ﺗﺜﺒﻴﺖ ﮔﺮدﻳﺪه ﺑﻮد، دﭼﺎر ﺷﻜﺴﺖ و ﺧﺮاﺑﻲ ﻧﮕﺮدﻳﺪ، اﻣﺎ در ﭼﻨﺪ ﻣﻬﺎر ﺗﻨﺶ ﻫﺎی اﺿﺎﻓﻲ ﺑﻮﺟﻮد آﻣﺪ . ﺷﻜﻞ2 - 5 ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎﻳﻲ از ﺳﻘﻮط ﺳﻨﮓ در ﻣﺤﻞ ﺳﺪ ﺳﻔﻴﺪ رود و در ﻣﺤﺪوده ﻣﺨﺰن در اﺛﺮ زﻟﺰﻟﻪ 1369 ﻣﻨﺠﻴﻞ در زﻟﺰﻟﻪ 1999 ﭼﻲ ﭼﻲ ﺗﺎﻳﻮان ﺑﺎ ﺑﺰرﮔﺎی 6/7 رﻳﺸﺘﺮ ﺳﺪ اﻧﺤﺮاﻓﻲ وزﻧـﻲ ﺑﺘﻨـﻲ ﺷـﻲ ﻛﺎﻧـﮓ 1 در50 ﻛﻴﻠـﻮﻣﺘﺮی ﻣﺮﻛـﺰ زﻣـﻴﻦ ﻟـﺮزه ﻗﺮارداﺷﺖ . ﺑﻴﺶ از دوﺳﻮم از ﺑﺪﻧﻪ اﻳﻦ ﺳﺪ در اﺛﺮ ﺣﺮﻛﺖ ﮔﺴﻞ ﻣﻌﻜﻮﺳﻲ ﻛﻪ ﺗﻘﺮﻳﺒﺎً ﻃﻮر ﺑﻪ ﻋﻤﻮد از ﻣﻴﺎن ﭘﻲ در ﻧﺰدﻳﻜﻲ ﺗﻜﻴﻪ ﮔﺎه راﺳﺖ ﺳﺪ ﻋﺒﻮر ﻣﻲ ﻛﺮد ﺑﻴﻦ 6 ﺗﺎ9 ﻣﺘﺮ ﺟﺎﺑﻪ ﺟﺎﻳﻲ ﻗﺎﺋﻢ و ﺣﺪود 2 ﻣﺘﺮ ﺟﺎﺑﻪ ﺟﺎﻳﻲ اﻓﻘﻲ داﺷﺖ ) ﺷﻜﻞ2 - 7 .( ﺧﺴﺎرات وارده ﻣﺤﺪود ﺑﻪ دو دﻫﺎﻧـﻪ Shih-Kang - 1 ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 30 از ﺳﺮرﻳﺰ درﻳﭽﻪ دار ﺑﻮد ﻛﻪ ﺑﺮ روی ﺧﻂ ﮔﺴﻞ واﻗﻊ ﺑﻮد و 16 دﻫﺎﻧﻪ دﻳﮕﺮ ﺳﺮرﻳﺰ دﺳﺖ ﻧﺨﻮرده ﺑﺎﻗﻲ ﻣﺎﻧﺪ . ﺑﻴﺸﻴﻨﻪ ﺷﺘﺎب زﻣﻴﻦ در ﻣﺤـﻞ ﺳﺪ در ﻣﺤﺪود ه g 5/0 ﺑﺮآورد ﻣﻲ ﮔﺮدد و ﻋﻤﻠﻜﺮد اﻳﻦ ﺳﺪ در ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ ﻣﺴﺘ ﻘﻴﻤﺎً ﺑﺮ روی ﺧﻂ ﮔﺴﻞ ﻗﺮار ﻧﺪاﺷﺖ ﻗﺎﻋﺪﺗﺎ ﺧﻮب ﻣﻲ ﺑـﻮد . ﻣﺨﺰن از ﻃﺮﻳﻖ دﻫﺎﻧﻪ ﻫﺎی آﺳﻴﺐ دﻳﺪه ﺑﺘﺪرﻳﺞ ﺗﺨﻠﻴﻪ ﮔﺮدﻳﺪ اﻣﺎ ﺧﻮﺷﺒﺨﺘﺎﻧﻪ ﺑﻪ رﻫﺎﺳﺎزی ﻓﺎﺟﻌﻪ آﻣﻴﺰ آب و ﺳﻴﻞ ﻣﻨﺘﻬﻲ ﻧﮕﺮدﻳﺪ . ﻳﻚ ﺳﺪ دﻳﮕﺮ ﺑﺘﻨﻲ وزﻧﻲ ، ﺳﺪ اﻧﺤﺮاﻓﻲ ﭼﻲ ﭼﻲ، در ﻓﺎﺻﻠﻪ ﻛﻤﺘﺮ از 10 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی از ﻣﺮﻛﺰ زﻟﺰﻟﻪ ﻫﻴﭻ ﮔﻮﻧﻪ ﺧ ﺴﺎرﺗﻲ را ﻣﺘﺤﻤﻞ ﻧﮕﺮدﻳﺪ . ﺷﻜﻞ2 - 6 ﺗﺮک ر یﻫﺎ وی ﺗﺎج ﺳﺪ ﺳﻔﻴﺪ رود ) راﺳﺖ و ( ﺗﺮک یﻫﺎ اﻳﺠﺎد ﺷﺪه در روی وﺟﻪ ﺑﺎﻻدﺳﺖ ﺳﺪ ﺳﻔﻴﺪرود ﭼﭗ ) ( در اﺛﺮ زﻟﺰﻟﻪ 1369 ﻣﻨﺠﻴﻞ در زﻟﺰﻟﻪ ﺳﺎل 2000 ﺗﻮﺗﻮری1 در ژاﭘﻦ ﺑﺎ ﺑﺰرﮔﺎی6/6 رﻳﺸﺘﺮ ﺳﺪ وزﻧـﻲ ﺑﺘﻨـﻲ ﻛﺎﺷـﻮ 2 ﻛـﻪ در ﻣﻨﻄﻘـﻪ ﻣﺮﻛـﺰی اﻳـﻦ زﻣـﻴﻦ ﻟـﺮز ه ﻗﺮارداﺷﺖ ﺑﻴﺸﻴﻨﻪ ﺷﺘﺎب زﻣﻴﻦ ﺑﺮاﺑﺮ g 53 /0 را ﺗﺤﻤﻞ ﻛﺮد وﻟﻲ آﺳﻴﺒﻲ ﺑﻪ آن وارد ﻧ ﮕﺮدﻳﺪ . ﺑﻴﺸﻴﻨﻪ ﺷﺘﺎب در روی ﺗﺎج ﺳﺪ ﺑﺮاﺑـﺮ g 1/2 اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﮔﺮدﻳﺪ . در زﻟﺰﻟﻪ ﺳﺎل 2003 در ﺷﻬﺮ ﺑﻢ در ﺟﻨﻮب ﺷﺮﻗﻲ اﻳﺮان ﺣﺮﻛﺎت زﻟﺰﻟﻪ در ﺳﺪ ﺟﻴﺮﻓﺖ ﻛﻪ در ﻓﺎﺻﻠﻪ90 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﻣﺮﻛﺰ زﻟﺰﻟـﻪ ﻗـﺮار داﺷﺖ اﺣﺴﺎس ﮔﺮدﻳﺪ در . ﺑﺎزدﻳﺪﻫﺎ و ﻣﺸﺎﻫﺪات ﭼﺸﻤﻲ، ﻫﻴﭻ ﺗﺮک ﺟﺪﻳﺪی روﻳﻪ در و ﺳﺪ ﮔﺎﻟﺮﻳﻬﺎ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻧﮕ ﺮدﻳﺪ ﻨﻴﻦﭽﻫﻤ . ﺗﺮک یﻫـﺎ ﺳﻄﺤﻲ ﻋﻼﻣﺘ ﮕ ﺬاری ﺷﺪه ﮔ در ﺎﻟﺮﻳﻬﺎ ﺗﻐﻴﻴﺮاﺗﻲ را ﻧﺸﺎن .ﻧﺪ ادﻧﺪ درزﻫﺎ ﻋﺎدی و ﺑﻮد ﺑﺎزﺷﺪ ﻫﺎ آن در ﻲﮔ دﻳﺪه ﻧﺸﺪ ﻫﻴﭻ . ﮔﻮﻧﻪ ﻣﺸﻜﻠﻲ ﻫﻢ در ﺳﺮرﻳﺰﻫﺎ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻧﺸﺪ لﺣﺎ در ﺳﺪ و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری اﺳﺖ در . ﺟﺎده ﻫﺎی دﺳﺘﺮﺳﻲ ﺑﻪ ﻣﺤﻞ ﻫﻴﭻ ﻧﻴﺰ ﺳﺪ ﮔﻮﻧـﻪ ﻟﻐـﺰش ﻣﺤـﺴﻮﺳﻲ ﻣـﺸﺎﻫﺪه ﻧﺸﺪه اﺳﺖ ﺑﺎ . وﺟﻮد اﻳﻦ، رﻳﺰش ﻫﺎی ﻣﺤﺪودی در ﺻﺨﺮه ﻫﺎی روﺑﻪ روی ﻧﻴﺮو ﺎهﮔ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ ﺧﻄﺮی ﺑﺮای ﻧﻴﺮو ﺑـﻪ ﺎهﮔ وﺟـﻮد ﻧﻤﻲ آورد در . ﮔﺰارش ﻗﺒﻠﻲ یﻫﺎ اﺷﺎره ﺷﺪه در ﻛﻪ ﺑﻮد ﺻﻮرت وﻗﻮع رﻳﺰش، ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﺮای ﺧﺮوﺟﻲ ﻧﻴﺮو ﺎهﮔ ﻣﺸﻜﻼﺗﻲ ﻴﺶﭘ ﺑﻴﺎﻳﺪ آب . 1 - Tottori 2 - Kasho ﻓﺼﻞ دوم – ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ در زﻟﺰﻟﻪ 31 ﺧﺮوﺟﻲ زﻫﻜﺶ ﻫﺎ زﻻل و ﺑﻮد ﻣﻮرد ﻏﻴﺮﻋﺎدی ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻧﮕ ﺮدﻳﺪ . ﺷﺘﺎﺑﻨ ﺎرﮕ ﻣﻨﺼﻮﺑﻪ ﺗﺮاز در ﺗﻮﻧﻞ در ﺗﺎج داﺧﻞ ﺗﻜﻴﻪ ﺎهﮔ ﺳﺎﺣﻞ ،ﭼﭗ رﻛﻮرد زﻟﺰﻟﻪ را در ﻣﺤﻞ ﺛﺒﺖ ﺳﺪ ﻛﺮده اﺳﺖ . ﺷﻜﻞ2 - 7 ﺧﺮاﺑﻲ ﻫﺎ ی ﺳﺪ اﻧﺤﺮاﻓﻲ ﺷﻲ ﻛﺎﻧﮓ در زﻟﺰﻟﻪ ﭼﻲ ﭼﻲ ﺗﺎﻳﻮان در ﻣﻮرد اﻧﻮاع ﺧﺎص ﺳﺪﻫﺎی وزﻧﻲ ﻣﺜﻞ ﺳﺪ ﺑﺘﻨﻲ ﻣﺠﻮف و ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻦ ﻏﻠﺘﻜﻲ ﺗﺎﻛﻨﻮن ﮔﺰارش رﺧﺪاد زﻟﺰﻟﻪ ﻗﺎﺑـﻞ ﺗﻮﺟـﻪ در ﻣﺤـﻞ ﺳﺪﻫﺎ اراﻳﻪ ﻧﺸﺪه اﺳﺖ . ﻋﻤﺪه آﺳﻴﺐ در ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ در درزﻫﺎ ، ﭘﺸﺖ ﺑﻨﺪﻫﺎ ، ﻗﺴﻤﺖ ﺑﺎرﻳﻚ ﺑﺎﻻی ﺳﺪ در ﻧﺰدﻳﻜﻲ ﺗﺎج و ﻣﺤـﻞ اﺗـﺼﺎل ﺳﺮرﻳﺰ ﺑﻪ ﺑﺪﻧﻪ ﺳﺪ ﻳﺎ ﻣﺤﻞ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻘﻄﻊ در ﻣﺤﻞ ﺳﺮرﻳﺰ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪه اﺳﺖ . 2 - 2 - 3 - ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺳﺎزه ﻫﺎی واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﺳﺪ ﮔﺰارش ﻳﻲﻫﺎ ﻛﻪ ﭘﺲ از وﻗﻮع زﻟﺰﻟﻪ از ﺧﺴﺎرات آن ﺗﻬﻴﻪ ﻣﻲ ﮔﺮدد ﻋﻤﺪﺗﺎً ﺑﺮ ﺳﺪ و ﺑﺪﻧﻪ آن ﻣﺘﻤﺮﻛﺰ ﻣﻲ ﺑﺎﺷـﺪ و ﻛﻤﺘـﺮ ﺑـﻪ ﺳـﺎزه ﻫـﺎ و ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت ﺟﺎﻧﺒﻲ ﺳﺪ ﻣﻲ ﭘﺮدازد . اﮔﺮﭼﻪ ﺳﺎزه ﻫﺎی ﺟﺎﻧﺒﻲ ﻣﺜﻞ ﺳﺮرﻳﺰ و ﺳﺎزه ﻫﺎی ﺧﺮ وﺟﻲ ﻧﻴﺰ ﺑﺎﻟﻘﻮه در ﻣﻌﺮض ﺧـﺴﺎرات ﻧﺎﺷـﻲ از زﻟﺰﻟـﻪ ﻗﺮار دارﻧﺪ . ﺳﺎزه ﻫﺎی ﺧﺮوﺟﻲ ﺳﺪ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ در ﻳﻚ زﻣﺎن ﺑﺤﺮاﻧﻲ در اﺛﺮ ﻗﻄﻊ اﻟﻜﺘﺮﻳﺴﻴﺘﻪ ﻛﺎراﻳﻲ و ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺧـﻮد را از دﺳـﺖ ﺑﺪﻫﻨـﺪ ﻣﺜﻞ ﺧﺮوﺟﻲ ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ درﻳﭽﻪ ﻳﺎ ﺷﻴﺮﻫﺎﻳﻲ دارﻧﺪ ﻛﻪ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻮﺗﻮرﻫﺎی اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ و ﻳﺎ ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ ﻋﻤﻞ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ . ﺧﺴﺎرات وارد ﺑﻪ ﺳﺮرﻳﺰ ﺑﻨﺪرت ﺑﺤﺮاﻧﻲ و ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻛﻨﻨﺪه ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ، زﻳﺮا اﺣﺘﻤﺎل وﻗﻮع ﺳﻴﻠﻲ ﺑﺰرگ ﻫﻤﺰﻣﺎن ﻳﺎ ﺑﺎ ﻓﺎﺻﻠﻪ زﻣﺎﻧﻲ اﻧـﺪک از ﻳﻚ زﻟﺰﻟﻪ ﺑﺰر گ و ﻣﻬﻢ ﺑﺴﻴﺎر اﻧﺪک ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻫﺎی ﺑﺮج . آﺑﮕﻴﺮ و ﺗﺠﻬﻴﺰات ﻫﺎ آن ﺑﺸﺪت آﺳﻴﺐ ﭘﺬﻳﺮﻧﺪ . ﺑﺮج ﺟﺮﺛﻘﻴﻞ ﺳﺪ ﻛﻮﻳﻨﺎ 1 ﺑﻪ ارﺗﻔـﺎع - Koyna 1 ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 32 17 ﻣﺘﺮ و ﺑﻌ ﺮض 10 ﻣﺘﺮ در زﻟﺰﻟﻪ ﺳﺎل 1967 ﺧﺴﺎرات ﻗ ﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻬﻲ را ﻣﺘﺤﻤﻞ ﮔﺮدﻳﺪ و ﺑﻠﻮک ﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ ﭘﻴﺶ ﺳﺎﺧﺘﻪ و ﻗﺎب ﺑﺘﻦ ﻣﺴﻠﺢ اﺻﻠﻲ آن در ﭼﻨﺪ ﺟﺎ دﭼﺎر ﺗﺮک ﺧﻮردﮔﻲ ﮔﺮدﻳﺪ . در ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ وان ﻧﻮرﻣﺎن دو ﺑﺮج از ﺳﻪ ﺑﺮج آﺑﮕﻴﺮ ﺧﺮوﺟﻲ در ﺣـﻴﻦ زﻟﺰﻟـﻪ 1971 ﺳﻦ ﻓﺮﻧﺎﻧﺪو دﭼﺎر ﺷﻜﺴﺘﮕﻲ و آﺳﻴﺐ ﺷﺪﻧﺪ ﻛﻪ ﻳﻜﻲ از ﻃﻮر ﺑﻪ ﻫﺎ آن ﻛﺎﻣﻞ ﺷﻜﺴﺘﻪ و ﻣﻨﻬﺪم ﮔﺮدﻳﺪ . در زﻟﺰﻟﻪ 1995 ژاﭘﻦ1 ﺑﺎ ﺑﺰرﮔﺎی2/7 رﻳﺸﺘﺮ ﭘﻲ ﺑﺮج آﺑﮕﻴﺮ ﻛﻪ ﺳﻄﺢ آب در ﻣﺨﺰن ﻛﻮﻳﻮﺋﻦ2 را ﻛﻨﺘﺮل ﻣﻲ ﻛﺮد، دﭼـﺎر ﺗﻐﻴﻴـﺮ ﻣﻜـﺎن ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻼﺣﻈﻪ ای ﮔﺮدﻳﺪه و ﻣﻮﺟﺐ ﻛﺞ ﺷﺪن ﺑﺮج ﮔﺮدﻳﺪ . آﺑﮕﻴﺮ اﻳﻦ ﺳﺪ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺧﻮد را از دﺳﺖ ﻧﺪاد، وﻟﻲ ﭘﻞ دﺳﺘﺮﺳـ ﻲ ﺑـﻪ ﺑـﺮج دﭼـﺎر ﺟﺎﺑﻪ ﺟﺎﻳﻲ ﺷﺪه ﺑﻮد . اﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮع ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ ﻛﻪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻫﺎی ﺑﺮج آﺑﮕﻴﺮ و ﺧﺮوﺟﻲ و ﻫﺎی ﭘﻞ دﺳﺘﺮﺳﻲ ﺑﻪ آن ﭘﺎﺳـﺦ ﻫـﺎی ﻣﺘﻔـﺎوﺗﻲ در ﺑﺮاﺑﺮ ﻟﺮزه داﺷﺘﻪ و در اﺛﺮ ﺟﺎﺑﻪ ﺟﺎﻳﻲ ﻫﺎی ﻏﻴﺮ ﻫﻤﺎﻫﻨﮓ ﻳﺎ از روی ﺗﻜﻴﻪ ﻫﺎ ﮔﺎه ی ﺟﺪا ﺷﺪه و ﻣﻲ اﻓﺘﻨﺪ و ﻳﺎ ﺑﻪ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﺿﺮﺑﻪ ﻣـﻲ زﻧﻨـﺪ . ﺑـﻪ ﻫﻤﻴ ﻦ دﻟﻴﻞ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت زﻳﺎدی روی اﻳﻦ ﻧﻮع ﺳﺎزه اﻧﺠﺎم ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ . ﺷﻜﻞ 2 - 8 ﻧﻤﻮﻧﻪ آزﻣﺎﻳﺶ ﻣﻴﺰ ﻟﺮزان ﺑﺮج آﺑﮕﻴﺮ را ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ . ﻫﻤﺎﻧﻄﻮر ﻛﻪ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد اﻳﻦ ﺳﺎزه ﻫﺎی ﻃﺮه ای ﺑﻪ ﺻﻮرت اﻳﺪه آل در ﻣﻘﺎﺑﻞ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه آﺳﻴﺐ ﭘﺬﻳﺮ ﺑﻮده و دﺟﺎر ﺗﺮک یﻫﺎ ﻋﺮﺿﻲ ﺑﺮﺷﻲ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ وﻟﻲ در ﻋﻤﻞ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ اﻧﺪرﻛﻨﺶ ﻫﺎ آن ﺑـﺎ آب و ﺧﺎک اﻳﻦ آﺳﻴﺐ ﻫﺎ ﺑﻪ اﻳﻦ ﺷﺪت ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻧﺸﺪه اﺳﺖ و ﻧﻴﺎز ﺑﻪ ﺑﺮرﺳﻴﻬﺎی دﻗﻴﻖ ﺗﺮ آزﻣﺎﻳﺸﮕﺎﻫﻲ و ﻧﻈﺮی دارد ﺗﺎ ﺑﺘﻮان در ﻫـﺎ آن اﺛـﺮات ﻣﺤﻴﻂ را ﻧﻴﺰ ﻟﺤﺎظ ﻧﻤﻮد . ﺷﻜﻞ2 - 8 - آزﻣﺎﻳﺶ ﻣﻴﺰ ﻟﺮزان روی ﺑﺮج آﺑﮕﻴﺮ ﺳﺪ ﻃﻮر ﺑﻪ ﻛﻠﻲ در ﺳﺎزه ﻫﺎی واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﺳﺪﻫﺎ ﺧﺴﺎرت ﻫﺎ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺧﻮد ﺳﺪ از اﻫﻤﻴﺖ ﻧﺴﺒﻲ ﻛﻤﺘﺮی ﺑﺮﺧﻮردارﻧﺪ . از ﻃﺮﻓﻲ ﺑـﺴﻴﺎری از ﺳﺎزه ﻫﺎی ﺟﻨﺒﻲ ﺳﺪﻫﺎ ﻣﺪﻓﻮن ﻳﺎ ﻧﻴﻤﻪ ﻣﺪﻓﻮن ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﻟﺬا در ﻣﻌﺮض آﺳﻴﺐ ﻛﻤﺘﺮی ﻗﺮار دارﻧﺪ ﺑﻪ . ﻋﻨـﻮان ﻣﺜـﺎل در ﻣـﻮرد ﺳـﺎزه ﻫـﺎی ﺗﺨﻠﻴﻪ ﻛﻨﻨﺪه ﺗﺤﺘﺎﻧﻲ و ﺳﺎزه ﻫﺎی ورودی و ﺧﺮوﺟﻲ ﮔﺰارش آﺳﻴﺐ دﻳﺪﮔﻲ در زﻟﺰﻟﻪ ﻪ اراﻳ ﻧﺸﺪه اﺳﺖ . ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲ رﺳﺪ اﻳﻦ ﻧﻮع ﺳﺎزه ﻫـﺎ ﺗﻨﻬﺎ در ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ در ﻣﺠﺎورت ﮔﺴﻞ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻳﺎ را آن ﻗﻄﻊ ﻛﺮده ﺑﺎﺷﻨﺪ در ﻣﻌﺮض ﺧﻄﺮ ﺟﺪی ﻗﺮار ﺑﮕﻴﺮﻧﺪ . در اﻳﻦ ﻣﻴﺎن ﺗﻨﻬـﺎ 1 - Hyogo-Ken Nanbu Koyoen - 2 ﻓﺼﻞ دوم – ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ در زﻟﺰﻟﻪ 33 ﺳﻮاﺑﻖ آﺳﻴﺐ دﻳﺪﮔﻲ ﻣﻮﺟﻮد ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻫﺎ ﻣﻴﻠﻪ ی ﻗﺎﺋﻢ آﺑﮕﻴﺮ و ﻫﺎ ﻣﻴﻠﻪ ی ﻫﻮادﻫﻲ و ﻧﻴﺰ ﭘﻞ ﻫﺎی ارﺗﺒﺎﻃﻲ ر وی ﺗﺎج و اﻃﺮاف ﺳﺮرﻳﺰﻫﺎ ﺑـﻮده اﺳﺖ . 2 - 2 - 4 - دﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪی آﺳﻴﺐ ﻫﺎی وارده ﺑﺎ ﻣﺮور ﺧﺴﺎرات وارده ﺑﻪ ﺳﺪﻫﺎ در 100 ﺳﺎل اﺧﻴﺮ ﻣﻲ ﺗﻮان دﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪی زﻳﺮ را ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻧﻮع ﺳﺪ و آﺳﻴﺐ یﻫﺎ وارد ﺑﻪ ﻫﺎ آن اﻧﺠﺎم داد . ﻧﻤﻮدار 2 - 1 ﻃﻮر ﺑﻪ ﺧﻼﺻﻪ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺳﺪﻫﺎ در ﺑﺮاﺑﺮ زﻟﺰﻟﻪ را ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ . ﺗﺠﺮﺑﻴﺎت ﻣﻮ ﺟﻮد ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪﻛﻪ ﻋﺒﻮر ﮔﺴﻞ ﻓﻌـﺎل از درون ﭘﻲ و ﺗﻜﻴﻪ ﻫﺎ ﮔﺎه ی ﺳﺪ و ﻳﺎ ﺳﺎزه ﻫﺎی ﺟﺎﻧﺒﻲ، ﻫﺎ آن را ﺑﺴﻴﺎر آﺳﻴﺐ ﭘﺬﻳﺮ ﻛﺮده و ﻫﺮﺟﺎ ﻛﻪ ﮔﺴﻞ ﺣﺮﻛﺖ ﻛﺮده اﺳﺖ ﻣﻮﺟﺐ ﺷﻜـﺴﺖ ﺳـﺪ ﮔﺮدﻳﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ ﻧﻤﻮﻧﻪ آن در زﻟﺰﻟﻪ ﭼﻲ ﭼﻲ ﺗﺎﻳﻮان و ﺑﺮای ﺳﺪ اﻧﺤﺮاﻓﻲ ﺷﻲ ﻛﺎﻧﮓ روی داد . ﻣﻄﺎﻟﻌـﺎت ﻧﺎﻛـﺎﻓﻲ و ﻋـﺪم ﻋﻠـ ﻢ ﻛـﺎﻓﻲ در دﻫﻪ ﻫﺎی ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺑﺎﻋﺚ ﺷﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ اﻛﻨﻮن ﺗﺸﺨﻴﺺ داده ﺷﻮد ﻛﻪ ﺳﺪﻫﺎی ﻣﺘﻌﺪدی ﺑﺮ روی ﮔﺴﻞ ﻫﺎی ﻓﻌﺎل ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ . از ﻧﻤﻮﻧﻪ اﻳﻦ ﺳﺪﻫﺎ ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﻪ ﺳﺪ ﺑﺘﻨﻲ ﻗﻮﺳﻲ اﻳﻨﮕﻮری 1 ﺑﻪ ارﺗﻔﺎع271 ﻣﺘﺮ در ﮔﺮﺟﺴﺘﺎن اﺷﺎره ﻛﺮد ﻛﻪ ﺑﺮ روی ﻳﻚ ﮔﺴﻞ ﺑـﺎﻟﻘﻮه ﻓﻌـﺎل ﻗـﺮار دارد . در ﻣﻮاردی ﻛﻪ وﺟﻮد ﮔﺴﻞ در ﭘﻲ ﺳﺪ در ﻫﻨﮕﺎم ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻳﺎ در ﺣﻴﻦ ﺳﺎﺧﺖ ﻣﺸﺨﺺ ﮔﺮدﻳﺪه اﺳﺖ ﻣﻮﺟﺐ ﻛﻨﺎر ﮔﺬاﺷﺘﻦ ﻃـﺮح ﻳـﺎ ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺟﺪی در آن ﺷﺪه اﺳﺖ . اداره اﺣﻴﺎی اراﺿﻲ اﻣﺮﻳﻜﺎ (USBR) 2 ﺳﺎﺧﺖ ﺳﺪ ﺑﺘﻨﻲ دو ﻗﻮﺳﻲ اوﺑﺮن3 ﺑﻪ ا رﺗﻔﺎع 209 ﻣﺘﺮ را ﺑﻪ ﻋﻠـﺖ اﻳﻨﻜﻪ ﮔﺴﻞ ﻫﺎﻳ ﻲ ﻛﻪ در ﭘﻲ ﻳﺎﻓﺖ ﺷﺪه ﺑﻮد از ﻫﻤﺎن ﺳﻴﺴﺘ ﻢ ﮔﺴﻞ ﻫﺎﻳ ﻲ ﺗـﺸﺨﻴﺺ داده ﺷـﺪ ﻛـﻪ ﺷﻜـﺴﺘﻦ آن ﻣﻨﺠـﺮ ﺑـﻪ زﻟﺰﻟـﻪ 1975 اورووﻳﻞ 4 ﺑﺎ ﺑﺰرﮔﻲ7/5 رﻳﺸﺘﺮ ﮔﺮدﻳﺪ، را ﺑﻪ ﻛﻨﺎر ﮔﺬاﺷﺖ . ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ در ﻫﻨﮕﺎم ﺣﻔﺎری ﭘﻲ ﺳﺪ وزﻧﻲ ﺑﺘﻨﻲ ﻛﻼﻳﺪ5 ﺑﻪ ارﺗﻔﺎع102 ﻣﺘﺮ ﭼﻨﺪﻳﻦ ﺷﺎﺧﻪ ﻓﻌﺎل از ﮔﺴﻞ داﻧﺴﺘﺎن6 ﭘﻴـﺪا ﺷـﺪ . در ﭘـﻲ اﻳﻦ اﻛﺘﺸﺎف، ﻃﺮاﺣﻲ ﺳﺪ ﺑﻜﻠﻲ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻳﺎ ﻓﺖ و ﻳﻚ درز ﻟﻐﺰﺷﻲ ﻣﺴﺘﻘﻴﻤﺎً ﺑﺮ روی ﮔﺴﻞ ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﮔﺮدﻳـﺪ . اﻳـﻦ درز ﻛـﻪ ﺑـﺎ ﻳـﻚ آب ﺑﻨـﺪ ﻻﺳﺘﻴﻜﻲ آب ﺑﻨﺪ ﺷﺪه ﺑﻮد و ﺑﺎ ارﺗﻔﺎع 100 ﻣﺘﺮ در ﺗﻤﺎﻣﻲ ﺳﺪ وﺟﻮد داﺷﺖ، ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲ ﺟﺎﺑﻪ ﺟﺎﻳﻲ اﻓﻘﻲ 2 ﻣﺘﺮ و ﻗﺎﺋﻢ1 ﻣﺘﺮ را داﺷـﺖ . ﻣﺜـﺎل دﻳﮕﺮ ﺳﺪ ﺧﺎﻛﻲ ﺳﺪاراﺳﭙﺮﻳﻨﮕﺰ 7 ﺑﺎ ارﺗﻔﺎع65 ﻣﺘﺮ ﺑﻮد . ﭘﺲ از ﺣﻔﺮ ﺗﺮاﻧﺸﻪ ﻫﺎی اﻛﺘﺸﺎﻓﻲ در ﭘﻲ ، ﭼﻨﺪﻳﻦ ﮔﺴﻞ ﻳﺎﻓﺖ ﺷﺪ ﻛﻪ ﺷـﻮاﻫﺪی از ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ در دوران ﻫﻮﻟﻮﺳﻦ ) ﻛﻤﺘﺮ از 11000 ﺳﺎل ﭘﻴﺶ ( را ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ . ﭘﺲ از ﻛﺸﻒ ﮔﺴﻞ ﻫﺎ ﻃﺮاﺣﻲ اﺻﻠﻲ ﺳﺪ ﺑ ﻪ ﻛﻠﻲ اﺻﻼح ﮔﺮدﻳﺪ و ارﺗﻔﺎع ﺳﺪ ﺑﻪ اﻧﺪازه ﻳﻚ ﺳﻮم ارﺗﻔﺎع اوﻟﻴﻪ ﻛﺎﻫﺶ ﻳﺎﻓﺖ و ﻣﻘﺎﻃﻊ ﺳﺪ ﻃﻮر ﺑﻪ ﻛﺎﻣﻞ ﻣﺠﺪداً ﻃﺮاﺣﻲ ﮔﺮدﻳﺪ . در اﻳﻦ ﻃﺮاﺣﻲ ﻣﺠـﺪد ﻳـﻚ ﭘﻮﺳﺘﻪ ﺿﺨﻴﻢ ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه ﺑﺎ ﻧﺎﺣﻴﻪ ای ﻋﺮﻳﺾ از ﻣﺼﺎﻟﺢ درﺷﺖ داﻧﻪ ﺷﻦ و ﻣﺎﺳﻪ ﺧﻮب داﻧﻪ ﺑﻨﺪی ﺷﺪه ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺣﻔﺎﻇـﺖ از ﻫـﺴﺘﻪ رﺳـﻲ ﭘﻬﻦ ﺷﺪه در ﻧﻈﺮﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه ﺑﻮد . ﺗﻤﺎﻣﻲ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﻫﺴﺘﻪ از ﻳﻚ ﻣﻌﺪن دور، ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺣﺼﻮل ﺑﻪ ﻛﻴﻔﻴﺘﻲ ﺑﻬﺘﺮ از ﻛﻴﻔﻴﺖ ﻣـﺼﺎﻟﺢ ﻣﻮﺟـﻮد در ﺳﺎﻳﺖ، آورده ﺷﺪ . 1 - Inguri United States Bureau of Reclamation - 2 3 - Auburn 4 - Oroville 5 - Clyde 6 - Dunstan 7 - Cedar Springs ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 34 ﻧﻤﻮدار 2 - 1 - دﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪی ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺳﺪﻫﺎ در زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﻫﺎ اﻟﺒﺘﻪ ﭼﻨﺪ ﻣﻮرد اﻧﺪک از ﺳﺎﺑﻘﻪ اﺣﺪاث ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ وزﻧﻲ روی ﮔﺴﻞ ﺑﺎ ﻃﺮاﺣﻲ درزﻫﺎی ﺧﺎص ﻧﻴﺰ در ﻧﻴﻮزﻳﻠﻨﺪ و آﻣﺮﻳﻜﺎ وﺟـﻮد دارد و اﺧﻴﺮا در اﻳﺮان ﻫﻢ در ﻣﻮرد ﺳﺪ ﺑﺘﻨﻲ رودﺑﺎر ﻟﺮﺳﺘﺎن ﻣﻄﺮح ﺷﺪه اﺳﺖ . در اﻳﻦ ﻣﻮارد ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﮔﺴﻞ و ﻧﻴﺰ ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻜـﺎﻧﻲ ﻛـﻪ ﻣـﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﺳﺪ ﺗﺤﻤﻴﻞ ﻛﻨﺪ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺎی دﻗﻴﻖ و اﻧﺠﺎم آزﻣﺎﻳﺶ وﻫﺎ ﻳﺎ ﭘﺎﻳﺶ ﮔﺴﻞ ارزﻳﺎﺑﻲ ﺷﻮد ﺗﺎ ﺑﺘﻮان اﻣﻜﺎن ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﺗﻤﻬﻴـﺪات ﻻزم ﺑﺮای اﺣﺪاث ﺳﺪ در ﻣ ﺠﺎورت ﻳﺎ روی ﮔﺴﻞ را ﺑﺮرﺳﻲ ﻧﻤﻮد . ﻣﺮور دﻗﻴﻖ ﺗﺠﺮﺑﻴﺎت ﺛﺒﺖ ﺷﺪه از ﺧﺴﺎرات وارد ﺑﺮ ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ ﻛﻪ ﺣﺪود 20 ﺳﺪ ﺑﺘﻨـﻲ ﺷـﺘﺎب ﺣـﺪاﻛﺜﺮ ﺑـﺰرگ ﺗـﺮ از g 2/0 را ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻛﺮده اﻧﺪ و ﻫﻴﭽﻜﺪام از ﻫﺎ آن در اﺛﺮ زﻟﺰﻟﻪ دﭼﺎر ﺷﻜﺴﺖ ﻛﻠﻲ و رﻫﺎﺳﺎزی ﺑﺪون ﻛﻨﺘﺮل آب در ﻣﻘﻴﺎس ﺑـﺰرگ و ﺧﻄﺮﺳـﺎز ﻧﺸﺪه . اﻧﺪ ﺗﺠﺎرب ﻣﻮﺟﻮد ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ ﻛﻪ ﺑﺪ ﺗﺮﻳﻦ ﺣﺎدﺛﻪ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﻛﻪ ﺑﺮای ﻳﻚ ﺳﺪ ﺑﺘﻨﻲ روی داده اﺳـﺖ ﻣﺮﺑـﻮط ﺑـﻪ ﺳـﺪ ﺳـﻔﻴﺪرود ﻣﻨﺠﻴﻞ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺳﺪ از ﻣﺮﻛﺰ زﻟﺰﻟﻪ ﺣﺪود 700 ﻣﺘﺮ ﺑﻮده و ﺗﺼﻮر ﻣﻲ رود ﻛﻪ ﺣﺮﻛﺖ زﻣﻴﻦ ﻣﻌﺎدل ﺑـﺎ آﻧﭽـﻪ در زﻟﺰﻟـﻪ ﻣﺤﺘﻤـﻞ ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﺷﺪه ﺑﻮده اﺳﺖ، ﺑﺎﺷﺪ . ﺳﺪ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺧﻮﺑﻲ داﺷﺘﻪ و ﺑﺎ ﺧﺴﺎرات ﺟﺰﺋﻲ ﺗﻮاﻧﺴﺘﻪ اﺳﺖ زﻟﺰﻟﻪ را ﭘﺸﺖ ﺳﺮ ﺑﮕﺬارد و ﭘـﺲ از ﺗﻌﻤﻴﺮ ﻣﺠﺪداً ﺑﻪ ﺳﺮوﻳﺲ ﺑﺮﮔﺮدد . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺗﺎ ﺑﺤﺎل ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻧﺸﺎن داده اﺳﺖ ﻛﻪ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ در ﺑﺮاﺑﺮ زﻟﺰﻟﻪ ﺧﻮب ﺑﻮده اﺳـﺖ و ﺷﻜـﺴﺖ و ﺧـﺴﺎرات وارد ﺑـﻪ ﻫﺎ آن در ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ ﺑﺪﻻﻳﻞ زﻳﺮ ﻛﻤﺘﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ : - ﺗﻌﺪاد ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ ﺑﻪ ﻣﺮاﺗﺐ ﻛﻤﺘﺮ از ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ اﺳﺖ ﻟﺬا ﺗﻌﺪاد ﺳﺪ ﺑﺘﻨﻲ ﻛﻤﺘﺮی در ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ ﺳﺪﻫ ﺎی ﺧﺎﻛﻲ در ﺑﺮاﺑـﺮ زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎی ﺑﺰرگ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ . اﻧﺪ ﻓﺼﻞ دوم – ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ در زﻟﺰﻟﻪ 35 - ًﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ اﺣﺘﻤﺎﻻ ﺑﺪﻻﻳﻞ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺑﺎﻻﺗﺮ ﺗﺤﺖ ﻧﻈﺎرت ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﺑﻴﺸﺘﺮی در ﻣﺮاﺣﻞ ﻃﺮاﺣﻲ و ﺳﺎﺧﺖ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ . اﻧﺪ - ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ ﻛﻤﺘﺮ در ﻣﻌﺮض ﭘﺪﻳﺪه ﻫﺎﻳﻲ ﭼﻮن ﭘﻴﺮی، زوال ﻣﺼﺎﻟﺢ و ﺗﺮاوش ﻗﺮار دارﻧﺪ . - از آﻧﺠﺎ ﻛﻪ ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ ﻋﻠﺖ ﺑﻪ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺑﺎﻻﺗﺮ ﻣﻌﻤﻮﻻ ﺗﺤﺖ اداره ﺣﻜﻮﻣﺖ ﻣﻠﻲ ﻗﺮار دارد ، ﻟﺬا ﻣﻲ ﺗﻮان اﻧﺘﻈﺎر داﺷﺖ ﻛﻪ ﻧﮕﻬﺪاری ﻫﺎ آن ﺑﻬﺘﺮ اﻧﺠﺎم ﺷﺪه اﺳﺖ . در ﺷﻜﻞ 2 - 9 ﻣﻨﺤﻨﻲ ﻧﺴﺒﺖ ﺧﺮاﺑﻲ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻓﺎﺻﻠﻪ از ﮔﺴﻞ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ زﻟﺰﻟﻪ ﻛﻮﺑﻪ ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺷﻜﻞ2 - 9 - ﻧﺴﺒﺖ ﺧﺮاﺑﻲ و ﻓﺎﺻﻠﻪ از ﮔﺴﻞ در زﻟﺰﻟﻪ ﻛﻮﺑﻪ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﻟﺮزه ای ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻦ ﻏﻠﺘﻜﻲ )RCC (1 ﻛﻪ ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻦ ﺗﺪرﻳﺠﻲ ﺳﺪﻫﺎی وزﻧﻲ ﺑﺘﻨﻲ ﻛﻼﺳﻴﻚ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﻲ ﺷﻮد، ﻫﻨﻮز ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻧﺸﺪه اﺳﺖ . ﻟﺬا ﻫﻨﻮز ﺑﺴﻴﺎر زود اﺳﺖ ﺗﺎ ﺗﺼﻮر ﺷﻮد ﻛﻪ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﻟﺮزه ای ﻫﺎ آن ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﻟﺮزه ای ﺳـﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨـﻲ وزﻧـﻲ، ﻛﻼﺳـﻴﻚ اﺳﺖ . در ﺧﺼﻮص ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ، ﺗﺠﺮﺑﻴﺎت ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ ﻛﻪ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ در ﺑﺮاﺑﺮ زﻟﺰﻟﻪ دارای دو ﺟﻨﺒﻪ ﻣﺘﻀﺎد ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ و ﻫـﻢ ﻋﻤﻠﻜﺮد رﺿﺎﻳﺖ ﺑﺨﺶ و ﻫﻢ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺳﺴﺖ و ﺿﻌﻴﻒ از ﺧﻮد ﻧﺸﺎن داده . اﻧﺪ ﻫﻤﺎﻧﮕﻮﻧﻪ ﻛﻪ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪ ﻋﻤﻠﻜﺮد اﻳﻦ ﺳﺪﻫﺎ ﺑﺴﺘﮕﻲ ﻧﺰدﻳﻜـﻲ ﺑﻪ ﺟﻨﺲ ﻣﻮاد ﺗﺸﻜﻴﻞ دﻫﻨﺪه ﺳﺪ و ﻣﻴﺰان ﺗﺮاﻛﻢ ﻫﺎ آن دارد . ﺳﺪﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﺎ ﻣﺼﺎﻟﺢ رس دار ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه و ﺑﺮ ﭘﻲ ﺳﻨﮓ ﺳـﺨﺖ ﻳـﺎ رس ﺳﺨﺖ ﻗﺮار دارد، در ﺑﺮاﺑﺮ ﺣﺮﻛﺎت ﻗﻮی زﻣﻴﻦ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻛﺮده اﻧﺪ و اﻳﻦ در ﺣﺎﻟﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ اﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﺳـﺪﻫﺎ ﻏﺎﻟﺒـﺎً ﻗـﺪﻳﻤﻲ ﺑـﻮده و از ﻧﺤـﻮه ﻣﺘﺮاﻛﻢ ﻛﺮدن ﻣﺼﺎﻟﺢ اﻃﻼع درﺳﺘﻲ در دﺳﺖ ﻧﻴﺴﺖ ﻳﺎ از روش یﻫﺎ ﻏﻴﺮ ﻣﺆﺛﺮ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه ﺑﻮده اﺳﺖ، ﺑﺮﻋﻜﺲ ﺳﺪﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﺎ ﻣـﺼﺎﻟﺢ ﻣﺎﺳﻪ ای ﻳﺎ ﻻی دار ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﻧﺪ و ﻧﻴﺰ ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺎﻃﻠﻪ و ﻫﻴ ﺪروﻟﻴﻚ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺑﺴﻴﺎر ﺿﻌﻴﻔﻲ داﺷﺘﻪ و ﺗﻘﺮﻳﺒﺎً ﺗﻤﺎﻣﻲ ﻣﻮارد ﺷﻜﺴﺖ در اﻳـﻦ ﮔﺮوه از ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ روی داده اﺳﺖ . ﻋﻠﺖ ﻋﻤﺪه ﺷﻜﺴﺖ اﻳﻦ ﺳﺪﻫﺎ ﺑﺮوز ﭘﺪﻳﺪه رواﻧﮕﺮاﻳﻲ در اﺛﺮ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﺑﻮده اﺳﺖ . Roller Compacted Concrete Dams - 1 ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻓﺎﺻﻠﻪ از ﻛﺎﻧﻮن (km) ﻧﺴﺒﺖ ﺧﺮاﺑﻲ ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 36 ﺳﺪﻫﺎی ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه ای ﻳﺎ ﺳﺪﻫﺎی ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه ای ﺑﺎ روﻳﻪ ﺑﺘﻨﻲ ﻃﻮر ﺑﻪ ﻛﻠﻲ در ﺑﺮاﺑﺮ زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎی ﺑﺰرگ ﭘ ﺎﻳﺪار ﺗﻠﻘﻲ ﻣﻲ ﮔﺮدﻧﺪ . اﻳـﻦ ﺗـﺼﻮر و ﻓﺮض ﺑﺎﻳﺪ ﺗﻮﺳﻂ ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺗﺠﺮﺑﻲ ﺑﻪ اﺛﺒﺎت ﺑﺮﺳﺪ . ﺑﺨﺼﻮص رﻓﺘﺎر ﺳﺪﻫﺎی ﺑﻠﻨﺪ ﺑﺎ روﻳﻪ ﺑﺘﻨﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻃـﻮر دﻗﻴـﻖ ﭘـﺎﻳﺶ ﺷـﻮد، ﭼﺮاﻛﻪ ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﺗﺮک در اﺛﺮ ﻳﻚ زﻟﺰﻟﻪ در روﻳﻪ ﺑﺘﻨﻲ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﭘﺎﻳﺪاری ﻛﻠﻲ ﺳﺪ را ﺑﻤﺨﺎﻃﺮه ﺑﻴﺎﻧﺪازد . ﻫﻴﭻ ﺳـﺪی از اﻳـﻦ ﻧـﻮع ﺗـ ﺎ ﺑﺤـﺎل زﻟﺰﻟﻪ ای ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ زﻟﺰﻟﻪ ﻣﺤﺘﻤﻞ ﺣﺪاﻛﺜﺮ را ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻧﻜﺮده اﺳﺖ . ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ ﻛﻮﺗﺎه ﺑﺎ ارﺗﻔﺎع ﻛﻤﺘﺮ از 15 ً ﻣﺘﺮ ﻛﻪ ﻋﻤﺪﺗﺎ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر آﺑﻴﺎری ﺗﻮﺳﻂ دوﻟﺖ ﻫﺎی ﻣﺤﻠﻲ ﻳـﺎ ﺗﻮﺳـﻂ ﻛـﺸﺎورزان ﺑـﺎ ﻛﻤـﻚ ﺳﺎزﻣ نĤ یﻫﺎ ﻏﻴﺮ دوﻟﺘﻲ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ، ﻋﻤﺪﺗﺎً ﺑﺪون ﻧﻈﺎرت ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﺻﺤﻴﺤﻲ در ﺑﺨﺶ ﺎیﻫ ﻃﺮاﺣﻲ و اﺟﺮا ﻫﻤﺮاه ﺑﻮده اﺳﺖ و اﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﺳﺪﻫﺎ ﻋﻤﻮﻣﺎً آﺳﻴﺐ ﭘﺬﻳﺮی زﻳﺎدی در ﺑﺮاﺑﺮ زﻟﺰﻟﻪ داﺷﺘﻪ اﻧﺪ . ﻋﺪم ﺗﺠﺮﺑﻪ ﺻﺤﻴﺢ ﺳﺎزﻧﺪﮔﺎن و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداران اﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﺳﺪﻫﺎی روﺳـﺘﺎﻳﻲ ﺑﺎﻋﺚ ﻣﻲ ﮔﺮدد ﻛﻪ در ﻣﻨﺎﻃﻘﻲ ﻛﻪ اﻳﻦ ﺳﺪﻫﺎ زﻳﺎد اﺳﺖ، ﻣﺜﻞ ﺷﺒﻪ ﻗﺎره ﻫﻨﺪوﺳﺘﺎن ﻳـﻚ ﻣﻨـﺸﺎء ﺧ ﻄـﺮ اﺳﺎﺳـﻲ ﺑـﺮای ﺳـﺎﻛ ﻨﻴﻦ و اﻣـﻮال ﭘﺎﻳﻴﻦ دﺳﺖ اﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﺳﺪﻫﺎ و اﻗﺘﺼﺎد ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﺎﺷﺪ . در زﻟﺰﻟﻪ ﺳﺎل 2001 اﻳﺎﻟﺖ ﺑﻴﻬﺎج ﻫﻨﺪوﺳﺘﺎن آﺳﻴﺐ ﭘﺬﻳﺮی ﺷﺪﻳﺪ اﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﺳﺪﻫﺎ ﺑﻮﺿﻮح ﻗﺎﺑﻞ ﻣﺸﺎﻫﺪه اﺳﺖ . ﺣﺪود 200 ﺳﺪ ﻛﻮﭼﻚ در اﺛﺮ زﻟﺰﻟﻪ ﺧﺴﺎرت دﻳﺪه و ﻧﻴﺎز ﺑﻪ ﺗﻌﻤﻴﺮ و ﺗﻘﻮﻳﺖ داﺷﺘﻨﺪ . ﺧﻮﺷﺒﺨﺘﺎﻧﻪ ﻋﻠﺖ ﺑﻪ ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺑﻮدن ﺳﻄﺢ آب در ﻣﺨﺎزن در زﻣـﺎن وﻗـﻮع زﻟﺰﻟـﻪ، ﺧﺴﺎرت زﻳﺎدی ﺑﻪ ﭘﺎﻳﻴﻦ دﺳﺖ ﺳﺪﻫﺎ وارد ﻧﺸﺪ و رﻫﺎﺳﺎزی ﻛﻨﺘﺮل ﻧﺸﺪه آب ﻛﻪ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﻓﺎﺟﻌﻪ ای در ﭘﺎﻳﻴﻦ دﺳﺖ ﮔﺮدد روی ﻧﺪاد . ﻋﻤﺪه ﺧﺴﺎرات وارده ﻧﺎﺷﻲ از رواﻧﮕﺮاﻳﻲ ﺑﻮد و در اﺛﺮ آن ﻧﺸﺴﺖ ﻫﺎی ﺑﺰرﮔﻲ در ﺗﺎج ﺳﺪ ﻫﺎ و ﺗﺮک یﻫﺎ ﻃﻮﻟﻲ در ﺗﺎج ﺳﺪ ﻫﺎ در ﺑﺎﻻ دﺳـﺖ روی . داد ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻣﻮاردی از ﺟﻮﺷﺶ ﻣﺎﺳﻪ ﻧﻴﺰ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﮔﺮدﻳﺪ . در ﺷﻜﻞ 2 - 10 ﻣﺪﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺧﺮاﺑﻲ در ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ ﻧـﺸﺎن داده ﺷـﺪه اﺳﺖ . ﺷﻜﻞ 2 - 10 -ﻣﺪﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺧﺮاﺑﻲ در ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ ﻟﻐﺰش ﺗﺮک ﺷﻜﺴﺖ ﻧﺸﺴﺖ ﻧﺎﭘﺎﻳﺪاری ﺷﻴﺐ ﻓﺼﻞ دوم – ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ در زﻟﺰﻟﻪ 37 2 - 2 - 5 - ﻋﻮاﻣﻞ ﺗﺸﺪﻳﺪ آﺳﻴﺐ ﺑﻪ ﺳﺪﻫﺎ و ﺳﺎزه ﻫﺎی واﺑﺴﺘﻪ ﺑﺎ ﺑﺮرﺳﻲ زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﺎﻋﺚ ﺑﺮ وز ﺧﺴﺎرات و اﺣﻴﺎﻧﺎً ﺷﻜﺴﺖ ﺳﺪﻫﺎ ﻳﺎ آﺳﻴﺐ دﻳﺪﮔﻲ ﺳﺎزه ﻫﺎی واﺑﺴﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ ﻣﻲ ، ﺗـﻮان ﻋﻮاﻣـﻞ ﻣﻮﺛﺮ را ﺑﻪ ﺻﻮرت زﻳﺮ اﺳﺘﺨﺮاج ﻛﺮد : 2 - 2 - 5 - 1 - ﺑﺰرﮔﺎ1، ﻣﺪت دوام و ﻓﺎﺻﻠﻪ از ﻣﺮﻛﺰ زﻟﺰﻟﻪ ﺣﺪاﻗﻞ ﺑﺰرﮔﻲ زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﺎﻋﺚ ﺑﺮوز ﺧﺴﺎرت ﺑﻪ ﺳﺪﻫﺎ ﺷﺪه اﻧﺪ ﺣﺪود 1/6 رﻳﺸﺘﺮ ﺑﻮده اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺮﺑﻮط ﺑـﻪ زﻟﺰﻟـﻪ 1962 ﻛﻮاﻧـﮓ دوﻧﮓ ﭼﻴﻦ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻳﻦ زﻟﺰﻟﻪ، ﻳﻚ زﻟﺰﻟﻪ اﻟﻘﺎﻳﻲ ﻧﺎﺷﻲ از ﭘﺮ ﺷﺪن ﻣﺨﺰن ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در اﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ زﻟﺰﻟـﻪ ﻫـﺎ از اﻧﺠـﺎ ﻛـﻪ ﻣﺮﻛـﺰ زﻟﺰﻟـﻪ در ﻧﺰدﻳﻜﻲ ﻣﺤﻞ ﺳﺪ و در ﻋﻤﻖ ﻛﻢ اﺳﺖ، اﻧﺮژی ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻼﺣﻈﻪ ای ﺑﻪ ﺳﺪو ﺳﺎزه ﻫﺎی واﺑﺴﺘﻪ آن وارد ﻣﻲ ﮔـﺮدد . ﺑﻨـﺎﺑﺮ ﺗﻮﺻـﻴﻪ و رﻫﻨﻤـﻮد ﻛﻤﻴﺴﻴﻮن ﺑﻴﻦ اﻟﻤﻠﻠﻲ ﺳﺪﻫﺎی ﺑﻠﻨﺪ (ICOLD, 1989) 2 ﺳﺪﻫﺎی ﺑﻠﻨﺪ ﺑﺎﻳﺪ ﻗﺎدر ﺑﺎﺷﻨﺪ ﺗﺎ ﭘﺎﻳﺪاری و ﻳﻜﭙـﺎرﭼﮕﻲ ﺧـﻮد را در ﺣـﻴﻦ زﻟﺰﻟـﻪ ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﻣﺤﺘﻤﻞ ﺣﻔﻆ ﻧﻤﺎﻳﺪ . اﻳﻦ زﻟﺰﻟﻪ ﺷﺪﻳﺪﺗﺮﻳﻦ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ای اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ در ﻳـﻚ ﻣﺤـﻞ روی دﻫـﺪ و دوره ﺑﺎزﮔـﺸﺖ آن ﭼﻨـﺪ ﻫﺰارﺳﺎل ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ] از ﺣﺪود 800 ﺳﺎل در ﺷﻴﻠﻲ ) ﺑﺎ ﻟﺮزه ﺧﻴﺰی زﻳﺎد ( ﺗﺎ ﺣﺪود 30000 ﺳﺎل در اﻧﮕﻠﺴﺘﺎن ) ﺑﺎ ﻟﺮزه ﺧﻴﺰی ﻛﻢ . [( ﻣـﻲ ﺗـﻮان ﭼﻨﻴﻦ ﻓﺮض ﻛﺮد ﻛﻪ ﺣﺘﻲ در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺑﺎ ﻟﺮزه ﺧﻴﺰی ﻣﺘﻮﺳﻂ زﻟﺰﻟﻪ ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﻣﺤﺘﻤﻞ دارای ﺑﺰرﮔﻲ 5/6 ﻳﺎ ﺑﻴﺸﺘﺮ اﺳـﺖ . در ﭼﻨـﻴﻦ زﻟﺰﻟـﻪ ای ﺑﻴﺸﻴﻨﻪ ﺷﺘﺎب زﻣﻴﻦ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺮاﺣﺘﻲ ﺑﻪ ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﺑﻴﺶ از g 5/0 ، ﺑﺮﺳﺪ و اﻳﻦ در ﺣﺎﻟﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺳﺪﻫﺎی ﻗﺪﻳﻤﻲ ﺑـﺎ ﺣـﺪاﻛﺜﺮ ﺷـﺘﺎﺑﻲ ﺑﺮاﺑﺮ g 1/0 ﻃﺮاﺣﻲ ﮔﺮدﻳﺪه . اﻧﺪ ﻫﺮﭼﻪ ﻓﺎﺻﻠﻪ از ﻣﺮﻛﺰ زﻟﺰﻟﻪ ﻛﻤﺘﺮ ﺑﺎﺷﺪ اﻧﺮژی ﺑﻴﺸﺘﺮی ﺑﻪ ﺳﺎزه ﻣﻨﺘﻘﻞ ﻣﻲ ﮔﺮدد و اﺣﺘﻤﺎل ﺑﺮوز ﺧﺴﺎرات ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . 2 - 2 - 5 - 2 - ﺷﺮاﻳﻂ ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﻲ ﻳﺎ ﺟﻨﺲ زﻣﻴﻦ زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ در ﻃﻲ ﻫﺎ آن ﺣﺮﻛﺎت زﻣﻴ ﻦ ﺑﺪﻻﻳﻞ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﺜﻞ ﺷﺮاﻳﻂ ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﻲ ﻳﺎ ﺟﻨﺲ ﭘﻲ ﺗﺸﺪﻳﺪ ﺷﺪه اﺳﺖ ﻣﺎﻧﻨـﺪ زﻣـﻴﻦ ﻫـﺎی آﺑﺮﻓﺘﻲ، ﺷﻴﺒﺪار و ﻣﺎﺳﻪ ای ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ ﺧﺴﺎرت زاﻳﻲ ﺑﻴﺸﺘﺮی را داﺷﺘﻪ . اﻧﺪ 2 - 2 - 5 - 3 - ﮔﺬر ﺧﻂ ﮔﺴﻞ از ﭘﻲ ﺳﺪ در ﻣﻮاردی ﻛﻪ ﺧﻂ ﮔﺴﻞ از ﭘﻲ ﺳﺪ ﻋﺒﻮر ﻛﺮده اﺳﺖ، ﻓﻌﺎل ﺷﺪن ﮔﺴﻞ در ﻣﺤﻞ ﺗﻤﺎس ﺑﺎ ﭘـﻲ ﺳـﺪ و ﺣﺮﻛـﺖ آن ﻋﺎﻣـﻞ ﺧـﺴ ﺎرت ﻗﻄﻌﻲ ﺑﻪ ﺳﺪ ﺑﻮده اﺳﺖ . در اﻳﻦ ﻣﻮرد آﻧﭽﻪ اﻫﻤﻴﺖ دارد اﻧﺪازه ﺣﺮﻛﺖ اﻓﻘﻲ و ﻗﺎﺋﻢ ﮔﺴﻞ در ﻣﺤﻞ ﺗﻼﻗﻲ ﺑﺎ ﭘﻲ ﺳﺪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . اﻳـﻦ ﮔﻮﻧـﻪ ﺗﺼﻮر ﻣﻲ رود ﻛﻪ ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ ﺑﺎ ﻫﺴﺘﻪ رﺳﻲ ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲ ﺗﺤﻤﻞ ﺑﻬﺘﺮ اﻳﻦ ﺣﺮﻛﺎت را در ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨـﻲ داﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷـﻨﺪ . ﺳـﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ وﺟﻮد درزﻫﺎی ﻃﻮﻟﻲ و ﻋﺮﺿﻲ آﺳﻴﺐ ﭘﺬﻳﺮی ﺑﻴﺸﺘﺮی دارﻧﺪ . 2 - 2 - 5 - 4 - زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎی اﻟﻘﺎﻳﻲ زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎی اﻟﻘﺎﻳﻲ ﻋﻠﺖ ﺑﻪ ﻋﻤﻖ ﻛﻢ ﻛﺎﻧﻮن زﻟﺰﻟﻪ و ﻧﺰدﻳﻜﻲ ﻣﺮﻛﺰ ﺑﻪ ﻣﺤﻞ ﺳﺪ ﻋﻤﺪﺗﺎً در ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ زﻟﺰﻟـﻪ ﻫـﺎی ﺑـﺎ ﻣﻨـﺸﺎء ﺗﻜﺘـﻮﻧﻴﻜﻲ ﺧﺴﺎرت زاﻳﻲ ﺑﻴﺸﺘﺮی دارﻧﺪ . Magnitude - 1 Internatinal Commission On Large Dams, 1989 - 2 ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 38 2 - 2 - 5 - 5 - ﺟﻨﺲ ﻣﺼﺎﻟﺢ در ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ و ﺑﺘﻨﻲ در ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ ﻫﻤﮕﻦ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﻏﻴﺮ ﭼﺴﺒﻨﺪه ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﺎﻋﺚ ﺑﺮوز ر واﻧﮕﺮاﻳﻲ در ﻗﺴﻤﺖ ﻫﺎی اﺷﺒﺎع ﺷﺪه و ﭘﺎﻳـﺪاری ﺳـﺪ را ﺗﻬﺪﻳـﺪ ﻧﻤﺎﻳﺪ . ﻧﺎﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﻮدن داﻧﻪ ﺑﻨﺪی ﻣﺼﺎﻟﺢ در ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ و در ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻋﺪم ﻛﻔﺎﻳﺖ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻓﺸﺎری ﺑﺘﻦ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺎﻋﺚ ﺗﺮک ﺧﻮردﮔﻲ ﺷﻮد . در ﺟﺪول 2 - 2 ﻧﻤﻮﻧﻪ راﺑﻄﻪ ﺑﻴﻦ ﻧﻮع ﺧﺮاﺑﻲ و ﺟﻨﺲ ﺧﺎک ﺳﺪ ﺧﺎﻛﻲ د ر زﻟﺰﻟﻪ ﻧﻴﻬﻮن ﻛﺎی ﭼﻮﺑﻮ اراﻳﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺟﺪول 2 - 2 راﺑﻄﻪ ﺑﻴﻦ ﻧﻮع ﺧﺮاﺑﻲ و ﺟﻨﺲ ﺧﺎک ﺳﺪ ﺧﺎﻛﻲ در زﻟﺰﻟﻪ ﻧﻴﻬﻮن ﻛﺎی ﭼﻮﺑﻮ ﻧﺴﺒﺖ ﺧﺮاﺑﻲ ﺷﺪﻳﺪ * ﻧﺴﺒﺖ ﻣﻮارد ﺗﻌﺪاد ﻣﻮارد ﺑﺎ ﺧﺮاﺑﻲ ﺷﺪﻳﺪ ﺗﻌﺪاد ﻣﻮارد ﺗﻌﺪاد ﺳﺪﻫﺎ ﻧﻮع ﺧﺎک 7/4 0/ 20 10 43 215 ﻣﺎﺳﻪ ای 4/0 3/ 10 5 130 1258 رﺳﻲ 4/1 9/ 13 1 40 287 یﻫﺎ آن د رس 0 8/6 0 5 74 ﻏﻴﺮه 9/0 9/ 11 16 218 1834 2 - 2 - 5 - 6 - ﺷﻜﻞ ﻫﻨﺪﺳﻲ و ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺳﺪ ﺷﻜﻞ ﻫﻨﺪﺳﻲ ﻧﺎﻣﻨﺎﺳﺐ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺎﻋﺚ ﺑﺮوز ﺧﺴﺎرات ﺑﻪ ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ و ﺧﺎﻛﻲ ﮔﺮدد . ﺷﻴﺐ زﻳﺎد ﭘﻮﺳﺘﻪ ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ ﻳﺎ ﻟﻐـﺰش ﻫـﺎ ﻏﻴﺮﻣﺘﻌﺎرف ﻫﺴﺘﻪ در ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎ ﻛﻲ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺎﻋﺚ ﺑﺮوز ﻟﻐﺰش ﺷﻴﺮواﻧﻲ ﺑﺪﻧﻪ ﺳﺪ ﻣﻲ ﮔﺮدد . در ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ ﺑﺎﻳﺪ از ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻧﺎﮔﻬﺎﻧﻲ ﺷﻴﺐ ﺑﺪﻧﻪ ﺳﺪ در ﭘﺎﻳﻴﻦ دﺳﺖ ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ وزﻧﻲ ﺑﻪ ، ﻣﻨﻈﻮر ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی از ﺗﻤﺮﻛﺰ ﺗﻨﺸ ﻬﺎی ﻣﻮﺿﻌﻲ، ﭘﺮﻫﻴﺰ ﻛﺮد . ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ وزﻧﻲ ﻋﻤﺪﺗﺎ ﺳﺎزه ﻫﺎی ﺻﻠﺐ ﺑﺎ ﭘﺮﻳﻮد ارﺗﻌﺎﺷﻲ ﻛﻢ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﻣﻌﻤﻮﻻ در ﻫﺎ آن ﻣﺪ اول ارﺗﻌﺎﺷﻲ ﻏ ﺎﻟﺐ اﺳﺖ ﻳـﺎ ﺑﻌـﻀﺎ دارای ﻣﺪ ارﺗﻌﺎﺷﻲ ﺟﺴﻢ ﺻﻠﺐ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . اﮔﺮ ﺳﺎزه واﺑﺴﺘﻪ ﻳﺎ ﻗﺴﻤﺖ اﻟﺤﺎﻗﻲ ﺑﺎ ﭘﺮﻳﻮد ﺑﺎﻻ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﭘﺸﺖ ﺑﻨﺪ وﺟـﻮد ﻧﺪاﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷـﺪ ﻣﻌﻤـﻮﻻ اﺛﺮات ﻣﺪﻫﺎی ﺑﺎﻻﺗﺮ و ﻣﺴﺎﻟﻪ ﺗﺸﺪﻳﺪ ﻗﺎ ﺑ ﻞ ﺻﺮﻓﻨﻈﺮ ﻣﻲ ﺷﻮد . در ﺳﺪﻫﺎی ﻗﻮﺳﻲ ﻧﺎزک ﭘﺮﻳﻮدﻫﺎی ارﺗﻌﺎﺷـﻲ ﻣﻘـﺎدﻳﺮ ﺑـﻴﺶ ﺗـﺮی دارﻧـﺪ و اﻣﻜﺎن درﮔﻴ ﺮ ﺷﺪن ﻣﺪﻫﺎی ﺑﺎﻻﺗﺮ در ﻫﺎ آن ﺑﻴﺸﺘﺮ اﺳﺖ . اﻟﺒﺘﻪ اﻳﻨﮕﻮﻧﻪ ﻣﺪ ﺧﺮاﺑﻲ در اﻳﻦ ﻧﻮع ﺳﺪﻫﺎ ﺗﺎ ﻛﻨﻮن ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻧﺸﺪه اﺳـﺖ . از ﻃـﺮف دﻳﮕﺮ ﺑﻪ اﻓﺰاﻳﺶ ﭘﺮﻳﻮد ارﺗﻌﺎﺷﻲ در اﺛﺮ اﻧﺪرﻛﻨﺶ ﺳﺎزه ﺑﺎ ﭘﻲ و ﻣﺨﺰن ﻧﻴﺰ ﺑﺎﻳﺪ ﺗﻮﺟﻪ ﻛﺎﻓﻲ ﻧﻤﻮد . ﺗﻤﺎم اﻳﻦ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﺑﺎﻳﺪ ﺗﻮام ﺑﺎ ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت ﮔﺴﻞ و زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﺑﺮرﺳﻲ ﺷﻮ .د 2 - 2 - 5 - 7 - وﺿﻌﻴﺖ ﺗﺮاﻛﻤﻲ ﻣﺼﺎﻟﺢ در ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ ﺳﺪﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﺎ ﻣﺼﺎﻟﺢ د ﻫﺎ آن ی ﺑﺎ ﺗﺮاﻛﻢ ﻛﻢ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﻧﺪ، ﺑﺸﺪت در ﺑﺮاﺑﺮ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﺣﺴﺎس ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﺗﺮاﻛﻢ در ﻫـﺴﺘﻪ ﺳـﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ ﻧﻴﺰ ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻬﻢ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻋﺪم ﺗﺮاﻛﻢ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﻧﺸﺴﺘ ﻬﺎی زﻳﺎد و ﻧﺎﭘﺎﻳﺪاری در ﺣﻴﻦ زﻟﺰﻟﻪ ﮔﺮدد . *ﺧﺮاﺑﻲ ﻫﺎی ﺷﺪﻳﺪ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺷﻜﺴﺖ ﻳﺎ ﻧﺸﺴﺖ ﺑﻴﺶ از1 ﻣﺘﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻓﺼﻞ دوم – ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ در زﻟﺰﻟﻪ 39 2 - 2 - 5 - 8 - ﺟﻨﺲ ﭘﻲ ﺟﻨﺲ ﭘﻲ از دو ﻧﻈﺮ ﻗﺎﺑﻞ ﺑﺮرﺳﻲ اﺳﺖ . اوﻻً ﻛﻪ آن در ﭘﻲ ﻫﺎی ﺧﺮد ﺷﺪه ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻄﺮﻳﻘﻲ از ﺷﺴﺘﻪ ﺷﺪن ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺳﺪ و ﺣﻤﻞ ﺑﺪرون ﺧﻠﻞ و ﻓﺮج ﺳﻨﮓ ﭘﻲ ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی ﮔﺮدد . ﺑﺮای اﻳﻦ ﻛﺎر ﺗﻌﺒﻴﻪ ﻳﻚ ﻳﺎ ﭼﻨﺪ ﻻﻳﻪ ﻓﻴﻠﺘﺮ ﺿﺮوری اﺳﺖ . دوم ﭘﻲﻛﻪ آن ﻫﺎی ﺧﺮد ﺷـﺪه ﻳـﺎ از ﻣـﺼﺎﻟﺢ ﺧﺎﻛﻲ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ در ﺗﺸﺪﻳﺪ ﺣﺮ ﻛﺎت زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﻣﺆﺛﺮ ﺑﺎﺷﻨﺪ . 2 - 3 - آﺳﻴﺐ ﭘﺬﻳﺮی ﺗﻮﻧﻞ یﻫﺎ آﺑﻲ و آﺑﺮاه ﻫﺎ در زﻟﺰﻟﻪ ﺗﻮﻧﻞ یﻫﺎ آﺑﺮﺳﺎﻧﻲ و ﻫﺎ آﺑﺮاه از ﺟﻤﻠﻪ ﺳﺎزه ﻫﺎﺋﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ رﻓﺘﺎر ﻟﺮزه ای ﻫﺎ آن ﺑﺎ ﺑﺴﻴﺎری از ﺳﺎزه ﻫﺎی روزﻣﻴﻨﻲ ﻣﺘﻔﺎوت اﺳـﺖ . ﻋﻠـﺖ اﻳﻦ اﻣﺮ اوﻻً ﺑﺰرﮔﻲ ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻼﺣﻈﻪ ﻳﻚ ﺑﻌﺪ ﻫﺎ آن ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ اﺑﻌﺎد دﻳﮕ ﺮ و ﺛﺎﻧﻴﺎً ﻗﺮارﮔﻴﺮی ﻫﺎ آن در داﺧﻞ زﻣﻴﻦ ﺑﻪ ﺻـﻮرت ﻛـﺎﻣﻼً ﻣـﺪﻓﻮن ﺗﻮﻧﻞ ) ( ﻫﺎ ﻳﺎ ﻧﻴﻤﻪ ﻣﺪﻓﻮن ) ﻣﻲ ( ﻫﺎ آﺑﺮاه ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﻠﻲ از ﻟﺤﺎظ ﺗﺎرﻳﺨﻲ اﻳﻦ ﻗﺒﻴﻞ ﺳﺎزه ﻫﺎ ﺧﺴﺎرت ﻛﻤﺘﺮی ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺳﺎزه ﻫﺎی روزﻣﻴﻨﻲ در ﺑﺮاﺑﺮ زﻟﺰﻟﻪ دﻳﺪه اﻧﺪ ﺑﻪ ﻃﻮری ﻛﻪ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲ رﺳﺪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺳﺎزه ﻫﺎی ﺳﻄﺤﻲ ا ز درﺟﻪ اﻳﻤﻨﻲ ﺑﺎﻻﺗﺮی ﺑﺮﺧﻮردار ﺑﺎﺷـﻨﺪ . ﺑـﺎ اﻳـﻦ وﺟـﻮد ﮔﺰارﺷﺎت ﻣﺘﻌﺪدی ﺑﻪ ﺧﺼﻮص در زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎی دﻫﻪ ﻫﺎی اﺧﻴﺮ در ﻣﻮرد ﺧﺮاﺑﻲ ﻫﺎ ی اﻳﻦ ﺳﺎزه ﻫﺎ وﺟﻮد دارد ﻛﻪ ﻧﺸﺎن دﻫﻨﺪه اﻳﻦ ﻣﻄﻠﺐ اﺳـﺖ ﻛﻪ آﺳﻴﺐ و ﺻﺪﻣﻪ در ﻫﺎ آن اﻣﻜﺎن ﭘﺬﻳﺮ ﺑﻮده و ﺑﺎﻳﺪ ﻣﻼﺣﻈﺎت ﻟﺮزه ای در ﺟﺰﻳﻴﺎت ﻃﺮاﺣﻲ و اﺟﺮای ﺎﻫ آن درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد . 2 - 3 - 1 - ﺳﻮاﺑﻖ آﺳﻴﺐ ﺗﻮﻧﻞ ﻫﺎ در زﻟﺰﻟﻪ ﻃﻮر ﺑﻪ ﻛﻠﻲ اﻃﻼﻋﺎت ﺟﻤﻊ آوری ﺷﺪه در ﻣﻮرد آﺳﻴﺐ یﻫﺎ ﻧﺎﺷﻲ از زﻟﺰﻟﻪ ﺑﺮ ﺗﻮﻧﻞ ﻫﺎ در ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ ﺳﺎزه ﻫﺎی روزﻣﻴﻨـﻲ ﺑـﺴﻴﺎر ﻛﻤﺘـﺮ اﺳﺖ . ﺑﺮ اﺳﺎس اﻳﻦ اﻃﻼﻋﺎت ﻣﻴﺰان آﺳﻴﺐ وارده ﺑﺮ ﺗﻮﻧﻞ ﻫﺎ ﺑﺎ اﻓﺰاﻳﺶ ﻋﻤﻖ ﻛﺎﻫﺶ ﻣﻲ ﻳﺎﺑﺪ . ﻫﻤﭽﻨـﻴﻦ ﻣﻴـﺰان ﺧـﺴﺎرت در ﺗﻮﻧـﻞ یﻫـﺎ اﺣﺪاث ﺷﺪه در زﻣﻴﻦ ﻫﺎی ﺳﻨﮕﻲ ﻣﺤﻜﻢ ﻛﻤﺘﺮ ﮔﺰارش ﺷﺪه اﺳﺖ . در ﺳﺎﻟﻬﺎی اﺧﻴﺮ ﻧﻴﺰ ﮔﺰارش ﻳﻲﻫـﺎ از ﺧﺮاﺑـﻲ ﺗﻌـﺪادی از ﺗﻮﻧـﻞ ﻫـﺎ در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺪرن ﺷﻬﺮی در دﺳﺖ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت داودﻳﻨﮓ و روزن )1978 ( ﺑﺮ روی71 ﻣﻮرد ﺧﺮاﺑﻲ ﻫﺎ ی وارده در اﺛﺮ زﻟﺰﻟﻪ ﺷﺎﻣﻞ ﺗﺮک یﻫﺎ ﺟﺰﺋﻲ ﺗ ﺎ ﻣـﺴﺪود ﺷـﺪن ﻛﺎﻣـﻞ ﺗﻮﻧﻞ اﻧﺠﺎم ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی ﭘﻮﺷﺶ اﻳﻦ ﺗﻮﻧﻞ ﻫﺎ ﺷﺎﻣﻞ اﻧﻮاع روش یﻫﺎ ﻣﺨﺘﻠﻒ اﺟﺮا ﺷﺪه ﺑـﻴﻦ ﺳـﺎﻟﻬﺎی 1800 ﺗـﺎ1960 ﺑـﻮده اﺳﺖ . زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎی ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺷﺪه 13 ﻣﻮرد ﺑﻮده ﻛﻪ ﺑﺰرﮔﻲ ﻫﺎ آن ﺑﻴﻦ 8/5 ﺗﺎ2/8 رﻳﺸﺘﺮ و ﻋﻤﻖ ﻛﺎﻧﻮن زﻟﺰﻟﻪ ﺑﻴﻦ13 ﺗﺎ40 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ﺑﻮده ﻛﻪ ﻓﺮاواﻧﻲ اﻋﻤﺎق 15 ﺗﺎ20 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ﺧﻴﻠﻲ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺷﺎرﻣﺎ و ﺟﻮد )1991 ( ﺑﺮ روی192 ﻣﻮرد ﺧﺮاﺑﻲ ﻫﺎ ی وارده در اﺛﺮ زﻟﺰﻟﻪ اﻧﺠﺎم ﺷﺪه اﺳـﺖ . در اﻳـﻦ ﺑﺎﻧـﻚ اﻃﻼﻋـﺎﺗﻲ ﺗـﺎﺛﻴﺮ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺨﺘﻠﻒ در ﭘﺎﻳﺪاری ﺗﻮﻧﻞ ﻫﺎ ﮔﺮدآوری ﺷﺪه اﺳﺖ . اﻳﻦ ﻋﻮاﻣﻞ ﺷﺎﻣﻞ ﻋﻤﻖ ﺗﻮﻧﻞ ﻳﺎ ﺳﺮﺑﺎر، ﻧﻮع ﺳﻴﺴﺘﻢ ﺣﺎﺋﻞ ﺑ ﻨﺪی و ﭘﻮﺷـﺶ، ﻧـﻮع زﻣﻴﻦ اﻃﺮاف ﺗﻮﻧﻞ، ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﺟﻐﺮاﻓﻴﺎﺋﻲ، ﺑﺰرﮔﻲ و ﻓﺎﺻﻠﻪ زﻟﺰﻟﻪ و ﻣﻴﺰان و وﺳﻌﺖ ﺧﺮاﺑﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺑﻨﺪی ﻋﺎﻣﻞ اﺧﻴـﺮ ﻣﻄـﺎﺑﻖ زﻳـﺮ اﻧﺠﺎم ﺷﺪه اﺳﺖ : - ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺷﻜﻞ و ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻓﺮم ﻣﻘﻄﻊ - ﺳﻘﻮط ﺳﻨﮓ از ﺳﻘﻒ - ﺗﺨﺮﻳﺐ و ﻓﺮورﻳﺨﺘﻦ دﻳﻮاره ﻳﺎ ﺳﻘﻒ - ﺟﺎﺑﺠﺎﺋﻲ در اﻣﺘﺪاد ﮔﺴﻞ ﻫﺎی ﻣﺘﻘﺎﻃﻊ - ﺮکﺗ ﺧﻮردﮔﻲ، ﺑﺎز ﺷﺪﮔﻲ و ﭘﻮﺳﺘﻪ ﺷﺪن ﺳﻨﮓ اﻃﺮاف - ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺷﻜﻞ و ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻓﺮم ﺣﺎﺋﻞ ﺑﻨﺪی و ﭘﻮﺷﺶ ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 40 ﻧﺘﺎﻳﺞ دﺳﺖ ﺑﻪ آﻣﺪه ﻧﺸﺎن دﻫﻨﺪه اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ از ﻣﻴﺎن ﻋﻮاﻣﻞ ذﻛﺮ ﺷﺪه ﻋﻤﻖ ﺗﻮﻧﻞ از اﻫﻤﻴﺖ ﺑﻴﺸﺘﺮی ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ ﺑﻪ ﻃـﻮری ﻛـﻪ اﻏﻠﺐ ﺑﺎ اﻓﺰاﻳﺶ ﻋﻤﻖ، ﺗﻌﺪاد و ﺷﺪت ﺧﺮاﺑﻲ ﻫﺎ ﻛﺎﻫﺶ ﻣﻲ ﻳﺎﺑﺪ ﺑﻪ . ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل در اﻋﻤﺎق ﺑﻴﺸﺘﺮ از 50 ﻣﺘﺮ ﻣﻴﺰان ﺧﺮاﺑـﻲ ﻛـﻢ ﺑـﻮده و در اﻋﻤﺎق ﺑﻴﺸﺘﺮ از 300 ﻣﺘﺮ اﻧﺘﻈﺎر ﺧﺮاﺑﻲ زﻳﺎدی ﻧﻤﻲ . رود ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت دﻳﮕﺮ در اﻋﻤﺎق ﻛﻤﺘﺮ از 50 ﻣﺘﺮ اﺣﺘﻤﺎل آﺳـﻴﺐ دﻳـﺪﮔﻲ ﺑـﺴﻴﺎر زﻳـﺎدﺗﺮ اﺳﺖ ﻧﻮﺳ نĤ یﻫﺎ ﻛﻪ 35 % از ﻓﻀﺎﻫﺎی زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺻﺪﻣﻪ دﻳﺪه در اﻋﻤﺎق ﻛﻤﺘﺮ از50 ﻣﺘﺮ ﻗﺮار دا . اﻧﺪ ﺷﺘﻪ ﺗﺎﺛﻴﺮ ﻧﻮع زﻣﻴﻦ اﻃﺮاف در ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﺬﻛﻮر ﻧﺸﺎن دﻫﻨﺪه اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﻮﻧﻞ ﻫﺎ و ﻓﻀﺎﻫﺎی زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ در آﺑﺮﻓـﺖ ﺧـﺴﺎرات ﺑﻴـﺸﺘﺮی را ﺗﺤﺖ اﺛﺮ زﻟﺰﻟﻪ ﻣﺘﺤﻤﻞ ﺷﺪه اﻧﺪ و ﻣﻴﺰان ﺧﺴﺎرت در ﺗﻮﻧﻞ یﻫﺎ اﺣﺪاث ﺷﺪه در زﻣﻴﻦ ﻫﺎی ﺳﻨﮕﻲ ﻣﺤﻜﻢ ﻛﻤﺘﺮ ﮔﺰارش ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺿـﻌﻒ ﭘﻮﺷﺶ ﻧﻴﺰ از ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻬﻢ اﻳﺠﺎ د ﺧﺮاﺑﻲ ﺑﻮده اﺳﺖ . درﻣﻮرد ﺗﺎﺛﻴﺮ ﺑﺰرﮔﻲ و ﻓﺎﺻﻠﻪ زﻟﺰﻟﻪ اﻳﻦ دو ﻣﺤﻘﻖ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﮔﺮﻓﺘﻪ اﻧﺪ ﻛﻪ ﺑﻴﺶ از ﻧﻴﻤﻲ از ﺧﺮاﺑﻲ ﻫﺎ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎی ﺑﺎ ﺑﺰرﮔﻲ ﺑﻴـﺸﺘﺮ از 7 رﻳﺸﺘﺮ ﺑﻮده و ﺗﻘﺮﻳﺒﺎ 75 % از ﺧﺮاﺑﻲ ﻫﺎ ﻛﻤﺘﺮ از 50 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ از ﻣﺮﻛﺰ زﻟﺰﻟﻪ ﻓﺎﺻﻠﻪ داﺷﺘﻪ . اﻧﺪ ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻫﻤﭽﻨـﺎن ﻛـﻪ اﻧﺘﻈـﺎر ﻣﻴـﺮود ﺑـﺎ اﻓﺰاﻳﺶ ﺑﺰرﮔﻲ و ﻛﺎﻫﺶ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﻣﺮﻛﺰ زﻟﺰﻟﻪ، آﺳﻴﺐ دﻳﺪﮔﻲ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . اﺧﻴﺮا ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺟـﺎﻣﻊ ﺗـﺮی ﺗﻮﺳـﻂ اداره ﻣـﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﺤـﺮان آﻣﺮﻳﻜﺎ در ﻣﻮرد ﺗﻮﻧﻞ ﻫﺎ اﻧﺠﺎم ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻣﺒﻨﺎی اﻳﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت، اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ 217 ﺗﻮﻧﻞ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ در ﻣﻌﺮض زﻟﺰﻟـﻪ ﻫـﺎی ﺷـﺪﻳﺪ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﺎ . اﻧﺪ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻳﻦ اﻃﻼﻋﺎت ﻣﻲ ﺗﻮان درﺻﺪ ﺗﻮﻧﻞ یﻫﺎ ﺻﺪﻣﻪ دﻳﺪه را ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻧﻮع ﭘﻮﺷﺶ و ﺷﺪت زﻟﺰﻟﻪ ﻣﺸﺨﺺ ﻧﻤﻮد . در ﺟﺪول 2 - 3 ﺗﻮﻧﻞ یﻫﺎ ﺑﺎ وﺿﻌﻴﺖ ﻫﺎی ﺧﺮاﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﺷﺪه . اﻧﺪ ﺟﺪول2 - 3 ﺗﻮﻧﻞ یﻫﺎ ﺻﺪﻣﻪ دﻳﺪه ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻧﻮع ﺧﺮاﺑﻲ PGA (g) ﺗﻌﺪاد ﺗﻮﻧﻞ ﻫﺎ 1 = DS * 2 = DS 3 = DS 4 = DS 07 /0 30 30 0 0 0 14 /0 19 18 1 0 0 25 /0 22 19 2 0 1 37 /0 15 14 0 0 1 45 /0 44 36 6 2 0 57 /0 66 44 12 9 1 67 /0 19 3 7 8 1 73 /0 2 0 0 2 0 ﺟﻤﻊ 217 164 28 21 4 در ﺟﺪول2 - 4 ﺗﻮﻧﻞ یﻫﺎ ﺑﺎ وﺿﻌﻴﺖ ﻫﺎی ﺧﺮاﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﺷﺪه . اﻧﺪ ﺑﺮ اﺳﺎس اﻳﻦ داده ﻫـﺎ ﻣـﻲ ﺗـﻮان ﺑـﺎ ﺗﻮﺟـﻪ ﺑـﻪ ﻛﻴﻔﻴـﺖ ﭘﻮﺷﺶ، ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺷﺘﺎب ﻣﺎﻛﺰﻳﻤﻢ زﻣﻴﻦ را ﻛﻪ ﺑﺎﻋﺚ آﺳﻴﺐ ﺑﻪ ﺗﻮﻧﻞ ﻣﻲ ﺷﻮد ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت آﻣﺎری دﺳﺖ ﺑﻪ آورد . در ﺟﺪول 2 - 5 ﻧﻴـﺰ آﻣﺎر ﺧﺴﺎرات وارده ﺑﻪ ﺗﻮﻧﻞ ﻫﺎ در زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ژاﭘﻦ اراﻳﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺟﺪول2 - 4 آﺳﻴﺐ ﭘﺬﻳﺮی ﺗﻮﻧﻞ ﻫﺎ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻣﻘﺎدﻳ ﺮﺣﺪاﻛﺜﺮ ﺷﺘﺎب زﻣﻴﻦ ﻧﻮع آﺳﻴﺐ ﻧﻮع ﺗﻮﻧﻞ آﺳﻴﺐ ﻛﻢ آﺳﻴﺐ ﻣﺘﻮﺳﻂ آﺳﻴﺐ ﺳﻨﮕﻴﻦ ﺗﻮﻧﻞ در ﺳﻨﮓ : ﺑﺎ ﺷﺮاﻳﻂ ﺳﺎﺧﺖ ﺧﻮب g 61 /0 g 82 /0 ﺗﻮﻧﻞ در ﺳﻨﮓ : ﺑﺎ ﺷﺮاﻳﻂ و ﺳﺎﺧﺖ ﺿﻌﻴﻒ ﺗﺎ ﻣﺘﻮﺳﻂ g 35 /0 g 55 /0 g 10 /1 ﺗﻮﻧﻞ در ﺧﺎک : ﺑﺎ ﺳ ﺎﺧﺖ ﺧﻮب g 50 /0 g 70 /0 - ﺗﻮﻧﻞ در ﺧﺎک : ﺑﺎ ﺳﺎﺧﺖ ﺿﻌﻴﻒ ﺗﺎ ﻣﺘﻮﺳﻂ g 30 /0 g 45 /0 g 95 /0 * DS درﺟﻪ ﺧﺮاﺑﻲ ﺷﺎﻣﻞ 1 - ، ﺳﺎﻟﻢ2 - ، ﻛﻢ3 - ﻣﺘﻮﺳﻂ و4 - ﺷﺪﻳﺪ ﻓﺼﻞ دوم – ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ در زﻟﺰﻟﻪ 41 ﺟﺪول2 - 5 ﺻﺪﻣﺎت وارده ﺑﻪ ﺗﻮﻧﻞ یﻫﺎ ﺣﻤﻞ و ﻧﻘﻞ و اﻧﺘﻘﺎل آب در زﻟﺰﻟﻪ از ﺳﺎل 1923 ﺗﺎ ﺳﺎل1993 در ژاﭘﻦ ﺳﺎل و ﻧﺎم زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﺑﺰرﮔﺎ روﻣﺮﻛﺰ ژرﻓﺎ)ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ( ﻧﺎﺣﻴﻪ ﺗﺤﺖ اﺛﺮ ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﺷﺪت (JMA)* وﺿﻌﻴﺖ ﺻﺪﻣﺎت ﺑﺮ ﺗﻮﻧﻞ 1923 ﻛﺎﻧﺘﻮ 9/7 ﺧﻠﻴﺞ ﺳﺎﮔﺎﻣﻲ ﻧﺎﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﻛﺎﻧﺎﮔﺎوا و ﺗﻮﻛﻴﻮ )6( آﺳﻴﺐ ﺑﺴﻴﺎر زﻳﺎد ﺑﻪ ﺑﻴﺶ از100 ﺗﻮﻧـﻞ در ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻛﺎﻧﺘﻮی ﺟﻨﻮﺑﻲ 1927 ﻛﻴﺘﺎ- ﺗﺎﻧﮕﻮ 3/7 7 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﻏﺮب ﺷﻤﺎل ﻏﺮﺑﻲ ﻣﻲ ﻳﺎزو، ﻛﻴﻮﺗﻮ 0 ﻣﺤﻞ اﺗﺼﺎل ﺷﺒﻪ ﺟﺰﻳﺮه ﺗﺎﻧﮕﻮ )6( آﺳـﻴﺐ ﻣﺨﺘـﺼﺮ ﺑـﻪ دو ﺗﻮﻧـﻞ راه آﻫـﻦ در روﻣﺮﻛﺰ 1930 ﻛﻴﺘﺎ- اﻳﺰو 3/7 7 ، ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﻏﺮب آﺗﺎﻣﻲ ﺷﻴﺰواوﻛﺎ 0 ﺑﺨﺶ ﺷﻤﺎﻟﻲ ﺷﺒﻪ ﺟﺰﻳﺮه اﻳﺰو )6( آﺳﻴﺐ ﺑﺴﻴﺎر زﻳﺎد ﺑﻪ ﻳﻚ ﺗﻮﻧﻞ راه آﻫـﻦ در ﻣﺤﻞ ﺗﻘﺎﻃﻊ ﺑﺎ ﮔﺴﻞ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه 1948 ﻓﻮﻛﻮﻳﻲ 1/7 12 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺷﻤﺎل ﺷﻬﺮ ﻓﻮﻛﻮﻳﻲ 0 دﺷﺖ ﻓﻮﻛﻮﻳﻲ )6( آﺳﻴﺐ ﺷﺪﻳﺪ ﺑﻪ دو ﺗﻮﻧﻞ راه آﻫﻦ در ﻓﺎﺻـﻠﻪ ﺣﺪود 8 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی از ﮔﺴﻞ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه 1952 ﺗﻮﻛﺎﭼﻲ- اﻛﻲ 2/8 ،اﻗﻴﺎﻧﻮس آرام73 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺷﺮق ﺟﻨﻮب ﺷﺮﻗﻲ ﻛﻴﭗ ارﻳﻤﻮ 0 ﺑﺨﺶ ﺟﻨﻮﺑﻲ ﻫﻮﻛﺎﻳﺪو )5 - 6( آﺳﻴﺐ ﻣﺨﺘـﺼﺮ ﺑـﻪ10 ﺗﻮﻧـﻞ راه آﻫـﻦ در ﻫﻮﻛﺎﻳﺪو 1961 ﻛﻴﺘﺎ- ﻧﻮ ﻣﻲ 7 ﻧﺰدﻳﻚ ﻣﺮز ﺑﻴﻦ ﻓﻮﻛﻮﻳﻲ و ﻧﺎﺣﻴﻪ ﮔﻲ ﻓﻮ 0 ﻣﺠﺎورت ﻣﺮز ﺑﻴﻦ ﻧﻮاﺣﻲ ﻓﻮﻛﻮﻳﻲ ﻓﻮ وﮔﻲ )4( ﺻﺪﻣﺎت ﻧﺎﺷﻲ از ﺗﺮک ﺧﻮردﮔﻲ ﺑﻪ دو ﺗﻮﻧﻞ اﻧﺘﻘﺎل آب 1964 ﻧﻴﮕﺎﺗﺎ 5/7 ،درﻳﺎی ژاﭘﻦ50 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺷﻤﺎل ﺷﺮﻗﻲ ﺷﻬﺮ ﻧﻴﮕﺎﺗﺎ 40 ﺷﻬﺮ ﻧﻴﮕﺎﺗﺎ )5 - 6( آﺳﻴﺐ ﺑﺴﻴﺎر زﻳـﺎد ﺑـﻪ ﺣـﺪود20 ﺗﻮﻧـﻞ راه آﻫﻦ و ﻳﻚ ﺗﻮﻧﻞ ﺟﺎده ﺳﺎل و ﻧﺎم زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﺑﺰرﮔﺎ روﻣﺮﻛﺰ ژرﻓﺎ)ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ( ﻧﺎﺣﻴﻪ ﺗﺤﺖ اﺛﺮ ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﺷﺪت (JMA)* وﺿﻌﻴﺖ ﺻﺪﻣﺎت ﺑﺮ ﺗﻮﻧﻞ 1968 ﺗﻮﻛﺎﭼﻲ- اﻛﻲ 9/7 در درﻳﺎ ﺑﻴﻦ ﺟﺰﻳﺮه اوﺷﻴﻤﺎ و اﻳﻨﺎﺗﻮری، ﺷﻴﺰواوﻛﺎ 0 ﻧﺎﺣﻴﻪ آﻣﻮری )5 - 6( آﺳﻴﺐ ﻣﺨﺘـﺼﺮ ﺑـﻪ23 ﺗﻮﻧـﻞ راه آﻫـﻦ در ﻫﻮﻛﺎﻳﺪو 1978 اﻳﺰو- اوﺷﻴﻤﺎ- ﻛﻴﻨﻜﺎﻳﻲ 7 0 ﺟﻨﻮب ﺷﺮﻗﻲ ﺷﺒﻪ ﺟﺰﻳﺮه اﻳﺰو )5 - 6( ﺑ آﺳﻴﺐ ﺑﺴﻴﺎر زﻳﺎد ﻪ 9 ﺗﻮﻧـﻞ راه آﻫـﻦ و4 ﺗﻮﻧﻞ ﺟﺎده در ﻳﻚ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﺤﺪود 1978 ﻣﻴﺎﮔﻲ ﻛﻦ - اﻛﻲ 4/7 ،اﻗﻴﺎﻧﻮس آرام112 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺷﺮق ﺷﻬﺮ ﺳﻨﺪاﻳﻲ، ﻣﻴﺎﮔﻲ 40 ﺷﻬﺮ ﺳﻨﺪاﻳﻲ و ﺣﻮﻣﻪ )5( آﺳﻴﺐ ﻣﺨﺘﺼﺮ ﺑﻪ6 ﺗﻮﻧﻞ راه آﻫـﻦ ﻛـﻪ در ﻧﺎﺣﻴﻪ ﻣﻴﺎﮔﻲ ﺷـﺪت ﺻـﺪﻣﺎت ﺑﻴـﺸﺘﺮ ﺑـﻮده اﺳﺖ 1982 اوراﻛﺎوا- اﻛﻲ 1/7 ،اﻗﻴﺎﻧﻮس آرام 18 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺟﻨﻮب ﻏﺮﺑﻲ اوراﻛﺎوا، ﻫﻮﻛﺎﻳﺪو 40 اوراﻛﺎ- ﭼﻮ و ﺷﻴﺰوﻧﺎﻳﻲ- ﭼﻮ )5 - 6( آﺳﻴﺐ ﺟﺰﺋﻲ ﺑﻪ6 ﺗﻮﻧـﻞ راه آﻫـﻦ ﻧﺰدﻳـﻚ اوراﻛﺎوا ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 42 ﺳﺎل و ﻧﺎم زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﺑﺰرﮔﺎ روﻣﺮﻛﺰ ژرﻓﺎ)ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ( ﻧﺎﺣﻴﻪ ﺗﺤﺖ اﺛﺮ ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﺷﺪت (JMA)* وﺿﻌﻴﺖ ﺻﺪﻣﺎت ﺑﺮ ﺗﻮﻧﻞ 1983 ﻧﻴﻬﻮﻧﻜﺎی- ﺑﻮ ﺳﻲ7/7 ،درﻳﺎی ژاﭘﻦ 90 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﻏﺮب ﺷﻬﺮ ﻧﻮﺷﻴﺮو، آﻛﻴﺘﺎ 14 ﺷﻬﺮ ﻧﻮﺷﻴﺮو و ﺷﻬﺮ اﮔﺎ، آﻛﻴﺘﺎ )5( آﺳﻴﺐ ﺟﺰﺋﻲ ﺑﻪ8 ﺗﻮﻧـﻞ راه آﻫـﻦ در آﻛﻴﺘـﺎ و ... 1984 ﻧﺎﮔﺎﻧﻮﻛﻦ- ﺳﻲ ﺑﻮ 7/6 9 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺟﻨﻮب ﻏﺮﺑﻲ ﻛﻮه اﻧﺘﺎﻛﻪ، ﻧﺎﮔﺎﻧﻮ 2 دﻫﻜﺪه اﺗﺎﻛﻲ، ﻧﺎﮔﺎﻧﻮ )5 - 6( ﺻﺪﻣﺎت وارده ﺑﺮ اﺛﺮ ﺗﺮک ﺧﻮردﮔﻲ ﺑﻪ ﻳﻚ ﺗﻮﻧﻞ 1987 ﭼﻴ ﺒﺎﻛﻦ- ﺗﻮﻫﻮ- اﻛﻲ7/6 ،اﻗﻴﺎﻧﻮس آرام8 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﻏﺮب اﻳﭽﻲ ﻧﻮﻣﻴﺎ- ﭼﻮ، ﭼﻴﺒﺎ 58 ﻧﺎﺣﻴﻪ ﭼﻴﺒﺎ )5( ﺧﺴﺎرت ﺑﻪ دﻳﻮاره ﻳﻚ ﺗﻮﻧﻞ راه آﻫﻦ در ﻣﺮز ﻛﻴﻨﺎﮔﺎوا- ﻳﺎﻣﺎﻧﺎﺷﻲ 1993 ﻧﻮﺗﻮﻫﺎﻧﺘﻮ- اﻛﻲ 6/6 ،درﻳﺎی ژاﭘـﻦ24 ﻛﻴﻠـﻮﻣﺘﺮی ﻏﺮب اﻳﭽﻲ ﻧﻮﻣﻴﺎ- ﭼﻮ، ﭼﻴﺒﺎ 25 ﺷﻬﺮ ﺳﻮزو )5( آﺳﻴﺐ ﺑﺴﻴﺎر زﻳﺎد ﺑﻪ ﻳ ﻚ ﺗﻮﻧﻞ ﺟﺎده 1993 ﻫﻮﻛﺎﻳﺪو- ﻧﺎﻧﺴﻲ- اﻛﻲ 8/7 ،درﻳﺎی ژاﭘـﻦ86 ﻛﻴﻠـﻮﻣﺘﺮی ﻏﺮب ﺳﻮﺗﻮﺳﻮ، ﻫﻮﻛﺎﻳﺪو 34 ﺟﺰﻳﺮه اﻛﻮﺷﻴﺮی و ﻫﻮﻛﺎﻳﺪوی ﻏﺮﺑﻲ )5 - 6( آﺳﻴﺐ ﺑﺴﻴﺎر زﻳﺎد ﺑﻪ ﻳﻚ ﺗﻮﻧﻞ ﺟـﺎده ﺗﺤـﺖ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﺳﻘﻮط ﺳﻨﮓ 2 - 3 - 2 - ﻋﻮاﻣﻞ آﺳﻴﺐ ﺗﻮﻧﻞ ﻫﺎ ﻋﻠﻞ اﺻﻠﻲ آﺳﻴﺐ ﺗﻮﻧﻞ ﻫﺎ در اﺛﺮ زﻟﺰﻟﻪ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﻧﺎﺷﻲ از ﻋﻮاﻣ ﻞ زﻳﺮ ﺑﺎﺷﺪ : - ﻟﺮزش زﻣﻴﻦ - ﺣﺮﻛﺖ ﮔﺴﻞ - ﻧﺎﭘﺎﻳﺪاری ﺷﻴﺐ ﻫﺎ - ﻓﺮوﻧﺸﺴﺖ ﻫﺮ ﻳﻚ از ﻋﻮاﻣﻞ ﻓﻮق ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺗﻨﺸ ﻬﺎی اﺿﺎﻓﻪ ای را در ﺳﻴﺴﺘﻢ ﭘﻮﺷﺶ ﺗﻮﻧﻞ اﻳﺠﺎد ﻧﻤﺎﻳﺪ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻧﻮع و ﻛﻴﻔﻴﺖ اﻳﻦ ﺳﻴـﺴﺘﻢ و ﺷﺪت ﻋﻮاﻣﻞ ﻓ ﻮق، ﻣﻴﺰان ﺧﺴﺎرت ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ از ﺗﺮک یﻫﺎ ﺟﺰﺋﻲ در ﭘﻮﺷﺶ ﺗﻮﻧﻞ ﺗﺎ رﻳﺰش ﻛﺎﻣﻞ ﺗﻮ ﻧﻞ ﺗﻐﻴﻴـﺮ ﻧﻤﺎﻳـﺪ . ﻋﻤﻮﻣـﺎً روﻧـﺪ ﺧﺮاﺑﻲ ﺑﺎ اﻓﺰاﻳﺶ ﺗﻌﺪاد ﺗﺮﻛ ﻬﺎ اﺳﺖ ﻛﻪ در ﻧﺘﻴﺠﻪ آن ﻗﻄﻌﺎﺗﻲ از ﭘﻮﺷﺶ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﻪ داﺧﻞ ﺗﻮﻧﻞ ﺑﺮﻳﺰﻧﺪ . ﺑﺮای ﺗﻮﻧﻞ یﻫـﺎ ﺑـﺪون ﭘﻮﺷـﺶ ﺷﺒﻴﻪ اﻳﻦ ﻣﺴﺌﻠﻪ در ﺳﻨﮓ ﻫﺎی ﺟﺪار ﺗﻮﻧﻞ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ رخ دﻫﺪ . ﺧﺮاﺑﻲ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻟﻐﺰش ﮔﺴﻞ ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ رخ ﻣﻲ دﻫﺪ ﻛﻪ ﺗﻮﻧﻞ از ﻳﻚ ﮔﺴﻞ ﻓﻌﺎل ﻋﺒﻮر ﻧﻤﻮده ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ در اﻳﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﺧﺮاﺑﻲ ﻣﺤﺪود ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﻧﺎﺣﻴﻪ ﺑﻮده و ﺑﻪ ﻣﻴﺰان ﺟﺎﺑﻪ ﺟﺎﻳﻲ ﮔﺴﻞ و ﺧﻮاص ﻣﻜﺎﻧﻴﻜﻲ زﻣﻴﻦ ا ﻃﺮاف و ﭘﻮﺷﺶ ﺑﺴﺘﮕﻲ دارد و از ﺗﺮک یﻫﺎ ﺟﺰﺋﻲ ﭘﻮﺷـﺶ ﻳـﺎ ﺳﻨﮓ ﻫﺎی ﺟﺪار ﺗﺎ ﺧﺮاﺑﻲ ﻛﺎﻣﻞ ﺗﻮﻧﻞ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻧﻤﺎﻳﺪ . ﻋﻮاﻣﻞ دوم ﺗﺎ ﭼﻬﺎرم ﻛﻪ ﻧﻮﻋﻲ ﺷﻜﺴﺖ و ﮔﺴﻴﺨﺘ ﮕﻲ ﻛﻠﻲ در زﻣﻴﻦ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﻲ ﮔﺮدﻧﺪ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺻﺪﻣﺎت ﻣﻬﻤﻲ را ﺧﺼﻮﺻﺎً در دﻫﺎﻧﻪ ﻫﺎی ورودی و ﺧﺮوﺟﻲ ﺗﻮﻧﻞ ﻫﺎ و ﺑﻨﺎﻫﺎی زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻛﻢ ﻋﻤﻖ اﻳﺠﺎد ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ . ﻟﺮزش و ﺟﺎﺑﻪ ﺟﺎﻳﻲ ﻫﺎی زﻣﻴﻦ ﻧﻴﺰ ﻛﻪ در اﺛﺮ ﻋﺒﻮر اﻣﻮاج ﻧﺎﺷﻲ از زﻟﺰﻟﻪ اﻳﺠﺎد ﻣـﻲ ﺷـﻮد ﻣـﻲ ﺗﻮاﻧـﺪ در ﺗﻮﻧـﻞ یﻫـﺎ ﭘﻮﺷـﺶ دار ﺑﺎﻋـﺚ ﺗﺮک ﺧﻮر دﮔﻲ ﺟﺰﺋﻲ ﺗﺎ زﻳﺎد ﭘﻮﺷﺶ ﻛﻪ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﭘﻮﺳﺘﻪ ﺷﺪن و ﻳﺎ ﺧﺮاﺑﻲ ﻣﻮﺿﻌﻲ و ﻳﺎ ﻛﺎﻣﻞ آن ﻣﻲ ﮔـﺮدد ﺷـﻮد . در ﺗﻮﻧـﻞ یﻫـﺎ ﺑـﺪون ﭘﻮﺷﺶ ﻧﻴﺰ ﺑﺎﻋﺚ ﺗﺮ ک ﺧﻮردﮔﻲ ﺳﻨﮓ، ﺑﺎزﺷﺪﮔﻲ ﻣﻮﺿﻌﻲ ﺗﺮک ﻫﺎ و درزه ﻫﺎ، ﺳﻘﻮط ﻗﻄﻌﺎت ﺳﻨﮓ و ﺣﺮﻛﺖ ﺑﻠﻮﻛ ﻬﺎ ﻣﻲ ﮔﺮدد ﻣﻬﻢ . ﺗـﺮﻳﻦ ﻋﻮاﻣﻠﻲ ﻛﻪ در ﺧﺴﺎرت ﻫﺎی ﻧﺎﺷﻲ از ﻟﺮزش و ﺟﺎﺑﺠﺎﺋ ﻲ ﻫﺎی زﻣﻴﻦ ﻣﺆﺛﺮ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از : Japan Meteorological Agency * ﻓﺼﻞ دوم – ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ در زﻟﺰﻟﻪ 43 - ﺷﻜﻞ و ﻓﺮم، اﺑﻌﺎد ﻫﻨﺪﺳﻲ و ﻋﻤﻖ ﺗﻮﻧﻞ - ﺧﻮاص ﻣﻜﺎﻧﻴﻜﻲ ﺳﻨﮓ ﻳﺎ ﺧﺎک اﻃﺮاف ﺗﻮﻧﻞ - ﺧﻮاص ﻣﻜﺎﻧﻴﻜﻲ و ﻧﻮع ﺳﻴﺴﺘﻢ ﭘﻮﺷﺶ - ﺷﺪت ﻟﺮزش ﻫﺎی زﻣﻴﻦ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻫﺎی ﺷﻜﻞ اﻳﺠﺎد ﺷﺪه در ﺗﻮﻧﻞ در اﺛﺮ ﻟﻐﺰش ﻫﺎ ی ﻧﺎﺷﻲ از زﻟﺰﻟﻪ را ﺑﻪ ﺳﻪ دﺳﺘﻪ ﻛﻠﻲ ﻣﻲ ﺗﻮان ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺑﻨﺪی ﻧﻤﻮد : - ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻫﺎی ﺷﻜﻞ ﻣﺤﻮری ﻛﺸﺸﻲ ﻳﺎ ﻓﺸﺎری - ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻫﺎی ﺷﻜﻞ ﺧﻤﺸﻲ ﻃﻮﻟﻲ - ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻫﺎی ﺷﻜﻞ ﺑﻴﻀﻮی ﻳﺎ ﻋﺮﺿﻲ در ﻣﻮرد ﺗﻮﻧﻞ یﻫﺎ آﺑﻲ اﮔﺮ آﺳﻴﺐ یﻫﺎ اﻳﺠﺎد ﺷﺪه در ﺣﺪ ﺗﺮک یﻫﺎ ﻛﻮﭼﻚ و ﻛﻢ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﺗﻮﻧﻞ ﻛﻤﺎﻛﺎن ﻗﺎﺑﻞ اﺳﺘﻔﺎده ﺑﻮده و ﻓﻘﻂ ﺑـﻪ دﻟﻴﻞ اﻓﺰاﻳﺶ زﺑﺮی ﺟﺪاره ﻫﺎ در اﺛﺮ اﻳﻦ ﺗﺮک ﻫﺎ ﻣﺨﺘﺼﺮی از ﻛﺎراﻳﻲ ﺗﻮﻧﻞ ﻛﺎﺳﺘﻪ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . در اﺛﺮ ﻣـﺮور زﻣـﺎن ﺑـﻪ ﺗـﺪرﻳﺞ آب از اﻳـﻦ ﺗﺮک ﻫﺎ ﻧﺸﺴﺖ ﻧﻤﻮده و ﺑﺎﻋﺚ ﺻﺪﻣﻪ و ﻓﺮﺳﺎﻳﺶ زﻣﻴﻦ اﻃﺮاف ﭘﻮﺷﺶ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﺑﻪ ﻧﻮﺑﻪ ﺧﻮد اﻳﻦ ﻣﺴﺌﻠﻪ آﺳﻴﺐ یﻫﺎ وارد ﺑﺮ ﭘﻮﺷﺶ را ﺗﺸﺪﻳﺪ ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ . ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ دﻟﻴﻞ ﺣﺘﻲ ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻪ آﺳﻴﺐ یﻫﺎ وارده ﻛﻢ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ ﺗﻮ ﻧـﻞ ﻣﻮﻗﺘـﺎً ﺗﻌﻄﻴـﻞ و ﻧـﺴﺒﺖ ﺑـﻪ ﺳـﺮوﻳﺲ و ﺗﻌﻤﻴﺮات ﭘﻮﺷﺶ اﻗﺪاﻣﺎت ﻻزم ﺻﻮرت ﮔﻴﺮد . اﮔﺮ آﺳﻴﺐ یﻫﺎ وارده ﻣﺘﻮﺳﻂ، ﻳﻌﻨﻲ ﺷﺎﻣﻞ ﺗﺮک یﻫﺎ ﺑﺰرگ ﺑﺎﺷﺪ ﻣﻤﻜﻦ اﺳـﺖ ﺣﺘـﻲ ﺑـﻪ از ﻛﺎر اﻓﺘﺎدن ﺗﻮﻧﻞ ﻣﻨﺠﺮ ﺷﻮد . ﻗﻄﻌﺎﺗﻲ ﻛﻪ در اﻳﻦ ﺻﻮرت ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ از ﭘﻮﺷﺶ ﻳﺎ زﻣﻴﻦ اﻃﺮاف رﻳﺰش ﻛﻨﻨﺪ ﺟﻠﻮی ﺟﺮﻳﺎن را ﺗﺎ ﺣﺪود ی ﺳـﺪ ﻧﻤﻮده و ﻳﺎ در ﻧﺘﻴﺠﻪ اﻧﺘﻘﺎل ﺗﻮﺳﻂ آب ، ﻛﻴﻔﻴﺖ آب ﭘﺎﺋﻴﻦ دﺳﺖ را ﭘﺎﻳﻴﻦ آورده و ﺣﺘﻲ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﺗﺠﻬﻴﺰاﺗﻲ ﻧﻈﻴﺮ ﭘﻤﭗ ﻫﺎ و ﻏﻴﺮه ﺻـﺪﻣﻪ ﺑﺮﺳﺎﻧﺪ . ﺗﻮﻧﻞ آﺑﺮﺳﺎﻧﻲ ﺑﺎ آﺳﻴﺐ دﻳﺪﮔﻲ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﺮای روزﻫﺎ ﻳﺎ ﺣﺘﻲ ﻣﺎه ﻫﺎ ﺑﺘﻮاﻧﺪ اداﻣﻪ ﻛﺎر دﻫﺪ ﻟﻴﻜﻦ ﻋﺪم ﺗﻌﻤﻴﺮات ﻣﻲ ﺗﻮاﻧـﺪ ﺑﻪ از ﻛﺎر اﻓﺘﺎدﮔﻲ داﺋﻢ ﺗﻮﻧﻞ ﻣﻨﺠﺮ ﮔﺮدد . آﺳﻴﺐ یﻫﺎ ﺷﺪﻳﺪ ﺑﻪ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﭘﻮﺷﺶ ﺗﻮﻧﻞ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺎﻋﺚ از ﻛﺎر اﻓﺘﺎدن ﻓـﻮری ﺗﻮﻧـﻞ ﻳـﺎ ﺗﻘﺮﻳﺒـﺎً ﻗﻄﻊ ﺗﻤﺎﻣﻲ ﺟﺮﻳﺎن ﮔﺮدد . در اﻏﻠﺐ اوﻗﺎت آﺳﻴﺐ یﻫﺎ ﺷﺪﻳﺪ ﻧﺎﺷﻲ از ﺣﺮﻛﺖ ﮔﺴﻞ ﻫﺎﻳ ﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﻮﻧﻞ ﻫﺎ آن را ﻗﻄـﻊ ﻛـﺮده اﺳـﺖ و ﻳـﺎ ﻟﻐﺰش زﻣﻴﻦ در ورودی و ﺧﺮوﺟﻲ ﻣﻲﻫﺎ ﻧﻞﺗﻮ ﺑﺎﺷﺪ . ﻫﻤﺎن ﻃﻮری ﻛﻪ در ﺷﻜﻞ 2 - 11 ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻫﺎی ﺷﻜﻞ ﻣﺤﻮری در ﺗﻮﻧﻞ ﻫﺎ در اﺛﺮ ﻣﺆﻟﻔﻪ ﻫﺎﻳﻲ از اﻣﻮاج ﻟﺮزه ای ﻛـﻪ ﺑﺎﻋـﺚ ﺣﺮﻛﺖ در ﺟﻬﺖ ﻣﻮازی ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﺤﻮر ﺗﻮﻧﻞ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ اﻳﺠﺎد ﺷﺪه و ﺑﺎﻋﺚ اﻳﺠﺎد ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺘﻨـﺎوﺑﻲ از ﻛـﺸﺶ و ﻓـﺸﺎر ﻣـﻲ ﮔـﺮدد . ﺗﻐﻴﻴـﺮ ﻫﺎی ﺷﻜﻞ ﺧﻤﺸﻲ در ا ﺛﺮ ﻣﺆﻟﻔﻪ ﻫﺎﻳﻲ از اﻣﻮاج ﻟﺮزه ای ﻛﻪ ﺑﺎﻋﺚ ﺣﺮﻛﺖ در ﺟﻬﺖ ﻋﻤﻮدی ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﺤﻮر ﺗﻮﻧﻞ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ اﻳﺠﺎد ﻣﻲ ﮔﺮدﻧﺪ . ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻫﺎی ﺷﻜﻞ ﺧﻤﺸﻲ ﺑﺎﻋﺚ اﻳﺠﺎد ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺘﻨﺎوﺑﻲ از ﻗﻮس ﻫﺎی ﻣﺜﺒﺖ و ﻣﻨﻔﻲ در ﻃﻮل ﺗﻮﻧﻞ ﻣﻲ ﮔﺮدﻧﺪ . در ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ ﭘﻮﺷـﺶ ﺗﻮﻧـﻞ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ زﻣﻴﻦ اﻃﺮاف ﺧﻴﻠﻲ ﺳﺨﺖ ﺗﺮ ﺑﺎﺷﺪ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻳﻚ ﺗ ﻴﺮ رﻓﺘﺎر ﻛﺮده و در ﻗﻮس ﻫﺎی ﻣﺜﺒﺖ ، در ﺑﺎﻻ ﺗﺤﺖ ﻓﺸﺎر و در ﭘﺎﺋﻴﻦ ﺗﺤﺖ ﻛﺸﺶ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻫﺎی ﺷﻜﻞ ﺑﻴﻀﻮی ﻳﺎ ﻋﺮﺿﻲ ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ اﻳﺠﺎد ﻣﻲ ﮔﺮدﻧﺪ ﻛﻪ اﻧﺘﺸﺎر اﻣﻮاج ﺑﺮﺷﻲ ﻋﻤﻮد ﻳﺎ ﻧﺰدﻳﻚ ﺑﻪ ﻋﻤﻮد ﺑﺮ اﻣﺘﺪاد ﺗﻮﻧﻞ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﻧﺘﻴﺠﻪ آن ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻓﺮم ﻣﻘﻄﻊ ﻋﺮﺿﻲ ﭘﻮﺷﺶ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻧﺘﺸﺎر اﻣﻮاج ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻗﻄﺮی ﺗﺮﻛﻴﺒﻲ از ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻫﺎی ﺷﻜﻞ ﻓﻮق را اﻳﺠـﺎد ﻣـﻲ ﻧﻤﺎﻳـﺪ . ﻃﻮر ﺑﻪ ﻛﻠﻲ ﻃﻮل ﻫﺎی ﻣﻮج ﺑﺰرگ ﺗﺮ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻫﺎی ﺷﻜﻞ ﺑﺰرگ ﺗﺮ ی را اﻳﺠﺎد ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ در ﺻﻮرﺗﻴﻜﻪ ﺗﻐﻴﻴـﺮ ﻓـﺮم ﻫـﺎی ﺑﻴـﺸﺘﺮ در اﺛـﺮ ﻃـﻮل ﻫﺎی ﻣﻮج ﻛﻮﺗﺎﻫﺘﺮ ﺑﺎ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺷﻜﻬﺎی ﻛﻤﺘﺮ در ارﺗﺒﺎط ﻫﺴﺘﻨﺪ . ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 44 ﺷﻜﻞ2 - 11 اﻧﻮاع ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺗﻐﻴﻴﺮﺷﻜﻞ ﺗﻮﻧﻞ ﻫﺎ در اﺛﺮ ﻟﺮزش ﻫﺎی زﻟﺰﻟﻪ 2 - 3 - 3 - ﺳﻮاﺑﻖ آﺳﻴﺐ آﺑﺮاه ﻫﺎ در زﻟﺰﻟﻪ در اﻳﻦ ﺟﺎ ﭼﻨﺪ ﻧﻤﻮﻧﻪ واﻗﻌﻲ از آﺳﻴﺐ یﻫﺎ وارد ﺑﺮ ﻫﺎ آﺑﺮاه در زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎی ﮔﺬﺷﺘﻪ آورده ﻣﻲ ﺷﻮد . در اﺛﺮ وﻗﻮع زﻟﺰﻟﻪ ای ﺑﻪ ﻗﺪرت 4/7 در ﻣﻘﻴﺎس رﻳﺸﺘﺮ در ﺳﺎل 1990 در اﻳﺮان، ﻣ ﻨﺠﻴﻞ، ﻣﻨﻄﻘﻪ رودﺑﻮﻧﻪ ، آﺳﻴﺐ ﻫﺎ و زﻳ نĤ ﻫﺎ ی ﺑﺴﻴﺎری در ﻣﻨﻄﻘﻪ اﺗﻔﺎق اﻓﺘﺎد . آﺳﻴﺐ اﻳﺠـﺎد ﺷـﺪه در رودﺑﻮﻧﻪ ﺑﻪ دﻟﻴﻞ رواﻧﮕﺮاﻳﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ در ﻧﺎﺣﻴﻪ ﻛﻤﺮﺑﻨﺪی ﻣﺤﺎﺻﺮه ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ آﺑﺮاﻫ ﻲ در ﺷﻤﺎل و ﻣﺮداب ﻛﻮﭼﻚ و ﻛﻢ ﻋﻤﻘـﻲ در ﺟﻨﻮب و ﺟﺎده ﺧﺎﻛﻲ در وﺳﻂ اﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ اﺗﻔﺎق اﻓﺘﺎد . اﻳﻦ رواﻧﮕﺮ اﻳﻲ آﻧﭽﻨﺎن ﻗﺪرت زﻳﺎدی داﺷﺖ ﻛﻪ ﺧﺎک ﺑﻪ ﺳﻮی آﺑﺮاه و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺑـﻪ ﺳﻮی ﻣﺮداب ﻛﻢ ﻋﻤﻖ در ﺟﻨﻮب ﺣﺮﻛﺖ ﻛﺮده ﺑﻮد . ﺗﻌﺪادی ﺗﺮک و ﺷﻜﺎف ﻃﻮﻟﻲ در آﺑﺮاه و ﺧﺎﻛﺮﻳﺰ ﺟﻨﻮﺑﻲ آن ﻣـﺸﺎﻫﺪه ﺷـﺪه ﺑـﻮد ﻛـﻪ ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ﺟﺎﺑﻪ ﺟﺎﻳﻲ اﻓﻘﻲ در ﺣﺪود 2 ﻣﺘﺮ ﺑﺮای ﺧﺎک و50 ﺳﺎﻧﺘﻴﻤﺘﺮ ﺑﺮای ﺳﺎزه اﺻﻠﻲ ) آﺑﺮاه ( ﺑﻮد، اﻳﻦ ﺳﻨﺎرﻳﻮ ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﻫﻤـﺮاه ﺷـﺪن اﺛـﺮ نﺗﻜĤ یﻫﺎ زﻟﺰﻟﻪ و ﻧﻴﺮوی ﺟﺎﻧﺒﻲ ﮔﺮاﻧﺸﻲ ﻧﺎﺷﻲ از وﺟﻮد آﺑﺮاه و ﺟﺎده ﺧﺎﻛﻲ اﻳﺠﺎد ﺷﺪ . ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺷﺮاﻳﻂ ﻓﻮق آﺳﻴﺐ یﻫﺎ ﺟﺪی ﺑﻪ آﺑـﺮاه وارد آﻣﺪه ﺑﻮد و ﺟﻬﺖ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﺠﺪد از آن ﻧﻴﺎز ﺑﻪ ﺗﻌﻤﻴﺮات اﺳﺎﺳﻲ داﺷﺖ . ﻓﺸﺮدﮔﻲ ﻣﻘﻄﻊ ﺗﻮﻧﻞ ﻓﺸﺮدﮔﻲ ﻣﺤﻮری ﺗﻮﻧﻞ اﻧﺘﺸﺎر ﻣﻮج ﻗﻄﺮی در ﺗﻮﻧﻞ ﺧﻤﺶ ﻣﺤﻮری ﺗﻮﻧﻞ ﺑﻴﻀﻮی ﺷـﺪن ﻣﻘﻄـﻊ اﻧﻮاع ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺷـﻜﻞ ﻓﺼﻞ دوم – ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ در زﻟﺰﻟﻪ 45 ﺑﺎ وﻗﻮع زﻟﺰﻟﻪ ای ﺑﻪ ﻗﺪرت4/6 در ﻣﻘﻴﺎ س رﻳﺸﺘﺮ در 15 اﻛﺘﺒﺮ1979آﺑﺮاﻫ ﻲ ﻛﻪ از ﮔﺴﻞ اﻣﭙﺮﻳﺎل 1 در آﻣﺮﻳﻜﺎ، ﺟﻨﻮب اﻳﺎﻟﺖ ﻛﺎﻟﻴﻔﺮﻧﻴـﺎ ﻋﺒﻮر ﻛﺮده ﺑﻮد، آﺳﻴﺐ دﻳﺪ . اﻳﻦ آﺑﺮاه در ﻫﻨﮕﺎم زﻟﺰﻟﻪ در روی ﮔﺴﻞ ﺣﺪود 57 ﺳﺎﻧﺘﻲ ﻣﺘﺮ از اﻣﺘﺪاد اﺻﻠﻲ ﺧﻮد ﺧﺎرج ﺷﺪه و ﺑـﺘﻦ آﺑـﺮاه در ﻣﺤﻞ ﺷﻜﺴﺖ از ﻫﻢ ﮔﺴﺴﺘﻪ ﺷﺪه و در اﺛﺮ ﺟﺎﺑﻪ ﺟﺎﻳﻲ نﺗﻜ Ĥ یﻫﺎ زﻟﺰﻟﻪ ﺗﺮک ﺑﺮداﺷﺘﻪ ﺑﻮد . اﻳﻦ زﻟﺰﻟﻪ ﺑﺎ ﻟﺮزاﻧﺪن و اﻳﺠﺎد ﺷﻜﺴﺖ ﺳﻄﺤﻲ، آﺳﻴﺐ یﻫﺎ اﺳﺎﺳﻲ را ﺑﻪ ﺗﺎﺳﻴﺴﺎت ﻛﺸﺎورزی ) ﻫﺎ آﺑﺮاه و ﺳﻴﺴﺘﻢ آﺑﻴﺎری ( دره اﻣﭙﺮﻳﺎل 2 وارد آورد و ﻋﻼوه ﺑﺮ آن91 زﺧﻤﻲ و30 ﻣﻴﻠﻴـﻮن دﻻر ﺧﺴﺎرت ﻣﺎﻟﻲ ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه داﺷﺖ . ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺗﺎرﻳﺨﭽﻪ زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎی اﺗﻔﺎق اﻓﺘﺎد ه ﺗﺎﺳﻴﺴﺎت ﻛﺸﺎورزی ) ﻫﺎ آﺑﺮاه و ﺳﻴﺴﺘﻢ آﺑﻴـﺎری ( در ﻫـﺮ 30 ﺗﺎ40 ﺳﺎل ﻳﻜﺒﺎر زﻟﺰﻟﻪ ای ﺑﺎ ﻗﺪرت6 ﺗﺎ7 رﻳﺸﺘﺮ اﺗﻔﺎق ﻣﻲ اﻓﺘﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ دﻟﻴﻞ اﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ ) ﺟﻨـﻮب ﻛﺎﻟﻴﻔﺮﻧﻴـﺎ ( از ﻧﻈـﺮ رﻳـﺴﻚ زﻟﺰﻟﻪ ای ﺑﺴﻴﺎر ﺑﺎﻻ اﺳﺖ ) ﺷﻜﻞ 2 - 12 ( . ﺷﻜﻞ2 - 12 ﺧﺮاﺑﻲ ﻛﺎﻧﺎﻟﻲ ﻛﻪ از ﮔﺴﻞ اﻣﭙﺮﻳﺎل د ر آﻣﺮﻳﻜﺎ، ﺟﻨﻮب اﻳﺎﻟﺖ ﻛﺎﻟﻴﻔﺮﻧﻴﺎ ﻋﺒﻮر ﻛﺮده در ﺣﺪود ﺳﺎﻋﺖ 30 /6 ﺻﺒﺢ21 آورﻳﻞ2002 ﻣﻘﺪاری ﺗﻤﺮﻛﺰ اﻧﺮژی ﺟﻬﺖ اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻴﺰان ﻟﺮزه ﺧﻴﺰی در آﺑﺮاه ﻛﻮﻟﻴﺘﺰ واﻗﻊ در اﻳﺎﻟـﺖ واﺷﻨﮕﺘﻦ آﻣﺮﻳﻜﺎ اﺗﻔﺎق اﻓﺘﺎد . ﻋﻼﺋﻢ اﻳﻦ ﺗﻤﺮﻛﺰ اﻧﺮژی ﺗﺎ 15 دﻗﻴﻘﻪ ﻏﻴﺮﻓﻌﺎل ﺑﻮد . ﺳﺎﻋﺖ 56 /6 ﺻﺒﺢ ﺳﻴﮕﻨﺎﻟﻬﺎی زﻣﻴ ﻦ ﻟﺮزه ﺛﺒﺖ ﺷﺪه ﺑـﻪ اﻧﺪازه ﻛﺎﻓﻲ از ﻧﻈﺮ ﺷﺒﻜﻪ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﺷﻤﺎل ﻏﺮب اﻗﻴﺎﻧﻮس اﻃﻠﺲ3 ﻗﻮی ﺑﻮدﻧﺪ ﻛﻪ ﺳﺒﺐ اﻳﺠﺎد زﻟﺰﻟﻪ ﺷﻮﻧﺪ . آن ﺳﻴﮕﻨﺎل ﻫﺎی ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪه ﺳﺒﺐ اﻳﺠﺎد ﺧﺮاﺑﻲ ﻧﻬﺎﻳﻲ و از ﻫﻢ ﭘﺎﺷﻴﺪن ﻧﺎﮔﻬﺎﻧﻲ آﺑﺮاه ﺷﺪ . در اﺛﺮ ﺷﻜﺴﺖ ﻧﺎﮔﻬﺎﻧﻲ ﺑﺮاه آ ، ﺑﻴﺶ از 800 ﻣﻴﻠﻴﻮن ﮔـﺎﻟﻮن آب رﻫـﺎ ﺷـﺪ و ﺑﺨﺸ ﻲ از ﺑﺰرﮔﺮاه در آن ﺣﻮاﻟﻲ ﻧﻴﺰ در ﻋﺮض 1 ﺳﺎﻋﺖ ﺷﺴﺘﻪ ﺷﺪ . در اﺛﺮ زﻟﺰﻟﻪ ﺑﻪ ﻗﺪرت 8/6 در ﻣﻘﻴﺎس رﻳﺸﺘﺮ در30 ﻣﺎرس1999 در ﻫﻨﺪ، در ﻧﺰدﻳﻜـﻲ ﺷـﻬﺮ ﭼـﺎﻣﻮﻟﻲ4 در ﻳﻮﺗـﺎر ﭘـﺮادش5 ﺷـﺒﻜﻪ آﺑﻴﺎری ﮔﺴﺘﺮده اﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺗﺤﺖ ﺗﺎﺛﻴﺮ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ و ﭘﻮﺷﺶ ﺑﺮاه آ اﺻﻠﻲ آﺑﺮﺳﺎﻧﻲ در ﭼﻨﺪ ﺟﺎ ﺗﺮک ﺑﺮداﺷﺖ وﻟﻲ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﺳﻴـﺴﺘﻢ آﺑﻴـﺎری ﻣﺨﺘﻞ ﻧﺸﺪه و ﻫﺎ آﺑﺮاه ﭘﺲ از زﻟﺰﻟﻪ ﻧﻴﺰ ﻗﺎﺑﻞ اﺳﺘﻔﺎده ﺑﻮدﻧﺪ . ﻫﺎ آﺑﺮاه ی آﺑﻴﺎری ﻣﻌﻤﻮﻻً دارای 4/0 ﺗﺎ5/0 ﻣﺘﺮ ﻋـﺮض و ﺑـﻪ ﻫﻤـﺎن ﻣﻘـﺪار ارﺗﻔﺎع ﻫﺴﺘﻨﺪ، ﭘﻮﺷﺶ ﻫﺎ آﺑﺮاه از ﺑﺘﻦ ﺑﻮده و ﻃﻮل ﻫﺎ آن در ﺣﺪود 200 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . 1 - Imperial 2 - Imperial Valley Pasific Northwest Seismic Network (PNSN) - 3 4 - Chamoli 5 - Utar Pradesh ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 46 ﺷﻜﻞ2 - 13 ﺧﺮاﺑﻲ آﺑﺮاه ﻛﻮﻟﻴﺘﺰ1 در اﻳﺎﻟﺖ واﺷﻨﮕﺘﻦ آﻣﺮﻳﻜﺎ 2 - 3 - 4 - ﻋﻮاﻣﻞ آﺳﻴﺐ در آﺑﺮاه ﻫﺎ ﻛﺎﻧﺎل ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ در ﻣﻌﺮض ﭼﻬﺎر ﺧﻄﺮ ﻧﺎﺷﻲ از زﻟﺰﻟﻪ ﻗﺮار ﮔﻴﺮد، ﺟﺎﺑﻪ ﺟﺎﻳﻲ زﻣﻴﻦ، رواﻧﮕﺮا ﺷﺪن زﻣﻴﻦ، ﻟﻐـﺰش زﻣـﻴﻦ و ﺟﺎﺑـﻪ ﺟـﺎﻳﻲ ﮔﺴﻞ . ﺧﺮاﺑﻲ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺎﻋﺚ اﻓﺰاﻳﺶ در ﻣﻴﺰان ﻧﺸﺖ آﺑﺮاه ﮔﺮدد . روﻛﺶ آﺑﺮاه ﻧﻴﺰ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺻﺪﻣﻪ ﺑﺒﻴﻨﺪ ﻛﻪ اﻳﻦ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﺑﺎﻋﺚ اﻓﺰاﻳﺶ زﺑﺮی و در ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻛﺎﻫﺶ ﻇﺮﻓﻴﺖ ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ آﺑﺮاه ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . ﺧﺮاﺑﻲ روﻛﺶ در اﺛﺮ ﺟﺎﺑـﻪ ﺟـﺎﻳﻲ زﻣـﻴﻦ ﺑـﻪ ﺻـﻮرت ﻧﺸـﺴﺖ ﻳـﺎ ﺗﻐﻴﻴـﺮ نﻣﻜĤ ﻫﺎ ی اﻓﻘﻲ اﻳﺠﺎد ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ در اﺛﺮ زﻣﻴﻦ ﻟﻐﺰه ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻣﻮادی وارد آﺑﺮاه ﺷﻮد ﻛﻪ ﺑﺎﻋـﺚ ﮔﺮﻓﺘﮕـﻲ ﻳـﺎ اﻓـﺰاﻳﺶ اﻧﺘﻘـﺎل رﺳﻮب و ﺻ ﺪﻣﻪ ﺑﻪ روﻛﺶ و ﻳﺎ دﻳﻮار ﺧﺎﻛﻲ آﺑﺮاه ﮔﺮدﻧﺪ . ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻳﻨﻜﻪ ﻛﺎر آ ﻳﻲ ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ در ﻳﻚ آﺑﺮاه ﻧﻘﺶ اﺻﻠﻲ را ﺑﺎزی ﻣـﻲ ﻛﻨـﺪ ﻣﻴﺰان ﺧﺮاﺑﻲ در اﺛﺮ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه را ﻣﻲ ﺗﻮان ﻣﻄﺎﺑﻖ زﻳﺮ ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﻧﻤﻮد : - ﺑﺪون ﺧﺮاﺑﻲ : در اﻳﻨﺤﺎﻟﺖ ﻛﺎرآﻳﻲ ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ آﺑﺮاه ﻛﺎﻣﻼً ﻣﺜﻞ ﻗﺒﻞ از زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . - ﺧﺮاﺑﻲ ﺟﺰﺋﻲ ﻃﻮر ﺑﻪ : ﻛﻠﻲ اﮔﺮ آﺑﺮاه ﺣﺪاﻗﻞ 90 % ﻇﺮﻓﻴﺖ ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ ﺧﻮﻳﺶ را ﺣﻔﻆ ﻧﻤﻮده و ﻧﻴﺎزی ﺑﻪ ﻗﻄﻊ ﺟﺮﻳـﺎن ﺟﻬـﺖ اﻧﺠﺎم ﺗﻌﻤﻴﺮات ﻧﺒﺎﺷﺪ ﺧﺮاﺑﻲ ﺟﺰﺋﻲ ﺗﻠﻘﻲ ﻣﻲ ﮔﺮدد . - ﺧﺮاﺑﻲ ﻣﺘﻮﺳﻂ : در اﻳﻨﺤﺎﻟﺖ ﻇﺮﻓﻴﺖ ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ آﺑﺮاه ﺑﻪ 50 ﺗﺎ90 % ﻇﺮﻓﻴﺖ اﺻﻠﻲ آن ﻛﺎﻫﺶ ﻳﺎﻓﺘﻪ و ﺑﻪ ﺗﻌﻤﻴﺮات ﻧﻴـﺰ ﻧ ﻴـﺎز ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ در ﻓﺮﺻﺖ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻫﺎ آن را ﺑﻪ اﻧﺠﺎم رﺳﺎﻧﺪ . - ﺧﺮاﺑﻲ ﺷﺪﻳﺪ : در اﻳﻨﺤﺎﻟﺖ آﺑﺮاه ﺑﻪ ﻧﺤﻮی دﭼﺎر ﺧﺮاﺑﻲ ﺷﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ ﺟﻬﺖ ﺗﻌﻤﻴﺮات ﻓﻮری ﺑﺎﻳﺪ از ﻣﺪار ﺧﺎرج ﮔﺮدد . ﺑﺮای ارزﻳﺎﺑﻲ ﺧﺮاﺑﻲ ﻫﺎ آﺑﺮاه در اﺛﺮ زﻟﺰﻟﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﺸﺨﺼﺎت ﻛﻠﻴﻪ ﻣﻘﺎﻃﻊ آﺑﺮاه و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ وﺿﻌﻴﺖ ژﺋـﻮﺗﻜﻨﻴﻜﻲ و ﻣﺸﺨـﺼﺎت ﺧـﺎک در دﺳﺖ ﺑﺎﺷﺪ ﺗﺎ ﺑﺘﻮان ﺧﺮاﺑﻲ ﻧﺎﺷﻲ از ﻫﺮ ﻳﻚ از ﭼﻬﺎر ﺧﻄﺮ زﻟﺰﻟﻪ را ﻛﻪ در ﺑﺎﻻ ذﻛﺮ ﺷﺪ ﺑﺮآورد ﻧﻤﻮد . ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ آﻣﺎر ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ زﻟﺰﻟﻪ ﻫـﺎی ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺧﺮاﺑﻲ ﻫﺎ آﺑﺮاه را ﻣﻄﺎﺑﻖ زﻳﺮ ﻣﻲ ﺗﻮان ﺗﺨﻤﻴﻦ زد : Cowlitz County Swift Power - 1 ﻓﺼﻞ دوم – ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ در زﻟﺰﻟﻪ 47 - ﺑﺮای ﺳﺮﻋﺖ ﻫﺎی زﻣﻴﻦ ﺑﻴﻦ 55 ﺗﺎ88 ﺳﺎﻧﺘﻴﻤﺘﺮ ﺑﺮ ﺛﺎﻧﻴﻪ ﺧﺴﺎرت ﻫﺎی ﺟﺰﺋ ﻲ ﺑﻪ ﭘﻮﺷﺶ ﻳﺎ ﺧﺎﻛﺮﻳﺰ ﺑﺪون ﭘﻮﺷـﺶ ﺣـﺪوداً ﺑـﻪ ﻣﻴﺰان 1/0 ﺗﻌﻤﻴﺮ در ﻫﺮ ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ اﻳﺠﺎد ﮔﺮدد . ﺑﺮای ﺳﺮﻋﺖ ﻫﺎی ﺑﻴﻦ 38 ﺗﺎ12 ﺳﺎﻧﺘﻲ ﻣﺘﺮ ﺑﺮ ﺛﺎﻧﻴﻪ اﻳﻦ ﺧـﺴﺎرات ﺑﻪ 01 /0 ﺗﻌﻤﻴﺮ در ﻫﺮ ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ﻛﺎﻫﺶ ﻣﻲ ﻳﺎﺑﻨﺪ . اﮔﺮ ﭘﻮﺷﺶ ﻣﺴﻠﺢ ﺑﺎﺷﺪ ﻣﻴﺰان ﺧﺴﺎرت وارد ﺑﺮ آن ﻳﻚ ﭼﻬﺎرم ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . - ﺧﺴ ﺎرات ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻣﻌﻤﻮﻻً ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ رخ ﻣﻲ دﻫﻨﺪ ﻛﻪ ﺟﺎﺑﻪ ﺟﺎﻳﻲ اﻓﻘﻲ ﻳﺎ ﻋﻤﻮدی ﺧﺎﻛﺮﻳﺰ در اﺛﺮ رواﻧﮕﺮاﻳﻲ ﻳﺎ ﻟﻐـﺰش زﻣـﻴﻦ ﻳـﺎ ﺟﺎﺑﻪ ﺟﺎﻳﻲ ﮔﺴﻠﻲ ﻛﻪ آﺑﺮاه را ﻗﻄﻊ ﻧﻤﻮده ﺑﻴﻦ 5/2 ﺗﺎ5/ 12 ﺳﺎﻧﺘﻴﻤﺘﺮ ﺑﺎﺷﺪ . ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺑﺎ ورود ﻛﻢ ﻣﻮاد در اﺛﺮ زﻣـﻴﻦ ﻟﻐـﺰه ﺑـﻪ آﺑﺮاه ﺧﺴﺎرات ﻣﺘﻮﺳﻄﻲ را ﻣﻲ ﺗﻮان اﻧﺘﻈﺎر د اﺷﺖ . - ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻪ ﺟﺎﺑﻪ ﺟﺎﻳﻲ ﺧﺎﻛﺮﻳﺰﻫﺎی آﺑﺮاه ﺑﻴﺶ از 15 ﺳﺎﻧﺘﻴﻤﺘﺮ ﺑﺎﺷﺪ ﺧﺴﺎرت ﻫﺎی ﺷﺪﻳﺪ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﻪ وﻗـﻮع ﺑﭙﻴﻮﻧـﺪد . اﻳـﻦ ﺧﺴﺎرات ﺷﺪﻳﺪ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ در اﺛﺮ ورود ﻣﻮاد در اﺛﺮ زﻣﻴﻦ ﻟﻐﺰه ﺑﻪ داﺧﻞ آﺑﺮاه اﻳﺠﺎد ﺷﻮﻧﺪ . ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ رﻓﺘﺎر ﺗﻮﻧﻞ و ﻫﺎ ﻫﺎ آﺑﺮاه در ﻣﻘﺎﺑﻞ زﻟﺰﻟﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺑﺮرﺳﻴﻬﺎ و ﻣﺸﺎﻫﺪات اﻧﺠﺎم ﺷﺪه ﺑﺮ روی اﻳﻦ ﻗﺒﻴﻞ ﺳﺎزه ﻫـﺎ در زﻟﺰﻟـﻪ ﻫـﺎی ﮔﺬﺷﺘﻪ ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ ﻛﻪ ﻣﻮارد آﺳﻴﺐ و ﺧﺴﺎرات ﺷﺪﻳﺪ ﻧﺎﺷﻲ از ﻟﺮزش زﻣﻴﻦ ﺑﺮ روی اﻳﻦ ﺳﺎزه ﻫﺎ ﻧﺴﺒﺘﺎً ﻛﻢ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . آﺳﻴﺐ یﻫـﺎ ﻗﺎﺑـﻞ ﻣﻼﺣﻈﻪ ﻧﺎﺷﻲ از ﻟﺮزش زﻣﻴﻦ ﺑﻪ ﺻﻮرت رﻳﺰش ﻣﻘﻄﻌﻲ ﻳﺎ ﻛﻠﻲ ﻓﻘﻂ در ﺷﺮاﻳﻂ ﺧﺎص ﻟﺮزه ﻫﺎی ﺷﺪﻳ ﺪ و ﺷﺮاﻳﻂ ﺿﻌﻴﻒ ﺧﺎک ﻳـﺎ ﺳـﻨﮓ در زﻣﻴﻦ ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ د ر ﺗﻮﻧﻞ ﻫﺎ دﻳﺪه ﺷﺪه اﺳﺖ . اﻟﺒﺘﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮ اﻳﻦ رﻳﺰش ﻫﺎ در ﻣﻘﺎﻃﻊ ﻣﺤﺪودی از ﺗﻮﻧﻞ ﻫﺎ رخ داده اﺳﺖ . ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜـﺎل در ژاﭘﻦ ﺑﻴﺸﺘﺮ اﻳﻦ رﻳﺰش ﻫﺎ در ﺗﻮﻧﻞ یﻫﺎ ﺑﺎ ﭘﻮﺷﺶ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺑﻨﺎﻳﻲ ﻳﺎ ﺑﺘﻦ ﻏﻴﺮ ﻣﺴﻠﺢ ﮔﺰارش ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺧﺮاﺑﻲ اﻳﺴﺘﮕﺎه زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ داﻳﻜـﺎی در زﻟﺰﻟﻪ ﻛﻮﺑﻪ ژاﭘﻦ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻃﺮﻳﻖ ﺣﻔﺎری رو ﺑﺎز اﺟﺮا ﺷﺪه اﺳﺖ ﻧﺎﺷﻲ از ﺿﻌﻒ ﺳﺘﻮن ﻫﺎی ﺑﺘﻦ ﻣﺴﻠﺢ ﺑـﻮده اﺳـﺖ ﻛـﻪ ﺑـﺎ اﻧـﺪازه ﻛـﺎﻓﻲ ﺧﺎﻣﻮت ﮔﺬاری ﻧﺸﺪه ﺑﻮدﻧﺪ . ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺧﺮاﺑﻲ ﺗﻮﻧﻞ ﺑﻠﻮ 1 در زﻟﺰﻟﻪ ﺳﺎل1999 ﺗﺮﻛﻴﻪ ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﺿﻌﻴﻒ ﺑﻮدن زﻣﻴﻦ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻛﺎﻣـﻞ ﻧﺒـﻮدن ﺳﻴﺴﺘﻢ ﺣﺎﺋﻞ ﺑﻨﺪی اﺗﻔﺎق اﻓﺘﺎده اﺳﺖ . در ﻫﺮ دو ﻣﻮرد اﺧﻴﺮ ﻟﺮزﺷﻬﺎ ﺷﺪﻳﺪ ﺑﻮده اﺳﺖ ﺑﻪ ﻃﻮری ﻛﻪ ﻣﺎﻛﺰﻳﻤﻢ ﺷﺘﺎب و ﺳﺮﻋﺖ در ﻳﻜﻲ از اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎی ﭼﻨﺪ ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺑﺘﺮﺗﻴﺐ g 81 /0 و84 ﻣﺘﺮ ﺑﺮ ﺛﺎﻧﻴﻪ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺷﺪه اﺳﺖ . در ﺗﺮﻛﻴﻪ ﻧﻴﺰ اﻳﻦ ﻣﻘﺎدﻳﺮ در اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎﻳ ﻲ ﺑﺎ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﻣﺸﺎﺑﻪ ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ g 81 /0 و66 ﻣﺘـﺮ ﺑﺮ ﺛﺎﻧ ﻴﻪ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ در ﺧﺮاﺑﻲ ﺗﻮﻧﻞ ﻫﺎ در اﺛﺮ ﻟﺮزﺷﻬﺎی زﻣﻴﻦ ﻫﺮ دو ﻋﺎﻣﻞ ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﺷﺘﺎب زﻣﻴﻦPGA) ( 2 و ﺣـﺪاﻛﺜﺮ ﺳﺮﻋﺖ زﻣﻴﻦ (PGV) 3 را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﻪ ﻧﺤﻮی ﻣﺆﺛﺮ داﻧﺴﺖ و ﻓﺎﻛﺘﻮرﻫﺎی ﻣﻬﻢ ﺧﺮاﺑﻲ ﺗﻮﻧﻞ ﺗﺤﺖ اﺛﺮ اﻳﻦ ﻋﻮاﻣﻞ ﺿـﻌﻒ زﻣـﻴﻦ و ﺿـﻌﻒ ﭘﻮﺷﺶ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﻧﻘﺶ ﻛﻠﻴﺪی را در یﻫﺎ ﺐ آﺳﻴ وارده اﻳﻔﺎ ﻣـﻲ ﻧﻤﺎﻳﻨـﺪ . در ﻣـﻮرد آﺑـﺮاه ﻫـﺎ ﺳـﺮﻋﺖ و ﺟﺎﺑـﻪ ﺟـﺎﻳﻲ زﻣـﻴﻦ در اﺛـﺮ ﻟـﺮزش PGV) وPGD ( 4 ﻣﻬﻢ ﺗﺮ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲ رﺳﻨﺪ . ﻋﺎﻣﻞ زﻣﻴﻦ ﻟﻐﺰه در ورودی و ﺧﺮو ﺟﻲ ﺗﻮﻧﻞ ﻫﺎ و ﻧﻴـﺰ در ﻣـﻮرد آﺑـﺮاه ﻫـﺎ ﻣـﻲ ﺗﻮاﻧـﺪ ﺑﺎﻋـﺚ ﺧﺴﺎرات ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺗﺎ ﺳﻨﮕﻴﻦ ﮔﺮدد . ﻗﻄﻊ ﮔﺴﻞ ﺗﻮﺳﻂ ﺗﻮﻧﻞ ﻳﺎ آﺑﺮاه و ﻪﺟﺎﺑ ﺟﺎﻳﻲ ﺑﻴﺶ از 15 ﺳﺎﻧﺘﻴﻤﺘﺮی آن ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺎﻋﺚ ﺧﺴﺎرات ﻣﻬـﻢ ﺑﻪ ﺗﻮﻧﻞ ﻳﺎ آﺑﺮاه ﮔﺮدد . 1- Bolu Peak Ground Acceleration - 2 Peak Ground Velocity - 3 Peak Ground Displacement - 4 ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 48 2 - 4 - آﺳﻴﺐ ﭘﺬﻳﺮی ﺷﺒﻜﻪ ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎ در زﻟﺰﻟﻪ 2 - 4 - 1 - ﺳﺎﺑﻘﻪ آﺳﻴﺐ زﻟﺰﻟﻪ در ﺷﺒﻜﻪ ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻧﻴﺮوی زﻟﺰﻟﻪ در ﺳﺎﺧﺘﻤ نĤ ﻫﺎ ، ﭘﻠﻬﺎ و ﺳﺎزه ﻫﺎی ﻋﻈﻴﻢ از ﻫﺸﺘﺎد ﺳﺎل ﭘﻴﺶ ﺗﺎ ﻛﻨﻮن ﻣﻄﺮح ﺑـﻮده و ﺑـﺮای ﻃـﺮح ﻫـﺎ آن در ﺑﺮاﺑـﺮ ﻧﻴﺮوی زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺮ روز روش یﻫﺎ ﭘﻴﺸﺮﻓﺘﻪ ﺗﺮ و آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﺟﺪﻳﺪﺗﺮ ﺗﺪوﻳﻦ ﮔﺮدﻳﺪه اﺳﺖ در ﺣـﺎﻟﻲ ﻛـﻪ در زﻣﻴﻨـﻪ ﺳـﺎزه ﻫـﺎی ﻣـﺪﻓﻮن و ﺑﺨﺼﻮص ﺷﺒﻜﻪ ﻫﺎی آﺑﺮﺳﺎﻧﻲ اﻗﺪام ﺟﺪی ﺗﺎ ﺳﺎل 1997 اﻧﺠﺎم ﻧﺸﺪه ﺑﻮد . ﺷﺒﻜﻪ ﻫﺎی آﺑﺮﺳﺎﻧﻲ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺗﺮﻳﻦ ﻣﻬﻢ ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت زﻳﺮﺑﻨﺎﻳﻲ ﻫﺮ ﺷﻬﺮ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﻲ ﺷﻮ د و ﺟﻬﺖ اﻳﻤﻦ ﺳﺎزی ﻫﺮ ﺷﻬﺮی در ﻣﻘﺎﺑﻞ زﻟﺰﻟﻪ ﺑﻴﺶ از ﻫﺮ ﭼﻴﺰ ﺑﺎﻳﺪ از اﺳﺘﺤﻜﺎم و ﻣﻘﺎوﻣـﺖ ﺷـﺒﻜﻪ آﺑﺮﺳـﺎﻧﻲ در ﺑﺮاﺑﺮ زﻟﺰﻟﻪ اﻃﻤﻴﻨﺎن ﺣﺎﺻﻞ ﮔﺮدد اﻳﻦ ﻣﺴﺎﻟﻪ در ﻫﺮ ﺷﻬﺮ ﺑﺪون ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺑﺰرﮔﻲ و اﻫﻤﻴﺖ آن ﺑﺎﻳﺪ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار ﮔﻴﺮد . ﺷﺒﻜﻪ ﻫﺎی آﺑﺮﺳﺎﻧﻲ و ﺗﻮزﻳﻊ آب ﺷﻬﺮی ﺑﻪ واﺳﻄﻪ ﮔﺴﺘﺮدﮔﻲ وﺳﻴ ﻊ و ﻗﺮارﮔﻴﺮی در ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺨﺘﻠﻒ زﻣﻴﻦ در زﻟﺰﻟﻪ آﺳﻴﺐ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟـﻪ ﻣﻲ ﺑﻴﻨﺪ ﻛﻪ ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﺑﻪ اﻧﻬﺪام ﻫﺎ آن ﻣﻨﺠﺮ ﻣﻲ ﺷﻮد ﺑﻠﻜﻪ ﺧﺴﺎرات ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ ﻧﻈﻴﺮ آﺗﺶ ﺳﻮزی و ﮔﺴﺘﺮش آن ﺑـﻪ ﻋﻠـﺖ ﻗﻄـﻊ آب و ﻣـﺸﻜﻼت ﺑﻬﺪاﺷﺘﻲ و زﻧﺪﮔﻲ ﺑﺮای ﻣﺮدم ﺣﺘﻲ ﺗﺎ روزﻫﺎ و ﻣﺎﻫﻬﺎ ﺑﻌﺪ از زﻟﺰﻟﻪ اﻳﺠﺎد ﻣـﻲ ﻛﻨـﺪ . ﺗﻌـﺪاد ﺧﺮاﺑـﻲ ﻗﺎﺑـﻞ ﺗﻮﺟـﻪ در ﺷـﺒﻜﻪ ﺗﻮزﻳـﻊ آب در زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎی اﺧﻴﺮ ﻧﻈﻴﺮ زﻟﺰﻟﻪ 1994 ﻧﻮرت رﻳﭻ1 اﻣﺮﻳﻜﺎ و زﻟﺰﻟﻪ1995 ﻛﻮﺑﻪ2 ژاﭘﻦ ﺳﺒﺐ ﮔﺮدﻳﺪ ﺗﺎ ﺷﺎﺧﻪ ﺟﺪﻳﺪی در ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ زﻟﺰﻟـﻪ ﺑﻨـﺎم ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ زﻟﺰﻟﻪ در ﺷﺮﻳﺎن ﻫﺎ ی ﺣﻴﺎﺗﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺷﺒﻜﻪ ﺗﻮزﻳﻊ آب، ﮔﺎز، ﻓﺎﺿﻼب، ﻣﺨﺎﺑﺮات و ﺑﺮق ﻣﻄﺮح ﮔـﺮدد . در زﻟﺰﻟـﻪ 1995 ﻛﻮﺑـﻪ ژاﭘـﻦ ﺑﻴﺶ از 1000 ﻧﻘﻄﻪ از ﺷﺒﻜﻪ ﺗﻮزﻳﻊ آب آﺳﻴﺐ دﻳﺪ ﺑﻪ ﻃﻮری ﻛﻪ ﻗﺮﻳﺐ ﻳﻚ ﻣﻴﻠﻴﻮن ﻧﻔﺮ ﺗﺎ 60 روز ﺑﺎ ﻣﺸﻜﻞ ﻛﻤﺒﻮد آب ﻣﻮاﺟﻪ ﺷﺪﻧﺪ . در ﺳﺎل 1997 راﻫﻨﻤﺎی ﻃﺮاﺣﻲ و ﺳﺎﺧﺖ ﺗﺄﺳﻴـﺴﺎت آﺑﺮﺳـﺎﻧﻲ ﺗﻮﺳـﻂ ﺳـﺎزﻣﺎن آب ژاﭘـﻦ (JWWA) 3 ﻣﻨﺘـﺸﺮ و در ﺳـﺎل1998 ﺑﺮاﺳﺎس ﺗﺠﺮﺑﻴﺎت زﻟﺰﻟﻪ ﻛﻮﺑﻪ ﺗﺠﺪﻳﺪ ﻧ ﻈﺮ ﮔﺮدﻳﺪ و ﻧﻴﺰ در ﺳﺎل 1999 دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ و راﻫﻨﻤﺎی ﻃﺮاﺣﻲ و ﻣﻘﺎوم ﺳﺎزی ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت آﺑﺮﺳﺎﻧﻲ ﺗﻮﺳﻂ آژاﻧﺲ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ اﺿﻄﺮاری اﻳﺎﻟﺘﻲ آﻣﺮﻳﻜﺎ (FEMA) 4 ﺗﺪوﻳﻦ ﮔﺮدﻳﺪه و آﺧﺮﻳﻦ اﺻﻼﺣﺎت و ﺗﺠﺪﻳﺪ ﻧﻈﺮ آن در ﺳـﺎل 2002 ﭼـﺎپ ﺷﺪه اﺳﺖ . در اﻳﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ از دو آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻣﺬﻛﻮر اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ ﺑﺎ . ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻳﻨﻜﻪ ﺷﺒﻜﻪ ﻫﺎی ﺗﻮزﻳﻊ آب در ﺗﻤـﺎم ﺷـﻬﺮﻫﺎی ﻛـﺸﻮر ﺣﺘﻲ روﺳﺘﺎﻫﺎ ﻃﺮح و اﺟﺮا ﺷﺪه و در ﺣﺎل ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری اﺳﺖ و در ﻃﺮاﺣﻲ ﻫﺎ آن ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺑﻪ زﻟﺰﻟﻪ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ، اﻛﻨﻮن ﻧﻈﺮ ﺑﻪ وﺿﻌﻴﺖ ﻟﺮزه ﺧﻴﺰی ﻛﺸﻮر ﻣﺎ ﺑﺮرﺳﻲ آﺳﻴﺐ ﭘﺬﻳﺮی و ﻣﻘﺎوم ﺳﺎزی ﺷﺒﻜﻪ ﻫﺎی آﺑﺮﺳﺎﻧﻲ و ﺳﺎﻳﺮ ﺳﺎﻣﺎ ﻧﻪ ﻫﺎی آﺑﻲ در ﺑﺮاﺑـﺮ زﻟﺰﻟـﻪ ﺿـﺮوری اﺳﺖ . در ﻫﺮ ﺷﻬﺮ اﺑﺘﺪا ﺑﺮ اﺳﺎس وﺿﻌﻴﺖ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻣﻨﻄﻘﻪ، ﻃﻮل ﻋﻤﺮ ﻣﻔﻴﺪ ﺑﺎﻗﻴﻤﺎﻧﺪه ﺷﺒﻜﻪ ﺗﻮزﻳﻊ، ﺗﺮاز ﻟﺮزه و زﻟﺰﻟﻪ ﻃﺮح اﻧﺘﺨﺎب ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﺳﭙﺲ آﺳﻴﺐ ﭘﺬﻳﺮ ﺑﻮدن ﺷﺒﻜﻪ ﺗﻮزﻳﻊ در ﺑﺮاﺑﺮ اﻳﻦ زﻟﺰﻟﻪ و ﻧﻴﺰ ﻋﻮاﻗﺐ ﺟﺎﻧﺒﻲ ﻧﻈﻴﺮ رواﻧﮕﺮاﻳﻲ، ﻟﻐﺰش و ﺟﺎﺑﻪ ﺟﺎﻳﻲ ﻧﺎ ﺷﻲ از زﻟﺰﻟـﻪ ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ ﻣﻲ ﮔﺮدد . آﻧﮕﺎه ﻃﺮح ﻣﻘﺎوم ﺳﺎزی ﺑﺮای ﻧﻘﺎط آﺳﻴﺐ ﭘﺬﻳﺮ اراﻳﻪ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . ﻣﻌﻴﺎر ﻃﺮح ﻣﻘﺎوم ﺳﺎزی ﻳﻚ ﺳﺮی اﻗﺪاﻣﺎت ﺳﺨﺖ اﻓﺰاری ﺷﺎﻣﻞ ﺗﻌﻮﻳﺾ، ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﺴﻴﺮ و ﻳﺎ ﺗﻐﻴﻴـﺮ ﺟـﻨﺲ ﺑﻌـﻀﻲ از ﻟﻮﻟـﻪ ﻫـﺎ، ﺗﻐﻴﻴـﺮ اﺗﺼﺎﻻت، ﻣﻬﺎر ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎ و ﻳﺎ ﻣﻮارد دﻳﮕﺮ اﺳﺖ و ﻧﻴﺰ ﻳﻚ ﺳﺮی اﻗﺪا ﻣﺎت ﻧﺮم اﻓﺰاری و ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﺟﻬﺖ ﻛﺎﻫﺶ آﺳﻴﺐ ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . آﻣﺎر وﺳﻴﻌﻲ از ﺧﺮاﺑﻲ و آﺳﻴﺐ زﻟﺰﻟﻪ در ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎ و ﺷﺒﻜﻪ ﻫﺎی آﺑﺮﺳﺎﻧﻲ در ﺷﻬﺮﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ دﻧﻴـﺎ و ﻣﺨـﺼﻮﺻﺎً در اﻳـﺮان ﻣﻮﺟـﻮد ﻧﻴـﺴﺖ . ﺻﺮﻓﺎً در زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎی اﺧﻴﺮ ) ﺑﻌﺪ از ﺳﺎل 1990 ﻣﻴﻼدی ( آﻣﺎر ﻧﺴﺒﺘﺎً ﻣﻨﺎﺳﺒﻲ از ﻣﻴﺰان و ﺗﻌﺪ اد ﺧﺮاﺑﻲ ﻫﺎ در ﻟﻮﻟﻪ ﻫـﺎ آﺑﺮﺳـﺎﻧﻲ ﺑـﻪ دﺳـﺖ آﻣـﺪه اﺳﺖ . 1 - Northridge 2 - Kobe Japan Water Works Association - 3 Federal Emergency Management Agency - 4 ﻓﺼﻞ دوم – ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ در زﻟﺰﻟﻪ 49 در ﺳﺎل1923 زﻟﺰﻟﻪ ای در ﺷﻬﺮ ﺗﻮﻛﻴﻮ اﺗﻔﺎق اﻓﺘﺎد ﻛﻪ ﺑﻪ زﻟﺰﻟﻪ ﻛﺎﻧﺘﻮ 1ﻣﻌﺮوف اﺳﺖ . در اﺛﺮ اﻳﻦ زﻟﺰﻟـﻪ ﻧـﻮاﺣﻲ زﻳـﺎدی از ﺷـﻬﺮ دﭼـﺎر آﺗﺶ ﺳﻮزی ﮔﺮدﻳﺪ . در آن ﺳﺎل ﻛﻞ ﺷﺒﻜﻪ ﻟﻮﻟﻪ ﺷﻬﺮ 972 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ﺑﻮد و ﻧﺴﺒﺖ ﺧﺮاﺑﻲ در ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎ ﻣﻌﺎدل 199 /0 ﺗﻌﺪاد در ﻛﻴﻠـﻮﻣﺘﺮ ﺑـﻮد . یﻫﺎ ﻟﻮﻟﻪ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده دارای اﻗﻄـﺎر 100 ، 150 ، 200 ، 350 ، 500 ، 650 ، 800 ، 1000 ﻣﻴﻠﻴﻤﺘـﺮ ﺑـﻮد . ﺑﻴـﺸﺘﺮﻳﻦ ﺗﻌـﺪاد ﺧﺮاﺑـﻲ در ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎی ﺑﺎ ﻗﻄﺮﻫﺎی ﭘﺎﺋﻴﻦ ﻣﺨﺼﻮﺻﺎً ﺑﻴﻦ 250 - 100 ﻣﻴﻠﻲ ﻣﺘﺮ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪ . ﺧﺮاﺑﻲ ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎ ﺑﻴﺸﺘﺮ در ﻣﺤﻠﻬﺎﻳﻲ دﻳﺪه ﺷﺪ ﻛﻪ ﺟﻨﺲ زﻣﻴﻦ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻲ ﻛﺮد ﻣﺨﺼﻮﺻﺎً در ﺑﺎﻧﺪﻫﺎی ﻣﺮزی ﻻﻳﻪ ﻫﺎی ﺳﻨﮕﻲ ﺑﻪ ﻻﻳﻪ ﻫﺎی رﺳﻮﺑﻲ و آﺑﺮﻓﺘﻲ . ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺧﺮاﺑﻲ در ﻣﺤـﻞ ﺑﺮﺧـﻮرد ﻟﻮﻟـﻪ ﺑـﻪ ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت، اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎی ﭘﻤﭙﺎژ، ﻣﺨﺰن و ﻳﺎ ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت اﺻﻠﻲ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﻮد و ﻧﻴﺰ ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ در ﻋﻤﻖ ﻛﺎرﮔﺬاری ﺷﺪه ﺑﻮد ﻛﻤﺘﺮ آﺳﻴﺐ دﻳـﺪ . ﺧﺮاﺑﻲ ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎ در اﻣﺘﺪاد ﺷﻤﺎل و ﺟﻨﻮب ﺑﻴﺶ از ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎی ﺷﺮﻗﻲ- ﻏﺮﺑﻲ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪ . در ﻣﺠﻤﻮع ﻋﻮاﻣﻞ اﺻﻠﻲ ﺧﺮاﺑﻲ ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎ در زﻟﺰﻟﻪ ﺑـﻪ ﺷﺮح زﻳﺮ ﺑﻮد : - ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺟﻨﺲ زﻣﻴﻦ و ﺑﺴﺘﺮ ﻟﻮﻟﻪ - ﻣﺤﻞ ﻫﺎی اﺗﺼﺎل ﺑﻪ ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت - ﻗﻄﺮ ﻟﻮﻟﻪ - اﻣﺘﺪاد ﻣﻮج زﻟﺰﻟﻪ - ﻋﻤﻖ ﻛﺎرﮔﺬاری ﻟﻮﻟﻪ در ﺳﺎل 1964 زﻟﺰﻟﻪ ای ﺑﻪ ﺑﺰرﮔﻲ 5/7 رﻳﺸﺘﺮ در ﺷﻬﺮ ﻧﻴﮕﺎﺗﺎ ژاﭘﻦ رخ داد ﻛﻪ در آن ﺑﻴﺶ از 470 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ﻟﻮﻟﻪ ﻣﻌﺎدل68 % ﻟﻮﻟﻪ ﻫـﺎ آﺳﻴﺐ دﻳﺪﻧﺪ . ﺑﻴﺸﺘﺮﻳﻦ ﺧﺮاﺑﻲ در ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎی ﭼﺪﻧﻲ و در ﻣﺤﻞ اﺗﺼﺎل آن دﻳﺪه ﺷﺪ و ﺳﺎﻳﺮ ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎ ﻣﺨﺼﻮﺻﺎً ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎی ﺑﺎ اﻗﻄﺎر ﭘﺎﺋﻴﻦ ﺧﺮاﺑﻲ در ﺑﺪﻧﻪ ﻟﻮﻟﻪ ﻧﺎﺷﻲ از ﺧﻤﺶ رخ داده ﺑﻮد . در اﺛﺮ ﭘﺪﻳﺪه روان ﮔﺮ اﻳﻲ ﺑﺴﻴﺎری از ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎ و ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت از زﻣﻴﻦ ﺑﻴﺮون زدﻧﺪ . ﺷـﻴﺐ زﻣـﻴﻦ ﻧﻴـﺰ ﻳﻜﻲ از ﻋﻮاﻣﻞ اﺻﻠﻲ ﺧﺮاﺑﻲ ﺑﻮد، ﺑﻪ ﻃﻮری ﻛﻪ در زﻣﻴﻦ ﻫﺎی ﻣﺴﻄﺢ ﺗﻌﺪاد آﺳﻴﺐ ﺑﺴﻴﺎر ﻛﻤﺘﺮ از ﻣﺤﻠﻬـﺎی ﺷـﻴﺐ دار ﺑـﻮد . ﻋﻮاﻣـﻞ اﺻـﻠﻲ ﺧﺮاﺑﻲ در اﻳﻦ زﻟﺰﻟﻪ ﺑﻪ ﺷﺮح زﻳﺮ ﺑﻮد : - ﺟﻨﺲ ﻟﻮﻟﻪ - ﻧﻮع اﺗﺼﺎل - ﭘﺪﻳﺪه ای رواﻧﮕﺮاﻳﻲ و ﻟﻐﺰ ش در ﺳﺎل 1994 زﻟﺰﻟﻪ ای ﺑﻪ ﺑﺰرﮔﻲ 7/6 رﻳﺸﺘﺮ در ﻧﺎﺣﻴﻪ ﺷﻤﺎﻟﻲ ﺷﻬﺮ ﻟﺲ آﻧﺠﻠﺲ اﻣﺮﻳﻜﺎ رخ داد ﻛـﻪ ﻣﻌـﺮوف ﺑـﻪ زﻟﺰﻟـﻪ ﻧـﻮرﺗﺮﻳﺞ 2 ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در اﻳﻦ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﭼﻬﺎر ﺧﻂ ا ﺻﻠﻲ اﻧﺘﻘﺎل آب ﻛﻪ آب را از ﺗﺼﻔﻴﻪ ﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﻣﻲ آوردﻧﺪ دﭼﺎر آﺳﻴﺐ ﺷﺪ . اﻳﻦ ﺧﺮاﺑﻲ ﻫﺎ ﻋﻤـﺪﺗﺎً در ﻣﺤﻞ ﮔﺴﻴﺨﺘﮕﻲ ﻫﺎی زﻣﻴﻦ ﻣﺨﺼﻮﺻﺎً ﻣﺤﻞ ﺑﺮﺧﻮرد ﺑﺎ ﮔﺴﻞ رخ داده ﺑﻮد . در ﺷﺒﻜﻪ ﺗﻮزﻳﻊ آب ﺷـﻬﺮی 1500 ﻧﻘﻄـﻪ ﻓـﺮار آب روی . داد ﻋﻮاﻣﻞ اﺻﻠﻲ ﺧﺮاﺑﻲ در اﻳﻦ زﻟﺰﻟﻪ ﺑﻪ ﺷﺮح زﻳﺮ ﺑﻮد : - ﮔﺴﻴﺨﺘﮕﻲ ﻫﺎ ﺳﻄﺤﻲ و ﺗﻼﻗﻲ ﺑﺎ ﺧﻂ ﻟﻮﻟﻪ - ﻧﻴﺮوی ﻣﺤﻮری ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻛﺸﺶ و ﻓﺸﺎر در ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎی ﺑﺎ ﻗﻄﺮ ﺑﺎﻻ 1- Kanto Northridge - 2 ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 50 - ﺗﻨﺶ ﻫﺎی ﺧﻤﺶ در ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎ ﺑﺎ ﻗﻄﺮ ﭘﺎﺋﻴﻦ - ﻋﻤﺮ و ﺧﻮردﮔﻲ ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎ در ﺳﺎل 1995 زﻟﺰﻟﻪ ای ﺑﻪ ﺑﺰرﮔﻲ 2/7 رﻳﺸﺘﺮ ﺟﻨﻮب اﺳﺘﺎن ﻫﻴﻮﮔﻮ در ﻏﺮب ژاﭘﻦ را ﺑﻪ ﻟﺮزه در آورد . ﺑﻴﺸﺘﺮﻳﻦ آﺳـﻴﺐ زﻟﺰﻟـﻪ در ﺷـﻬﺮ ﺟﺪﻳﺪ و ﻣﺪرن ﻛﻮﺑﻪ اﺗﻔﺎق اﻓﺘﺎد . ﺷﺒﻜﻪ آﺑﺮﺳﺎﻧﻲ و ﻓﺎﺿﻼب اﻳﻦ ﺷﻬﺮ ﺑﻪ ﻛﻠﻲ آﺳﻴﺐ دﻳﺪ آﺗﺶ . ﺳﻮزی ﻧﺎﺷﻲ از ﺷﺒﻜﻪ ﮔﺎز و ﻧﺒﻮد آب ﺳﺒﺐ ﮔﺮدﻳﺪ ﺧﺴﺎرات ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ زﻟﺰﻟﻪ اﻓﺰاﻳﺶ ﻳﺎﺑﺪ . 258 ﻣﺤﻞ آﺗﺶ ﮔﺮﻓﺖ و ﺑﻴﺶ از100 ﻫﻜﺘﺎر از ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺴﻜﻮﻧﻲ و دوﻟﺘﻲ در آﺗﺶ ﺳﻮﺧﺘﻨﺪ . ﺗﻌﺪاد 1422 ﻣﺤﻞ در ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎی اﺻﻠﻲ و 10135 ﻣﺤﻞ در ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎی ﺗﻮزﻳﻊ آب ﺷﻬﺮی آﺳﻴﺐ دﻳـﺪ و ﻧﻴـﺰ 40474 ﻧﻘﻄـﻪ در ﻟﻮﻟـﻪ ﻫـﺎی ورودی ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﻣﺴﻜ ﻮﻧﻲ ﺧﺮاب ﺷﺪ . ﺑﻴﺸﺘﺮﻳﻦ آﺳﻴﺐ ﻫﺎ در ﻣﺤﻞ اﺗﺼﺎﻻت دﻳﺪه ﺷﺪ، ﺑﻪ ﻃﻮری ﻛﻪ ﻟﻮﻟﻪ در ﻣﺤﻞ اﺗﺼﺎل ﺟﺪا ﺷﺪه ﺑﻮد . ﻋﻠﺖ ﺑﻪ ﺣﺮﻛﺖ ﺟﺎﻧﺒﻲ زﻣﻴﻦ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺷﻜﻞ و ﻛﻤﺎﻧﺶ ﻧﻴﺰ در ﺑﺪﻧﻪ ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪ . در ﻣﺤﻞ ﻫﺎی ﺗﻐﻴﻴﺮ وﺿﻌﻴﺖ ﺷﺒﻜﻪ ﻟﻮﻟﻪ ﺷﺎﻣﻞ ﻣﺤـﻞ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻗﻄﺮ، ﻣﺤﻞ ﻟﻮﻟﻪ و ﺷﻴﺮ ﻫﻮا و آﺗﺶ ﻧﺸﺎﻧﻲ، ﻣﺤﻞ ﻫﺎ رو آدم1 و ﻣﺤﻞ اﺗﺼﺎل ﺷﺎﺧﻪ ﻫﺎی اﺻﻠﻲ ﺑﻪ ﻓﺮﻋﻲ ﺟﺪا ﺷﺪﮔﻲ و ﺑﻴـﺮون زدﮔـﻲ اﺗﻔﺎق اﻓﺘﺎد . ﺟﻨﺲ ﻟﻮﻟﻪ در ﻣﻴﺰان آﺳﻴﺐ آن ﻣﺆﺛﺮ ﺑﻮد ﺑﻪ ﻃﻮری در ﻛﻪ ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎی ﻓﻮﻻدی ﻛﻤﺘﺮﻳﻦ آﺳﻴﺐ و ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎی ﭼﺪﻧﻲ، ﺑﺘﻨﻲ و آز ﺑـﺴﺖ ﺳﻴﻤﺎن ﺑﻴﺸﺘﺮﻳﻦ آﺳﻴﺐ ﻋﻠﺖ ﺑﻪ ﺷﻜﻨﻨﺪﮔﻲ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪ . ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎی ﺑﺎ ﻗﻄﺮ ﭘﺎﺋﻴﻦ ﺑﻴﺸﺘﺮ دﭼﺎر آﺳﻴﺐ ﺷﺪﻧﺪ ﺗﺎ ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎی ﺑﺎ اﻗﻄﺎر ﺑﺎﻻ . ﻧﻤﻮدار 2 - 2 ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻋﺎﻣﻞ ﻗﻄﺮ ﻟﻮﻟﻪ و درﺻﺪ آﺳﻴﺐ را در ﺷﻬﺮ ﻛﻮﺑﻪ ﻧﺸﺎن ﻣﻲ . دﻫﺪ ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎی ﺑﺎ اﻗﻄﺎر ﺑﺎﻻ در اﺛﺮ ﺗﻨﺶ ﻣﺤﻮری دﭼﺎر ﺗﺮک در ﺑﺪﻧﻪ ﺷﺪﻧﺪ در ﺣﺎﻟﻴﻜﻪ ﺧﺮاﺑﻲ در ﻟﻮﻟﻪ ﻫـﺎی ﺑـﺎ ﻗﻄـﺮ ﭘـﺎﺋﻴﻦ ﻧﺎﺷﻲ از ﺧﻤﺶ ﺑﻮده و ﻋﻤﻮﻣﺎً در ﻣﺤﻞ اﺗﺼﺎل دﭼﺎر آﺳﻴﺐ ﺷﺪﻧﺪ . 0 10 20 30 40 50 50 100 200 300 400 550 800 1000 (mm)ﻗﻄﺮ درﺻﺪ ﻧﻤﻮدار2 - 2 درﺻﺪ ﺧﺮاﺑﻲ در ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎی ﺑﺎ اﻗﻄﺎر ﻣﺨﺘﻠﻒ در زﻟﺰﻟﻪ ﺷﻬﺮ ﻛﻮﺑﻪ در ﺳﺎل 1999 زﻟﺰﻟﻪ ﺷﺪﻳﺪی در ﺷﻬﺮ ازﻣﻴﺮ ﺗﺮﻛﻴﻪ اﺗﻔﺎق اﻓﺘﺎد . در اﻳﻦ زﻟﺰﻟﻪ ﺳﻪ ﺧﻂ اﺻﻠﻲ اﻧﺘﻘﺎل آب از ﺟﻨﺲ ﺑـﺘﻦ ﺑـﻪ ﻛﻠـﻲ دﭼـﺎر آﺳﻴﺐ ﺷﺪ و ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎی ﭼﺪﻧﻲ ﻋﻠﺖ ﺑﻪ ﻋﺪم ارﺗﺠﺎﻋﻲ ﺑﻮدن ﻣﺨﺼﻮﺻ ﺎً در ﻣﺤﻞ اﺗﺼﺎﻻت دﭼﺎر آﺳﻴﺐ ﺷﺪﻧﺪ . در ﻗـﺴﻤﺘﻲ از ﺷـﻬﺮ ﺑـﻪ ﻋﻠـﺖ ﻣﺎﺳﻪ ای ﺑﻮدن ﺧﺎک ﭘﺪﻳﺪه رواﻧﮕﺮاﻳﻲ اﺗﻔﺎق اﻓﺘﺎد ﻛﻪ ﺗﻘﺮﻳﺒﺎً ﺻﺪدرﺻﺪ ﻟﻮﻟﻪ یﻫﺎ ﺗﻮزﻳﻊ آﺳﻴﺐ دﻳﺪﻧﺪ . ﻋﻤﻖ ﻛﺎرﮔﺬاری ﻟﻮﻟﻪ در ﻣﻴﺰان آﺳﻴﺐ ﺑﺴﻴﺎر ﻣﺆﺛﺮ ﺑﻮد . ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎی ﺳﻄﺤﻲ ﻋﻠﺖ ﺑﻪ ﺳﺮﻋﺖ زﻟﺰﻟﻪ در ﺳﻄﺢ و ﻧﻴﺰ رﻳﺰش ﻣﺼﺎﻟﺢ روی آ ن ﺑﻴﺸﺘﺮ دﭼﺎر آﺳﻴﺐ ﺷﺪﻧﺪ . در زﻟﺰﻟﻪ ﺳﺎل 1999 ﺟﻲ ﺟﻲ ﺗﺎﻳﻮان ﻧﻴﺰ ﺷـﺒﻜﻪ آﺑﺮﺳـﺎﻧﻲ دﭼـﺎر آﺳـﻴﺐ ﺷـﺪ . ﻋﺎﻣـﻞ اﺻـﻠﻲ آﺳـﻴﺐ در ﻟﻮﻟـﻪ ﻫـﺎی ﺑـﺎ اﻗﻄـﺎر ﺑـﺎﻻ ﮔ ﺴﻴﺨﺘﮕﻲ ﻫﺎی ﺳﻄﺤﻲ و ﺑﺮﺧﻮرد ﺑﺎ ﮔﺴﻞ ﻫﺎی ﺳﻄﺤﻲ ﺑﻮد و در ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎی ﺑﺎ اﻗﻄﺎر ﭘـﺎﺋﻴﻦ ﺷـﻜﻨﻨﺪﮔﻲ و در رﻓﺘﮕـﻲ اﺗـﺼﺎل دﻳـﺪه ﺷـﺪ . ) ﺷﻜﻞ 2 - 14 (. Manholes - 1 ﻓﺼﻞ دوم – ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ در زﻟﺰﻟﻪ 51 در ﺳﺎل 1990 زﻟﺰﻟﻪ ﺷﺪﻳﺪی ﻣﻨﻄﻘﻪ رودﺑﺎر و ﻣﻨﺠﻴﻞ را ﺑﻪ ﻟﺮزه در آورد . در اﻳﻦ زﻟﺰﻟﻪ ﺳﺎﺧﺘﻤ نĤ ﻫﺎ ، راﻫﻬﺎ و ﺗﺄﺳﻴـﺴﺎت و ﺣﺘـﻲ ﺳـﺪ ﺑﺘﻨﻲ ﺳﻔﻴﺪرود دﭼﺎر آﺳﻴﺐ یﻫﺎ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻪ ﺷﺪﻧﺪ . ﻣﺘﺄﺳﻔﺎﻧﻪ آﻣﺎر دﻗﻴﻘﻲ از ﻣﻴﺰان آﺳﻴﺐ ﺷﺒﻜﻪ آﺑﺮﺳﺎﻧﻲ ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎی ﺗﻮزﻳﻊ در اﻳﻦ زﻟﺰﻟﻪ وﺟﻮد ﻧﺪارد . ﺷﻜﻞ 2 - 14 آﺳﻴﺐ ﻟﻮﻟﻪ در ﺑﺮﺧﻮرد ﺑﺎ ﮔﺴﻴﺨﺘﮕﻲ ﻫﺎ 2 - 4 - 2 - اﻧﻮاع آﺳﻴﺐ در ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎ ﺑﺮ اﺳﺎس ﺗﺠﺮﺑﻴﺎت و آﻣﺎر ﺧﺮاﺑﻲ ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎ در زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎی ﮔﺬﺷﺘﻪ آﺳﻴﺐ یﻫﺎ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪه ﺑﻪ دﺳﺘﻪ ﻫﺎی زﻳﺮ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ : - آﺳﻴﺐ در ﺑﺪﻧﻪ ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎ - آﺳﻴﺐ در اﺗﺼﺎﻻت - آﺳﻴﺐ در ﻣﺤﻞ ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت ﻣﻨﺘﻬﻲ ﺑﻪ ﻟﻮﻟﻪ - آﺳﻴﺐ یﻫﺎ ﺑﻬﺮه ﺑﺮ داری 2 - 4 - 2 - 1 -آﺳﻴﺐ در ﺑﺪﻧﻪ ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎ ﺳﻪ ﻧﻮع آﺳﻴﺐ در ﺑﺪﻧﻪ ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎ ﻧﺎﺷﻲ از زﻟﺰﻟﻪ و ﻋﻮاﻣﻞ ﺟﺎﻧﺒﻲ آن دﻳﺪه ﺷﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از ﺗﺮک ﺧﻮردﮔﻲ، ﺷﻜﺴﺖ و ﺟﺪا ﺷـﺪن ﻛﺎﻣﻞ و ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺷﻜﻞ . ﺑﺮ اﺳﺎس زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎی ﮔﺬﺷﺘﻪ در ﺷﺒﻜﻪ ﻫﺎی آﺑﺮﺳﺎﻧﻲ و ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎ ﻧﺘﺎﻳﺞ زﻳﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ : - ﻫﺮ ﭼﻪ ﻗﻄﺮ ﻟﻮﻟﻪ ﻛﻤﺘﺮ ﺷﻜﺴﺖ ﺑﺪﻧﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮ - ﻋﻤﻖ ﻛﺎرﮔﺬاری ﻛﻤﺘﺮ ﺷﻜﺴﺖ ﺑﻴﺸﺘﺮ - ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎی ﺑﺎ ﻗﻄﺮ 50 - 150 ﻣﻴﻠﻴﻤﺘﺮ ﺷﻜﺴﺖ ﻧﺎﺷﻲ از ﺧﻤﺶ ﺑﻮده زﻳﺮا ﻣﻤﺎن اﻳﻨﺮﺳﻲ اﻳﻦ ﻟﻮﻟﻪ ﻋﻠﺖ ﺑﻪﻫﺎ ﻗﻄﺮ ﻛﻢ ﻧﺎﭼﻴﺰ اﺳﺖ و ﺟﺰﺋﻲ ﻧﻴﺮو اﻳﺠﺎد ﺗﻨﺶ ﺧﻤﺸﻲ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻪ و ﺳﺒﺐ ﺗﺮک ﻳﺎ ﺷﻜﺴﺖ ﺑﺪﻧﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . - رواﻧﮕﺮاﻳﻲ ﺳﺒﺐ ﺑﻴﺮون زدﮔﻲ ﻟﻮﻟﻪ از زﻣﻴﻦ ﻣﻲ ﺷﻮد . - ﺳﺎل ﺳﺎﺧﺖ و ﺧﻮردﮔﻲ ﻟﻮﻟﻪ ﻳﻜﻲ از ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻬﻢ در ﺗﺮک ﻳﺎ ﺷﻜﺴﺖ ﻛﺎﻣﻞ ﺑﺪﻧﻪ ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎﺳﺖ . ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 52 2 - 4 - 2 - 2 - آﺳﻴﺐ در اﺗﺼﺎﻻت ﻣﺤﻞ اﺗﺼﺎل ﻋﻠﺖ ﺑﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺳﺨﺘﻲ در ﻳﻚ ﻧﻘﻄﻪ آﺳﻴﺐ ﭘﺬﻳﺮ اﺳﺖ . ﺑﻴﺮون زدﮔﻲ در ﻣﺤﻞ اﺗـﺼﺎل ﺗـﺮک و ﺷﻜـﺴﺖ ﻛﺎﻣـﻞ در ﻣﺤـﻞ اﺗﺼﺎل ﻣﺨﺼﻮﺻﺎً در اﺗﺼﺎﻻت ﻣﻜﺎﻧﻴﻜﻲ دﻳﺪه ﺷﺪه اﺳﺖ ) ﺷﻜﻞ 2 - 15 ( . ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎی ﺑﺎ ﻗﻄﺮ 300 - 450 ﻣﻴﻠﻴﻤﺘـﺮ ﺑﻴـﺸﺘﺮﻳﻦ ﺷﻜـﺴﺖ را در ﻣﺤﻞ اﺗﺼﺎل داﺷﺘﻪ . اﻧﺪ اﺗﺼﺎﻻت ﺟﻮﺷﻲ در ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎی ﻓﻮﻻدی ﻋﻠﺖ ﺑﻪ ﺷﻜﻨﻨﺪﮔﻲ ﺑﺴﻴﺎر آﺳﻴﺐ ﭘﺬﻳﺮﻧﺪ . اﺗﺼﺎﻻﺗﻲ ﻛﻪ ﺗﺤﻤـﻞ ﺟﺎﺑـﻪ ﺟـﺎﻳﻲ و ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺷﻜﻞ را دارﻧﺪ ) ﻓﻼﻧﺠﻲ (1 ﻛﻤﺘﺮ آﺳﻴﺐ دﻳﺪه . اﻧﺪ 2 - 4 - 2 - 3 - آﺳﻴﺐ ﺗﺠﻬﻴﺰات ﺗﺠﻬﻴ ﺰات و ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت ﻛﻪ در ﻣﺴﻴﺮ ﺧﻂ ﻟﻮﻟﻪ ﻗﺮار دارﻧﺪ ﺑﺴﻴﺎر آﺳﻴﺐ ﭘﺬﻳﺮﻧﺪ . اﻳﻦ آﺳﻴﺐ ﻫﺎ ﻋﻤﻮﻣﺎً ﻧﺎﺷﻲ از ﺗﻐﻴﻴﺮ وزن، ﺷﻜﻞ ﻫﻨﺪﺳﻲ و ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺳﺨﺘﻲ روی ﻣﻲ دﻫﻨﺪ ﻛﻪ در زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎی ﮔﺬﺷﺘﻪ ﻣﺨﺼﻮﺻﺎً زﻟﺰﻟﻪ ﺳﺎل 1995 ﺷﻬﺮ ﻛﻮﺑﻪ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪﻧﺪ . - آﺳﻴﺐ در ﺷﻴﺮﻫﺎی آﺗﺶ ﻧﺸﺎﻧﻲ، ﺷﻴﺮﻫﺎی ﻫﻮا و ﻛﻨﺘﺮل - ﺑﻴﺮون زد ﮔﻲ آدم روﻫﺎ و ﺷﻴﺮآﻻت در اراﺿﻲ رواﻧﮕﺮا - ﺟﺪا ﺷﺪﮔﻲ ﻛﺎﻣﻞ اﻳﺴﺘﮕﺎه ﭘﻤﭙﺎژ در ﻣﺴﻴﺮ ﻟﻮﻟﻪ Flanges - 1 ﻓﺼﻞ دوم – ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ در زﻟﺰﻟﻪ 53 ﺷﻜﻞ2 - 15 ﺷﻜﺴﺘﮕﻲ ﻟﻮﻟﻪ و اﺗﺼﺎل آن در زﻟﺰﻟﻪ ﻣﻜﺰﻳﻜﻮ ﺳﻴﺘﻲ در ﺳﺎل1985 2 - 4 - 2 - 4 -آﺳﻴﺐ یﻫﺎ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری در اﺛﺮ آﺳﻴﺐ ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎ و ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت ﺷﺒﻜﻪ آﺑﺮﺳﺎﻧﻲ ﻳﻜﺴﺮی ﺧﺮاﺑﻲ ﻧﻴﺰ ﻇﺎﻫﺮ ﻣﻴﺸﻮد ﻛﻪ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ ﻫﻤﻴﻦ آﺳﻴﺐ ﻫﺎ ﺳـﺖ ﻛـﻪ در ﻧﻬﺎﻳـﺖ ﺑﺎﻋﺚ ﻣﺸﻜﻞ ﻗﻄﻊ آب ﻣﻲ ﮔﺮدد اﻳﻦ ﺗﺄﺛﻴﺮات ﺷﺎﻣﻞ : - ﻧﺸﺖ ﺣﺠﻢ ﻋﻈﻴﻢ آب و ﻛﺎﻫﺶ ذﺧﺎﻳﺮ - ﻛﺎﻫﺶ ﻓﺸﺎر آب و ﻋﺪم ﻛﺎراﻳﻲ ﺷﺒﻜﻪ - ﻧﻔﻮذ ﺷﻦ و ﻣﺎﺳﻪ ﺑﻪ درون ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎ و ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت - از ﻛﺎر اﻓﺘﺎدن ﺗﺠﻬﻴﺰات ﺑﺮﻗﻲ و اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎی ﭘﻤﭙﺎژ 2 - 4 - 3 - ﻋﻮاﻣﻞ آﺳﻴﺐ در ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎ ﺑﺮ ا ﺳﺎس ﺳﻮاﺑﻖ دﺳﺖ ﺑﻪ آﻣﺪه از زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎی ﮔﺬﺷﺘﻪ، ﻓﺎﻛﺘﻮرﻫﺎی ﻣﺆﺛﺮ در ﻣﻴﺰان آﺳﻴﺐ در ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎ و ﺷﺒﻜﻪ ﻫﺎی آﺑﺮﺳﺎﻧﻲ ﺑﻪ ﺳـﻪ دﺳـﺘﻪ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ : - ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت ارﺗﻌﺎﺷﻲ زﻟﺰﻟﻪ - ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت و ﺑﺴﺘﺮ ﻟﻮﻟﻪ - ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت ﺳﺎزه ای و ﻣﺼﺎﻟﺢ ﻟﻮﻟﻪ 2 - 4 - 3 - 1 - ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت ارﺗﻌﺎﺷﻲ زﻟﺰﻟﻪ ﺷﺪت و ﺑﺰرﮔﻲ زﻟﺰﻟﻪ، ﺷﺘﺎب اﻓﻘﻲ و ﻋﻤﻮدی ﺷﺘﺎب ﻧﮕﺎﺷﺖ، ﺗﺪاوم زﻣﺎﻧﻲ زﻟﺰﻟﻪ، ﺷﺘﺎب ﺣﺪاﻛﺜﺮ زﻣـﻴﻦ و ﺳـﺮﻋﺖ ﺣـﺪاﻛﺜﺮ زﻣـﻴﻦ از ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت زﻟﺰﻟﻪ اﺳﺖ ﻛﻪ در رﻓﺘﺎر ﻟﻮﻟﻪ و ﻣﻴﺰان آﺳﻴﺐ آن ﻣﺆﺛﺮ اﺳﺖ . 2 - 4 - 3 - 2 - ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت ﺑﺴﺘﺮ ﻟﻮﻟﻪ ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 54 از ﻧﻘﻄﻪ ﻧﻈﺮ ﻛﻠﻲ ﻣﻴﺰان آﺳﻴﺐ در زﻣﻴﻦ ﻫﺎی ﻣﻘﺎوم و ﭘﺎﻳﺪار ﻛﻤﺘﺮ از زﻣﻴﻦ ﻫﺎی ﺳﺴﺖ و ﻧﺎﭘﺎﻳـﺪار ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـ ﺪ اﻣـﺎ ﻓﺎﻛﺘﻮرﻫـﺎﻳﻲ ﻛـﻪ در ﻧﺎﭘﺎﻳﺪاری ﺑﺴﺘﺮ و اراﺿﻲ ﻣﺆﺛﺮ اﺳﺖ ﺑﻪ ﺷﺮح زﻳﺮﻧﺪ : - ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ رواﻧﮕﺮاﻳﻲ - ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ ﻟﻐﺰش - ﺗﺮاﻛﻢ ﻻﻳﻪ ﻫﺎ - ﺷﻴﺐ زﻣﻴﻦ - ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺷﺮاﻳﻂ زﻣﻴﻦ در ﻃﻮل ﻣﺴﻴﺮ - ﭘﺮﻳﻮد ﻃﺒﻴﻌﻲ ﺧﺎک - ﮔﺴﻴﺨﺘﮕﻲ ﻫﺎی ﺳﻄﺤﻲ 2 - 4 - 3 - 3 -ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت ﺳﺎزه ای و ﻣﺼﺎﻟﺢ ﻟﻮﻟﻪ ﻣﺼﺎﻟﺢ و اﺗﺼﺎﻻت ارﺗﺠﺎﻋﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎی ﭘﻠﻲ اﺗﻴﻠﻦ و ﻓﻮﻻدی ﻗﻄﻌﺎً در زﻟﺰﻟﻪ آﺳﻴﺐ ﻛﻤﺘﺮی ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎی ﺑﺎ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺳـﺨﺖ و ﻏﻴﺮ ارﺗﺠﺎﻋﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ وآزﺑﺴﺖ ﺳﻴﻤﺎﻧﻲ و ﺣﺘﻲ ﭼﺪن ﺷﻜﻞ ﭘﺬﻳﺮ ﺧﻮاﻫﻨﺪ داﺷﺖ . ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺆﺛﺮ ﻛـﻪ ﺻـﺮﻓﺎً ﺗـﺎﺑﻊ ﺷـﺮاﻳﻂ ﻟﻮﻟـﻪ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﺑﻪ ﺷﺮح زﻳﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ : - ﺷﻜﻨﻨﺪﮔﻲ و ﺧﺎﺻﻴﺖ ارﺗﺠﺎﻋﻲ - وزن ﻣﺨﺼﻮص ﻣﺼﺎﻟﺢ ﻟﻮﻟﻪ و اﺗﺼﺎﻻت - ﻣﻴﺮاﻳﻲ - اﺻﻄﻜﺎک و درﮔﻴﺮی ﻟﻮﻟﻪ ﺑﺎ ﺧﺎک 2 - 4 - 4 - ﺑﺮرﺳﻲ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺷﺒﻜﻪ آﺑﺮﺳﺎﻧﻲ ﺑﻢ در زﻟﺰﻟﻪ اﺧﻴﺮ 2 - 4 - 4 - 1 -ﺳﻴﺴﺘﻢ آﺑﺮﺳﺎﻧﻲ ﺷﻬﺮ ﺑﻢ ﻗﺒﻞ از زﻟﺰﻟﻪ ﺷﺒﻜﻪ آﺑﺮﺳﺎﻧﻲ ﺷﻬﺮ ﺑﻢ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺟﺮﻳﺎن ﺛﻘﻠﻲ ﺑﻮده و دارای ﺷﻴﺐ ﻣﻼﻳﻤﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺷﻴﺐ ﻋﻤﻮ ﻣ ﻲ ﺷﻬﺮ ﺑﻢ ﺣﺪود ﭘﻨﭻ ﺗﺎ ﻫـﺸﺖ در ﻫﺰار ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ از ﺟﻨﻮب ﻏﺮﺑﻲ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺷﻤﺎل ﺷﺮﻗﻲ اﺳﺖ . ﺳﻄﺢ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ در ﺟﻨﻮب ﻏﺮﺑﻲ ﺷﻬﺮ ﺑﻢ در ﻋﻤﻖ ﻛﻤﺘﺮی واﻗﻊ ﺷـﺪه اﺳﺖ . ﻟﺬا اﻏﻠﺐ ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت ﺳﻴﺴﺘﻢ آﺑﺮﺳﺎﻧﻲ در ﻣﺤﻞ ﻣﺮﺗﻔﻊ ﺷﻬﺮ ﺑﻢ ) ﺟﻨﻮب ﻏﺮﺑﻲ ﺷﻬﺮ ( واﻗﻊ ﺷﺪه اﺳﺖ . اﻳـﻦ ﺳﻴـﺴﺘﻢ آﺑﺮﺳـﺎﻧﻲ از ﭼـﺎه ﺗﻐﺬﻳﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻣﻨﺒﻊ ﺗﺄﻣﻴﻦ آب ﺷﺒﻜﻪ آﺑﺮﺳﺎﻧﻲ ﺷﻬﺮ ﺑﻢ 20 ﺣﻠﻘﻪ ﭼﺎه ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ در ﺟﻨﻮب ﻏﺮﺑﻲ ﺷﻬﺮ ﺑﻢ واﻗﻊ ﺷﺪه اﻧﺪ . ﺷﻬﺮ ﺑﻢ دارای ﺳﻪ ﻣﺨﺰن زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ذﺧﻴﺮه آب از ﺟﻨﺲ ﺑﺘﻦ ﻣﺴﻠﺢ ﺑﻮده و ﻣﺠﻤﻮع ﻇﺮﻓﻴﺖ ﻫﺎ آن35000 ﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺐ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﺨﺎزن ذﺧﻴﺮه آب ﺷـﻬﺮ ﺑﻢ ﻧﻴﺰ در ﺟﻨﻮب ﺷﺮﻗﻲ اﻳﻦ ﺷﻬﺮ واﻗﻊ ﺷﺪه . اﻧﺪ ﺧﻂ اﻧﺘﻘﺎل آب ﺷﻬﺮ ﺑﻢ از ﻣﺨﺎزن ﺗﺎ ﺷﺒ ﻜﻪ ﺗﻮزﻳﻊ از ﺟﻨﺲ ﻓﻮﻻد وآزﺑﺴﺖ ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ ﻛـﻪ دارای ﻗﻄﺮ ﺣﺪاﻛﺜﺮ 700 ﻣﻴﻠﻴﻤﺘﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺷﻬﺮ ﺑﻢ دارای ﺧﻄﻮط اﻧﺘﻘﺎل اﺻﻠﻲ ﺑﻪ ﻃﻮل 42708 ﻣﺘﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﻋﻤﺪه اﻳﻦ ﺧﻄـﻮط از ﺟـﻨﺲ آزﺑـﺴﺖ ﺑـﻪ ﻗﻄـﺮ 250 ﺗـﺎ700 ﻣﻴﻠﻴﻤﺘﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﺷﺒﻜﻪ ﺗﻮزﻳﻊ ﺷﻬﺮ ﺑﻢ ﺑﻪ ﻃﻮل ﺗﻘﺮﻳﺒﻲ 427128 ﻣﺘﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﺧﻄ ﻮط ﻟﻮﻟﻪ ﺷﺒﻜﻪ ﺗﻮزﻳـﻊ از ﺟـﻨﺲ آزﺑـﺴﺖ، ﭼـﺪن، ﻓﺼﻞ دوم – ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ در زﻟﺰﻟﻪ 55 ﭘﻠﻲ اﺗﻴﻠﻦ و ﭘﻠﻴﻜﺎ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ، ﺟﻨﺲ اﻛﺜﺮ ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎ آزﺑﺴﺖ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﺑﺎ ﻗﺪﻣﺘﻲ 40 ﺳﺎﻟﻪ اﻏﻠﺐ ﻓﺮﺳﻮده ﺑﻮده و ﻧﻴﺎز ﺑﻪ ﺑﺎزﺳﺎزی دارﻧﺪ . ﺷـﺒﻜﻪ آﺑﺮﺳﺎﻧﻲ ﺷﻬﺮ ﺑﻢ دارای 21827 ﻓﻘﺮه اﻧﺸﻌﺎﺑﺎت ﻓﺮﻋﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ در ﺗﻤﺎﻣﻲ ﻗﺴﻤﺖ ﻫﺎی ﺷﻬﺮ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﭘﺮاﻛﻨﺪ ه ﻧﺼﺐ ﺷﺪه اﻧـﺪ . اﻏﻠـﺐ اﻧﺸﻌﺎﺑﺎت ﻓﺮﻋﻲ از ﺟﻨﺲ ﭘﻠﻲ اﺗﻴﻠﻦ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . 2 - 4 - 4 - 2 -ﺳﻴﺴﺘﻢ آﺑﺮﺳﺎﻧﻲ ﺷﻬﺮ ﺑﻢ در ﻫﻨﮕﺎم وﻗﻮع زﻟﺰﻟﻪ از آﻧﺠﺎﻳﻲ ﻛﻪ در ﺑﺮﺧﻲ ﻗﺴﻤﺖ ﻫﺎی ﺷﻬﺮ ﺷﺒﻜﻪ ﺗﻮزﻳﻊ دﭼﺎر آﺳﻴﺐ ﺷﺪه ﺑﻮد ﻟﺬا ﻣﻴﺰان ﺗﻘﺎﺿﺎی ﺷﺒﻜﻪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻬﻲ ﻛﺎﻫﺶ ﻳﺎﻓﺖ . در ﻫﻨﮕﺎم وﻗﻮع زﻟﺰﻟﻪ ﺣﺠﻢ ﺗﻘﺮﻳﺒﻲ آب ﻣﻮﺟﻮ د در ﻣﺨﺎزن ﺣﺪود 25000 ﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺐ ﺑﻮد . ﻛﻤﻲ ﭘﺲ از وﻗﻮع زﻟﺰﻟﻪ ﻳﻜﻲ از ﭘﺮﺳﻨﻞ ﺷﺮﻛﺖ آب و ﻓﺎﺿﻼب ﺑﻢ ﺧﻮد را ﺑﻪ ﻣﺤﻞ ﻣﺨﺎزن آب رﺳﺎﻧﺪه و ﺷﻴﺮ ﺧﺮوﺟﻲ ﻣﺨﺎزن را ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﺎﻣﻞ ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻮد و ﺑﺎﻋﺚ ﺷﺪه ﺑﻮد ﻛﻪ ﻣﻴـﺰان آب ذﺧﻴﺮه ﺷﺪه ﺑﺮای اﻣﻮر اﺿﻄﺮاری ﺑﻌﺪ از زﻟﺰﻟﻪ در ﻣﺨﺎزن ﺣﺪود 20000 ﻣﺘﺮ ﻣﻜ ﻌﺐ ﺑﺎﺷﺪ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ از ﺧﺮوج آب در ﻣﻨﺎﻃﻖ آﺳﻴﺐ دﻳـﺪه و اﻳﺠﺎد ﻣﺸﻜﻼت ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ زﻟﺰﻟﻪ ﻧﺎﺷﻲ از آن ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی ﺷﻮد . ﺧﻄﻮط اﻧﺘﻘﺎل آب اﺻﻠﻲ دارای ﭼﻨﺪﻳﻦ ﻣﻮرد آﺳﻴﺐ دﻳﺪﮔﻲ ﺷﺪه ﺑﻮدﻛﻪ ﻫﻤﻴﻦ اﻣﺮ ﻛﺎر آﺑﺮﺳﺎﻧﻲ ﺑﻪ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻛﻤﺘﺮ آﺳﻴﺐ دﻳﺪه ﺷﻬﺮ را ﺑـﺎ ﻣﺸﻜﻞ ﻣﻮاﺟﻪ ﻛﺮده ﺑﻮد از . ﻫﺎی ﭼﺎه ﻣﻮﺟﻮد در ﺳﻴﺴ ﺘﻢ آﺑﺮﺳﺎﻧﻲ ﺣﺪود 11 ﭼﺎه دﭼﺎر آﺳﻴﺐ دﻳﺪﮔﻲ ﺷﺪ ﻛﻪ اﻏﻠﺐ آﺳﻴﺐ ﻫﺎ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻗﻄـﻊ ﺑﺮق ﭘﻤﭗ ﻫﺎ ی ﺳﺮﭼﺎﻫﻲ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺧﺮوج از ﻣﺤﻮرﻳﺖ ﭘﻤﭗ ﻫﺎ ﺑﻮد . واﺣﺪ ﻛﻠﺮزﻧﻲ ﺷﻬﺮ ﺑﻢ در ﻫﻨﮕﺎم وﻗﻮع زﻟﺰﻟـﻪ ﺑـﻪ ﻃـﻮر ﻛﺎﻣـﻞ دﭼـﺎر آﺳﻴﺐ ﮔﺮدﻳﺪ ﻛﻪ اﻳﻦ اﻣﺮ ﻧﮕﺮاﻧﻲ ﻫﺎی زﻳﺎدی را ﺑﻪ دﻧﺒﺎل داﺷﺖ . ﮔﺎز ﻛﻠﺮ ﻧﺸﺖ ﻛﺮده و ﻋﻤﻼً واﺣﺪ ﻛﻠﺮزﻧﻲ از ﺳﻴﺴﺘﻢ ﺧﺎرج ﺷﺪ . ﻓﺼﻞ ﺳﻮ – م ﺑﺮرﺳﻲ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ و آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎز ه ﻫﺎی آﺑﻲ 57 ﻓﺼﻞ3 ﺑﺮرﺳﻲ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ و آﺋﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 58 ﻓﺼﻞ ﺳﻮ – م ﺑﺮرﺳﻲ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ و آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎز ه ﻫﺎی آﺑﻲ 59 3 - 1 - ﻛﻠﻴﺎت اﻏﻠﺐ ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﺟﺰو ﺳﺎزه ﻫﺎی زﻳﺮ ﺑﻨﺎﻳﻲ ﻳﺎ ﺷﺮﻳ نĤ ﻫﺎ ی ﺣﻴﺎﺗ ﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ و ﻟﺬا از ﻧﻈﺮ ﻃﺮاﺣﻲ در ﺑﺮاﺑﺮ زﻟﺰﻟـﻪ ﻧـﺴﺒﺖ ﺑـﻪ ﺳـﺎﻳﺮ ﺳﺎزه ﻫﺎ از اﻫﻤﻴﺖ ﺑﻴﺶ ﺗﺮی ﺑﺮﺧﻮردارﻧﺪ . از ﻃﺮﻓﻲ اﻣﺮوزه ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎد ه از روش یﻫﺎ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻋﺪدی و ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﻫﺎی زﻳﺎد ﻛﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮ ﻫﺎ ﻃﺮاﺣﻲ و ارزﻳﺎﺑﻲ اﻳﻤﻨﻲ ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ در ﺑﺮاﺑﺮ زﻟﺰﻟﻪ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ رﻓﺘﺎرﺷﺎن در ﻃﻲ زﻟﺰﻟﻪ اﻣﻜﺎن ﭘﺬﻳﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻟﺬا ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻫﺰﻳﻨﻪ اوﻟﻴﻪ زﻳﺎدی ﻛﻪ ﻣﻌﻤﻮﻻ ﺻﺮف اﺣﺪاث اﻳﻦ ﺳﺎزه ﻫﺎ ﻣﻲ ﺷﻮد ، ﺗﺪوﻳﻦ ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی وﻳﮋه و ﺑﺮرﺳﻲ دﻗﻴﻖ ﺗﺮ رﻓﺘﺎر اﻳﻦ ﺳﺎزه ﻫﺎ ﺿﺮوری ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﻪ ﻃﻮر ﺧﻼﺻﻪ ﻣﻮاردی ﻛﻪ اﻳﻦ ﻧﻮع ﺳﺎزه ﻫﺎ را از ﺳﺎﻳﺮ ﺳﺎزه ﻫﺎی ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻲ ﺟﺪا ﻧﻤﻮده و ﻧﻴﺎز ﺑﻪ ﺗﻮﺟﻪ ﺟﺪاﮔﺎﻧـﻪ و وﻳـﮋه ﺑـﻪ ﻫﺎ آن را ﺧﺼﻮﺻﺎ در ﺑﺮاﺑﺮ زﻟﺰﻟﻪ ﻣﻄﺮح ﻣﻲ ﺳﺎزد ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از : - ﻧﻘﺶ زﻳﺮ ﺑﻨﺎﻳﻲ ﻫﺎ آن در ﺳﺎﻳﺮ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻫﺎ از ﺟﻤﻠﻪ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻫﺎی ﺻﻨﻌﺘﻲ و زﻧﺪﮔﻲ روزﻣﺮه . - ﻫﺰﻳﻨﻪ اوﻟﻴﻪ زﻳﺎدی ﻛﻪ ﻣﻌﻤﻮﻻ ﺻﺮف ﻫﺎ آن ﻣﻲ ﺷﻮد و ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی زﻳﺎد ﺗﻌﻤﻴﺮ و ﺗﺮﻣﻴﻢ در ﺻﻮر ت آﺳﻴﺐ دﻳﺪﮔﻲ در زﻟﺰﻟﻪ . - ﻛﻤﺒﻮد ﻣﻨﺎﺑﻊ آب و اﻫﻤﻴﺖ ذﺧﻴﺮه ﺳﺎزی و ﺣﻔﻆ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﻮﺟﻮد . - اﺑﻌﺎد ﻫﻨﺪﺳﻲ ﻏﻴﺮ ﻣﺘﻌﺎرف ﻫﺎ آن و در ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮ رﻓﺘﺎر و ﻧﻴﺰ ﻧﻴﺎز ﺑﻪ ﻟﺤﺎظ ﻧﻤﻮدن اﺛﺮات و ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﺑﻴﺶ ﺗـﺮی از زﻟﺰﻟـﻪ و ﮔﺴﻞ . - رﻓﺘﺎر اﻧﺪرﻛﻨﺸﻲ ﻫﺎ آن ﺑﺎ آّب ﺧﺼﻮﺻﺎ در ﻫﻨﮕﺎم زﻟﺰﻟﻪ . - ﻧﺰدﻳﻚ ﺑﻮد ن ﻣﺤﻞ اﺣﺪاث ﺳﺪﻫﺎ و ﺳﺎزه ﻫﺎی ﺟﻨﺒﻲ ﻫﺎ آن ﺑﻪ ﮔﺴﻠﻬﺎ ﻛﻪ ﻣﻌﻤﻮﻻ در ﻣﺤﻞ دره ﻫﺎ واﻗﻊ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ و در ﻧﺘﻴﺠـﻪ ﻧﻴﺎز ﺑﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت دﻗﻴﻖ و ﻛﺎﻣﻞ ﻟﺮزه ﺧﻴﺰی و ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﮔﺴﻞ و ﺗﺤﻠﻴﻞ رﻳﺴﻚ زﻟﺰﻟﻪ . - ﺧﻄﺮات ﻣﻌﻤﻮﻻ ﻓﺎﺟﻌﻪ آﻣﻴﺰ در ﺻﻮرت ﺧﺮاﺑﻲ ﻫﺎ آن در زﻟﺰﻟﻪ . 3 - 2 - آﺋﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺪﻫﺎ و ﺳﺎزه ﻫﺎی ﺟﺎﻧﺒﻲ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ارزﻳﺎﺑﻲ اﻳﻤﻨﻲ ﺳﺪﻫﺎ در ﺑﺮاﺑﺮ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﺑﺎﻳﺪ از ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻟﺮزه ای ﻣﻌﻨﻲ دار اﺳـﺘﻔﺎده ﺷـﻮد ، زﻳـﺮا ﻣﻤﻜـﻦ اﺳـﺖ ﺳـﺪﻫﺎ و ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ آن ﺑﺮ اﺛﺮ ﺣﺮﻛﺖ ﻳﻚ ﮔﺴﻞ ﻛﻪ در ﭘﻲ آن ﻗﺮار دارد و ﻳﺎ ﺑﺮ اﺛﺮ ﺟﻨﺒﺶ زﻣﻴﻦ ﻧﺎﺷﻲ از روﻳﺪاد زﻣـﻴﻦ ﻟـﺮزه ای ﻛـﻪ از ﺳﺎﺧﺘ ﮕﺎه ﺳﺪ ﻓﺎﺻﻠﻪ دارد آﺳﻴﺐ ﺑﺒﻴﻨﺪ . اﻣﺮوزه ﻃﺮاﺣﻲ ﻣﺒﺘﻨﻲ ﺑﺮ اﺻﻮل ﻣﻘﺎوم در ﺑﺮاﺑﺮ زﻣـﻴﻦ ﻟـﺮزه، روش اﺳـﺘﺎﻧﺪاردی اﺳـﺖ ﻛـﻪ ﺑـﺮای ﺳﺪﻫﺎی ﺟﺪﻳﺪ ﻛﺎر ﺑﻪ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . اﻳﻤﻨﻲ ﺳﺪﻫﺎی ﺟﺪﻳﺪ در ﺑﺮاﺑﺮ زﻟﺰﻟﻪ را ﺑﺎﻳﺪ ﻗﺒﻞ از ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﻫﺎ آن ﺑﻪ اﺛﺒﺎت رﺳﺎﻧﺪ در ﺣـﺎﻟﻲ ﻛـﻪ در ﻣﻮرد ﺳﺪﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد اﺑﺘ ﺪا ﺑﺎﻳﺪ ﻋﺪم اﻳﻤﻨﻲ ﺳﺪﻫﺎ ﻧﺸﺎن داده ﺷﻮد و ﺳﭙﺲ ﻫﺎ آن را ﭘﺎﻳﺪار و ﻳﺎ از دور ﺧﺎرج ﻧﻤﻮد . ﺑﺎ وﺟـﻮد اﻳـﻦ، ﺑـﻴﻦ روش یﻫﺎ ﻻزم ﺑﺮای ﮔﺰﻳﻨﺶ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده در ﻃﺮاﺣﻲ ﺳﺎزه ﻫﺎی ﺟﺪﻳﺪ و ارزﻳـﺎﺑﻲ اﻳﻤﻨـﻲ ﺳـﺪﻫﺎی ﻗـﺪﻳﻤﻲ ﺗـﺮ ﺗﻔﺎوت ذاﺗﻲ وﺟﻮد ﻧﺪارد . ﺑﻬﺮ ﺣﺎل اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﺠ ﺮﺑﻪ و ﻗﻀﺎوﺗﻬﺎی ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ در ﺗﻌﻴﻴﻦ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ارزﻳﺎﺑﻲ ﻟﺮزه ای ﻛﻪ ﻫﻢ ﻣﺤﺎﻓﻈﻪ ﻛﺎراﻧﻪ و ﻫﻢ واﻗﻊ ﮔﺮاﻳﺎﻧﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﭼﻪ در ﮔﺬﺷﺘﻪ و ﭼﻪ در ﺣﺎل، از ﻋﺎﻣﻞ ﻫﺎی اﺳﺎﺳﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . آﺋﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﻃﺮاﺣـﻲ دز ﺑﺮاﺑـﺮ زﻟﺰﻟـﻪ ﺑﺎﻳـﺪ در ﺑﺮﮔﻴﺮﻧﺪه ﻣﻮاردی ﻫﻤﭽﻮن ﻋﻮاﻣﻞ اوﻟﻴﻪ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ در ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای، ﮔﺰﻳﻨﺶ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﻫﺎ ﺑﺮای ﺗﺤﻠﻴﻞ، ﮔﺰﻳﻨﺶ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻟـﺮزه ای و ﻣﺎﻧﻨﺪ آن ﺑﺎﺷﻨﺪ . در اداﻣﻪ ﺑﻪ ﻣﻌﺮﻓﻲ و ﺑﺮرﺳﻲ اﺟﻤﺎﻟﻲ ﭘﻨﺞ آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ذﻳﻞ ﭘﺮداﺧﺘﻪ اﻳﻢ : - ﻫﺎی ﻧﺎﻣﻪ آﺋﻴﻦ ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ آﻣﺮﻳﻜﺎ و ﻛﻤﻴ ﺴﻴﻮن ﺑﻴﻦ اﻟﻤﻠﻠﻲ ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺰرگ - ﺎیﻫ ﻧﺎﻣﻪ آﺋﻴﻦ ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ژاﭘﻦ ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 60 - ﻫﺎی ﻧﺎﻣﻪ آﺋﻴﻦ ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﺳﻮﺋﻴﺲ - ﻫﺎی ﻧﺎﻣﻪ آﺋﻴﻦ ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﭼﻴﻦ - ﻫﺎی ﻧﺎﻣﻪ آﺋﻴﻦ ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ اﻧﮕﻠﺴﺘﺎن 3 - 2 - 1 - آﺋﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ آﻣﺮﻳﻜﺎ و ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺷﻤﺎره 72 ﻛﻤﻴ ﺴﻴﻮن ﺑﻴﻦ اﻟﻤﻠﻠﻲ ﺳﺪﻫﺎ ی ﺑﺰرگ 3 - 2 - 1 - 1 -ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت ﻣﻬﻢ زﻟﺰﻟﻪ در ﻃﺮاﺣﻲ ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻋﻮاﻣﻞ اوﻟﻴﻪ ﻛﻪ در اﻧﺘﺨﺎب ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﺳﺪ ﺳﺎزی اﺛﺮ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ دارﻧﺪ ﺑﻪ ﺷﺮاﻳﻂ زﻣﻴ ﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ و زﻣﻴﻦ ﺳﺎﺧﺖ ﻣﺤﻞ ﺳﺪ و ﻣﺤﺪوده ﻣﺠﺎور آن ﺑﺴﺘﮕﻲ دارد . ﭘﺬﻳﺮش اﻳﻦ اﺻﻞ ﻛﻪ اﻧﺘﺨﺎب ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻟﺮزه ای ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر اﻳ ﻤﻨﻲ ﺳﺎزه، ﻫﻤﭽﻮن ﺳﺪ ﻳـﻚ ﻓﺮآﻳﻨﺪ ﮔﺎم ﺑﻪ ﮔﺎم اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺣﺪاﻗﻞ ﺑﺮﺧﻲ از ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت از ﺟﻤﻠﻪ ﺷﺮاﻳﻂ زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه، ﭘﻴﺸﻴﻨﻪ ﻟﺮزه ای، ﺷﺮاﻳﻂ زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ ﻣﺤﻠﻲ را در ﺑﺮ ﮔﻴﺮد ، ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻬﻢ اﺳﺖ . ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر درک ﺷﺮاﻳﻂ ﻛﻠﻲ زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ و ﭘﻴﺸﻴﻨﻪ ﻟﺮزه ﺧﻴﺰی ﻳﻚ ﻣﺤﻞ ﺧﺎص ﺿﺮوری اﺳﺖ ﻛﻪ ﺟﻨﺒـ ﻪ ﻫـﺎی ﻣﻨﻄﻘـﻪ ای ﻣـﺪﻧﻈﺮ ﻗﺮار ﮔﻴﺮد و ﺳﭙﺲ ﺑﻪ ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺤﻠﻲ ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه ﺳﺪ ﺗﻮﺟﻪ ﺷﻮد . اﻃﻼﻋﺎت زﻣـﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳـﻲ در ﮔـﺴﺘﺮه 100 - 300 ﻛﻴﻠـﻮﻣﺘﺮی ﺑﺎﻳـﺪ ﺷـﺎﻣﻞ ﻋﻮاﻣﻞ زﻳﺮ ﺑﺎﺷﺪ : - ﭘﻴﺸﻴﻨﻪ زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ ﮔﺴﺘﺮه ﻃﺮح - ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﻓﻴﺰﻳﻮﮔﺮاﻓﻲ و اﺳﺘﺎن زﻣﻴﻦ ﺳﺎﺧﺘﻲ در ﺑﺮﮔﻴﺮﻧﺪه ﻣﺤﻞ ﻃﺮح - ،ﺗﺸﺮﻳﺢ زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ، ﭼﻴﻨﻪ ﻫﺎ اﻟﮕﻮی درزه ﻳﺎ ﺷﻜﺴﺘﮕﻲ، ﺳﺎز و ﻛﺎر زﻣﻴﻨﺴﺎﺧﺘﻲ ﻣﻨﻄﻘﻪ و اﻧﻮاع ﮔﺴﻞ ﻫﺎی واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ آن - ﻣﻜﺎن ﻳﺎﺑﻲ و ﺗﺸﺮﻳﺢ ﮔﺴﻞ ﻫﺎ و ارزﻳﺎﺑﻲ ﺗﻮان ﻟﺮزه ای ﻫﺎ آن و ﻣﺪارک ﻣﺴﺘﻨﺪ ﻣﺒﻨﻲ ﺑﺮ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻫﺎ آن - ﺑﺮآورد ﻣﺘﻮﺳﻂ آﻫﻨﮓ ﻟﻐﺰش، ﻟﻐﺰش در ﻫﺮ روﻳﺪاد و ﺑﺎزه زﻣﺎﻧﻲ ﻣﺎ ﺑﻴﻦ روﻳﺪادﻫﺎ ﮔﺮدآوری و ﺗﺸﺮﻳﺢ ﻟﺮزه ﻣﻴﻦ ز ﻫﺎی ﺗﺎرﻳﺨﻲ، ﺑﻪ ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ اﻟﮕﻮی ﻟﺮزه ﺧﻴﺰی ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻛﻤﻚ ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ، ﻫﺮ ﭼﻨﺪ ﻋﺪم روﻳـﺪاد زﻣـﻴﻦ ﻟـﺮزه در ﮔﺬﺷﺘﻪ، اﻟﺰاﻣﺎً ﺑﺮ ﻏﻴﺮ ﻟﺮزه ای ﺑﻮدن ﻣﻨﻄﻘﻪ دﻻﻟﺖ ﻧﻤﻲ ﻛﻨﺪ . ﻛﺎﺗﺎﻟﻮگ ﻛﺎﻣﻞ زﻣﻴﻦ ﻟـﺮزه ﻫـﺎی ﮔـﺴﺘﺮه ﻃـﺮح ﺑﺎﻳـﺪ ﺟﻤـﻊ آوری ﮔـﺮدد و در ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﭘﺎﻳﻪ ای ﺑﺮای ﺑﺮآورد اﺣﺘ ﻤﺎل وﻗﻮع زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﻫﺎی آﺗﻲ در ﻣﺤﻞ ﺳﺎزه ﻛﺎر ﺑﻪ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد . ﭘﻴﺸﻴﻨﻪ ﻟـﺮزه ای و ﻣﻼﺣﻈـﺎت زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ آﻫﻨﮓ روﻳﺪاد ﻟﺮزه ای در ﻣﺤﺪوده ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ، ﮔﺴﻞ ﻲﻳﻫﺎ ﻛﻪ ﻓﻌـﺎل اﺳـﺖ و ﻳـﺎ اﺳـﺘﺎن ﻟـﺮزه زﻣﻴﻦ ﺳﺎﺧﺖ آن ﻣﻨﻄﻘﻪ اﺳﺘﻔﺎده ﮔﺮدد . ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ارزﻳﺎﺑﻲ ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ ﺟﻨﺒﺶ اوﻟﻴﻪ ﻳﻚ ﮔﺴﻞ در ﭘﻲ ﺳﺪ، وﺟﻮد اﻃﻼﻋﺎت زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ وﻳﮋه ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه ﺿﺮوری ﻣﻴﺒﺎﺷـﺪ . ﺷـﺮاﻳﻂ زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه ﻳﺎ ﻣﺤﺪوده ﻣﺠﺎور آن ﻛﻪ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ ﺟﻨﺒﺶ اﺧﻴﺮ ﮔﺴﻠﻪ ﻳﺎ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻟﺮزه ای ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ ﺷﻮاﻫﺪ و ﻣـﺪارک ﻣﺴﺘﻨﺪ و ﻛﺎﻓﻲ ﺟﻤﻊ آوری ﮔﺮدﻧﺪ . ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻛﻠﻴﻪ ﻣﺪارک و ﮔﺰارش ﻫﺎی ﻗﺒﻠﻲ، ﺑﺎزرﺳﻲ و ﺗﺠﺴﺲ ﺻﺤﺮاﺋﻲ، ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺑﺮداری و آزﻣﺎﻳﺶ ﻣـﻮاد ﺑﻪ ﻣﺎ ﻛﻤﻚ ﻣﻴﻜﻨﺪ ﺗﺎ ﺑﺘﻮان ﺑﻪ ﻣﻮارد ذﻳﻞ ﭘﺎﺳﺦ داد : - ﻣﻜﺎن ﻳﺎﺑﻲ و ﺗﻌﻴﻴﻦ زﻣﺎن ﮔﺴﻠﺶ ﻣﺤﻠﻲ، ﻧﻮع، ﺿﺨﺎﻣﺖ و ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ رﺳﻮب ﮔﺬاری ﺗﺸﻜﻴﻼت - ﺗﻌﺒﻴﺮ و ﺗﻔﺴﻴﺮ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻲ ﻓﺼﻞ ﺳﻮ – م ﺑﺮرﺳﻲ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ و آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎز ه ﻫﺎی آﺑﻲ 61 - ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﺮاﻳﻂ ﻫﻴﺪروﻟﻮژی - ارزﻳﺎﺑﻲ ﭘﺘﺎﻧﺴﻴ ﻞ وﻗﻮع ﻧﻮﺳ نĤ د یﻫﺎ وره ای آب - ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﺮاﻳﻂ ﭘﻲ و ﺗﻜﻴﻪ ﻫﺎ ﮔﺎه - ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻓﻬﺮﺳﺘﻲ از ﺟﻨﺒﺶ ﻫﺎی ﺛﺒﺖ ﺷﺪه ﻧﻴﺮوﻣﻨﺪ زﻣﻴﻦ ﻧﺎﺷﻲ از زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﻛﻪ در ﻣﻨﻄﻘﻪ اﺗﻔﺎق ﻣﻲ اﻓﺘﺪ . زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﻫﺎ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻧﺤﻮی ﺑﺮرﺳﻲ ﮔﺮدﻧﺪ ﻛﻪ ﺑﺘﻮان ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ارزﻳﺎﺑﻲ ﻟﺮزه ای ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻫﺎ آن را اﻧﺘﺨﺎب ﻧﻤﻮد . اﻳﻦ ﻓﺮاﻳﻨـﺪ ﺑـﺎ روش ﺗﻌﻴﻨﻲ1 و ﻳﺎ ارزﻳﺎﺑﻲ ﺧﻄﺮ ﻟﺮزه ای ﺑﻪ روش اﺣﺘﻤﺎﻟﻲ اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . در روش ﺗﻌﻴﻨﻲ ﺑﺮای ﺷﻨﺎﺧﺖ ﮔﺴﻞ ﻓﻌﺎل ، ﺑﺮآورد ﺻـﺤﻴﺤﻲ از ﺗـﻮان ﻟﺮزه زاﻳﻲ آن و داﻧﺴﺘﻦ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﮔﺴﻞ از ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه ﺳﺎزه و ﻛﺎر ﺑﻪ ﮔﻴﺮی رواﺑﻂ ﻣﻴﺮاﻳﻲ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫـﺎی ﺟﻨـﺒﺶ ﻧﻴﺮوﻣﻨـﺪ زﻣﻴﻦ ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﺳﺖ . در روش اﺣﺘﻤﺎﻟﻲ، ﻣﻴﺰان دﺧﺎﻟﺖ ﻛﻠﻴﻪ ﭼﺸﻤﻪ ﻫﺎی ﻟﺮزه زا و اﺛﺮ ﺑﺰرﮔﺎﻫﺎی ﺑﻴﺸﺘﺮ از ﺑﺰرﮔﺎی آﺳﺘﺎﻧﻪ ﺗﺎ ﺑﺰرﮔﺎی ﺑﻴﺸﻴﻨﻪ ﻫﺮ ﭼﺸﻤﻪ ﻟﺮزه زا در ﺟﻨﺒﺶ ﻟﺮزه ای ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻋﺪدی ﺑﺮ آورد ﻣﻲ .ﺷﻮد دو ﺗﻌﺮﻳﻒ از زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﻛﻪ ﻳﻚ ﺳﺪ ﺑﺮ ﭘﺎﻳﻪ آن ﻃﺮاﺣﻲ ﻳﺎ ارزﻳﺎﺑﻲ ﺷﻮد ﺗﻮﺻﻴﻪ ﻣﻲ ﮔﺮدد : - ﺑﺰرگ ﺗﺮ ﻳﻦ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﻃﺮاﺣﻲ (MDE) 2 - زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﻣﺒﻨﺎی ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری (OBE) 3 اﻳﻦ دو ﺑﺴﺘﮕﻲ ﺑﻪ ﺳﻄﺢ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻟﺮزه ای دارﻧﺪ ﻛﻪ در ﻫﺮ اﺳﺘﺎن زﻣﻴﻨﺴﺎﺧﺘﻲ ﻳﺎ ﺑﺮای ﻫﺮ ﮔﺴﻞ ﻣﺘﻔﺎوت اﺳـﺖ . ﺣـﺪاﻛﺜﺮ زﻣـﻴﻦ ﻟـﺮزه ﺑﺎورﭘﺬﻳﺮ (MCE) 4 ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺑﺰرگ ﺗﺮ ﻳﻦ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﻗﺎﺑﻞ درک ﻣﻨﻄﻘﻪ ای اﺳﺖ ﻛﻪ اﺣﺘﻤﺎل وﻗﻮع آن در اﻣﺘﺪاد ﻳﻚ ﮔـﺴﻞ ﻣـﺸﺨﺺ ﻳـﺎ ﮔﺴﺘﺮه ﻳﻚ اﺳﺘﺎن زﻣﻴﻦ ﺳﺎﺧﺖ و در ﭼﺎرﭼﻮب زﻣﻴﻦ ﺳﺎﺧﺖ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه ﻓﻌﻠﻲ ﻳﺎ ﻓﺮﺿﻲ وﺟﻮد دارد . اﻳﻦ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه را ﻋﻤﻮﻣﺎً ﺑـﻪ ﻋﻨـﻮان ﺣﺪ ﺑﺎﻻی ﺑﺰرﮔﺎی ﻗﺎﺑﻞ اﻧﺘﻈﺎر ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ . اﻳﻦ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﺑﻪ روش ﺗﻌﻴﻨﻲ ﻳﺎ اﺣﺘﻤﺎﻟﻲ ﺑﺮآورد ﻣـﻲ ﺷـﻮد . در روش اﺣﺘﻤـﺎﻟﻲ ﺑـﺮای ﺣﺪاﻛﺜﺮ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﺑﺎورﭘﺬﻳﺮ (MCE) دوره ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﺧﻴﻠﻲ ﻃﻮﻻﻧﻲ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺗﻌﺎرﻳﻒ زﻳﺮ ﺑﺮای ﺳـﻄﻮح ﻟـﺮزه ای ﻣﺨﺘﻠـﻒ ﻛﺎر ﺑﻪ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ : اﻟﻒ - زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﻣﺒﻨﺎی ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری (OBE) اﻳﻦ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﻧﺸﺎن دﻫﻨﺪه ﺳﻄﺤﻲ از ﺟﻨﺒﺶ زﻣﻴﻦ در ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه اﺳﺖ ﻛﻪ در آن آﺳﻴﺐ ﻫﺎ ﺟﺰﺋﻲ و ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮل ﺑﺎﺷﺪ . اﻳﻦ زﻣـﻴﻦ ﻟـﺮزه ﻣﻌﻤﻮﻻً ﺑﻪ روش اﺣﺘﻤﺎﻟﻲ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﺑﻬﺮ ﺣﺎل ﻣﻘﺪار آن ﻛﻤﺘﺮ از ﺑﺰرگ ﺗﺮ ﻳﻦ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﻃﺮاﺣﻲ (MDE) اﺳﺖ . آﺳﻴﺐ یﻫﺎ وارده ﺑﻪ ﺳﺪ و ﺳﺎزه ﻫﺎی ﺟﻨﺒﻲ آن در ﻣﻘﺎﺑﻞ اﻳﻦ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﺳﺎدﮔﻲ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻌﻤﻴﺮ ﺑﺎﺷﺪ . ب - ﺑﺰرگ ﺗﺮ ﻳﻦ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﻃﺮاﺣﻲ (MDE) اﻳﻦ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه در ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ ﺑﻴﺸﺘﺮﻳﻦ ﺳﻄﺢ ﺟﻨﺒﺶ زﻣﻴﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺳﺪ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮ ﭘﺎﻳﻪ آن ﻃﺮاﺣﻲ و ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺷـﻮد . ﺑـﺮای ﺳـﺪﻫﺎﻳﻲ ﻛـﻪ ﺷﻜﺴﺖ ﻫﺎ آن ﺧﻄﺮ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺑﺰرﮔﻲ در ﺑﺮ دارد ﻃﻮر ﺑﻪ ﻣﻌﻤﻮل ﺑﺰرگ ﺗﺮ ﻳﻦ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﻃﺮاﺣـﻲ (MDE) را ﻣﻌـﺎدل ﺣـﺪاﻛﺜﺮ زﻣـﻴﻦ ﻟـﺮزه ﺑﺎورﭘﺬﻳﺮ 1 - Deterministic 2- Maximum Design Earthquake (MDE) 3 - Operating Basis Earthquake (OBE) 4 - Maximum Credible Earthquake ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 62 ﺷﻜﻞ3 - 1 ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻃﻴﻒ ﭘﺎﺳﺦ ﻃﺮح ﻫﻤﻮار ﺑﺮای زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﻣﺒﻨﺎی ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری )OBE ( و ﺣﺪاﻛﺜﺮ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﺑﺎورﭘﺬﻳﺮ )MCE ( در ﻣﻴﺮاﻳﻲ5 درﺻﺪ (MCE) ﻛﻪ ﺑﺎ روش ﺗﻌﻴﻨﻲ ﺑﺮآورد ﻣﻲ ﮔﺮدد و ﻳﺎ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ای ﺑﺎ اﺣﺘﻤﺎل ﻓﺰوﻧﻲ 50 درﺻﺪ ﻳﺎ ﺑﻴﺸﺘﺮ در ﻃﻮل ﺳﺎﻟﻬﺎی زﻳﺎد ﻛﻪ ﺑـﺎ روش اﺣﺘﻤـﺎﻟ ﻲ دﺳﺖ ﺑﻪ ﻳﺪ در ﻧﻈﺮ ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ Ĥ ﻣﻴ ) ﺷﻜﻞ 3 - 1.( ج- زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه اﻟﻘﺎﻳﻲ ﻣﺨﺰن (RIE) 1 اﻳﻦ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﻧﺸﺎﻧﮕﺮ ﺑﻴﺸﺘﺮﻳﻦ ﺳﻄﺢ از ﺟﻨﺒﺶ ﻟﺮزه ای در ﻣﺤﻞ ﺳﺪ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺎ آﺑﮕﻴﺮی، ﺗﺨﻠﻴﻪ و ﺣﻀﻮر ﻣﺨﺰن ﺑﻪ وﺟﻮد ﻃﻮر ﺑﻪ . آﻳﺪ ﻛﻠﻲ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه اﻟﻘﺎﻳﻲ ﻣﺨﺰن )RIE ( ﺑﻴﺸﺘﺮ در ﻣﻮرد ﺳﺪﻫﺎﻳﻲ ﺑﺎ ارﺗﻔﺎع ﺑﻴﺶ از ﻳﻜﺼﺪ ﻣﺘﺮ ﻳﺎ ﺑﺎ ﻣﺨﺰن ﺑﻴﺶ از ﭘﺎﻧـﺼﺪ ﻫـﺰار ﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺐ و ﻳﺎ ﺳﺪﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺣﺴﺎس زﻣﻴﻦ ﺳﺎﺧﺘﻲ واﻗﻊ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ ﻣﻄﺮح اﺳـﺖ . در ﺻـﻮرﺗﻲ ﻛـﻪ ﮔـﺴﻠﻪ ای ﻓﻌـﺎل در رژﻳـﻢ ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ ﻣﺨﺰن ﻗﺮا ر دارد و ﻳﺎ زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ ﻣﺤﻠﻲ و ﻣﻨﻄﻘﻪ ای و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻟﺮزه ﺛﺒﺖ ﺷـﺪه در ﻣﺤـﺪوده رژﻳـﻢ ﻫ ﻴـﺪروﻟﻴﻜﻲ ﻣﺨـﺰن ﻧﺸﺎﻧﮕﺮ ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ ﻟﺮزه ﺧﻴﺰی اﻟﻘﺎﻳﻲ ﻣﺨﺰن ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺎﻳﺪ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه اﻟﻘﺎﻳﻲ ﻣﺨﺰن )RIE ( ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳﻚ زﻣـﻴﻦ ﻟـﺮزه ﻗﺎﺑـﻞ اﻧﺘﻈـﺎر در ﻧﻈـﺮ ﮔﺮﻓﺖ . ﺣﺘﻲ اﮔﺮ ﻛﻠﻴﻪ ﮔﺴﻠﻪ ﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﺨﺰن از ﻧﻈﺮ ﻟﺮزه زﻣﻴﻦ ﺳﺎﺧﺘﻲ ﻏﻴﺮ ﻓﻌـﺎل ﻓـﺮض ﺷـﻮﻧﺪ در ﺻـﻮرﺗﻲ ﻛـﻪ ﻟـﺮزه ﺧﻴـﺰی و زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ ﻣﺤﻠﻲ و ﻣﻨﻄﻘﻪ ای ﻧﺸﺎن دﻫﻨﺪه اﺳﺘﻌﺪاد ﻟﺮزه ﺧﻴﺰی اﻟﻘﺎﻳﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ اﻣﻜﺎن ﻟﺮزه ﺧﻴﺰی اﻟﻘﺎﻳﻲ ﻣﺨﺰن را ﻧﺒﺎﻳﺪ ﻃﻮر ﺑﻪ ﻛﺎﻣـﻞ از ﻧﻈﺮ دور داﺷﺖ . اﻳﻦ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻧﺸﺎن دﻫﻨﺪه ﺟﻨﺒﺶ ﻛﻤﺘﺮ ﻳﺎ ﻣﺴﺎوی ﻳﺎ ﺑﺰرگ ﺗﺮ از زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﻣﺒﻨﺎی ﺑﻬـﺮه ﺑـﺮداری (OBE) ﺑﺎﺷﺪ . ﻟﻴﻜﻦ ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻫﻴﭻ ﺻﻮرت ﺑﺰرگ ﺑﺰرگ از ﺗﺮ ﺗﺮ ﻳﻦ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﻃﺮاﺣﻲ )MDE ( ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺑﺮای ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺰرگ ﺛﺒﺖ وﻗﺎﻳﻊ ﻟﺮزه 1- Reservoir Induced Earthquake ﻓﺼﻞ ﺳﻮ – م ﺑﺮرﺳﻲ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ و آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎز ه ﻫﺎی آﺑﻲ 63 ای ﻗﺒﻞ از آﺑﮕﻴﺮی، ﻫﻨﮕﺎم و ﺑﻌﺪ از آﺑﮕﻴﺮی ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ارزﻳﺎﺑﻲ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه اﻟﻘﺎﻳﻲ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻴﻪ اﺳﺖ . اوﻟﻴﻦ ﺷـﺮط ﻃﺮاﺣـﻲ ﻣﻘـﺎوم ﺳـﺪﻫﺎ در ﺑﺮاﺑﺮ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﺑﻪ ، ﻣﻨﻈﻮر ﺣﻔﺎﻇﺖ از اﻣﻮال، زﻧﺪﮔﻲ و اﻳﻤ ﻨﻲ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﻣﺮدم ﻣﻴﺒﺎﺷﺪ . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺳﺪﻫﺎ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺪون رﻫﺎ ﺳﺎزی ﻏﻴﺮ ﻗﺎﺑﻞ ﻛﻨﺘـﺮل آب ذﺧﻴﺮه ﺷﺪه در ﻣﺨﺰن، ﻗﺎدر ﺑﺎﺷﻨﺪ در ﻣﻘﺎﺑﻞ اﻏﻠﺐ ﺟﻨﺒﺶ ﻫﺎی ﺷﺪﻳﺪ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﺑﺎ ﺣﺮﻛﺖ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﺼﻮر ﮔـﺴﻠﻪ ﻫـﺎ در ﻣﺤـﻞ ﻣﻘﺎوﻣـﺖ ﻛﻨﻨﺪ . در ﻫﺮ ﺻﻮرت ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﻴﺮی در ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ ارزﻳﺎﺑﻲ اﻳﻤﻨﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺪﻫﺎ ﺑﺮای ﺳﻄ ﻮح ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻃﺮاﺣﻲ ﻟـﺮزه ای (MCE , MDE , OBE ( ،ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪ ﻋﻮاﻣﻠﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺸﺘﺮک و ﺗﻮﺳﻂ ﻛﺎرﻓﺮﻣﺎی ﺳﺪ، ﻣﺸﺎوران دﺳﺘﮕﺎه ﻫﺎی ﻧﻈﺎر ﺗﻲ و ﺑـﺎ ﺗﻮﺟـﻪ ﺑـﻪ ﻣـﺼﺎﻟﺢ ﻋﻤﻮﻣﻲ اﺗﺨﺎذ ﮔﺮدد . ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻟﺮزه ای ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده در ارزﻳﺎﺑﻲ اﻳﻤﻨﻲ ﺳﺪﻫﺎ ﻧﺸﺎﻧﮕﺮ ﭼﻨﺪ وﻳﮋﮔﻲ ﺟﻨﺒﺶ زﻣﻴﻦ ﻣﺎﻧ ﻨﺪ ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﺷﺘﺎب، ﺳﺮﻋﺖ، ﺟﺎﺑﻪ ﺟﺎﻳﻲ ، ﻃﻴﻒ ﻫﺎی ﭘﺎﺳﺦ ﻳﺎ ﻧﻤﻮدار زﻣﺎﻧﻲ ﺷﺘﺎب ﻫـﺴﺘﻨﺪ، ﻛـﻪ ﺗﻌﻴـﻴﻦ ﻛﻨﻨـﺪه وﻳﮋﮔـﻲ ﻫـﺎی زﻣـﻴﻦ ﻟـﺮزه ﻫـﺎی MCE , MDE , OBE , RIE ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . اﻳﻦ داده ﻫﺎ اﻏﻠﺐ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان داده ﻫﺎی ورودی ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻋﺪدی ﻳﻚ ﺳﺪ ﻋﻤﻞ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ . ﻧﺘﺎﻳﺞ اﻳﻦ ﺗﺤﻠﻴـﻞ یﻫـﺎ ﻋـﺪدی ﺑـﺮای ارزﻳﺎﺑﻲ ﻋﻤﻠﻜﺮد و اﻳﻤﻨﻲ ﺳﺪ در ﻳﻚ ﺳﻄﺢ ﺟﻨﺒﺶ ﻟﺮزه ای ﻣﻔﺮوض ﻛﺎر ﺑﻪ ﻣﻲ روﻧﺪ . ﻋﻮاﻣﻠﻲ ﻛﻪ ﻣﻌﻤﻮﻻً ﺗﺮﻳﻦ ﻣﻬﻢ ﻧﻘﺶ را در ﺗﻌﻴﻴﻦ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ارزﻳﺎﺑﻲ ﻟﺮزه ای دارﻧﺪ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از : - رده ﺑﻨﺪی ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه از ﻧﻈﺮ آﺑﺮﻓﺖ ﻳﺎ ﺳﻨﮓ - ﺧﻮاص ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ و ﺿﺨﺎﻣﺖ ﭘﻲ - ﻧﺰدﻳﻚ ﺑﻮدن ﺑﻪ ﮔﺴﻠﻪ ﻟﺮزه زا - ﻓﺎﺻﻠﻪ از ﻧﺎﺣﻴﻪ آز اد ﺷﺪن اﻧﺮژی - ﺑﺰرﮔﺎی زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﻃﺮاﺣﻲ - ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺆﺛﺮ در ﮔﺰﻳﻨﺶ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ارزﻳﺎﺑﻲ ﻟﺮزه ای ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از : - ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻴﺰان ﺧﻄﺮ ﻟﺮزه ای ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه ﺳﺪ - ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻴﺰان ﺧﻄﺮ ﭘﺬﻳﺮی ﺳﺎزه ﺑﻪ اﺗﻤﺎم رﺳﻴﺪه - ﻧﻮع ﺳﺪ و ﻣﻮدﻫﺎی اﺣﺘﻤﺎﻟﻲ ﺷﻜﺴﺖ آن 3 - 2 - 1 - 2 -روش ارزﻳﺎﺑﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ1 ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺻﺤﻴﺢ ﺗﺮ ﻳﻦ روش ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ارزﻳﺎﺑﻲ ﺳﺪ و ﺳﺎزه ﻫﺎی واﺑﺴﺘﻪ و ﺗﺸﺨﻴﺺ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻟـﺮزه ای ﺑـﻪ ﻗـﻀﺎوت و ﺗﺠﺮﺑـﻪ ﺣﺮﻓﻪ ای ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪ اﺳﺖ . ﻣﻴﺰان ﺧﻄﺮ ﻟﺮزه ای ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺮ ﭘﺎﻳﻪ ﺑﻴﺸﻴﻨﻪ ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﺷـﺘﺎب زﻣـﻴﻦ (PGA) ﻛـﻪ ﻣﻘـﺪار آن از روی ﺣﺪاﻛﺜﺮ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﺑﺎورﭘﺬﻳﺮ )MCE ( دﺳﺖ ﺑﻪ ﻣﻲ آﻳﺪ ﺑﺎ د ر ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻣﻼﺣﻈﺎﺗﻲ از ﺟﻤﻠﻪ وﺟﻮد ﮔﺴﻠﻪ ﻓﻌﺎل ﻧﺰدﻳﻚ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻧﻤﻮد . ﻋﻮاﻣﻞ دﻳﮕﺮی ﭼﻮن ﺳﺮﻋﺖ، ﻣﺤﺘﻮای ﻓﺮﻛﺎﻧﺴﻲ و ﻣﺪت ﻟﺮزش را ﺑﺎﻳﺪ ﻗﺒﻞ از ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﻴﺮی ﻧﻬﺎﻳﻲ و ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﻴﺰان ﻛﺎر ﻻزم ﺑﺮای ﻃﺮاﺣﻲ ﻳﺎ ارزﻳﺎﺑﻲ ﻟﺮزه ای ﻳﻚ ﺳﺪ ﻣﺪ ﻧﻈﺮ ﻗﺮار داد . در ادﺑﻴﺎت ﻓﻨﻲ ﭼﻬﺎر درﺟﻪ ﺧﻄﺮ ﻣﺪ ﻧﻈ ﺮ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺷﺎﻣﻞ ﺧﻄـﺮ ﻛـﻢ (I) ، ﻣﺘﻮﺳـﻂ (II) ، زﻳﺎد (III) و ﺧﻴﻠﻲ زﻳﺎد (IV) اﺳﺖ . ﺑﺮای ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه ﻫﺎی ﺑﺎ ﺧﻄﺮ ﻛﻢ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺑﻴﺸﻴﻨﻪ ﻣﻘـﺎدﻳﺮ ﺷـﺘﺎب زﻣـﻴﻦ )PGA ( ، ﻛـﺎﻓﻲ اﺳـﺖ ﻟﻴﻜﻦ ﺑﺮای ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه ﻫﺎی ﺑﺎ در ﺟﻪ ﺧﻄﺮ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻧﻮع ﺳﺪ ، ﺧﻄﺮ ﭘﺬﻳﺮی و ﻣﺪﻫﺎی اﺣﺘﻤﺎﻟﻲ ﺷﻜﺴﺖ آن ﻣﻮر د ﺑﺤﺚ ﻗﺮار ﺧﻮاﻫﺪ Reservoir Induced Earthquake - 1 ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 64 ﮔﺮﻓﺖ . در اﻳﻦ ﺳﻄﺢ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ارزﻳﺎﺑﻲ ﻟﺮزه ای را ﺑﺎ ﺑﻴـﺸﻴﻨﻪ ﻣﻘـﺎدﻳﺮ ﺷـﺘﺎب زﻣـﻴﻦ )PGA ( و ﻣﻘـﺎدﻳﺮ ﻃﻴـﻒ ﭘﺎﺳـﺦ ﻳـﺎ ﺷﺘﺎﺑﻨﮕﺎﺷﺖ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻧﻤﻮد . ﺑﺮای ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه ﻫﺎی ﺑﺎ ﺧﻄﺮ زﻳﺎد (III) ﺗﺮﺟﻴﺤﺎً ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ارزﻳﺎﺑﻲ ﻟﺮزه ای را ﺑﺎ ﺷﺘﺎﺑﻨﮕﺎﺷﺖ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳ ﻨـ ﺪ، اﮔـﺮ ﭼـﻪ ﻣﻤﻜـﻦ اﺳﺖ ﻃﻴﻒ ﭘﺎﺳﺦ ﺑﺮای ارزﻳﺎﺑﻲ ﺑﺮﺧﻲ از ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ ﻳﺎ ﺳﺎزه ﻫﺎی واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ آن ﻛﺎﻓﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺮای ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه ﻫﺎی ﺑﺎ ﺧﻄـﺮ ﺧﻴﻠـﻲ زﻳـﺎد (IV) اﺟﺒﺎراً اﺳﺘﻔﺎده از ﺷﺘﺎﺑﻨﮕﺎﺷﺖ ﺑﺮای ﻧﻤﺎﻳﺎن ﻧﻤﻮدن ﭘﺪﻳﺪه ﻫﺎی وﻳﮋه ، از ﺟﻤﻠﻪ آﺛﺎر ﻣﻴﺪان ﻧﺰدﻳﻚ ﻳﺎ ﺟﻬﺖ ﭘﺬﻳﺮی و در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺷﺮاﻳﻂ ﺑﺎﻟ ﻘﻮه ﺑﺤﺮاﻧﻲ ﭘﻲ ﺳﺪﻫﺎ ﻻزم اﺳﺖ . ﺗﺄﺛﻴﺮ ﺧﻄﺮ ﭘﺬﻳﺮی ﺳﺪﻫﺎ دارای دو ﺟﻨﺒﻪ ﺳﺎزه ای و اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ- اﻗﺘﺼﺎدی اﺳﺖ . ﺟﻨﺒﻪ ای ﺳﺎزه ﻫﺎ آن ﺗﺎ ﺣﺪود زﻳﺎدی ﺑﻪ ﮔﻨﺠﺎﻳﺶ ﻣﺨﺰن و ارﺗﻔﺎع ﺳﺪ ﺑﺴﺘﮕﻲ دارد ﭼﻮن ﭘﻴﺎﻣﺪﻫﺎی ﺑﺎﻟﻘﻮه ﭘﺎﻳﻴﻦ دﺳﺖ ﺑﺎ اﻳﻦ ﻣﻘـﺎدﻳﺮ ﻣﺘﻨﺎﺳـﺐ ﻫـﺴﺘﻨﺪ . ﺧﻄﺮ ﭘﺬﻳﺮی اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ - اﻗﺘﺼﺎدی را ﻣﻴﺘﻮان ﺑﺎ ﺗﻌﺪاد اﻓﺮادی ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ در ﺻﻮرت ﺑﺮوز ﺧﻄﺮ، ﺗﺨﻠﻴﻪ ﺷﻮﻧﺪ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ آﺳـﻴﺐ ﺑـﺎﻟﻘﻮه ﭘـﺎﻳﻴﻦ دﺳﺖ ﺑﻴﺎن ﻧﻤﻮد . ﺧﻄﺮ ﭘﺬﻳﺮی ﺑﺎﻟﻘﻮه را ﻣﻴﺘﻮان ﺑﺎ ﺗﻌﻴﻴﻦ وزن ﻫﺮ ﻳﻚ از ﺟﻨﺒﻪ ﻫﺎی ذﻛﺮ ﺷﺪه ﺑﺎﻻ ﻣﻌﻴﻦ ﻧﻤﻮد . ﺑﺮای ﺳـﺪﻫﺎی ﺑـﺎ ﻣﺨـﺎزن ﺑـﺰرگ ﺗـﺮ و ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪ ﺗﺨﻠﻴﻪ اﻓﺮاد زﻳﺎدﺗﺮ در ﻫﻨﮕﺎم ﺷﻜﺴﺖ ﻫﺎ نآ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺑﺎ آﺳﻴﺐ یﻫﺎ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﺎﻟﻘﻮه در ﭘﺎﻳﻴﻦ دﺳﺖ، ﺑﺎﻳﺪ ﺿﺮﻳﺐ وزﻧﻲ ﺑﻴـﺸﺘﺮی در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ . ﻟﺬا در اﻳﻦ روش ﻣﻲ ﺗﻮان اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺧﻄﺮ ﭘﺬﻳﺮی ﺑﺎﻟﻘﻮه را ﻓﺮﻣﻮﻟﺒﻨﺪی ﻧﻤﻮد و آن را ﺑﻪ درﺟﻪ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻛﻢ ﺗـﺎ ﺧﻴﻠـﻲ زﻳﺎد ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺑﻨﺪی ﻛﺮد . در اﻳﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺧﻄﺮ ﭘﺬﻳﺮی ﺳﺪﻫﺎ ﺑﺮ ﻣﺒﻨﺎی ﭼ ﻬﺎر ﻋﺎﻣﻞ ﺧﻄﺮ ﭘﺬﻳﺮی و ﺑـﻪ ﺻـﻮرت ﺟﺪاﮔﺎﻧـﻪ ﺑـﺎ وزﻧﻬـﺎی ﻛـﻢ، ﻣﺘﻮﺳﻂ، زﻳﺎد و ﺧﻴﻠﻲ زﻳﺎد اراﻳﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻋﺎﻣﻞ ﺧﻄﺮ ﭘﺬﻳﺮی ﻛﻞ، ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻫﺮ ﻳـﻚ از ﭼﻬـﺎر ﻋﺎﻣـﻞ، ﮔﻨﺠﺎﻳﺶ ﻣﺨﺰن، ارﺗﻔﺎع ﺳﺪ، ﺗﻌﺪاد اﻓﺮادی ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺗﺨﻠﻴﻪ ﺷﻮﻧﺪ و آﺳﻴﺐ ﺑـﺎﻟﻘﻮه ﭘـﺎﺋﻴﻦ دﺳـﺖ وزن داده و ﻋﺎﻣـﻞ ﺧﻄـﺮ ﭘـﺬﻳﺮی ﻛـﻞ را ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ای از اوزان وزن ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﻗﺮار داد . ﺑﺮای ﺳﺎزه ﻫﺎی ﺑﺎ ﻣﻴﺰان ﺧﻄﺮ ﭘﺬﻳﺮی ﺑﺎﻻ، ﺑﻮﻳﮋه اﮔﺮ آﻫﻨﮓ ﺧﻄﺮ ﺑﺮای ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه ﻫﺎ آن زﻳﺎد ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻪ ﻳﻚ روش ﺗﺤﻠﻴﻠـﻲ ﺗﻔـﺼﻴﻠﻲ و اﺳﺘﻔﺎده از ﺷﺘﺎﺑﻨﮕﺎﺷﺖ ﻧﻴﺎز اﺳﺖ . ﺑﺮای ﺳﺪﻫﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﻣﻴﺰان ﺧﻄﺮ ﭘﺬﻳﺮی ﭘﺎﻳﻴﻦ ﻳﺎ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑـﺮدن روش یﻫـﺎ ارزﻳـﺎﺑﻲ ﺳـﺎده ﺗـﺮ ﺑـﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻃﻴﻒ ﭘﺎﺳﺦ ﻳﺎ ﭘﺎراﻣﺘﺮ ﺑﻴﺸﻴﻨﻪ ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﺟﻨﺒﺶ ﻟﺮزه ای ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮل ﺑﺎﺷﺪ . در ﻫﺮ ﺻﻮرت ﻗﻀﺎوت ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﺑﻪ ﻋﻨـﻮان ﻳﻚ اﺻﻞ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﮔﻴﺮد . ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻧﻮع ﺗﺤﻠﻴﻞ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه، ﻧﻮع ﺳـﺪ و ﺣﺎﻟـﺖ ﻫـﺎی اﺣﺘﻤـﺎﻟﻲ ﺷﻜـﺴﺖ، ﺑـﺮ ﮔـﺰﻳﻨﺶ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ارزﻳﺎﺑﻲ ﻟﺮزه ای ﻣﺆﺛﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﻛﺎﻣﻞ ﺗﺮﻳﻦ راه ﺑﺮای ﻣﺸﺨﺺ ﻧﻤﻮدن ﺑﺎرﮔﺬاری زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه، اﺳﺘﻔﺎده از ﺳـﻪ ﻣﺆﻟﻔـﻪ ﻣﺘﻌﺎﻣـﺪ ﺟﻨﺒﺶ زﻣﻴﻦ، دو ﻣﺆﻟﻔﻪ اﻓﻘﻲ و ﻳﻚ ﻣﺆﻟﻔﻪ ﻗﺎﺋﻢ، ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ روش ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز، ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ اﺳﺘﻔﺎده از ﻫﺮ ﺳﻪ ﻣﺆﻟﻔﻪ ﻫﻤﻴﺸﻪ ﻻز م ﻧﺒﺎﺷﺪ . 3 - 2 - 1 - 3 -ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ ﺟﻨﺒﻪ ﻫﺎی اﻳﻤﻨﻲ ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ ﻛﻪ در ﻣﻌﺮض زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﻗﺮار دارﻧﺪ ﺷﺎﻣﻞ ارزﻳـﺎﺑﻲ ﭘﺎﻳـﺪاری ﻛﻠـﻲ ﺳـﺎزه، از ﺟﻤﻠـﻪ ﺗﻌﻴـﻴﻦ ﺗﻮاﻧـﺎﻳﻲ ﻣﻘﺎوﻣﺖ آن در ﺑﺮاﺑﺮ ﻧﻴﺮوﻫﺎی ﺟﺎﻧﺒﻲ، ﮔﺸﺘﺎو رﻫﺎی اﻋﻤﺎل ﺷﺪه و ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی از اﻳﺠﺎد ﺗﺮک ﺑﻴﺶ از ﺣﺪ ﻣﺠﺎز ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺮاﺳﺎس ﺗﻮﺻ ﻴﻪ ﻛﻤﻴﺴﻴﻮن ﺑﻴﻦ اﻟﻤﻠﻠﻲ ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺰرگ اﻧﻮاع ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن روش یﻫﺎ ﺳﺎده ﺗﺤﻠﻴـﻞ ﺑـﺮای ﺳـﺪﻫﺎی وزﻧـﻲ ﺗـﺎ روش یﻫـﺎ ﭘﻴﭽﻴﺪه از ﺟﻤﻠﻪ روش ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺑﺎ ﺳﻌﻲ و ﺧﻄﺎ ﺑﺮای ﺳﺪﻫﺎی ﻗﻮﺳﻲ ﻳﺎ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺑﻪ ﻛﻤﻚ روش اﺟﺰای ﻣﺤﺪود را ﻛﻪ در ﻣﻮرد ﻫﺮ ﺳﺪ ﺑﺘﻨـﻲ ﻛﺎرﺑﺮد دارد ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑﺮد . ﺑﻴﺸﻴﻨﻪ ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﺷﺘﺎب زﻣﻴﻦ و ﺑﻴﺸﻴﻨﻪ ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﺳﺮﻋﺖ زﻣـﻴﻦ )PGA ، (PGV و ﻳـﺎ ﻃﻴـﻒ ﭘﺎﺳـﺦ ﺑـﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ارزﻳﺎﺑﻲ ﻟﺮزه ای در روش یﻫﺎ ﺳﺎده ﺷﺪه ﻛﺎﻓﻲ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد ، در ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﭘﺎﺳﺦ دﻳﻨـﺎﻣﻴﻜﻲ ﺑـﻪ روش اﺟـﺰای ﻓﺼﻞ ﺳﻮ – م ﺑﺮرﺳﻲ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ و آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎز ه ﻫﺎی آﺑﻲ 65 ﻣﺤﺪود را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻃﻴﻒ ﭘﺎﺳﺦ ﻳﺎ ﺷﺘﺎﺑﻨﮕﺎﺷﺖ اﻧﺠﺎم داد ﻛﻪ ﻣﻌﻤﻮﻻً ﺑﺮای ﺑﺴﻴﺎری از ﺳﺪﻫﺎ ﺑﺎ ﻣﻴﺰان ﺧﻄﺮ ﭘﺬﻳﺮی ﻳـﺎ ﺧﻄـﺮ ﺑﺎﻻ ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . از آﻧﺠﺎ ﻛﻪ ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ ﻣﻌﻤﻮﻻً در ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ ﻫﺎی ﻧﺴﺒﺘﺎً ﺑﺎﻻ ﭘﺎﺳﺦ ﻣﻲ دﻫﻨﺪ ، ﺑﺎﻳﺪ ﺷﺘﺎﺑﻨﮕﺎﺷﺖ ﻫﺎی رﻗﻤﻲ ﺷـﺪه دارای ﻓﻮاﺻﻞ زﻣﺎﻧﻲ 02 /0 ﺗﺎ005 /0 ﺛﺎﻧﻴﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ . 3 - 2 - 1 - 4 -ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ در ﻣﻮرد ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ ﺗﻮ ﺟﻪ ﺑﻪ ﺟﻨﺒﻪ ﻫﺎی اﻳﻤﻨﻲ ﻫﺎ آن در ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ در ﻣﻌﺮض زﻣـﻴﻦ ﻟـﺮزه ﻗـﺮار ﮔﻴﺮﻧـﺪ ﺷـﺎﻣﻞ ﻣـﻮاردی ﭼـﻮن ﻧﺎﭘﺎﻳﺪاری ﺑﻪ ﻋﻠﺖ از دﺳﺖ رﻓﺘﻦ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﭘﻲ ﻳﺎ ﺧﺎﻛﺮﻳﺰ ﺑﺪﻧﻪ ﺳﺪ و ﻳﺎ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺷﻜﻞ ﺑﻴﺶ از اﻧـﺪازه ﻣﺎﻧﻨـﺪ رﻳـﺰش، ﻧﺸـﺴﺖ، ﺗـﺮک ﺑﺮداﺷﺘﻦ ﺧﺎﻛﺮﻳﺰ و ﺷﻜﺴﺘﻬﺎی ﺻﻔﺤﻪ ای ﻳﺎ ﭼﺮﺧﺸﻲ ﺷﻴﺐ ﻣﺪﻧﻈﺮ ﻣﻴﺒﺎﺷ . ﺪ اﻳﻦ ﻧﻮع ﺳﺪﻫﺎ را ﻣﻴﺘﻮان ﺑﺎ ﻛﺎر ﺑﻪ ﮔﻴﺮی روش یﻫﺎ ﺳﺎده ﺷﺪه ﺷﺒﻪ اﺳﺘﺎﺗﻴﻜﻲ ﻳـﺎ روش ﺼ ﺗﻔـ یﻫـﺎ ﻴﻠﻲ ﻣﻌـﺎدل ﺑـﺮ اﺳـﺎس ﺗﻔﺎﺿـﻞ ﻣﺤـﺪود و اﺟـﺰای ﻣﺤـﺪود ﺧﻄـﻲ ﻳـﺎ ﻏﻴـﺮ ﺧﻄـﻲ ﺗﺤﻠﻴـﻞ ﻧﻤـﻮد (ICOLD 1986) 1 . در ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ در ﻣﻮرد ﻣﻘﺎوﻣﺖ و ﺳﺨﺘﻲ ﻣﻮاد ﺧﺎﻛﺮﻳﺰ ﺗﺮدﻳﺪی وﺟﻮد ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ و ﺧﻄﺮ و ﻣﻴﺰان ﺧ ﻄﺮ ﭘـﺬﻳﺮی ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺑﺎﺷﺪ اﺳﺘﻔﺎده از روش یﻫﺎ ﺳﺎده ﺷﺪه و ﺑﺮآورد ﻋﺎﻣﻞ ﻫﺎی ﺑﺎر ﻟﺮزه ای ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﺧﺎص ﺑﻴﺸﻴﻨﻪ ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﺟﻨﺒﺶ زﻣـﻴﻦ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﻛﺎﻣﻼً ﻛﺎﻓﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺑﺮآورد ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ ﻛﻪ ﻣﻴﺰان ﺧﻄﺮ و ﻳﺎ درﺟﻪ ﺧﻄﺮ ﭘﺬﻳﺮی ﻫﺎ آن زﻳﺎد اﺳﺖ، اﻏﻠـﺐ روش ﺗ یﻫـﺎ ﻔـﺼﻴﻠﻲ ﻣﺎﻧﻨـﺪ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺑﺮ ﭘﺎﻳﻪ اﺟﺰای ﻣﺤﺪود ﻳﺎ ﺗﻔﺎﺿﻞ ﻣﺤﺪود اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه و ﺑﻪ ﺷﺘﺎﺑﻨﮕﺎﺷﺖ ﻫﺎ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ارزﻳﺎﺑﻲ ﻟﺮزه ای ﻧﻴـﺎز ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ ﻃﻮر ﺑﻪ ﻣﻌﻤﻮل دارای ﭘﺮﻳﻮد اﺻﻠﻲ ارﺗﻌﺎش 5/0 ﺗﺎ5/1 ﺛﺎﻧﻴﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻟﺬا ﺑﺮای ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻫﺎ آن ﺑﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از روش اﺟـﺰای ﻣﺤﺪ ود، ﺷﺘﺎﺑﻨﮕﺎﺷﺖ ﻫﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﻓﻮاﺻﻞ زﻣﺎﻧﻲ 05 /0 ﺛﺎﻧﻴﻪ ﻧﻴﺰ در ﺑﻌﻀﻲ ﻣﻮارد ﻛﺎﻣﻼً ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮل ارزﻳﺎﺑﻲ ﺷﺪه اﺳـﺖ . ﺑـﺎ وﺟـﻮد اﻳـﻦ، اﮔـﺮ از ﻣﻌﺎدﻻت ﺣﺮﻛﺖ ﺑﺎ ﻓﺮﻣﻮﻟﺒﻨﺪی ﻛﺎﻣﻼً ﺻﺮﻳﺢ ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺑﻪ روش ﺗﻔﺎﺿﻞ ﻣﺤﺪود ﻏﻴﺮ ﺧﻄﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ از ﻓﻮاﺻﻞ زﻣﺎﻧﻲ ﻛﺎﻣﻼً ﻛﻮﺗﺎه ) ﻓﺮﺿﺎً ﺗﺎ 001 /0 ﺛﺎﻧﻴﻪ ﻳﺎ ﻛﻤﺘﺮ ( اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد . در ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ در ﻣﻘﺎوﻣﺖ و ﺳﺨﺘﻲ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﻛﺎر ﺑﻪ رﻓﺘﻪ در ﭘﻲ و ﺧﺎﻛﺮﻳﺰ ﺑﺪﻧﻪ ﺳﺪ ﺷﻚ و ﺗﺮدﻳﺪی وﺟﻮد ﻧﺪاﺷـﺘﻪ ﻳـﺎ ﺧـﺎﻛﺮﻳﺰ اﺷـﺒﺎع ﻧﺸﺪه ﺑﺎﺷﺪ، ﺗﺤﻠﻴﻞ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺳﺪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺒﻨﺎﻳﻲ ﺑﺮای ﺑﺮآورد ﺟﺎﺑﻪ ﺟﺎﻳﻲ داﻳﻢ ﻧﺎﺷﻲ از زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﻋﻤـﻞ ﻣـﻲ ﻧﻤﺎﻳـﺪ و در ﺻـﻮرﺗﻲ ﻛـ ﻪ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﭘﻲ و ﺧﺎﻛﺮﻳﺰ ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ از دﺳﺖ دادن ﺳﺨﺘﻲ و ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺧﻮد راداﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ ، ﺑﺮای ﺑﺮآورد ﺗﻨﺶ اﻳﺠﺎد ﺷﺪه ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺗﻌﻴـﻴﻦ ﻛـﺎﻓﻲ ﺑﻮدن ﻳﺎ ﻧﺒﻮدن ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺑﺎﻳﺪ از ﺗﺤﻠﻴﻞ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﻮد . در اﻳﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﺮ روی ﭘﺎﺳﺦ ﺗﻨﺸﻲ ﺳﺪ ﺗﺄﻛﻴﺪ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺑﺮای ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺗﻔﺼﻴﻠﻲ ﻳﻚ ﺳﺪ ﺧﺎﻛﻲ ، ﻧﻤﻲ ﺗﻮان ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ارزﻳﺎﺑﻲ ﻟﺮزه ای را ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺗﻨﻬﺎ ﺑﺎ ﻳﻚ ﻃﻴﻒ ﭘﺎﺳﺦ ﻣﺸﺨﺺ ﻧﻤﻮد ﭼﻮن ﮔﺴﺘﺮش ﻓﺸﺎر ﻣﻨﻔﺬی اﻓﺰاﻳﺶ ﻳﺎﻓﺘﻪ ﻳﺎﺗﻐﻴﻴﺮ ﺷﻜﻠﻬﺎی ﺑﻴﺶ از اﻧﺪازه، ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ ﻣﺪت ﻟﺮزش ﻛﻨﺘﺮل ﻣﻲ ﺷﻮد ، ﺑﺎ وﺟﻮد اﻳﻦ ﺑـﺮای ارزﻳـﺎﺑﻲ ﻣﻨﺎﺳـﺐ ﺑﻮدن ﺷﺘﺎﺑﻨﮕﺎﺷﺘﻬﺎی ﻣﻨﺘﺨﺐ ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﻪ ﻋﻨﻮان راﻫ ﻨﻤﺎ از ﻳﻚ ﺷﻜﻞ ﻃﻴﻔﻲ ﻣﻌﻴﻦ اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﻮد . 3 - 2 - 1 - 5 - ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺗﻮﻧﻞ وﻫﺎ آﺑﺮاه ﻫﺎ ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺗﻮﻧﻞ و ﻫﺎ ﻛﺎﻧﺎل ﻫﺎ ﺑﺎ روش دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﻃﻴﻔﻲ ، ﺗﺎرﻳﺨﭽﻪ زﻣﺎﻧﻲ ﻳﺎ ﺷﺒﻪ اﺳﺘﺎﺗﻴﻜﻲ اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺑﺮای ﻧﻴﺮوی زﻟﺰﻟﻪ در ﺟﻬﺖ ﺟﺮﻳﺎن رودﺧﺎﻧﻪ، ﺳﻪ ﻣﺪ اول را ﺑﺎﻳﺪ اﻧﺘﺨﺎب ﻛﺮد . ﺑﺮای ﻧﻴﺮوی زﻟﺰﻟﻪ د ر ﺟﻬﺖ ﻋﻤﻮد ﺑﺮ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﻢ ﺳﻪ ﻣﺪ اول ﻛـﺎﻓﻲ اﺳـﺖ اﻣـﺎ ﺑﺮای ﺳﺎزه ﻫﺎی ﺑﺎ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻧﮕﻬﺪاری ﻋﺮﺿﻲ ﭘﻴﭽﻴﺪه، ﭘﻨﺞ ﻣﺪ اول را ﺑﺎﻳﺪ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ . ﭘﺎﻳﺪاری در ﺑﺮاﺑﺮ ﻟﻐﺰش در ﻣﺠﺎری در اﻣﺘﺪاد ﭘﻲ، International Commission On Large Dams, 1986 - 1 ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 66 ﭘﺲ از ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻧﻴﺮوی زﻟﺰﻟﻪ ﺑﺮاﺳﺎس اﻳﻦ آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ، ﺑﺎﻳﺪ ﻣﻮرد ﻛﻨﺘﺮل ﻟﺮزه ای ﻗﺮار ﮔﻴﺮد . ﻫﻨﮕﺎم ﻛﻨﺘﺮل ﭘﺎﻳﺪاری ﻣﺠﺎری در ﺑﺮاﺑﺮ ﻟﻐـﺰش در ﭘﻲ، ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺑﺮﺷﻲ را ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﻘﺪار ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ اﺳﺘﺎﺗﻴﻜﻲ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ . ﺑﺮای ﺗﻮﻧﻞ یﻫـﺎ زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ ﻛـﻪ ﺗـﻮده ﺳـﻨﮓ ﭘﻴﺮاﻣﻮن دﻫﺎﻧﻪ ﻫﺎی ورودی و ﺧﺮوﺟﻲ ﺷﻜﺴﺘﻪ ﺷﺪه ﻳﺎ دارای درزه اﺳﺖ، ﺑﺎﻳﺪ ﭘﺎﻳﺪاری ﻟﺮزه ای ﻛﻨﺘﺮل ﺷﻮد اﻣﺎ اﺛـﺮ ﺑﺰر ﮔﻨﻤـﺎﻳﻲ دﻳﻨـﺎﻣﻴﻜﻲ ﻧﻴﺮوی اﻳﻨﺮﺳﻲ ﻟﺮزه ای ﺗﻮده ﺳﻨﮓ را ﻣﻲ ﺗﻮان در ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﻧﺎدﻳﺪه ﮔﺮﻓﺖ . در ﻣﺴﻴﺮ ﻳﻚ ﺳـﺎزه زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ، ﺑﺎﻳـﺪ از ﮔـﺴﻞ ﻫـﺎی ﻓﻌـﺎل و ﭘﺸﺘﻪ ﻫﺎی ﻛﻢ ﻋﻤﻖ و ﻧﺎزک دوری ﻛﺮد . ﺗﻮﻧﻞ یﻫﺎ ﺑﺎ ﻗﻄﺮ زﻳﺎد را ﻧﺒﺎﻳﺪ در اﻣﺘﺪاد ﻛﻮﻫﭙﺎﻳﻪ ﻫﺎی ﺑﺎ ﺷﻴﺐ زﻳﺎد، ﺗﻮده ﺳﻨﮓ ﻫﻮازده و ﺷﻜﺎف ﻫﺎی ﺑﺰرگ ﺳﺎﺧﺖ . ﺑﺎﻳﺪ ﻣـﺴﻴﺮﻫﺎﻳﻲ را در اﻋﻤﺎق زﻳﺎد اﻧﺘ ﺨﺎب ﻛﺮد و ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻪ دو ﺗﻮﻧﻞ ﺑﻪ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﺑﺮﺧﻮرد ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ، زاوﻳﻪ ﺑﺮﺧﻮرد ﻧﺒﺎﻳﺪ ﻛﻢ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺮای ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎی آﺑﺮﺳـﺎن ﺳﻄﺤﻲ، ﺗﺎﺛﻴﺮ ﻧﻴﺮوی زﻟﺰﻟﻪ را ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ روش ﺷﺒﻪ اﺳﺘﺎﺗﻴﻜﻲ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻛﺮد . ﺑﺮای ﻟﻮﻟﻪ آﺑﺮﺳﺎن ﻧﻴﺮوﮔـﺎه درون ﺳـﺪ ﺑﺘﻨـﻲ وزﻧـﻲ، ﺑـﻪ ﻛﻨﺘـﺮل ﻟﺮزه ای ﻧﻴﺎزی ﻧﻴﺴﺖ . ﺧﻂ ﻟﻮﻟﻪ آﺑﺮﺳﺎن ﻧﻴﺮوﮔﺎه ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮ روی ﭘﻲ ﺳﻨﮕﻲ ﺳﺎﻟﻢ ﺑﺎ اﻧﺪﻛﻲ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺷﻴﺐ ﺑﺎﺷﺪ و از ﻧـﻮاﺣﻲ ﺻـﺨﺮه ای، ﮔـﻮدال، ﺑﻬﻤﻦ ﺳﻨﮓ 1 و زﻣﻴﻦ ﻟﻐﺰش دور ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﺴﻴﺮ ﻟﻮﻟﻪ آﺑﺮﺳﺎن ﻧﻴﺮوﮔﺎه ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ ﺟﻬﺖ ﺷﻴﺐ ﺗﻮﭘـﻮﮔﺮاﻓﻲ ﻫﻤﺨـﻮان ﺑﺎﺷـﺪ . ﺑﻠـﻮک ﻫـﺎی ﻣﻬـﺎر و ﺳﺘﻮن ﻫﺎی ﭘﺸﺘﻴﺒﺎن ﻟﻮﻟﻪ آﺑﺮﺳﺎن ﻧﻴﺮوﮔﺎه ﺳﻄﺤﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮ روی ﺳﻨﮓ ﺑﺴﺘﺮ ﻗﺮار داده ﺷﻮﻧﺪ و ﻓﺎﺻﻠﺔ ﻫﺎ آن از ﻳﻜـﺪﻳﮕﺮ ﺑﺎﻳـﺪ ﻛﻮﺗـﺎه ﺷـﺪه، ﻧﻮاﺣﻲ ﻣﻘﻄﻊ و ﻣﻴﻞ ﻣﻬﺎر ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻧﺴﺒﺖ اﻓﺰاﻳﺶ داده ﺷﻮد و در ﻧﻮاﺣﻲ ﺗﻤﺮﻛﺰ ﺗﻨﺶ، ﻣﺴﻠﺢ ﺳﺎزی اﻓـﺰاﻳﺶ ﻳﺎﺑـﺪ . اﻧﻌﻄـﺎف ﭘـﺬﻳﺮی ﻣﺤـﻞ اﺗﺼﺎل ﻟﻮﻟﻪ آﺑﺮﺳﺎن ﻧﻴﺮوﮔﺎه را ﺑﺎﻳﺪ اﻓﺰاﻳﺶ . داد در اﺛﺮ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﻧﺒﺎﻳﺪ ﻟﻮﻟﻪ آﺑﺮﺳﺎن ﻧﻴﺮوﮔﺎه دﭼﺎر ﻟﻐﺰش و ﺳـﻘﻮط از ﭘﺎﻳـﻪ ﻫـﺎی ﭘـﺸﺘﻴﺒﺎن ﺷﻮد . درزﻫﺎ و ﺑﺨﺶ ﻫﺎی اﺗﺼﺎﻟﻲ در ﺧﺮوﺟﻲ ﻟﻮﻟﻪ آﺑﺮﺳﺎن ﻧﻴﺮوﮔﺎه واﻗﻊ در درون ﺳﺪ وزﻧﻲ ﻧﻴﺰ ﺑﺎﻳﺪ رﻓﺘﺎر ﻟﺮزه ای ﻣﻨﺎﺳﺒﻲ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ . 3 - 2 - 1 - 6 -ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺮرﻳﺰ، آﺑﮕﻴﺮ، ﺧﺮوﺟﻲ ﻫﺎ و ﺳﺎﻳﺮ ﺳﺎزه ﻫﺎی واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﻠﻲ ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﺳﺪﻫﺎ ﺷﺎﻣﻞ ﺳﺮرﻳﺰ، آﺑﮕﻴﺮ، ﺧﺮوﺟﻲ ﻫﺎ و ﺳـﺎﻳﺮ ﺳـﺎزه ﻫـﺎی واﺑـﺴﺘﻪ ﺗـﺎﺑﻊ ﺿـﻮاﺑﻂ ﻃﺮاﺣﻲ ﺳﺪ ﺑﻮده وﻟﻲ از ﻧﻈﺮ روش ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺑﺴﺘﮕﻲ ﺑﻪ ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت ﺧﻮد ﺳﺎزه ﺧﻮاﻫﺪ داﺷـﺖ . اﻏﻠـﺐ اﻳـﻦ ﺳـﺎزه ﻫـﺎ ﺑـﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از روش اﺳﺘﺎﺗﻴﻜﻲ ﻣﻌﺎدل ﻃﺮاﺣﻲ ﺷﺪه و ﻣ ﺪل ﻫﺎ آن در ﻣﻮرد ﺳﺮرﻳﺰ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ دوﺑﻌﺪی ﺑﺎﺷﺪ . در ﻣﻮرد آﺑﮕﻴﺮ و ﺧﺮوﺟﻲ ﺑﻌﻀﻲ از ﻗﺴﻤﺖ ﻫﺎ رﻓﺘـﺎر دو ﺑﻌﺪی و ﻗﺴﻤﺖ ﻫﺎی اﻧﺘﻬﺎﻳﻲ رﻓﺘﺎر ﺳﻪ ﺑﻌﺪی دارﻧﺪ . اﻳﻦ ﺳﺎزه ﻫﺎ اﻏﻠﺐ دارای ﻃﻮل ﻫﺎی ﻛﻮﺗﺎه ﺑﻮده و ﻟﺬا ﻣﻌﻤﻮﻻ ﮔﺴﻞ را ﻗﻄـﻊ ﻧﻤـﻲ ﻛﻨﻨﺪ . ﺧﺮوﺟﻲ و ورودی در ﺳﺎزه زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﺎﻳﺪ در ﻣﻨﺎﻃ ﻘﻲ ﺑﺎ ﺷﺮاﻳﻂ ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﻲ و زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ ﻣﻨﺎﺳﺐ در ﻧﻈـﺮ ﮔﺮﻓﺘـﻪ ﺷـﻮد . ورودی و ﺧﺮوﺟﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﺳﺎزه ﺑﺘﻨﻲ ﻣﺴﻠﺢ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺮای ﺣﻔﺮه ﻫﺎی زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻣﺪﻓﻮن در ﻋﻤﻖ زﻳﺎد از ﺟﻤﻠﻪ ﺗﻮﻧﻞ آب، ﮔﺮوﻫﻲ از ﺗﻮﻧـﻞ ، ﻫـﺎ ﻣﻴﻠـﻪ ﻫـﺎی زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ، ﻣﻘﻄﻊ ﺧﻤﻴﺪه و ﻣﻘﻄﻊ دو ﺷﺎﺧﻪ ﺗﻮﻧﻞ آب و ﻧﻴﺮوﮔﺎه زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ و ﺣﻔﺮه ﻫ ﺎی ﻛـﻢ ﻋﻤـﻖ ﻛـﻪ ﺗﻐﻴﻴـﺮات ﻧـﺴﺒﺘﺎً ﭘﻴﭽﻴـﺪة ﺷـﺮاﻳﻂ ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﻲ و زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ دارﻧﺪ ، اﺛﺮات ﻧﻴﺮوی زﻟﺰﻟﻪ را ﺑﺎﻳﺪ ﭘﺲ از ﻣﻨﻈﻮر ﻧﻤﻮدن ﺑﺮ ﻫﻢ ﻛﻨﺶ ﺳﻨﮓ ﻫﺎی ﭘﻴﺮاﻣﻮن ﺑﺎ ﺳﺎزه، ﺑﻪ ﻃﻮر وﻳـﮋه ﺑﺮرﺳﻲ ﻛﺮد . آﺑﮕﻴﺮﻫﺎ و ﺳﺮرﻳﺰﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻫﺎ ﻣﻴﻠﻪ ی ﻗﺎﺋﻢ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﺑﺎﻳﺪ در ﺑﺮاﺑﺮ ﻧﻴﺮوﻫﺎی زﻟﺰﻟﻪ ﺑﺎ روش ﻃﻴﻔﻲ ﻳﺎ ﺗﺎرﻳﺨﭽـﻪ زﻣـﺎﻧﻲ ﺑﺮرﺳـﻲ ﺷﻮﻧﺪ ﭼﺮا ﻛﻪ اﻳﻦ ﺳﺎزه ﻫﺎ اﮔﺮ درون ﺳﻨﮓ واﻗﻊ ﻧﺸﺪه ﺑﺎﺷﻨﺪ ، رﻓﺘﺎر ﺗﺮدی از ﺧﻮد در زﻟﺰﻟﻪ ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﻨﺪ . ﺗﺤﻠﻴـﻞ دﻳﻨـﺎﻣﻴﻜﻲ در ﻣـﻮرد اﻳﻦ ﺳﺎزه ﻫﺎ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻧﺎم ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺗﺎرﻳﺨﭽﻪ زﻣﺎﻧﻲ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﺑﻪ ﻛﺎر ﻣﻲ رود ﻛﻪ ﻣﺪل رﻓﺘـﺎر ﻏﻴﺮﺧﻄـﻲ ﻣﻨﻈـﻮر ﺑﺎﺷـ . ﺪ ﻫـﺮ دو ﺗﺎرﻳﺨﭽﻪ واﻗﻌﻲ و ﻳﺎ ﺗﺎرﻳﺨﭽﻪ ﺳﺎﺧﺘﮕﻲ ﻗﺎﺑﻞ اﺳﺘﻔﺎده اﺳﺖ . در ﺗﺎرﻳﺨﭽﻪ ﺳﺎﺧﺘﮕﻲ ﺑﺎﻳﺪ وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎی آن ﻣﺎﻧﻨﺪ اﻧﺮژی و ﻣﺤﺘﻮای ﻓﺮﻛﺎﻧﺴﻲ ﺑﻪ واﻗﻌﻴﺖ ﻧﺰدﻳﻚ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺮای ﺗﺤﻠﻴﻞ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺑﻴﺶ از ﻳﻚ ﺗﺎرﻳﺨﭽﻪ زﻣﺎﻧﻲ ﺑﻪ ﻛـﺎر ﻣـﻲ . رود اﺳـﺘﻔﺎده از ﭘـﻨﺞ ﺗﺎرﻳﺨﭽـﻪ زﻣـﺎﻧﻲ ﺑـﺮای Rock Avalanche - 1 ﻓﺼﻞ ﺳﻮ – م ﺑﺮرﺳﻲ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ و آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎز ه ﻫﺎی آﺑﻲ 67 ﺗﺤﻠﻴﻞ یﻫﺎ ﻏﻴﺮﺧﻄ ﻲ ﺗﻮﺻﻴﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . در اﻳﻦ ﺻﻮرت ﺷﺘﺎب ﻧﮕﺎﺷﺘﻲ ﻛﻪ ﻃﻴﻒ ﭘﺎﺳﺦ آن ﺑﻪ ﻃﻴﻒ ﻃﺮح ﻧﺰدﻳﻚ ﺑﺎﺷﺪ اﻧﺘﺨﺎب ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ اﻳﻦ در ﻣﺤﺪوده ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ 5/0 ﺗﺎ20 ﻫﺮﺗﺰ در ﺧﻄﻮط ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎ ﺻﻮرت ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . در ﻣﻮرد ﻧﻴﺮوﮔﺎه ﻫﺎ ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ اﻳﻨﻜﻪ زﻳﺮ زﻣﻴﻨﻲ، ﻧﻴﻤﻪ ﺑـﺎز ﻳـﺎ روزﻣﻴﻨﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﻣﺸﺎﺑﻪ ﻃﺮاﺣﻲ ﻫﺎی ﺳﺎزه ای ﺑﻮده وﻟﻲ در اﻧﺘﺨﺎب ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻃﺮاﺣﻲ زﻟﺰﻟﻪ از ﺳﺪ ﺗﺒﻌﻴﺖ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ . 3 - 2 - 1 - 7 - ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎی آب در راﻫﻨﻤﺎی ﻃﺮاﺣﻲ ﺧﻄﻮط ﻟﻮﻟﻪ 1 ﺗﻬﻴﻪ ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻣﻬﻨﺪﺳﺎن آﻣﺮﻳﻜﺎ )ASCE ( 2 و آژاﻧﺲ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ اﺿﻄﺮاری اﻳـﺎﻟﺘﻲ آﻣﺮﻳﻜـﺎ )FEMA ( 3 ﭼﺎپ2002 ﺧﻄﻮط ﻟﻮﻟﻪ در ﻳﻚ ﻣﺤﺪوده وﺳﻴﻊ ﺟﻐﺮاﻓﻴﺎﻳﻲ ﮔﺴﺘﺮده ﺷﺪه اﻧﺪ و ﺑﺎ ﺧﻄﺮات ﻟﺮزه ای و ﺷﺮاﻳﻂ ﺧﺎک ﻣﺘﻨﻮع ﻣـﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﺧﻄﻮط ﻟﻮﻟﻪ ﺷﺎﻣﻞ ﻗﺴﻤﺖ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ اﺳﺖ و ﻫﺮ ﻳﻚ از ﻗﺴﻤﺖ ﻫﺎ از ﺿﻮاﺑﻂ ﻟﺮزه ای ﻣﺨﺼﻮص ﺧﻮد ﺑﺮﺧﻮردار ﻫﺴﺘﻨﺪ . ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﻃﺮاﺣﻲ ﺑﺮای ﺧﻄﻮط ﻟﻮﻟﻪ و ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ آن ) ﺷﻴﺮﻫﺎ، آدم رو ﻫﺎ، اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫـﺎی ﺗـﺄﻣﻴ ﻦ ﻓـﺸﺎر، اﺗـﺼﺎﻻت و اﻧـﺸﻌﺎﺑﺎت ( ﺑـﺮ اﺳـﺎس ﺧﻄﺮﭘﺬﻳﺮی، اﻫﻤﻴﺖ ﻫﺮ ﻗﺴﻤﺖ و ﭘﻴﺎﻣﺪﻫﺎی ﮔﺴﻴﺨﺘﮕﻲ و ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻋﻤﻠﻜﺮدی ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی ﺧﻂ ﻟﻮﻟﻪ در ﻣﻨﺎﻃﻖ دارای ﻟﺮزه ﺧﻴﺰی ﺑﺎﻻ در ﻣﻌﺮض ﻣﺤﺪودﻳﺖ ﻫﺎ و اﻟﺰاﻣﺎت ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از ﺳﻮی ﻣﺮاﺟﻊ دوﻟﺘﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﻣﻨﻈﻮر از ﻣﻘﺮرات دوﻟﺘﻲ ﻋﻤﻮﻣﺎً ﺎﻫ آن ﻳﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ اﻳﻤﻨﻲ ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﺑﻪ اﻳﻦ ﻣﻌﻨﻲ ﻛﻪ ﺧﻄﻮط ﻟﻮﻟﻪ در ﺑﺮاﺑﺮ ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﺗﺄﺛﻴﺮات ﻟﺮزه ای آﺳﻴ ﺒﻲ ﺑﻪ ﻛﺎرﻛﻨﺎن و ﻣﺮدم وارد ﻧ ﺴﺎزد . در ﻣﻨﺎﻃﻘﻲ ﻛﻪ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﺣﺴﺎس ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻣﻘﺮرات ﺷـﺎﻣﻞ ﻛـﺎﻫﺶ ﺧﻄـﺮات وارد ﺑﻪ ﻣﺤﻴﻂ ﻫﻢ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻃﺮاﺣﻲ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﺑﺮای ﺗﺤﻤﻞ ﻣﻘﺪار ﻛﻨﺘﺮل ﺷﺪ ه ای از ﺧﺴﺎرت در ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺎرﻫـﺎی ﻟـﺮزه ای و ﺗﻌﺮﻳـﻒ ﻣﻘـﺎدﻳﺮ ﻣﺠﺎز ﺧﺴﺎرت ﺑﻪ اﻫﻤﻴﺖ ﺳﺎزه ﺑﺴﺘﮕﻲ دارد . ﺗﺠﻬﻴﺰات ﻣﺸﺎﻫﺪه و ﻛﻨﺘﺮل ﺟﺮﻳﺎن و ﻗﺴﻤﺖ ﻲﻫﺎﻳ ﻛﻪ از ﻟﺤﺎظ ﺗﺪاوم و ﺑﻬﺮه دﻫـﻲ و ﻛﻨﺘـﺮل ﺳﻴﺴﺘﻢ ﺣﺴﺎس ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ، ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪ ای ﻃﺮاﺣﻲ ﺷﻮﻧﺪ ﻛﻪ ﺑﺪون ﺧﺴﺎرات در ﺑﺮاﺑﺮ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﺑﺎﻗﻲ ﺑﻤﺎ .ﻧﻨﺪ ﺳﺎزه ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻣﺴﺘﻘﻴﻤﺎً ﺗﺄﺛﻴﺮی ﺑﺮ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت ﺧﻂ ﻟﻮﻟﻪ ﻧﺪارﻧﺪ، ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﺑﺰرﮔﻲ از ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺷﻜﻞ ﻫﺎ را ﺗﺤﻤـﻞ ﻛﻨﻨـﺪ ، ﺑـﻪ ﺷﺮط ﻛﻪ آن اﻧﺪرﻛﻨﺶ ﺳﺎزه و اﺟﺰاء ﻣﺘﺸﻜﻠﻪ اﻳﻤﻨﻲ ﻳﺎ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﻗﺴﻤﺖ ﻫﺎی ﺣﺴﺎس را ﺗﺤـﺖ ﺷـﻌﺎع ﻗـﺮار ﻧﺪﻫـﺪ . ﻃﺮاﺣـﻲ ﻗـﺴﻤﺖ ﻫـﺎی ﻏﻴﺮاﺳﺎﺳﻲ ﺑﺮ ﻣﺒﻨﺎی ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﻴ ﺮی اﻗﺘﺼﺎدی ﻣﺎﻟﻚ ﺻﻮرت ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﻃﺮاﺣﻲ، ﺑﺮاﺳﺎس ﺣﺮﻛﺎت زﻣﻴﻦ و ﻧﻴﺮوﻫﺎی ﻟﺮزه ای دارای ﻳﻚ اﺣﺘﻤﺎل و رﺧﺪاد ﻣﻌﻘﻮل اﺳﺖ و ﺷﺎﻣﻞ درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺧﻄﺮﭘﺬﻳﺮی ﻗﺎﺑـﻞ ﻗﺒـﻮل ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . ﺑـﺮای ﺣـﺴﺎس ﺗـﺮﻳﻦ اﻧـﻮاع ﮔـﺴﻴﺨﺘﮕﻲ، ﻣﺸﻜﻼت ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ و ﻣﺨﺎﻃﺮات ﺟﺎﻧﻲ ﺣﺎﺷﻴﻪ اﻃﻤﻴﻨﺎن ﺑﺎﻻﺗﺮی ﻣﻨﻈﻮر ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﻟﺬا دو ﺳﻄﺢ ﺧﻄﺮ زﻟﺰﻟﻪ درﻧﻈـﺮ ﮔﺮﻓﺘـﻪ ﻣـﻲ ﺷـﻮد . ﺳﻄﺢ ﭘﺎﻳﻴﻦ ﻛﻪ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ دوره ﺑﺎزﮔﺸﺖ 50 ﺗﺎ100 ﺳﺎل و ﺑﻪ زﻟﺰﻟﻪ ﻣﺤﺘﻤﻞ ﻃﺮح ﻣﻮﺳﻮم ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ و ﺳﻄﺢ ﺑﺎﻻ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ دوره ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﻃﻮﻻﻧﻲ ﺗﺮ 200 ﺗﺎ500 ﺳﺎل ﻳﺎ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﻮده، ﺑﻪ زﻟﺰﻟﻪ ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﻃﺮح ﻣﻮﺳﻮم اﺳﺖ . زﻟﺰﻟﻪ ﺑﺎ ﺳﻄﺢ ﭘﺎﻳﻴﻦ ﻣﻲ ﺗ ﻮاﻧـﺪ ﺑـﻪ ﻋﻨـﻮان زﻟﺰﻟـﻪ ای ﻛـﻪ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﺧﻂ ﻟﻮﻟﻪ ﺑﺎﻳﺪ در ﻃﻲ آن و ﻧﻴﺰ ﭘﺲ از آن ﻗﺎدر ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑﺎﺷﺪ درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد در ﻛﻪ ﺣﺎﻟﻲ زﻟﺰﻟﻪ ﺳﻄﺢ ﺑﺎﻻ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺧﺴﺎرات ﻣﺤﺪودی ﺑﺮ ﺧﻂ ﻟﻮﻟﻪ و ﺳﺎزه ﻳﻫﺎ ﺎ ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت وارد و ﻳﻚ وﻗﻔﻪ ﻣﻮﻗﺖ در ﻋﻤﻠﻜﺮد اﻳﺠﺎد ﻧﻤﺎﻳﺪ . در ﺳﻴﺴﺘﻢ ﺧﻄﻮط ﻟﻮﻟﻪ اﺟﺰاء ﻛﻢ ا ﻫﻤﻴﺖ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﻣﻴﺰان ﺧﺴﺎرت ﺑﻴﺸﺘﺮی را ﻣﺘﺤﻤﻞ ﺷﻮﻧﺪ و اﺟﺰاء ﻣﻬﻢ ﺑﺎﻳـﺪ ﺑـﻪ ﮔﻮﻧـﻪ ای ﻃﺮاﺣـﻲ ﮔﺮدﻧﺪ ﻛﻪ ﺗﻘﺮﻳﺒﺎً ﻫﻴﭻ ﮔﻮﻧﻪ ﺧﺴﺎرﺗﻲ را ﻣﺘﺤﻤﻞ ﻧﮕﺮدﻧﺪ . ﺑﺮ اﻳﻦ اﺳﺎس ﺳﻴﺴﺘﻢ ﺧﻄﻮط ﻟﻮﻟﻪ ﺑﻪ ﭼﻬﺎر درﺟﻪ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ : 1 - American Lifelines Alliance, Seismic Design & Retrofit of Piping Systems American Society of Civil Engineers (ASCE) - 2 Federal Emergency Management Agency (FEMA) - 3 ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 68 - درﺟﻪ ﺷﺎﻣﻞ ﺗﺠﻬﻴﺰات و ﺗﺄﺳﻴﺴﺎﺗﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﻫﺎ آن ﺑﺴﻴﺎر ﺣﺴﺎس ﺑﻮده و ﻟﺬا ﺑﺎﻳﺪ ﺷﻜﻞ ﭘـﺬﻳﺮ ﺑـﺎﻗﻲ ﺑﻤﺎﻧﻨـﺪ . اﻳـﻦ ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت ﺷﺎﻣﻞ اﺟﺰاﺋﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﺟﻬﺖ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری اﻳﻤﻦ ﺷﺒﻜﻪ و ﻫﺮﻧﻮع ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت آن ﻣﻲ ﺑﺎﺷـﺪ اﻳـﻦ اﺟـﺰاء در ﺻـﻮرت ﺧﺴﺎرت ﺑﺎﻋﺚ از دﺳﺖ رﻓﺘﻦ ﺟﺎن اﻓﺮاد و ﺧﺴﺎرت ﺑﻪ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﻣﻲ .ﺷﻮد - درﺟﻪ ﺷﺎﻣﻞ اﻗﻼﻣﻲ ﻛﻪ اﻟﺰاﻣﺎت ﻃﺮاﺣﻲ ﺑﺮای آن ﺧﻔﻴﻒ ﺗﺮ از درﺟﻪ  ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ و ﻫﺎ آن ﻳﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛـﻪ ﺑﺎﻳـﺪ ﺑﻌـﺪ از زﻟﺰﻟـﻪ ﻓﻌﺎل ﺑﻤﺎﻧﻨﺪ وﻟﻲ در ﺣﻴﻦ وﻗﻮع زﻟﺰﻟﻪ ﻟﺰوﻣﻲ ﺑﻪ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﻫﺎ آن ﻧﻴﺴﺖ و ﺧﺪﻣﺖ رﺳﺎﻧﻲ ﻫﺎ آن ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺗﺎ ﻣﻮﻗﻊ اﻧﺠﺎم ﺗﻌﻤﻴـﺮات ﺟﺰﺋﻲ ﻣﺘﻮﻗﻒ ﺑﻤﺎﻧﺪ . - درﺟﻪ ﺷﺎﻣﻞ ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت و ﺗﺠﻬﻴﺰاﺗﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﺪون ﻛﺎﻫﺶ ﻏﻴﺮﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮل ﻋﻤﻠﻜﺮد داﺷ ﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻪ ﻋﻨـﻮان ﻣﺜـﺎل ﺷـﺎﻣﻞ ﺳﺎزه ﻫﺎی ﺗﻜﻴﻪ ﮔﺎﻫﻲ، ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎی ﻓﺮﻋﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ . - درﺟﻪV ﺗﺄﺳﻴﺴﺎﺗﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ اﺟﺎزه ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﺑﺰرگ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺷﻜﻞ را دارﻧﺪ . ﻳﻚ ﻃﻴﻒ ﻃﺮاﺣﻲ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺑﺨﺸﻲ از ﻓﺮآﻳﻨﺪ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻛﺎر ﺑﻪ ﻣﻲ . رود ﻳﻚ ﻃﻴﻒ ﭘﺎﺳﺦ ﻧﻤﺎﻳﺎﻧﮕﺮ ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﭘﺎﺳﺦ اوج ﺑـﺮای ﻳـﻚ ﺳﻴـﺴﺘﻢ ﻳﻚ درﺟﻪ آزاد ﻣﻴ ﺮا ﺑﻪ ﻳﻚ ﺗﺤﺮﻳﻚ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻃﻴﻒ ﻃﺮح دارای ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎﻳﻲ ﭘﺎﺳﺦ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺗﺎﺑﻌﻲ از ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ ﻳﺎ زﻣﺎن ﺗﻨﺎوب اﺳﺖ ﻛـﻪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ورودی ﺑﻪ ﻛﺎر ﻣﻲ . رود در ﻃﻴﻒ ﻃﺮح ﻣﻴﺰان ﻧﻴﺮو و ﻳﺎ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻜﺎن ﻃﺮاﺣﻲ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺗﺎﺑﻌﻲ از زﻣـﺎن ﺗﻨـﺎوب ﻃﻴﻔـﻲ و ﻣﻴﺮاﻳـﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻋﻼوه ﺑﺮ اﻳﻦ ﻃﻴﻒ ﻃﺮح ﺑﺎ ﻣﻴﺰان ﻣ ﺸﺨﺺ ﺷﺪه ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻣﺼﺎﻟﺢ و ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺷﻜﻞ آن ﺑﺴﺘﮕﻲ دارد . ﺟﻬﺖ ﺗﻬﻴـﻪ ﻃﻴـﻒ ﻣﺤـﺪوده ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺗﻌﺪاد وﺳﻴﻌﻲ از زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ اﻧﺘﺨﺎب ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻃﻴﻒ ﻫﺎ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺗﻮﺳﻂ ﺿﺮب ﻛﺮدن ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻣﺆﺛﺮ ﺣﺮﻛﺖ زﻣـﻴﻦ در ﺿﺮاﻳﺐ ﺗﻘﻮﻳﺖ ﻃﻴﻔﻲ ﻛﻪ ﺗﻮاﺑﻌﻲ از ﻣﻴﺮاﻳﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ دﺳﺖ ﺑﻪ آﻳﺪ . ﺑﺮای ﻣﻴﺮاﻳﻲ 5 ﺗﺎ10 درﺻﺪ ، ﺿﺮاﻳﺐ ﺗﻘﻮﻳﺖ ﺑﺮای ﺟﺎﺑﻪ ﺟﺎﻳﻲ ، ﺳـﺮﻋﺖ و ﺷﺘﺎب ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ 0/1 ، 5/1 و0/2 ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻳﻦ ﺿﺮاﻳﺐ ﺑﺎ ﻛﺎﻫﺶ ﻣﻴﺮاﻳﻲ اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻲ ﻳﺎﺑﺪ . در اﻳﻦ روش ﻃﻴﻒ ﺳـﺎﺧﺘﻪ ﺷـﺪه ﻣـﺴﺘﻘﻞ از وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎی ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در روش دﻳﮕﺮ ﻃﻴﻒ ﻫﺎی ﻃﺮاﺣﻲ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی زﻟﺰﻟﻪ ﻛﻪ ﻣﺸﺨﺺ ﻛﻨﻨﺪه ﻟ ﺮزه ﺧﻴﺰی ﻣﺤﻞ ﻫﺴﺘﻨﺪ، دﺳﺖ ﺑﻪ . آﻳﺪ ﻣﻲ در اﻳﻦ روش ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﺷﺘﺎب ﺳﺮﻋﺖ و ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻜﺎن ﺣﺪاﻛﺜﺮ در ﺳﺎﺧﺘﻦ ﻃﻴﻒ ﻛﺎرﺑﺮد ﻧﺪارد و ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﺿﺮاﻳﺐ ﺗﻘﻮﻳﺖ ﻛﻪ از ﺣﺮﻛﺎت زﻣﻴﻦ ﺛﺒـﺖ ﺷـﺪه در زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎﻳﻲ در ﻓﺎﺻﻠﻪ 15 ﺗﺎ45 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ دﺳﺖ ﺑﻪ آﻣﺪه اﻧﺪ ﺑﺴﺘﮕﻲ ﻧﺪارد . وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎی ﻃﻴﻒ ﻫﺎی ﭘﺎﺳﺦ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎد ه از اﻳـﻦ ﻧـﻮع زﻟﺰﻟـﻪ ﺑـﺎ ﻃﻴﻒ ﻫﺎی زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎﻳﻲ ﺑﺎ اﻧﺪازه و ﻓﺎﺻﻠﻪ ﻫﺎی ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن ﺗﻔﺎوت دارد ﻟﺬا در ﻣﺴﻴﺮ ﺧﻂ ﻟﻮﻟﻪ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﮔﺴﺘﺮدﮔﻲ داده ﻫﺎی زﻣﻴﻦ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻲ ﻛﻨـﺪ و ﻟﺬا ﺳﺎﺧﺘﻦ ﻃﻴﻒ وﻳﮋه ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه ﻛﺎرﺑﺮد دارد . در ﻛﺎﻧﺎل یﻫﺎ آب اﻳﻦ ﻣﺴﺎﻟﻪ ﺑﺴﻴﺎر اﻫﻤﻴﺖ دارد . ﺟﺬب اﻧﺮژی در ﻣﺤﺪوده ﺧﻄﻲ ﭘﺎ ﺳﺦ ﺳﺎزه ﻫﺎ ﺗﺤﺖ ﺑﺎرﻫﺎی دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ را ﻣﻴﺮاﻳﻲ ﮔﻮﻳﻨﺪ . ﻣﻴﺰان ﻣﻴﺮاﻳﻲ در ﻣﺤﺪوده وﺳﻴﻌﻲ از ﻣﻘـﺎدﻳﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﻴﺮاﻳﻲ ﻣﻮﺟﻮد در ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻋﺎﻣﻞ ﺑﺮای ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی از ﺑﻪ وﺟﻮدآﻣﺪن ﺣﺮﻛﺖ ﻧﻮﺳﺎﻧﻲ در اﺛﺮ ﺗﺤﺮﻳﻚ اوﻟﻴﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻣﻴﺮاﻳـﻲ ﺗﻮﺻﻴﻪ ﺷﺪه ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺟﺪول 3 - 1 اراﻳﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . در ﺗﻮﻧﻞ ﻲﻳﻫﺎ ﻛﻪ از ﭘﻮﺷﺶ ﻓﻠﺰی در داﺧﻞ ﺑﺘﻦ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد ﻣﻘﺪار ﻣﻴﺮاﻳـﻲ را ﻣـﻲ ﺗﻮان ﺣﺪود 7 در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ . ﻣﻘﺪار ﻣﻴﺮاﻳﻲ ﺟﺬب ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ ﺳﺎزه ﺑﻪ ﺟﻨﺲ ﺑﺴﺘﺮ ﻧﻴﺰ ﺑﺴﺘﮕﻲ دارد ﭼﺮا ﻛﻪ رﻓﺘﺎر ﺳﺎزه را ﻣﺴﺘﻘﻴﻤﺎ ﺗﺤـﺖ ﺗﺎﺛﻴﺮ ﻗﺮار ﻣﻲ دﻫﺪ . ﻓﺼﻞ ﺳﻮ – م ﺑﺮرﺳﻲ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ و آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎز ه ﻫﺎی آﺑﻲ 69 ﺟﺪول3 - 1 ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻣﻴﺮاﻳﻲ در ﺳﻴﺴﺘﻤﻬﺎی آﺑﺮﺳﺎن زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﺷﺮاﻳﻂ ﺳﺎزه ﻣﻴﺮاﻳﻲ (%) زﻟﺰﻟﻪ ﺑﺎورﭘﺬﻳﺮ ﺧﻄﻮط اﺻ ﻠﻲ ، ﻣﺨﺎزن ﺧﻄﻮط ﻟﻮﻟﻪ ﻓﻮﻻدی ﺑﺎ اﺗﺼﺎﻻت ﺟﻮﺷﻲ ﺧﻄﻮط ﻟﻮﻟﻪ ﺑﺘﻨﻲ و ﺗﻮﻧﻞ و ﻫﺎ ﻛﺎﻧﺎل یﻫﺎ ﺑﺘﻨﻲ ﺧﻄﻮط ﻟﻮﻟﻪ ﻓﻠﺰی ﺑﺎ اﺗﺼﺎﻻت ﭘﻴﭽﻲ 2 - 1 3 - 2 5 - 3 7 - 5 زﻟﺰﻟﻪ ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﺧﻄﻮط اﺻﻠﻲ ﻟﻮﻟﻪ، ﻣﺨﺎزن ﺧﻄﻮط ﻟﻮﻟﻪ ﻓﻮﻻدی ﺑﺎ اﺗﺼﺎﻻت ﺟﻮﺷﻲ ﺧﻄﻮط ﻟﻮﻟ ﻪ ﺑﺘﻨﻲ و ﺗﻮﻧﻞ و ﻫﺎ ﻛﺎﻧﺎل یﻫﺎ ﺑﺘﻨﻲ ﺧﻄﻮط ﻟﻮﻟﻪ ﻓﻠﺰی ﺑﺎ اﺗﺼﺎﻻت ﭘﻴﭽﻲ 3 - 2 7 - 5 10 - 7 15 - 10 3 - 2 - 2 - آﺋﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ژاﭘﻦ در ژاﭘﻦ ﻃﺮاﺣﻲ ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﻘﺎوم در ﺑﺮاﺑﺮ زﻟﺰﻟﻪ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از روش ﺿﺮﻳﺐ زﻟﺰﻟﻪ ﻛﻪ روﺷـﻲ ﻛـﺎرﺑﺮ دی و ﺳـﺎده اﺳـﺖ ﺻـﻮرت ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . ﻫﺎی ﺳﺎزه آﺑﻲ ﻣﻮﺟﻮد اﻏﻠﺐ ﺗﺤﺖ ﺣﺮﻛﺎت ﻗﻮی زﻣﻴﻦ ﺧﺴﺎرت ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻬﻲ ﻧﺪﻳﺪه اﻧﺪ . ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ دﻟﻴﻞ ﺣﺘﻲ ﭘﺲ از زﻟﺰﻟﻪ ﻛﻮﺑـﻪ، اﺻﻼح و ﺗﺠﺪﻳﺪ ﻧﻈﺮ روش یﻫﺎ ﻃﺮاﺣﻲ ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ در ﺑﺮاﺑﺮ زﻟﺰﻟﻪ ﻣﻮﺿﻮﻋﻲ ﺿﺮوری ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻧﻤﻲ رﺳﻴﺪ . اﻧﺠﻤﻦ ﻣﻠﻲ ﺳﺪﻫﺎی ﺑـﺰرگ ژاﭘﻦ، زﻳﺮ ﻛﻤﻴﺘﻪ اﻳﻤﻨﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺪﻫﺎ را در ﺳﺎل 1999 ﺗﺸﻜﻴﻞ داد . اﻳﻦ زﻳﺮ ﻛﻤﻴﺘﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت و ﺗﺤﻘﻴﻘـﺎﺗﻲ در زﻣﻴﻨـﻪ ﻣﻘﺎوﻣـﺖ ﻟـﺮزه ای ﺳﺪﻫﺎی ﻣﻬﻢ ﻣﻮﺟﻮد ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﺤﻠﻴﻞ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ را اﻧﺠﺎم داد . اﻳﻦ زﻳﺮ ﻛﻤﻴﺘﻪ ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ روش یﻫﺎ ﺗﺤﻠﻴﻞ و ارزﻳﺎﺑﻲ ﻣﻘﺎوﻣـﺖ ﻟـﺮزه ای ﺑﺮﺧﻲ ﺳﺪﻫﺎ را ﻣﻮرد ﺑﺤﺚ و ﺑﺮرﺳﻲ ﻗﺮارداد . ﺑﻪ اﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ، اﻳﻦ زﻳﺮ ﻛﻤﻴﺘﻪ وﺿﻌﻴﺖ ﻛﻨﻮﻧﻲ و ﻣـﺴﺎﺋﻞ و ﻣـﺸﻜﻼت واﺑـﺴﺘﻪ ﺑـﻪ ارزﻳـﺎﺑﻲ اﻳﻤﻨﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺪﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد را ﮔﺮدآوری ﻧﻤﻮد ﻛﻪ ﺷﺎﻣﻞ ﻣﻮارد زﻳﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ : - وﺿﻌﻴﺖ ﻛﻨﻮﻧﻲ روش یﻫﺎ ﻃﺮاﺣﻲ ﻣﻘﺎوم در ﺑﺮاﺑﺮ زﻟﺰﻟﻪ و اﺛﺮ زﻟﺰﻟﻪ روی ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ژاﭘﻦ - ﻣﻴﺰان ﻣﻘﺎوﻣﺖ در ﺑﺮاﺑﺮ زﻟﺰﻟﻪ ای ﻛﻪ ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﺑﺎﻳﺪ داﺷﺘﻪ ﺑ ﺎﺷﻨﺪ، ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد ﻫﺎی اراﻳﻪ ﺷﺪه و راﻫﻨﻤﺎﻫـﺎﻳﻲ ﻛـﻪ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﻃﺮاﺣﻲ ﻣﻘﺎوﻣﺖ در ﺑﺮاﺑﺮ زﻟﺰﻟﻪ ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ اﻧﺠﻤﻦ ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﻋﻤﺮان ژاﭘﻦ ﺗﻬﻴﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . - ﺗﻌﻴﻴﻦ روﺷﻲ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺑﺮآورد ﺣﺮﻛﺎت ﺷﺪﻳﺪ زﻣﻴﻦ و ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ارزﻳﺎﺑﻲ ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺳﺪﻫﺎ در ﺑﺮاﺑﺮ زﻟﺰﻟﻪ . 3 - 2 - 2 - 1 - ﻃﺮاﺣﻲ ﺳﺪﻫﺎ در ﺑﺮاﺑﺮ زﻟﺰﻟﻪ ﻛﻤﻴﺘﻪ ارزﻳﺎﺑﻲ اﻳﻤﻨﻲ ﺳﺪﻫﺎ در ﺑﺮاﺑﺮ زﻟﺰﻟﺔ ﻛﻤﻴﺘﻪ ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺰرگ ژاﭘﻦ، ﺷﺮاﻳﻂ ﻛﻨﻮﻧﻲ ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺪﻫﺎی ﻣﻘﺎوم در ﺑﺮاﺑﺮ زﻟﺰﻟﻪ در ژاﭘﻦ، ﭼﻴﻦ و آﻣﺮﻳﻜﺎ را ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ و ﺑﺮرﺳﻲ ﻧﻤﻮد . اﻳﻦ ﮔﺰارش ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺧﻼﺻﻪ، ﺷﺮاﻳﻂ ﻛﻨﻮﻧﻲ ﻃﺮاﺣﻲ ﺳﺪﻫﺎی ﻣﻘـﺎوم در ﺑﺮاﺑـﺮ زﻟﺰﻟـﻪ در ژاﭘﻦ را اراﻳﻪ ﻧﻤﻮده اﺳﺖ . ﺳﺎﺧﺘﻦ ﺳﺪ در ژاﭘﻦ ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻃﻮﻻﻧﻲ دارد، ﺑﻪ ﻃﻮر ﺗﻘﺮﻳﺒﻲ 2600 ﺳﺪ ﺑﺎ ارﺗﻔﺎع ﺑـﻴﺶ از15 ﻣﺘـﺮ در اﻳـﻦ ﻛـﺸﻮر ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 70 ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . در ژاﭘﻦ ﺗﺄﺛﻴﺮ زﻟﺰﻟﻪ ﺑﺮای ﻃﺮاﺣﻲ ﺳﺪﻫﺎ ﺑﻌﺪ از زﻟﺰﻟﻪ ﺑﺰرگ ﻛﺎﻧﺘﻮ1 در ﺳﺎل1923 درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘـﻪ ﺷـﺪه اﺳـﺖ . در ﺳـﺎل 1925 ، ﻣﻮﻧﻮﻧﻮب2 ﻣﻔﻬﻮم روش ﺿﺮﻳﺐ زﻟﺰ ﻟﻪ ﺑﺮای ﻃﺮاﺣﻲ ﺳﺪﻫﺎی وزﻧﻲ ﺑﺘﻨﻲ را در ﻣﻘﺎﻟﻪ ای ﺗﺤﺖ ﻋﻨـﻮان " ﺧـﺼﻮﺻﻴﺎت ﺳـﺪ وزﻧـﻲ ذﺧﻴﺮه آب و روش ﻃﺮاﺣﻲ آن اراﻳﻪ " داد . او ﺿﺮﻳﺐ ﻟﺮزه ای اﻓﻘﻲ را ﺑﻴﻦ 1/0 – 2/0 ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد ﻧﻤـﻮد . اوﻟـﻴﻦ ﺳـﺪی ﻛـﻪ ﺑﺮاﺳـﺎس روش ﺿﺮﻳﺐ ﻟﺮزه ای ﻣﻮﻧﻮ ﻧﻮ ب ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪ، ﺳﺪ ﻛﻮﻣﺎﻛﻲ 3 در ﺳﺎل1930 ﺑﻮد . از آن ﻫﻨﮕﺎم ﻃﺮاﺣﻲ ﺳﺪﻫﺎی ﻣﻘﺎوم در ﺑﺮاﺑـﺮ زﻟﺰﻟـﻪ در ژاﭘـﻦ ﺑـﺎ اﺳﺘﻔﺎده از روش ﺿﺮﻳﺐ ﻟﺮزه ای ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳﻚ روش اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺖ . در ﺳﺎل 1957 ﻛﻤﻴﺘﻪ ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺰرگ ژاﭘﻦ اﺳـﺘﺎﻧﺪاردی را ﺑﺮای ﻃﺮاﺣﻲ ﺳﺪﻫﺎ ﺑﻨﺎ ﻧﻬﺎد . اﻳﻦ اوﻟﻴﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ژاﭘﻦ ﺑﺮای ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺪﻫﺎ در ﺑﺮاﺑﺮ زﻟﺰﻟﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺪﻫﺎی ﻣﻘﺎوم در ﺑﺮاﺑﺮ زﻟﺰﻟﻪ ﻫﻢ اﻛﻨﻮن ﻧﻴﺰ از اﻋﺘﺒﺎر ﻗﺎﻧﻮﻧﻲ ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ . در ژاﭘﻦ ﻃﺮاﺣﻲ ﺳﺪﻫﺎی ﻣﻘﺎوم در ﺑﺮاﺑـﺮ زﻟﺰﻟﻪ ﺑﺮ اﺳﺎس روش ﻛﺎﺑﻴﻨﺖ 4ﺻﻮرت ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . اﻳﻦ روش و روش آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻛﻤﺘﺮﻳﻦ دﺳﺘﻮرات و ﻣﻘﺮرات را ﺑﺮای ﺗﻬﻴﻪ ﻣﻘـﺎﻃﻊ ﻋﻤـﻮدی ﺳﺪﻫﺎ دارﻧﺪ . در اﻳﻦ ﻣﻘﺮر ات، ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺪ در ﺑﺮاﺑﺮ زﻟﺰﻟﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از روش ﻃﺮاﺣﻲ ﺿﺮﻳﺐ ﻟﺮزه ای ﺻـﻮرت ﮔﻴـﺮد . ﻛﻤﺘـﺮﻳﻦ ﻣﻘﺪار ﺿﺮاﻳﺐ ﻟﺮزه ای در اﻳﻦ روش ﺑﺮاﺳﺎس ﻧﻮع ﺳﺪﻫﺎ و ﻣﺤﻠﻲ ﻛﻪ ﺳﺪﻫﺎ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ﺟﺪول 3 - 2 ﻣﻘﺎﻃﻊ اوﻟﻴـﻪ ﺑﺪﻧﻪ ﺳﺪﻫﺎ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از روش ﺿﺮﻳﺐ ﻟﺮزه ای و ﺑ ﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺪ ﻛﻪ در ﺑﺮاﺑﺮ زﻟﺰﻟﻪ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد را ﻧﺸﺎن ﻣﻲ . دﻫﺪ ﺟﺪول 3 - 2ﺣﺪاﻗﻞ ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﺿﺮﻳﺐ ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﻛﺎرﺑﺮدی ﺑﺮای ﻃﺮاﺣﻲ ﺳﺪﻫﺎ در آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ژاﭘﻦ ﻧﻮع زﻟﺰﻟﻪ ﻧﻮع ﺳﺪ زﻟﺰﻟﻪ ﺷﺪﻳﺪ زﻟﺰﻟﻪ ﻣﺘﻮﺳﻂ زﻟﺰﻟﻪ ﺿﻌﻴﻒ 1 ﺳﺪ وزﻧﻲ ﺑﺘﻨﻲ 12 /0 12 /0 1/0 2 ﺳﺪ ﺑﺘﻨﻲ ﻗﻮﺳﻲ 24 /0 24 /0 2/0 ﺳﺪ ﻫﻤﮕﻦ 15 /0 15 /0 12 /0 3 ﺳﺪ ﺧﺎﻛﻲ اﻧﻮاع دﻳﮕﺮ 15 /0 12 /0 1/0 ﺑﺮای ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ ﻫﻤﮕﻦ ﺑﺎ ارﺗﻔﺎع ﻛﻤﺘﺮ از100 ﻣﺘﺮ، روش ﺿﺮﻳﺐ ﻟﺮزه ای اﺻﻼح ﺷﺪه ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻘﺎوﻣﺖ در ﺑﺮاﺑﺮ زﻟﺰﻟﻪ ﺳﺪﻫﺎ ﻛﺎر ﺑﻪ . رود ﻣﻲ ﺑﺮای ﺳﺪﻫ ﺎی ﻣﺮﺗﻔﻊ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻟﺮز ه ای ﺳﺪﻫﺎ ﻫﻢ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﺤﻠﻴﻞ یﻫﺎ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ و ﻫﻢ آزﻣﺎﻳﺶ یﻫﺎ ﻣﺪل ﺑﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از ﻣﻴﺰ ﻟﺮزان ﺑﺮرﺳﻲ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت و ﺑﺮرﺳﻲ ﮔﺴﻞ ﻫﺎی ﻓﻌﺎل ﺑﺎﻳﺪ ﭘ ﻴﺶ از ﺳﺎﺧﺘﻦ ﺳﺪ اﻧﺠﺎم ﮔﻴﺮد . ﮔﺴﻞ ﻫﺎی ﻓﻌﺎل ﻫﺎ آن ﻳﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛـﻪ ﺑﺎﻋـﺚ ﺗﻐﻴﻴـﺮ ﺷـﻜﻞ ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ در دوران ﻛﻮارﺗﺮ ﻧﺮ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . اﻳﻦ ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺎ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ دو ﮔﺮوه ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﺷ . ﻮﻧﺪ در ﻣﺮﺣﻠﻪ اول ﺑﺮرﺳـﻲ روی ﮔـﺴﻞ ﻫـﺎی ﻓﻌﺎل ﺧﻮاه در ﻧﺰدﻳﻜﻲ ﻣﺤﻞ ﺳﺎﺧﺖ ﺳﺪ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻳﺎ ﻧﺒﺎﺷﻨﺪ ﺻﻮرت ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . در ﻣﺮﺣﻠﺔ دوم ﺑﺮرﺳﻲ ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ، اﻧﺪازه و ﺳﺎل ﺷﻜـﺴﺖ ﮔـﺴﻞ ﻓﻌﺎﻟﻲ ﻛﻪ از ﺑﺮرﺳﻲ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻣﺮﺣﻠﻪ اول دﺳﺖ ﺑﻪ آﻣﺪه، ﻳﻪ ارا ﺷﻮد ﻣﻲ . در اﻳﻦ ﺗ ﺤﻘﻴﻘﺎت، ﻫﻨﮕﺎﻣﻴﻜﻪ ﻣﺸﺨﺺ ﺷﺪ ﻛـﻪ ﮔـﺴﻞ ﻫـﺎی ﻓﻌـﺎل ﻧﺰدﻳﻚ ﻣﺤﻞ ﺳﺪ وﺟﻮد داﺷﺘﻪ و ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ در آﻳﻨﺪه ﻓﻌﺎل ﺷﻮﻧﺪ، ﺑﺎﻳﺪ ﻣﺤﻞ ﺳﺎﺧﺘﻦ ﺳﺪ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻳﺎﺑﺪ . 1 - Kanto Mononob - 2 Komaki - 3 Cabinet - 4 ﻓﺼﻞ ﺳﻮ – م ﺑﺮرﺳﻲ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ و آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎز ه ﻫﺎی آﺑﻲ 71 3 - 2 - 2 - 2 -ارزﻳﺎﺑﻲ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻟﺮزه ای ﺳﺪﻫﺎ ﭘﺲ از زﻟﺰﻟﻪ 1995 ﻛﻮﺑﻪ ، اﻧﺠﻤﻦ ﻣﻬﻨﺪﺳﻴﻦ ﻋﻤﺮان ژاﭘﻦ ﺧﺴﺎرت ﻣﻬﻴﺒﻲ ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ زﻟﺰﻟـﻪ روی ﺳـ ﺎزه ﻫـﺎی ﻣﻬﻨﺪﺳـﻲ ﻋﻤـﺮان اﺛـﺮ ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﮔﺬاﺷﺖ را ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮارداد . در ﻧﺘﻴﺠﻪ اﻳﻦ اﻧﺠﻤﻦ ﭘﻴﺸﻨﻬﺎدی را در ﻣـﻮرد ﻃﺮاﺣـﻲ ﻣﻘـﺎوم در ﺑﺮاﺑـﺮ زﻟﺰﻟـﻪ ﺑـﺮای ﺳـﺎزه ﻫـﺎی ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﻋﻤﺮان در ﻣﻲ ﺳﺎل 1995 اراﻳﻪ داد . دوﻣﻴﻦ ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد در اﻳﻦ زﻣﻴﻨﻪ در ژاﻧﻮﻳﻪ 1996 و ﺳﻮﻣﻴﻦ آن در ژوﺋﻦ2000 اراﻳﻪ ﮔﺮدﻳـﺪ . زﻳﺮ ﻛﻤﻴﺘﻪ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻃﺮاﺣﻲ ﻣﻘﺎوم در ﺑﺮاﺑﺮ زﻟﺰﻟﻪ ﻛﻤﻴﺘﻪ ﻣﻬﻨﺪﺳﻴﻦ زﻟﺰﻟﻪ، راﻫﻨﻤﺎﻳﻲ را ﺑﺮای ﻃﺮاﺣﻲ ﻣﻘـﺎوم در ﺑﺮاﺑـﺮ زﻟﺰﻟـﻪ ﺳـﺎزه ﻫـﺎی ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﻋﻤﺮان ﺗﻬﻴﻪ ﻛﺮدﻧﺪ . اﻳﻦ راﻫﻨﻤﺎ ﺣﺮﻛﺎت ﺷﺪﻳﺪ زﻣﻴﻦ را ﻛﻪ ﺑﺮای ﻃﺮاﺣﻲ ﺳﺎزه ﻫﺎی ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﻛﺎرﺑﺮد دارﻧﺪ ﺑﻪ ﺣﺮﻛـﺎت ﻟـﺮزه ای ﺳﻄﺢ 1 و2 ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ ﻛﻪ در ﺟﺪول 3 - 3 آﻣﺪه اﺳﺖ . ﺟﺪول 3 - 3 ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺣﺮﻛﺎت ﻟﺮزه ای ﺳﻄﻮح 1 و2 ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺣﺮﻛﺎت ﻟﺮزه ای ﺳﻄﺢ 1 اﻳﻦ ﺣﺮﻛﺎت ﻟﺮزه ای ﺑﺮای ﻃﺮاﺣﻲ ﺳﺎزه ﻫﺎی ﻣﻌﻤﻮل و ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از روش ﻃﺮاﺣﻲ ﺗﻨﺶ ﻣﺠﺎز ﻳﺎ ﻣﺎﻧﻨﺪ آن ﻛـﺎرﺑﺮد دارﻧﺪ . ﺣﺮﻛﺎت ﻟﺮزه ای ﺳﻄﺢ 2 اﻳﻦ ﺣﺮﻛﺎت ﻟﺮزه ای ﺑﺮای ﺑﺎزرﺳﻲ اﻳﻤﻨﻲ ﺳﺎزه ای ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ . اﮔﺮ آﺳـﻴﺐ ﻟـﺮزه ای ﻣـﺪﻧﻈﺮ ﻗـﺮار ﮔﻴﺮد اﻳﻦ ﺣﺮﻛﺎت ﺑﺰرگ ﺗﺮ ﻳﻦ ﺣﺮﻛﺎت ﻟﺮزه ای زﻣﻴﻦ ﻛﻪ ﺗﺎ ﺑﺤﺎل اﺗﻔﺎق اﻓﺘﺎده اﺳﺖ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻫﺎ آن ﻳﻲ ﻛﻪ ﻣﻤﻜـﻦ اﺳﺖ در آﻳﻨﺪه در ﻣﺤﻞ ﺳﺪ اﺗﻔﺎق ﺑﻴﻔﺘﺪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﺣﺘﻲ اﮔﺮ وﺟﻮد ﮔﺴﻞ ﻫﺎی ﻓﻌﺎل در ﻣﺠﺎورت ﻣﺤﻞ ﺳﺎزه ﻣﺸﺨﺺ ﺑﺎﺷﺪ، اﻣﻜﺎن وﻗﻮع زﻟﺰﻟﻪ ای ﺑﺎ ﺑﺰرﮔﻲ 5/6 را ﺑﺎﻳﺪ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ ﺑﻪ . ﻫﻤﻴﻦ دﻟﻴﻞ ﻻزم اﺳﺖ زﻟﺰﻟﻪ ﺑﺎ ﺑﺰرﮔﻲ 5/6 را ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻪ ﺣﺮﻛﺎت ﻟﺮزه ای ﺳﻄﺢ 2 را دﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪی ﻣﻲ ﻛﻨـﻴﻢ، در ﻧﻈـﺮ ﺑﮕﻴـﺮﻳﻢ . ﺑﻨـﺎﺑﺮاﻳﻦ ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺗﺮﻳﻦ ﺣﺪ ﺣﺮﻛﺎت ﻟﺮزه ای ﺳﻄﺢ 2 ﺑﺎﻳﺪ ﺗﺤﺖ ﻋﻨﻮان ﺣﺮﻛﺎت ﻟﺮزه ای زﻣﻴﻦ ﻛﻪ زﻟﺰﻟﻪ ای ﺑﺎ ﺑﺰرﮔﻲ 5 / 6 را ﻣﻮﺟﺐ ﻣـﻲ ﮔﺮدﻧـﺪ ، دﺳـﺘﻪ ﺑﻨﺪی ﺷﻮﻧﺪ . اﻳﻦ راﻫﻨﻤﺎ ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﻣﻘﺎوﻣﺖ در ﺑﺮاﺑﺮ زﻟﺰﻟﻪ ﺳﺎزه ﻫﺎ در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺣﺮﻛﺎت ﻟﺮزه ای ﺳـﻄﻮح 1 و2 را ﻣﻄـﺎﺑﻖ زﻳـﺮ ﺑﻴـﺎن ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ . ﺳﺎزه ﻫﺎ ﺑﺎﻳﺪ ﻃﻮری ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻛﻪ در ﺑﺮاﺑﺮ ﺣﺮﻛﺎت ﻟﺮزه ای ﺳﻄﺢ 1 ﺑﻪ ﻛﺎرﻛﺮدﺷﺎن ا داﻣﻪ دﻫﻨﺪ . ﺳﻄﺢ ﻣﺠﺎز ﺧﺴﺎرت ﺑﻪ ﻳـﻚ ﺳـﺎزه ﻛﻪ ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﺣﺮﻛﺎت ﻟﺮزه ای ﺗﺮاز 2 ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد ﺑﺮاﺳﺎس اﻫﻤﻴﺖ ﻫﺮ ﺳﺎزه ای و اﺣﺘﻤﺎل ﺗﺠﺪﻳﺪ و اﺻـﻼح ﺳـﺎزه آﺳـﻴﺐ دﻳـﺪه ﻣﻌـﻴﻦ .ﺷﻮد ﻣﻲ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﮕﻮﻧﻪ ای ﺗﺄﻣﻴﻦ ﮔﺮدد ﻛﻪ ﺳﺎزه ﻫﺎی داﺧﻠﻲ ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ ﺣﺮﻛﺎت ﻟﺮزه ای ﺗﺮاز ﺳﻄﺢ 2 ﺧـﺮاب و وﻳـﺮان ﻧﺸﻮﻧﺪ . 3 - 2 - 2 - 3 -ﺑﺮرﺳﻲ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻟﺮزه ای ﺳﺪﻫﺎ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺳﺪ در ﺑﺮاﺑﺮ زﻟﺰﻟﻪ ﺗﺎﺑﻌﻲ از ﻣﻴﺰان ذﺧﻴﺮة آب ﻣﺨﺰن آن ﻧﻴﺰ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . وﻇﻴﻔﻪ ﺳﺪ ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ذﺧﻴﺮه آب، ﺑﻠﻜﻪ آب ﮔﻴـﺮی، ﻛﻨﺘـﺮل ﺳﻴﻞ و ﺗﺨﻠﻴﻪ آب ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ از ﻧﻘﻄﻪ ﻧﻈﺮ ﻛﻠﻲ ﻣﻘﺎوﻣﺖ زﻟﺰﻟﻪ ای ﺳﺪ ﺑﺎﻳـﺪ ﺑـﺎ در ﻧﻈﺮﮔـﺮﻓﺘﻦ ا ﻳﻤﻨـﻲ ﺳـﺎﻳﺮ ﻗـﺴﻤﺖ ﻫـﺎ از ﺟﻤﻠـﻪ ﺳﺮرﻳﺰﻫﺎ و آب ﮔﻴﺮﻫﺎ ﻃﺮاﺣﻲ ﺷﻮد . ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ دﻟﻴﻞ راﻫﻨﻤﺎی ﻛﺸﻮر ژاﭘﻦ دو ﻧﻮع ﻣﻘﺎوﻣﺖ زﻟﺰﻟﻪ را ﻣﻄﺎﺑﻖ زﻳﺮ دﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪی ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ : ﻣﻘﺎوﻣﺖ زﻟﺰﻟﻪ ای I : زهﺳﺎ ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ ﻧﺒﺎﻳﺪ ﻫﻴﭻ ﮔﻮﻧﻪ ﺧﺴﺎرت و آﺳﻴﺒﻲ را ﻣﺘﺤﻤﻞ ﺷﻮد . ﻣﻘﺎوﻣﺖ زﻟﺰﻟﻪ ای II : ﺣﺘﻲ اﮔﺮ ﺳﺎزه ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ آ ﺳﻴﺐ دﻳﺪ، ﺧﺴﺎرت ﺑﺎﻳﺪ ﻗﺎﺑﻞ ﺟﺒﺮان ﺑﺎﺷﺪ . ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ وﺿﻌﻴﺖ ذﺧﻴـﺮه آب ﺳـﺪ ﻧﻴـﺰ ﺑﺎﻳـﺪ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار ﮔﻴﺮد . ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 72 اﻳﻦ راﻫﻨﻤﺎ ﺗﺼﺮﻳﺢ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ ﻛﻪ ﺳﺪﻫﺎ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﻘﺎوﻣﺖ در ﺑﺮاﺑﺮ زﻟﺰﻟﻪ در ﺑﺮاﺑﺮ ﺣﺮﻛﺎت ﻟﺮزه ای ﺗﺮاز 1 و ﺣﺮﻛـﺎت ﻟـﺮزه ای ﺗـﺮاز 2 را داﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﻣﻘﺎوﻣﺖ زﻟﺰﻟﻪ II ﻣﻴﺰان ﺧﺴﺎرت ﺳﺎزه و ﭘ ﻴﺸﺮﻓﺖ آن ﺑﻪ ﺑﺪﻧﻪ ﺳﺪ و ﺳﻨﮓ ﭘﻲ در ﻣﺪت زﻟﺰﻟﻪ را ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار ﻣﻲ دﻫﺪ . راﻫﻨﻤﺎی ﻣﻘﺎوﻣﺖ زﻟﺰﻟﻪ II در ﺟﺪول3 - 3 آورده ﺷﺪه اﺳﺖ . اﻳﻦ راﻫﻨﻤﺎ ﺗﺮک ﻫﺎ و ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺷﻜﻞ ﺑﺪﻧﻪ ﺳﺪ را ﻛﻪ در اﺛﺮ ﺣﺮﻛﺎت ﻟﺮزه ای ﺗﺮاز 2 ﺑﻮﺟـﻮد ﻣﻲ آﻳﻨﺪ ﻣﺠﺎز ﻣﻲ داﻧﺪ ﻣﺸﺮوط ﺑﺮ ﻛﻪ آن وﺿﻌﻴﺖ ذﺧﻴﺮه آب ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ ﺣﺮﻛﺎت ﻟﺮزه ای ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻗﺮار ﻧﮕﻴﺮد . ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ دﻟﻴﻞ، روش ﺗﺤﻠﻴﻞ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻃﻮر دﻗﻴﻘﻲ وﻗﻮع و ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﺗﺮک ﻫﺎ در ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ را ارزﻳﺎﺑﻲ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ، ﺑﺮای ارزﻳﺎﺑﻲ ﻣﻘﺎوﻣﺖ در ﺑﺮاﺑﺮ زﻟﺰﻟﻪ ﺳـﻄﺢ II ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ ﻻزم ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻫﻤﭽﻨ نĤ ﻛﻪ ﺑﺮای ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ، روش ﺗﺤﻠﻴﻞ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﻛـﻪ ﺑـﻪ ﻃـﻮر دﻗﻴﻘـﻲ ﺗﻐﻴﻴـﺮ ﺷـﻜﻞ ﭘﻼﺳـﺘﻴﻚ و ﺑﺎﻗﻴﻤﺎﻧﺪه را ارزﻳﺎﺑﻲ ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ ﺿﺮوری اﺳﺖ . ارزﻳﺎﺑﻲ ﻣﻘﺎوﻣﺖ در ﺑﺮاﺑﺮ زﻟﺰﻟﻪ ﺳﺪﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺣﺮﻛـﺎت ﻟـﺮزه ای ﺳـﻄﺢ 2 ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد ﺷﺪه ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ اﻧﺠﻤﻦ ﻣﻬﻨﺪﺳﻴﻦ ﻋﻤﺮان ژاﭘﻦ ﺻﻮرت ﮔﻴﺮد ﺑﻪ ﻃﻮری ﻛﻪ ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﺟﺪول 3 - 4 ﺑﺮای ﺳﺪﻫﺎ ﺻﺪق ﻛﻨﺪ . ﺟﺪول 3 - 4 ﻣﻘﺎوﻣﺖ در ﺑﺮاﺑﺮ زﻟﺰﻟﻪ ﺳﻄﺢII ﺳﺪﻫﺎ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ وﻇﻴﻔﻪ ذﺧﻴﺮه آب ﻧﻮع ﺳﺪ ﻣﻠﺰوﻣﺎت ﺑﺘﻨﻲ ﺑﺪون رﻳﺰش و ﻟﻐﺰش ﺑﺪون ﺗﺮک در ﺳﺮﺗﺎﺳﺮ ﺑﺪﻧﻪ ﺳﺪ و ﭘﻲ ﺑﺪون ﻓﺮورﻳﺨﺘﻦ ﺑﺪﻧﻪ ﺳﺪ ﺧﺎﻛﻲ ﺑﺪون ﺗﺮک در ﺳﺮﺗﺎﺳﺮ ﻧﺎﺣﻴﻪ ﻫﺴﺘﻪ ﻏﻴﺮﻗﺎﺑﻞ ﻧﻔﻮذ ﺑﺪون ﺳﺮرﻳﺰ و ﻃﻐﻴﺎن آب ﻣﺨﺰن ﺑﺪون ﻓﺮورﻳﺨﺘﻦ ﺑﺪ ﻧﻪ ﺳﺪ 3 - 2 - 2 - 4 -ﺣﺮﻛﺎت ﺷﺪﻳﺪ زﻣﻴﻦ ﺑﺮای ارزﻳﺎﺑﻲ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻟﺮزه ای ﺳﺪﻫﺎ زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎی ﺛﺒﺖ ﺷﺪه ژاﭘﻦ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﻪ دو ﻧﻮع ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺷﻮﻧﺪ ﻫﺎ آن : ﻳﻲ ﻛﻪ در اﻣﺘﺪاد ﺻﻔﺤﺎت ﺗﻜﺘﻮﻧﻴﻚ در اﻗﻴﺎﻧﻮس آرام اﺗﻔﺎق ﻣﻲ اﻓﺘﻨﺪ ﻫﺎ آن و ﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ ﮔﺴﻞ ﻫﺎی ﻓﻌﺎل در زﻣﻴﻦ اﺗﻔﺎق ﻣﻲ اﻓﺘﻨﺪ . از زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻧﺰدﻳﻚ ﻣﺤﻴﻂ ﺻﻔﺤﺔ ﺗﻜﺘﻮﻧﻴﻚ اﺗﻔﺎق اﻓﺘﺎد، زﻟﺰﻟﻪ Kanto در ﺳﺎل1923 ﺑﺎ ﺑﺰرﮔﺎی9/7 و زﻟﺰﻟﻪ ﻧﺎﻧﻜﺎی 1 در ﺳﺎل1964 ﺑﺎ ﺑﺰرﮔﺎی8 را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺮﺷﻤﺮد . از زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ وﺳـﻴﻠﻪ ﮔﺴﻞ ﻫﺎی ﻓﻌﺎل اﻳﺠﺎد ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ ﻣﻲ ﺗﻮان زﻟﺰﻟﻪ ﻧﻮﺑﻲ 2 در ﺳﺎل1891 ﺑﺎ ﺑﺰرﮔﺎی1/8 و زﻟﺰﻟﻪ ﻛﻮﺑﻪ در ﺳﺎل 1995 ﺑﺎ ﺑﺰرﮔﺎی3/7 را ﻧﺎم ﺑﺮد . زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎی ﺷﺪﻳﺪ ﺑﺎ ﺑﺰرﮔﻲ ﺣﺪود 7 در ﺣﺪ ﻓﺎﺻﻞ100 ﺗﺎ200 ﺳﺎل در اﻣﺘﺪاد ﺻﻔﺤﺎت ﺗﻜﺘﻮﻧﻴﻚ اﺗﻔﺎق ﻣﻲ اﻓﺘﻨـﺪ و زﻟﺰﻟـﻪ ﻫـﺎﻳﻲ ﻛـﻪ ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ ﮔﺴﻞ ﻫﺎی ﻓﻌﺎل اﻳﺠﺎد ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ ﺑﺰرﮔﻲ 6 ﺗﺎ7 را دارﻧﺪ ﻛﻪ در ﺣﺪ ﻓﺎﺻﻞ ﺑـﻴﺶ از1000 ﺳـﺎل اﺗﻔـﺎق ﻣـﻲ اﻓﺘﻨـﺪ . دوﻟـ ﺖ ژاﭘـﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗﻲ را در زﻣﻴﻨﻪ 98 ﮔﺴﻞ ﻋﻤﺪه ﻓﻌﺎل ﺷﺮوع ﻧﻤﻮد . در ﻧﺘﻴﺠﻪ دوره ﺑﺎزﮔﺸﺖ، ﺗﺎرﻳﺨﭽﻪ وﻗﻮع ﻗﺒﻠﻲ ﻫﺎ آن ، ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ وﻗﻮع آﻳﻨﺪه ﻫﺎ آن و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻧﺮخ وﻗﻮع ﻣﺤﺘﻤﻞ اﻳﻦ زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎ اراﻳﻪ ﮔﺮدﻳﺪ . ﺳﭙﺲ ﺣﺮﻛﺎت ﺷﺪﻳﺪ زﻣﻴﻦ ﻛﻪ ﺑﺮای ﺑﺮرﺳﻲ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻟﺮزه ای ﺳﺪﻫﺎ ﻛﺎرﺑﺮد دارﻧـﺪ ﺑﺮﻣﺒﻨﺎی ﺰرگﺑ ﺗﺮ ﻳﻦ زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺷﺪﻳﺪﺗﺮﻳﻦ ﺣﺮﻛﺎت زﻣﻴﻦ را در ﻣﺤﻞ ﻳﻚ ﺳﺪ ﺑﻮﺟﻮد آورده اﻧﺪ ﺗﻬﻴﻪ ﺷﺪه . اﻧﺪ Nankai - 1 Nobi - 2 ﻓﺼﻞ ﺳﻮ – م ﺑﺮرﺳﻲ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ و آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎز ه ﻫﺎی آﺑﻲ 73 3 - 2 - 2 - 4 - 1 - روش ﺑﺮآورد ﺣﺮﻛﺎت ﺷﺪﻳﺪ زﻣﻴﻦ ﺑﺮای ارزﻳﺎﺑﻲ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻟﺮزه ای ﺳﻪ روش ﺑﺮای ﺑﺮآورد ﺣﺮﻛﺎت ﺷﺪﻳﺪ زﻣﻴﻦ ﺑﺮای ارزﻳﺎﺑﻲ ﻣﻘﺎوﻣﺖ در ﺑﺮاﺑﺮ زﻟﺰﻟﻪ ﺳﺪﻫﺎ وﺟﻮد دارد ﻛﻪ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از روش ﺗﺠﺮﺑﻲ، روش ﺷﺒﻪ ﺗﺠﺮﺑﻲ و روش ﺗﺌﻮری . ﻫﺮﻳﻚ از اﻳﻦ روش ﻫﺎ ﻣﺰاﻳﺎ و ﻣﻌﺎﻳﺐ و ﻣﺤﺪودﻳﺖ ﻛﺎرﺑﺮی ﺧﻮد را دارا ﻫﺴﺘﻨﺪ . روش ﺗﺠﺮﺑﻲ ﺑﺮای ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﺣﺮﻛﺎت ﺷﺪﻳﺪ زﻣﻴﻦ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از رواﺑﻂ ﺗﺠﺮﺑﻲ ﻣﺘﻌﺪد ﻛﺎر ﺑﻪ ﻣﻲ رود، از ﻗﺒﻴﻞ رواﺑﻂ ﻣﻴﺮاﻳﻲ ﻛﻪ ﺗﺎﺑﻌﻲ از ﺑﺰرﮔﺎ، ﻓﺎﺻﻠﻪ و ﻏﻴﺮه اﺳﺖ و ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ اﻳﻦ روش ﺗﺨﻤﻴﻦ ﺷﺘﺎب ﺣـﺪاﻛﺜﺮ و ﻃﻴـﻒ ﭘﺎﺳـﺦ از ﻃﺮﻳـﻖ ﺑﺰرﮔـﻲ زﻟﺰﻟـﻪ و ﻓﺎﺻـﻠﻪ ﻛـﺎﻧﻮﻧﻲ آن اﻣﻜﺎن ﭘﺬﻳﺮ اﺳﺖ . ﻧﻮﺳﺎن زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎی ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪه ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺳﺎزﮔﺎر ﺷﺪن ﺷﺘﺎب ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﺑﻪ دﺳـﺖ آﻣـﺪه از اﻳـﻦ روش ﺑﺎﻳـﺪ ﻣـﻮرد ﺗﻮﺟـﻪ ﻗﺮارﮔﻴﺮد . از ﻣﺰاﻳﺎی اﻳﻦ روش آن اﺳﺖ ﻛﻪ ﺷﺘﺎب اوج و ﻃﻴﻒ ﭘﺎﺳﺦ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﻪ ر اﺣﺘﻲ ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﻌﺪاد ﻛﻤﻲ ﭘﺎراﻣﺘﺮ ﺑﻪ دﺳـﺖ آورده ﺷﻮد . اﻳﻦ روش ﺗﻨﻬﺎ ﻣﻘﺪار ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺣﺮﻛﺎت ﺷﺪﻳﺪ زﻣﻴﻦ را ﺑﺮای ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﻌﻠﻮم دﺳﺖ ﺑﻪ دﻫﺪ ﻣﻲ . ﻫﻨﮕﺎم ﺗﺨﻤﻴﻦ ﺣﺮﻛﺎت ﺷﺪﻳﺪ زﻣﻴﻦ ﻛﻪ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺗﻮﺳﻂ زﻟﺰﻟﻪ ای ﺑﺎ ﻣﺮﻛﺰ ﻧﺰدﻳﻚ ﺑﻪ ﻣﺤﻞ ﺳﺪ ﺑﻮﺟﻮد آﻳﺪ، ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺣـﺪود ﻛـﺎرﺑﺮد رواﺑﻂ ﻣﻴﺮ اﻳﻲ ﺑﺮای ﺗﺨﻤﻴﻦ ﺣﺮﻛﺎت ﺷﺪﻳﺪ زﻣﻴﻦ اﻟﺰاﻣﻲ اﺳﺖ . روش ﺷﺒﻪ ﺗﺠﺮﺑﻲ ﻧﻴﺰ ﺑﺮای ﺣﺮﻛﺖ ﻟﺮزه ای ﺑﺰرﮔﻲ ﻛـﻪ از ﻣﺠﻤـﻮع ﺗﻌـﺪاد زﻳﺎدی ﺣﺮﻛﺎت ﻟﺮزه ای ﻛﻮﭼﻚ ﻧﺎﺷﻲ از ﮔﺴﻴﺨﺘﮕﻲ ﻫﺎی ﻛﻮﭼﻚ در ﺳﻄﺢ ﮔﺴﻞ اﻳﺠﺎد ﻣﻲ ﺷﻮد، ﻛﺎرﺑﺮد دارد . اﻳـﻦ روش ﺑﺮاﺳـﺎس ﻣـﺪل ﺣﺮﻛﺎت ﻟﺮزه ای ﺑﺰرگ و ﺣﺮﻛﺎت ﻟﺮزه ای ﻛﻮﭼﻚ در ﺳﻄﺢ ﮔﺴﻴﺨﺘﮕﻲ ﮔﺴﻞ دﺳﺖ ﺑﻪ ﻣﻲ آﻳﺪ و از ﻗﺎﻧﻮن ﻣﻘﻴﺎس ﺗﺒﻌﻴﺖ ﻣﻲ . ﻛﻨﺪ روش ﺗﺎﺑﻊ ﺗﺠﺮﺑﻲ ﮔﺮﻳﻦ روﺷﻲ اﺳﺖ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺷﻨﺎﺧﺖ ﺣﺮﻛﺎت ﻟﺮزه ای ﺑﺰرگ ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ ﺗﺮﻛﻴﺐ ﺣﺮﻛﺎت ﻟﺮزه ای ﻛﻮﭼﻚ . اﻳﻦ روش ﮔﺴﻴﺨﺘﮕﻲ ﻫـﺎی ﮔﺴﻠﻲ را ﺑﻪ ﺷﺒﻜﻪ ﻫﺎی ﮔﺴﻴﺨﺘﮕﻲ ﻛﻮﭼﻚ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻣﻲ . ﻛﻨﺪ از اﻳﺠﺎد ﺣﺮﻛﺎت ﻟﺮزه ای ﻛﻮﭼﻚ ﻳﻚ زﻟ ﺰﻟﻪ ﺑﺰرگ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ در ﻣﺤﻞ ﺳـﺪ از و ﺗﺮﻛﻴﺐ اﻳﻦ ﺣﺮﻛﺎت ﻛﻮﭼﻚ ﺑﻮﺟﻮد آﻳﺪ . اﮔﺮ ﻫﻴﭻ ﮔﻮﻧﻪ ﺛﺒﺘﻲ از ﺣﺮﻛﺎت ﻟﺮزه ای ﻛﻮﭼﻚ ﻳﻚ ﮔﺴﻞ ﻣﻨﺒﻊ وﺟﻮد ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺎز ﻫﻢ ﻣﻲ ﺗﻮان از اﻳﻦ روش اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﻮد . ﺣﺮﻛﺎت ﻟﺮزه ای ﻛﻮﭼﻚ زﻣﻴﻦ ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ روش ﺗﺼﺎدﻓﻲ ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ﺑﺎ ﻗﺮاردادن اﻳﻦ ﺣﺮﻛ ﺎت ﻛﻮﭼـﻚ زﻣﻴﻦ، ﺣﺮﻛﺖ ﺷﺪﻳﺪ زﻣﻴﻦ دﺳﺖ ﺑﻪ . آﻳﺪ ﻣﻲ اﻳﻦ روش در ﻣﺤﺪوده ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ ﺑﺎﻻ ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻪ ﺣﺮﻛﺎت ﻟﺮزه ای زﻣﻴﻦ ﺗـﺼﺎدﻓﻲ ﺑـﻮده ﻣـﺆﺛﺮ اﺳﺖ . روش ﺗﺌﻮری، ﺣﺮﻛﺎت ﻟﺮزه ای زﻣﻴﻦ را ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺗﺌﻮرﻳﻚ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ ﻛﻪ در ﮔﺴﻴﺨﺘﮕﻲ ﮔﺴﻞ اﺗﻔﺎق ﻣﻲ اﻓﺘﻨﺪ . اﻳﻦ روش از روش اﻟﻤﺎن ﻣﺤﺪود ﻳﺎ ﺗﻔﺎوت ﻫﺎ ی ﻣﺤﺪود ﺳﻪ ﺑﻌﺪی اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ . ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل در ﻣﺤﻞ ﺳﺪ ﻛﺎﺳﻴﻮ1 ، ﻋﻼوه ﺑﺮ زﻟﺰﻟﻪ اﺻﻠﻲ، ﺗﻌﺪاد زﻳﺎدی ﭘﺲ ﻟﺮزه از زﻟﺰﻟﻪ ﺗﻮﺗﻮرﻳﻮ – ﻛﻨﺰﻳﺪو 2ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪ . اﺛﺮات ﺗﻘﻮﻳﺖ ﻛﻨﻨﺪﮔﻲ ﻣﺤﻞ ﺳﺪ ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ ﺛﺒﺖ ﻣﺸﺎﻫﺪات دﺳﺖ ﺑﻪ آﻣﺪ . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻟﺮزه اﺻﻠﻲ ﺗﻮﺗﻮرﻳﻮ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از روش ﻣﺮﻛﺐ ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی ﮔﺮدﻳﺪ . در اﻳﻦ ﻣﻮرد ﺷﺘﺎب اوج و ﻫﺎی ﺷﻜﻞ ﻣﻮج ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪه و ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی ﺷﺪه ﺗﻘﺮﻳﺒﺎً ﻳﻜﺴﺎن ﺑﻮدﻧﺪ . ﺑﻪ اﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﻣﺸﺨﺺ ﮔﺮدﻳﺪ ﻛﻪ ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﺣﺮﻛﺎت ﺷﺪﻳﺪ زﻣﻴﻦ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از روش ﻫﻴﺒﺮﻳﺪ ﺑﺮای ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺣﺮﻛﺎت ﺷﺪﻳﺪ زﻣﻴﻦ در ﭘﻲ ﺳﻨﮕﻲ ﺳﺪ ﻗﺎﺑﻞ ﻛﺎرﺑﺮد ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺣﺮﻛﺎ ت ﺷﺪﻳﺪ زﻣﻴﻦ ﻛﻪ ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ ﮔﺴﻞ ﻫﺎی ﻓﻌﺎل ﺑﻮﺟﻮد ﻣﻲ آﻳﻨﺪ ﺻﺤﺖ و دﻗﺖ روش یﻫﺎ ﺗﺤﻠﻴﻠﻲ اﺻﻼح و ﺑﺎزﺑﻴﻨﻲ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﮔﺮﭼﻪ ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﻧﺎﺣﻴﻪ ﮔﺴﻠﻲ ﻓﻌﺎل، ﻣﺮاﺣﻞ ﮔﺴﻴﺨﺘﮕﻲ و ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی واﺑﺴﺘﻪ ﻫﻨﻮز ﻧﺎﻣﺸﺨﺺ اﺳﺖ . ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻣﻮﺑﻮط ﺑﻪ ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﺣﺮﻛﺎت ﺷﺪﻳ ﺪ زﻣﻴﻦ اﺳﺎﺳﺎً در ﻣﺤﺪودة زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ و زﻟﺰ ﻟﻪ ﺷﻨﺎﺳﻲ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد ﻛﻪ در دﺳﺖ ﺗﺤﻘﻴﻖ و ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . 1- Kasyo Tottorio-Kensiedu - 2 ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 74 3 - 2 - 2 - 5 - ارزﻳﺎﺑﻲ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻟﺮزه ای ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﺤﻠﻴﻞ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ارزﻳﺎﺑﻲ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ای ﻟﺮزه ﺳﺪﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد، زﻳﺮ ﻛﻤﻴﺘﻪ اﻳﻤﻨﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺪﻫﺎ روش ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺗﻔﺼﻴﻠﻲ ﺑﺮای ﺳﺪﻫﺎی وزﻧﻲ ﺑﺘﻨﻲ و ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ ﺑﻠﻨﺪ را اراﻳﻪ ﻧﻤﻮد ر . وش ﺗﺤﻠﻴﻞ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺳﺪﻫﺎ و ارزﻳﺎﺑﻲ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻟﺮزه ای ﻫﺎ آن در ﻣﻮرد دو ﻧﻮع ﺳﺪ ﻣﻌﺮﻓﻲ ﻣﻲ ﺷـﻮد، ﻛﻪ اراﻳﻪ ﻛﻠﻴﻪ ﺟﺰﻳﻴﺎت آن در اﻳﻨﺠﺎ اﻣﻜﺎن ﭘﺬﻳﺮ ﻧﻴﺴﺖ . 3 - 2 - 2 - 5 - 1 - روش ارزﻳﺎﺑﻲ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻟﺮزه ای ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ ﻣﻮﺟﻮد ﻣﻌﻤﻮﻻ ﻧﻮﺳ نĤ یﻫﺎ آﺳﻴﺐ ﻧﺪﻳﺪه اﻧﺪ ﻛﻪ ﻣﻮﺟﺐ ﺷﻜﺴﺘﻦ ﺳﺪ ﺷﻮد . ﺑﻪ اﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﻣﻲ ﺗﻮان ﮔﻔﺖ اﻳﻦ ﺳﺪﻫﺎ ﻣﻘﺎوم در ﺑﺮاﺑﺮ زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻃﻮر ﺑﻪ . ﻛﻠﻲ، رﻓﺘﺎر ﺑﺪﻧﻪ ﺳﺪ ﺘﻨﻲﺑ وزﻧﻲ ﻣﺎداﻣﻲ ﻛﻪ ارﺗﻌﺎش زﻟﺰﻟﻪ ﺑﺎﻋﺚ اﻳﺠﺎد ﺗﺮک در ﺑﺪﻧﻪ ﺳﺪ ﻧﮕﺮدد ﻣﻲ ﺗﻮاﻧـﺪ ﺑـﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﺤﻠﻴﻞ ا ﻻ ﺳﻴﺘﻚ ﺧﻄﻲ ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی ﺷﻮد . روش یﻫﺎ ﺗﺤﻠﻴﻞ اﻻﺳﻴﺘﻜﻲ ﻣﺘﻌﺪدی وﺟﻮد دارد ﻛﻪ در اﻳﻦ ﺑﻴﻦ ﻣﻲ ﺗﻮ ان ﺑﻪ ﺗﺤﻠﻴـﻞ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺪل ﻫﺎی دو ﺑﻌﺪی ﺑﺪﻧﻪ ﺳﺪ اﺷﺎره ﻧﻤﻮد، ﻛﻪ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ رﻓﺘﺎر ﻛﻠﻲ ﺳﺪ را در ﻃﻮل ﻣﺪت زﻟﺰﻟﻪ ﺷـﺒﻴﻪ ﺳـﺎزی ﻛﻨـﺪ . ﺑـﻪ ﻋـﻼوه ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی دﻗﻴﻖ ﺗﺮ رﻓﺘﺎر ﺑﺪﻧﻪ ﺳﺪ در ﻃﻮل ﻣﺪت زﻟﺰﻟﻪ، ﺑﺎ اﻧﺠﺎم ﻳﻚ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺗﺮﻛﻴﺒﻲ ﺑﺮای ﻛﻞ ﭘﻲ و ﻣـﺪل ﻣﺨـﺰن ﺑـﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از روش ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺳﻪ ﺑ ﻌﺪی اﻣﻜﺎن ﭘﺬﻳﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺮای ﺑﺮرﺳﻲ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻟﺮزه ای ﺳﺪ در ﺑﺮاﺑﺮ ﺣﺮﻛﺎت ﻟﺮزه ای ﺗﺮاز 2 ، ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻏﻴﺮ ﺧﻄﻲ ﺳﺪ ﺑﻪ ﻃﻮری ﻛﻪ ﻣﻜﺎﻧﻴﺰم ﺷﻜﺴﺖ آن را ﻧﻴـﺰ ﺑـﻪ ﺣﺴﺎب آورد ﺑﺎﻳﺪ ﺻﻮرت ﮔﻴﺮد . ﺑﺮای اﻧﺠﺎم ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻏﻴﺮ ﺧﻄﻲ ﻻزم اﺳﺖ ﻣﻌﻴﻦ ﺷﻮد ﻛﻪ آﻳﺎ ﺗﺮک در ﺑﺪﻧﻪ ﺳﺪ اﺗﻔﺎق ﻣﻲ اﻓﺘﺪ ﻳﺎ ﺧﻴﺮ، ﻳﻌﻨـﻲ ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ-دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺑﺘﻦ ﺳﺪ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد . اﻳﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﺑﺮای ارزﻳﺎﺑﻲ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺧﻄﻲ ﺣﺎﺋﺰ اﻫﻤﻴﺖ اﺳﺖ . ﺗﻌﺪاد زﻳﺎدی از ﻣﺤﻘﻘﻴﻦ ﺗﺤﻠﻴﻞ یﻫﺎ ﻋﺪدی ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ وزﻧﻲ را ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ ﻗﺮار داده . اﻧﺪ ﺗﺎﮔﻮﺷﻲ و ﻫﻤﻜﺎران 1 ) 1996 ( ﺗﺤﻠﻴـﻞ دو ﺑﻌﺪی ﺳﺪ ﻫﻴﺘﻮﻛﻮرا 2 را ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣ ﺪل ﺑﺪﻧﻪ ﺳﺪ، ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی رﻓﺘﺎر آن و ﺑﺮرﺳﻲ ﻣﻘﺎوﻣﺖ زﻟﺰﻟـﻪ ﺳـﺪ اﻧﺠـﺎم دادﻧـﺪ . ﺷـﻴﻮرﺟﻲ ری 3) 1998 ( ﺗﺤﻠﻴﻞ واﻛﻨﺶ دو ﺑﻌﺪی ﻣﺪل ﺳﺪ ﻫﻴﺘﻮﻛﻮرا را ﺑﺎ ﻣﺨﺰن و ﭘﻲ آن ﺑﺮرﺳﻲ ﻛﺮد . در اﻳﻦ آﻧـﺎﻟﻴﺰ، اﺛـﺮات ﻓﺎﻛﺘﻮرﻫـﺎی ﺑﺪﻧـﻪ ﺳـﺪ و ﺳﻨﮓ ﭘﻲ و ﻣﺪول ارﺗﺠﺎﻋﻲ ﺳﻨﮓ ﺑﺮرﺳﻲ ﺷﺪ . ﻋﻼوه ﺑﺮ ﺗﺤﻠﻴﻞ دو ﺑﻌﺪی ذﻛﺮ ﺷﺪه ﺷﻴﻮﺟﻴﺮی و ﻫﻤﻜﺎراﻧﺶ )2000 ( ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻣـﺪل ﺳـﻪ ﺑﻌﺪی ﺑﺪﻧﻪ ﺳﺪ، ﺳﻨﮓ ﭘﻲ و آب ﻣﺨﺰن ﺳﺪ ﻫﻴﺘﻮﻛﻮرا را اﻧﺠﺎم دادﻧﺪ . ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺳﺪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳﻚ ﺑﺪﻧـﻪ اﻻﺳـﺘﻴﻚ ﺧﻄـﻲ ﻧﺘـﺎﻳﺞ ﺧﻮﺑﻲ از ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺳﻪ ﺑﻌﺪی دﺳﺖ ﺑﻪ آﻣﺪ . آرﻳﮕﺎ و ﻫﻤﻜﺎراﻧﺶ 4) 2001 (ﺗﺤﻠﻴﻞ یﻫﺎ ﺳﻪ ﺑﻌﺪی و دو ﺑﻌﺪی ﻣﺪل ﺳﺪ ﺗﻮﻫﻴ ﺮا 5 را ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺛﺒﺖ زﻟﺰﻟﻪ ﻛﻮﺷﻴﺮا – اوﻛﻲ 6 ) 1993 ( ﻛﻪ در ﻣﺤﻞ ﺳﺪ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪه ﺑﻮد اﻧﺠﺎم دادﻧﺪ . در اﻳﻦ ﺗﺤﻠﻴﻞ ارزﻳﺎﺑﻲ ﺑـﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از ﺟـﺪا ﻛـﺮدن ﻓﺎﻛﺘﻮرﻫﺎی ﻣﻴﺮاﺋﻲ ﺑﻪ دو ﻧﻮع ﻣﻴﺮاﺋﻲ ﻣﺼﺎﻟﺢ و ﻣﻴﺮاﺋﻲ ﻛﻞ ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺖ . در ﻧﺘﻴﺠﻪ، اﻳﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻓﺎﻛﺘﻮرﻫﺎی ﻣﻴﺮاﺋﻲ ﺑـﺰرگ ﺗـﺮ ی را در ﻣﺪل دو ﺑﻌﺪی ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی ﺳﻪ ﺑﻌﺪی ﺳﺪ دﺳﺖ ﺑﻪ داد . در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ ﺗﺤﻠﻴﻞ یﻫﺎ ﺳﻪ ﺑﻌﺪی و ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻣﺪل ﺳﺪ، ﭘﻲ و ﻣﺨـﺰن و ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻣﺘﻘﺎﺑﻞ ﻫﺎ آن ﺑﻪ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ رو ﺑﻪ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . 1- Taguchi et al. Hitokura - 2 Shiojiri et al. - 3 Ariga et al. - 4 Tohira - 5 Kushira-Oki - 6 ﻓﺼﻞ ﺳﻮ – م ﺑﺮرﺳﻲ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ و آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎز ه ﻫﺎی آﺑﻲ 75 ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻪ رﻓﺘﺎرﺑﺪﻧﻪ ﺳﺪ وزﻧﻲ ﺑﺘﻨﻲ در ﻣﺤﺪوده رﻓﺘﺎر ارﺗﺠﺎﻋﻲ ﺧﻄﻲ ﻗﺮار ﻧﻤﻲ ﮔﻴﺮد، ﺗﻌﻴـﻴﻦ ﺧـﺼﻮﺻﻴﺎت و رﻓ ﺘـﺎر دﻳﻨـﺎﻣﻴﻜﻲ ﻏﻴـﺮ ﺧﻄﻲ ﺑﺘﻦ، ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻛﺸﺸﻲ ﺑﺘﻦ و ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺗﺮک ﻫﺎ در ﺑﺘﻦ از ﻣﺸﻜﻼت ﻣﻮﺟﻮد ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﻧﺎﮔﻮﻳﺎﻣـﺎ 1 ) 1999 ( ﻣﻄﺎﻟﻌـﺎﺗﻲ را روی ﻣﻘﺎوﻣـﺖ ﻛﺸﺸﻲ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺑﺘﻦ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از آزﻣﺎﻳﺶ یﻫﺎ ﻛﺸﺸﻲ اﻧﺠﺎم داد . ﺑﻪ اﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ راﺑﻄﻪ ای ﺑﻴﻦ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻛﺸﺸﻲ و ﺳﺮﻋﺖ ﺑﺎرﮔـﺬاری و راﺑﻄﻪ ای ﺑ ﻴﻦ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻛﺸﺸﻲ اﺳﺘﺎﺗﻴﻜﻲ و ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻓﺸﺎری ﭘﻴﺪا ﻛﺮد . ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻻزم ﺑﻮد راﺑﻄﻪ ﺗﺮﻛﻴﺒﻲ ﺗﻨﺶ - ﻛﺮﻧﺶ ﻧـﺮم ﺷـﻮﻧﺪه ﺑـﺘﻦ ﺑﺮای ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺷﻜﺴﺖ ﺑﺪﻧﻪ ﺳﺪ دﺳﺖ ﺑﻪ آﻳﺪ . ﻛﻤﻴﺘﻪ اﻧﺮژی و ﻣﻨﺎﺑﻊ (REB) 2 ) 2001 ( آزﻣـﺎﻳﺶ ﺷـﻜﺎﻓﺘﻦ ﺑـﺘﻦ را ﺑـﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از ﺗﻨﻈﻴﻢ ﺳﺮﻋﺖ ﺑﺎزﮔﺸﺎﻳﻲ ﺗﺮک و ﻫﺎ ﺑﺰرگ ﺗﺮ ﻳﻦ اﻧ ﺪازه داﻧﻪ ﻫﺎی ﺑﺘﻦ اﻧﺠﺎم دادﻧﺪ . ﺑﻪ اﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﻣﺸﺨﺺ ﮔﺮدﻳﺪ ﻛﻪ ﺳﺮﻋﺖ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺗﺮک ﺑﺎ ﻣﻘﺪار اﻧﺮژی ﺷﻜﺴﺖ و رواﺑﻂ ﻛﺮﻧﺶ ﻧﺮم ﺷﻮﻧﺪ ه 3 ﺑﺘﻦ ﺳﺪ راﺑﻄﻪ ﺧﻄﻲ دارد . Ariga و ﻫﻤﻜﺎراﻧﺶ )2001 ( ﺗﺤﻠﻴﻞ یﻫﺎ ﻏﻴﺮ ﺧﻄﻲ ﺑﺪﻧـﻪ ﺳﺪ و ﭘﻲ را ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﺤﻠﻴﻞ یﻫﺎ ﺳﻪ ﺑﻌﺪی اﻧﺠﺎم دادﻧﺪ . ﻛﻤﻴﺘﻪ اﻧﺮژی و ﻣﻨﺎﺑﻊ ( REB) ) 2001 ( ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺗﺮک یﻫﺎ ﻟﺮزه ای ﻣﺪل ﺳﺪی ﺑﺎ ارﺗﻔﺎع 150 ﻣﺘﺮ در ﻃﻲ ﻣﺪت زﻟﺰﻟﻪ را ﻧﻴﺰ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻧﻤﻮد . ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﺗﺮک یﻫﺎ ﻟﺮزه ای ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﻔﻬﻮم ﻣﺪل ﺗﺮک ﭘﺨﺶ ﺷـﺪه 4 ﺻـﻮرت ﮔﺮﻓﺖ، ﺑﻪ ﻃﻮری ﻛﻪ ﺗﺌﻮری ﻧﺮم ﺷﻮﻧﺪﮔﻲ ﻛﺮﻧﺶ ﺑﺎ روش ﺗﺤﻠﻴﻞ اﺟﺰاء ﻣﺤﺪود ﻣﻄﺎﺑﻘﺖ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ . در ﻧﺘﻴﺠـﻪ ﻫـﺎ آن ﭘﻴـﺸﻨﻬﺎد ﻛﺮدﻧـﺪ، اﻳﻤﻨﻲ ﻣﺠﺎز در ﺑﺮاﺑﺮ ﺗﺮک ﺧﻮردﮔﻲ ﻧﺎﺷﻲ از زﻟﺰﻟﻪ ﺑﺮ اﺳﺎس ﭘﺎراﻣﺘﺮ ﻣﺎﻛﺰﻳﻤﻢ ﺷﺘﺎب ﺑﺎﻳﺪ ﺷﺎﺧﺼﻲ ﺑﺮای ارزﻳﺎﺑﻲ ﭘﺎﻳﺪاری ﻣﻘﺎوﻣﺖ در ﺑﺮاﺑـﺮ زﻟﺰﻟﻪ ﺳﺪﻫﺎ ﺑﺎﺷﺪ . اوﻣﺎﭼﻲ )1998 ( و ﻫﻤﻜﺎراﻧﺶ5 ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺗﺮک ﺧﻮردﮔﻲ ﻧﺎﺷﻲ از زﻟﺰﻟﻪ ﺑﺪﻧﻪ ﺳﺪ را ﺗﺤﺖ نﺗﻜĤ یﻫﺎ ﺷﺪﻳﺪ ﺑـﺎ اﺳـﺘﻔﺎد ه از ﻣﺪل ﻓﻮق اﻧﺠﺎم دادﻧﺪ . اﻳﻦ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺪل ﺳﺪی ﺑﺎ ارﺗﻔﺎع 100 ﻣﺘﺮ ﺑﺎ ﺑﻪ ﺣﺴﺎب آوردن ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻣﺘﻘﺎﺑﻞ ﺑﺪﻧﻪ ﺳـﺪ، ﭘـﻲ و ﻣﺨـﺰن ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺖ . در اﻳﻦ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻣﻌﻴﺎر ﺷﻜﺴﺖ دو ﺧﻄﻲ ﻛﻪ ﺑﺮ اﺳﺎس ﺗﺮﻛﻴﺐ ﺗﻨﺸﻬﺎی اﺻﻠﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ اﺳﺘﻔﺎده ﮔﺮدﻳﺪ . از ﻧﻮع ﺧﻄﻲ راﺑﻄـﻪ ﻛﺮﻧﺶ ﻧﺮم ﺷﻮﻧﺪه در اﻳ ﻦ ﺗﺤﻠﻴﻞ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪ، در ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺗﺮک ﻫﺎ در اﻣﺘﺪاد ﭘﺎﻳﻪ ﺳﺪ و در ﻣﻨﻄﻘﻪ ای ﻛﻪ ﺷﻴﺐ ﺑﺪﻧﻪ ﺳﺪ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ اﺗﻔـﺎق اﻓﺘﺎد . ﻧﺘﺎﻳﺞ اﻳﻦ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻧﺸﺎن داد ﻛﻪ ﻧﺼﺐ ﺗﻘﻮﻳﺖ ﻛﻨﻨﺪه ﻫﺎی ﻣﻮﺿﻌﻲ ﺑﺎ ﻣﻴﻠﻪ ﻫﺎی ﻓﻮﻻدی و اﻧﺘﺨﺎب ﺷﻜﻞ ﻣﻘﻄﻊ ﻋﺮﺿـﻲ ﺑﺪﻧـﻪ ﺳـﺪ در اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻘﺎوﻣﺖ زﻟﺰﻟﻪ ﺳﺪﻫﺎ ﻣﺆﺛﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ر د روش یﻫﺎ ﺗﺤﻠﻴﻠﻲ، ﺗﻌﺪاد زﻳﺎدی ﻓﺎﻛﺘﻮر ﻧﺎﻣﻌﻠﻮم از ﻗﺒﻴﻞ اﻧﺘﺨﺎب ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ ﻣﻮاد ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻲ، ﺳﻨﮓ ﭘﻲ و اﻧﺘﺨﺎب ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺮزی در اﻳﻦ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻫﺎ وارد ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺑﺎﻳﺪ ﻫﺪف ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻫﻨﮕﺎم اﻧﺘﺨﺎب روش ﺗﺤﻠﻴﻠﻲ ﺑﺮای ﺳﺪ ﻣﺸﺨﺺ ﺷﻮد و اﻳﻨﻜﻪ آﻳـﺎ اﻳـﻦ روش ﺑﺎﻳﺪ ﺳﺎده ﻳﺎ ﺗﺮﻛﻴﺒﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در ﺣﺎﻟﺖ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻏﻴﺮ ﺧﻄﻲ و ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺗﺮک ﺧﻮردﮔﻲ ﻧﺎﺷﻲ از زﻟﺰﻟﻪ ﻓﺎﻛﺘﻮرﻫﺎی ﻣﺠﻬﻮل ﻣﺘﻌﺪدی ﻧـﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺣﺎﻟﺖ ﺧﻄﻲ وارد ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ دﻟﻴﻞ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮ اﻳﻦ ﻣﻮارد ﻻزم ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . 3 - 2 - 2 - 5 - 2 - روش ارزﻳﺎﺑﻲ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻟﺮزه ای ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ و ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه ای ﺗﺤﻠﻴﻞ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﻳﻚ ﺳﺪ ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه ای در دو ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺻﻮرت ﻣﻲ ﮔﻴﺮد : ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺗﻨﺶ اوﻟﻴﻪ ﺑﺮای ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی ﺗﻨﺶ ﻫـﺎی اوﻟﻴـﻪ و ﺗﻐﻴﻴـﺮ ﺷﻜﻞ ﺳﺪ ﻗﺒﻞ از ﻛﻪ آن زﻟﺰﻟﻪ ای رخ دﻫﺪ و ﺗﺤﻠﻴﻞ واﻛﻨﺶ ﻟﺮزه ای ﺑﺮای دﺳﺖ ﺑﻪ آوردن ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺷﻜﻞ و ﺗﻨﺶ ﺳﺪ در ﻃﻮل ﻣﺪت و ﭘـﺲ از زﻟﺰﻟﻪ . ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺧﻮب ﺗﺤﻠﻴﻞ یﻫﺎ دو ﺑﻌﺪی ﺑﺮای ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی ﺳﺪﻫﺎ در ﻃﻮل ﻣﺪت زﻟ ﺰﻟﻪ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻣﺸﻜﻼت ﻣﺘﻌﺪد ﺗﺤﻠﻴﻞ یﻫﺎ ﺳﻪ ﺑﻌﺪی، ﻣﺪل دو ﺑﻌﺪی ﻋﻤﻮﻣﺎً ﺑﺮای ﺗﺤﻠﻴﻞ واﻛﻨﺶ زﻟﺰﻟﻪ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ .ﺷﻮد Nagoyama - 1 Resources & Energy Bureau (REB) - 2 Concrete Ductile Strain - 3 Segregation Crack Model - 4 Omachi et al. - 5 ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 76 ﺑﺪﻧﻪ ﺳﺪ ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه ای در ﻃﻮل زﻟﺰﻟﻪ رﻓﺘﺎر ﻏﻴﺮ ﺧﻄﻲ ﺷﺪﻳﺪی را از ﺧﻮد ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ ﺑﻪ ﻃﻮری ﻛـﻪ ﻣـﺪول ﺑﺮﺷـﻲ اﻻﺳـﺘﻴﻚ آن ﺑـﻪ ﻫﻤﺎن ﻧﺴﺒﺖ ﻛﺮﻧﺶ ﺑﺮﺷﻲ ﻛﺎﻫﺶ ﻣﻲ ﻳﺎﺑﺪ . ﺑﺮای ﺗﺤﻠﻴﻞ واﻛﻨﺶ ﻟﺮزه ای، ﺗﺤﻠﻴﻞ واﻛﻨﺶ ﻣﺮﻛﺐ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از روش ﺧﻄﻲ ﻣﻌﺎدل و ﺑﺎ ﺑـﻪ ﺣﺴﺎب آوردن ﺧﻮاص ﻏﻴﺮ ﺧﻄﻲ ﻣﻮاد ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻲ ﺳﺪ ﻛﺎر ﺑﻪ . رود ﻣﻲ ﺑﺎ اﻳﻦ ﺗﺤﻠﻴﻞ، ﺷﺮاﻳﻂ ﺗﻨﺶ ﺑﺪﻧﻪ ﺳـﺪ در ﻃـﻮل ﻣـﺪت زﻟﺰﻟـﻪ، ﺗﻐﻴﻴـﺮ ﺷﻜﻞ و ﻛﺮﻧﺶ ﺑﺪﻧﻪ ﺳﺪ دﺳﺖ ﺑﻪ آورده ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺑﺮای ﺣﺮﻛﺎت ﺷﺪﻳﺪ زﻣﻴﻦ، از ﻗﺒﻴﻞ ﺣﺮﻛﺎت ﻟـﺮزه ای ﺗـﺮاز 2 ، ارزﻳـﺎﺑﻲ ﻣﻘﺎوﻣـﺖ ﻟـﺮزه ای ﺳﺪﻫﺎی ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه ای ﺑﺮاﺳﺎس ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺷﻜﻞ ﺑﺪﻧﻪ ﺳﺪ ﭘﺲ از زﻟﺰﻟﻪ از ﻧﻘﻄﻪ ﻧﻈﺮ ﻛﺎرﺑﺮد ذﺧﻴﺮه آب ﺿﺮوری ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻳﻜﻲ از روش یﻫﺎ ﺗﺤﻠﻴﻠﻲ ﻛﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺷﻜﻞ ﺑﺪﻧﻪ ﺳﺪ را ارزﻳﺎﺑﻲ ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ روش ﻧﻴﻮﻣﺎرک1 اﺳﺖ ﻛﻪ از روش ﺗﺤﻠﻴﻠﻲ اﻳﻤﻨﻲ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺷﻜﻞ ا داﻳﺮه ی اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ . ﻛﻨﺪ روش ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺷﻜﻞ ﻧﻴﺰ ﻳﻜﻲ از روش ﻳﻫﺎ ﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻧﺸﺴﺖ ﭘﺎﺷﻨﻪ ﺳﺪ و ﺷﻴﺐ را ﭘـﺲ از زﻟﺰﻟـﻪ ارزﻳـﺎﺑﻲ ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ . ﺑﺮای ﺳﺪﻫﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﻣﻮاد ﻫﺴﺘﻪ ﻳﺎ ﭘﻲ ﺧﺎص، ارزﻳﺎﺑﻲ اﻳﻤﻨﻲ ﺳﺪ در ﺑﺮاﺑﺮ ﺗﺮک ﻳﻫﺎ ﻲ ﻛﻪ در ﺳﺮﺗﺎﺳﺮ ﻧﺎﺣﻴﻪ ﻫﺴﺘﻪ ﻏﻴﺮ ﻗﺎﺑﻞ ﻧﻔﻮذ ﻳـﺎ ﭘﻲ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﭘﻴﺪا ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ ﺿﺮور ی ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در ﻣﻮاردی ﻛﻪ ﺳﺪ در ﻣﺤﻠﻲ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه ﻛﻪ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ رواﻧﮕﺮاﻳﻲ ﻣﻮاد ﺑﺪﻧﻪ ﺳـﺪ ﻳـﺎ زﻣـﻴﻦ ﭘﻲ رخ دﻫﺪ، ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺗﻨﺶ ﻣﺆﺛﺮ ﺑﺎ ﺑﻪ ﺣﺴﺎب آوردن اﺣﺘﻤﺎل رواﻧﮕﺮاﻳﻲ ﺻﻮرت ﮔﻴﺮد . زﻳﺮ ﻛﻤﻴﺘﻪ اﻳﻤﻨﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺪﻫﺎی ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه ای در ﻛﻤﻴﺘﻪ ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺰرگ ژاﭘﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗﻲ روی ﺗﺤﻠﻴﻞ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺳﺪﻫ ﺎی ﺳـﻨﮕﺮﻳﺰه ای اﻧﺠﺎم داد . در ﺳﺎل 1981 ﺑﺎﺑﺎ و واﺗﺎﻧﺎﺑﻪ2 ﮔﺰارﺷﻲ ﺗﺤﺖ ﻋﻨﻮان ” ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ روش ارزﻳـﺎﺑﻲ ﭘﺎﻳـﺪاری در ﺑﺮاﺑـﺮ ﻟﻐـﺰش و روش یﻫـﺎ ارزﻳـﺎﺑﻲ ﺳﺪﻫﺎی ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه ای را “ اراﻳﻪ د دا ﻧﺪ ﻛﻪ ﻫﻨﻮز در ژاﭘﻦ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد . اﻳﻦ روش ﺷﺎﻣﻞ ارزﻳﺎﺑﻲ اﻳﻤﻨﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺪﻫﺎی ﺳـﻨﮕﺮﻳﺰه ای ﺑـﺮ اﺳﺎس ﻓﺎﻛﺘﻮر اﻳﻤﻨﻲ در ﺑﺮاﺑﺮ ﻟﻐﺰش و ﻣﻘﺪار ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺷﻜﻞ ﺗﻮده ﺧﺎک ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﻌﺪ از ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ زﻳﺮ ﻛﻤﻴﺘﻪ ﻫﺎ و ﺳﺎﻳﺮ ﻣﻄﺎﻟﻌـﺎﺗﻲ ﻛـﻪ ﺻـﻮرت ﭘﺬﻳﺮﻓﺖ ، ﻛﻮﻣﺎﺗﻮ و اوﻣﻮرا 3) 1986 ( ، اﻳﻤﻨﻲ ﺳﺪ را در ﺑﺮاﺑﺮ ﻟﻐﺮش و ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻓﺎﻛﺘﻮر اﻳﻤﻨﻲ ﻟﻐﺰش ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ ﻗـﺮار داده اﻧـﺪ ﻫـﺎ آن . ﺗﺤﻠﻴﻞ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ را ﺑﺮای ﺳﺪ ﻣﺎﻛﻴﻮ 4 ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺷﻜﻞ ﻣﻮﺟﻲ ﭘﺲ ﻟﺮزه ﻫﺎی ﺑﺮﮔﺮﻓﺘﻪ از زﻟﺰﻟﻪ ﻧﺎﮔﺎﻧﻮ – ﻛﻦ 5) 1984 ( اﻧﺠﺎم دادﻧـﺪ . اﻳـﻦ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻓﺎﻛﺘﻮر اﻳﻤﻨﻲ ﻟﻐﺰش ذﻛﺮ ﺷﺪه ﻓﻮق ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺖ . ﻳﻮﺳﻜﻲ د ا و اﻳﻮاﺷﻴﺘﺎ 6) 1997 ( ﺗﺤﻠﻴﻞ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺳﺪ ﻣﻴﻨﻮﻣـﺎ 7 را ﻛﻪ زﻟﺰﻟﻪ ﻛﻮ )ﺑﻪ1995 ( را ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻛﺮده ﺑﻮد ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از رﻛﻮردﻫﺎی ﺷﻜﻞ ﻣﻮج ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪه اﻧﺠـﺎم دادﻧـﺪ . ﺑـﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از اﻳـﻦ ﺗﺤﻠﻴـﻞ واﻛﻨﺶ ﺑﺪﻧﻪ ﺳﺪ در ﺧﻼل زﻟﺰﻟﻪ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ اﻳﻤﻨﻲ ﺑﺪﻧﻪ ﺳﺪ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻓﺎﻛﺘﻮر اﻳﻤﻨﻲ در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻟﻐﺰش ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ و ﺗﺄﻳﻴﺪ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ . ﺗﻮﻛﻲ – ﻛﻴﺎﺷﻴﻤﻮﺗﻮ و ﻫﻤﻜﺎران8) 1997 (ﺗﺤﻠﻴﻞ دﻳﻨﺎﻣ ﻴﻜﻲ ﺑﺪﻧﻪ ﺳﺪ را در ﻣﺤﻞ ﺳﺎﺧﺖ ﻧﻴﺮوﮔﺎه اﻧﺠﺎم دادﻧﺪ ﻫﺎ آن . ﺣﺮﻛﺎت ﺷﺪﻳﺪ زﻣﻴﻦ را ﻛﺎر ﺑﻪﺑﺎ ﮔﻴﺮی ﻣﺪل ﮔﺴﻞ ﺑﺮای ﮔﺴﻞ ﻳﺎﻧﺎﮔﺎس9 در ﻣﺠﺎورت ﻣﺤﻞ ﺳﺎﺧﺖ ﺳﺪ ﺑﻮﺟﻮد آوردﻧﺪ . ﺳﭙﺲ ﺑﺎ ﺑﺮرﺳﻴﻬﺎی ﺧﻮد ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺑﺪﻧﻪ ﺳـﺪ را در ﺑﺮاﺑﺮ زﻟﺰﻟﻪ ﺗﺄﻳﻴﺪ ﻧﻤﻮدﻧﺪ . ﻧﻈﺮ ﺑﻪ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺳﺪﻫﺎی ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه ای در ﺑﺮاﺑﺮ ﺣﺮﻛﺎت ﻟﺮزه ای ﺗﺮاز 2، ﻣﻘﺪار ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺷﻜﻞ و ﺟﺎ ﺑﻪ ﺟـﺎی ﺑﺪﻧـﻪ ﺳﺪ ﺑﺮ ذﺧﻴﺮه آب ﺳﺪ ﺗﺄﺛﻴﺮی ﻧﻤﻲ ﮔﺬارد . دو روش ﺑﺮای دﺳﺖ ﺑﻪ آوردن ﻣﻴﺰان ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺷﻜﻞ وﺟـﻮد دارد . روش اول ارزﻳـﺎﺑﻲ ﻣﻴـﺰان ﺗﻐﻴﻴـﺮ Newmark Method - 1 Baba & Watanabe - 2 Qomoto & Uemura - 3 Makio - 4 Nagano-Ken - 5 Yoskida & Iwashita - 6 Minoma - 7 Kiashimoto et al. - Toki - 8 Yanagase - 9 ﻓﺼﻞ ﺳﻮ – م ﺑﺮرﺳﻲ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ و آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎز ه ﻫﺎی آﺑﻲ 77 ﺷﻜﻞ ﺑﺎﻗﻴﻤﺎﻧﺪه ﺑﺮاﺳﺎس ﻣﺪل ﻟﻐﺰش داﻳﺮه ای ﺷﻜﻞ اﺳﺖ . روش دوم، ارزﻳﺎﺑﻲ اﻳﻤﻨﻲ ﻣﻴﺰان ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺷﻜﻞ ﺑﺎﻗﻴﻤﺎﻧﺪه ﻣﺤﻮر ﺳﺪ و ﺑﺪﻧﻪ ﺳﺪ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻋﺪدی ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻳﻚ روش ﺗﺤﻠﻴﻠﻲ ﺑﺮای دﺳﺖ ﺑﻪ آوردن ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺷﻜﻞ داﻳﺮه ای ﺷﻜﻞ، روش ﺑﺎﺑﺎ و واﺗﺎﻧﺎﺑﻪ )1981 ( و روش ﺗﺮﻛﻴﺒﻲ ﻧﻴﻮﻣﺎرک ﻣﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . ﺳﺎﺗﻮ و ﻫﻤﻜﺎراﻧﺶ 1 ) 2001 ( ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺷﻜﻞ در ﺧﻼل زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه را ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از روش ﻧﻴﻮﻣـﺎرک اﻧﺠـﺎم دادﻧـﺪ ﻛـﻪ در آن ﻛـﺮﻧﺶ ﻧﺮم ﺷﻮﻧﺪه و ﻣﺸﺨﺼﺎت و اﻧﺪازه داﻧﻪ ﻫﺎ ﻣﻮرد آزﻣﺎﻳﺶ و ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ . ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ اﺛﺮ ﻓﺎﻛﺘﻮرﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ را ﺑﺮ ﻣﻴـﺰان ﺗﻐﻴﻴـﺮ ﺷـﻜﻞ ﻟﻐﺰﺷﻲ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ ﻗﺮار دادﻧﺪ . ﺑﻪ اﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺷﻜﻞ ﺑﺎﻗﻴﻤﺎﻧﺪه ﭘﺎﺷﻨﻪ ﺳﺪ و ﺷﻴﺐ ﺳﺪ ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه ای ﺑـﺎ ارﺗﻔـﺎع 100 ﻣﺘـﺮ ﺑـﺮ اﺳـﺎس روش آﺳﻴﺐ ﺗﺠﻤﻌﻲ و ﻧﺘﺎﻳﺞ آزﻣﺎﻳﺶ یﻫﺎ ﺳﻪ ﻣﺤﻮره ﻣـﻮرد ارزﻳـﺎﺑﻲ ﻗـﺮار ﮔﺮﻓـﺖ . ﺗـﺴﻮﮔﻮﻳﻲ و اﻳﻮاﺷـﻴﺘﺎ 2) 2001 ( ﺧـﺴﺎرت زﻟﺰﻟـﻪ و روش یﻫﺎ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺷﻜﻞ ﺑﺮ اﺳﺎس ﻧﺘﺎﻳﺞ روش ﻣﺪل ﮔﺮﻳﺰ از ﻣﺮﻛﺰ ﺑﺰرگ ﻣﻘﻴﺎس و ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺗﻨﺶ ﻣﺆﺛﺮ اﻻﺳﺘﻮﭘﻼﺳﺘﻴﻚ دﻳﻨـﺎﻣﻴﻜﻲ را ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ و ارزﻳﺎﺑﻲ ﻗ ﺮار دادﻧﺪ . ﻫﺮ ﻛﺪام از روش یﻫﺎ ﺗﺤﻠﻴﻠﻲ ذﻛﺮ ﺷﺪه ﻓﻮق ﺧـﺼﻮﺻﻴﺎت و ﻣﺸﺨـﺼﺎت ﻣﺨـﺼﻮص ﺑـﻪ ﺧـﻮد را دارا ﻫﺴﺘﻨﺪ . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻻزم اﺳﺖ ﻛﻪ روﺷﻲ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮای ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺳﺪ و اﻧﺘﺨﺎب ﻣﻮاد ﺳﺎﺧﺖ ﺳﺪ اﻧﺘﺨﺎب ﺷـﻮد . ﻋـﻼوه ﺑـﺮ آن ، از ﻧﻘﻄـﻪ ﻧﻈـﺮ وﻇﻴﻔﻪ ذﺧﻴﺮه آب ﺳﺪ ﭘﺲ از زﻟﺰﻟﻪ ﻻزم اﺳﺖ ﻣﻴﺰان ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺷﻜﻞ ﻣ ﺠﺎز ﺑﺪﻧﻪ ﺳﺪ دﺳﺖ ﺑﻪ آورده ﺷﻮد . 3 - 2 - 2 - 5 - 3 - ارزﻳﺎﺑﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی واﺑﺴﺘﻪ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی واﺑﺴﺘﻪ در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻧﺘﺎﻳﺞ ﻋﺪدی ﺣﺎﺻﻠﻪ از ﺗﺤﻠﻴﻞ یﻫﺎ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺧﻄﻲ ﻣﻮرد ارزﻳﺎﺑﻲ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺗﺤﻠﻴﻞ یﻫﺎ ﺧﻄﻲ ﻳﻚ ﺗﺨﻤﻴﻦ ﻗﺎﻧﻊ ﻛﻨﻨﺪه از رﻓﺘﺎر دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺑﺎ ﺷﺪت ﻛـﻢ ﻳـﺎ ﻣﻼﻳـﻢ ﻣﺮﺑـﻮط ﺑـﻪ ﺣﺮﻛـﺖ ﻫـﺎی ﻟـﺮزه ای زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﻣﺒﻨﺎی ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری (OBE) دﺳﺖ ﺑﻪ ﻣﻲ دﻫﺪ ﻛﻪ ﺑﺮای اﻳﻦ ﭘﺎﺳﺦ ﻫﺎ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺷﻜﻞ ﻫـﺎی ﺣﺎﺻـﻞ از ﺳـﺪ در ﻣﺤـﺪوده ارﺗﺠـﺎﻋﻲ ﺧﻄﻲ ﻗﺮار دارﻧﺪ . در اﻳﻦ ﺣﺎﻟﺖ ارزﻳﺎﺑﻲ ﺑﺮ ﭘﺎﻳﻪ ﻫﺎ لﻛﻨﺘﺮ ی ﺳﺎده ﺗﻨﺶ ﻛﻪ در ﻫﺎ آن ﺗﻨﺶ ﻫﺎی اﻻﺳﺘﻴﻚ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪه ﺑﺎ ﻣﻘﺎو ﻣـﺖ وﻳـﮋه ﺑﺘﻦ ﻣﻮرد ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﭘﺬﻳﺮد . ﺗﺤﺖ ﺣﺮﻛﺖ ﻫـﺎی زﻣﻴﻨـﻲ ﺣـﺪاﻛﺜﺮ زﻣـﻴﻦ ﻟـﺮزه ﺑﺎورﭘـﺬﻳﺮ (MCE) ، اﻣﻜـﺎن ﺗﺠـﺎوز ﺗﻨﺶ ﻫﺎی ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪه از ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻣﺠﺎز وﺟﻮد دارد و ﺑﻨﺎﺑﺮ اﻳﻦ ﺧﺴﺎرت ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻬﻲ ﺑﻪ وﻗﻮع ﻣﻲ ﭘﻴﻮﻧﺪد . در اﻳﻦ ﭼﻨﻴﻦ ﺷـﺮا ﻳ ﻂ ﺣـﺪی ﺳﺎزه ﻫﺎی واﺑﺴﺘﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﻗﺎ در ﺑﻪ ﻧﮕﻬﺪاری آب ذﺧﻴﺮه ﺷﺪه ﺑﺪون ﺷﻜﺴﺖ ﺑﺎﺷ ﻨ ﺪ اﻣﺎ ﻣﻴﺰان واﻗﻌﻲ ﺧﺴﺎرت ﻓﻘﻂ ﺑﺎ ﺗﺤﻠﻴـﻞ ﻏﻴـﺮ ﺧﻄـﻲ ﻛـﻪ ﻣﻜﺎﻧﻴﺰم ﻫﺎی رﻓﺘﺎر ﻏﻴﺮ ﺧﻄﻲ از ﻗﺒﻴﻞ ﺑﺎز ﺷﻮﻫﺎی ﮔ ﺮﻫﻲ، ﺗﺮک ﻛﺸﺸﻲ و ﮔﺴﻴﺨﺘﮕﻲ ﭘﻲ را ﻟﺤﺎظ ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﺨﻤﻴﻦ اﺳﺖ . ﺑـﺎ وﺟـﻮد اﻳﻦ در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ اﻧﺠﺎم دادن ﻳﻚ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻛﺎﻣﻞ ﻏﻴﺮﺧﻄﻲ اﻣﻜﺎن ﭘﺬﻳﺮ ﻧﻴﺴﺖ و اﺳﺘﻔﺎده از آﻧﺎﻟﻴﺰ ﺧﻄﻲ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان اﺑﺰار اوﻟﻴﻪ ﺑﺮای ارزﻳـﺎﺑﻲ ﺳﺎزه ﻫﺎی واﺑﺴﺘﻪ ﺗﺤﺖ ﺗ ﺄ ﺛﻴﺮ زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎی ﻣﺨﺮب اداﻣﻪ دارد . ارزﻳﺎﺑﻲ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﻟﺮزه ای ﺑﺮای ( MCE)ﭘﻴﭽﻴﺪه ﺗـﺮ ﻳﻦ روش ﺑـﻮده و ﻗﺒـﻞ از اﻳﻨﻜﻪ ﻳﻚ ﺑﺮ آورد ﻣﻨﻄﻘﻲ از ﻣﻴﺰان ﺧﺴﺎرت ﻣﻮرد اﻧﺘﻈﺎر اﻧﺠﺎم ﺷﻮد ﻳﺎ اﺣﺘﻤﺎل ﻓ ﺮو رﻳﺰش ﺗﺨﻤﻴﻦ زده ﺷـﻮد ﺑـﻪ ﻗـﻀﺎوت و ﺗﻔـﺴﻴﺮﻫﺎ ی ﭘﻴﭽﻴﺪه ﻧﺘﺎﻳﺞ ﻧﻴﺎز دارد . ﺑﺮآورد ﻋﻤﻠﻜﺮد ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی واﺑﺴﺘﻪ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از روش ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻃﻴﻒ - ﭘﺎﺳﺦ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ای از ﺗﻨﺶ ﻫﺎی ﻛﻞ ﺗﺤﺖ ﺗﺎﺛﻴﺮ ﺑـﺎر ﻫـﺎی اﺳﺘﺎﺗﻴﻜﻲ و دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺑﺎ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻣﻮرد اﻧﺘﻈﺎر را ﺷﺎﻣﻞ ﻣﻲ .ﺷﻮد ﺟﻬﺖ دﺳﺖ ﺑﻪ آوردن ﻣ ﻘﺎدﻳﺮ ﺗﻨﺶ ﻛﻞ ، ﺗﻨﺶ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺣﺎﺻـﻞ از روش ﻃﻴﻒ- ﭘﺎﺳﺦ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ ﺗﻨﺶ ﺣﺎﺻﻞ از ﺑﺎر اﺳﺘﺎﺗﻴﻜﻲ ﺗﺮﻛﻴﺐ ﺷﻮد . ﻋﻤﺪه ﺑﺎرﻫﺎی اﺳﺘﺎﺗﻴﻜﻲ ﻣﻮرد اﻫﻤﻴﺖ ﻋﺒﺎرﺗﻨـﺪ از : وزن ﺳﺎزه ، ﻓـﺸﺎرﻫﺎی ﻫﻴﺪرو ا ﺳﺘﺎﺗﻴﻜﻲ و ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺣﺮارﺗﻲ ﻣﻮرد اﻧﺘﻈﺎر در ﻃﻮل ﻣﺪت ﺷﺮاﻳﻂ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﻧﺮﻣﺎل . Sato et al. - 1 Tsuguni & Iwashita - 2 ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 78 ﺑﺮای ﺗﺮﻛﻴﺐ ﺗﻨﺶ ﻫﺎی اﺳ ﺘﺎﺗﻴﻜﻲ و دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺟﻬﺖ ﺣﺼﻮل ﻣﺎﻛﺰﻳﻤﻢ ﺗﻨﺶ ﻛﺸﺸﻲ و ﻓﺸﺎری ﻛﻞ ﺑﺎﻳـﺪ ﻋﻼﻣـﺖ ﻣﺜﺒـﺖ ﻳـﺎ ﻣﻨﻔـﻲ ﺗﻨﺶ ﻫﺎی دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﻣﻨﻈﻮر ﺷﻮد . ﺗﺮﻛﻴﺐ ﺗﻨﺶ ﻫﺎی اﺳﺘﺎﺗﻴﻜﻲ و دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﻣـﻮﻗﻌﻲ ﺑـﻪ ﺻـﻮرت ﻣﻨﺎﺳـﺐ اﻧﺠـﺎم ﻣـﻲ ﺷـﻮد ﻛـﻪ ﻣﺠﻤـﻮع ﺗﻨﺶ ﻫﺎی اﺳﺘﺎﺗﻴﻜﻲ و ﻣﺠﻤﻮع ﺗﻨﺶ ﻫﺎی دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﻫﻢ ﺟﻬﺖ ﺑﺎﺷﻨﺪ . اﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮع ﺑﺮای ﻫ ﺮ ﺳﻪ ﺗﻨﺶ ﻏﻴﺮاﺻﻠﻲ در ﻫـﺮ ﻧﻘﻄـﻪ ﺑـﺮ روی ﺳﻄﺢ ﺳﺎزه ﺻﺤﻴﺢ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻣﺎ ﻋﻤﻮﻣﺎً ﺑﺮای ﺗﻨﺶ ﻫﺎی اﺻﻠﻲ ﺻﺤﻴﺢ ﻧﻤﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﻪ اﻳﻦ ﻣﻔﻬﻮم ﻛﻪ ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ ﺗـﻨﺶ ﻫـﺎی اﺻـﻠﻲ از ﻳـﻚ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻃﻴﻒ ﭘﺎﺳﺦ اﻣﻜﺎن ﭘﺬﻳﺮ ﻧﻤﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺳﺎزه ﻫﺎی واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﺳﺪ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺳﺎﺧﺘﻤ نĤ ، ﻫﺎ ﺗﺎﺳﻴﺴﺎت و ﻫﺎی ﺑﺮج آب ﮔﻴﺮ ﺑﺮ اﺳﺎس روش ﺿﺮﻳﺐ ﻟﺮزه ای ﻃﺮاﺣﻲ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ﺑﻪ ﻋﻼوه آزﻣﺎﻳﺶ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺑﺪﻧﻪ ﺳﺪ در ﺑﺮاﺑﺮ زﻟﺰﻟﻪ ﺿﺮوری اﺳﺖ . ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻋﻤﻠﻜﺮد زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه و ﻣﻘﺎوﻣﺖ در ﺑﺮاﺑﺮ زﻟﺰﻟﻪ، ﺳﺎزه ﻫﺎی واﺑﺴﺘﻪ و ﺳـﺎزه ﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ارزﻳﺎﺑﻲ اﻳﻤﻨﻲ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺳﺪﻫﺎ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ ﻗﺮار ﮔﻴﺮد . ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ در اﻳﻦ ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺎ ﻣـﺪﻧﻈﺮ ﻗـﺮار ﻧﮕﺮﻓﺘـﻪ اﺳﺖ . ﺑﺎ وﺟﻮد ﻛﻪ آن ﺗﻌﺪاد زﻳﺎدی از اﻳﻦ ﺳﺪﻫﺎ در ﺳﺎﻟﻬﺎی ﭘﻴﺶ در ژاﭘﻦ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺑﻪ ﻃﻮر ﺗﻘﺮﻳﺒﻲ 700 ﺳﺪ ﺧﺎﻛﻲ ﺑﺎ ارﺗﻔﺎع15 ﻣﺘﺮ و ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻗﺒﻞ از اﺣﺘﺴﺎب ﺿﺮﻳﺐ ﻟﺮزه ای در ﻃﺮاﺣﻲ ﺳﺪﻫﺎ در ﺳﺎل 1930 ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪ . ﻫﻴﭻ ﮔﻮﻧﻪ اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ از ﻧﺤﻮه ﺳﺎﺧﺖ، ﻣﻮاد ﻣﻮرد ا ﺳﺘﻔﺎده و ﺷﺮاﻳﻂ زﻣﻴﻦ ﭘﻲ در اﻳﻦ ﺳﺪﻫﺎ ﻣﻮﺟﻮد ﻧﻴﺴﺖ . ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ دﻟﻴﻞ ﻻزم اﺳﺖ ﻣﻘﺎوﻣﺖ را در ﻣﻘﺎﺑﻞ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه از ﻧﻘﻄـﻪ ﻧﻈـﺮ رﻓﺘـﺎر دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﻣﻮاد ﺑﺪﻧﻪ ﺳﺪ ﻛﻪ ﭼﮕﺎﻟﻲ ﻛﻤﻲ داﺷﺘﻪ و اﻣﻜﺎن رواﻧﮕﺮاﻳﻲ ﺑﺪﻧﻪ ﺳﺪ و ﭘﻲ ﻫﺎ آن وﺟﻮد دارد، ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ و ارزﻳﺎﺑﻲ ﻗﺮار ﮔﻴﺮد . ﻫﻤﺎﻧﮕﻮﻧﻪ ﻛﻪ ﺗﺸﺮﻳﺢ ﺷ ﺪ روش ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از روش ﺿﺮﻳﺐ ﻟﺮزه ای در ژاﭘـﻦ اﺳـﺘﻔﺎده ﻣـﻲ ﺷـﻮد ﻛـﻪ ﺑـﺮ اﺳـﺎس آن ﻓﺎﻛﺘﻮرﻫﺎی اﻳﻤﻨﻲ ﺑﺮای ارزﻳﺎﺑﻲ ﻣﻘﺎوﻣﺖ در ﺑﺮاﺑﺮ زﻟﺰﻟﻪ داده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺑﻪ اﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﻻزم اﺳﺖ ﻛـﻪ ﻧـﻪ ﺗﻨﻬـﺎ روش ارزﻳـﺎﺑﻲ ﻣﻘﺎوﻣـﺖ ﻟﺮزه ای در ﺳﺪﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد ﺑﻠﻜﻪ روش ﻃﺮاﺣﻲ ﻣﻘﺎوﻣﺖ در ﺑﺮا ﺑﺮ زﻟﺰﻟﻪ ﺳﺪﻫﺎی ﺟﺪﻳﺪ ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﻧﻮﻋﻲ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻛﻨﺪ ﻛﻪ روﺷﻲ ﻧﺴﺒﺘﺎً ﻣﻬﻨﺪﺳـﻲ و ﻗﺎﺑﻞ ﻛﺎرﺑﺮد در آﻳﻨﺪه دﺳﺖ ﺑﻪ آﻳﺪ . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ روی ﺣﺮﻛﺎت ﻟﺮزه ای ﺗﺮاز II ،، ﺑﺎ اﻳﺠﺎد ﺣﺮﻛﺎت زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﺑـﺰرگ روش یﻫـﺎ ﺗﺤﻠﻴـﻞ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﻏﻴﺮ ﺧﻄﻲ و روش ارزﻳﺎﺑﻲ اﻳﻤﻨﻲ ﺳﺪ ﺑﺎ ﻛﻤﻚ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻋﺪدی ﺑﺎﻳﺪ ﺻﻮرت ﮔ .ﻴﺮد 3 - 2 - 2 - 6 - ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر اﻳﻤﻦ ﺳﺎزی ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت آﺑﻲ اﻧﺘﻘﺎل آب در ﺑﺮاﺑﺮ زﻟﺰﻟﻪ در راﻫﻨﻤﺎی ﻃﺮاﺣﻲ و ﺳﺎﺧﺖ ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت آﺑﺮﺳﺎﻧﻲ ﺗﻮﺳﻂ ﺳﺎزﻣﺎن آب ژاﭘﻦ 1 ﭼﺎپ ﺳﺎل1998 ﺳﻪ ﻫﺪف در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد : - ﺑﺮآورد آﺳﻴﺐ و ﺧﺴﺎرات اﺣﺘﻤﺎﻟﻲ در ﺻﻮرت وﻗﻮع زﻟﺰﻟﻪ و ﻓﺮاﻫﻢ ﻧﻤﻮدن اﻣﻜﺎﻧﺎت ﻻز م ﺑﺮای ﭘﻴﺸﮕﻴﺮی - ﺗﺄﻣﻴﻦ آب، اﻣﺪادرﺳﺎﻧﻲ و ﺗﻌﻤﻴﺮات ﻓﻮری - ﻃﺮح ﺑﻠﻨﺪ ﻣﺪت ﺑﺎزﺳﺎزی و ﻧﻮﺳﺎزی ﺟﻬﺖ اﻳﻤﻦ ﺳﺎزی ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت آﺑﻲ در ﺑﺮاﺑﺮ زﻟﺰﻟﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﻗﺒﻞ از وﻗﻮع زﻟﺰﻟﻪ ﺑﺮآور د ی از ﻧﻮع و ﻣﻴﺰان ﺧﺴﺎرات اﺣﺘﻤـﺎﻟﻲ ﺗﻬﻴـﻪ و ﺑـﺮای ﻧﻘـﺎط ﺿﻌﻒ ﻫﺎی ﻃﺮح ﺗﻘﻮﻳﺘﻲ ﺗﻬﻴﻪ ﮔﺮدد : - ﺷﺒﻜﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪ ای ﺑﺎ ﺷﺪ ﻛﻪ اﻣﻜﺎن ﺗﻔﻜﻴﻚ ﺷﺒﻜﻪ وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﺟﻬﺖ ﻛﻨﺘـﺮل و ﺟﺪاﺳـﺎزی ﻗـﺴﻤﺖ آﺳـﻴﺐ دﻳﺪه ﺑﻠﻜﻪ ﺟﻬﺖ اﻣﺪاد رﺳﺎﻧﻲ و ﺗﻌﻤﻴﺮات ﻓﻮری Seismic Design & Construction Guideline for Water Supply Facilities – Japan Water Works Association (JWWA) - 1 ﻓﺼﻞ ﺳﻮ – م ﺑﺮرﺳﻲ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ و آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎز ه ﻫﺎی آﺑﻲ 79 - درﻃﺮح ﺑﻠﻨﺪ ﻣﺪت ﺑﺎزﺳﺎزی و ﻧﻮﺳﺎزی اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺼﺎﻟﺢ ﻣﻘﺎوم و ﻣﺮﻏﻮب و ﻧﻴﺰ اﻧﻌﻄـﺎف ﭘﺬﻳﺮﻛـﻪ ﻣﻘـﺎوم در ﺑﺮاﺑـﺮ ﻧ ﻴﺮوﻫـﺎی دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ اﺳﺘﻔﺎده ﮔﺮدد . - ﺷﺒﻜ ﻪ ﺗﻮزﻳﻊ ﺑﻪ ﺑﻠﻮک ﻫﺎی ﻣﺴﺘﻘﻞ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﮔﺮدد . - ﺣﺪاﻗﻞ از دو ﻣﺴﻴﺮ اﻣﻜﺎن آﺑﺮﺳﺎﻧﻲ ﺑﻪ ﻫﺮ ﺑﻠﻮک اﻣﻜﺎن داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ . - اﺳﺘﻔﺎده از ﺷﻴﺮﻫﺎی ﺧﻮدﻛﺎر ﻗﻄﻊ ﻓﻮری در ﻣﺴﻴﺮﻫﺎی اﺻﻠﻲ اﻟﺰاﻣﻲ اﺳﺖ . - ﺟﻬﺖ ﻋﻴﺐ ﻳﺎﺑﻲ از ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی ﺟﺪﻳﺪ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮد . - ﭼﻚ ﻟﻴﺴﺖ ﻫﺎی ﻛﻨﺘﺮل از ﻗﺒﻞ ﺗﻬﻴﻪ ﮔﺮدد . ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺗﺄ ﺳﻴﺴﺎت آﺑﺮﺳﺎﻧﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ دو ﻋﺎﻣﻞ زﻳﺮ ﺑﺎﺷﺪ : - درﺟﻪ اﻫﻤﻴﺖ ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت در ﻛﻞ ﺳﻴﺴﺘﻢ آﺑﺮﺳﺎﻧﻲ - ﺗﺮاز ﻟﺮزه ای درﺟﻪ اﻫﻤﻴﺖ ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت در ﻛﻞ ﺳﻴﺴﺘﻢ آﺑﺮﺳﺎﻧﻲ ﺑﻨﺎﺑﺮ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﻫﺮ واﺣﺪ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲ ﮔﺮدد ﻛﻪ ﺑﻪ ﺷﺮح زﻳﺮ اﺳﺖ : - ﻗﺴﻤﺖ ﻲﻫﺎﻳ ﻛﻪ در اﺑﺘﺪای ﺧﻂ آﺑﺮﺳﺎﻧﻲ ﻗﺮار دارﻧﺪ و آﺳﻴﺐ ﻫﺎ آن ﺳﺒ ﺐ ﻗﻄﻊ ﻛﻞ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻣﻲ ﺷﻮد ) آﺑﮕﻴﺮ، ﺧﻂ اﺻﻠﻲ اﻧﺘﻘﺎل ( - ﻗﺴﻤﺖ ﻲﻫﺎﻳ ﻛﻪ ﻓﺎﻗﺪ ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻦ ﻫﺴﺘﻨﺪ ) ﻣﺨﺰن زﻣﻴﻨﻲ ( - ﺗﻐﺬﻳﻪ ﻛﻨﻨﺪﻫﺎی اﺻﻠﻲ ﺳﻴﺴﺘﻢ ) ﺳﺪ، ﭼﺎﻫﻬﺎ ( - ﻗﺴﻤﺖ ﻲﻫﺎﻳ ﻛﻪ ﺑﺎزﺳﺎزی ﻫﺎ آن در اﻧﺪک زﻣﺎن ﻣﻴﺴﺮ ﻧﺒﺎﺷﺪ . در ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﻟﺮزه ای از دو ﺷﺪت زﻟﺰﻟﻪ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻳﻜﻲ ﺷﺪت ﺗﺮاز ﻳﻚ (L1) ﻛﻪ ا ﺣﺘﻤﺎل وﻗﻮع آن ﻳـﻚ ﻳـﺎ دوﺑـﺎر در ﻃـﻮل ﻋﻤﺮ ﻣﻔﻴﺪ ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت ﺑﺎﺷﺪ و دﻳﮕﺮی ﺗﺮاز دو (L2) ﻛﻪ اﺣﺘﻤﺎل وﻗﻮع آن ﻛﻤﺘﺮ وﻟﻲ ﺷﺪت آن ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . اﺣﺘﻤﺎل وﻗﻮع در ﺗـﺮاز دو ﺑﺴﻴﺎر ﻛﻢ اﺳﺖ وﻟﻲ در ﺻﻮرت وﻗﻮع اﺛﺮات زﻳﺎن ﺑﺎر آن ﺑﺴﻴﺎر ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻪ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . ﻟﺬا ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت آﺑﺮﺳﺎﻧﻲ ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺟﺪول 3 - 5 ﺑـﺎ ﺗﻮﺟـﻪ ﺑﻪ اﻫﻤﻴﺖ ﻃﺮح ﻣﻲ ﮔﺮدﻧﺪ . ﺟﺪول 3 - 5 اﻧﺘﺨﺎب ﺗﺮاز ﻟﺮزه ای ﺗﺮاز ﻟﺮزه ای ﺗﺮازL1 ﺗﺮازL2 درﺟﻪA ﺑﺪون ﺧﺴﺎرت ﺑﺪون ﺧﺴﺎرت ﺟﺎﻧﻲ، ﺧﺴﺎرات ﺟﺰﺋﻲ و ﻗﺎﺑﻞ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری درﺟﻪ اﻫﻤﻴﺖ درﺟﻪ B ﺧﺴﺎرات ﺟﺰﺋﻲ ﺧﺴﺎرات ﺟﺪی وﻟﻲ ﻛﻞ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری را از دﺳﺖ ﻧﻤﻲ . دﻫﺪ ﺧﻄﻮط ﻟﻮﻟﻪ آﺑﺮﺳﺎﻧﻲ و ﺷﺒﻜﻪ ﻫﺎب ﺗﻮزﻳﻊ آب ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎم زﻟﺰﻟﻪ ﺗﺎﺑﻊ رﻓﺘﺎر ﺧﺎک ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻟﺬا در ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺑﺎﻳـﺪ ﺗـﺄﺛﻴﺮات زﻟﺰﻟﻪ ﺑﺮ ﻣﻮارد زﻳﺮ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد : - ﺟﺎﺑﻪ ﺟﺎﻳﻲ و ﺗﺨﺮﻳﺐ ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه - وزن - ﻓﺸﺎر ﺧﺎک ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎم زﻟﺰﻟﻪ - ﻓﺸﺎر دﻳﻨﺎﻣﻴﻚ آب در اﺛﺮ زﻟﺰﻟﻪ - ﻣﻮج ﺳ ﻄﺢ آب ) ﻣﺨﺎز ن آب ( ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 80 - ﺣﺮﻛﺖ ﺟﺎﻧﺒﻲ ﺧﺎک در اﺛﺮ رواﻧﮕﺮاﻳﻲ - ﺷﻴﺐ زﻣﻴﻦ و ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﻲ در ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﻪ روش ﺑﻪ ﺷﺮح زﻳﺮ وﺟﻮد دارد ﻛﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﺸﺨﺼﺎت ﻛﻠﻲ ﺳﺎزه و وﺿﻌﻴﺖ ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه ﻳﻜـﻲ از ﻫـﺎ آن اﻧﺘﺨﺎب ﻣﻲ :ﺷﻮد - روش ﺷﺪت ﻟﺮزه ای 1 - روش ﭘﺎﺳﺦ ﺟﺎﺑﻪ ﺟﺎﻳﻲ2 - روش آﻧﺎﻟﻴﺰ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ 3 ﺑﺮای ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎی ﻣﺪﻓﻮن آﺑﺮﺳﺎﻧﻲ، ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎی ﭘﻴﻮﺳﺘﻪ، ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎی اﺗﺼﺎل دار روش ﭘﺎﺳﺦ ﺟﺎﺑﻪ ﺟﺎﻳﻲ ﺑﻪ ﻛـﺎر ﻣـﻲ . رود ﻧﻴﺮوﻫـﺎ و ﺗـﻨﺶ ﻫـﺎ در ﻣﻘﺎﻃﻊ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﺮ اﺳﺎس ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻜﺎن و ﻳﺎ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺷﻜﻞ زﻣﻴﻦ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . در ﻃﺮاﺣﻲ ﺧﻄﻮط ﻟﻮﻟﻪ و ﺷﺒﻜﻪ ﻫﺎی آﺑﺮﺳﺎﻧﻲ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ درﺟﻪ اﻫﻤﻴﺖ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ژﺋﻮﺗﻜﻨﻴﻚ در ﻣﺤﻞ اﻧﺠـﺎم ﺷـﻮد . ﺑﺮرﺳـﻴﻬﺎی ژﺋﻮﺗﻜﻨﻴﻜﻲ ﺷﺎﻣﻞ ﻛﻠﻴﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﻲ، زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ و ﺧﺎﻛﺸﻨﺎﺳﻲ اﺳﺖ . ﭘﺪﻳﺪه ﻫﺎی ﻟﻐﺰش و رواﻧﮕﺮاﻳﻲ و اﺛﺮات آن ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﺷـﺮح زﻳﺮ ﻛﻨﺘﺮل ﮔﺮدد : - رواﻧﮕﺮاﻳﻲ ﺧﺎک و ﮔﺴﺘﺮش ﺟﺎﻧﺒﻲ - ﻟﻐﺰش و ﺣﺮﻛﺎت ﺟﺎﺑﻪ ﺟﺎﻳﻲ زﻣﻴﻦ - رواﻧﮕﺮاﻳﻲ و ﻛﺎﻫﺶ ﻧﻴﺮوﻫﺎی ﻋﻜﺲ اﻟﻌﻤﻞ و اﺻﻄﻜﺎﻛﻲ ﺧﺎک - رواﻧﮕﺮاﻳﻲ و ﺷﻨﺎوری اﻳﻤﻨﻲ ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎی اﻧﺘﻘﺎل و ﺗﻮزﻳﻊ آب در ﻣﻘﺎﺑﻞ زﻟﺰﻟﻪ ﺑﻪ ﻣﻴﺰان ﻣﻘﺎوﻣﺖ و اﻧﻌﻄﺎف ﭘﺬﻳﺮی ﻫﺎ آن ﺑﺴﺘﮕﻲ دارد . ﺑﺮای زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎی ﺗـﺮاز 1 ﻳـﺎ ﺗﺮاز 2 ﺗﻨﺸﻬﺎی وارده ﺑﺮ ﻟﻮﻟﻪ ﺑﺎﻳﺪ از ﺗﻨﺶ ﻣﺠﺎز ﻣﻮاد ﺗﺸﻜﻴﻞ دﻫﻨﺪه ﻟﻮﻟﻪ ﺗﺠﺎوز ﻧﻜﻨﺪ و د ر ﻟﻮﻟﻪ ﻫـﺎی دارای اﺗـﺼﺎل، ﻇﺮﻓﻴـﺖ ﺑﺎزﺷـﺪﮔﻲ اﺗﺼﺎل از ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺑﺎزﺷﺪﮔﻲ ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﺗﺠﺎوز ﻧﻜﻨﺪ . ﺑﺮای ﻛﻨﺘﺮل اﻳﻤﻨﻲ در ﺑﺮاﺑﺮ ﺗﺮاز 1 زﻟﺰﻟﻪ ﺗﻨﺶ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﻟﻮﻟـﻪ ﺗﺤـﺖ ﺑﺎرﻫـﺎی زﻧـﺪه ﺑﺎﻳـﺪ ﻛﻤﺘﺮ از ﺗﻨﺶ ﺗﺴﻠﻴﻢ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﻟﻮﻟﻪ ﺑﺎﺷﺪ . ﺗﻨﺶ و ﻳﺎ ﻛﺮﻧﺶ در ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎی ﻣﺪﻓﻮن آب در ﻫﻨﮕﺎم زﻟﺰﻟﻪ ﺑﺮ اﺳﺎس روش ﭘﺎ ﺳﺦ ﺟﺎﺑﻪ ﺟﺎﻳﻲ ﺑﻪ ﺻﻮرت زﻳﺮ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ ﮔﺮدد . در ﺻـﻮرﺗﻲ اﻳﻤﻨﻲ در ﺑﺮاﺑﺮ زﻟﺰﻟﻪ ﻛﻨﺘﺮل ﻣﻴﺸﻮد ﻛﻪ اﻳﻦ ﺗﻨﺶ ﻳﺎ ﻛﺮﻧﺶ ) ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺷﻜﻞ ﻧﺴﺒﻲ ( از ﺣﺪود ﻣﺠﺎز ﻟﻮﻟﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻧﮕﺮدد و ﻧﻈﺮ ﺑﻪ اﻳﻨﻜـﻪ ﺿـﺮﻳﺐ اﻃﻤﻴﻨﺎن ﻣﻮﻗﻊ زﻟﺰﻟﻪ ﻳﻚ ﻓﺮض ﻣﻲ ﺷﻮد ، ﺗﻨﺶ ﻣﺠﺎز ﻫﻤﺎن ﺗﻨﺶ ﺗﺴﻠﻴﻢ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﻟﻮﻟﻪ اﺳﺖ و ﻛﺮﻧﺶ ﺑﺮاﺑﺮ ﺑ ﺎ ﺗﻨﺶ ﺗﺴﻠﻴﻢ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . 3 - 2 - 3 - آﺋﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﺳﻮﺋﻴﺲ ﺗﻬﻴﻪ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ارزﻳﺎﺑﻲ رﻓﺘﺎر ﻟﺮزه ای ﺳﺪﻫﺎ ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ اداره ﻓﺪرال آب و زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ ﻛﺸﻮر ﺳﻮﺋﻴﺲ ﻛـﻪ ﻣـﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﻧﻈـﺎرت ﺑـﺮ اﻳﻤﻨﻲ ﺳﺪ ﻫﺎ را ﺑﻌﻬﺪه دارد، اﻧﺠﺎم ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ . ﻫﺪف اﺻﻠﻲ ، ﺣﻔﺎﻇﺖ از ﺟﻤﻌﻴﺖ ﭘـﺎﺋﻴﻦ د ﺳـﺖ ﺳـﺪﻫﺎ درﻣﻘﺎﺑـﻞ ﺧﻄـﺮات ﺟـﺎﻧﻲ و ﻧﻴـﺰ ﺣﻔﺎﻇﺖ از آﻧﺎن در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺧﺴﺎرات ﻣﺎﻟﻲ و اﻗﺘﺼﺎدی ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ و ﻏﻴﺮ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در اﺛﺮ زﻟﺰﻟﻪ ای ﻛﻪ را آن زﻟﺰﻟﻪ ارزﻳـﺎﺑﻲ اﻳﻤﻨـﻲ ﻳـﺎ 1 - Seismic intensity method 2 - Response displacement method 3 - Dynamic analysis method ﻓﺼﻞ ﺳﻮ – م ﺑﺮرﺳﻲ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ و آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎز ه ﻫﺎی آﺑﻲ 81 ﻫﻤﺎن زﻟﺰﻟﻪ ﻃﺮاﺣﻲ ﻣﻲ ﻧﺎﻣﻴﻢ، ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺗﺨﻠﻴﻪ ﻛﻨﺘﺮل ﻧ ﺸﺪه آب ﻣﺨﺰن ﺳﺪ و ﻧﻴﺰ ﺧﺴﺎرت ﺑﺰرﮔﻲ ﻛﻪ ﭘﺎﻳﺪاری ﻛﻠﻲ ﺳـﺪ را در ﻣﻌـﺮض ﺧﻄـ ﺮ ﻗﺮار دﻫﺪ روی دﻫﺪ . در اﻳﻦ ﺣﺎﻟﺖ رﻳﺴﻚ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺗﺎﺑﻌﻲ از اﺣﺘﻤﺎل وﻗﻮع زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ای ﺑﺰرگ ﺗﺮ از زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺑﺮآورد اﻳﻤﻨﻲ و ﻋﻮاﻗﺐ ﻧﺎﺷـﻲ از ﺷﻜﺴﺖ ﺳﺪ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻲ ﺷﻮد . زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﺑﺮآورد اﻳﻤﻨﻲ ﻪ ﺑ ﻋﻨﻮان ﭘﺎﻳ ﻪ ا ی ﺑﺮای اﻳﻦ ﺑﺮآورد اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﻻزم اﺳﺖ ﺗـﺎ در ﺻـﻮرت وﻗﻮع ﭼﻨﻴﻦ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ای، ﻫﻴﭻ ﮔﻮﻧﻪ ﺗﺨﻠﻴﻪ ﻛﻨﺘﺮل ﻧﺸﺪه ای از ﻣﺨﺰن ﺻﻮرت ﻧﮕﻴﺮد و ﺳﺎزه ﻫـﺎی ﺟﻨﺒـﻲ و اﺟـﺰاء ﻫـﺎ آن ﻣﺜـﻞ ﺗﺨﻠﻴـﻪ ﻛﻨﻨﺪه ﻫﺎ دﭼﺎر ﻣﺸﻜﻞ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﻧﺸﻮﻧﺪ و ﻳﺎ ﺑﺘﻮاﻧﻨﺪ ﺑﺴﺮﻋﺖ ﻋﻤﻞ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ . ﺑﺮﭘﺎﻳﻪ رﻳﺴﻚ ز ﻟﺰﻟﻪ ، اﻓﺰاﻳﺶ اﺣﺘﻤﺎل وﻗﻮع زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﺑﺮای ﺳﺪ ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻋﻮاﻗﺐ ﺷﻜﺴﺖ ﻫﺎ آن ﻛﻤﺘﺮ اﺳﺖ ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮل ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ از . ﻃﺮف دﻳﮕﺮ ﻛﺎﻫﺶ اﺣﺘﻤﺎل وﻗﻮع ﺑﺮای ﺳﺪﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻋﻮاﻗﺐ ﺷﻜﺴﺖ ﻫﺎ آن ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﺎﺷﺪ ، ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮل ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻋﻮاﻗﺐ ﺷﻜـﺴﺖ ﺳﺪ ﻣﺒﻨﺎی ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﺳﺪﻫﺎ را ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻣﻲ دﻫﺪ ﻛﻪ در ﺟﺪول ﺷﻤﺎره 3 - 6 آﻣﺪه اﺳﺖ . ﺟﺪول 3 - 6 ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﺳﺪﻫ ﺎ از ﻟﺤﺎظ ﺧﻄﺮ ﭘﺬﻳﺮی و ﺧﺴﺎرت در زﻟﺰﻟﻪ درﺟﻪ ﺑﻨﺪی ﻛﻴﻔﻲ ﭘﻴﺎﻣﺪ ﺷﻜﺴﺖ ﺳﺪ اﺣﺘﻤﺎل وﻗﻮع زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﻛﻢ ﻣﺘﻮﺳﻂ زﻳﺎد ﻛﻢ ﻻزم ﻏﻴﺮﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮل ﻏﻴﺮﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮل ﺧﻴﻠﻲ ﻛﻢ ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮل ﻻزم ﻏﻴﺮﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮل ﻓﻮق اﻟﻌﺎده ﻛﻢ ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮل ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮل ﻻزم ﺑﺮای ﺳﺪﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻋﻮاﻗﺐ ﺷﻜﺴﺖ ﻫﺎ آن ﻛﻤ ﺘﺮ اﺳﺖ، ﻣﺪل ﺳﺎزی ﺑﺎ ﻋﺪم ﻗﻄﻌﻴﺖ ﻫﺎی ﺑﺰرگ ﺗﺮ ﻣﺠـﺎز ﺑـﻮده و ﺑـﺮای ﺳـﺪﻫﺎﻳﻲ ﻛـﻪ ﭘﻴﺎﻣﺪﻫﺎی ﺷﻜﺴﺖ ﻫﺎ آن ﺑﻴﺸﺘﺮ اﺳﺖ ﻣﺪل ﺳﺎزی ﻫﺎی دﻗﻴﻖ ﺗﺮ ﻻزم ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ در . ﻧﺒﻮد اﻃﻼﻋﺎت دﻗﻴـﻖ و ﺟـﺎﻣﻊ در ﺧـﺼﻮص ﻋﻮاﻗـﺐ ﺷﻜﺴﺖ ﺳﺪ، ﺗﺮﻛﻴﺒﻲ از ارﺗﻔﺎع ﺳﺪ و ﺣﺠﻢ ﻣﺨﺰن ) ﺷﻜﻞ 3 - 2 ( ﺑﺮای رده ﺑﻨﺪی ﺳﺪﻫﺎ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . ﺷ ﻜﻞ 3 - 2 رده ﺑﻨﺪی ﺳﺪﻫﺎ ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 82 ﺳﺪﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ذﺧﻴﺮه آب در ﺑﻪ ﻫﺎ آن ﺻﻮرت اﺗﻔﺎﻗﻲ روی ﻣﻲ دﻫﺪ ﻣﺜﻞ ﺳﺪﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﺮای ﺣﻔﺎﻇﺖ در ﺑﺮاﺑﺮ ﺳـﻴﻞ ﺳـﺎﺧﺘﻪ ﻣـﻲ ﺷـﻮﻧﺪ ، ﻓﺎرغ از ارﺗﻔﺎع و ﺣﺠﻢ ﻣﺨﺰن در رده ﻛﻢ ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ﺑﺮ اﺳﺎس اﻳﻦ روش ، ﺧﺴﺎراﺗﻲ ﻛﻪ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﺗﺨﻠﻴﻪ ﻛﻨﺘﺮل ﻧﺸﺪه آب ﻳﺎ از ﻛﺎر اﻓﺘﺎدن ﻋﻤﻠﻜﺮد اﻳﻤﻦ ﺳـﺎزه ﻫـﺎی واﺑـﺴﺘﻪ و اﺟـﺰاء آن ﻧﮕﺮدﻧـﺪ ، ﻗﺎﺑـﻞ ﻗﺒـﻮل ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﻨﺪ . ﻫﻤﭽﻨـﻴﻦ ﻧﺒﺎﻳـﺪ ﻫـﻴﭻ ﮔﻮﻧـﻪ ﻣـﺸﻜﻞ ﺧﺪﻣﺖ ﭘﺬﻳﺮی1 در زﻟﺰﻟﻪ وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ . در واﻗﻊ ﺳ ﺪ ﭘﺲ از ﻳﻚ زﻟﺰﻟﻪ ﺧﻔﻴﻒ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺘﻮاﻧﺪ ﺷﺮاﻳﻂ زﻟﺰﻟﻪ ارزﻳﺎﺑﻲ اﻳﻤﻨﻲ را ﺑﺮآورده ﺳﺎزد . زﻟﺰﻟﻪ ارزﻳﺎﺑﻲ ا ﻳﻤﻨﻲ ﺑﺮ ﭘﺎﻳﻪ ﻳﻚ روش اﺣﺘﻤﺎﻟﻲ و ﺑﺮاﺳﺎس اﻃﻼﻋﺎت ﻟﺮزه ﺷﻨﺎﺳﻲ ﻣﻮﺟﻮد ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻲ ﮔﺮدد . اﻃﻼﻋﺎت ﻣﻮﺟـﻮد و ﻟـﺮزه ﺷﻨﺎﺳﻲ ﻣﻌﻤﻮﻻ ﺑﻪ " ﺻﻮرت ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ای از ﻃﻴﻒ ﻫﺎی ﭘﺎﺳﺦ و ﺷﺘﺎب ﻫﺎی ﻣﻮﺛﺮ ﺑﻴﺸﻴﻨﻪ ﺑﺮای اﺣﺘﻤﺎﻟﻬﺎی وﻗـﻮع ﻣﺨﺘﻠـﻒ ﺑـﺎ دوره ﻫـﺎی ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﻣﺘﻔﺎوت اراﻳﻪ ﻣﻲ ﮔﺮدد . اﺣﺘﻤﺎل وﻗﻮع زﻟﺰﻟﻪ ﻫ ﺎی ﺑﺰرگ ﺗﺮ ﺑﺮای ﺑﺎزه زﻣﺎﻧﻲ ﻣﺮﺟﻊ 100 ﺳﺎﻟﻪ در ﺟـﺪول3 - 7 ﺑـﺮای دوره ﻫـﺎی ﺑﺎزﮔﺸﺖ اراﻳﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺟﺪول 3 - 7 زﻟﺰﻟﻪ ارزﻳﺎﺑﻲ اﻳﻤﻨﻲ رده ﺑﻨﺪی ﺳﺪ دوره ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﻣﺮﺟﻊ اﺣﺘﻤﺎل وﻗﻮع زﻟﺰﻟﻪ دوره ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﻋﻮاﻗﺐ ﺷﻜﺴﺖ زﻳﺎد 100 ﺳﺎل 1 % 10,000 ﺳﺎل ﻋﻮاﻗﺐ ﺷﻜﺴﺖ ﻣﺘﻮﺳﻂ 100 ﺳﺎل 2 % 5,000 ﺳﺎل ﻋﻮاﻗﺐ ﺷﻜﺴﺖ ﻛﻢ 100 ﺳﺎل 10 % 1,000 ﺳﺎل ﺷﺘﺎب ﺑﻴﺸﻴﻨﻪ ﻣﻌﻤﻮﻻ " از روی ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی ﺷﺪت زﻟﺰﻟﻪ و ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از رواﺑﻂ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺷﺪت – ﺷﺘﺎب دﺳﺖ ﺑﻪ ﻣﻲ آﻳـﺪ . ﻣﻮﻟﻔـﻪ ﻗـﺎﺋﻢ ﺷﺘﺎب زﻟﺰﻟﻪ ﻣﻌﻤﻮﻻ " ﺑﺮاﺑﺮ 3 2 ﻣﻮﻟﻔﻪ اﻓﻘﻲ آن در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻃﻴ . ﻒ ﭘﺎﺳﺦ ﻫﻤﺎن ﻃﻴﻒ آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻳﻮروﻛﺪ 8 2ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﺑﺮ ﻫﺮ دو ﺟﻬﺖ اﻓﻘﻲ و ﻗﺎﺋﻢ اﺛﺮ ﻣﻲ .ﻛﻨﺪ در ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻫﺎی زﻣﺎﻧﻲ رﻛﻮردﻫﺎی ﻣﻘﻴﺎس ﺷﺪه ﻣﻨﺎﺳﺐ و ﻳـﺎ رﻛﻮردﻫـﺎی ﻣـﺼﻨﻮﻋﻲ ﻣـﻮرد اﺳـﺘﻔﺎده ﻗـﺮار ﻣـﻲ ﮔﻴﺮﻧـﺪ ﻛـﻪ ﺑﺎﻳـﺪ ﺑـﺎ ﻃﻴﻒ ﻫﺎی ﭘﺎﺳﺦ ﻣﺮﺑﻮط ﺳﺎزﮔﺎر ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﻫﻨﮕﺎﻣﻴﻜﻪ ﻳﻚ ﺗﺤﻠﻴﻞ زﻣﺎﻧﻲ اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﮔ ﻴﺮد ﺣﺪاﻗﻞ 3 ﺗﺎرﻳﺨﭽﻪ زﻣﺎﻧﻲ ﻣـﺴﺘﻘﻞ آﻣـﺎری ﺑﺎﻳـﺪ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد، ﻛﻪ ﻣﺪت زﻣﺎن ﺣﺮﻛﺖ ﻗﻮی ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ در دو ﺗﺎ از ﻫﺎ آن5  ﺛﺎﻧﻴﻪ ﻣﺘﻔﺎوت ﺑﺎﺷﺪ . ﻫﺮ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﺷﺎﻣﻞ 3 ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻳﻌﻨـﻲ2 اﻓﻘﻲ و ﻳﻚ ﻗﺎﺋﻢ در ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺳﻪ ﺑﻌﺪی و دو ﻣﻮﻟﻔﻪ در ﺗﺤﻠﻴﻞ دو ﺑﻌﺪی ﻳﻌﻨﻲ ﻳﻚ ﻣﻮﻟﻔﻪ اﻓﻘﻲ و ﻳﻚ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻗ ﺎﺋﻢ اﺳﺖ . 3 - 2 - 3 - 1 - ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ روش ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮای ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ رده دوم و ﺳﻮم در ﺷﻜﻞ ﺷﻤﺎره 3 - 3 آﻣﺪه اﺳﺖ . ﺑﺮرﺳﻴﻬﺎی ﺑﻴﺸﺘﺮی ﺑﺮای ﺳـﺪﻫﺎی رده 1 ، ﺑﻮﻳﮋه در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺳﺪ ﺧﺎﻛﻲ ﻻزم ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻳﻦ ارزﻳﺎﺑﻲ ﺑﺮ ﻳﻚ ﺗﺤﻠﻴﻞ دو ﻣﺮﺣﻠﻪ ای اﺳﺘﻮار اﺳﺖ . اﺑﺘﺪا ﭘﺎﻳﺪاری ﻫﺮﻳﻚ از ﻗﺴﻤﺖ ﻫﺎی ﺳﺪ ﺑـﺮآورد ﻣـﻲ ﮔـﺮدد . در ﺻـﻮرﺗﻲ ﻛـﻪ ﭘﺎﻳﺪاری ﺗﺄﻣﻴﻦ ﻧﺸﺪه و ﻟﻐﺰش اﻣﻜﺎن ﭘﺬﻳﺮ ﺑﺎﺷﺪ، در ﻣﺮﺣﻠﻪ دوم، ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻟﻐﺰش اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﮔﺮدد . اﻳﻦ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺑﺎﻳﺪ ﻧﺸﺎن دﻫـﺪ ﻛـﻪ ﺣـﺪود 1- Serviceability 2 - Eurocode 8 ﻓﺼﻞ ﺳﻮ – م ﺑﺮرﺳﻲ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ و آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎز ه ﻫﺎی آﺑﻲ 83 ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻜﺎن ﻫﺎی ﺷﺎﺧﺺ ارﺿﺎء و ﭘﺎﻳﺪاری ﻛﻞ ﺳﺪ ﺗﺄﻣﻴﻦ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ اﻳﻦ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺑﺎﻳﺪ ﻧﺸﺎن دﻫﺪ ﻛﻪ ارﺗﻔﺎع آزاد ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻛﺎﻓﻲ ﺑﻮده و ﻫﻴﭻ ﮔﻮﻧﻪ روﮔﺬری اﺗﻔﺎق ﻧﻤﻲ اﻓﺘﺪ و ﻫﺴﺘﻪ ﺳﺪ و ﻻﻳﻪ ﻫﺎی زﻫﻜﺶ ﻗﺎدر ﺑﻪ اﻧﺠﺎم اﻫﺪاف ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﻫﺎ آن ﻣﻲ ﺑﺎﺷـﻨﺪ . اﻃﻼﻋـﺎت ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﺑﺮای ﻣﺪﻟﺴﺎزی ﺑﺴﺘﮕﻲ ﺑﻪ رده ﺳﺪ داﺷﺘﻪ و ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺟﺪول 3 - 8 ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺷﻜﻞ3 - 3 روش ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺑﺮای ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ رده2 و3 3 - 2 - 3 - 2 -ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ و ﺑ ﻨﺎﻳﻲ در اﻳﻦ ﻧﻮع ﺳﺪﻫﺎ ارزﻳﺎﺑﻲ ﺗﻨﺶ و ﭘﺎﻳﺪاری ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮای ﺳﺎزه ﻫﺎی ﺟﺎﻧﺒﻲ و اﺟﺰاء ﻫﺎ آن ، ﭘﻲ ﺳﺪ و ﺷﻴﺐ ﻫﺎی ﻣﺸﺮف ﺑﻪ ﻣﺨـﺰن اﻧﺠـﺎم ﮔﺮدد . ﻧﻤﻮدار اﻳﻦ ارزﻳﺎﺑﻲ در ﺷﻜﻞ ﺷﻤﺎره 3 - 4 ﺑﺮای ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ رده2 و3 ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺑﺮرﺳﻴﻬﺎی اﺿـﺎﻓﻲ ﺑـﺮای ﺳـﺪﻫﺎی رده 1 ﻻزم ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در ﺗ ﺤﻠﻴﻞ ﺗﻨﺶ، ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺗﻨﺶ ﻫﺎی دﺳﺖ ﺑﻪ آﻣﺪه از ﺗﺮﻛﻴﺐ ﺑﺎرﻫـﺎی اﺳـﺘﺎﺗﻴﻜﻲ و دﻳﻨـﺎﻣﻴﻜﻲ ﺑـﺎ ﻣﻘﺎوﻣـﺖ ﻣـﺼﺎﻟﺢ ﻣﻮﺟـﻮد ﻣﻘﺎﻳـﺴﻪ ﻣﻲ ﮔﺮدد . در ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ ﺗﻨﺶ ﻫﺎ ﺑﺎﻻﺗﺮ از ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻣﺠﺎز ﺑﺎﺷﻨﺪ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺘﻮان ﻧـﺸﺎن داد ﻛـﻪ ﺑـﺎزﺗﻮزﻳﻊ ﺗـﻨﺶ روی ﻣـﻲ دﻫـﺪ و ﻫـﻴﭻ ﮔﻮﻧـﻪ ﻧﺎﭘﺎﻳﺪاری ﻣﻮﺿﻌﻲ ﺑﻮﺟﻮد ﻧﺨﻮاﻫﺪ آﻣﺪ . ﭘﺎﻳﺪار ی ﻛﻠﻲ ﺳﺎزه ﻧﻈﻴﺮ ﻟﻐﺰش و واژﮔﻮﻧﻲ در ﺗﺤﻠﻴـﻞ ﭘﺎﻳـﺪاری ﻣـﻮرد ﺑﺮرﺳـﻲ ﻗـﺮار ﻣـﻲ ﮔﻴـﺮد . ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 84 ﻫﺎی داده ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﺑﺮای ﻣﺪﻟﺴﺎزی، ﻣﺜﻞ آﻧﭽﻪ در ﺧﺼﻮص ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪ، ﺗﺎﺑﻌﻲ از رده ﺳﺪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ و در ﺟـﺪول 3 - 9 آورده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺟﺪول 3 - 8 اﻟﺰاﻣﺎت ﻣﺪﻟﺴﺎزی ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ ﻣﺸﺨﺼﺎت ﻣﺼﺎﻟﺢ و روش ﻫﺎ ی ﺑﺮرﺳﻲ ﻣﺪﻟﺴﺎزی و روش ﻫﺎی ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ از رده ﺳﻮم ﺧﻮاص اﺳﺘﺎﺗﻴﻜﻲ ﺳﺪﻫﺎی ﺟﺪﻳﺪ از : آزﻣﺎﻳﺶ دﺳﺖ ﺑﻪ ﻫﺎ ﻣﻲ آﻳﺪ . ﺳﺪﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد : ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣـﺪارک ﻣﻮﺟـﻮد ﻳـﺎ ﻣﻘﺎﻳـﺴﻪ ﻫﺎی ﻣﺘﻘﺎﻃﻊ . ﺗﺤﻠﻴﻞ ﭘﺎﻳﺪاری ﺳﺎده ﺷﺪه ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺑﺎر زﻟﺰﻟـﻪ ﻣﻌـﺎدل ﻓﻘﻂ در ﺟﻬﺖ اﻓﻘﻲ . ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺳﺎده ﺷﺪه ﻟﻐﺰش . ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻜ نĤ ﻫﺎ در ﺻﻮرت ﻟﺰوم . ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ از رده دوم ﺧﻮاص اﺳﺘﺎﺗﻴﻜﻲ و اﺣﺘﻤﺎﻻ " ﺧﻮاص دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺳﺪﻫﺎی ﺟﺪﻳﺪ : ﺧﻮاص اﺳﺘﺎﺗﻴﻜﻲ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از آزﻣﺎﻳﺶ ﻫـﺎ و ﺧﻮاص دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺑﺎ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﻫﺎی ﻣﺘﻘﺎﻃﻊ . ﺳﺪﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد : ﺧﻮاص اﺳـﺘﺎﺗﻴﻜﻲ ﺑـﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از ﻣـﺪارک ﻣﻮ ﺟﻮد و ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻘﺎﻳـﺴﻪ ﻫـﺎی ﻣﺘﻘﺎﻃﻊ . ﺗﺤﻠﻴﻞ ﭘﺎﻳﺪاری ﺳﺎده ﺷﺪه ﻣﺒﺘﻨﻲ ﺑﺮ آﻧﺎﻟﻴﺰ ﻣـﻮدال ) ﻳـﻚ ﻣﻮد، ﻃﻴﻒ ﭘﺎﺳﺦ ( ، ﻣﻮﻟﻔﻪ زﻟﺰﻟﻪ اﻓﻘﻲ و ﻗﺎﺋﻢ . ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺳﺎده ﺷﺪه ﺟﺎﺑﻪ ﺟﺎﻳﻲ ﻫـﺎی ﻟﻐﺰﺷـﻲ در ﺻـﻮرت ﻟﺰوم . ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ از رده اول ﺧﻮاص اﺳﺘﺎﺗﻴﻜﻲ و دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺳﺪﻫﺎی ﺟﺪﻳﺪ : ﺧﻮاص اﺳﺘﺎﺗﻴﻜﻲ و دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺑﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از آزﻣﺎﻳﺶ دﺳﺖ ﺑﻪ ﻫﺎ ﻣﻲ آﻳﻨﺪ . ﺳﺪﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد : ﺧﻮاص اﺳﺘﺎﺗﻴﻜﻲ و دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺪارک ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻲ و در ﺻـﻮرﺗﻲ ﻛـﻪ ﻣـﺪارک در دﺳـﺘﺮس ﻧﺒﺎﺷﺪ، ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از آزﻣﺎﻳﺶ ﻫﺎ اﻳﻦ ﺧﻮاص دﺳﺖ ﺑﻪ آﻳﺪ . ﭘﺎﺳﺦ ﺳﺪ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﺤﻠﻴـﻞ اﺟـﺰای ﻣﺤـﺪود دوﺑﻌـﺪی اﺳﺘﺎﺗﻴﻜﻲ و دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ دﺳﺖ ﺑﻪ ﻣﻲ آﻳﺪ . ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺳﺎده ﺷﺪه ﭘﺎﻳﺪاری ﻣﺒﺘﻨﻲ ﺑﺮ ﭘﺎﺳﺦ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷـﺪه ﺳﺪ ) ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﺷﺘﺎب ﻫﺎی اﻓﻘﻲ و ﻗﺎﺋﻢ ( درﺻﻮرت ﻟﺰوم ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺳـﺎده ﺷـﺪه ﺗﻐﻴﻴـﺮ ﻣﻜـ نĤ ﻫـﺎ ی ﻟﻐﺰﺷﻲ ﻓﺼﻞ ﺳﻮ – م ﺑﺮرﺳﻲ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ و آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎز ه ﻫﺎی آﺑﻲ 85 *اﺟﺰاء و ﺳﺎزه ﻫﺎی واﺑﺴﺘﻪ، ﻛﻨﺎره ﻫﺎی ﻣﺨ ﺰن و ﭘﻲ ﺷﻜﻞ 3 - 4 روش ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺑﺮای ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ رده2 و3 ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 86 ﺟﺪول3 - 9 اﻟﺰاﻣﺎت ﻣﺪل ﺳﺎزی ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ و ﺳﺪﻫﺎی ﺑﻨﺎﻳﻲ رده ﺳﺪ 1 2 3 ﺧﻮاص دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﻣﺪل ﺳﺎزی ﻣﺪل ﺳﺎزی ﻣﺪل ﺳﺎزی ﻣﺪل ﺳﺎزی دو ﺑﻌــﺪی : ﻣــﺪل ﺗﻴــﺮ ﻳــﺎ روش ﺗﺤﻠﻴﻠﻲ ﺳﻪ ﺑﻌﺪی : روش ﻗﻮس – ﻃـﺮه ﻳـﺎ روش اﺟﺰاء ﻣﺤﺪو د ﭘﻲ : ﺻﻠﺐ آب ﻣﺨــــﺰن : ﺟــــﺮم اﻓــــﺰوده ﺗﺮاﻛﻢ ﻧﺎﭘﺬﻳﺮ : ﺳﺪ روش ﻗﻮس – ﻃـﺮه ﻳـﺎ روش اﺟـﺰاء ﻣﺤﺪود ﭘـﻲ : ﺑـﺴﺘﺮ ارﺗﺠـﺎﻋﻲ ﻳـﺎ ﺗﺤﻠﻴـﻞ اﺟـﺰاء ﻣﺤﺪود ) ﺑﺪون ﺟﺮم ( آب ﻣﺨﺰن : ﺟﺮم اﻓﺰوده ) ﺗﺮاﻛﻢ ﻧﺎﭘﺬﻳﺮ ( : ﺳﺪ روش اﺟﺰا ¸ ﻣﺤﺪود ﭘﻲ : ﺗﺤﻠﻴﻞ اﺟﺰاء ﻣﺤﺪود ) ﺑﺪون ﺟﺮم ( آب ﻣﺨﺰن : ﺟﺮم اﻓﺰوده ) ﺗﺮاﻛﻢ ﻧ ﺎﭘﺬﻳﺮ ( ﻣﺼﺎﻟﺢ : ﺳﺪ وﻳﺴﻜﻮ – اﻻﺳﺘﻴﻚ ﺧﻄـﻲ ﻛـﻪ ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت آن از راه ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﻫـﺎی ﻣﺘﻘﺎﻃﻊ دﺳﺖ ﺑﻪ ﻣﻲ آﻳﺪ . ﻓﺼﻞ ﻣﺸﺘﺮک ﺳﺪ و ﭘـﻲ : ﺧـﻮاص اﻳﻦ ﻓﺼﻞ ﻣـﺸﺘﺮک از راه ﻣﻘﺎﻳـﺴﻪ ﻫﺎی ﻣﺘﻘﺎﻃﻊ ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ .. آﻳﺪ ﭘﻲ : ﺻﻠﺐ ﺳـــﺪ : و ﻳـــﺴﻜﻮ – اﻻﺳـــﺘﻴﻚ ﺧﻄـــﻲ، ﻣﺸﺨﺼﺎت از آزﻣﺎﻳﺶ ﻫﺎ اﺳﺘﺎﺗﻴﻜﻲ ﺧﺎص دﺳﺖ ﺑﻪ ﻣﻲ آ .ﻳﺪ ﻓﺼﻞ ﻣﺸﺘﺮک ﭘﻲ و ﺳﺪ : از ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﻫﺎی ﻣﺘﻘﺎﻃﻊ ﭘﻲ : اﻻﺳﺘﻴﻚ، ﻣﺸﺨﺼﺎت آن از ﻣﻘﺎﻳـﺴﻪ ﻫﺎی ﻣﺘﻘﺎﻃﻊ دﺳﺖ ﺑﻪ . آﻳﺪ ﻣﻲ ﺳـــﺪ، وﻳـــﺴﻜﻮ – اﻻﺳـــﺘﻴﻚ ﺧﻄـــﻲ، ﻣﺸﺨـﺼﺎت از آزﻣـﺎﻳﺶ ﻫـﺎی اﺳـﺘﺎﺗﻴﻜﻲ ﺧﺎص دﺳﺖ ﺑﻪ ﻣﻲ آﻳﺪ . ﻓﺼﻞ ﻣﺸﺘﺮک ﭘﻲ و ﺳﺪ : از ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﻫﺎی ﻣﺘﻘﺎﻃﻊ : ﭘﻲ اﻻﺳﺘﻴﻚ، ﻣﺸﺨﺼﺎت آن از ﻣﻘﺎﻳـﺴﻪ ﻫﺎ ی ﻣﺘﻘﺎﻃﻊ دﺳﺖ ﺑﻪ . آﻳﺪ ﻣﻲ روش یﻫﺎ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺷـــﺒﻪ اﺳـــﺘﺎﺗﻴﻚ ﻳـــﺎ ﻣـــﻮدال، ) ﻳﻚ ﻣﻮد، ﻃﻴﻒ ﭘﺎﺳﺦ ( ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻣﻮدال ) ﭼﻨﺪ ﻣﻮد، ﻃﻴﻒ ﭘﺎﺳﺦ ( ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺗﺎرﻳﺨﭽﻪ زﻣﺎﻧﻲ ارزﻳﺎﺑﻲ ﻫﺎی ﻻزم ﺗﻨﺶ ﻫﺎ ﭘﺎﻳﺪاری ﺳﺪ ﻳﻜﭙﺎرﭼﮕﻲ ﭘﻲ ﺳﺎزه ﻫﺎی ﺟﺎﻧﺒﻲ و اﺟﺰاء ﻛﻨﺎره ﻫﺎی ﻣﺨﺰن ﺗﻨﺶ ﻫﺎ ﭘﺎﻳﺪاری ﺳﺪ ﻳﻜﭙﺎرﭼﮕﻲ ﭘﻲ ﺳﺎزه ﻫﺎی ﺟﺎﻧﺒﻲ و اﺟﺰاء ﻛﻨﺎره ﻫﺎی ﻣﺨﺰن ﺗﻨﺶ ﻫﺎ ﭘﺎﻳﺪاری ﺳﺪ ﻳﻜﭙﺎرﭼﮕﻲ ﭘﻲ ﺳﺎزه ﻫﺎی ﺟﺎﻧﺒﻲ و اﺟﺰاء ﻛﻨﺎره ﻫﺎی ﻣﺨﺰن 3 - 2 - 4 - آﺋﻴ ﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﭼﻴﻦ اﻳﻦ آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر اراﻳﻪ ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺑﺮای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﻛﺎﻫﺶ و ﭘﻴﺸﮕﻴﺮی از آﺳﻴﺐ یﻫﺎ زﻣـﻴﻦ ﻟـﺮزه و ﻓﺠـﺎﻳﻊ ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ ﺗﻬﻴﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . اﻳﻦ آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻋﻤﺪﺗﺎً ﺑﺮای ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ درﺟﻪ 1 ، 2 و3 ﺑﺎ ﺷﺪت ﻟﺮزه ای VI ﺗﺎIX ﻗﺎﺑﻞ ﻛـﺎرﺑﺮد اﺳﺖ، ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ ـ ﺳﻨﮕﻲ ، ﺑﺘﻦ ﻏﻠﺘﻜﻲ، ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ وزﻧﻲ ، ﺳـﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨـﻲ ﻗﻮﺳـﻲ، ﻣﺠـﺎری در ﻧـﻮاﺣﻲ دﺷـﺖ، ﺳـﺮرﻳﺰﻫﺎ، ﻫﺎ ﺳﺎزه ی زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ، ﻫﺎی ﺑﺮج آﺑﮕﻴﺮ، ﻧﻴﺮوﮔﺎه ﻫﺎ و ﻏﻴﺮه . ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻪ ﺷﺪت ﻟﺮزه ای ﻃﺮاﺣﻲ VI اﺳﺖ، ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای، ﺿﺮورﺗﻲ ﻧﺪارد، اﻣﺎ ﺑﺮای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ درﺟﻪ 1 ، ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﻟﺮزه ای ﻣﻨﺎﺳﺒﻲ را ﺑﺎﻳﺪ در ﺗﻄﺎﺑﻖ ﺑﺎ اﻳﻦ آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ . ﺑﺮای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑـﻲ ﺑـﺎ ﺷـﺪت ﻟﺮزه ای ﻃﺮاﺣﻲ ﺑﺎﻻﺗ ﺮ از IX ﻳﺎ ﺑﺮای ﺳﺎزه ﻫﺎی ذﺧﻴﺮه آب ﺑﺎ ارﺗﻔﺎع ﺑﻴﺶ از 250 ﻣﺘﺮ، اﻳﻤﻨﻲ ﻟﺮزه ای ﺑﺎﻳﺪ ﻃﻮر ﺑﻪ وﻳﮋه ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺷﻮد و ﭘﺲ از ﺑﺮرﺳﻲ و ﺗﺄﻳﻴﺪ، ﺑﻪ ﺗﺼﻮﻳﺐ ﻛﺎرﻓﺮﻣﺎی ﻣﺮﺑﻮط ﺑﺮﺳﺪ . ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻃﺮاﺣﻲ ﺷﺪه ﺑﺮ ﭘﺎﻳﺔ اﻳﻦ آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ در ﺑﺮاﺑﺮ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﻫﺎی ﺑﺎ ﺷـﺪت ﻓﺼﻞ ﺳﻮ – م ﺑﺮرﺳﻲ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ و آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎز ه ﻫﺎی آﺑﻲ 87 ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای، ﻣﻘﺎوم ﺧﻮاﻫﻨ ﺪ ﺑﻮد . در ﺻﻮرت ﺧﺴﺎرت ﻣﺤﻠﻲ ﺣﺎﺻﻞ از زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ، ﭘﺲ از ﺗﺮﻣﻴﻢ ﻣﺮﺳﻮم، ﺳﺎزه ﻫﻨﻮز ﻋﻤﻠﻜﺮد ﻋﺎدی ﺧﻮد را ﺧﻮاﻫﺪ داﺷﺖ . ﺷﺪت ﻟﺮزه ای ﻳﺎ ﺷﺘﺎب اوج ﭘﻲ ﺳﻨﮓ در ﻣﺤﻞ ﻳﻚ ﺳﺎزة آﺑﻲ، ﺑﺎﻳﺪ در ﺗﻄﺎﺑﻖ ﺑﺎ ﻣﻮارد زﻳﺮ و ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﻘﻴﺎس ﭘﺮوژه و ﺷﺮاﻳﻂ ﻧﺎﺣﻴـﻪ ﻟﺮزه ای و زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﻮد : - ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﻌﻤﻮل، ﺷﺪت ﭘﺎﻳﻪ ﻗﻴﺪ ﺷﺪه در ” ﻧﻘﺸﺔ ﭘﻬﻨﻪ ﺑﻨﺪی ﺷﺪت ﻟﺮزه ای ﭼﻴﻦ " ﺑﺎﻳﺪ اﻧﺘﺨﺎب ﺷﻮد . - ﺑﺮای ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﺑﺰرگ ﻣﻘﻴﺎس، ﺑﺎ ارﺗﻔﺎع ﺳﺪ ﺑﻴﺶ از 200 ﻣﺘﺮ ﻳﺎ ﺣﺠﻢ ﻣﺨﺰن ﺑﻴﺶ از10 ﻣﻴﻠﻴﺎرد ﻣﺘﺮﻣﻜﻌﺐ در ﻣﻨﺎﻃﻘﻲ ﺑﺎ ﺷـﺪت ﻟﺮزه ای ﭘﺎﻳﻪ ﺑﺎﻻﺗﺮ از VI ) و ﺧﻮدVI ( و ﭘﺮوژه ﻫﺎی درﺟﻪ 1 ﺑﺰرگ ﺑﺎ ﺳ ﺪﻫﺎی ﺑﻪ ارﺗﻔﺎع ﺑـﻴﺶ از 150 ﻣﺘـﺮ در ﻣﻨـﺎﻃﻘﻲ ﺑـﺎ ﺷـﺪت ﻟﺮزه ای ﭘﺎﻳﻪ ﺑﻴﺶ از VII ) و ﺧﻮدVII ( ، ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮ ﭘﺎﻳﺔ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﭘﮋوﻫﺶ ﺷﺘﺎب اوج ﺳﻨﮓ ﭘﻲ اﻧﺠﺎم ﺷﻮد ﻛﻪ از ارزﻳـﺎﺑﻲ وﻳﮋه ﺧﻄﺮ ﻟﺮزه ای ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه اﺳﺖ . ردة ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﺑﺎﻳﺪ در ﺗﻄﺎﺑﻖ ﺑﺎ ﺟﺪول 3 - 10 و ﺑﺮ ﭘﺎ ﻳﺔ اﻫﻤﻴﺖ ﻫﺎ آن و ﺷﺪت زﻟﺰﻟﻪ ﭘﺎﻳـﻪ ﻣﻜـﺎن ﺳـﺎﺧﺘﮕﺎه ﺗﻌﻴـﻴﻦ ﺷـﻮد . ﺷﺪت زﻟﺰﻟﻪ ﻃﺮاﺣﻲ ﻳﺎ ﻣﻘﺪار ﺷﺘﺎب زﻣﻴﻦ ﻟﺮزة ﻃﺮاﺣﻲ ﺑﺮای اﻧﻮاع ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﺑﺎﻳﺪ در ﺗﻄﺎﺑﻖ ﺑﺎ ﻣﻮارد زﻳﺮ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﻮد : - ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﻌﻤﻮل، ﺷﺪت ﭘﺎﻳﻪ را ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺷﺪت ﻃﺮاﺣﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮد . - ﺑﺮای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ردة ﻟﺮزه ای A ، ﺷﺪت ﻃﺮاﺣﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﻳﻚ درﺟﻪ ﺑﺎﻻﺗﺮ از ﺷﺪت ﭘﺎﻳﻪ ﺑﺎﺷﺪ ) ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﺧﻄـﺮ ﺣﺎﺻـﻞ از زﻣـﻴﻦ ﻟـﺮزة ﺷﺪﻳﺪ (. ﺟﺪول 3 - 10 رده ﺑﻨﺪی ﻟ ﺮزه ای ﺑﺮای ﭘﺮوژه ﻫﺎ ردة ﻟﺮزه ای درﺟﻪ اﻫﻤﻴﺖ ﺳﺎزه ﺷﺪت ﻟﺮزه ای ﭘﺎﻳﻪ ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه A درﺟﺔ1 ) ذﺧﻴﺮة آب ( B درﺟﻪ1 ) ﻏﻴﺮ ذﺧﻴﺮه آب ( درﺟﻪ 2 ) ذﺧﻴﺮه ( آب 6  C درﺟﻪ2 ) ﻏﻴﺮ ذﺧﻴﺮه آب ( درﺟﻪ 3 D درﺟﻪ4 ، درﺟﻪ5 7  - ﺑﺮای ﭘﺮوژه ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﺮاﺳﺎس ﻣﺎدة ﻓﻮق ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺧﻄﺮ ﻟﺮزه ای وﻳﮋه ﺑﺮای ﻫﺎ آن اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﺷﻮد، ﺳـﻄﺢ اﺣﺘﻤـﺎل ﻣﻘـﺪار ﺷـﺘﺎب زﻣﻴﻦ ﻟﺮزة ﻃﺮاﺣﻲ ﺑﺮای ﺳﺎزة ذﺧﻴﺮه آب، ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان اﺣﺘﻤﺎل ﻓﺰوﻧﻲ 1 در ﻳﻚ دورة ﻣﺮﺟﻊ100 ﺳﺎﻟﻪ (P100) ﺑﺮاﺑـﺮ02 /0 و ﺑﺮای ﺳﺎزه ﻫﺎی ﻏﻴﺮ ذﺧﻴﺮه آب ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان اﺣﺘﻤﺎل ﻓﺰوﻧﻲ در دورة ﻣﺮﺟﻊ 50 ﺳﺎﻟﻪ (P50) ﺑﺮاﺑﺮ05 /0 ﻣﻨﻈﻮر ﺷﻮد . - در ﺷﺮاﻳﻂ ﺧﺎص دﻳﮕﺮ، اﮔﺮ ﺷﺪت ﻃﺮاﺣﻲ، ﺑﻴﺶ از ﺷﺪت ﭘﺎﻳﻪ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ، ﺗﺼﻮﻳﺐ ﻛﺎرﻓﺮﻣـﺎی ﻣﺮﺑﻮﻃـﻪ ﻣـﻮرد ﻧﻴﺎز اﺳﺖ . - در ﻃﻮل دورة ﻛﻮﺗﺎه ﻣﺪت ﺳ ﺎﺧﺖ، ﺿﺮورﺗﻲ ﺑﻪ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻧﻴﺮوی زﻟﺰﻟﻪ ﻧﻴﺴﺖ . ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻪ ﻣﺨﺰن ﺧﺎﻟﻲ اﺳﺖ، در ﺻﻮرت ﻧﻴﺎز ﺑﻪ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻧﻴﺮوی زﻟﺰﻟﻪ، ﻧﺼﻒ ﻣﻘﺪار ﺷﺘﺎب زﻣﻴﻦ ﻟﺮزة ﻃﺮح را ﺑﺎﻳﺪ در ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺑﺮﮔﺰﻳﺪ . Probability of Exceedence - 1 ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 88 ﺑﺮای ﻣﺨﺎزن ﺳﺪﻫﺎﻳﻲ ﺑﺎ ارﺗﻔﺎع ﺑﻴﺶ از100 ﻣﺘﺮ و ﺣﺠﻢ ذﺧﻴﺮه ﺑﻴﺶ از500 ، ﻣﻴﻠﻴﻮن ﻣﺘﺮﻣﻜﻌﺐ ﺑﺎ اﺣﺘﻤﺎل وﻗﻮع روﻳﺪاد زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﻫـﺎی اﻟﻘﺎﻳﻲ ﻣﺨﺰن ﺑﺎ ﺷﺪت ﺑﻴﺶ از VI ، ﭘﺎﻳﺶ اوﻟﻴﺔ ﻟﺮزه ای را ﺑﺎﻳﺪ ﭘﻴﺶ از آﺑﮕﻴﺮی اﻧﺠﺎم داد . ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ ﻧﻴﺎزﻫـﺎی زﻳﺮ اﻧﻄﺒﺎق داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ : - اﻧﺘﺨﺎب ﻳﻚ ﻣﻜﺎن ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮای ﻃﺮاﺣﻲ ﭘﺮوژه ﺑﺮاﺳﺎس ﻧﻴﺎزﻫﺎ و ﺷﺮاﻳﻂ ﻟﺮزه . ای - ا ز ﻧﺎﭘﺎﻳﺪاری ﭘﻲ و ﺗﻜﻴﻪ ﻫﺎ ﮔﺎه ی ﻣﺠﺎور ﺑﺎﻳﺪ ﭘﺮﻫﻴﺰ ﻛﺮد . - اﻧﺘﺨﺎب ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎ و ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮل از ﻧﻈﺮ اﻳﻤﻨﻲ و اﻗﺘﺼﺎدی . - ﻣﺸﺨﺺ ﻛﺮدن ﻧﻴﺎزﻫﺎ و ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﻻزم در ﻃﺮاﺣﻲ ﺑﺮای ﻛﻴﻔﻴﺖ ﺳﺎﺧﺖ در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﻣﻘﺎوﻣﺖ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه . - ﺳﻬﻮﻟﺖ ﺗﻌﻤﻴﺮ ﺳﺎزه ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ در اﺛﺮ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه آﺳﻴﺐ ﻣﻲ . ﻨﺪﺑﻴﻨ ﺳﺪﻫﺎی ﻣﻬﻢ ﺑﺎﻳﺪ دارای ﺳﺎزه ﻫﺎی ﺗﺨﻠﻴﻪ و ﺗﻮﻧـﻞ و .... ﺑـﻮده ﺗﺎ در ﺻﻮرت ﻧﻴﺎز ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺗﺨﻠﻴﻪ ﻣﺨﺰن اﻗﺪام ﻧﻤﻮد . ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻪ ﺷﺪت زﻟﺰﻟﻪ ﻃﺮاﺣﻲ VIII ﻳﺎIX اﺳﺖ، ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ردة ﻟﺮزه ای A ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ آزﻣﺎﻳﺶ یﻫﺎ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺗﺄﻳﻴﺪ ﺷـﺪه و ﻳـﻚ ﺳﺎﻣﺎﻧﺔ ﭘﺎﻳﺶ ﻟﺮزة ﻧﻴﺮوﻣﻨﺪ را ﺑﺎﻳﺪ ﭘﻴﺎ ده ﻛﺮد و در ﺻﻮرت ﻧﻴﺎز، آراﻳﻪ ای از اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎی اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی اﺛﺮ ﺳـﺎﺧﺘﮕﺎه را ﺑﺎﻳـﺪ در دورة ﺳـﺎﺧﺖ ﺗﻌﺒﻴﻪ ﻛﺮد ﺗﺎ ﺑﺘﻮان ﻟﺮزه ﻫﺎی ﻧﻴﺮوﻣﻨﺪ اﺣﺘﻤﺎﻟﻲ را ﭘﺎﻳﺶ ﻧﻤﻮد . ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ردة ﻟﺮزه ای B ﻧﻴﺰ ﺑﺎﻳﺪ ﺷﺮاﻳﻂ ﮔﻔﺘﻪ ﺷـﺪه در ﺑـﺎﻻ را ﺗـﺄﻣﻴﻦ ﻛﻨﻨﺪ . ﻣﻮاد ﻣﻮﺟﻮد در اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی زﻳﺮ، ﺑﺨﺸﻲ از اﻳﻦ آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ را ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻣﻲ دﻫﻨﺪ و ﭘﺲ از ﺻﺪور آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ، ﻣﻌﺘﺒﺮ ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺑﻮد . از اﻳﻦ ﭘﺲ، ﻫﻤﺔ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﻓﻬﺮﺳﺖ ﺷﺪه، ﺑﺎزﻧﮕﺮی ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . اﺳﺘﻔﺎده ﻛﻨﻨﺪﮔﺎن از اﻳﻦ آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ، ﺑﺎﻳﺪ آﺧﺮﻳﻦ ﻧﺴﺨﺔ ﻫﺎ آن را ﺑﻪ ﻛﺎر ﮔﻴﺮﻧﺪ . GBJ11-1989 آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻟﺮزه ای ﺳﺎﺧﺘﻤ ﻫﺎ نﺎ GB50199-1994 اﺳﺘﺎﻧﺪارد واﺣﺪ ﻃﺮاﺣﻲ ﺑﺮای اﻃﻤﻴﻨﺎن ﺳﺎزه ﻫﺎی ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ آب DL/T5057-1996 آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻃﺮاﺣﻲ ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﺑﺘﻨﻲ SDJ12-1978 رده ﺑﻨﺪی و آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻃﺮاﺣﻲ ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﺣﻔﺎﻇﺖ آب و ﻧﻴﺮوﮔﺎه ) در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻛﻮﻫﺴﺘﺎﻧﻲ و ﺗﭙﻪ ﻣﺎﻫﻮری ( SDJ21-1978 ﻧﺎ آﻳﻴﻦ ﻣﻪ ﻃﺮاﺣﻲ ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ وزﻧﻲ SD133-1984 آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻃﺮاﺣﻲ ﻣﺠﺎری SD134-1984 آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻃﺮاﺣﻲ ﺗﻮﻧﻞ آب یﻫﺎ SD144-1985 آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﻮﻟﻪ آب ﺑﺮ ﻧﻴﺮوﮔﺎه ﻫﺎ SD145-1985 آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻃﺮاﺣﻲ ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ ﻗﻮﺳﻲ SDJ217-1987 رده ﺑﻨﺪی و اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻃﺮاﺣﻲ ﭘﺮوژه ﻫ ﺎی ﺣﻔﺎﻃﺖ آب و ﻧﻴﺮوی ﺑﺮﻗﺎﺑﻲ ) در دﺷﺖ ﻫﺎ و ﻧﻮاﺣﻲ ﺳﺎﺣﻠﻲ درﻳﺎ ( SDJ218-1984 آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻃﺮاﺣﻲ ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ ﻏﻠﺘﻜﻲ SD303-1988 آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻃﺮاﺣﻲ آﺑﮕﻴﺮﻫﺎی ﻧﻴﺮوﮔﺎه ﻫﺎ SD335-1989 آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻃﺮاﺣﻲ اﺗﺎﻗﻚ ﻫﺎی ﻧﻴﺮوﮔﺎه ﻫﻨﮕﺎم اﻧﺠﺎم ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﺑﺮ اﺳﺎس اﻳﻦ آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ، ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﻄﺮوﺣﻪ در آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎ و اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ ﻧﻴﺰ ﺑﺎﻳﺪ ﺗﺄﻣﻴﻦ ﮔﺮدد . اﮔﺮ ﺷﺮاﻳﻂ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ در اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ و آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﺗﺨﺼﺼﻲ ﻫﻢ ﺗﺮاز ﺑﺎ اﻳﻦ آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ، ﺑـﺎ آن ﻣﺘﻔـﺎوت ﺑﺎﺷـﺪ، اﻳﻦ آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﻼک ﻋﻤﻞ ﻗﺮار ﮔﻴﺮد . ﻃﺮاﺣﻲ وﻳﮋه ﺳﺎزه ﻫﺎی ﻣﻬﻨﺪﺳ ﻲ در زوﻧﻬﺎی ﻟﺮزه ای ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﻌﻤـﻮل ﺷـﺎﻣﻞ ﻛﻨﺘـﺮل در ﺑﺮاﺑـﺮ ﻓﺼﻞ ﺳﻮ – م ﺑﺮرﺳﻲ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ و آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎز ه ﻫﺎی آﺑﻲ 89 ﻧﻴﺮوی زﻟﺰﻟﻪ و ﻧﻴﺰ ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﻟﺮزه ای ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺑﺮای ﺳﺎﺧﺘﮕﺎﻫﻬﺎی ﻋﺎدی ﺷﺪت ﻟﺮزه ای ﺑﺎ اﺣﺘﻤﺎل ﻓﺰوﻧﻲ ﺑﺮاﺑـﺮ 10 /0 در دوره ﻣﺮﺟـﻊ50 ﺳﺎﻟﻪ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﻠﻲ، ﻣﻘﺪار ﺷﺪت زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه در ﻧﻘﺸﻪ ﻧﺎﺣﻴـﻪ ﺑﻨـﺪی ﺷـﺪت ﻟـﺮ زه ای ﭼـﻴﻦ، 1990 ﻧـﺸﺎن داده ﺷـﺪه اﺳﺖ،اﻣﺎ ﺑﺮای ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﺑﺰرگ، ﺑﺎﻳﺪ ﺷﺪت ﻟﺮزه ای را ﺑﺎ روش ارزﻳﺎﺑﻲ ﺧﻄﺮ ﻟﺮزه ای ﺧﺎص ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻧﻤﻮد . ﺷـﺪت ﻟـﺮزه ای ﺗﻌﻴـﻴﻦ ﺷﺪه ﺑﺮ اﺳﺎس ﺷﺪت ﭘﺎﻳﻪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﭘﺎﻳﻪ ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺑﻪ ﻛﺎر ﻣﻲ . رود زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ای ﻛﻪ در ﻧﺎﺣﻴﻪ ﻣﺨﺰن و ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺠﺎور در اﺛﺮ آﺑﮕﻴﺮی ﻣﺨﺰن ﻳﺎ آزاد ﺷﺪن ﻣﻘﺪار زﻳﺎدی آب از ﻣﺨﺰن اﻳﺠﺎد ﻣﻲ ﺷﻮد زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه اﻟﻘﺎﻳﻲ ﻣﺨﺰن ﻧﺎم دارد . ﺷﺘﺎب اوج ﺗﻜﺎن زﻣﻴﻦ ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ ارزﻳﺎﺑﻲ وﻳﮋه ﺧﻄﺮ ﻟﺮزه ای و ﺑﺮ ﭘﺎﻳﻪ ﺳﻄﺢ اﺣﺘﻤﺎل ﻟﺮزه ای ﺧﺎص ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲ ﺷﻮد، ﻳﺎ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﻌﻤﻮل، ﺷﺘﺎب ﺗﻜﺎن زﻣﻴﻦ در ﻣﻘﺪار اوج، ﻣﺘﻨـﺎﻇﺮ ﺑـﺎ ﺷﺪ ت ﻃﺮاﺣﻲ اﺳﺖ . در اﻧﺘﺨﺎب ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه ﺑﺮای ﻳﻚ ﺳﺎزه آﺑﻲ، ﺑﺎﻳﺪ ﻳﻚ ارزﻳﺎﺑﻲ ﺟـﺎﻣﻊ ﺑـﺮ ﭘﺎﻳـﺔ اﻛﺘـﺸﺎﻓﻬﺎی زﻣـﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳـﻲ ﻣﻬﻨﺪﺳـﻲ و ﻣﻄﺎﻟﻌـﺔ وﻳـﮋه زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﺑﺮ ﻣﺒﻨﺎی ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ زﻣﻴﻦ ﺳﺎﺧﺘﻲ، ﭘﺎﻳﺪاری ﺷﻴﺐ ﻫﺎ، ﺷﺮاﻳﻂ ﺧﺎک و ﭘﻲ اﻧﺠﺎم داد . ﺳﺎﺧﺘﮕﺎﻫﻬﺎ را ﻣـﻲ ﺗـﻮان ﺑـﻪ ﺳـﻪ دﺳﺘﻪ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻛﺮد : ﻣﻨﺎﺳ ﺐ، ﻧﺎﻣﻨﺎﺳﺐ و ﺧﻄﺮﻧﺎک ) ﺟﺪول 3 - 11 .( ﻧﺎﺣﻴﺔ ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه را ﺑﺎﻳﺪ در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﻨﺎﺳﺐ و ﺳﺎزة ﻣﻘﺎوم ﻟﺮزه ای ﺑﺮﮔﺰﻳـﺪ و ﺑﺎﻳﺪ از ﻧﻮاﺣﻲ ﻧﺎﻣﻨﺎﺳﺐ دوری ﮔﺰﻳﺪ . ﺳﺎﺧﺖ و ﺳﺎز در ﻧﻮاﺣﻲ ﺧﻄﺮﻧﺎک، ﺑﺪون ارزﻳﺎﺑﻲ ﻛﺎﻣﻞ ﻣﺠﺎز ﻧﻴـﺴﺖ . ﺧـﺎک ﺳـﺎﺧﺘﮕﺎه را ﭘـﺲ از ﺧﺎﻛﺒﺮداری ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮاﺳﺎس ﺳﺮﻋﺖ ﻣﻮج ﺑﺮﺷﻲ ﻻﻳﺔ ﺧﺎک ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺟﺪول 3 - 12 رده ﺑﻨﺪی ﻛﺮد . ﺟﺪول 3 - 11 ﭘﺎﻳﺪاری ﻟﺮزه ای ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ دﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪی ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ زﻣﻴﻦ ﺳﺎﺧﺘﻲ ﭘﺎﻳﺪاری ﺷﻴﺐ ﺷﺮاﻳﻂ ﺧﺎک و ﭘﻲ ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه ﻧﺎﺣﻴﺔ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﮔﺴﻞ ﻓﻌﺎل ﺗﺎ ﻃﻮل 8 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﭘﻴﺮاﻣﻮن ﺳﺪ وﺟﻮد ﻧﺪارد، ﻫﻴﭻ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ای ﺑﺎ ﺑﺰرﮔﻲ 5 ﻳﺎ ﺑﻴﺸﺘﺮ در ﻧﺎﺣﻴـ ﺔ ﻣﺨـﺰن رخ ﻧـﺪاده اﺳﺖ . ﺗﻮدة ﺳﻨﮓ ﺳـﺎﻟﻢ اﺳـﺖ . ﺷـﻴﺐ ﻫـﺎ ﭘﺎﻳﺪارﻧﺪ . ﭘﺎﻳﺪاری ﻟﺮزه ای ﻣﻨﺎﺳـﺐ اﺳﺖ . ﻧﺎﺣﻴﺔ ﻧﺎﻣﻨﺎﺳﺐ ﮔﺴﻞ ﻫﺎی ﻓﻌﺎل ﺑﺎ ﻃﻮل ﻛﻤﺘﺮ از 10 ﻛﻴﻠـﻮﻣﺘﺮ در ﻣﺤـﻞ ﭘـﺮوژه وﺟﻮد دارد . ﮔﺴﻞ ﻫﺎی ﻓﻌﺎل ﺑﺎ ﻃﻮل ﺑـﻴﺶ از 10 ﻛﻴﻠـﻮﻣﺘﺮ و ﻳـﺎ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﻫﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﺑﺰرﮔﻲ ﺑﺎﻻی 5 اﻣﺎ ﻛﻤﺘﺮ از7 رخ دا ده اﻧﺪ و ﻳﺎ اﻳﻨﻜﻪ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﻫﺎی اﻟﻘﺎﻳﻲ ﻣﺨﺰن رخ داده اﺳﺖ . ﻧﺎﭘﺎﻳﺪاری ﺷﻴﺒﻬﺎ در ﻧﺎﺣﻴـﻪ ﭘـﺮوژه و ﻣﺨﺰن، اﻧﺪﻛﻲ وﺟﻮد دارد . ﭘﺎﻳﺪاری ﻟﺮزه ای ﺿـﻌﻴﻒ اﺳﺖ . ﻧﺎﺣﻴﺔ ﺧﻄﺮﻧﺎک ﮔﺴﻞ ﻫﺎی ﻓﻌﺎل ﺑﺎ ﻃﻮل 10 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ﻳﺎ ﺑﻴﺸﺘﺮ در ﻧﺎﺣﻴـﻪ ﭘـﺮوژه وﺟﻮد دارد . زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﻫﺎی ﺑﺎ ﺑﺰرﮔﻲ 7 ﻳـﺎ ﺑﻴـﺸﺘﺮ رخ داده اﻧـﺪ و ﺷﻜﺴﺘﮕﻲ ﻟﺮزه ای ﺣﺎﺻﻞ از زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﻫﺎ، در ﻧﺎﺣﻴﺔ ﻣﺨﺰن وﺟﻮد . دارد ﻧﺎﭘﺎﻳـﺪاری ﺷـﻴﺒﻬﺎ در ﻧﺎﺣﻴـﻪ ﭘـﺮوژه وﺟـﻮد دارد و ﻣﻤﻜـﻦ اﺳـﺖ ﺑﺎﻋـﺚ رﻣﺒﺶ و زﻣﻴﻦ ﻟﻐﺰش ﺑﺰرگ ﻣﻘﻴﺎس .ﺷﻮد ﺧﺎک ﭘﻲ ﭘﺎﻳـﺪاری ﺧـﻮد را از دﺳﺖ ﺧﻮاﻫﺪ داد اﮔﺮ در ﻳﻚ ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ، ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﺳﺎﺧﺘﺎر ﭘﻴﭽﻴﺪة ﺗﻮدة ﺳﻨﮓ و ﺗﺮﻛﻴﺐ ﻧﺎﻣﻨﺎﺳﺐ ﺻﻔﺤﻪ ﻫﺎی ﺿـﻌﻴﻒ ﺳـﺎﺧﺘﺎری ﻳـﺎ ﺑـﻴﻦ ﻻﻳﻪ ﻫﺎی ﮔﻞ، ﺷﺮاﻳﻂ ﭘﺎﻳﺪاری ﺷﻴﺐ ﻧﺴﺒﺘﺎً ﺿﻌﻴﻔﻲ وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، ﻣﻜﺎن ﻟﻐﺰش ﻫﺎ ﻧﺎﭘﺎﻳـﺪار در ﺷـﺮاﻳﻂ ﻋﻤﻠﻜـﺮد ﻟـﺮزه ای ﺑـﺎ ﺷـﺪت ﻃﺮاﺣﻲ را ﺑﺎﻳﺪ ﻳﺎﻓﺖ و ﺧﻄﺮ اﺣﺘﻤﺎﻟﻲ را ﺑﺮآورد و راﻫﻜﺎرﻫﺎی ﺑﻬﺴﺎزی را اراﻳﻪ ﻛﺮد . در ﻃﺮاﺣﻲ ﻟ ﺮزه ای ﭘﻲ ﺳـﺎزه ﻫـﺎی آﺑـﻲ، ﻧـﻮع، ﺑـﺎر و ﺷﺮاﻳﻂ و ﻋﻤﻠﻜﺮد آب ﺑﺮ ﺳﺎزه ﻫﺎی ﺑﺰرگ و ﻧﻴﺰ زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ، ﺷﺮاﻳﻂ ﺳﻄﺢ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ درﭘﻲ و ﭘﺸﺖ ﺗﻜﻴﻪ ﻫﺎ ﮔﺎه ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﺟﺎﻣﻊ ﺑﺮرﺳﻲ ﺷﻮد . ﭘﻲ و ﺷﻴﺐ ﺗﻜﻴﻪ ﻫﺎ ﮔﺎه ی ﺳﺎزه ﻫﺎی ذﺧﻴﺮة آب ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺳﺪ و ﻣﺠﺎری، ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ از ﻧﻈﺮ ﺷﻜﺴﺖ ﻧﺎﺷﻲ از ﻧﺎ ﭘﺎﻳﺪار ی و ﻧﺸﺖ در اﺛﺮ ﻧﻴﺮوی زﻟﺰﻟﻪ ﺑﺎ ﺷﺪت ﻃﺮاﺣﻲ، ﺑﻠﻜﻪ ﺑﺮای ﭘﺮﻫﻴﺰ از ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻫﺎی ﺷﻜﻞ ﻣﺨﺮب ﺣﺎﺋﺰ اﻫﻤﻴﺖ اﺳﺖ . ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 90 ﺻﻔﺤﺎت ﺿﻌﻴﻒ در ﭘﻲ و ﺗﻜﻴﻪ ﻫﺎ ﮔﺎه ی ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ، ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺷﻜﺴﺘﮕﻲ ﻫﺎ، ﻧﻮاﺣﻲ ﺧﺮد ﺷﺪه، ﺻﻔﺤﻪ ﻻﻳﻪ ﺑﻨﺪی ﮔﺴﻠﻪ ﺷﺪه و ﺑﻪ وﻳـﮋه ﻣﻴﺎن ﻻﻳﻪ ﻫﺎی رس ﻛﻢ ﺷﻴﺐ و ﺳﺎزﻧﺪﻫﺎی ﺳﻨﮕﻲ رﺳﻲ ﺑﺎﻳﺪ از ﻧﻈﺮ وﺟﻮد، ژرﻓﺎ، ﺷﺮاﻳﻂ ﻣـﺮزی، ﻧـﺸﺖ، ﺧـﻮاص ﻓﻴﺰﻳﻜـﻲ و ﻣﻜـﺎﻧﻴﻜﻲ و ﺷﺪت ﻟﺮزه ای ﻃﺮاﺣﻲ ﺳﺎزه ﺑﺮرﺳﻲ و ﺗﺄﻳﻴﺪ ﺷﻮد و از اﻳﻨﻜﻪ در ﺷﺮاﻳﻂ ﻧﻴﺮوی زﻟﺰﻟﻪ ﺑﺎ ﺷﺪت ﻃﺮاﺣﻲ، ﻧﺎﭘﺎﻳﺪاری و ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻫﺎی ﺷﻜﻞ اﺿـﺎﻓﻲ رخ ﻧﻤﻲ دﻫﺪ ، اﻃﻤﻴﻨﺎن ﺣﺎﺻﻞ ﺷﻮد و در ﺻﻮرت ﻧﻴﺎز، راﻫﻜﺎرﻫﺎی ﻣﻘﺎوم ﺳﺎزی ﺑﻪ ﻛﺎر ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد . ﺑﺮای ﺗﻮﺟﻴﻪ ﻇﺮﻓﻴـﺖ رواﻧﮕﺮاﻳـﻲ ﻻﻳـﺔ ﺧﺎک ﭘﻲ، ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﻫﺎی اراﻳﻪ ﺷﺪه در آﻳﻴﻦ " ﻧﺎﻣﺔ ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺎی زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﭘﺮوژه ﻫﺎی ذﺧﻴـﺮه آب و ﻧﻴﺮوﮔـﺎه " ﺑﺎﻳـﺪ ﺑـﻪ ﻛـﺎر ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد . ﺑﺮای ﻻﻳﻪ ﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ دارای ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ رواﻧﮕﺮاﻳﻲ، راﻫﻜﺎرﻫﺎی ﻟﺮزه ای زﻳﺮ را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻧﻮ ع ﭘـﺮوژه و ﺷـﺮاﻳﻂ ﺧـﺎص ﺑﺮﮔﺰﻳﺪ . ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه ﻫﺎ ﺑﺮاﺳﺎس ﻧﻮع ﺧﺎک و ﺿﺨﺎﻣﺖ روﺑﺎر ﺑﻪ ﭼ ﻬﺎر دﺳﺘﻪ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ : - ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻨﻲ ﺧﺎک دارای ﺗﻮان رواﻧﮕﺮاﻳﻲ ﺑﺎ ﺧﺎک ﻏﻴﺮ رواﻧﮕﺮا - اﺳﺘﻔﺎده از روش یﻫﺎ ﻣﺼﻨﻮﻋﻲ ﺗﻘﻮﻳﺖ ، ﺗﺮاﻛﻢ، از ﺟﻤﻠﻪ ﺷﻨﺎورﺳـﺎزی ارﺗﻌﺎﺷـﻲ 1 و ﻣﺘـﺮاﻛﻢ ﺳـﺎزی ﺿـﺮﺑﻪ ای و اﺳـﺘﻔﺎده از ﺧﺎﻛ ﺮﻳﺰ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺳﺮﺑﺎر - ﻗﺮار دادن ﭘﻲ ﺷﻤﻌﻲ ﻛﻪ در آن ﺷﻤﻊ ﻫﺎ در ﻻﻳﺔ ﺧﺎک رواﻧﮕﺮا ﻧﻔﻮذ ﻛﺮده و ﺑﻪ ﻻﻳﻪ ﻫﺎی ﺧﺎک ﻏﻴﺮرواﻧﮕﺮا ﻣﻲ رﺳﻨﺪ . - ﺧﺎک رواﻧﮕﺮا ﺑﺎ دﻳﻮارﻫﺎی ﭘﻴﻮﺳﺘﺔ ﺑﺘﻨﻲ ﻳﺎ دﻳﮕﺮ راﻫﻜﺎرﻫﺎ ﻣﺤﺪود ﻳﺎ ﻣﻬﺎر ﺷﻮﻧﺪ . ﺑﺮای ﻻﻳﻪ ﻫﺎی ﺿﻌﻴﻒ رس در ﭘﻲ، راﻫﻜﺎرﻫﺎی ﻟﺮزه ای زﻳﺮ را ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻧﻮع ﺳﺎزه و ﺷﺮاﻳﻂ ﺧﺎص ﺑﺮﮔﺰﻳﺪ : - رس ﺿﻌﻴﻒ را از ﭘﻲ ﺑﺮداﺷﺘﻪ ﻳﺎ ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻦ ﻛﺮد . - ﻻﻳﻪ ﻫﺎ را ﺑﺎ روش ﭘﻴﺶ ﺑﺎرﮔﺬاری ﻣﻘﺎوم ﻛﺮد . - از ﺳﺮﺑﺎر و ﭼﺎه زﻫﻜﺶ ﻣﺎﺳﻪ ای اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮد . - ﭘﻲ ﺷﻤﻌﻲ ﻳﺎ ﭘﻲ ﻣﺮﻛﺐ ﻛﺎر ﺑﻪ ﺑﺮده ﺷﻮد . ﺟﺪول 3 - 12 رده ﺑﻨﺪی ﺧﺎک ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه ﻧﻮع ﺧﺎک ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه ﺳﺮﻋﺖ ﻣﻮج ﺑﺮﺷﻲ در ﻻﻳﻪ ﺧﺎک ( m/s)ﺳﻨﮓ ﻳﺎ ﺧﺎک ﺷﺎﺧﺺ ﺳﺨﺖ 500 Vsm > * ﺳﻨﮓ و ﻻﻳﻪ ﻣﺘﺮاﻛﻢ ﺷﻦ و ﻣﺎﺳﻪ ﻣﺘﻮﺳﻂ- ﺳﺨﺖ 250  Vsm > 500 ﺷﻦ و ﻣﺎﺳﻪ ﺗﺎ ﺣﺪی ﻣﺘﺮاﻛﻢ، ﻣﺎﺳﻪ درﺷﺖ، ﻣﺎﺳﻪ ﻣﺘﻮﺳﻂ و رس ﺳﺨﺖ ﻣﺘﻮﺳﻂ- ﻧﺮم 140  Vsm > 250 ﺷﻦ اﻧﺪﻛﻲ ﻣﺘﺮاﻛﻢ، ﻣﺎﺳﻪ درﺷﺖ، ﻣﺎﺳﻪ ﻣﺘﻮﺳﻂ و رس ﻧﺮم ﻧﺮم 140 Vsm  ﺳﻴﻠﺖ، ﺧ ﺎک ﺳﻴﻠﺘﻲ، ﻣﺎﺳﻪ ﺳﺴﺖ، ﺧﺎک ﻣﺨﻠﻮط ﺷﺪه ﻳﺎ دﺳﺘﻲ * Vsmﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ وزﻧﻲ ﺳﺮﻋﺖ ﻣﻮج ﺑﺮﺷﻲ ﻻﻳﻪ ﻫﺎی ﺧﺎک، ﺑﺮ اﺳﺎس ﺿﺨﺎﻣﺖ ﻧﺴﺒﻲ ﺳﺖﻫﺎ آن . ﻻﻳﻪ ﻫﺎی ﺧﺎک در 15 ﻣﺘـﺮی در زﻳـﺮ ﻗﺎﻋـﺪه ﭘـﻲ ﻗـﺮار دارﻧـﺪ و از ﺿﺨﺎﻣﺖ روﺑﺎر ﻋﻤﻴﻖ ﺗﺮ ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ . 1- Vibro - Floatation ﻓﺼﻞ ﺳﻮ – م ﺑﺮرﺳﻲ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ و آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎز ه ﻫﺎی آﺑﻲ 91 ﺟﺪول3 - 13دﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪی ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه ﻫﺎ ﺿﺨ ﺎﻣﺖ روﺑﺎره در ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه ﻧﻮع ﺧﺎک ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه 0 0<dov3 3<dov9 9<dov80 dov>80 ﺳﺨﺖ I ـــــــ ﻣﺘﻮﺳﻂ- ﺳﺨﺖ I II ﻣﺘﻮﺳﻂ- ﻧﺮم I II III ﻧﺮم ـــــــ I II III IV ﺑﺮای ﺳﺎزه ﻫﺎی ﻧﮕﻬﺪارﻧﺪه آب و ﺑﺨﺶ ﻫﺎی اﺗﺼﺎﻟﻲ ﻫﺎ آن ، ﺳﺎزه ﻫﺎی زﻫﻜﺸﻲ و ﻓﻴﻠﺘﺮ ﭘﻲ و ﺗﻜﻴﻪ ﻫﺎ ﮔﺎه ی ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ، راﻫﻜﺎرﻫﺎ ﻳﻲ را ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮای ﭘﻴﺸﮕﻴﺮی از ﺷﻜﺴﺖ در اﺛﺮ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه در ﭘﻴﺶ ﮔﺮﻓﺖ ﻛﻪ ﺑﺎﻋﺚ اﻓﺰاﻳﺶ رﮔﺎب 1 و ﺟﺎﺑﻪ ﺟﺎﻳﻲ ﺧﺎک ﻧـﺸﻮد . ﺑـﺮای ﭘـﻲ ﻫـﺎی ﻏﻴﺮﻳﻜﻨﻮاﺧﺖ ﺑﺎ ﺗﻐﻴﻴﺮات زﻳﺎد وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎی ژﺋﻮﺗﻜﻨﻴﻜﻲ و ﺿﺨﺎﻣﺖ در ﺟﻬﺖ اﻓﻘﻲ، راﻫﻜﺎرﻫﺎﻳﻲ را ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮای ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی از ﻧﺸﺴﺖ ﻣﺘﺠﺎﻧﺲ زﻳﺎد، ﻟﻐﺰش و ﻧﺸﺴﺖ ﻣﻮﺿﻌﻲ د ر ﻫﻨﮕﺎم زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﻣﻨﻈﻮر ﻛﺮده و در ﻋﻴﻦ ﺣﺎل، ﺑﻬﺒﻮد رﻓﺘﺎر ﺳﺎزة در ﺑﺮاﺑﺮ ﻧﺸﺴﺖ ﻧﺎﻣﺘﺠﺎﻧﺲ در ﭘﻲ ﻧﻴـﺰ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد . ﺑﺮای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ درﺟﻪ 1 و2 از ﺟﻤﻠﻪ ﺳﺎزه ﻫﺎی ذﺧﻴﺮه ) ﺳﺪ ﺧﺎﻛﻲ _ ﺳﻨﮕﻲ، ﺳـﺪ وزﻧـﻲ و ...( ﺑـﺎ ﺷـﺪت ﻃﺮاﺣـﻲ VIII وIX ، ﻫﺎی ﭘﻞ ﻃﺮه ای و دارای دﻫﺎﻧﻪ ﺑﺎز ﻳﺎ ﺳﺎ زه ﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ آﺑﻲ ﺑﻠﻨﺪ، ﺷﺘﺎب ﻟﺮزه ای اﻓﻘﻲ و ﻗـﺎﺋﻢ را ﺑﺎﻳـﺪ در ﻧﻈـﺮ ﮔﺮﻓـﺖ . ﺑـﺮای اﻧـﻮاع ﺧـﺎص ﺳﺪﻫﺎی ﻗﻮﺳﻲ ) ﻣﺎﻧﻨﺪ اﻧﻮاع ﺑﺴﻴﺎر ﻧﺎﻣﺘﻘﺎرن ﻳﺎ ﺗﻮﺧﺎﻟﻲ ( و ﺳﺪﻫﺎی ﻗﻮﺳﻲ درﺟﻪ 1 و درﺟﻪ2 دوﻗﻮﺳﻲ ﺑﺎ ﺷﺪت ﻃﺮاﺣﻲVIII وIX ، اﺛﺮات ﺷﺘﺎب ﻗﺎﺋﻢ را ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻃﻮر وﻳﮋه ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻛﺮد . ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﻌﻤﻮل، ﺑ ﺮای ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ _ ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه ای و ﺳﺪﻫﺎی وزﻧﻲ ﺑﺘﻨـﻲ ، ﺗﻨﻬﺎ ﻧﻴﺮوی اﻓﻘﻲ زﻟﺰﻟﻪ در ﺟﻬﺖ ﺟﺮﻳﺎن رودﺧﺎﻧﻪ را ﺑﺎﻳﺪ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ . ﺑﺮای ﺑﻠﻮک ﻫﺎی ﺳﺪ وزﻧﻲ ﺑﺮ روی ﻟﻐﺰش ﻫﺎ ﺗﻨﺪ ﻛﻨـﺎرة رودﺧﺎﻧـﻪ، ﻧﻴﺮوی اﻓﻘﻲ زﻟﺰﻟﻪ ﻋﻤﻮد ﺑﺮ ﺟﻬﺖ ﺟﺮﻳﺎن را ﻧﻴﺰ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﻨﻈﻮر ﻧﻤﻮد . ﺑﺮای ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ _ ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه ای ﻣﻬﻢ، ﻧﻴﺮوی اﻓﻘﻲ زﻟﺰﻟﻪ، ﻋﻤﻮد ﺑﺮ ﺟﻬﺖ ﺟﺮﻳﺎن را ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻃﻮر وﻳﮋه ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻛﺮد . ﺑﺮای ﺳـﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ ﻗﻮﺳﻲ، ﻧﻴﺮوی اﻓﻘﻲ زﻟﺰﻟﻪ ﻣﻮازی و ﻧﻴﺰ ﻋﻤﻮد ﺑﺮ ﺟﻬﺖ ﺟﺮﻳﺎن رودﺧﺎﻧﻪ را ﺑﺎﻳﺪ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ . ﺑﺮای ﭘﺎﻳﻪ ﻣﺠﺎری، ﺑـﺮج ﻫـﺎی آﺑﮕﻴـﺮ، ﻗﺎب ﺑﺎﻻﻳﻲ ﻣﺠﺎری و دﻳﮕﺮ ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﺑﺎ ﺻﻠﺒﻴﺖ ﻳﻜﺴﺎن در دو ﺟﻬﺖ ﻣﺤﻮری اﺻﻠﻲ، ﻧﻴﺮوی اﻓﻘﻲ زﻟﺰﻟﻪ در دو ﺟﻬﺖ ﻣﺤـﻮر اﺻـﻠﻲ ﺳﺎزه ﺑﺎﻳﺪ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد . ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻪ اﺛﺮات ﻧﻴﺮوی زﻟﺰﻟﻪ در ﺟﻬﺖ ﻋﻤﻮد ﺑﺮ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ، ﺑﻪ ﻃﻮر ﻫﻤﺰﻣﺎن در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد، اﺛﺮ ﻧﻴﺮوی ﻛﻠﻲ زﻟﺰﻟﻪ را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﻘﺪار ﺟﺬر ﻣﺠﻤﻮع ﻣﺮﺑﻌﺎت اﺛﺮات زﻟﺰﻟﻪ در دو ﺟﻬﺖ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ . ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻪ ﻫﺮ دو اﺛﺮ اﻓﻘﻲ و ﻗﺎﺋﻢ ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ ﻣـﻲ ﺷـﻮد، اﺛـﺮ ﻛﻠﻲ ﻧﻴﺮوی زﻟﺰﻟﻪ را ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺠﻤﻮع اﺛﺮ ﻧﻴﺮوی ﻗﺎﺋﻢ ﺿﺮﺑﺪر ﺿﺮﻳﺐ 5/0 ﺑﻪ اﺿﺎﻓﻪ اﺛﺮ ﻧﻴﺮوی اﻓﻘﻲ زﻟﺰﻟﻪ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ . ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﻌﻤﻮل، ﻧﻴﺮوﻫﺎی ﻧﺎﺷﻲ از زﻟﺰﻟﻪ ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ در ﻛﻨﺘﺮل ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮﻧﺪ، ﻧﻴﺮوی اﻳﻨﺮﺳﻲ ﻟﺮزه ای ﺣﺎﺻﻞ از وزن ﻣﺮده ﺳﺎزه و ﺑﺎرﻫﺎی روی آن، ﻓﺸﺎر دﻳﻨﺎﻣﻴﻚ ﻟﺮزه ای ﺧﺎک و ﻓﺸﺎر ﻫﻴﺪرودﻳﻨﺎﻣﻴﻚ ﻧﺎﺷﻲ از ﻧﻴﺮوی زﻟﺰﻟﻪ اﻓﻘﻲ ﻫـﺴﺘﻨﺪ . از ﻓـﺸﺎر ﻫﻴﺪرودﻳﻨﺎﻣﻴﻚ ﻟﺮزه ای ﺑﺮ ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ - ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه ای ﺑﻪ ﺟﺰ در ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ - ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه ای ﺑﺎ روﻳﺔ ﺑﺘﻨﻲ ﻣﻲ ﺗﻮان ﭼﺸﻢ ﭘﻮﺷﻲ ﻛـﺮد . ﻓﺸﺎر ﻣﻮج ﻟﺮزه ای و اﺛﺮ زﻟﺰﻟﻪ ﺑﺮ ﻧﺸﺖ و ﻓﺸﺎر ﺑﺎﻻروﻧﺪه 2 را ﺑﺎﻳ ﺪ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ . ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﻌﻤﻮل، از اﺛﺮ ﻟﺮزه ای ﺑﺮ ﻓـﺸﺎر ﺳـﻴﻠﺖ ﻣـﻲ ﺗـﻮان ﭼﺸﻢ ﭘﻮﺷﻲ ﻛﺮد، اﻣﺎ در ﻣﺤﺎﺳﺒﺔ ﻓﺸﺎر ﻫﻴﺪرودﻳﻨﺎﻣﻴﻚ ﺑﺎﻳﺪ در ﻋﻤﻖ آب ﭘﺸﺖ ﺳﺎزه، ﻋﻤﻖ رﺳﻮب ﺳﻴﻠﺘﻲ را ﻣﻨﻈﻮر و اﺛﺮ ﻟﺮزه ای ﺑﺮ ﻓـﺸﺎر 1- Piping Uplift Pressure - 2 ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 92 (T) max min 1.0 3.0 0.1 Tg T(s)  9.0 g max T T T          ﺳﻴﻠﺖ را ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻃﻮر وﻳﮋه ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻧﻤﻮد . ﺑﻪ ﺟﺰ ﻣﻘﺪار ﺷﺘﺎب ﻟﺮزه ای اﻓﻘﻲ ﻃﺮاﺣﻲ ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﺗﺤﻠﻴﻞ وﻳﮋة ﺧﻄﺮ ﻟـﺮزه ای ﺑﺮاﺳـﺎس ﺳـﻄﺢ اﺣﺘﻤﺎل ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه ﻫﻤﺔ ﻣﻘﺎدﻳﺮ در دﻳﮕﺮ ﺣﺎﻟﺘﻬﺎ، ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮاﺳﺎ س ﺷﺪت ﻃﺮاﺣﻲ ﺟﺪول 3 - 14 اﻧﺘﺨﺎب ﺷﻮﻧﺪ . ﻣﻘﺪار ﺷـﺘﺎب ﻟـﺮزه ای ﻗـﺎﺋﻢ ﻃﺮاﺣﻲ را ﺑﺎﻳﺪ 3 2 ﺷﺘﺎب ﻟﺮزه ای اﻓﻘﻲ ﻃﺮاﺣﻲ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ . ﻃﻴﻒ ﭘﺎﺳﺦ ﻃﺮاﺣﻲ را ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮاﺳﺎس ﻧﻮع ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه و ﭘﺮﻳﻮد ﻃﺒﻴﻌﻲ T ﺳﺎزه ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺷﻜﻞ 3 - 5 ﺑﺮﮔﺰﻳﺪ . ﻣﻘﺪار ﺑﻴﺸﻴﻨﺔ ﻃﻴﻒ ﭘﺎﺳﺦ ﻃﺮاﺣﻲ max ﺑﺮ ای ﺳﺎزه ﻫـﺎی ﻣﺨﺘﻠـﻒ آﺑـﻲ را ﺑﺎﻳـﺪ ﺑﺮاﺳـﺎس ﺟـﺪول 3 - 15 اﻧﺘﺨﺎب ﻛﺮد . ﺟﺪول 3 - 14 ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﺷﺎﺧﺺ ﺷﺘﺎب ﻟﺮزه ای اﻓﻘﻲ ﻃﺮاﺣﻲ ﺷﺪت ﻃﺮاﺣﻲ VII VIII IX g* 1/0 g 2/0 g 4/0 *g =9.81 m/s2 ﺷﻜﻞ3 - 15 ﻣﻘﺪار ﺑﻴﺸﻨﻴﻪ ﻃﺮاﺣﻲBmax ﺟﺪول3 - 15ﻣﻘﺪار ﺑﻴﺸﻴﻨﻪ ﻃ ﻴﻒ ﭘﺎﺳﺦ ﻃﺮاﺣﻲ max ﻧﻮع ﺳﺎزه ﺳﺪ وزﻧﻲ ﺳﺪ ﻗﻮﺳﻲ ﻣﺠﺎری، ﺑﺮج آﺑﮕﻴﺮ و دﻳﮕﺮ ﺳﺎزه ﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ max 00 /2 50 /2 25 /2 ،ﻣﻘﺪار ﺣﺪ ﭘﺎﻳﻴﻦ ﻃﻴﻒ ﭘﺎﺳﺦ ﻃﺮاﺣﻲmin ﻧﺒﺎﻳﺪ ﻛﻤﺘﺮ از20 درﺻﺪ ﻣﻘﺪار ﺑﻴﺸﻴﻨﻪ ﻃﻴﻒ ﭘﺎﺳﺦ ﻃﺮاﺣﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . ﭘﺮﻳـﻮد ﻣﺸﺨـﺼﻪ ﺑـﺮای اﻧﻮاع ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه را ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮاﺳﺎس ﺟﺪول 3 - 16 ﺑﺮﮔﺰﻳﺪ . ﺑﺮای ﺳﺎزه ﻫﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﺷﺪت ﻟﺮزه ای ﻃﺮاﺣﻲ ﻛﻮﭼﻚ ﺗﺮ از VIII و ﭘﺮﻳﻮد ﻃﺒﻴﻌﻲ ﺑﻴﺶ از 1/0 ﺛﺎﻧﻴﻪ، ﭘﺮﻳﻮد ﻣﺸﺨﺼﻪ را ﺑﺎﻳﺪ05 /0 ﺛﺎﻧﻴﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﻛﺮد . ﺟﺪول 3 - 16 ﭘﺮﻳﻮد ﻣﺸﺨﺼﺔ ﻧﻮع ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه I II III IV ﭘﺮﻳﻮد ﻣﺸﺨﺼﻪ 20 / 0 30 / 0 40 / 0 65 / 0 ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﻌﻤﻮل، ﺳﻄﺢ آب ﺑﺎﻻدﺳﺖ در ﻛﻨﺘﺮل ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ را ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺳﻄﺢ ﻧﺮﻣﺎل ﺣﻮﺿﭽﻪ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ ﻛﻪ ﺑﺮای ﻣﺨﺰن در ﻫﺮ ﺳﺎل، ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺗﺮ از ﺳﻄﺢ ﻧﺮﻣﺎل در ﻫﺮ ﺳﺎل ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺮای ﺷﻴﺐ ﺑﺎﻻدﺳﺖ ﺳﺪ ﺧﺎﻛﻲ _ ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه ای، ﺗـﺮاز آﺑـﻲ را ﻛﻪ در ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻣﻮاﻗﻊ رخ ﺧﻮاﻫﺪ داد و از ﻧﻈﺮ ﭘﺎﻳﺪاری ﻟﺮزه ای ﻧﺎﻣﻨﺎﺳﺐ ﺗﺮﻳﻦ وﺿﻌﻴﺖ را دارد ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮاﺳﺎس ﺷﺮاﻳﻂ ﺑﻬﺮه ﺑـﺮداری، در ﻛﻨﺘـﺮل ﻓﺼﻞ ﺳﻮ – م ﺑﺮرﺳﻲ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ و آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎز ه ﻫﺎی آﺑﻲ 93 ﻟﺮزه ای ﻣﻨﻈﻮر ﻛﺮد . در ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﭘﺎﻳﺪاری ﺷﻴﺐ ﺑﺎﻻدﺳﺖ ﻳﻚ ﺳﺪﺧﺎﻛﻲ _ ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه ای، در ﺻﻮرت ﻧﻴﺎز، ﻧﻴـﺮوی زﻟﺰﻟـﻪ را ﺑﺎﻳـﺪ ﺑـﺎ ﺗﺨﻠﻴﻪ ﻣﺨﺰن ﺗﺮﻛﻴﺐ ﻛﺮد . در ﻃﺮاﺣﻲ ﺳﺪﻫﺎی ﻗﻮﺳﻲ ﻳﺎ ﻣﺠﺎری ﻣﻬﻢ اﻧﺘﻘﺎل آب ، ﺑﺮای ﺗﺮﻛﻴﺒﻲ از ﻧﻴ ﺮوی زﻟﺰﻟﻪ و ﺗﺮاز ﻧﺮﻣﺎل آب ﻣﺨﺰن، ﺑﺎﻳ ﺪ ﻛﻨﺘﺮل اﺿﺎﻓﻲ ﻧﻴﺰ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ . ﺷﻴﻮة ﻣﺤﺎﺳﺒﺔ ﻧﻴﺮوی زﻟﺰﻟﻪ در ﻛﻨﺘﺮل ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﺎﻳﺪ ﻫﻤﺎﻧﻨـﺪ آﻳـﻴﻦ ﻧﺎﻣـﻪ ﻫـﺎی ﻃﺮاﺣﻲ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻫﺎ آن ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺮای ﺳﺪﻫﺎی وزﻧﻲ، ﻣﺠﺎری و ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ _ ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه ای، ﺑﻪ ﺟﺰ ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ در دره ﻫﺎی ﺑﺎرﻳﻚ ﻳﺎ ﺳﺪ وزﻧﻲ ﺑﺎ درزه ﻫﺎی اﻧﻘﺒﺎض ﺗﺰرﻳﻖ ﺷﺪه، ﻛﻨﺘﺮل ﻟﺮزه ای را ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮﺣﺴﺐ ﭘﻬﻨﺎی واﺣﺪ ﻫﺮ ﺳﺪ ، ﻳﺎ ﻳﻚ ﺑﻠﻮک از ﺳﺪ اﻧﺠﺎم داد . ﺑـﺮای ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ ﺗـﺎﺛﻴﺮ زﻟﺰﻟـﻪ ﺑـﺮ روی ﺳـﺎزه ﻫـﺎی آﺑـﻲ ﺑﺎﻳـﺪ ﺑﺮاﺳـﺎس ﺟـﺪول 3 - 17 ﻋﻤـﻞ ﻧﻤـﻮد، ﻣﮕـﺮ در ﻣـﻮرد ﺳـﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ- ﺳ ﻨﮕﺮﻳﺰه ای و ﻣﺠﺎری . ﺑﺮای ﺳﺎزه ﻫ ﺎی آﺑﻲ ﺑﺎ رده ﻫﺎی ﭘﺎﻳـﺪاری ﻟـﺮزه ای B وC ، روش ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ را ﺑﺎﻳـﺪ ﺑﺮاﺳـﺎس ﻣﻼﺣﻈـﺎت ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ در ﻓﺼﻠﻬﺎ و ﺑﺨﺶ ﻫﺎی ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﻫﺎ آن در اﻳﻦ آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﺑﺮﮔﺰﻳﺪ . ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻪ روش دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﺔ ﻧﻴﺮوی زﻟﺰﻟﻪ ﺑﻪ ﻛـﺎر ﻣﻲ رود، اﻧﺪرﻛﻨﺶ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﻣﻴﺎن ﺳﺎزه و ﭘﻲ را ﺑﺎﻳﺪ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ . ﺑﺮای ﺳﺎزه ﻫﺎی در ﺗﻤﺎس ﺑﺎ آب، اﻧﺪرﻛﻨﺶ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﻣﻴـﺎن ﺳـﺎزه و آب ﺑﺎﻳﺪ ﻣﻨﻈﻮر ﺷﻮد، اﻣﺎ ﺗﺮاﻛﻢ ﭘﺬﻳﺮی آب ﻣﺨﺰن و ورود ﻏﻴﺮﻳﻜﻨﻮاﺧﺖ نﺗﻜĤ یﻫﺎ زﻣﻴﻦ را ﻣﻲ ﺗﻮان در ﻧﻈﺮ ﻧﮕﺮﻓﺖ . ﺑﺮای ﺳﺎزه ﻫﺎی ﺑﺘﻨـﻲ اﻻﺳﺘﻴﻚ ﺧﻄﻲ، روش ﻃﻴﻒ ﭘﺎﺳﺦ ﻳﺎ روش ﺗﺎرﻳﺨﭽﺔ زﻣﺎﻧﻲ ﺑﺮای ﺗﺤﻠﻴﻞ را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﻪ ﻛﺎر ﮔﺮﻓ . ﺖ در اﻳﻨﺠﺎ، ﻧﺴﺒﺖ ﻣﻴﺮاﻳﻲ ﺑﺎﻳﺪ 3 ﺗـﺎ5 ،درﺻﺪ ﺑﺮای ﺳﺪ ﻗﻮﺳﻲ5 ﺗﺎ10 درﺻﺪ ﺑﺮای ﺳﺪ وزﻧﻲ و5 درﺻﺪ ﺑﺮای دﻳﮕﺮ ﺳﺎزه ﻫﺎ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد . از ﻣـﺪﻫﺎی درﺟـﻪ ﺑـﺎﻻﺗﺮ ﻛـﻪ اﺛﺮی ﺑﻴﺶ از 5 درﺻﺪ ﺑﺮ ﻧﻴﺮوی زﻟﺰﻟﻪ ﻧﺪارﻧﺪ، ﻣﻲ ﺗﻮان ﭼﺸﻢ ﭘﻮﺷﻲ ﻛﺮد . ﻫﻨﮕﺎم اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺪل ﺟﺮﻣﻲ ﻣﺘﻤﺮﻛﺰ1 ، ﺗﻌﺪاد ﺟﺮﻣﻬﺎی ﻣﺘﻤﺮﻛـﺰ ﻧﺒﺎﻳﺪ ﻛﻤﺘﺮ از ﭼﻬﺎر ﺑﺮاﺑﺮ ﻣﺪﻫﺎی ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده در ﻣﺤﺎﺳﺒﺔ اﺛﺮ ﻧﻴﺮوی زﻟﺰﻟﻪ ﺑﺎﺷﺪ . ﺟﺪول 3 - 17 روش ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ اﺛﺮ ﻧﻴﺮوی زﻟﺰﻟﻪ رده ﭘﺎﻳﺪاری ﻟﺮزه ای روش ﻣﺤﺎﺳﺒﺔ اﺛﺮ ﻧﻴﺮوی زﻟﺰﻟﻪ A روش دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ B,C روش دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﻳﺎ روش ﺷﺒﻪ اﺳﺘﺎﺗﻴﻜﻲ D روش ﺷﺒﻪ اﺳﺘﺎﺗﻴﻜﻲ ﻳﺎ ﺗﺄﻛﻴﺪ ﺑﺮ ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﻣﺤﺎﻓﻈﺘﻲ ﻟﺮزه ای ﻫﻨﮕﺎم اﺳﺘﻔﺎده از روش ﺗﺎرﻳﺨﭽﺔ زﻣﺎﻧﻲ ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﺔ اﺛﺮ ﻧﻴﺮوی زﻟﺰﻟﻪ، ﺷﺮوط زﻳﺮ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮﻗﺮار ﺑﺎﺷﺪ : - ﺑﺎﻳﺪ دﺳﺖ ﻛﻢ دو ﺷﺘﺎب ﻧﮕﺎ ﺷﺖ ﺛﺒﺖ ﺷﺪه ﺑﺎ ﺷﺮاﻳﻂ ﺳـﺎﺧﺘﮕﺎﻫﻲ زﻣـﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳـﻲ - ﻟـﺮزه ای ﻣـﺸﺎﺑﻪ و ﻳـﻚ ﺷـﺘﺎب ﻧﮕﺎﺷـﺖ ﻣﺼﻨﻮﻋﻲ را از راه ﺑﺮازش ﻃﻴﻒ ﭘﺎﺳﺦ ﻃﺮاﺣﻲ ﺑﺮ ﮔﺰﻳﺪ . - ﻣﻘﺪار ﺣﺪاﻛﺜﺮ در ﺷﺘﺎب ﻧﮕﺎر ﻟﺮزه ای ﻃﺮاﺣﻲ را ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮ ﭘﺎﻳﺔ ﺑﻨﺪ ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﭘﻴﺸﻨﻬﺎدی اﻳﻦ آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﺑﺮﮔﺰﻳﺪ . - ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه از ﺷﺘﺎب ﻧﮕﺎرﻫﺎی ﻟﺮزه ای ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن را ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﺟﺎﻣﻊ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻛﺮد ﺗﺎ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻧﻴﺮوی زﻟﺰﻟﻪ ﻣﻮرد اﺳـﺘﻔﺎده ﺑﺮای ﻛﻨﺘﺮل ﻟﺮزه ای در ﻃﺮاﺣﻲ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﻮد . 3 - 2 - 4 - 1 -ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ در ﻣﺤﺎﺳﺒﺔ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﺑﺘﻨﻲ، ﺑﺠﺰ ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑـﻲ ﺑـﺘﻦ ﻣـﺴﻠﺢ، ﻣﻘـﺪار ﻣﻘﺎوﻣـﺖ دﻳﻨﺎﻣﻴـﻚ و ﻣـﺪول دﻳﻨﺎﻣﻴـﻚ اﻻﺳﺘﻴﺴﻴﺘﻪ را ﻣﻲ ﺗﻮان ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﻘﺎدﻳﺮ اﺳﺘﺎﻧﺪارد اﺳﺘﺎﺗﻴﻚ، 3 درﺻﺪ اﻓﺰاﻳﺶ داد . ﻣﻘﺪار ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻛﺸﺸﻲ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺑﺘﻦ را ﻣـﻲ ﺗـﻮان 10 درﺻﺪ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻓﺸﺎری دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ . Concentrated Mass - 1 ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 94 - در ﻣﺤﺎﺳﺒﺔ ﭘﺎﻳﺪاری ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﺑﺘﻨﻲ، ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺑﺮﺷﻲ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﻪ ﻋﻨـﻮان ﻣﻘـﺎدﻳﺮ اﺳﺘﺎﺗﻴﻚ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ و ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻪ روش ﺷﺒﻪ اﺳﺘﺎﺗﻴﻚ ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻧﻴﺮوی زﻟﺰﻟﻪ ﺑﻪ ﻛﺎر ﻣﻲ رود، ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﻘـﺎدﻳﺮ ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ اﺳﺘﺎﺗﻴ ﻚ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮﻧﺪ . ﺿﺮاﻳﺐ ﺟﺰﺋﻲ ﺧﻮاص دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﻣﻮاد در ﺣﺎﻟﺘﻬﺎی ﮔﻮﻧـﺎﮔﻮن ﺣـﺪی را ﻣـﻲ ﺗـﻮان در ﻋﻤﻠﻜﺮد اﺳﺘﺎﺗﻴﻚ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ . 3 - 2 - 4 - 1 - 1 - ﺳﺪﻫﺎی وزﻧﻲ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻣﻘﺎوﻣﺖ و آﻧﺎﻟﻴﺰ ﭘﺎﻳﺪاری در ﺑﺮاﺑﺮ ﻟﻐﺰش ﺟﺴﻢ ﺳﺪ ﺑﺎﻳﺪ در ﻛﻨﺘﺮل ﻟﺮزه ای ﺳﺪ وزﻧﻲ اﻧﺠﺎم ﺷﻮد . ﺑﺮای ﺳﺪﻫﺎی وزﻧـﻲ، ﺗﺤﻠﻴـﻞ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ و اﺳﺘ ﺎﺗﻴﻜﻲ ﺑﻪ روش ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻣﺼﺎﻟﺢ، ﺑﺎ ﻣﻨﻈﻮر ﻧﻤﻮدن ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻫﺎی ﺷﻜﻞ ﺧﻤﺸﻲ و ﺑﺮﺷـﻲ را ﺑﺎﻳـﺪ ﻋﻨـﻮان روش یﻫـﺎ اﺳﺎﺳـﻲ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑﺮد . ﺑﺮای ﺳﺪﻫﺎی وزﻧﻲ ﺑﺎ دﺳﺘﻪ ﻫﺎی ﻟﺮزه ای A ﻳﺎ ﺳﺎﺧﺘﺎر ﭘﻴﭽﻴﺪة ﭘﻲ، ﺗﺤﻠﻴﻞ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺑﻪ روش اﺟـﺰای ﻣﺤـﺪود را ﻧﻴـﺰ ﺑﺎﻳﺪ اﻧﺠﺎم داد . ﺗﺤﻠﻴﻞ ﭘﺎﻳﺪاری در ﺑﺮاﺑﺮ ﻟﻐﺰش ﺳﺪ وزﻧﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ ﻓﺮﻣﻮل ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﮔﺴﻴﺨﺘﮕﻲ ﺑﺮﺷـﻲ اﻧﺠـﺎم ﺷـﻮد . اﮔـﺮ ﻣﻴـﺎن ﻻﻳـﻪ ﻫـﺎی ﺿـﻌﻴﻒ و ﺻﻔﺤﻪ ﻫﺎی ﺳﺎﺧﺘﺎری ﺑﺎ ﺷﻴﺐ ﻛﻢ در ﺳﻨﮓ ﭘﻲ ﺳﺪ وﺟﻮد دارد، ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲ ﻟﻐﺰش ﺟﺴﻢ ﺳﺪ ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ﺑﺨﺸﻲ از ﭘﻲ ﺳﻨﮓ ﺑﺎﻳﺪ ﻛﻨﺘﺮل ﺷـﻮد . در اﻳﻦ ﻣﻮارد، ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ وﻳﮋه ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﺳﺖ . ﺑﺮای ﺳﺪﻫﺎی ﻣﺨﺰﻧﻲ دﺳﺘﺔ ﻟﺮ ای زهB ، C و ﺷﺪت ﻟﺮزه ای ﻃﺮاﺣـﻲ ﻛﻤﺘـﺮ از VIII و ارﺗﻔـﺎع ﺳﺪ ﻛﻤﺘﺮ از 70 ﻣﺘﺮ، روش ﺷﺒﻪ اﺳﺘﺎﺗﻴﻚ را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑﺮد . روش ﻃﻴﻒ ﭘﺎﺳـﺦ ﺑـﺮای ﺗﺤﻠﻴـﻞ ﻣـﻮدال را ﺑﺎﻳـﺪ ﺑـﺮای روش ﺗﺤﻠﻴـﻞ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺳﺪﻫﺎی وزﻧﻲ ﺑﺮﮔﺰﻳﺪ . ﺑﺮای ﺳﺪﻫﺎی وزﻧﻲ ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻬﻢ، ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺗﺎرﻳﺨﭽﻪ زﻣﺎﻧﻲ را ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻛﺎر ﮔﺮ .ﻓﺖ ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻪ از روش دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺑﺮای ﻛﻨﺘﺮل ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺟﺴﻢ ﺳﺪ و ﭘﺎﻳﺪاری ﻟﻐﺰﺷﻲ ﺑﺮ روی ﭘﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﻣـﻲ ﺷـﻮد، ﺿـﺮاﻳﺐ اﻃﻤﻴﻨـﺎن ﺑﺮای ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻓﺸﺎری و ﻛﺸﺸﻲ را ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ 30 /1 و70 /1 در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ و ﺑﺮای ﭘﺎﻳﺪاری در ﺑﺮاﺑﺮ ﻟﻐﺰش، ﺑﺎﻳﺪ65 /1 ﻣﻨﻈـﻮر ﺷـﻮد . ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻪ از روش ﺷﺒﻪ اﺳﺘﺎﺗﻴﻚ ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﺔ ﻧﻴﺮوی زﻟﺰﻟﻪ ﺑﺮ ﻳﻚ ﺳﺪ وزﻧﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد، ﻣﻘـﺎدﻳﺮ اﻳﻨﺮﺳـﻲ ﻟـﺮزه ای اﻟﻤـ نĤ ﻫـﺎ ی ﻣﺨﺘﻠﻒ را ﺑﺎﻳﺪ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻛﺮد . ﺳﺪ وزﻧﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﺷﻜﻠﻲ ﺳﺎده داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ . ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺷﺪﻳﺪ ﺷﻴﺐ ﺳﺪ ﻣﺠﺎز ﻧﻴﺴﺖ و ﺷﻜﺴﺖ ﺷﻴﺐ در ﻧﺰدﻳﻜﻲ ﺗﺎج ﺳﺪ ﺑﺎﻳﺪ ﺻﺎف ﺷﺪه و ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺧﻂ ﻣﻨﺤﻨﻲ درآﻳﺪ . ﺗﺎج ﺳﺪ را ﻧﺒﺎ ﻳﺪ ﺑﻪ ﻣﻘﺪار زﻳﺎد ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺑﺎﻻدﺳﺖ ﮔﺴﺘﺮش داد . ﺑﺮای ﺑﺨﺶ ﺑـﺎﻻﻳﻲ ﺟـﺴﻢ ﺳـﺪ، وزن را ﺑﺎﻳـﺪ ﻛﺎﻫﺶ داده و ﺻﻠﺒﻴﺖ را اﻓﺰاﻳﺶ داد و ﺑﺘﻦ آن را ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻬﺒﻮد ﺑﺨﺸﻴﺪه ﻳﺎ ﺑﻪ ﺧﻮﺑﻲ ﻣﺴﻠﺢ ﻧﻤﻮد . ﺑﺨﺶ ﻫﺎی ﺿﻌﻴﻒ ﭘﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺷﻜﺴﺘﮕﻲ ﻫﺎ، زوﻧﻬﺎی ﺧﺮدﺷﺪه، ﻣﻴﺎن ﻻﻳﻪ ﻫﺎی ﺿﻌﻴﻒ را ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ راﻫﻜﺎرﻫﺎی ﻣﻬﻨﺪﺳ ﻲ ﺑﻬﺒﻮد ﺑﺨﺸﻴﺪ و ﺑﺘﻦ ﻛﻒ را ﺑﺎﻳـﺪ ﺑـﻪ ﻃـﻮر ﻣﻨﺎﺳـﺐ ﺑﻬﺒـﻮد داد . ﺳﺎزه ﻫﺎی ﺟﺎﻧﺒﻲ روی ﺗﺎج ﺳﺪ را ﺑﺎﻳﺪ ﺳﺒﻚ، ﺳﺎده و ﻳﻜﭙﺎرﭼﻪ ﺳﺎﺧﺖ و ارﺗﻔﺎع ﻫﺎ آن را ﺑﺎﻳﺪ ﺗﺎ ﺣﺪ ﻣﻤﻜﻦ ﭘﺎﻳﻴﻦ آورد . ﺑﺎﻳـﺪ از ﺳـﺎزه ﻫـﺎی ﺑﺮج ﺑﻠﻨﺪ و ﻫﺎی ﭘﻞ ﺳﻨﮕﻴﻦ ﭘﺮﻫﻴﺰ ﻛﺮد . اﺗﺼﺎل ﭘﻞ دﺳﺘﺮﺳﻲ ﺑﻪ ﺗﺎج روﮔﺬر ﺳﺪ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﻘﺎوم ﺷ ﻮد و ﺻﻠﺒﻴﺖ ﺟﺎﻧﺒﻲ ﭘﺎﻳﻪ ﻫﺎ اﻓﺰاﻳﺶ داده ﺷﻮد . ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻪ ﻣﻘﺎﻃﻊ ﻳﻚ ﺳﺪ وزﻧﻲ در اﻣﺘﺪاد ﻣﺤﻮر ﺳﺪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻧﺎﮔﻬﺎﻧﻲ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ ﻳﺎ ﺟﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺷﺮاﻳﻂ ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﻲ و زﻣـﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳـﻲ در ﺟﻬﺖ ﻃﻮﻟﻲ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻧﺎﮔﻬﺎﻧﻲ دارد، درزه ﻫﺎی اﻧﻘﺒﺎض ﺑﺎﻳـﺪ وﺟـﻮد داﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷـﻨﺪ و ﺑـﺴﺘﻦ درزه و آب ﺑﻨـﺪ ﻛـﺮدن آن ﺑ ﺎﻳـﺪ ﺑـﺎ ﻣـﻮادی ﺑـﺎ اﻧﻌﻄﺎف ﭘﺬﻳﺮی ﻣﻨﺎﺳﺐ اﻧﺠﺎم ﺷﻮد . 3 - 2 - 4 - 1 - 2 - ﺳﺪﻫﺎی ﻗﻮﺳﻲ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺟﺴﻢ ﺳﺪ و ﭘﺎﻳﺪاری ﺗﻜﻴﻪ ﻫﺎ ﮔﺎه ی ﻗﻮﺳﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮای ﻛﻨﺘﺮل ﻟﺮزه ای ﺳﺪ ﻗﻮﺳﻲ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺷـﻮد . در ﺗﺤﻠﻴـﻞ ﻣﻘﺎوﻣـﺖ ﻳـﻚ ﺳـﺪ ﻗﻮﺳﻲ، ﺗﺤﻠﻴﻞ یﻫﺎ اﺳﺘﺎﺗﻴﻜﻲ و دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ را ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ روش ﺑﺎر آزﻣﺎﻳﺸﻲ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان روش اﺳﺎﺳﻲ ﺑﻪ ﻛﺎر ﮔﺮﻓ . ﺖ ﺑـﺮای ﺳـﺪﻫﺎی ﻗﻮﺳـﻲ از ﻓﺼﻞ ﺳﻮ – م ﺑﺮرﺳﻲ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ و آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎز ه ﻫﺎی آﺑﻲ 95 ﻧﻮع ﻟﺮزه ای A ﻳﺎ ﺳﺎﺧﺘﺎر ﭘﻴﭽﻴﺪه ﻳﺎ ﺷﺮاﻳﻂ ﺧﺎص در ﭘﻲ، ﺗﺤﻠﻴﻞ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﺟﺪاﮔﺎﻧﻪ ﺑﺎ روش اﺟﺰای ﻣﺤﺪود ﻧﻴﺰ اﻧﺠﺎم ﺷـﻮد . روش دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﻳﺎ روش ﺷﺒﻪ اﺳﺘﺎﺗﻴﻜﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﺔ ﻧﻴﺮوی زﻟﺰﻟﻪ ﺑﺮ ﺳﺪ ﻗﻮﺳﻲ ﺑﻪ ﻛﺎر ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد . ﺑﺮای ﺳﺪﻫﺎی ﻗﻮﺳـﻲ از دﺳـﺘﺔ B ﻳﺎC و ﺷﺪت ﻟﺮزه ای ﻃﺮاﺣﻲ ﻛﻤﺘﺮ از VIII و ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺎ ارﺗﻔﺎع ﻛﻤﺘﺮ ﻳﺎ ﻣﺴﺎوی70 ﻣﺘﺮ، روش ﺷﺒﻪ اﺳﺘﺎﺗﻴﻜﻲ را ﺑﺎﻳﺪ اﻧﺘﺨﺎب ﻛـﺮد . روش ﻃﻴﻒ ﭘﺎﺳﺦ ﺑﺮای ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻣﺪ را ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان روش ﺗﺤﻠﻴﻞ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻧﻴﺮوی زﻟﺰﻟﻪ ﺑﺮ ﺳﺪﻫﺎی ﻗﻮﺳﻲ ﺑﻪ ﻛﺎر ﮔﺮﻓﺖ . ﺑﺮای ﺳﺪﻫﺎی ﻗﻮﺳﻲ ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻬﻢ، روش ﺗﺎرﻳﺨﭽﺔ زﻣﺎﻧﻲ را ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑﺮد . در ﺗﺤﻠﻴﻞ ﭘﺎﻳﺪاری ﺗﻜﻴﻪ ﻫﺎ ﮔﺎه ی ﺳﺪ ﻗﻮﺳﻲ، روش ﺗﻌﺎدل ﺑﺤﺮاﻧﻲ ﺟﺴﻢ ﺻﻠﺐ را ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان روش اﺻـﻠﻲ ﺑـﻪ ﻛـﺎر ﺑـﺮد و ﻓﺮﻣـﻮل ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﮔﺴﻴﺨﺘﮕﻲ ﺑﺮﺷﻲ را ﺑﺎﻳﺪ در ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﻮد . ﺑﺮای ﺳﺪ ﻗﻮﺳﻲ از ﻧﻮع A ﻳﺎ ﺷﺮاﻳﻂ ﭘﻴﭽﻴﺪة زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳـﻲ، ﺑﺎﻳـﺪ ﺑـﺎ روش اﺟﺰای ﻣﺤﺪود ﻳﺎ روش یﻫﺎ دﻳﮕﺮ ﺗﺮﻛﻴﺐ ﺷﻮد . ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻟﺮزه ای ﭘﺎﻳﺪاری ﺑﺮای ﺗﻜﻴﻪ ﮔﺎه ﻳﻚ ﺳﺪ ﻗﻮﺳﻲ ) و ﻧﻴﺰ ﺗﻜﻴﻪ ﮔﺎه ﺳﺪ وزﻧﻲ ( ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮاﺳﺎس ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی زﻳﺮ اﻧﺠﺎم ﺷﻮد : - ﭘﺲ از ﺗﻌﻴﻴﻦ ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ ﻫﺎی ﻟﻐﺰﺷﻲ ﺳﻨﮕﻬﺎ، ﺑﻴﺸﺘﺮﻳﻦ ﻓﺸﺎر ﺗﻜﻴﻪ ﮔﺎه و ﺟﻬﺖ آن در ﺣﻴﻦ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮ ﭘﺎﻳﺔ ﺑﺪﺗ ﺮﻳﻦ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺣﺎﺻﻞ از ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ و اﺳﺘﺎﺗﻴﻜﻲ ﺟﺴﻢ ﺳﺪ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﻮد . - ﻣﻘﺪار ﻧﻴﺮوی اﻳﻨﺮﺳﻲ ﻟﺮزه ای ﺑﻠﻮک ﺳﻨﮕﻲ ﺑﺎ اﺣﺘﻤﺎل ﻟﻐﺰش ﺑﺎﻳﺪ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷـﻮد . ﻫﻨﮕـﺎﻣﻲ ﻛـﻪ از روش دﻳﻨـﺎﻣﻴﻜﻲ اﺳـﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد، ﺿﺮﻳﺐ ﻣﻴﺮاﻳﻲ ) ( ، ﺑﺎﻳﺪ0/1 در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد و ﻓﺮض ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﻣﻘﺪار ﻧﻴﺮوی اﻳﻨﺮﺳﻲ ﻟﺮز ه ای ﺑﻠـﻮک ﺳـﻨﮓ ﻫﻤﺰﻣﺎن ﺑﺎ ﻣﻘﺪار ﺑﻴﺸﻴﻨﺔ راﻧﺶ ﺗﻜﻴﻪ ﮔﺎه رخ داده اﺳﺖ . - ﻧﺎﻣﻨﺎﺳﺐ ﺗﺮﻳﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﻟﻐﺰش واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ زﻣﺎن را ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮاﺳﺎس وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎی ﻫﻨﺪﺳﻲ ﺑﻠﻮک ﺳﻨﮕﻲ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ . - اﺛﺮ ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻓﺸﺎر ﺗﺮاوش در ﺗﻮده ﺳﻨﮓ در ﻫﻨﮕﺎم زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه را ﻣﻲ ﺗﻮان ﻧﺎدﻳﺪه ﮔﺮﻓﺖ . ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻪ از روش دﻳﻨﺎ ﻣﻴﻜﻲ ﺑﺮای ﻛﻨﺘﺮل ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺟﺴﻢ ﺳﺪ ﻗﻮﺳﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد، ﺿﺮاﻳﺐ اﻃﻤﻴﻨﺎن را ﻣﻲ ﺗـﻮان ﺑﺮاﺑـﺮ در ﻧﻈـﺮ ﮔﺮﻓﺖ . ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻪ از روش دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺑﺮای ﻛﻨﺘﺮل ﭘﺎﻳﺪاری ﺗﻮده ﺳﻨﮓ ﻫﺮ ﺗﻜﻴﻪ ﮔﺎه اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد، ﺿﺮﻳﺐ ﺟﺰﺋﻲ ﺧﻮاص ﺗﻮده ﺳـﻨﮓ ﺑﺎﻳﺪ 0/1 ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد . ﭘﺎراﻣﺘﺮ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺑﺮﺷﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣ ﻘﺪار ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ اﺳﺘﺎﺗﻴﻚ ﻓﺮض ﺷﺪه و ﺿـﺮﻳﺐ اﻃﻤﻴﻨـﺎن ﻣﺘﻨـﺎﻇﺮ ﺑﺎﻳـﺪ 40 /1 درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد . ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ از روش ﺷﺒﻪ اﺳﺘﺎﺗﻴﻚ ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﺔ ﻧﻴﺮوی زﻟﺰﻟﻪ ﺳﺪ ﻗﻮﺳﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد، ﻧﻴﺮوﻫﺎی اﻳﻨﺮﺳﻲ ﻟﺮزه ای اﻓﻘﻲ ن اﻟﻤĤ ﻫﺎ ی ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن ﺑﺮﺣﻠﻘﻪ ﻫﺎی ﻗﻮﺳﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ، در اﻣﺘﺪاد ﺟﻬﺖ ﺷﻌﺎﻋﻲ ﻋﻤﻞ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ و ﻣﻘ ﺪار ﻫـﺎ آن ﺑﺎﻳـﺪ ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ ﺷـﻮد ﻛـﻪ در آن ، ﺿﺮﻳﺐ ﺗﻮزﻳﻊ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺑﺮای ﺗﺎج ﺳﺪ 0/3 و ﺑﺮای ﭘﻲ ﺳﺪ0/1 ﻓﺮض ﺷﻮد و در اﻣﺘﺪاد ارﺗﻔﺎع ﺳﺪ، ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮاﺳﺎس درون ﻳﺎﺑﻲ ﺧﻄﻲ ﺗﻌﻴـﻴﻦ ﺷﺪه و ﺑﻪ ﻃﻮر ﻳﻜﻨﻮاﺧﺖ در اﻣﺘﺪاد ﺣﻠﻘﻪ ﻗﻮﺳﻲ ﺗﻮزﻳﻊ ﺷﻮد . ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻪ از روش دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد، ﻓﺸﺎر ﻫﻴﺪر ودﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﻧﺎﺷﻲ از ﻟﺮزه را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺎ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺟﺮم اﻓﺰوده ﺷﺪه1 ﻣﻌﺎدل آن ﺑﻪ ﺳﺪ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻛﺮد . ﭘﻴﻜﺮﺑﻨﺪی ﺟﺴﻢ ﺳﺪ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪ ای ﻣﻨﻄﻘﻲ اﻧﺘﺨﺎب ﺷﻮد ﺗﺎ ﺟﻬﺖ راﻧﺶ ﺗﻜﻴﻪ ﮔﺎه ﻗﻮﺳﻲ ﺑﻬﺒﻮد ﻳﺎﻓﺘـﻪ و زوﻧﻬـﺎی ﺗـﻨﺶ ﻛﺸـﺸﻲ در ﻣﻴﺎﻧﻪ و ﺑﺨﺶ ﺑﺎﻻﻳﻲ ﺳﺪ و ﻧﺰدﻳﻜﻲ ﭘﻲ، ﻛﻤﻴﻨﻪ ﺷﻮد . ﺑﺮای ﺳﺪ دوﻗﻮﺳﻲ، اﻧﺤﺮاف ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺑﺎﻻدﺳﺖ ﺑﺎﻳـﺪ ﻛﻨﺘـﺮل ﺷـﻮد و ﺗـﺎج ﻗﻮﺳـﻲ ﺑﺎﻻﻳﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﭘﺎﻳﻴﻦ دﺳﺖ ﺷﻴﺐ داده ﺷﻮد . اﺧﺘﻼف زﻳﺎد در ﻣﺎﻫﻴﺖ ﺳﻨﮓ ﺷﻨﺎﺳﻲ و ﺳـﺎﺧﺘﺎر ﺗـﻮده ﺳـﻨﮓ ﺑـﻴﻦ دو ﺟﻨﺎح ﻳﺎ ﺗﻜﻴﻪ ﻫﺎ ﮔﺎه ی ﺳﺪﻫﺎی ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻛﻮﻫﺴﺘﺎﻧﻲ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻧﺒﻮده و ﺑﺎﻳﺪ از ﻫﺎ آن ﭘﺮﻫﻴﺰ ﻛﺮد ، ﺗﺎ ﭘﺎﻳﺪاری ﻟﺮز ای ه ﺗﻜﻴﻪ ﻫﺎ ﮔﺎه ی ﺳـﺪ اﻓـﺰاﻳﺶ ﻳﺎﺑﺪ . ﺑﺨﺶ ﻫﺎی ﺿﻌﻴﻒ در ﭘﻲ ﺳﻨﮕﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ روش یﻫﺎ ﺗﺰرﻳﻖ، ﭘﻼگ ﺑﺘﻨﻲ، ﻣﻬﺎرﻛﺮدن ﻣﺤﻠـﻲ و ﻧﮕﻬـﺪاری و .... ﻣﻘـﺎوم ﺳـﺎزی ﮔـﺮدد . 1- Added Mass ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 96 ﻛﻴﻔﻴﺖ ﺳﺎﺧﺖ و ﺳﺎز ﺻﻔﺤﻪ ﻫﺎی اﺗﺼﺎﻟﻲ ﺗﻜﻴﻪ ﮔﺎه ﻗﻮﺳﻲ ﺳﺪ ﺑﺎ ﺗﻜﻴﻪ ﮔﺎه ﺳﻨﮕﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ دﻗﺖ ﻛﻨﺘﺮل ﺷﺪه و در ﺻﻮرت ﻧﻴﺎز، ﺑﺪﻧﻪ ﺳـﺪ در آن ﺑﺨﺶ ﺿﺨﻴﻢ ﺷﺪه، ﻣﻬﺎر ﻋﻤﻴﻖ ﺗﻌﺒﻴﻪ ﺷﻮد و .... ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﻛﻤﻴﻨﻪ ﻛﺮدن ﻓﺸﺎر ﺗﺮاوش در ﺗﻮده ﺳﻨﮓ، ﭘﺮدة ﺗﺮاوش و زﻫﻜﺸﻲ ﺑﺎﻳـﺪ در ﭘﻲ ﺳﺪ و ﺗﻜﻴﻪ ﻫﺎ ﮔﺎه ﺑﻪ ﻃﻮر ﻗﺎﺑﻞ اﻃﻤﻴﻨﺎن اﺟﺮا ﺷﻮد و در ﺟﺎﻧﻤﺎﻳﻲ، ﺗﻮﻧﻞ ﺗﺤﺖ ﻓﺸﺎر در ﻧﺰدﻳﻜﻲ ﺗﻜﻴﻪ ﮔﺎه ﺳﺪ ﻗﺮار داده ﻧﺸﻮد . ﻃﺮاﺣﻲ ﺳﺎزه ای درزﻫﺎ در ﺳﺪ، ﺑﻪ وﻳﮋه ﭘﺮ ﻛﺮدن ﻫﺎ آن ، ﻛﻨﺘﺮل دﻣﺎی ﺗﺰرﻳﻖ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻣﺴﻴﺮﻫﺎی ﻛﻠﻴﺪی، ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ دﻗﺖ اﻧﺠـﺎم ﺷـﺪه، ﺷﻜﻞ و ﻣﺼﺎﻟﺢ آب ﺑﻨﺪی ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮای ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ ﺑﺎزﺷﺪﮔﻲ ﻣﻜﺮر درزﻫﺎ در زﻟﺰﻟﻪ، ﺑﻪ دﻗﺖ ﺑﻬﺒﻮد داده ﺷﻮد . در ﻧﻮاﺣﻲ ﻛﺸـﺸﻲ و ﺑﺨـﺶ ﻫـﺎی ﻣﺤﻠﻲ ﺑﺎ ﺗﻨﺶ ﻓﺸﺎری ﻧﺴﺒﺘﺎً زﻳﺎد در ﻛﻨﺎر ﺗﺎج ﺳﺪ در ﺑﺨﺶ ﺎیﻫ ﻣﻴﺎﻧﻲ و ﺑﺎﻻﻳﻲ ﺳﺪ ﻗﻮﺳﻲ، ﻣﻴﻠﻪ ﻫﺎی ﻣﻘﺎوم ﺳﺎزی ﻟﺮزه ای ﺑﺎﻳﺪ در ﺟﻬـﺖ ﻗﻮس و ﺟﻬﺖ ﺗﻴﺮﻫﺎی ﻃﺮه ای ﻗﺮار داده ﺷﻮد . ﺑﺮﺧﻲ راﻫﻜﺎرﻫﺎ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺑﻬﺒﻮد ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺑﺘﻦ در ﺟﺴﻢ ﺳﺪ، ﻛﺎﻫﺶ وزن روی ﺗـﺎج و اﻓـﺰاﻳﺶ ﺻﻠﺒﻴﺖ آن ﺑﺎﻳﺪ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد . ﺳﺎزه ﻫﺎی ﺟﺎﻧﺒﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﺳﺒﻚ، ﺳﺎده و ﻳﻜﭙﺎرﭼﻪ ﺑﺮ ر وی ﺗﺎج ﺳﺪ، اﻧﺘﺨﺎب ﺷﻮد، ﺑﺨﺶ ﺟﺪا از ﺳﺪ ، ﻫﺎ آن ﺑﺎﻳﺪ ﻛﻤﺘﺮﻳﻦ ﻣﻘﺪار را داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ . ﺳﺎزه ﻫﺎﻳﻲ ﺑﺎ اﻧﺘﻘﺎل راﻧﺶ در ﺟﻬﺖ ﻗﻮس، ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻴﻦ ﺳﺘﻮن ﻫﺎی ﺳﺪ روﮔﺬر ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷـﻮﻧﺪ . ﺑﺨـﺶ ﻫـﺎی اﺗﺼﺎل ﺳﺎزه ﻫﺎ روی ﺗﺎج، ﻣﺎﻧﻨﺪ ﭘﻞ دﺳﺘﺮﺳﻲ و .... ﺑﺎﻳﺪ ﻣﻘﺎوم ﺷﻮد ﺗﺎ از ﺳﻘﻮط در ﻫﻨﮕﺎم زﻟﺰﻟﻪ ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی ﻧﻤﺎﻳﺪ . 3 - 2 - 4 - 2 - ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ ﺑﺮای ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ - ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه ای، روش ﺷﺒﻪ اﺳﺘﺎﺗﻴﻚ را ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﺔ ﭘﺎﻳﺪاری ﻟﺮزه ای اﻧﺘﺨﺎب ﻛﺮد . ﺑﺮای ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ - ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه ای ﺑﻠﻨﺪﺗﺮ از 70 ﻣﺘﺮ و ﺷﺪت ﻟﺮزه ای ﻃﺮاﺣﻲ VIII ﻳﺎIX ، ﻳﺎ در ﺷﺮاﻳﻂ وﺟﻮد اﺣﺘﻤﺎل رواﻧﮕﺮاﻳﻲ در ﺧﺎک ﻣﻮﺟﻮد در ﭘﻲ، ﺗﺤﻠﻴﻞ دﻳﻨﺎﻣ ﻴﻜﻲ را ﻧﻴﺰ اﺿﺎﻓﻪ ﺑﺮ آن ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮای ﺳﺪ و ﭘﻲ و ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از روش اﺟﺰای ﻣﺤﺪود اﻧﺠﺎم داد ﺗﺎ ﺑﺘﻮان ارزﻳﺎﺑﻲ ﺟﺎﻣﻌﻲ از اﻳﻤﻨﻲ ﻟﺮزه ای اراﻳﻪ ﻛﺮد . ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻪ روش ﺷﺒﻪ اﺳﺘﺎﺗﻴﻚ ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﺔ ﭘﺎﻳﺪاری ﻟﺮزه ای ﻳﻚ ﺳﺪ ﻫﻤﮕﻦ، ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺎ ﻫﺴﺘﺔ ﺷﻴﺒﺪار ﺿﺨﻴﻢ ﻳـﺎ دﻳـﻮار ﺿـﺨﻴﻢ ﻫﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﻛﺎر ﻣﻲ رود، اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻗﻮس داﻳﺮه ای ﺳﻮﺋﺪی ﺗﻮﺻﻴﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺑﺮای ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ - ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه ای درﺟﻪ 1 و درﺟﻪ2 و ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ - ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه ای ﺑﺎﻻﺗﺮ از 70 ﻣﺘﺮ، روش ﺳﺎده ﺷﺪة ﺑﻴﺸﺎپ را ﻧﻴﺰ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑﺮد . ﺑﺮای ﭘﻲ ﻫﺎی ﺑﺎ ﻻﻳﺔ ﺿﻌﻴﻒ ﻧﺎزک رس و ﺳﺪﻫﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﻫﺴﺘﺔ ﺷﻴﺒﺪار ﻧﺎزک ﻳﺎ دﻳﻮا رة ﻧﺎزک ﻫﺴﺘﻪ، روش ﻟﻐﺰش ﮔﻮه ای را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑﺮد . ﺑﺮای ﺳﺪﻫﺎی درﺟﻪ 1 و درﺟﻪ2 ، ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺑﺮﺷﻲ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺗﻮدة ﺧﺎک را ﺑﺎﻳﺪ از ﻃﺮﻳﻖ آزﻣﺎﻳﺶ ﻫـﺎ ی دﻳﻨـﺎﻣﻴﻜﻲ ﺗﻌﻴـﻴﻦ ﻛـﺮد . اﮔـﺮ ﻣﻘﺎوﻣﺖ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه از آزﻣﺎﻳﺶ ﻫﺎ ی دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺑﺎﻻﺗﺮ از ﻣﻘﺎوﻣﺖ اﺳﺘﺎﺗﻴﻜﻲ ﻣﺘﻨﺎﻇﺮ ﺑﺎﺷﺪ، ﻣﻘﺎو ﻣﺖ اﺳﺘﺎﺗﻴﻚ را ﺑﺎﻳـﺪ در ﻧﻈـﺮ ﮔﺮﻓﺖ . اﮔﺮ ﻫﻴﭻ اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ از آزﻣﺎﻳﺶ ﻫﺎ ی دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺑﺮای ﻫﺎی ﺧﺎک ﻏﻴﺮرواﻧﮕﺮا وﺟﻮد ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ) ﺑﺮای ﻣﺜﺎل ﺧﺎک ﭼﺴﺒﻨﺪه و ﻣﺎﺳﻪ و ﺷﻦ ﻣﺘﺮاﻛﻢ و ....( ، ﺿﺮاﻳﺐ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺑﺮﺷﻲ ﻣﺆﺛﺮ اﺳﺘﺎﺗﻴﻚ را ﺑﺎﻳﺪ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ، ﻛﻪ در آن، ﺑﺮای ﻫﺎی ﺧﺎک درﺷﺖ داﻧﻪ ﺑﺪون ﭼﺴﺒ ﻨﺪﮔﻲ، ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه، ﺷﻦ و ﻣﺎﺳﻪ، ﺿﺮﻳﺐ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺑﺮﺷﻲ اﺳﺘﺎﺗﻴﻚ ﻏﻴﺮﺧﻄﻲ را ﺑﺎﻳﺪ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ ﻛﻪ در ﺗﺎﺑﻊ ﻟﮕﺎرﻳﺘﻤﻲ ﻳﺎ ﺗﺎﺑﻊ ﻧﻤـﺎﻳﻲ ﺑﻴـﺎن ﺷﻮد ﻣﻲ . ﺑﺮای ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ _ ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه ای در زوﻧﻬﺎی ﻟﺮزه ﺧﻴﺰ، ﻣﺤﻮر ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﻳﺎ ﻣﺤﻮر ﺧﻤﻴـﺪة ﺑﺎﻻدﺳـﺖ را ﺑﺎﻳـﺪ اﻧﺘﺨـﺎب ﻛـﺮد و از ﺟﺎﻧﻤﺎﻳﻲ ﻫﺎی دﻳﮕﺮ ﻧﺒﺎﻳﺪ اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﻮد . ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻪ ﺷﺪت ﻟﺮزه ای VIII ﻳﺎIX اﺳﺖ، ﺳﺪ ﺧﺎﻛﻲ ﺗﻮﺻﻴﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد و دﻳﻮارة ﺻﻠﺐ ﻫـﺴﺘﻪ را ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻫﺴﺘﺔ ﻧﺎﺗﺮاوا ﺑﻪ ﻛﺎر ﮔﺮﻓﺖ . ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻪ ﻳﻚ ﺳﺪ ﻫﻤﮕﻦ اﻧﺘﺨﺎب ﻣﻲ ﺷﻮد، ﺳﻴﺴﺘﻢ زﻫﻜﺸﻲ دروﻧﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﻨﻈﻮر ﺷﻮد . ارﺗﻔﺎع ﻣﻮج ﺣﺎﺻﻞ از زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﺑﺎﻳﺪ در ﺗﻌﻴﻴﻦ ار ﺗﻔﺎع آزاد ﺳﺪ ﺧﺎﻛﻲ - ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه ای در ﻳﻚ زون ﻟﺮزه ﺧﻴﺰ ﻣﻨﻈﻮر ﺷﻮد . اﻳﻦ را ﺑﺎﻳﺪ 5/0 ﺗﺎ5/1 ﻣﺘﺮ ﺑﺮ ﭘﺎﻳﺔ ﺷﺪت زﻟﺰﻟﻪ ﻃﺮاﺣﻲ و ﻋﻤﻖ آب ﭘﺸﺖ ﺳﺪ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ . ﻣﻮج ﺣﺎﺻﻞ از ﺷﻜﺴﺖ و زﻣﻴﻦ ﻟﻐﺰش ﻛـﻪ اﺣﺘﻤـﺎﻻً در اﺛـﺮ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه رخ ﻣﻲ دﻫﺪ را ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻃﻮر وﻳﮋه ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻛﺮد . ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻪ ﺷﺪت ﻟ ﺮزه ای ﻃﺮاﺣﻲ VIII ﻳﺎIX ﺑﺎﺷﺪ، ﻧﺸﺴﺖ اﺿﺎﻓﻲ ﺳـﺪ و ﭘـﻲ ﻓﺼﻞ ﺳﻮ – م ﺑﺮرﺳﻲ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ و آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎز ه ﻫﺎی آﺑﻲ 97 در اﺛﺮ ﻧﻴﺮوی زﻟﺰﻟﻪ را ﺑﺎﻳﺪ در ارﺗﻔﺎع آزاد ﻣﻨﻈﻮر ﻛﺮد . ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻪ ﺷﺪت ﻟﺮزه ای ﻃﺮاﺣﻲ VIII ﻳﺎIX ﺑﺎﺷﺪ، ﺗﺎج ﭘﻬﻦ ﺳﺪ و ﻣﻘﻄﻊ ﺳﺪ ﺑـﺎ ﺷﻴﺐ ﻛﻢ ﺑﺎﻻدﺳﺖ و ﺷﻴﺐ زﻳﺎد ﭘﺎﻳﻴﻦ دﺳﺖ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺷﻴﺐ ﺳﺪ را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺎ ﻗﻄﻌﺎت ﺑ ﺰرگ ﺳﻨﮓ ﻣﻘﺎوم ﻛﺮده و ﻳـﺎ ﺗـﻮدة ﺧﺎک را ﻣﺴﻠﺢ ﻧﻤﻮد . ﻫﺴﺘﺔ ﻧﺎﺗﺮاوای ﺳﺪ ﺧﺎﻛﻲ - ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه ای ﺑﻮﻳﮋه در ﺗﺎج ﺳﺪ، ﺑﺨﺶ ﻫﺎی اﺗﺼﺎل ﺳﺪ ﺑﺎ ﺗﻜﻴﻪ ﻫﺎ ﮔﺎه و ﻳﺎ ﺗﻮده ﻫﺎی ﺻﻠﺐ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺳﺎزه ﺑﺘﻨﻲ ﻛﻪ در آن ﻫﻨﮕﺎم زﻟﺰﻟﻪ ﺗﺮک اﻳﺠﺎد ﻣﻲ ﺷﻮد را ﺑﺎﻳﺪ ﻣﻘﺎوم ﻛﺮد . در ﺳﻤﺖ ﺑﺎﻻدﺳﺖ و ﭘﺎﻳﻴﻦ دﺳﺖ ﻫﺴﺘﺔ ﻧﺎ ﺗﺮاوا، ﺑﺎﻳـﺪ ﻓﻴﻠﺘﺮﻫـﺎ ﻳـﺎ زوﻧﻬـﺎی اﻧﺘﻘﺎﻟﻲ را ﻗﺮار داده و ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻣﺘﺮاﻛﻢ ﻧﻤﻮده و ﻋﺮض آن را زﻳﺎد ﻛﺮد . ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺧﺎﻛﻲ - ﺳـﻨﮕﺮﻳﺰه ای ﺧـﻮب داﻧـﻪ ﺑﻨـﺪی ﺷـﺪه ﺑـﺎ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻣﻨﺎﺳﺐ در ﻣﻘﺎﺑﻞ زﻟﺰﻟﻪ و ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲ ﺧﻮب زﻫﻜﺸﻲ را ﺑﺎﻳﺪ در ﺳﺎﺧﺖ ﺳﺪ ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑﺮد . ﻣﺎﺳﻪ ﻫﺎی ﻣﺘﻮﺳﻂ داﻧﻪ، ﻣﺎﺳﻪ رﻳﺰ، ﻣﺎﺳﺔ ﺳﻴﻠﺘﻲ و ﺳﻴﻠﺖ ﺑﺮای ﻣﻮاد ﺧﺎﻛﺮﻳﺰ در زون ﻟﺮزه ای ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ . ﭼﮕﺎﻟﻲ ﺧﺎﻛﺮﻳﺰ ﻣﺘﺮاﻛﻢ ﺷﺪه از ﺟﻨﺲ ﺧﺎک ﭼﺴﺒﻨﺪه و ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺗﺮاﻛﻢ و ﺗﺨﻠﺨﻞ ﻃﺮاﺣﻲ ﺳﻨﮕﺮﻳﺰ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮاﺳﺎس اﺳﺘﺎﻧﺪارد SDJ218 و ﻣﻮارد دﻳﮕﺮ ﻣﺮﺑﻮط ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﻮد . ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻪ ﺷﺘﺎب ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای VIII ﻳﺎIX ﺑﺎﺷﺪ، ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﺣ ﺪی ﺑﺎﻻﺗﺮ را ﺑﺎﻳﺪ اﻧﺘﺨﺎب ﻛﺮد . در ﺗـﺮاﻛﻢ ﻫﺎی ﺧﺎک ﻏﻴﺮﭼﺴﺒﻨﺪه، ﭼﮕﺎﻟﻲ ﻧﺴﺒﻲ ﻣﻮاد ﺑﺎﻻی ﺧﻂ اﺷﺒﺎع آب ﻧﺒﺎﻳﺪ ﻛﻤﺘﺮ از 75 درﺻﺪ ﺑﺎﺷﺪ و زﻳﺮ اﻳﻦ ﺧﻂ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮاﺳﺎس ﺷﺪت ﻟﺮزه ای ﻃﺮاﺣﻲ 75 - 85 درﺻﺪ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد . ﺑﺮای ﺷﻦ و ﻣﺎﺳﻪ، در ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ ﻣﻘﺪار درﺷﺖ داﻧﻪ ﺑﺰرگ ﺗﺮ از 5 ﻣﻴﻠﻲ ﻣﺘﺮ ، ﻛﻤﺘﺮ از 50 درﺻﺪ ﺑﺎﺷﺪ، ﭼﮕﺎﻟﻲ ﻧﺴﺒﻲ ﻣﻮاد رﻳﺰداﻧﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ ﺷﺮاﻳﻂ ﺗﺮاﻛﻢ ﻫﺎی ﺧﺎک ﻏﻴﺮﭼﺴﺒﻨﺪه ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪه در ﺑﺎﻻ ﻣﻄﺎﺑﻘﺖ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷـﺪ و ﭼﮕـﺎﻟﻲ ﺧـﺸﻚ ﺗﺮاﻛﻢ ﺑﺮای ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺷﻦ، ﺑﺮﭘﺎﻳﻪ ﺷﺮاﻳﻂ ﺑﺎﻻ، ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻛﻨﺘﺮل ﺧﺎﻛﺮﻳﺰی در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد . ﺑﺮای ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ - ﺳﻨ ﮕﺮﻳﺰه ای درﺟﻪ 1 و2 ، ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎی آب ﻣﺪﻓﻮن در زﻳﺮ ﺳﺪ ﻣﺠﺎز ﻧﻴﺴﺖ . در ﺻﻮرت ﻧﻴﺎز ﺑﻪ اﻳﻦ ﻛﺎر، ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ ﻣـﺴﻠﺢ ﻳـﺎ ﻟﻮﻟـﻪ ﻫـﺎی ﻓﻮﻻدی را ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑﺮد و در ﺗﺮاﻧﺸﻪ ﭘﻲ ﺳﻨﮓ ﻗﺮار داد ﻛﻪ ﺑﺨﺶ ﺑﺎﻻﻳﻲ آن در زﻳﺮ ﺳﺪ ﺑﻮده و در اﻃﺮاف آن ﺑـﺘﻦ رﻳـﺰی اﻧﺠـﺎم ﺷـﻮد . درزﺑﻨﺪی و ﺗﻤﻬﻴﺪات ﺿﺪ ﺗﺮاوش ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﺧﻮﺑﻲ اﻧﺠﺎم ﺷﻮد، ﺷﻴﺮﻫﺎی ﻛﻨﺘﺮل را ﺑﺎﻳﺪ در ورودی آﺑﮕﻴﺮ ﻳﺎ ﺑﺎﻻدﺳﺖ ﻫﺴﺘﺔ ﻧﺎﺗﺮاوا ﻗﺮار داد . 3 - 2 - 4 - 3 - ﻣﺠﺎری آب در ﻛﻨﺘﺮل ﻟﺮزه ای ﻣﺠﺎری ﺑﺎﻳﺪ ﻣﺤﺎﺳﺒﺔ ﭘﺎﻳﺪاری ﻟﺮزه ای و ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺳﺎزه ای را در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓـﺖ . ﺑـﺮای اﺗﺎﻗـﻚ ﻣﺠـﺎری و ﺳـﺎزه ﻫـﺎی ﻣﺘﺼﻞ ﺑﻪ آن در دو ﺳﻤﺖ ﺗﻜﻴﻪ ﮔﺎه و ﭘﻲ آن، ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﭘﺎﻳﺪاری ﻟﺮزه ای ﺑﺎﻳﺪ اﻧﺠـﺎم ﺷـﻮد . ﺑـﺮای ﻋﻨﺎﺻـﺮ ﺳـﺎزه ای ﮔﻮﻧـﺎﮔﻮن، ﻣﺤﺎﺳـﺒﺔ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻟﺮزه ای ﺑﺎﻳﺪ اﻧﺠﺎم ﮔﻴﺮد . روش دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﻳﺎ ﺷﺒﻪ اﺳﺘﺎﺗﻴﻜﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﺔ اﺛﺮ ﻧﻴﺮوی زﻟﺰﻟﻪ ﺑﺮای ﻣﺠﺎری ﺑﻪ ﻛﺎر ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷـﻮد . روش دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ را ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻟﺮزه ای ﻣﺠﺎری ﻧﻮع 1 و2 ﺑﺎ ﺷﺪت ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای VIII وIX ﻳﺎ درﺟﻪ1 و2 ﺑﺮ روی ﭘﻲ ﺧﺎﻛﻲ دارای ﺗﻮان رواﻧﮕﺮاﻳﻲ ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑﺮد . ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻪ از روش دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﺔ اﺛﺮ ﻧﻴﺮوی زﻟﺰﻟﻪ ﺑﺮ ﻣﺠﺎری اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد، روش ﻃﻴﻒ ﭘﺎﺳﺦ ﻃﺮاﺣﻲ ﺑـﺮای ﺗﺤﻠﻴـﻞ ﻣﺪ را ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮﮔﺰﻳﺪ . ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻪ از روش دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ اﺳﺘﻔﺎ ده ﻣﻲ ﺷﻮد، اﺗﺎق ﻛﻨﺘﺮل ﻣﺠﺎری را ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺳﻴﺴﺘﻤﻲ ﻳﻜﭙﺎرﭼﻪ و ﺳﻪ ﺑﻌﺪی در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ و ﻣﻲ ﺗﻮان آن را ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻳﻜﻲ از ﻣﺪﻟﻬﺎی زﻳﺮ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻛـﺮد : ﺳﻴـﺴﺘﻢ ﭼﻨـﺪ درﺟـﻪ آزادی، ﻗـﺎب ﭼﻨـﺪ دﻫـ نĤ ﻫـﺎ ی و ﺻﻔﺤﻪ ﻫﺎی ﭼﻨﺪﻃﺒﻘﻪ، ﻳﺎ ﺳﻴﺴﺘﻢ دو ﺑﻌﺪی ﺑﺎ ﺟﺮم ﻣﺘﻤﺮﻛﺰ . ﺑﺮای ﻧﻴﺮوی زﻟﺰﻟﻪ در ﺟﻬﺖ ﺟﺮﻳﺎن رودﺧﺎﻧﻪ، ﺳﻪ ﻣﺪ اول را ﺑﺎﻳﺪ اﻧﺘﺨﺎب ﻛﺮد . ﺑﺮای ﻧﻴﺮوی زﻟﺰﻟﻪ در ﺟﻬﺖ ﻋﻤﻮد ﺑﺮ رودﺧﺎﻧﻪ، ﺳﻪ ﻣﺪ اول ﻛﺎﻓﻲ اﺳﺖ اﻣﺎ ﺑﺮای ﺳﺎزه ﻫﺎی ﺑﺎ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻧﮕﻬﺪاری ﻋﺮﺿﻲ ﭘﻴﭽﻴﺪه، ﭘـﻨﺞ ﻣـﺪ اول را ﺑﺎﻳﺪ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ . ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 98 ﭘﺎﻳﺪاری در ﺑﺮاﺑﺮ ﻟﻐﺰش در ﻣﺠﺎری در اﻣﺘﺪاد ﭘﻲ، ﭘﺲ از ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻧﻴﺮوی زﻟﺰﻟﻪ ﺑ ﺮاﺳﺎس اﻳﻦ آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ، ﺑﺎﻳﺪ ﻣﻮرد ﻛﻨﺘـﺮل ﻟـﺮزه ای ﻗـﺮار ﮔﻴﺮد . ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻪ روش دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﺔ اﺛﺮات ﻧﻴﺮوی زﻟﺰﻟﻪ ﺑﻪ ﻛﺎر ﻣﻲ رود، ﺑﺎﻳ ﺪ ﺑﺎ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻧﻴﺮوی زﻟﺰﻟﻪ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﮔـﺮدد ﺎ ﻳـ ﻛﻨﺘﺮل ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺑﺎﻳﺪ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد . ﻫﻨﮕﺎم ﻛﻨﺘﺮل ﭘﺎﻳﺪاری ﻣﺠﺎری در ﺑﺮاﺑﺮ ﻟﻐﺰش در ﭘﻲ، ﭘ ﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻣﻘﺎوﻣـﺖ ﺑﺮﺷـﻲ را ﺑﺎﻳـﺪ ﺑـﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﻘﺪار ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ اﺳﺘﺎﺗﻴﻜﻲ و ﺿﺮﻳﺐ اﻃﻤﻴﻨﺎن را ﺑﺎﻳﺪ 20 /1 درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ . ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻪ ﭘﻲ ﺷﻤﻌﻲ ﺑﺮای ﻣﺠﺎری اﻧﺘﺨـﺎب ﻣـﻲ ﺷـﻮد، اﺗﺼﺎل ﻣﻨﺎﺳﺐ و ﻣﻄﻤﺌﻦ ﺑﻴﻦ ﭘﻲ و ﺑﺴﺘﺮ ﻣﺠﺎری و راﻫﻜﺎرﻫﺎﻳﻲ ﺑﺮای ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی از ﻧﺸﺖ را ﺑﺎﻳـﺪ ﻣﻨﻈـﻮر ﻛـﺮد . دﻳـﻮار آب ﺑﻨـﺪ و ﻣـﺴﻴ ﻞ اﻧﺘﻬﺎﻳﻲ را ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮای ﺑﺴﺘﺮ اﻧﺘﺨﺎب ﻛﺮد ﺗﺎ از رﮔﺎب و ﺗﺮاوش ﻣﺘﻤﺮﻛﺰ ﻧﺎﺷﻲ از ﻋﺪم اﺗﺼﺎل ﭘﻲ از ﺑﺴﺘﺮ در اﺛﺮ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی ﺷﻮد . آراﻳﺶ اﺗﺎق ﻛﻨﺘﺮل ﻣﺠﺎری را ﺑﺎﻳﺪ ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ و ﻳﻜﭙﺎرﭼﮕﻲ آن ﺑﺎﻳﺪ ﺗﻘﻮﻳﺖ ﺷﻮد . اﺗﺎق ﻛﻨﺘﺮل ﻣﺠﺎری ﺑﺎﻳﺪ ﺳﺎزه ای ﺑﺘﻨﻲ، ﻳﻜﭙﺎرﭼﻪ و ﻣﺴﻠﺢ ﺑ ﺎﺷﺪ . درزﻫﺎ ﺑﺎﻳﺪ در ﺳﺘﻮﻧﻬﺎ ﻗﺮار داده ﺷﻮﻧﺪ . ﻣﺼﺎﻟﺢ آب ﺑﻨﺪﻫﺎ ﺑﺎﻳﺪ دوام داﺷﺘﻪ و ﺑـﺮای دﮔﺮﺷـﻜﻠﻴﻬﺎی ﺑـﺰرگ ﻣﻨﺎﺳـﺐ ﺑﺎﺷﻨﺪ و درز ﻫﺎی ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻲ در ﺑﺨﺶ ﻫﺎی ﺑﺤﺮاﻧﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﺗﻘﻮﻳﺖ ﺷﻮﻧﺪ . ﻫﻤﻪ ﺗﻼﺷﻬﺎ را ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻛﺎر ﮔﺮﻓﺖ ﺗﺎ ارﺗﻔﺎع ﺑﺨﺶ ﻫﺎی ﭘﻞ روی آن ﻛﺎﻫﺶ ﻳﺎﻓﺘﻪ و وزن روی ﻫﺎ آن ﻛﻢ ﺷﻮد . ﭘﻞ ﺑﺎﻻﻳﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﺳﺎزه ای ﻗﺎﺑﺪار ﺑﺎﺷﺪ و اﺗﺼﺎل ﻣﻴﺎن ﺳﺘﻮن ﭘﻞ ﺑﺎﻻﻳﻲ و ﭘﺎﻳﻪ ﻫﺎ، ﺑﺴﺘﺮ ﭘﻞ، ﺑﺎﻳﺪ ﺑـﺎ اﻓﺰاﻳﺶ ﺳﻄﺢ ﻣﻘﻄﻊ و ﻣﺴﻠﺢ ﺳﺎزی ﺑﺨﺶ ﻫﺎی اﺗﺼﺎﻟﻲ، ﻣﻘﺎوم ﺷﻮد . ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛـﻪ از ﻗﻄﻌـﺎت و ﺗﻴﺮﻫـﺎی ﺑـﺘﻦ ﭘـﻴﺶ ﺳـﺎﺧﺘﻪ و ﭘـﺸﺘﻴﺒﺎن ﻏﻴﺮﺛﺎﺑﺖ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد، راﻫﻜﺎرﻫﺎﻳﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺑﻠﻮک ﻫﺎی ﺿﺮﺑﻪ ﮔ ﻴﺮ، اﺗﺼﺎل ﻣﻴﻞ ﻣﻬﺎرﻫ ﺎی ﻓﻮﻻدی را ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮای ﻧﮕﻬﺪاﺷﺘﻦ ﭘﻞ ﻛﺎر ﺑﻪ ﺑﺮد و از ﺳﻘﻮط ﺗﻴﺮﻫﺎ ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی ﻧﻤﻮد . ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻪ ﺷﺪت ﻟﺮزه ای ﻃﺮاﺣﻲ IX ﺑﺎﺷﺪ، ﺧﺎﻣﻮﺗﻬﺎ در ﻛﻞ ﺳﺘﻮن ﺑﺎﻳﺪ آراﻳـﺸﻲ ﻧﺰدﻳـﻚ ﺑﻬـﻢ داﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﭘﺎﻳﺪاری ﺗﻜﻴﻪ ﻫﺎ ﮔﺎه و ﺷﻴﺐ داﻣﻨﻪ ﻫﺎ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻬﺒﻮد ﻳﺎﻓﺘﻪ ﺗﺎ از ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺷﻜﻞ ﻣﺠ ﺎری در اﺛﺮ دﮔﺮﺷﻜﻠﻲ ﺟﻨﺎﺣﻴﻦ و ﺑﺎر ﺟﺎﻧﺒﻲ اﺿﺎﻓﻲ ﺣﺎﺻﻞ از زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی ﺷﻮد . ارﺗﻔﺎع ﺧﺎﻛﺮﻳﺰ ﭘﺸﺖ دﻳﻮار ﺟﺎﻧﺒﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﻛﺎﻫﺶ ﻳﺎﺑﺪ . از ﺳﺎﺧﺖ و ﺳﺎز ﺳﺎﺧﺘﻤ نĤ ﻫﺎ و اﻧﺒﺎر ﻛﺮدن ﻣﺼﺎﻟﺢ در اﻃﺮاف دﻳﻮار ﺟﺎﻧﺒﻲ ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی ﺷﺪه و ﺳﻴﺴﺘﻢ زﻫﻜﺸﻲ در ﭘﺸﺖ دﻳﻮار اﻳﺠﺎد ﮔﺮدد . ﺑﺮای ﻣﺠﺎری ﻧﻮع 1 ، 2 و3 ، ﭘﺘﻮی1 ﺑﺎﻻدﺳﺖ را ﺑﺎﻳـﺪ از ﺑـﺘﻦ ﺳﺎﺧﺘﻪ و ﺑﻪ ﺧﻮﺑﻲ ﻣﺴﻠﺢ ﻧﻤﻮد و درزﻫﺎ ﺑﺨﻮﺑﻲ ﺑﺴﺘﻪ ﺷﺪه و ﺳﻴﺴﺘﻢ زﻫﻜﺸﻲ در ﺑﺴﺘﺮ درﻳﭽﻪ و دو ﺟﻨﺎح ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﺧﻮﺑﻲ ﻃﺮاﺣﻲ ﺷﻮد . 3 - 2 - 4 - 4 - ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﺮای ﺳﺎزه ﻫﺎی زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﺎ ﺷﺪت ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای IX ﻳﺎ ﺳﺎزه ﻫﺎی زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ درﺟﻪ 1 ﺑـﺎ ﺷـﺪت ﻃﺮاﺣـﻲ ﻟـﺮزه ای VIII ، ﻣﻘﺎوﻣـﺖ ﻟﺮزه ای و ﭘﺎﻳﺪاری ﺳﺎزه ﻫﺎ و ﺳﻨﮓ ﻫﺎی ﭘﻴﺮاﻣﻮن ﻫﺎ آن ﺑﺎﻳﺪ ﻛﻨﺘﺮل ﺷﻮد . ﺑﺮای ﺳﺎزه ﻫﺎی زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﺎ ﺷﺪت ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺑـﻴﺶ از VII و ﺗﻮده ﺳﻨﮓ ﭘﻴﺮاﻣﻮن دﻫﺎﻧﻪ ﻫﺎی ورودی و ﺧﺮوﺟﻲ ﻛﻪ ﺷﻜﺴﺘﻪ ﺷﺪه ﻳﺎ درزه داراﺳﺖ، ﺑﺎﻳﺪ ﭘﺎﻳﺪاری ﻟﺮزه ای ﻛﻨﺘﺮل ﺷﻮد اﻣﺎ اﺛﺮ ﺑﺰ رﮔﻨﻤﺎﻳﻲ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﻧﻴﺮوی اﻳﻨﺮﺳﻲ ﻟﺮزه ای ﺗﻮده ﺳﻨﮓ را ﻣﻲ ﺗﻮان در ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﻧﺎدﻳﺪه ﮔﺮﻓﺖ . ﺑﺮای ﺣﻔﺮه ﻫﺎی زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻣﺪﻓﻮن در ﻋﻤﻖ زﻳـﺎد از ) ﺟﻤﻠﻪ ﺗﻮﻧﻞ آب، ﮔﺮوﻫﻲ از ﺗﻮﻧﻞ ، ﻫﺎ ﻣﻴﻠﻪ زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ، ﻣﻘﻄﻊ ﺧﻤﻴﺪه و ﻣﻘﻄﻊ دو ﺷﺎﺧﻪ ﺗﻮﻧﻞ آب و ﻧﻴﺮوﮔﺎه زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ( و ﺣﻔﺮه ﻫﺎی ﻛﻢ ﻋﻤﻖ ) از ﺟﻤﻠﻪ آ ﺑﮕﻴﺮﻫﺎی ﺑﺴﺘﺮ رود و ﺧﺮوﺟﻲ و ....( ﻛﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻧﺴﺒﺘﺎً ﭘﻴﭽﻴﺪة ﺷﺮاﻳﻂ ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﻲ و زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ ﺑﻪ ﭼـﺸﻢ ﻣـﻲ ﺧـﻮرد، اﺛـﺮات ﻧﻴﺮوی زﻟﺰﻟﻪ را ﺑﺎﻳﺪ ﭘﺲ از ﻣﻨﻈﻮر ﻧﻤﻮدن ﺑﺮ ﻫﻢ ﻛﻨﺶ ﺳﻨﮓ ﻫﺎی ﭘﻴﺮاﻣﻮن ﺑﺎ ﺳﺎزه، ﺑﻪ ﻃﻮر وﻳﮋه ﺑﺮرﺳﻲ ﻛﺮد . در ﻣﺴﻴﺮ ﻳﻚ ﺳﺎزه زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ، ﺑﺎﻳﺪ از ﺷﻜﺴﺘﮕﻲ ﻫﺎی ﻓﻌﺎل و ﭘﺸﺘﻪ ﻫﺎی ﻛﻢ ﻋﻤﻖ و ﻧﺎزک دوری ﻛﺮد . ﻫﻨﮕـﺎﻣﻲ ﻛـﻪ ﺷـﺪت ﻃﺮاﺣـﻲ ای ﻟﺮزهVIII و ﻳﺎIX ، اﺳﺖ ﺗﻮﻧﻞ یﻫﺎ ﺑﺎ ﻗﻄﺮ زﻳﺎد را ﻧﺒﺎﻳﺪ در اﻣﺘﺪاد ﻛﻮﻫﭙﺎﻳﻪ ﻫﺎی ﺑﺎ ﺷﻴﺐ زﻳﺎد، ﺗﻮده ﺳﻨﮓ ﻫﻮازده و ﺷـﻜﺎﻓﻬﺎی ﺑـﺰرگ 1- Blanket ﻓﺼﻞ ﺳﻮ – م ﺑﺮرﺳﻲ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ و آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎز ه ﻫﺎی آﺑﻲ 99 ﺳﺎﺧﺖ . ﺑﺎﻳﺪ ﻣﺴﻴﺮﻫﺎﻳﻲ را در اﻋﻤﺎق زﻳﺎد اﻧﺘﺨﺎب ﻛﺮد و ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻪ دو ﺗﻮﻧﻞ ﺑﻪ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﺑﺮ ﺧﻮرد ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ، زاوﻳﻪ ﺑﺮﺧﻮرد ﻧﺒﺎﻳﺪ ﻛﻢ ﺑﺎﺷـﺪ . ﺧﺮوﺟﻲ و ورودی در ﺳﺎزه زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﺎﻳﺪ در ﻣﻨﺎﻃﻘﻲ ﺑﺎ ﺷﺮاﻳﻂ ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﻲ و زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ ﻣﻨﺎﺳﺐ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد . ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻪ ﺷﺪت ﻟﺮزه ای ﻃﺮاﺣﻲ VIII ﻳﺎIX اﺳﺖ، راﻫﻜﺎرﻫﺎﻳﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ ورودی ﻛﻢ ﺷﻴﺐ ﺗﻮﻧﻞ، ﺳﻨﮓ ﻣﻬﺎر و ﻳﺎ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﺬاری ﺳﻄﺢ ﺳﻨﮓ ﺑﺎﻳﺪ از ورودی ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺑﻴﺮون اداﻣﻪ ﻳﺎﺑﺪ . ورودی و ﺧﺮوﺟﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﺳﺎزه ای ﺑﺘﻦ ﻣﺴﻠﺢ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺮای ﺳﺎزه ﻫﺎی زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﺎ ﺷﺪت ﻟﺮزه ای ﻃﺮاﺣﻲ VIII ﻳﺎIX، درزﻫﺎی ﻟﺮزه ای را ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﺧﻤﺶ ﻣﻘﻄﻊ، ﻣﻘﻄـﻊ اﻧﺘﻘـﺎﻟﻲ 1 ﺑـﺎ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻧﺎﮔﻬﺎﻧﻲ اﻧﺪازة ﻣﻘﻄﻊ و وﻳﮋﮔﻲ ﺳﻨﮓ ﻫﺎی اﻃﺮاف ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺶﭘﻮﺷ ﮔﺬاری ﻗﺮارداد . ﻋﺮض و ﺳﺎﺧﺘﺎر درزﻫﺎی ﻟﺮزه ای ﺑﺎﻳـﺪ ﺑﺮاﺳـﺎس ﺷﺮاﻳﻂ ﺳﺎزه ای و آب ﺑﻨﺪی ﺑﺎﺷﺪ . 3 - 2 - 4 - 5 - ﺑﺮج ﻫﺎی آﺑﮕﻴﺮ و ﻫﺎ ﻣﻴﻠﻪ2 ﻛﻨﺘﺮل ﻟﺮزه ای ﻫﺎی ﺑﺮج آﺑﮕﻴﺮ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ ﻛﻨﺘﺮل ﺗﻨﺶ ﻳﺎ وزن ﺑﺮج در ﺑﺮج، ﭘﺎﻳﺪاری در ﺑﺮاﺑﺮ ﻟﻐـﺰش و واژﮔـﻮﻧﻲ و ﻇﺮﻓﻴـﺖ ﺑـﺎرﺑﺮی ﭘـﻲ اﻧﺠﺎم ﺷﻮد . روش دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﻳﺎ ﺷﺒﻪ اﺳﺘﺎﺗﻴﻜﻲ را ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﺔ ﺗﺎﺛﻴﺮ ﻧﻴﺮوی زﻟﺰﻟﻪ ﺑﺮ ﺑﺮج آﺑﮕﻴﺮ ﺑﻪ ﻛﺎر ﮔﺮﻓﺖ . ﺑﺮای ﺑـﺮج ﻫـﺎی آﺑﮕﻴـﺮ ﺑﺘﻨﻲ ﻏﻴﺮ ﻣﺴﻠﺢ، دﺳﺘﻪ ﻫﺎی ﻟﺮزه ای B ﻳـﺎC و ﺷـﺪت ﻟـﺮزه ای ﻃﺮاﺣـﻲ ﻛﻤﺘـﺮ از VIII و ارﺗﻔـﺎع ﻛﻤﺘـﺮ ﻳـﺎ ﻣـﺴﺎوی ﺑـﺎ40 ﻣﺘـﺮ، روش ﺷﺒﻪ اﺳﺘﺎﺗﻴﻜﻲ را ﻣﻲ ﺗﻮان اﻧﺘﺨﺎب ﻛﺮد . در ﺗﺤﻠﻴﻞ دﻳﻨﺎﻣﻴ ﻜﻲ اﺛﺮ ﻧﻴﺮوی زﻟﺰﻟﻪ ﺑﺮای ﺑﺮج آﺑﮕﻴﺮ، ﺗﺎﺛﻴﺮ آب داﺧﻞ و ﺑﻴﺮون ﺑﺮج و ﭘـﻲ را ﺑﺎﻳـﺪ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ و روش ﻃﻴﻒ ﭘﺎﺳﺦ را ﺑﺮای ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻣﺪ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮﮔﺰﻳﺪ . ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ ﻣﺤﺎﺳﺒﺔ ﻟﺮزه ای ﺑﺪﻧﺔ ﺑﺮج، روش ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﻛـﻪ ﺑـﺮج را ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺗﻴﺮ ﻣﻌﻠﻖ ﺑﺎ ﻣﻘﻄﻊ ﻣﺘﻐﻴﺮ در ﻧﻈﺮ ﻣﻲ ﮔﻴﺮد ﻳﺎ روش اﺟﺰای ﻣﺤﺪود ﻛﻪ ﺑﺮج را ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺟﺴﻤﻲ ﭘﻴﻮﺳﺘﻪ درﻧﻈﺮ ﻣﻲ ﮔﻴﺮد ﻣﻲ ﺗـﻮان اﻧﺘﺨﺎب ﻛﺮد . ﺑﺮای ﺑﺮج آﺑﮕﻴﺮ ﺑﻠﻨﺪ و ﺗﺨﻠﻴﻪ ﺟﺮﻳﺎن زﻳﺎد ﺑﺎﻳﺪ ﺳﺎزة اﺳﺘﻮاﻧﻪ ای ﻣﺴﺘﻄﻴﻠﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﺻﻠﺒﻴﺖ ﺑﺎﻻ ﺑﺮای ﻣﻘﺎوﻣﺖ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ای ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻫﺴﺘﻨﺪ، ﻇﺮﻓﻴﺖ زﻳﺎد در ﺑﺮاﺑﺮ واژﮔﻮﻧﻲ، ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺑﺎرﺑﺮی زﻳﺎد و ﻳﻜﭙﺎرﭼﮕﻲ زﻳﺎد دارﻧﺪ، اﻧﺘﺨﺎب ﺷﻮد . ﺑﺮای ﻳﻚ ﺳـﺎزة ﻗـﺎب دار، ﻣﻘﺎوﻣـﺖ و ﺻﻠﺒﻴﺖ ﻧﻘﺎط اﺗﺼﺎل را ﺑﺎﻳﺪ ﻣﻘﺎوم ﻛﺮده ﺗﺎ ﻳﻜﭙﺎرﭼﮕﻲ و ﺻﻠﺒﻴﺖ ﻛﺎﻓﻲ در ﺑﺮاﺑﺮ ﭘﻴﭽﺶ در ﺳﺎزه ﺗﻀﻤﻴﻦ ﺷﻮد . ﺑﺪﻧﺔ ﺳﺎزه ﺑﺮج آﺑﮕﻴـﺮ ﺑﺎﻳـﺪ در ﺷﺮاﻳﻂ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری، ﺳﺎده و ﻣﺘﻘﺎرن ﺑﺎﺷﺪ و ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺟﺮم و ﺻﻠﺒﻴﺖ ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﺗﺎ ﺗﻤﺮﻛﺰ ﺗﻨﺶ ﻛ ﻤﻴﻨﻪ ﮔﺮدد و ﺻﻠﺒﻴﺖ ﻛـﺎﻓﻲ در آن ﺑـﻪ وﺟﻮد آﻳﺪ . ﻣﻬﺎرﻫﺎی ﻋﺮﺿﻲ را ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﺧﻮﺑﻲ در اﻣﺘﺪاد ارﺗﻔﺎع ﺑﺮج و در ﺟﺎﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻣﻘﻄﻊ ﻧﺎﮔﻬﺎﻧﻲ اﺳﺖ ﻛﺎر ﮔﺬاﺷـﺘﻪ و ﺻـﻠﺒﻴﺖ ﻣﻬﺎرﻫﺎ را ﺗﻘﻮﻳﺖ ﻧﻤﻮد . ﺑﺮج را ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮ روی ﭘﻲ ﺳﻨﮕﻲ ﺑﺎ ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺑﺎرﺑﺮی ﻛﺎﻓﻲ و ﻋﻤﻖ دﻓﻦ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺳﺎﺧﺖ . ﺗﺰرﻳﻖ ﺗﺤﻜﻴﻤﻲ را ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮای ﻣﻘﺎوم ﺳﺎزی اﺟﺮا ﻛﺮد . ﺑﺮای ﻫﺎی ﺑﺮج آﺑﮕﻴﺮ واﻗﻊ در ﺳﻤﺖ ﺗﻜﻴﻪ ﮔﺎه، ﺑﺨﺶ ﺗﻮده ای ﺑﺎ ارﺗﻔﺎع ﻛﻤﺘﺮ، ﺑﺎﻳﺪ ﺗﺎ ﺣﺪ ﻣﻤﻜﻦ ﺑـﻪ ﺗـﻮده ﺳـﻨﮓ ﻧﺰدﻳـﻚ ﺑﺎﺷـﺪ . وزن اﺗﺎﻗﻚ ﺟﺮﺛﻘﻴﻞ روی ﺗﺎج ﺑﺮج، ﺑﺎﻳﺪ ﻛﻤﻴﻨﻪ ﺑﺎﺷﺪ . در ﻣﻮﻗﻌﻴﺘﻬﺎی ﻣﺴﺘﻌﺪ در ﺑﺮاﺑﺮ ﻧﻴﺮوی زﻟﺰﻟﻪ، ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻧﻘﻄـﻪ اﺗـﺼﺎل ﺑـﺮج و ﭘـﻞ دﺳﺘﺮﺳـﻲ، ﭘﺎﻳﻪ ﻫﺎی ﭘﻞ، ﺑﺴﺘﺮ ﭘﻞ و ﺗﺎج ﺑﺮج را ﺑﺎﻳﺪ اﻓﺰاﻳﺶ داد، راﻫﻜﺎرﻫﺎﻳﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ اﺗﺼﺎل اﻧﻌﻄﺎف ﭘﺬﻳﺮ، ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی از ﺳـﻘﻮط ﭘـﻞ دﺳﺘﺮﺳـﻲ و .... را ﺑﺎﻳﺪ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ و ﻇﺮﻓﻴﺖ ﻟﺮزه ای ﭘﺎﻳﻪ ﻫﺎ را ﺑﺎﻳﺪ اﻓﺰاﻳﺶ داد . ﮔﺮوه ﻫﺎی ﺑﺮج آﺑﮕﻴﺮ را ﺑﺎﻳﺪ در ﻳﻚ ردﻳﻒ ﻗﺮار داده و ﺑﻪ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ وﺻـﻞ ﻧﻤﻮد ﺗﺎ ﺻﻠﺒﻴﺖ ﻋﺮﺿﻲ اﻓﺰاﻳﺶ ﻳﺎﺑﺪ . 1 - Transition Shafts - 2 ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 100 ﺑﺮای ﻫﺎی ﺑﺮج آﺑﮕﻴﺮ درﺟﻪ 1 و2 ، ﻣﺠﺎری اﺿﻄﺮاری را ﺑﺎﻳﺪ ﺗﻌﺒﻴﻪ ﻛﺮد . ﺷﻜﺎف ﻣﺠﺎری ﺑﺎﻳﺪ دارای ﺿﺮﺑﻪ ﮔﻴﺮ ﺑﺎﺷـﺪ ﺗـﺎ از اﻓﺘـﺎدن ﺑـﻪ درون ﺷﻴﺎر در ﻫﻨﮕﺎم زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی ﺷﻮد . 3 - 2 - 4 - 6 - ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎی آﺑﺮﺳﺎن ﻧﻴﺮوﮔﺎه ﺑﺮای ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎی آﺑﺮﺳﺎن ﺳﻄﺤﻲ، ﺗﺎﺛﻴﺮ ﻧﻴﺮوی زﻟﺰﻟﻪ را ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ روش ﺷﺒﻪ اﺳﺘﺎﺗﻴﻜﻲ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻛﺮد . ﺑﺮای آﺑﺮﺳﺎن1 درون ﺳـﺪ وزﻧـﻲ، ﺑـﻪ ﻛﻨﺘﺮل ﻟﺮزه ای ﻧﻴﺎزی ﻧﻴﺴﺖ . ﺧﻂ آﺑﺮﺳﺎن ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮ روی ﭘﻲ ﺳﻨﮕﻲ ﺳﺎﻟﻢ ﺑﺎ اﻧﺪﻛﻲ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺷﻴﺐ ﺑﺎﺷﺪ و از ﻧﻮاﺣﻲ ﺻﺨﺮه ای، ﮔـﻮدال، ﺑﻬﻤـﻦ ﺳﻨﮓ و زﻣﻴﻦ ﻟﻐﺰش دور ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﺴﻴﺮ آﺑﺮﺳﺎن ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ ﺟﻬﺖ ﺷﻴﺐ ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﻲ ﻫﻤﺨﻮان ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﻠـﻮک ﻫـﺎی ﻣﻬـﺎر و ﺳـﺘﻮن ﻫـﺎی ﭘـﺸﺘﻴﺒﺎن آﺑﺮﺳ نĤ یﻫﺎ ﺳﻄﺤﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮ روی ﺳﻨﮓ ﺑﺴﺘﺮ ﻗﺮار داده ﺷﻮﻧﺪ و ﻓﺎﺻﻠﺔ ﻫﺎ آن از ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﺑﺎﻳﺪ ﻛﻮﺗﺎه ﺷﺪه، ﻧﻮاﺣﻲ ﻣﻘﻄﻊ و ﻣﻴﻞ ﻣﻬـﺎر ﺑﺎﻳـﺪ ﺑﻪ ﻧﺴﺒﺖ اﻓﺰاﻳﺶ داده ﺷﻮد و در زوﻧﻬﺎی ﺗﻤﺮﻛﺰ ﺗﻨﺶ، ﻣﺴﻠﺢ ﺳﺎزی اﻓﺰاﻳﺶ ﻳﺎﺑﺪ . اﻧﻌﻄﺎف ﭘـﺬﻳﺮی ﺑﺨـﺶ ﻫـﺎی اﺗـﺼﺎل آﺑﺮﺳـﺎن را ﺑﺎﻳـﺪ اﻓﺰاﻳﺶ داد . در اﺛﺮ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ﻧﺒﺎﻳﺪ آﺑﺮﺳﺎن د ﭼﺎر ﻟﻐﺰش و ﺳﻘﻮط از ﭘﺎﻳﻪ ﻫﺎی ﭘﺸﺘﻴﺒﺎن ﺷـﻮد . درزﻫـﺎ و ﺑﺨـﺶ ﻫـﺎی اﺗـﺼﺎﻟﻲ در ﺧﺮوﺟـﻲ آﺑﺮﺳﺎن واﻗﻊ در درون ﺳﺪ وزﻧﻲ ﺑﺎﻳﺪ رﻓﺘﺎر ﻟﺮزه ای ﻣﻨﺎﺳﺒﻲ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ . 3 - 2 - 5 - دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ اﻧﮕﻠﺴﺘﺎن اﻳﻦ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ از ﺳﻪ ﺑﺨﺶ ﻛﻠﻲ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺑﺨﺶ اول ﻛﻠﻴﺎﺗﻲ ﻣﺸﺘﻤﻞ ﺑﺮ ﻣﻘﺪﻣﻪ، اﻳﻤﻨﻲ ﻣﺨـﺎزن، زﻟﺰﻟـﻪ در اﻧﮕﻠـﺴﺘﺎن و اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در ﺑﺨﺶ دوم رﻓﺘﺎر ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ ﺗﺤﺖ ﺑﺎرﻫﺎی ﻟـﺮزه ای و روش یﻫـﺎ ﺗﺤﻠﻴـﻞ ﻟﺮزه ای و ارزﻳﺎﺑﻲ اﻳﻤﻨﻲ ﻫﺎ آن در ﺑﺮاﺑﺮ زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎ ﺗﺸﺮﻳﺢ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻣﻄﺎﻟﺐ ﻣﺬﻛﻮر ﺑﺮای ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ و ﺳـﺪﻫﺎی ﻣـﺼﺎﻟﺢ ﺑﻨـﺎﺋﻲ و ﺳـﺎزه ﻫﺎی ﺟﻨﺒﻲ ﻫﺎ آن در ﺑﺨﺶ ﺳﻮم اﻳﻦ راﻫﻨﻤﺎ ﻣﻄﺮح ﮔﺮدﻳﺪه اﺳﺖ . در اداﻣﻪ روﻧﺪﻛﻠﻲ اﻳﻦ آﺋﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﺗﺸﺮﻳﺢ ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﻋـﺪم وﻗـﻮع زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎی ﺑﺰرگ در ﻛﺸﻮر اﻧﮕﻠﺴﺘﺎن، اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﻟﺮزه ای ﺳﺪﻫﺎ در اﻳﻦ ﻛﺸﻮر ﺗﻬﻴﻪ ﻧﺸﺪه اﺳﺖ . در ﻛﺸﻮر اﻧﮕﻠﺴﺘﺎن ﻣـﺸﻜﻞ ﻣﻬﻨﺪﺳـﻲ اﺳﺎﺳﺎً در ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ نﺗﻜĤ یﻫﺎ زودﮔﺬر زﻣﻴﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺮ اﺛﺮ ﮔﺴﻠﺶ اﻳﺠﺎد ﺷﺪه و ﺣﺘﻲ ﻓﺮاﺗﺮ از ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻫﺎی ﺷﻜﻞ داﺋﻤﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . 3 - 2 - 5 - 1 -دﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪی رﻳﺴﻚ در اﻳﻦ آﺋﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد ﺷﺪه ﺗﺎ ﺑﺮاﺳﺎس ﺑﻮﻟﺘﻦ 72 ﻛﻤﻴﺴﻴﻮن اﻟﻤﻠ ﺑﻴﻦ ﻠﻲ ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺰرگ (ICLOD) ، دﺳﺘﻪ ﺑﻨـﺪی رﻳـﺴﻚ ﻣﻄـﺎﺑﻖ ﺟﺪاول 3 - 18 و3 - 19 ﺻﻮرت ﮔﻴﺮد . ﺟﻬﺖ دﺳﺖ ﺑﻪ آوردن ﺿﺮﻳﺐ دﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪی ﻣﺠﻤﻮع، ﺿﺮاﻳﺐ ﻫﺮ ﭼﻬﺎر دﺳﺘﻪ ﺑﺎ ﻫﻢ ﺟﻤﻊ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ ﻳﻌﻨﻲ : ﺿﺮﻳﺐ دﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪی ﻣﺠﻤﻮع = ﺿﺮﻳﺐ دﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪی ﻣﻠﺰوﻣﺎت ﺗﺨﻠﻴﻪ + ﺿﺮﻳﺐ دﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪی ارﺗﻔﺎع + ﺿﺮﻳﺐ دﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪی ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻇﺮﻓﻴﺖ +ﺿﺮﻳﺐ دﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪی ﺧﺴﺎرت ﻣﺤﺘﻤﻞ ﭘﺎﺋﻴﻦ دﺳﺖ ﺑﺮ اﺳﺎس ﺿﺮﻳﺐ دﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪی ﻣﺠﻤﻮع دﺳﺖ ﺑﻪ آﻣﺪه از ﻣﺮﺣﻠﻪ ﻗﺒﻞ، دﺳﺘﻪ ﺳﺪ ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺟﺪول 3 - 19 ﻣﺸﺨﺺ ﻣﻲ :ﺷﻮد اﻟﺒﺘﻪ ﺑﺎﻳﺪ دﻗﺖ ﻛﺮد ﻛﻪ ﺑﺮای ﺳﺪﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد ﻋﻮاﻣﻞ دﻳﮕﺮی ﻧﻴﺰ ﺑﺮ دﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪی ﺗﺄﺛﻴﺮﮔﺬار ﻫﺴﺘﻨﺪ، اﻳﻦ ﻋﻮاﻣﻞ ﺷﺎﻣﻞ ﻣﻮارد زﻳﺮاﺳﺖ : - در دﺳﺘﺮس ﺑﻮدن ﻳﺎ ﻧﺒﻮدن رﻛﻮردﻫﺎی ﺳﺎﺧﺖ و ﻧﮕﻬﺪاری - ﻧﺘﺎﻳﺞ رﻛﻮردﻫﺎی ﻧﻈﺎرﺗﻲ و ﺗﺠﻬﻴﺰات - ﺗﻼش ﻫﺎی ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ در ارزﻳﺎﺑﻴﻬﺎی اﻳﻤﻨﻲ ﻗﺒﻠﻲ 1- Penstock ﻓﺼﻞ ﺳﻮ – م ﺑﺮرﺳﻲ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ و آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎز ه ﻫﺎی آﺑﻲ 101 - ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺟﺪﻳﺪ ﻳﺎ ﺑﺎ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﭘﺎﺋﻴﻦ دﺳﺖ اﻟﺒﺘﻪ ﭼﻨﻴﻦ ﻣﻮﺿﻮﻋﺎﺗﻲ را ﺑﻪ ﺳﺎدﮔﻲ ﻧﻤﻲ ﺗﻮان ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻛﺮد و ﻻزم اﺳﺖ ﺗﺎ ﻣﻮرد ﺑﻪ ﻣﻮرد در ﻧﻈﺮﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮﻧﺪ . ﺟﺪول 3 - 18 ﺿﺮاﻳﺐ دﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪی در دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ اﻧﮕﻠﺴﺘﺎن ﺿﺮﻳﺐ دﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪی ﺳﺪ و ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻇﺮﻓﻴﺖ )106 ﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺐ (120  )6( 120 - 1 )4( 1 - 1/0 )2( 1/0  )0( ارﺗﻔﺎع (ﻣﺘﺮ )45  )6( 45 - 30 )4( 30 - 15 )2( 15  )0( ﻣﻠﺰوﻣﺎت ﺗﺨﻠﻴﻪ ) ﺗﻌﺪاد اﻓﺮاد (1000  ) 12 ( 1000 - 1000 )8( 100 - 1 )4( ﺻﻔﺮ )0( ﺧﺴﺎرت ﻣﺤﺘﻤﻞ ﭘﺎﺋﻴﻦ دﺳﺖ ﺑﺎﻻ )12 ( ﻣﺘﻮﺳﻂ )8( ﻛﻢ )4( ﺻﻔﺮ )0( ﺟﺪول3 - 19 دﺳﺘﻪ ﺳﺪ دﺳﺘﻪ ﺳﺪ ﺿﺮﻳﺐ دﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪی ﻣﺠﻤﻮع I )6 - 0( II ) 18 - 7( III ) 30 - 19 ( IV ) 36 - 31 ( 3 - 2 - 5 - 2 -ﺑﺎرﮔﺬاری ﻟﺮزه ای ﺑﺎ ﺑﺮرﺳﻲ زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎی ﮔﺬﺷﺘﻪ در اﻧﮕﻠﺴﺘﺎن ، ﺗﻘﺴﻴﻢ اﻳﻦ ﻛﺸﻮر ﺑﻪ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺸﺨﺺ ﻟﺮزه ای ﻛﺎر آﺳﺎﻧﻲ ﻧﻤﻲ ﺑﺎﺷﺪ، ﺑﺎ اﻳـﻦ وﺟـﻮد در اﻳـﻦ آﺋﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻛﻮﺷﺸﻲ در اﻳﻦ راه ﺳﻪ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻟﺮزه ای ﻣﻨﻈﻮر ﺷﺪه اﺳﺖ، ﻛﻪ اﻟﺒﺘﻪ دارای ﻣﺤﺪ ودﻳﺖ ﻫﺎﺋﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﻨﻄﻘﻪ A : ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻣﻨﺎﻃﻘﻲ ﻛﻪ ﺗﻌﺪاد ﺳﻮاﻧﺢ در ﻫﺎ آن زﻳﺎد ﺑﻮده )5/4 رﻳﺸﺘﺮ ﺑﺰرﮔﺎی زﻟﺰﻟﻪ ( ﻣﻨﻄﻘﻪ B :اﺣﺘﻤﺎل وﻗﻮع زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎی ﻣﺤﻠﻲ ﻣﻲ رود، اﻣﺎ ﺳﻮاﻧﺢ ﺑﺰرگ ﻧﺎدر اﺳﺖ . ﻣﻨﻄﻘﻪ C : زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎ اﻧﺪک ﺑﻮده و ﻳﺎ اﺻﻼً زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎﺋﻲ در ﺛﺒﻫﺎ آن ﺖ ﻧﺸﺪه، اﻣﺎ ﺑﺮﺧﻲ ﺳﻮاﻧﺢ اﻣﻜﺎن ﭘﺬﻳﺮ اﺳﺖ . در ﺟﺪول 3 - 20 دوره ﺑﺎزﮔﺸﺖ و ﻣﺎﻛﺰﻳﻤﻢ ﺷﺘﺎب زﻣﻴﻦ (PGA) ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ، اﻟﺒﺘﻪ اﻳﻦ ﺑﺪان ﻣﻌﻨﺎ ﻧﻴـﺴﺖ ﻛـﻪ ﺑـﺮای ﻳـﻚ دوره ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﻣﺸﺨﺺ، ﻣﺎﻛﺰﻳﻤﻢ ﺷﺘﺎب زﻣﻴﻦ (PGA) در ﺗﻤﺎﻣﻲ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺟﺪول ﻳﻜﺴﺎن ﺑﺎﺷﺪ . ﺟﺪول 3 - 20 دوره ﺑﺎزﮔﺸﺖ ) ﺳﺎل ( و ﻣ ﺎﻛﺰﻳﻤﻢ ﺷﺘﺎب زﻣﻴﻦ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ارزﻳﺎﺑﻲ اﻳﻤﻨﻲ ﻟﺮزه ای ﺷﺘﺎب ﺑﻴﺸﻴﻨﻪ زﻣﻴﻦPGA ﻣﻨﻄﻘﻪC ﻣﻨﻄﻘﻪB ﻣﻨﻄﻘﻪA دوره ﺑﺎزﮔﺸﺖ دﺳﺘﻪ ﺳﺪ g 25 /0 g 30 /0 g 375 /0 000 / 30 IV g 15 /0 g 20 /0 g 25 /0 000 / 10 III g 10 /0 g 125 /0 g 15 /0 3000 II g 05 /0 g 075 /0 g 10 /0 1000 I ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 102 در ﺑﺴﻴﺎری از ﺣﺎﻻت دﺳﺘﻪIV ، ﻣﺎﻛﺰﻳﻤﻢ ﺷﺘﺎب ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﺎ ﺑﺮرﺳﻴﻬﺎی زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ و زﻟﺰﻟﻪ ﺷﻨﺎﺳﻲ دﺳﺖ ﺑﻪ آﻳﺪ . در دﺳﺘﻪ I ، در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ارزﻳﺎﺑﻲ اﻳﻤﻨﻲ ﻟﺮزه ای ﻋﻤﻮﻣﺎً ﻻزم ﻧﻤﻲ ﺑﺎﺷﺪ . 3 - 2 - 5 - 3 -ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﻋﻤﻠﻜﺮدی در ﺑﻮﻟﺘﻦ ﺷﻤﺎره 61 ﻛﻤﻴﺴﻴﻮن ﺑﻴﻦ اﻟﻤﻠﻠﻲ ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺰرگ ، ﺿﻮاﺑﻂ ﻃﺮاﺣﻲ ﺑﻪ ﺻﻮرت زﻳﺮ ﻣﺸﺨﺺ ﺷﺪه اﺳﺖ : در ﻃﺮاﺣﻲ ﻫﺮ ﺳﺪی، ﺗﻼش ﻫﺎی ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﺑﺮای ﺗﻬﻴﻪ ﺳﺎﺧﺘﺎری اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺗﻮأم ﺳـﺎزه و ﻣﺤـﻴﻂ زﻳـﺴﺖ اﻗﺘـﺼﺎدی ﺑﺎﺷﺪ : - اﻧﺠﺎم ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻋﻤﻠﻜﺮد آن ﺑﺪون وﻗﻮع اﺧﺘﻼل ﻣﺤﺴﻮس در ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﻌﻤﻮل در ﻋﻤﺮ ﺳﺎزه . - ﻋﺪم ﺧﺮاﺑﻲ در ﺷﺮاﻳﻂ ﻏﻴﺮ ﻣﺤﺘﻤﻞ اﻣﺎ ﻣﻤﻜﻦ . ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺑﻮﻟﺘﻦ 72 ﻛﻤﻴﺴﻴﻮن ﺑﻴﻦ اﻟﻤﻠﻠﻲ ﺳﺪﻫﺎی گﺑﺰر ، ﺧﻄﺮﭘﺬﻳﺮی ﻟﺮزه ای ﻣﺤﻞ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﺷﺘﺎب ﻣﺎﻛﺰﻳﻤﻢ زﻣـﻴﻦ (PGA) ﺗﻌﺮﻳـﻒ ﺷﻮد ﻣﻲ . اﻳﻦ ﺑﺪان ﻣﻌﻨﺎ ﻧﻴﺴﺖ ﻛﻪ ﺷﺘﺎب ﻣﺎﻛﺰﻳﻤﻢ زﻣﻴﻦ )PGA ( ﻫﻤﻮاره ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺗﺮﻳﻦ ﻛﺎراﻛﺘﺮ ﺟﻬﺖ اﺛﺮات زﻟﺰﻟﻪ ﺑـﺮ روی ﺳـﺎزه اﺳـﺖ، ﺗﺤﺖ ﺷﺮاﻳﻄﻲ ﻣﺎﻛﺰﻳﻤﻢ ﺟﺎﺑﺠﺎﺋﻲ زﻣﻴﻦ و ﻳﺎ ﺳﺮﻋﺘﻬﺎ ﻣﻬﻤﺘﺮ از ﻫﻤﻪ ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺑﻮد . ﺑﺎ اﻳﻦ وﺟﻮد ﺷـﺘﺎب ﻣـﺎﻛﺰﻳﻤﻢ زﻣـﻴﻦ )PGA ( ﭘـﺎراﻣﺘﺮ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﺗﺮ و ﻣﺄﻧﻮس ﺗﺮی ﺑﻮده و ﺑﻪ آﺳﺎﻧﻲ ﻗﺎﺑﻞ اﺳﺘﻔﺎده در ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . 3 - 2 - 5 - 4 -ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺣﺮﻛﺎت زﻣﻴﻦ ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد ﻣﻲ ﮔﺮدد ﻛﻪ دوره ﻫﺎی ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﺑﺮای ارزﻳﺎﺑﻲ اﻳﻤﻨﻲ زﻟﺰﻟﻪ ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺟﺪول 3 - 20 در ﻧﻈﺮﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد . اﻳﻦ دوره ﻫﺎی ﺑﺎزﮔـﺸﺖ ﺑﺮا دﺳﺖ ﺑﻪ ی آوردن ﺑﺮﺧﻲ ﻣﻮارد ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺳﻴﻼب ﻫﺎ اﻧﺘﺨﺎب ﺷﺪه . اﻧﺪ از آﻧﺠﺎ ﻛـﻪ دﺳـﺘﻪ ﺑﻨـﺪی ﺳـﺪﻫﺎ ﺑـﺮای ﺳـﻴﻼب ﻫـﺎ ﻣﺘﻔـﺎوت ﺑـﺎ ﭘﺬﻳﺮش ﻫﺎ آن در اﻳﻦ راﻫﻨﻤﺎ ﺑﺮای زﻟﺰﻟﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ، ﻟﺬا ارﺗﺒﺎط ﻣﻴﺎن دو ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ در زﻣﻴﻨﻪ دوره ﻫﺎی ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺧﻴﻠﻲ ﺗﻘﺮﻳﺒﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . ﺑﺎ اﻳﻦ ﺣﺎل دوره ﺑﺎزﮔﺸﺖ 000 / 30 ﺳﺎﻟﻪ ﺑﺮای ﺳﺪﻫﺎی دﺳﺘﻪIV و دوره ﺑﺎزﮔﺸﺖ000 / 10 ﺳﺎﻟﻪ ﺑﺮای ﺳﺪﻫﺎی دﺳﺘﻪIII ﻃﻮر ﺑﻪ ﻣﻨﺎﺳﺒﻲ ﺳﺎزﮔﺎر ﺑﺎ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﺳﻴﻼب ﺑﺮای ﻣﺨﺎزن دﺳﺘﻪ A ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ) اﻳﻦ دﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪی در آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻣﺰﺑﻮر ﺑﺮای ﺳﻴﻼب ﻫﺎ ﻣﺸﺨﺺ ﺷﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ در اﻳﻦ ﮔﺰارش ﻧﻴﺎز ﺑﻪ اﺷﺎره ای ﺑﻪ آن ﻧﺒﻮده (.ﺖ اﺳ ﺷﺘﺎب ﺑﻴﺸﻴﻨﻪ زﻣﻴﻦ ﺑﺮای دﺳﺘﻪ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ و ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻟﺮزه ای ﻣﺨﺘﻠﻒ در ﺟﺪول 3 - 20 ﻣﺸﺨﺺ ﺷـﺪه اﺳـﺖ . ارﺗﺒـﺎط ﺑـﻴﻦ ﺷـﺘﺎب ﻣﺎﻛﺰﻳﻤﻢ زﻣﻴﻦ )PGA ( و دوره ﺑﺎزﮔﺸﺖ، از ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد اﻳﺮوﻳﻨﮓ و ﻻﻧﮓ 1 ﻣﻨﺘﺞ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺷﺘﺎب ﻫﺎی ﻣﺎﻛﺰﻳﻤﻢ زﻣﻴﻦ (PGA) در ﺟﺪول 3 - 20 اﻓﻘﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ در ﺑﻌﻀﻲ از ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻫﺎ ﻓﺮض ﺷﻮد ﻛﻪ ﺷﺘﺎب ﻗﺎﺋﻢ ﺑﺮاﺑﺮ3 2 ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻣﺰﺑﻮر ﻣﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . اﺣﺘﻤـﺎﻻت رﻳـﺴﻚ ﺑﺮای زﻟﺰﻟﻪ ﻃﻮر ﺑﻪﻛﻪ ﻫﺎﺋﻲ وﺳﻴﻊ ﺳﺎزﮔﺎر ﺑﺎ ﺳﻴﻼب ﻫﺎ ﻫﺴﺘﻨﺪ، در ﺻﻮرت ﺳﺎﺧﺖ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ و ﺑﺘﻨﻲ، ذاﺗﺎً ﺣﻜﺎﻳﺖ از اﻳﻤﻦ ﺑﻮدن ﺳﺪ دارﻧﺪ، در ﺣﻘﻴﻘﺖ ﺗﺠﺎوز از ﺳﻴﻼب ﻫﺎ ی ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﺷﺪه ﻋﺎﻣﻞ ﻣﻬﻤﻲ در وﻗﻮع ﺣﻮادث ﺳﺪﻫﺎ ﺑﻮده اﺳﺖ . ﺗﺠﺮﺑﻴﺎت ﻛﻤﻲ در زﻣﻴﻨﻪ وﻗﻮع زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎ وﺟﻮد داﺷﺘﻪ و ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺗﺠﺮﺑﻴﺎت ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺳﻴﻼب ﻫﺎ ﺑـﻮده اﺳـﺖ . اﻳـﻦ ﻋﻮاﻣـﻞ روش در یﻫـﺎ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﭘﻴﺸﻨﻬﺎدی ﺑﺮای ارزﻳﺎﺑﻲ اﻳﻤﻨﻲ دﺧﺎﻟﺖ داده ﺷﺪه اﺳﺖ ﺑﻪ . ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل، ﺿﺮﻳﺐ اﻳﻤﻨﻲ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪه ﺑﺮای ﻧﺎﭘﺎﻳـﺪاری ﺷـﻴﺐ ﻫـﺎ در ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻛﻤﺘﺮ از ﻣﻘﺪار ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺷﺮاﻳﻂ ارزﻳﺎﺑﻲ اﻳﻤﻨﻲ ﻟـﺮزه ای ﺑﺎﺷـﺪ و اﻳـﻦ ﺑﻴـﺎن ﻛﻨﻨـﺪه اﻳـﻦ ﻣﻄﻠـﺐ اﺳـﺖ ﻛـﻪ & Long Irving - 1 ﻓﺼﻞ ﺳﻮ – م ﺑﺮرﺳﻲ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ و آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎز ه ﻫﺎی آﺑﻲ 103 نﺗﻜĤ یﻫﺎ ﺑﺮآورد ﺷﺪه، ﺑﻪ ﻃﻮر ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮﻟﻲ ﻛﻮﭼﻚ ﻫﺴﺘﻨﺪ . در ﻣﻮرد ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺑﺘﻦ ﺗﺤﺖ ﺑﺎرﻫﺎی ﺳﺮﻳﻊ ﻛﻮﺗﺎه ﻣـﺪت اﺳﺎﺳـﺎً ﺑﻴﺶ از ﻣﻘﺎوﻣﺖ آن ﺗﺤﺖ ﺑﺎرﻫﺎی اﺳﺘﺎﺗﻴﻜﻲ اﺳﺖ . در ﺷﺮاﻳﻂ ارزﻳﺎﺑﻲ اﻳﻤﻨﻲ ﻟﺮز ه ای، ﺿﺮﻳﺐ ﻛﻠﻲ اﻳﻤﻨﻲ ﻛـﻪ از روی ﻛﻤﺘـﺮﻳﻦ ﻣﻘﺎوﻣـﺖ ﺑﺎرﮔﺬاری و ﺑﺮاﺳﺎس ﺗﻨﺸﻬﺎی دوره ﻫﺎی ﻛﻮﺗﺎه ﻣﺪت ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ، درﺻﻮرﺗﻲ ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒـﻮل ﺗﻠﻘـﻲ ﻣـﻲ ﺷـﻮد ﻛـﻪ ﻋﻮاﻣـﻞ ﻧـﺎﻣﻄﻠﻮﺑﻲ ﻫﻤﭽﻮن ﻋﺪم زﻫﻜﺸﻲ ﻛﻪ ﺿﺮﻳﺐ اﻳﻤﻨﻲ را ﻛﺎﻫﺶ ﻣﻲ دﻫﻨﺪ، و ﺟﻮد ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﺪت نﺗﻜĤ یﻫﺎ ﻟﺮزه ای ﻳﻚ ﻋﺎﻣﻞ ﻣﻬﻢ در ﻣﻘﺪار ﺧﺮاﺑﻲ ﻫﺎ ی ﻳﻚ زﻟﺰﻟﻪ و ﻳﻜﻲ از ﺗﺮﻳﻦ ﻣﻬﻢ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ارزﻳﺎﺑﻲ ﻟـﺮزه ای ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . ﻫﺎی زﻟﺰﻟﻪ ﻛﻮﺗﺎه ﻣﺪت ﺑﺎ ﺷﺘﺎب ﻣﺎﻛﺰﻳﻤﻢ ﺑﺎﻻ، ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ زﻟﺰﻟﻪ ﻃﻮﻻﻧﻲ ﻣﺪت ﺑﺎ ﺷﺘﺎب ﻣـﺎﻛﺰﻳﻤﻢ ﭘـﺎﺋﻴﻦ و ﻓﺮﻛـﺎﻧﺲ ﻫـﺎ ی ﻣﺨﺘﻠـﻒ، دارای ﺧﺴﺎرت ﻛﻤﺘ ﺮی ﻫﺴﺘﻨﺪ . ﻳﻚ اﻗﺪام ﺟﻬﺖ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻣﺪت ﻋﺒﺎرت ا ﺳﺖ از اوﻟﻴﻦ و آﺧﺮﻳﻦ ﺷﺘﺎب ﻫﺎی ﺑﻴﺶ از g 05 /0 در ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ ﻫﺎ ی ﺑﺎﻻی 2 ﻫﺮﺗﺰ . ﻣﺪت ﺑﺮاﺛﺮ ﺑﺰرﮔﻲ و ﻓﺎﺻﻠﻪ از ﻣﺮﻛﺰ زﻟﺰﻟﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻲ . ﻛﻨﺪ ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺷﺮاﻳﻂ زﻣﻴﻦ در آن ﻣـﺆﺛﺮ اﺳـﺖ، در زﻣـﻴﻦ ﻫـﺎی ﻧـﺮم ﻃﻮﻻﻧﻲ ﺗﺮ از زﻣﻴﻦ ﻫﺎی ﺳﺨﺖ و ﺳﻨﮕﻲ ﻣﻲ ﺎﺷﺪﺑ . در زﻣﺎن ﺗﻬﻴﻪ ﺗﺎرﻳﺨﭽﻪ زﻣﺎﻧﻲ از روی ﻃﻴﻒ ﭘﺎﺳﺦ، ﻣﺪت ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮل ﺑﺮای ﻟﺮزش ﺑﺎﻳـﺪ ﻣﺸﺨﺺ ﺷﻮد . ﻃﻴﻒ ﭘﺎﺳﺦ ﺑﻴﺎن ﻛﻨﻨﺪه ﻣﺎﻛﺰﻳﻤﻢ ﭘﺎﺳﺦ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﺷﺘﺎب، ﺳﺮﻋﺖ ﻳﺎ ﺟﺎﺑﺠﺎﺋﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻋﻠﺖ ﺑﻪ . ﻓﻘﺪان رﻛﻮردﻫﺎی ﺣﺮﻛﺎت ﺷﺪﻳﺪ زﻣـﻴﻦ در اﻧﮕﻠﺴﺘﺎن، ﻣﻮارد ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ از رﻛﻮردﻫﺎی ﺧﺎرﺟﻲ زﻳﺎدی ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر اراﻳﻪ ﻃﻴﻒ ﭘﺎﺳﺦ ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮل ﺑﺮای ﺷﺮاﻳﻂ اﻧﮕﻠﺴﺘﺎن و ﺑﺮای زﻣﻴﻦ ﻫﺎی ﻧﺮم، ﻣﺘﻮﺳﻂ و ﺳﺨﺖ، اﻧﺘﺨﺎب هﺷﺪ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻧﻤﻮﻧﻪ ای از ﻫﺎ آن در ﺷﻜﻞ 3 - 6 ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ1 . ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد ﺷـﺪه اﺳـﺖ ﻛـﻪ ﻃﻴـﻒ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻗﺎﺋﻢ ﺑﺮاﺑﺮ 3 2 ﻣﻘﺪار ﻃﻴﻒ اﻓﻘﻲ و در ﺗﻤﺎﻣﻲ ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ ﻫﺎ و ﻣﻴﺮاﻳﻲ 10 % - 5/0 %و ﺑﺮای ﺗﻤﺎﻣﻲ ﭘﻲ ﻫﺎ درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘـﻪ ﺷـﻮد . ﻣﻘـﺎدﻳﺮ ﺷﺘﺎب ورودی زﻣﻴﻦ ﺑﻪ g 0/1 ﻧﺮﻣﺎﻟﻴﺰه ﺷﺪه . اﻧﺪ ﻃﻴﻒ ﭘﺎﺳﺦ ﺑﺎﻣﻴﺮاﻳﻲ % 5 ، در ﺷﻜﻞ ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ ﻫـﺎ ی ﻃﺒﻴﻌـﻲ ﺑﺤـﺮان ﺑﺮای زﻣﻴﻦ ﻫﺎی ﺳﺨﺖ ﺑﻴﻦ 5 ﺗﺎ12 ﻫﺮﺗﺰ و ﺑﺮای زﻣﻴﻦ ﻫﺎی ﻧﺮم ﺑﻴﻦ 3 ﺗﺎ8 ﻫﺮﺗﺰ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻧﺴﺒﺖ ﺷﺘﺎب ﻋﻤﻮدی ﺑﻪ اﻓﻘـﻲ در ﻣﺠـﺎورت ﻣﺮﻛﺰ زﻟﺰﻟﻪ ﻣﻌﻤﻮﻻً اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻲ ﻳﺎﺑﺪ . ﻳﻚ ﺗﺎرﻳﺨﭽﻪ زﻣﺎﻧﻲ ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ ﭘﺎﺳﺦ آزاد ﻣﺘﻮاﻟﻲ زﻣﻴﻦ ﺑﺮای ﻳﻚ زﻟﺰﻟﻪ ﻣﺸﺨﺺ اﺳﺖ . در ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺑﺮﺧﻲ رﻛﻮردﻫﺎی زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎی اﻳﺎﻻت ﻣﺘﺤﺪه ﻣﺘﻨﺎوﺑﺎً در اﻧﮕﻠﺴﺘﺎن اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ . ﺷﺪ اﻳﻦ رﻛﻮردﻫﺎ دارای ﻣﺎﻛﺰﻳﻤﻢ ﺷـﺘﺎب ﻲﻫـﺎﻳ ﺗـﺎ g 47 /0 ﺑﻮدﻧـﺪ . ﺗﺎرﻳﺨﭽﻪ زﻣﺎﻧﻲ ﻣﺼﻨﻮﻋﻲ ﺑﺮای ﺣﺮﻛﺎت اﻓﻘﻲ و ﻋﻤﻮدی ﺑﺮای ﻫﺮ ﺳﻪ ﻧﻮع ﺷﺮاﻳﻂ ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه اﻧﺘﺸﺎر ﻳﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ . در ﺷـﻜﻞ ﻳـﻚ ﺗﺎرﻳﺨﭽـﻪ زﻣﺎﻧﻲ ﻣﺼﻨﻮﻋﻲ ﺑﺮای زﻣﻴﻦ ﻫﺎی ﺳﺨﺖ ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺗﺎرﻳﺨﭽـﻪ ﻫـﺎی زﻣـﺎﻧﻲ ﻣـﻲ ﺗﻮاﻧﻨـﺪ از روی ﻃﻴـﻒ ﭘﺎﺳـﺦ ﺑـﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از ﻧﺮم اﻓﺰار ﻫﺎی اﺳﺘﺎﻧﺪارد ) ﻣﺜﻼً SIQKE ﻳﺎEQSIM ( ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺷﻮﻧﺪ ) ﺷﻜﻞ 3 - 7.( Principa Mechanica - 1 ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 104 ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد ﺷﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ5 ﻋﺪد ﻳﺎ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺗﺎرﻳﺨﭽﻪ زﻣﺎﻧﻲ ﻣﺼﻨﻮﻋﻲ ﺟﻬﺖ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﭘﺎﺳﺦ ﺳﺎزه اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد وﻟﻴﻜﻦ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻳﻚ ﺗﺎرﻳﺨﭽﻪ زﻣﺎﻧﻲ ﻣﺼﻨﻮﻋﻲ در ﺻﻮرﺗﻴﻜﻪ ﺑﺪرﺳﺘﻲ و ﺑﺪﻗﺖ اﻧﺘﺨﺎب ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ، ﻛﻔﺎﻳﺖ ﻛﻨﺪ . در ﺟﺎﻫﺎﺋﻴﻜﻪ ﺗﺎرﻳﺨﭽﻪ ﻫﺎی زﻣﺎﻧﻲ ﻋﻤﻮدی ﻗﺎﺑﻞ دﺳﺘﺮﺳﻲ ﻧﻤﻲ ﺑﺎﺷﺪ، ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻫﺎ آن از روی ﺗﺎرﻳﺨﭽﻪ ﻫﺎی زﻣﺎﻧﻲ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺣﺮﻛﺎت اﻓﻘﻲ ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻣﻘﺪار 3 2 ﻫﺎ آن و ﻳﺎ ﻃﻴـﻒ ﭘﺎﺳـﺦ ﻣﻨﺎﺳﺐ، ﻣﺠﺎز ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ نﺗﻜĤ یﻫﺎ ورودی در دو ﺟﻬﺖ ﻋﻤﻮد ﺑﺮ ﻫﻢ ﻳﺎ )3 ﺟﻬﺖ، در اﻳﻨﺠـﺎ ﺳـﻪ ﺟﻬـﺖ ﻻزم ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ ( ﺳﻮدﻣﻨﺪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻣﻬﻨﺪﺳﺎن ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن آﻣﺮﻳﻜﺎ (ASCE)1 ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ اﺧﺘﻼف ﻫﻤﻔﺎز را ﺑﺎ ﻣﻘﻴﺎس ﻛﺮدن ﭘﺎﺳـﺦ ( ﻫـﺎ ) ﺑـﻪ 40 % ﻣﻘـﺪار ﻣﺎﻛﺰﻳﻤﻢ، ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد داده اﺳﺖ . American Society of Civil Engineers - 1 ﺷﻜﻞ3 - 6 ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻃﻴﻒ اﻓﻘﻲ ﺑﺎ ﻣﻴﺮاﻳﻲ5 %و ﻧﺮﻣﺎﻟﻴﺰه ﺷﺪه ﺑﻪ ﻣﻘﺪارg 0 / 1 ﺳﺨﺖ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻧﺮم ﺷﻜﻞ3 - 7 ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺗﺎرﻳﺨﭽﻪ زﻣﺎﻧﻲ اﻓﻘﻲ ﺑﺮای زﻣﻴﻦ ﻫﺎی ﺳﺨﺖ ﻓﺼﻞ ﺳﻮ – م ﺑﺮرﺳﻲ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ و آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎز ه ﻫﺎی آﺑﻲ 105 3 - 2 - 5 - 5 - ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ 3 - 2 - 5 - 5 - 1 - ﻛﻠﻴﺎت اﻛﺜﺮ ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ ﺳﺎزه ﻫﺎی ﻛﻮﭼﻜﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﺣﺪود 50 %ﻫﺎ آن ﻛﻤﺘ ﺮ از 5 ﻣﺘﺮ ارﺗﻔﺎع داﺷﺘﻪ و ﻓﻘﻂ20 % ارﺗﻔﺎﻋﻲ ﺑﺎﻻی15 ﻣﺘـﺮ دارﻧﺪ . ﺣﺪود 70 %ﻫﺎ آن ﻗﺒﻞ از ﻗﺮن اﺧﻴﺮ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه و 10 % ﺳﺪﻫﺎ ﻧﻴﺰ در دوره ﻛﺎر ﺑﻪ ﮔﻴﺮی ﺗﺌﻮری ﻫﺎی ﻣﺪرن ﻣﻜﺎﻧﻴﻚ ﺧﺎک و در زﻣـﺎن ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪن ﻣﺤﻞ ﻫﺎی ﺑﺎ ﺟﺎﺑﻪ ﺟﺎﻳﻲ ﻫﺎی زﻳﺎد، ﻃﺮاﺣﻲ و اﺣﺪاث ﺷﺪه ﭘﻴﺶ . اﻧﺪ ﺑﻴﻨﻲ ﻋﻤﻠﻜـﺮد ﺳـﺪﻫﺎ ی ﺧـﺎﻛﻲ ﺗﺤـﺖ ﺑﺎرﻫـﺎی ﻟـﺮزه ای ﭘﻴﭽﻴﺪه و ﻣﺸﻜﻞ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻟﮕﻮی ﺑﺎرﮔﺬاری ﺟﺎﻣﻌﻲ ﻛﻪ ﺳﺎﺧﺘﺎر ﻣﻨﺤﺼﺮﺑﻔﺮدی را ﺑﻴﺎن ﻛﺮده و ﺧﻮاص ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺗﺤﺖ ﺑﺎرﻫﺎی دﻳﻨـﺎﻣﻴﻜﻲ را ﺑﻪ ﺧﻮﺑﻲ درﻧﻈﺮ ﺑﮕﻴﺮد، ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻗﺎﺑﻞ دﺳﺘﺮﺳﻲ ﻧﺒﺎﺷﺪ . درک رﻓﺘﺎر اﻳﻦ ﺳﺪﻫﺎ ﺗﺤﺖ ﺑﺎرﻫﺎی ﻟﺮزه ای ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﺎ ﻣﻄﺎﻟﻌـﻪ ﺳـﺪﻫﺎی ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﻴﺮ واﻗﻊ ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ زﻟﺰﻟﻪ دﺳﺖ ﺑﻪﻫﺎ . آﻳﺪ روش یﻫﺎ دﻳﮕﺮ ﻛﻪ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ در رﺳﻴﺪن ﺑﻪ اﻟﮕﻮﻫﺎی رﻓﺘﺎری ﺳـﺪﻫﺎ ﻣـﺆﺛﺮ ﺑﺎﺷـﻨﺪ ﺑـﻪ ﺷﺮح زﻳﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ : - آزﻣﺎﻳﺶ ارﺗﻌﺎﺷﺎت - آزﻣﺎﻳﺶ ﻣﺪل ﺳﺎﻧﺘﺮﻳﻔﻮژ - آزﻣﺎﻳﺶ ﻣﻴﺰ ﻟﺮزه ﻫﺎی ﺧﺎک ﻃﺒﻴﻌﻲ در ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه ﺳﺪ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺗﺤﺖ ﺣﻮادث ﻟﺮزه ای واﻗﻊ ﺷﺪه و آﺳﻴﺐ ﭘﺬﻳﺮ ﺑﺎﺷﻨﺪ ) ﻣﺜﻼً ﻣﺎﺳﻪ ﻫﺎی اﺷـﺒﺎع (. ﻳـﻚ ﺳـﺪ ﺧﺎﻛﻲ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻳﻚ ﺳﺎزه اﻻﺳﺘﻴﻚ در ﺑﺮاﺑﺮ اﻧﺮژی ﻟﺮزه ای رﻓﺘﺎر ﻛﻨﺪ . ﻓﺎﻳﺪه ارﺗﻌﺎش ﺑﻪ ﻋﻨﻮان اﺑـﺰاری ﺟﻬـﺖ ﻣﺘـﺮاﻛﻢ ﻛـﺮدن ﻫﺎی ﺧﺎک درﺷﺖ داﻧﻪ ﺳﺴﺖ در ﻣﺤﻞ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ و ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﭼﻨﻴﻦ ﻫﺎﻳ ﺧﺎک ﻲ در ﺷﺮاﻳﻂ ﺳﺴﺖ ﺧﻮد، در ﻣﻌﺮض ﻛـﺎﻫﺶ ﺣﺠـﻢ ﺑـﻪ ﻋﻠـﺖ اﻳﺠﺎد ارﺗﻌﺎش ﺗﻮﺳﻂ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻫﺎی اﻧﺴﺎﻧﻲ ) ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻟﻮﻟﻪ ﮔﺬاری ( ﻳﺎ ﻃﺒﻴﻌﻲ ) ﻣﺎﻧﻨﺪ زﻟﺰﻟﻪ ( ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﻨﺪ . ﺗـﺄﺛﻴﺮ ﻏﻠ ﻚﺘـ ﻫـﺎی ارﺗﻌﺎﺷـﻲ در ﺗـﺮاﻛﻢ ﻳﻜﻨﻮاﺧﺖ ﺧﺎﻛﺮﻳﺰ ﻣﺎﺳﻪ ﻫﺎ ﺗﻮﺳﻂ آزﻣﺎﻳﺶ ﻫﺎ ی ﺑﺴﻴﺎری ﺑﺮرﺳﻲ ﺷﺪه اﺳﺖ و ﻧﺘﺎﻳﺞ آن در اﻳﻦ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺑﻴﺎن ﺷﺪه اﺳﺖ . در ﺷﺮاﻳﻄﻲ ﻛﻪ زﻫﻜﺶ وﺟﻮد ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ و ﺧﺎک اﺷﺒﺎع ﺑﺎﺷﺪ، ﺗﺮاﻛﻢ اﻣﻜﺎن ﻧﺎﭘﺬﻳﺮ اﺳﺖ . اﻧﺠﺎم ﺗﺮاﻛﻢ ﺗﺤﺖ ﺑﺎرﻫﺎی رﻓﺖ و ﺑﺮﮔﺸﺘﻲ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ اﻓﺰاﻳﺶ ﻛﻮﺗﺎه ﻣﺪت ﻓﺸﺎر آب ﻣﻨﻔﺬی ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ و در ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺑﺨﺸﻲ ﻳﺎ ﺗﻤﺎم ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺑﺮﺷﻲ از دﺳﺖ رﻓﺘﻪ و ﺳﺪ ﺧـﺎﻛﻲ ﻧﺎﭘﺎﻳـﺪار ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . روش یﻫﺎ ﻗﺎﺑﻞ اﻃﻤﻴﻨﺎﻧﻲ ﺟﻬﺖ ﺗﺸﺨﻴﺺ اﻣﻜﺎن رواﻧﮕﺮاﻳﻲ و اﻣﺘﺤﺎن ﺗﻮاﻟﻲ رواﻧﮕﺮاﻳﻲ در ﺣﺎﻟﺖ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺷﻜﻞ ﻫﺎ و ﻟﻐـﺰش ، ﻫـﺎ ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در اﻳﻦ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺿﻤﻦ ﺑﻴﺎن ﻣﻮارد ﻣﺴﺘﻌﺪ ﺟﻬﺖ رواﻧﮕﺮا ﺷﺪن، ﻫﻤﭽﻮن ﻫﺎی ﺧﺎک درﺷـﺖ داﻧـﻪ اﺷـﺒﺎع، در ﻓـﺼﻞ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ روش یﻫﺎ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻟﺮزه ای ﺑﻪ ﺗﺤﻠﻴﻞ آﺳﻴﺐ ﭘﺬﻳﺮ ﻫﺎی ﺧﺎک ی ﭘﻲ و ﺑﺪﻧﺔ ﺳﺪ در ﺑﺮاﺑﺮ رواﻧ ﮕﺮاﻳﻲ ﻧﺎﺷﻲ از زﻟﺰﻟـﻪ ﻫـﺎ اﺷـﺎره ﺷـﺪه اﺳﺖ . ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺴﻴﺎر اﻧﺪﻛﻲ در اﻧﮕﻠﺴﺘﺎن ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﻴﺮ زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎ واﻗﻊ ﺷﺪه اﻧﺪ وﻟﻲ در ﺳﻄﺢ ﺟﻬﺎن ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎی ﻣﻨﺎﺳﺒﻲ از ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺳﺪﻫﺎ ﺗﺤـﺖ ﺗﺄﺛﻴﺮ زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎ وﺟﻮد دارد . ﺑﺮﺧﻲ ﻣﺜﺎل ﻫﺎ در ﭘﻴﻮﺳﺖ دوم اﻳﻦ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ آورده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺑﺮاﺳﺎس ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت اﻧﺠـﺎم ﺷـ ﺪه درﺑـﺎره رﻓﺘـﺎر ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ ﺗﺤﺖ زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎ، ﺳﻴﺪ و ﻫﻤﻜﺎران 1 ﻧﺘﺎﻳﺠﻲ را در ﺑﻮﻟﺘﻦ ﺷﻤﺎره52 ﻛﻤﻴ ﺴﻴﻮن ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺰرگ ﻣﻨﺘﺸﺮ ﻛﺮده اﻧﺪ ﻛﻪ ﺑـﺎ اﻓـﺰودن ﻣﻮاردی ﺑﻪ آن ﻧﺘﺎﻳﺞ زﻳﺮ ﺑﺮای اﻧﮕﻠﺴﺘﺎن ﺑﻴﺎن ﺷﺪه اﺳﺖ : Seed et al. - 1 ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 106 - ﺗﻤﺎﻣﻲ ﺳﺪﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ واﻗﻌﺎً ﺧﻮب ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ در ﺑﺮاﺑﺮ نﺗﻜĤ زﻟﺰ یﻫﺎ ﻟﻪ ﻫﺎی ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻛﻨﻨﺪ ، ﺑـﻪ ﻋﺒـﺎرت دﻳﮕﺮ ﺑﺎ ﺷﺘﺎب ﻫﺎی ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﺣﺪود g 2/0 ﻫﻴﭻ ﮔﻮﻧﻪ ﺧﺴﺎرﺗﻲ ﺑﻪ وﻗﻮع ﻧﻤﻲ ﭘﻴﻮﻧﺪد . - ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ در ﺑﺮاﺑﺮ ﺷﺮاﻳﻂ ﻧﺎﻣﺴﺎﻋﺪ آﺳﻴﺐ ﭘﺬﻳﺮ ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﻳﻜﻲ از ﺷﺮاﻳﻂ ﻧﺎﻣﺴﺎﻋﺪ ﺧﺎص ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ نﺗﻜ Ĥ یﻫﺎ زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎی ﻗﻮی ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺎ اﻳﻦ وﺟﻮد ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ ﺑﺴﻴﺎری وﺟـﻮد دارﻧـﺪ ﻛـﻪ ﻃـﻲ ﺳـﺎﻟﻴﺎن ﻣﺘﻤـﺎدی ﻋﻤﻠﻜـﺮد ﻣﻨﺎﺳـﺒﻲ داﺷﺘﻪ . اﻧﺪ وﻗﺘﻲ ﻛﻪ اﻳﻦ ﺳﺪﻫﺎ ﺑﺎ ﻟﻐﺰش ﻫﺎ ﻣﻌﻘﻮل ﺑﺮ روی ﺳﺎﺧﺘﮕﺎﻫﻲ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﻮﻧﺪ ﻇﺎﻫﺮاً ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺘﻮﺳﻂ در ﺑﺮاﺑﺮ ﺷﺘﺎب ﻫﺎی ﺗﺎ ﺣﺪود g 2/0 از زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎﻳﻲ ﺑﻪ ﺑﺰرﮔﻲ 5/6، ﺑﺪون اﺛﺮات ﻧﺎﻣﻨﺎﺳﺐ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻛﻨﻨﺪ . - ﺳﺪﻫ ﺎی ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه از ﻫﺎی ﺧﺎک رﺳﻲ ﺑﺮ روی ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه ﺳﻨﮕﻲ ﻳﺎ رﺳﻲ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ در ﺑﺮاﺑـﺮ ﺗﻜـ نĤ یﻫـﺎ ﺷـﺪﻳﺪی در ﺑـﺎزه g 35 /0 ﺗﺎg 8/0 از زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎﻳﻲ ﺑﻪ ﺑﺰرﮔﻲ 25 /8 ﺑﺪون ﺧﺮاﺑﻲ ﻫﺎ ﻳﻲ ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻼﺣﻈﻪ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻛﻨﻨﺪ . - ﺳﺪﻫﺎی ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه ای دو ﺟﺪاره دارای ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻣﻨﺎﺳﺒﻲ در ﺑﺮاﺑﺮ نﺗﻜĤ یﻫﺎ ﻗﻮی ﻫﺴﺘﻨﺪ ﺑﻪ ﻃﻮری ﻛﻪ ﺧﺮاﺑﻲ ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻼﺣﻈـﻪ ای ﻫﺎ آن در رخ ﻧﺪﻫﺪ، ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ اﮔﺮ ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه ﻫﺎ ﺑﺎ اﺑﺰارﻫﺎﻳﻲ ﻫﻤﭽﻮن ﭘﻮﺷﺶ ﺑﺘﻨﻲ ﺧﺸﻚ ﻧﮕﻪ داﺷﺘﻪ ﺷـﻮﻧﺪ، اﻳـﻦ ﺳـﺪﻫﺎ ﺑﺎﻳـﺪ ﺑﺘﻮاﻧﻨﺪ در ﺑﺮاﺑﺮ نﺗﻜĤ یﻫﺎ ﻗﻮی ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻛﺮده و ﺗﻨﻬﺎ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻫﺎی ﺷﻜﻞ ﻛﻮﭼﻜﻲ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ . - ﺳﺪﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ در اﺛﺮ نﺗﻜĤ یﻫﺎ زﻟﺰﻟﻪ دﭼﺎر ﺷﻜﺴ ﺖ ﻛﺎﻣﻞ ﻳﺎ ﺧﺮاﺑﻲ ﺷﻴﺒﻬﺎ ﺷـﺪه اﻧـﺪ، ﺑـﻪ ﻧﻈـﺮ ﻣـﻲ رﺳـﺪ ﻛـﻪ از ﭘﻮﺳـﺘﻪ ﻫـﺎی ﻣﺎﺳﻪ ﻫﺎی اﺷﺒﺎع ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه ﻳﺎ روی ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه ﻫﺎی ﻣﺎﺳﻪ ای اﺷﺒﺎع ﺑﻨﺎ ﺷﺪه . اﻧﺪ در ﻣﻮرد ﺳـﺪﻫﺎﻳﻲ ﻛـﻪ از ﺧـﺎک ﻫـﺎی اﺷـﺒﺎع ﺑﺪون ﭼﺴﺒﻨﺪﮔﻲ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه و ﺗﺤﺖ نﺗﻜĤ یﻫﺎ ﻗﻮی ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﻧﺪ، ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ ﻋﻠﺖ ﺧﺮاﺑﻲ ﻳـﺎ ﺷﻜـﺴﺖ اﻓـﺰاﻳﺶ ﻓـﺸﺎر آب ﻣﻨﻔﺬی در ﺳﺪ ﺧﺎﻛﻲ اﺳﺖ ﭘﻴﺶ . ﺑﻴﻨﻲ اﻳﻦ ﻧﻮع ﺧﺮاﺑﻲ ﺑﺎ ﺗﺤﻠﻴﻞ یﻫﺎ ﺷﺒﻪ اﺳﺘﺎﺗﻴﻜﻲ اﻣﻜﺎن ﭘﺬﻳﺮ ﻧﻴﺴﺖ و ﺳﺎﻳﺮ ﺗﻜﻨﻴـﻚ ﻫـﺎی ﺗﺤﻠﻴﻠﻲ ﻻزم اﺳﺖ ﺗﺎ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺳﺎﻳﺖ ارزﻳﺎﺑﻲ ﺷﻮد . - ،از آﻧﺠﺎﻳﻲ ﻛﻪ در ﺻﻮرت ﺳﺎﺧﺖ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺳﺪﻫﺎ ﻫﺎ آن ﻗﺎدرﻧﺪ ﺗﺎ در ﺑﺮاﺑﺮ ﻣﺎﻛﺰﻳﻤﻢ ﺷﺘﺎب ﻫﺎی ﺗﺎ g 2/0 ﺑﺪون ﺗﺤﻤﻞ ﺧـﺴﺎرت ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻛﻨﻨﺪ ﻟﺬا ﻧﺒﺎﻳﺪ ﻫﺰﻳﻨﻪ و وﻗﺖ را ﺑﺮای ﺗﺤﻠﻴﻞ اﻳﻦ ﻧﻮع از ﻣﺴﺎﺋﻞ ﺻﺮف ﻛﺮد، ﺗﺮﺟﻴﺤﺎً ﺑﺎﻳﺪ ﺳﺪﻫﺎﻳﻲ ﺑﺮرﺳﻲ ﺷﻮﻧﺪ ﻛـﻪ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺑﺪون ﭼﺴﺒﻨﺪﮔﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻃﻮر وﺳﻴﻊ در ﻫﺎ آن اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ دارای ﻣﺸﻜﻼﺗﻲ ﺗﺎ ﺗﺤﻤﻞ ﺷـﺘﺎب g 2/0 ﻫﺴﺘﻨﺪ . در ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ اﻳﻦ ﻣﺼﺎﻟﺢ اﺷﺒ ﺎع ﺑﺎﺷﻨﺪ، ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻫﺎ آن ﺑﻪ ﻃﻮر ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻬﻲ ﻛﺎﻫﺶ ﻳﺎﻓﺘﻪ و ﺑﺎﻋﺚ وﻗﻮع ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻫﺎی ﺷﻜﻞ ﻧﺎﻣﻄﻠﻮﺑﻲ ﻣﻲ .ﺷﻮد ﻫﺎی ﺷﻜﻞ ﺑﺴﻴﺎری از ﺧﺮاﺑﻲ ﻫﺎ ی ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ در اﺛﺮ زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪه اﺳﺖ، وﻗﺘﻲ ﻛﻪ ﻳﻚ ﺳﺪ ﺧﺎﻛﻲ روی ﻳﻚ ﮔـﺴﻞ ﻓﻌـﺎل ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﻮد، ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ در اﻣﺘﺪاد ﮔﺴﻞ ﺟﺎﺑﺠﺎ ﺷﻮد . ﺧﺮاﺑﻲ ﻫﺎ ی زﻟﺰﻟﻪ ﻣﻌﻤﻮﻻً در ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ ارﺗﻌﺎش زﻣﻴﻦ اﺳﺖ، ﺑﻪ ﻫﺮ ﺣﺎل از اﻧﻮاع ﺧﺮاﺑﻲ ﻫﺎ ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﻪ ﻣﻮارد ذﻳﻞ اﺷﺎره ﻛﺮد : - وﻗﻮع ﻟﻐﺰش ﻫﺎ در ﻟﻐﺰش ﻫﺎ ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ - ﻛﺎﻫﺶ ﺣﺠﻢ ﺧﺎﻛﺮﻳﺰ ﺳﺪ و ﻫﺎی ﺧﺎک ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه - آﺳﻴﺐ دﻳﺪن ﺗﺠﻬﻴﺰات ﺟﺎﻧﺒﻲ ﻫﻤﭽﻮن ﺷﻜﺴﺖ ﻟﻮﻟﻪ ﻋﺒﻮری در ﻣﻴﺎن ﺳﺪ ﺧﺎﻛﻲ ﻛﻪ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺎﻋﺚ ﭘ ﺨـﺶ آب ﺑـﻪ ﺧـﺎﻛﺮﻳﺰ ﺷﺪه و ﺳﺪ را ﺑﻪ ﺧﻄﺮ ﺑﻴﺎﻧﺪازد . - ﺗﺮاز ﻣﺨﺰن ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﺮ اﺛﺮ زﻣﻴﻦ ﻟﻐﺰه ﻫﺎ اﻓﺰاﻳﺶ ﻳﺎﻓﺘﻪ و ﺳﺪ را ﺗﻬﺪﻳﺪ ﻧﻤﺎﻳﺪ . - ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ اﻣﻮاج در ﻣﺨﺰن ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺷﺪه و ﺳﺪ ﺧﺎﻛﻲ را درﺑﺮ ﮔﻴﺮد . ﻓﺮﺳﺎﻳﺶ و ﻟﻐﺰش ﭘﺎﻳﻴﻦ دﺳﺖ از ﻧﺘﺎﻳﺞ آن اﺳﺖ . ﻓﺼﻞ ﺳﻮ – م ﺑﺮرﺳﻲ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ و آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎز ه ﻫﺎی آﺑﻲ 107 - ﺷﻜﺴﺘﮕﻲ ﺳﻨﮓ ﺑﺴﺘﺮ در ﺧﻼل زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎ ﻣﻤﻜﻦ ا ﺳﺖ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻧﺸﺴﺖ و ﻧﺸﺖ ﻧﻤﻮد ﭘﻴﺪا ﻛﻨﺪ . 3 - 2 - 5 - 5 - 2 - روش یﻫﺎ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻟﺮزه ای اﻟﻒ - ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺷﺒﻪ اﺳﺘﺎﺗﻴﻜﻲ اﻳﻦ روش دارای ﻳﻚ ﻓﺮض ﺳﺎده ﻛﻨﻨﺪه اﺻﻠﻲ ﺑﺪﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ اﺳﺖ ﻛﻪ اﺛﺮ ﻳﻚ زﻟﺰﻟﻪ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺗﻮﺳﻂ ﺷﺘﺎب Ag ﻛـﻪ در آنA ﺿـﺮﻳﺐ ﻟﺮزه ای اﺳﺖ ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻦ ﺷﻮد . اﻳﻦ روش دارای ﻣﺤﺪودﻳﺖ ﻫﺎی زﻳﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ : - اﻳ ﻦ روش ﻫﻴﭻ ﮔﻮﻧﻪ اﻫﻤﻴﺘﻲ را ﺑﺮای اﻧﻮاع ﻫﺎی ﺧﺎک اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه ﺑﻪ وﻳﮋه ﻣﺎﺳﻪ ﻫـﺎی ﻧﺎﻣﻨﺎﺳـﺐ ﻛـﻪ ﻣﻤﻜـﻦ اﺳـﺖ ﺗﺤـﺖ ﺑﺎرﻫﺎی ﻟﺮزه ای رواﻧﮕﺮا ﺷﻮﻧﺪ، درﻧﻈﺮ ﻧﻤﻲ ﮔﻴﺮد . - اﻳﻦ روش ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻳﻚ روش ﻋﻤﻠﻲ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮای ﻃﺮاﺣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻪ ﻃﻮری ﻛﻪ در ﻃﺮاﺣﻲ ﺳﺪﻫﺎ در ﮔﺬﺷﺘﻪ اﺳﺘﻔﺎده ﺷـﺪه اﺳﺖ ﻫﺎ آن و در ﺑﺮ اﺑﺮ زﻟﺰﻟﻪ ﭘﺎﻳﺪار ﺑﻮده . اﻧﺪ در ﺻﻮرت ﻛﺎر ﺑﻪ ﮔﻴﺮی ﻳﻚ ﻣﻮد ارﺗﻌﺎﺷﻲ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳﻚ ﺣﺮﻛﺖ ﻫﻤﺎﻫﻨﮓ ﺳﺎده، ﺑﺎ ﻣﺸﺘﻖ ﮔﻴﺮی ، ﺷﺘﺎب دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ در ﺟﻬﺖ ﻣﺨﺎﻟﻒ ﺟﺎﺑﻪ ﺟﺎﻳﻲ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . وﻗﻮع ﺧﺮاﺑﻲ در اﻳﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﻧـﺴﺒﺖ ﺑـﻪ زﻣـﺎﻧﻲ ﻛـﻪ در ﺣﺎﻟﺖ اﺳﺘﺎﺗﻴﻜﻲ ﺷﺘﺎب و ﺟﺎﺑ ﻪ ﺟﺎﻳﻲ در ﻳﻚ ﺟﻬﺖ ﻫﺴﺘﻨﺪ، اﺣﺘﻤﺎل ﻛﻤﺘﺮی دارد . در اﻳﻦ راﻫﻨﻤﺎ ﺑﺮﺧﻲ از رواﺑﻂ ﻛﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺷﻜﻞ ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ را ﺑﻪ اﻧﺪازه زﻟﺰﻟﻪ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﻣﻲ ﺳﺎزد ﺑﻴﺎن ﺷﺪه اﺳﺖ، ﺑﺮﺧـﻲ از اﻳـﻦ رواﺑـﻂ از روی ﺗﺤﻠﻴﻞ یﻫﺎ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺳﺎده ﺷﺪه و ﺑﺮﺧﻲ دﻳﮕﺮ ﺑﺮاﺳﺎس رواﺑﻂ ﺗﺠﺮﺑﻲ دﺳﺖ ﺑﻪ آﻣﺪه . اﻧﺪ ب - ﺗﺤﻠﻴﻞ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺑﺮای ﺗﺤﻠﻴﻞ واﻗﻊ ﺑﻴﻨﺎﻧﻪ ﺗﺮ، ﻻز م اﺳﺖ ﺗﺎ ﺗﺎرﻳﺨﭽﻪ زﻣﺎﻧﻲ ﺣﺮﻛﺎت زﻣﻴﻦ درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد، ﺑﺮرﺳﻲ اﺛـﺮ ﺑﺎرﻫـﺎی زﻟﺰﻟـﻪ ﻣـﻲ ﺗﻮاﻧـﺪ ﺑـﺎ اﺳﺘﻔﺎده از روش یﻫﺎ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻳﺎﻓﺘﻪ ﺗﺤﻠﻴﻞ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ اﺟﺰاء ﻣﺤﺪود ﻳﺎ ﺗﻔﺎﺿﻞ ﻣﺤﺪود ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﻮد . ﻣﺤـﺪودﻳﺖ ﻫـﺎی اﻳـﻦ روش ﻣﻤﻜـﻦ اﺳﺖ ﺗﻨﻬﺎ در ارﺗﺒﺎط ﺑ ﺎ ﻃﺒﻴﻌﺖ ﺑﺎرﮔﺬاری ورودی و رﻓﺘﺎر ﺧﺎک ﺑﺎﺷﺪ . آﻧﺎﻟﻴﺰﻫﺎی ﺑﺴﻴﺎری ﻻزم اﺳـﺖ ﺗـﺎ ﻗﺎﺑـﻞ ﻗﺒـﻮل ﺑـﻮدن ﻧﺘـﺎﻳﺞ ﺑـﺮای ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی اﻧﺘﺨﺎﺑﻲ ارزﻳﺎﺑﻲ ﺷﻮد . ﻳﻚ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺳﻮدﻣﻨﺪ ﺟﻬﺖ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﭘﺎﺳﺦ زﻟﺰﻟﻪ در ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ ﺗﻮﺳﻂ داﻧﻜﻦ و ادرﻳﺲ 1اراﻳﻪ ﺷـﺪه اﺳﺖ . اﻳﻦ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﺑﺮاﺳﺎس رواﺑﻂ ﺗﻨﺶ ﻛﺮﻧﺶ ﻫﺬﻟﻮﻟﻲ در ﺧﺎﻛﻬﺎ ﺗﻮﺳﻂ ﭼﺎﻧﮓ و داﻧﻜﻦ 2ﺗﻮﺳﻌﻪ داده ﺷﺪه اﺳﺖ ﻫﺎ آن . ﺷﺶ ﻣﺮﺣﻠﻪ را در روش دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ را ﻟﻴﺴﺖ ﻛﺮده : اﻧﺪ - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺗﻨﺸﻬﺎی اوﻟﻴﻪ در ﺳﺪ ﺧﺎﻛﻲ و ﭘﻲ آن - اﻧﺘﺨﺎب ﻳﻚ ﺗﺎرﻳﺨﭽﻪ زﻣﺎﻧﻲ ﻣﻨﺎﺳﺐ - ارزﻳﺎﺑﻲ ﺧﻮاص دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﻫﺎی ﺧﺎک ﺳﺪ و ﭘﻲ آن ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻣﺪول ﺑﺮﺷﻲ و ﻣﻴﺮاﻳﻲ - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﭘﺎﺳﺦ ﺳﺪ و ﭘﻲ آن ﺑﺎ ﻛﺎر ﺑﻪ ﮔﻴﺮی ﺗﺤﻠﻴﻞ اﺟﺰاء ﻣﺤﺪود ﻣﻨﺎﺳﺐ - اﻧ ﺠﺎم آزﻣﺎﻳﺶ ﻫﺎ دوره ای ﺑﺮ روی ﻫﺎی ﺧﺎک ﺳﺪ و ﭘﻲ آن ﺟﻬﺖ ارزﻳﺎﺑﻲ ﻓﺸﺎرﻫﺎی آب ﻣﻨﻔﺬی ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺷـﺪه در ﺳـﺪ و ﺗﻮﺳـﻌﻪ ﻛﺮﻧﺶ ﻫﺎ & Idriss Duncan - 1 Chang & Duncan - 2 ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 108 - ارزﻳﺎﺑﻲ ﺿﺮﻳﺐ اﻳﻤﻨﻲ در ﺑﺮاﺑﺮ ﺷﻜﺴﺖ ج- ﺗﺤﻠﻴﻞ رواﻧﮕﺮاﻳﻲ آﺳﻴﺐ ﭘﺬﻳﺮی ﻧﺎﺷﻲ از رواﻧﮕﺮاﻳﻲ ﺗﺎﺑﻌﻲ از ﻋﻮاﻣﻞ زﻳﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ : - درﺟﻪ اﺷﺒﺎع ﺑﻮدن - ﺗﻮزﻳﻊ اﺑﻌﺎد داﻧﻪ ﻫﺎ - ﭼﮕ ﺎﻟﻲ ﻧﺴﺒﻲ ) ﺷﺎﺧﺺ ﭼﮕﺎﻟﻲ ( در اﻳﻦ راﻫﻨﻤﺎ، آزﻣﺎﻳﺶ و ﻫﺎ روش یﻫﺎ ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ ﺟﻬﺖ ارزﻳﺎﺑﻲ ﻫﺮ دﺳﺘﻪ از ﻣﻮارد ﻓﻮق ﻣﺸﺨﺺ ﺷﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ از ﺟﻤﻠﻪ ﻣﻲﻫﺎ آن ﺗﻮان ﺑـﻪ آزﻣﺎﻳﺶ ﺎیﻫ ﻧﻔﻮذﭘﺬﻳﺮی اﺳﺘﺎﻧﺪارد (SPT) 1 ، ﻧﻔﻮذ ﻣﺨﺮوط (CPT) 2 و ارزﻳﺎﺑﻲ ﺳﺮﻋﺖ ﻣﻮج ﺑﺮﺷﻲ اﺷﺎره ﻛﺮد . 3 - 2 - 5 - 5 - 3 - ارزﻳﺎﺑﻲ اﻳﻤﻨﻲ ﻟﺮزه ای ﺑ ﺮرﺳﻲ رﻳﺴﻚ ﻟﺮزه ای ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮ ﻋﻮاﻣﻠﻲ ﻣﺘﻤﺮﻛﺰ ﺷﻮد ﻛﻪ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺳﺪ ﺧﺎﻛﻲ ﻳﺎ ﺗﺠﻬﻴﺰات ﺟﺎﻧﺒﻲ آن را در اﺛـﺮ زﻟﺰﻟـﻪ آﺳـﻴﺐ ﭘـﺬﻳﺮ ﺳﺎزﻧﺪ . ارزﻳﺎﺑﻲ رﻳﺴﻚ ﻟﺮزه ای و اﻳﻤﻨﻲ ﺑﺮای ﻳﻚ ﺳﺪ ﺧﺎص ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪ ﺗﻤﺎﻣﻲ ﻣﻮارد زﻳﺮ ﻳﺎ ﺑﺮﺧﻲ از ﻣﻲﻫﺎ آن ﺑﺎﺷﺪ : - ﺿﺎﺑﻄﻪ ﻟﺮزه ای ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮای ﻣﺤﻞ - ﺿﺎﺑﻄﻪ ﺑﺎرﮔﺬاری - ﺑ ﺎزدﻳﺪ ﺟﻬﺖ دﺳﺖ ﺑﻪ آوردن اﻃﻼﻋﺎت ﻻزم درﺑﺎره ﻣﺸﺨﺼﺎت ﺳﺪ - ﺗﺤﻠﻴﻞ، ﻫﻢ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺳﺎده و ﻫﻢ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺗﻔﺼﻴﻠﻲ - ﺿﺎﺑﻄﻪ ﻋﻤﻠﻜﺮدی ﺑﺮای ﺳﺪ و ﺗﺠﻬﻴﺰات آن ﺗﺤﺖ ﺷﺮاﻳﻂ ﺑﺎرﮔﺬاری ﻟﺮزه ای ﻣﺸﺨﺺ - ﺑﺎزرﺳﻲ و ﺑﺎزدﻳﺪ ﻣﻌﻤﻮﻟﻲ ﺟﻬﺖ اﻃﻤﻴﻨﺎن از اﻳﻨﻜﻪ ﺳﺪ در ﺷﺮاﻳﻂ رﺿﺎﻳﺖ ﺑﺨﺸﻲ ﻧﮕﻬﺪاری ﻣﻲ .ﺷﻮد - ﺑﺮرﺳﻲ ﺣﻮاد ث ﻟﺮزه ای ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ در ﻣﺤﻞ ﺷﺮاﻳﻂ ﺑﺎرﮔﺬاری زﻟﺰﻟﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه ﺗﻤﺎﻣﻲ ﺷﺮاﻳﻂ ﺑﺎرﮔﺬاری ﻋﺎدی در ﺣﺎﻟﺘﻬﺎی زﻳﺮ ﺑﺮرﺳﻲ ﺷﻮﻧﺪ : - در اﻧﺘﻬﺎی ﺳﺎﺧﺖ - زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﻣﺨﺰن ﭘﺮ اﺳﺖ . - زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﺗﺮاوش ﻳﻜﻨﻮاﺧﺖ وﺟﻮد داﺷﺘﻪ و ﻣﺨﺰن ﭘﺮ اﺳﺖ . ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﻠﻲ، ارزﻳﺎﺑﻲ اﻳﻤﻨﻲ ﻟﺮزه ای ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮاﺳﺎس دﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪی ﺳﺪ ﺑﺮآورد ﺷﻮد : - دﺳﺘﻪI : ﺑﻪ ﺟﺰ ﻣﻮاردی ﻛﻪ ارﺗﻔﺎع ﺳﺪ ﺑﻴﺶ از15 ﻣﺘﺮ اﺳﺖ، ﻣﻌﻤﻮﻻً ﻧﻴﺎزی ﺑﻪ ارزﻳﺎﺑﻲ اﻳﻤﻨﻲ ﻟﺮزه ای ﻧﻤﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻫﺮ ﺳﺎزه ای ﺑﺎ ﺷﺮاﻳﻂ ﻧﺎﻣﻨﺎﺳﺐ در ﺑﺮاﺑﺮ زﻟﺰﻟﻪ آﺳﻴﺐ ﭘﺬﻳﺮ ﺑﺎﺷﺪ اﻣﺎ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ ﻧﻈﺎرت و روش یﻫﺎ ﺣﻔﺎﻇﺘﻲ، ارزﻳﺎﺑﻲ و ﺗﺮﻓﻴﻊ ﺷﻮد . - دﺳﺘﻪII : ﺳﺪ ﺧﺎﻛ ﻲ و ﺗﺠﻬﻴﺰات ﺟﺎﻧﺒﻲ آن ﺑﻪ ﻫﺮ ﺷﻜﻠﻲ ﻛﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﺷﺎﻳﺴﺘﻪ ﺑﺮرﺳﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷـﻨﺪ ﭼـﺮا ﻛـﻪ ﺑـﻪ ﻧـﻮﻋﻲ ﻣـﺴﺘﻌﺪ ﺧﺮاﺑﻲ ﻫﺎ ی ﻧﺎﺷﻲ از زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺴﺘﻨﺪ . ارزﻳﺎﺑﻲ اﻳﻤﻨﻲ ﻟﺮزه ای ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮ روی ﻋﻤﻠﻜﺮدﻫﺎی ﻧﺎﺧﻮﺷـﺎﻳﻨﺪ و ﻧﺎﻣﻨﺎﺳـﺐ در ﺑﺮاﺑـﺮ ﺷـﺮاﻳﻂ Standard Penetraton Test - 1 Cone Penetration Test - 2 ﻓﺼﻞ ﺳﻮ – م ﺑﺮرﺳﻲ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ و آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎز ه ﻫﺎی آﺑﻲ 109 ﻟﺮزه ای ﻣﺘﻤﺮﻛﺰ ﺷﻮد . ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻟﺮزه ای ﺗﻨﻬﺎ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺷﻨﺎﺧﺖ و ارزﻳﺎﺑ ﻲ اوﻟﻴﻪ ﻣﻮاردی ﻛﻪ اﻫﻤﻴﺖ زﻳﺎدی دارﻧﺪ ﺑـﻪ ﻛـﺎر ﮔﺮﻓﺘـﻪ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . - دﺳﺘﻪIII : ﻋﻼوه ﺑﺮ روش یﻫﺎ اوﻟﻴﻪ ﺑﺮای دﺳﺘﻪ II ، ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﺮﺧﻲ دﻳﮕﺮ از روش یﻫﺎ ﺗﺤﻠﻴﻠﻲ ﺟﻬـﺖ ارزﻳـﺎﺑﻲ اﻳﻤﻨـﻲ ﻟﺮزه ای ﺑﻪ وﻳﮋه ﺑﺮای ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺎ ارﺗﻔﺎع ﺑﻴﺶ از 15 ﻣﺘﺮ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮد . دﺳﺘﻪ IV : ﻋﻼوه ﺑﺮ روش اﺳ یﻫﺎ ﺘﻔﺎده ﺷﺪه ﺑﺮای دﺳﺘﻪ ﻫﺎی II وIII ، ﻳﻚ ﺗﺤﻠﻴﻞ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﻛﺎﻣﻞ ﻣﻤﻜﻦ اﺳـﺖ ﻻزم ﺑﺎﺷـﺪ . ﺑﺮرﺳـﻲ ﺣﺎﻟﺖ ارﺗﻌﺎﺷﻲ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد ﻣﻲ .ﺷﻮد ﺟﺪول 3 - 21 - رده ﻫﺎی ﭘﻴﺸﻨﻬﺎدی ﺑﺮای ارزﻳﺎﺑﻲ اﻳﻤﻨﻲ ﻟﺮزه ای در ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ ارﺗﻔﺎع ﺳﺪ >15m <15m دﺳﺘﻪ ﺳﺪ Eb Eb Ec Ed Ea Eb Eb Ed I II III IV Ea :ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﻠﻲ ﻧﻴﺎزی ﺑﻪ ارزﻳﺎﺑﻲ اﻳﻤﻨﻲ ﻟﺮزه ای ﻧﻤﻲ ﺑﺎﺷﺪ . Eb :ﺟﺴﺘﺠﻮی اﺷﻜﺎل ﺧﺎص آﺳﻴﺐ ﭘﺬﻳﺮ در ﺑﺮاﺑﺮ زﻟﺰﻟﻪ و ﻛﺎر ﺑﻪ ﮔﻴﺮی ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻟﺮزه ای در ﺻﻮرت ﻳﺎﻓﺘﻦ ﭼﻨﻴﻦ .ﻲﻫﺎﻳ ﺷﻜﻞ Ec : ﻋﻼوه ﺑﺮEb ،ﻛﺎر ﺑﻪ ﮔﻴﺮی ﺑﺮﺧﻲ از آﻧﺎﻟﻴﺰﻫﺎی ﺳﺎده، ﻣﻌﻤﻮﻻً ﻛﺎﻓﻲ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . Ed : ﻋﻼوه ﺑﺮEb ،رﻛﺎ ﺑﻪ ﮔﻴﺮی ﻳﻚ آﻧﺎﻟﻴﺰ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﻛﺎﻣﻞ، اﻏﻠﺐ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . 3 - 2 - 5 - 6 - ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ و ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺎ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺑﻨﺎﻳﻲ 3 - 2 - 5 - 6 - 1 - ﻛﻠﻴﺎت ﻗﺒﻞ از ﺳﺎل 1900 ﺗﻘﺮﻳﺒﺎً ﺗﻤﺎﻣﻲ ﺳﺪﻫﺎی اﻧﮕﻠﺴﺘﺎن، ﺧﺎﻛﻲ ﺑﻮده . اﻧﺪ ﺣﺪود 20 % از2450 ﻣﺨﺰن ﺑﺰرگ ﻛﻪ در ﻗﺎﻧﻮن ﺳﺎل1975 ذﻛﺮ ﺷﺪه اﻧﺪ، ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ ﻳﺎ ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺎ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺑﻨﺎﻳﻲ ﺑﻮده . اﻧﺪ ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ و ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺑﻨﺎﻳﻲ ﻣﻌﻤﻮﻻً ﺑﻪ ﺻﻮرت وزﻧﻲ ﻳﺎ ﻗﻮﺳـﻲ ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﻨﺪ و ارﺗﻔﺎع ﻫﺎ آن ﺗﺎ ﺣﺪود 75 ﻣﺘﺮ ﻣﻲ رﺳﺪ . ﺣﺪود 115 ﺳﺪ ﺑﺰرگ ﺑﺘﻨﻲ و ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺑﻨﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﻴﺶ از15 ﻣﺘﺮ ارﺗﻔﺎع دارﻧـﺪ در اﻧﮕﻠـﺴﺘﺎن وﺟـﻮد دارد در . ﻛﻪ ﺣﺎﻟﻲ ﺣﻮادث ﻟﺮزه ای ﺑﺎ ﺑﺰرﮔﻲ 6 ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﺎﻋﺚ ﺧﺮاﺑﻲ در ﺑﺮﺧﻲ ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ ﻳﺎ ﺑﻨﺎﻳﻲ ﺷﻮﻧﺪ، در اﻧﮕﻠﺴﺘﺎن ﺳـﺪﻫﺎی اﻧـﺪﻛﻲ ﺗﺤﺖ زﻟﺰﻟﻪ واﻗﻊ ﺷﺪه . اﻧﺪ ﻳﻚ ارزﻳﺎﺑﻲ اﻳﻤﻨﻲ اﺧﻴﺮاً ﺑﺮای ﺑﺮﺧﻲ از ﺳﺪﻫﺎی ﺷﻤﺎل اﺳﻜﺎﺗﻠﻨﺪ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ارزﻳﺎﺑﻲ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻟﺮزه ای ﻫﺎ آن اﻧﺠﺎم ﺷﺪه اﺳﺖ . رﻓﺘﺎر ﻳﻚ ﺳﺪ ﺗﺤﺖ زﻟﺰﻟﻪ در ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ ﻣﻮارد زﻳﺮ اﺳﺖ : - ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻓﺸﺎری - ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻛﺸ ﺸﻲ - ﻣﻘﺎوﻣﺖ در ﺑﺮاﺑﺮ ﻟﻐﺰش ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 110 ﻫﻨﮕﺎم زﻟﺰﻟﻪ، ﺳﺪ ﺑﻪ ﺻﻮرت دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺗﺤﺖ اﺛﺮ آب ﻧﮕﻪ داﺷﺘﻪ ﺷﺪه ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . اﺛﺮات ﻫﻴﺪرودﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ وﺳـﻴﻠﻪ ﺟـﺮم اﻓﺰوده درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد . اﺛﺮ ﻣﺘﻘﺎﺑﻞ ﺳﺪ و ﭘﻲ در ﻫﺮ ﻳﻚ از ﻋﻮاﻣﻞ زﻳﺮ ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد : - رﺳﻮب در ﺑﺴﺘﺮ ﻣﺨﺰن - ﺳﻨﮓ ﭘﻲ - ﻫﻨﺪﺳ ﻪ دره ﺳﺪ در اﻳﻦ آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺮ ﻳﻚ از ﻣﻮارد ﻓﻮق ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺨﺘﺼﺮ ﺗﺸﺮﻳﺢ ﺷﺪه ﺳﺖ ﻛﻪ در اﻳﻦ ﻗﺴﻤﺖ از ذﻛﺮ ﻫﺎ آن ﺧﻮدداری ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﺧﺮاﺑﻲ ﻫﺎ ی ﻟﺮزه ای ﻣﻤﻜﻦ در ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ و ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺎ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺑﻨﺎﻳﻲ ﺷﺎﻣﻞ ﻣﻮارد زﻳﺮ اﺳﺖ : - ﻫﺎی ﻣﻮج ﻧﺎﺷﻲ از زﻣﻴﻦ ﻟﻐﺰه در ﻣﺨﺰن ﺳﺪ، ﺳﺪ را درﺑﺮ ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . - ﺷﻜ ﻫﺎی ﺑﺮج ﺴﺖ ﺗﺎج - ﺷﻜﺴﺖ ﻫﺎی ﺑﺮج ﺧﻮداﻳﺴﺘﺎی دﻫﺎﻧﻪ آﺑﮕﻴﺮ - ﺷﻜﺴﺖ آب ﺑﻨﺪﻫﺎ ﺑﺮ اﺛﺮ ارﺗﻌﺎﺷﺎت ﻏﻴﺮ ﻫﻢ ﻓﺎز ﻳﺎ ﺟﺎﺑﻪ ﺟﺎﻳﻲ ﻋﺮﺿﻲ اﺗﺼﺎﻻت - ﻟﻐﺰش ﺳﺪ و واژﮔﻮﻧﻲ - ﺗﺮک یﻫﺎ ﻛﺸﺸﻲ در وﺟﻮ ه ﺑﺎﻻدﺳﺖ و ﭘﺎﻳﻴﻦ دﺳﺖ - ﺟﺎﺑﻪ ﺟﺎﻳﻲ ﮔﺴﻞ ﻫﺎ در ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه ﺳﺪ - ﺗﺮاوش ﭘﻲ - ﺟﺎﺑﻪ ﺟﺎﻳﻲ ﺑﻠﻮک ﻫﺎ در ﺳﺪﻫﺎی ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺑﻨﺎﻳﻲ ﺣﺪ اﻗﻞ 17 ﺳﺪ ﺑﺘﻨﻲ از ﺗﻤﺎﻣﻲ اﻧﻮاع ﻫﺎ آن ، ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﺣﺮﻛﺎت زﻣﻴﻦ ﺗﺎ g 1/0 ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ . اﻧﺪ ﺗﻨﻬﺎ ﭘﻨﺞ ﺳﺪ دﭼﺎر ﺗﺮک ﻫﺎ ﻳـﺎ ﺧـﺴﺎرات ﻧﺴﺒﺘﺎً ﻛﻤﻲ ﺷﺪ . ﻧﺪ ا ه ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ ﺣﺘﻲ در ﺷﺮاﻳﻄﻲ ﻛﻪ در اﺛﺮ ﻧﻴﺮوﻫﺎﻳﻲ ﺑﻴﺶ از ﻧﻴﺮوﻫﺎی ﻃﺮاﺣﻲ دﭼﺎر ﻟﺮزش ﺷﺪه اﻧـﺪ، ﺧـﺴﺎرات ﻛﻤـﻲ . اﻧﺪ دﻳﺪه در ﺧﻼل زﻟﺰﻟﻪ ﻫ ﺎ، ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ ﻗﻮﺳﻲ ﺑﻬﺘﺮ از ﺑﻘﻴﻪ اﻧﻮاع ﺑﻮده اﺳﺖ . ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ وزﻧﻲ از ﻧﻈﺮ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﻣﻨﺎﺳﺐ در رده ﺑﻌﺪی ﻗﺮار دارﻧﺪ و ﺣﺎل ﻛﻪ آن ﺳﺪﻫﺎی ﭘﺸﺖ ﺑﻨﺪدار ﻛﻤﻲ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﻴﺮ زﻟﺰﻟﻪ واﻗﻊ ﺷﺪه . اﻧﺪ 3 - 2 - 5 - 6 - 2 - روش یﻫﺎ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻟﺮزه ای اﻟﻒ - روش ﺷﺒﻪ اﺳﺘﺎﺗﻴﻜﻲ در اﻳﻦ روش ﻧﻴﺮوﻫﺎی ﻟﺮزه ای و ﻫﻴﺪرودﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺑﺎ ﻧﻴﺮوﻫﺎی اﺳﺘﺎﺗﻴﻜﻲ ﻣﻌﺎدل اﻋﻤﺎل ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ﻳﻚ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺷﺒﻪ اﺳﺘﺎﺗﻴﻜﻲ در راﺑﻄـﻪ ﺑﺎ ﻓﺮﺿﻴﺎت زﻳﺮ ﻣﺤﺎﻓﻈﻪ ﻛﺎراﻧﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ : - ﭘﻴﻮﺳﺘﮕﻲ ﺑﺎرﻫﺎی ﻟﺮزه ای - ﻋﺪم ﻟﺤﺎظ ﻣﻴﺮاﻳﻲ - ﻋﺪم ﻟﺤﺎظ ﺟﺬب اﻧﺮژی ﺗﻮﺳﻂ ﺳﺪ و ﭘﻲ آن - ﻛﺎرﺑﺮد ﻫﻤﺰﻣﺎن ﻣﺎﻛﺰﻳﻤﻢ ﺷﺘﺎب ﻫﺎی اﻓﻘﻲ و ﻋﻤﻮدی اﻣﺎ ﻋﺪم ﻣﺤﺎﻓﻈﻪ ﻛﺎراﻧﻪ ﺑﻮدن در ﺗﻘﻮﻳﺖ ارﺗﻌﺎﺷﺎت ﺑﻮﺳﻴﻠﺔ ﺳﺪ . ﻓﺼﻞ ﺳﻮ – م ﺑﺮرﺳﻲ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ و آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎز ه ﻫﺎی آﺑﻲ 111 ب- روش ﺗﺤﻠﻴﻞ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺧﻄﻲ دو ﺑﻌﺪی در اﻳﻦ آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﺿﻤﻦ ﻣﻌﺮﻓﻲ روش ﻣﺬﻛﻮر، در ﻧﻬﺎﻳﺖ روش ﺳﺎده ﺷﺪه ﺗﺤﻠﻴﻞ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺧﻄﻲ دوﺑﻌﺪی در ﭼﻬﺎر ﺑﺨﺶ زﻳـﺮ اراﻳـﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ : - ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻧﻴﺮوﻫﺎی زﻟﺰﻟﻪ و ﺗﻨﺸﻬﺎ در ﺧﻼل ﻣﻮد ارﺗﻌﺎﺷﻲ اﺻﻠﻲ : ده ﻣﺮﺣﻠ ﻪ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗﻲ - ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻧﻴﺮوﻫﺎی زﻟﺰﻟﻪ و ﺗﻨﺸﻬﺎ در ﺧﻼل ﺑﺰرگ ﺗﺮ ﻳﻦ ﻣﻮدﻫﺎی ارﺗﻌﺎﺷﻲ : دو ﻣﺮﺣﻠﻪ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗﻲ - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺗﻨﺸﻬﺎی اوﻟﻴﻪ در ﺳﺪ ﺑﺮ اﺛﺮ ﺳﺎﻳﺮ ﺑﺎرﮔﺬاری ﻫﺎ ﺑﻪ ﻏﻴﺮ از ﺑﺎر ﻟﺮزه ای - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﺠﻤﻮع ﺗﻨﺸﻬﺎ در ﺳﺪ ﺑﺮ اﺛﺮ ﻣﻮدﻫﺎی ارﺗﻌﺎﺷﻲ اﺻﻠﻲ و ﺑﺰرگ ﺗﺮ )ﻳﻦ ﺑـﺎ روش SRSS ( 1 و اﻓـﺰودن آن ﺑـﻪ ﻣﻘـﺎدﻳﺮ اوﻟﻴﻪ از ﻣﺮﺣﻠﻪ 3. ج- ﺗﺤﻠﻴﻞ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺧﻄﻲ ﺳﻪ ﺑﻌﺪی ﮔﺴﺘﺮه ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﻤﻜﻦ ﻛﻪ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ آﻧﺎﻟﻴﺰ ﺷﻮﻧﺪ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از : - ﺳﺪ- ﭘﻲ- ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻣﺨﺰن ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﻣﺘﻘﺎرن ﻳﺎ ﻏﻴﺮﻣﺘﻘﺎرن ﺑﺎﺷﻨﺪ . - ﺳﻨﮓ ﭘﻲ زﻳﺮ ﺳﺪ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺳﺨﺖ ﻳﺎ اﻧﻌﻄﺎف ﭘﺬﻳﺮ ﺑﺎﺷﺪ . - اﻧﺪازه ﻣﺨﺰن ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﻣﺘﻨﺎﻫﻲ ﻳﺎ ﻧﺎﻣﺘﻨ ﺎﻫﻲ ﺑﺎﺷﺪ . - ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﺗﺮاﻛﻢ آب ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﻟﺤﺎظ ﺷﻮد ﻳﺎ درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻧﺸﻮد . - آب ﺑﻪ ﻫﺮ ﻣﻴﺰاﻧﻲ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ وارد ﺷﻮد ﻳﺎ ﻣﺨﺰن ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺧﺎﻟﻲ ﺑﺎﺷﺪ . د - ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻏﻴﺮﺧﻄﻲ ﻛﺎرﺑﺮد ﺗﺤﻠﻴﻞ یﻫﺎ ﻏﻴﺮﺧﻄﻲ ﻫﻨﻮز ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻋﺎدی درﻧﻴﺎﻣﺪه اﺳﺖ و ﻣﺴﺘﻠﺰم ﺻﺮف ﻫﺰﻳﻨﻪ، ﭘﻴﭽﻴـﺪﮔﻲ و ﻧﺒـﻮد ﻳﻜﻨـﻮاﺧﺘﻲ در رواﺑـﻂ ﺗﻨﺶ، ﻛﺮﻧﺶ و ﻧﺴﺒﺖ ﻛﺮﻧﺶ در ﺑﺘﻦ و ﺳﻨﮓ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻳﻚ ﻣﺪل ﻛﻪ اﻳﻦ ﻧﻮع آﻧﺎﻟﻴﺰ را در ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ اﺟﺮا ﻛـﺮده ﺗﻮﺳـﻂ زﻳﻨﻜـﻮﻳﭻ 2 و ﻫﻤﻜﺎران وی ﺗﺸﺮﻳﺢ ﺷﺪه اﺳﺖ . 3 - 2 - 5 - 6 - 3 - ارزﻳﺎﺑﻲ اﻳﻤﻨﻲ ﻟﺮزه ای ﻫﻢ ﭼﻮن ﻗﺴﻤﺖ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ، در اﻳﻦ ﻗﺴﻤﺖ آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻧﻴﺰ ﺑﺮای ارزﻳﺎﺑﻲ اﻳﻤﻨﻲ ﺳـﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨـﻲ اﺑﺘـﺪا ﺗﺠﻬﻴـﺰ ات ﺟـﺎﻧﺒﻲ ﺗﺸﺮﻳﺢ ﺷﺪه اﻧﺪ و در اداﻣﻪ ﺿﻮاﺑﻂ ﻟﺮزه ای، ﻋﻤﻠﻜﺮدی، ﺑﺎرﮔﺬاری و ﺗﺤﻠﻴﻠﻲ ﺑﺮرﺳﻲ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺑﻪ ﺟﻬﺖ ﭘﺮﻫﻴﺰ از ذﻛﺮ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﺗﻜﺮاری ﺑـﻪ ﺑﻴﺎن ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻛﻠﻲ در اﻳﻦ زﻣﻴﻨﻪ ﺑﺴﻨﺪه ﻣﻲ ﮔﺮدد . رﻳﺴﻚ ﻟﺮزه ای در ﻛﺸﻮر اﻧﮕﻠﺴﺘﺎن ﻋﻠﻴﺮﻏﻢ وﺟﻮد رﻛﻮردﻫـﺎی اﻧـﺪک ﺑﺎﻳـﺪ ﺑـﻪ ﮔﻮﻧـﻪ ای ﺑﺮرﺳﻲ ﺷﻮد ﻟﻪ زﻟﺰ . ﻫﺎ ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ ﺧﻄﺮی ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ در ارزﻳﺎﺑﻲ اﻳﻤﻨﻲ ﻣﺨﺰﻧﻲ ﻛﻪ اﻳﺠﺎد ﻳﻚ ﺷﻜﺎف در آن ﻣﻮﺟﺐ ﺧﺴﺎرات و ﺧﺮاﺑﻲ ﻫﺎ ی ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻪ ﻣﻲ ﮔﺮدد ، ﻣﻨﻈﻮر ﺷﻮد ) ﻳﻌﻨﻲ ﺑﺮای ﺗﻤﺎﻣﻲ ﺳﺪﻫﺎ ﺑﻪ ﺟﺰ ﻣﻮارد دﺳﺘﻪ I .(ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد ﻫﺎی ﻣﻄﺮح ﺷﺪه ﺑﺮای ارزﻳﺎﺑﻲ اﻳﻤﻨـﻲ ﻟـﺮزه ای ﺳﺪﻫﺎی اﻧﮕﻠﺴﺘﺎن ﺷﺎﻣﻞ ﻣﻮاردی اﺳﺖ ﻛﻪ د ر ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺨﺎزن ﺳﺎل 1975 دﻳﺪه ﻧـﺸﺪه اﺳـﺖ . ﺑـﺎ ﭘﻴـﺸﺮﻓﺖ ﺳـﺮﻳﻊ ﻛﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮﻫـﺎ و ﺗﻮﺳـﻌﻪ Dynamic Analysis Using Response Spectrum Seismic Loading - 1 2- Zienkiewicz ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 112 ﻧﺮم اﻓﺰارﻫﺎ و ﻛﺎﻫﺶ زﻣﺎن ﻻزم ﺑﺮای ﺗﺤﻠﻴﻞ یﻫﺎ ارزﻳﺎﺑﻲ اﻳﻤﻨﻲ ﺣﺘﻲ ﻣﻲ ﺗﻮان ﺗﺤﻠﻴﻞ یﻫﺎ ﭘﻴﭽﻴﺪه را ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﻛﺎر ﮔﺮﻓﺖ . در ﻣﻮرد ﺳـﺪﻫﺎی وزﻧﻲ ﺑﺘﻨﻲ و ﺳﺪﻫﺎی ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺑﻨﺎﻳﻲ، روش یﻫﺎ ﭘﻴﺸﻨﻬﺎدی ﺑﺮای ارزﻳﺎﺑﻲ اﻳ ﻤﻨﻲ ﻟﺮزه ای در ﺟﺪول 3 - 22 ﺧﻼﺻﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺟﺪول 3 - 22 رده ﻫﺎی ﭘﻴﺸﻨﻬﺎدی ﺑﺮای ارزﻳﺎﺑﻲ اﻳﻤﻨﻲ ﻟﺮزه ای در ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ و ﺳﺪﻫﺎی ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺑﻨﺎﻳﻲ ارﺗﻔﺎع ﺳﺪ >15m <15m دﺳﺘﻪ ﺳﺪ Cb Cb Cc Cc Ca Cb Cb Cc I II III IV در اﻳﻦ ﺟﺪول : Ca :ﻃﻮر ﺑﻪ ﻛﻠﻲ ارزﻳﺎﺑﻲ اﻳﻤﻨﻲ ﻟﺮزه ای ﻧﻴﺎز ﻧﻤﻲ .ﺷﺪﺑﺎ Cb :ﻣﻌﻤﻮﻻً روش ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺷﺒﻪ اﺳﺘﺎﺗﻴﻜﻲ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . Cc : ﺗﺤﻠﻴﻞ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ دوﺑﻌﺪی ﺑﺮاﺳﺎس اﺳﺘﺎﻧﺪاردEAGD-84 ﻣﻌﻤﻮﻻً ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮل ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺷﻜﻞ ﺳﺎده ﺷﺪه ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻛـﻪ در اﻳﻦ آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﺑﻴﺎن ﺷﺪه، ﺑﺮای ﺳﺪﻫﺎی دﺳﺘﻪ III اﻗﺘﺼﺎدی ﺑﺎﺷﺪ . - در ﻣﻮرد ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺎ ﻣﺸﺨﺼﺎت ﺳﻪ ﺑﻌﺪ ی ﻣﻌﻤﻮﻻً ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺳﻪ ﺑﻌﺪی دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﻣﺠﺎز ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . اﻧﺘﺨـﺎب روش ﺑﺎﻳـﺪ ﺑﺮاﺳـﺎس ﺧﻮاﺳﺘﻪ ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﺻﻮرت ﮔﻴﺮد . - در اﺛﺮ ﻳﻚ ﺣﺎدﺛﻪ ﻟﺮزه ای، ﺳﺪﻫﺎی ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ در ﻣﻨﻄﻘﻪ آﺳﻴﺐ دﻳﺪه ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ دﻗﺖ از ﻧﻈﺮ ﻋﻼﺋـﻢ ﺧﺮاﺑـﻲ ﺑﺮرﺳـﻲ ﺷـﻮﻧﺪ . در ﻣﻮاردﻳﻜﻪ ﺧﺮاﺑﻲ رخ داده، ﻛﺎرﻫﺎی ﭼﺎره ﺳﺎز و ﻣﻔﻴﺪ ﻧﻴﺎز اﺳ . ﺖ ﻋﻤﻠﻴﺎت اﺿﻄﺮاری ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻛﺎﻫﺶ ﺳﻄﺢ ﻣﺨﺰن در ﻳـﻚ ﺣﺎﻟـﺖ ﺣﺪی ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻧﻴﺎز ﺷﻮد . - ﻧﻈﺎرت ﻣﻨﺎﺳـﺐ و ﭘﻴﻮﺳـﺘﻪ ﺑﺎﻳـﺪ ﺑـﺮای ﺳـﺪﻫﺎی ﺑـﺎ ارﺗﻔـﺎع ﺑـﻴﺶ از45 ﻣﺘـﺮ در دﺳـﺘﻪ ﻫـﺎی III وIV ﻣﻨﻈـﻮر ﺷـﻮد دو . ﺷﺘﺎب ﻧﮕﺎﺷﺖ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ نﺗﻜĤ یﻫﺎ ﻗﻮی ﻧﻴﺎز ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . ﻳﻜﻲ در ﺗﺮاز ﭘﻲ و دﻳﮕﺮی در ﺗﺮاز ﺗﺎج ﺳﺪ . 3 - 2 - 5 - 7 - ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﺟﺎﻧﺒﻲ ﺳﺪ ﺑﺴﻴﺎری از ﺳﺪﻫﺎی دارای ﺗﺠﻬﻴﺰات ﺟﺎﻧﺒﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ در ﺑﺮاﺑﺮ ﺣﻮادث ﻟﺮزه ای آﺳﻴﺐ ﭘـﺬﻳﺮ ﺑﺎﺷـﻨﺪ، اﻳـﻦ ﺗﺠﻬﻴـﺰات ﺟـﺎﻧﺒﻲ ﺷﺎﻣﻞ ﻣﻮارد ذﻳﻞ ﻫﺴﺘﻨﺪ . ﻣﻮارد زﻳﺮ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ اﻫﻤﻴﺖ وﻳﮋه ای داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ : - ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎی ﺣﻔﺎﻇﺖ ﻧﺸﺪه ﻛﻪ در ﺳﺪ اﻣﺘﺪاد ﻳﺎﻓﺘﻪ . اﻧﺪ - ﻫ ﺳﺎزه ﺎی ﻣﺠﺰا ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه ﻛﻪ ﺗﻤﺎﻣﺎً ﻳﺎ ﺑﺨﺸﻲ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﺤﻮر اﺳﺘﻮ ﻫﺎ آن ی در ﺳـﺪ ﺑـﻮده و از اﺷـﻜﺎل راﻳـﺞ در ﺳـﺪﻫﺎی ﻗﺪﻳﻤﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . - ﻫﺎی ﭘﻞ دﺳﺘﺮﺳﻲ روی ﺗﻜﻴﻪ ﻫﺎ ﮔﺎه ی ﺳﺎده - ﺗﺠﻬﻴﺰات ﺳﺮرﻳﺰ ﻛﻪ ﺑﻌﻀﺎً در ﺳﺪﻫﺎی ﻗﺪﻳﻤﻲ ﺟﻬﺖ اﻓﺰاﻳﺶ ﻇﺮﻓﻴﺖ در ﺑﺮاﺑﺮ ﺳﻴﻼب ﻫﺎ ی زﻳﺎد ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه . اﻧﺪ - ﭘﺎﻳﺪاری ﺷﻴﺒﻬﺎ د ر ﺣﻮﺿﻪ آﺑﮕﻴﺮ ﺳﺪ ﺣﺎﻟﺖ ﻟﺮزه ای ﻣﺤﻞ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﻣﻄﺎﺑﻖ اﻳﻦ راﻫﻨﻤﺎ ﺑﺮاﺳﺎس ﻳﻜﻲ از ﺷﻴﻮه ﻫﺎی زﻳﺮ ارزﻳﺎﺑﻲ ﺷﻮد : ﻓﺼﻞ ﺳﻮ – م ﺑﺮرﺳﻲ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ و آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎز ه ﻫﺎی آﺑﻲ 113 - ﻣﺘﻮﺳﻄﻲ از ﺣﺎﻟﺖ ﻟﺮزه ای اﻧﮕﻠﺴﺘﺎن - ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﻟﺮزه ای اﻧﮕﻠﺴﺘﺎن - ارزﻳﺎﺑﻲ ﻟﺮزه ای ﻣﺨﺼﻮص ﻣﺤﻞ ارزﻳﺎﺑﻲ ﻟﺮزه ای ﻣﺨﺼﻮص ﻣﺤﻞ در ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺿﺎﺑﻄﻪ ﻟﺮزه ای ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ ﮔﺰﻳﻨﻪ ﺑﻮده و در ﺷﺮاﻳﻄﻲ ﻛﻪ ﺗﻌﻴﻴﻦ آن ﭘﺮﺧـﺮج و ﻣـﺸﻜﻞ ﻧﺒﺎﺷـﺪ ﺗﺮﺟﻴﺢ داده ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺿﻮاﺑﻂ ﻣﺤﺪود زﻳﺮ، ﺟﻬﺖ ارزﻳﺎﺑﻲ اﻳﻤﻨﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد ﺷﺪه اﺳﺖ . ارزﻳﺎﺑﻲ اﻳﻤﻨـﻲ ﻟـﺮزه ای ﻧﺒﺎﻳـﺪ ﻣﻮﺟﺐ ﺷﻜﺴﺖ ﺳﺪ و در ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺗﺨﻠﻴﻪ ﻛﻨﺘﺮل ﻧﺸﺪه ﺳﺪ ﺷﻮد، در ﻣﺠﻤﻮع ارزﻳﺎﺑﻲ اﻳﻤﻨﻲ ﻟﺮزه ای ﺑﺎﻳﺪ : - ﻣﻮﺟﺐ ﺷﻜﺴﺖ ر و واﻧﮕﺮاﻳﻲ در ﺳﺪ و ﭘﻲ آن ﻧﺸﻮد . - ﻣﻮﺟﺐ ﺟﺎﺑﻪ ﺟﺎﻳﻲ زﻳﺎد ﺑﺮ روی ﺳﻄﺢ ﺷﻴﺒﻬﺎ ﻳﺎ ﭘﻲ ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺳﻄﺢ آن ﺷﻜﺴﺖ ﺧﻮرده، ﻧﺸﻮد . - ﻣﻮﺟﺐ ﺗﺮاﻛﻢ ﺧﺎک در ﺳﺪ ﺧﺎﻛﻲ ﻳﺎ ﭘﻲ ﻧﺸﻮد . - ﻣﻮﺟﺐ اﻳﺠﺎد ﺗﺮک در ﺧﺎک در ﺳﺪ ﺧﺎﻛﻲ ﻳﺎ ﭘﻲ ﻳﺎ در ﺳﻄﺢ ﻣﺸﺘﺮک ﺳﺎزه ﻫﺎ ﻳﺎ دﻳﻮارﻫﺎی ﭘﺸﺘﻴﺒﺎن ﻧـﺸﻮد، ﭼـﺮا ﻛـﻪ ﺑﺎﻋـﺚ ﺗﺮاوش ﻫﺎی ﻛﻨ ﺘﺮل ﻧﺸﺪه و ﺗﻮﺳﻌﻪ آن ﻣﻲ .ﺷﻮد - ﻣﻮﺟﺐ ﺧﺴﺎرت ﺗﺠﻬﻴﺰات ﺳﺮرﻳﺰ ﻧﺸﻮد ﭼﺮا ﻛﻪ ﺑﺎﻋﺚ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺷﺮاﻳﻂ ﭘﺮﺧﻄﺮ ﻣﻲ ﮔﺮدد . - ﻣﻮﺟﺐ ﺧﺴﺎرت ﺗﺠﻬﻴﺰات ﺧﺮوﺟﻲ ﻧﺸﻮد ﭼﺮا ﻛﻪ ﺑﺎﻋﺚ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺷﺮاﻳﻂ ﭘﺮﺧﻄﺮ ﻣﻲ ﮔﺮدد . - زﻟﺰﻟﻪ زﻣﺎن ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﻣﻌﻤﻮﻻً ﺟﻬﺖ ارزﻳﺎﺑﻲ اﻳﻤﻨﻲ ﺳﺪﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد ﻧﻴﺎز ﻧﻤﻲ ﺑﺎﺷﺪ، اﻣـﺎ در ﺻـﻮرﺗﻴﻜﻪ ﺑـﻪ دﻻﻳﻠـﻲ ﺟﻬـﺖ ارزﻳﺎﺑﻲ اﻳﻤﻨﻲ درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد، ﻧﺒﺎﻳﺪ ﻣﻮﺟﺐ ﺧﺮاﺑﻲ ﻋﻤﺪه ای در ﺳﺪ ﻳﺎ ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت ﺟﺎﻧﺒﻲ آن ﺷﻮد و ﺑﻪ وﻳﮋه ﺑﺎﻳﺪ : - ﻣﻮﺟﺐ ﻟﻐﺰش ﺳﻄﻮح ﺳﺪ ﻳﺎ ﭘﻲ ﻧﺸﻮد . - ﻣﻮﺟﺐ از ﻛﺎر اﻓﺘﺎدن ﺗﺠﻬﻴﺰات ﺟﺎﻧﺒﻲ و ﻛﻨﺘﺮﻟﻬﺎی ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ ﻧﺸﻮد . 3 - 3 - ﺟﻤﻊ ﺑﻨﺪی و ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﻛﻠﻲ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ اﺟﻤﺎﻟﻲ روش یﻫﺎ ﺑﻪ ﻛﺎر رﻓﺘﻪ در ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺪﻫﺎ ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﻠﻲ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﻛﺎر ﺑﻪ رﻓﺘﻪ ﻫـﺎ آن را ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺑﻨﺪی ﻧﻤﻮد . اﺻﻮﻻ ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ ﻗﺪﻣﺖ ﺑﻴﺸﺘﺮی در دﻧﻴﺎ داﺷﺘﻪ و ﻟﺬا رﻓﺘﺎر دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﻫﺎ آن ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه ﺗﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻃﻮر ﺑﻪ . ﻛﻠـﻲ اﻳﻦ ﺳﺎزه ﻫﺎ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺑﻪ ﻃﻮر وزﻧﻲ و ارﺑﺎ ﺗﻔﺎﻋ ﻬﺎی ﻛﻮﺗﺎه ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﻮﻧﺪ ﺧﺮاﺑﻲ ﻣﺤﺘﻤﻞ ﺣﺎﺋﺰ اﻫﻤﻴﺖ، ﭘﺎﻳﺪاری ﻟﻐﺰﺷﻲ ﻫـﺎ آن ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ ﻟـﺬا ﻛﺎرﺑﺮد روش یﻫﺎ ﺷﺒﻪ اﺳﺘﺎﺗﻴﻜﻲ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺮای آن ﺟﻮاﺑﮕﻮ ﺑﺎﺷﺪ . در ﺳﺪﻫﺎی ﺑﻠﻨﺪ و ﺳﺪﻫﺎی ﻗﻮﺳﻲ ﻃﺮاﺣﻲ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺑﺮاﺳﺎس ﺗﺎرﻳﺨﭽﻪ زﻣﺎﻧﻲ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻃﻴﻒ زﻟﺰﻟﻪ دﺳﺖ ﺑﻪ آﻣـﺪه ﺑـﺮای ﻣﻨﻄﻘـﻪ و ﻣﻨﻈﻮر ﻧ ﻤﻮدن و ﻗﺮار دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺑﺘﻦ و ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻣﺘﻘﺎﺑﻞ ﻣﺨﺰن و ﭘﻲ اﻟﺰاﻣﻲ ﻣﻲ ﺑﺎ ﺷﺪ ﻛﻪ در اﻳﻦ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﻮد ﻫﺎی ﺷﻜﻞ ﺗﺄﺛﻴﺮﮔﺬار ﺗﻌﻴﻴﻦ و رﻓﺘﺎر دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺗﺮﻛﻴﺒﻲ از ﻧﺘﺎﻳﺞ ﻣﻮد ﺷﻜﻞ ﻫﺎ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﮔﺮدد . در ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ اﻳﻦ ﺳﺪ ﻣﻮارد ﻣﻮﺟﻮد در ﭘﻲ ﻳـﺎ ﻣـﺼﺎﻟﺢ ﺑﺎﻳـﺪ ﺟﺪاﮔﺎﻧﻪ ﻣﺪل ﮔﺮدد . اﻳﻦ ﻣﻮارد ﺷﺎﻣﻞ ﮔﺴﻞ ﻣﻮﺟﻮد در ﭘﻲ و ﻣﺴﺎﺋﻠﻲ ﻧﻈﻴﺮ واﻛﻨﺶ ﻗﻠﻴﺎﺋﻲ ﺳﻨﮕﺪاﻧﻪ ﻫﺎی ﺑﺘﻦ و اﻧﻮاع ﻣﻮاردی ﻛـﻪ ﻣﻮﺟـﺐ ﺗﺮک ﺧﻮردﮔﻲ ﺑﺘﻦ ﺷﺪه و ﺑﺎﻳﺪ در ﻣﺪل اﺟﺰاء ﻣﺤﺪود ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار ﮔﻴﺮد ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺮ اﺳﺎس ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺎی ﻋﻤﻞ ﺑﻪ آﻣﺪه ﺣﺪاﻗﻞ 20 ﻛﺸﻮر دﻧﻴﺎ دارای ﻫﺎی ﻧﺎﻣﻪ آﺋﻴﻦ ﻣﺴﺘﻘﻞ ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫـﺎی آﺑـﻲ ﻫـﺴﺘﻨﺪ . در اﻳﻦ ﻣﻴﺎن ﺗﻤﺮﻛﺰ اﻏﻠﺐ ﻫﺎ ﻧﺎﻣﻪ آﺋﻴﻦ در دو ﺑﺨﺶ ﻣﺨﺎزن و ﺷﺒﻜﻪ ﻫﺎ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در ﺑﺨﺶ ﻣﺨﺎزن ﻧﻴﺰ ﺑﻴﺶ ﺗﺮﻳﻦ ﺗﻤﺮﻛﺰ و ﺑﻴﺎن ﺟﺰﺋﻴـﺎت روی ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 114 ﺳﺪﻫﺎی ﻛﻮﭼﻚ و ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺑﻮده ﻛﻪ از ﻧﻈﺮ ﺗﻌﺪاد ﺑﺴﻴﺎر ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ و اﻏﻠﺐ در ﻧﻘﺎط ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﺎ ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻃﺮاﺣـﻲ و اﺟـﺮا ﻣـﻲ ﮔﺮ . دﻧﺪ در ﻣﻮرد ﺳﺎزه ﻫﺎی ﺟﻨﺒﻲ ﺳﺪﻫﺎ و ﻧﻴﺮوﮔﺎه ﻫﺎ در اﻳﻦ آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎ ﻣﻌﻤﻮﻻ ﻓﻘﻂ ﻛﻠﻴﺎت ﺑﻴﺎن ﺷﺪه اﺳﺖ و ﻋﻤﺪه ﺟﺰﺋﻴـﺎت ﻣﺮﺑـﻮط ﺑـﻪ ﻃﺮاﺣﻲ ﺑﺪﻧﻪ ﺳﺪ و ﻛﻨﺘﺮﻟﻬﺎی ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ آن ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺣﺘﻲ در ﺑﺮﺧﻲ آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎ اﺻﻼ اﺷﺎره ای ﺑﻪ ﺳﺎزه ﻫﺎی ﺟﻨﺒﻲ ﻧﺸﺪه اﺳﺖ . از ﻧﻈﺮ ﺑﻴﺎن روش یﻫﺎ ﻃﺮاﺣﻲ در ﺑﺴﻴﺎری از ﻣﻮارد در ﻧﺎﻣﻪ آﻳﻴﻦ ﻫﺎ ﻓﻘﻂ ﺿﻮاﺑﻂ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﺑﻴﺎن ﺷﺪه و ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﺑﺮآورده ﻛﺮدن ﻫﺎ آن ﺑﻪ ﻋﻬﺪه ﻃﺮاﺣﺎن ﮔﺬاﺷﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . در آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﻣﻌﺪودی ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻧﺎﻣﻪ آﺋﻴﻦ ژاﭘﻦ ، روش یﻫﺎ ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﺑﻪ ﻃـﻮر ﺧـﺎص ﻣﻌﺮﻓـﻲ ﺷﺪه و ﺷﺮح داده ﺷﺪه اﻧﺪ . ﺑﺴﻴﺎری از ﻫﺎ ﻧﺎﻣﻪ آﺋﻴﻦ ﻣﺎﻧﻨ ﺪ ﻧﺎﻣﻪ آﺋﻴﻦ اﻧﮕﻠﺴﺘﺎن و اﻏﻠﺐ آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی اروﭘﺎﻳﻲ در ﺑﻴـﺎن ﺿـﻮاﺑﻂ ﻃـﺮاح را ﺑـﻪ ﻧﺸﺮﻳﺎت ﻛﻤﻴﺴﻴﻮن ﺑﻴﻦ اﻟﻤﻠﻠﻲ ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺰرگ ارﺟﺎع داده اﻧﺪ . در آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ آﻣﺮﻳﻜﺎ ﻧﻴﺰ ﻃﻮر ﺑﻪ ﻣﺸﺨﺺ ﺑﻪ اﻳﻦ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻫﺎ اﺳﺘﻨﺎد ﺷﺪه اﺳﺖ . اﻟﺒﺘﻪ در آﻣﺮﻳﻜﺎ ﭼﻨﺪ ﻣﺮﺟﻊ ﻣﺨﺘﻠﻒ از ﺟﻤﻠﻪ اﻧﺠﻤﻦ ﻣﻬﻨﺪﺳﻴﻦ ا رﺗﺶ (USACE) 1 ، اﻧﺠﻤﻦ ﺳﺪ آﻣﺮﻳﻜﺎ (USSD) 2 ) ﺗﺤﺖ ﻋﻨﻮان ﻗﺒﻠﻲ ﻛﻤﻴ ﺴﻴﻮن ﻣﻠﻲ ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺰرگ USCOLD ( و اﻧﺠﻤﻦ ﻛﺎرﻫﺎی آﺑﻲ (AWWA) 3 دﺳـﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻫـﺎ و راﻫﻨﻤﺎﻫـﺎی ﻃﺮاﺣـﻲ اﻧـﻮاع ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ را اراﻳﻪ داده اﻧﺪ وﻟﻲ رﺳﻤﻲ ﺗﺮﻳﻦ ﻣﺮﺟﻊ دﻓﺘﺮ اﺣﻴﺎی اراﺿﻲ (USBR) 4 وزارت ﻛﺸﻮر آﻣﺮﻳﻜﺎﺳﺖ ﻛﻪ ﻗـﻮ اﻧﻴﻦ ﻣﺮﺑـﻮط ﺑـﻪ ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ را وﺿﻊ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ . در ﻣﻮرد دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ و ﻫﺎ آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﻛﺸﻮرﻫﺎی اروﭘﺎﻳﻲ ﻋﻤـﺪﺗﺎ ﺑـﻪ اوروﻛـﺪ 8 5 ﻛـﻪ ﻣﺮﺑـﻮط ﺑـﻪ ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ا ﻫﺎ ﺳﺖ اﺳﺘﻨﺎد ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ و دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ وﻳﮋه ای ﻧﺪارﻧﺪ ، ﭼﺮا ﻛﻪ ﻛﻤﺘﺮ در ﻣﻌﺮض ﺧﻄﺮات زﻟﺰﻟﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . در ﻛﺎﻧـﺎدا و روﺳﻴﻪ ﻫﻢ وﺿﻌﻴﺖ ﻣﺸﺎﺑﻬﻲ وﺟﻮد دارد و آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻣﺴﺘﻘﻠﻲ در ﻣﻮرد ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺪﻫﺎ و ﺳﺎزه ﻫﺎی ﻣـﺮﺗﺒﻂ ﺑـﺎ آن وﺟـﻮد ﻧـﺪارد . ﻃﻮر ﺑﻪ ﻛﻠﻲ ﻛﺸﻮرﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻫﻢ ﺻﻨﻌﺖ ﺳﺪﺳﺎزی در ﻫﺎ آن روﻧﻖ ﻧﺴﺒﻲ ﺑﻴﺶ ﺗﺮی داﺷﺘﻪ و در ﻣﻌﺮض ﻟﺮزه ﺧﻴﺰی ﻗﺎﺑـﻞ ﺗﻮﺟـﻪ ﻫـﻢ ﻗـﺮار دارﻧﺪ ﻣﺎﻧﻨﺪ آﻣﺮﻳﻜﺎ ، ژاﭘﻦ ، ﭼﻴﻦ ، ﻫﻨﺪ و ﻧﻴﻮزﻳﻠﻨﺪ آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﺸﺮوح ﺗﺮ و ﺑﻪ روز ﺗﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در ﻣﻮرد ﺗﺮﻛﻴﻪ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻣﺪوﻧﻲ در اﻳﻦ زﻣﻴﻨﻪ ﻣﻨﺘﺸﺮ ﻧﺸﺪه اﺳﺖ . در ﻣﻮرد ﺷﺒﻜﻪ ﻫ ﺎ و ﺧﻄﻮط اﻧﺘﻘﺎل آب ﻋﻠﺖ ﺑﻪ اﺳﺘﻔﺎده ﺑﻴﺸﺘﺮ آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ، ﻫﺎ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻫﺎ ی ﻃﺮاﺣﻲ و ﺣﺘﻲ ﻧﺮم اﻓﺰارﻫﺎی ﺟﺎﻣﻊ ﻃﺮاﺣﻲ ای ﻟﺮزه ﻧﻴﺰ وﺟﻮد دارد . در ﻣﻮرد اﻳﻦ ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﺳﻮاﺑﻖ ﺑﻴﺶ ﺗﺮی ﻧﻴﺰ از رﻓﺘﺎر ﺳﺎزه ﻫﺎ در زﻟ ﺰﻟﻪ ﻣﻮﺟﻮد اﺳﺖ . از ﻃﺮﻓـﻲ اﻳـﻦ ﺳـﺎزه ﻫـﺎ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﺸﺘﺮک در ﺻﻨﺎﻳﻊ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻧﻔﺖ و ﮔﺎز و ﻓﺎﺿﻼب ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑﺮده ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ و ﻟﺬا ﻛﺎرﻫﺎی ﺑﻴـﺸﺘﺮی روی آن ﻫـﺎ اﻧﺠـﺎم ﺷـﺪه اﺳﺖ . United States Army Civil Engineers - 1 United States Society of Dam - 2 American Water Works Association - 3 United States Bureau of Reclamation - 4 5- Eurocode 8 ﻓﺼﻞ ﭼﻬﺎرم – ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮز ای ه ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ در اﻳﺮان 115 ﻓﺼﻞ4 ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ در اﻳﺮان ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 116 ﻓﺼﻞ ﭼﻬﺎرم – ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮز ای ه ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ در اﻳﺮان 117 4 - 1 - اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ و دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻫﺎ ی ﻣﻮﺟﻮد ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ در اﻳﺮان در اﻳﺮان ﻧﺸﺮﻳﺎت ﻣﺘﻌﺪدی ﺑﺮ اﺳﺎ س ﺗﺮﺟﻤﻪ و ﮔﺮدآوری از ﻣﻨﺎﺑﻊ داﺧﻠﻲ ﻣﻮﺟﻮد و ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺧﺎرﺟﻲ ﺗـﺪوﻳﻦ ﺷـﺪه اﺳـﺖ . ذﻳـﻼ ﻓﻬﺮﺳـﺖ ﺑﺮﺧﻲ از اﻳﻦ ﻧﺸﺮﻳﺎت ﻛﻪ ﻋﻤﺪﺗﺎ ﺗﻮﺳﻂ دﻓﺘﺮ اﻣﻮر ﻓﻨﻲ و ﺗﺪوﻳﻦ ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی و دﻓﺘﺮ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﺳـﺎزﻣﺎن ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب اﻳﺮان ﻣﻨﺘﺸﺮ ﺷﺪه اﻧﺪ اراﻳﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ : - ﺿﻮاﺑﻂ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﻃﺮاﺣﻲ ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﺑﺘﻨﻲ – ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺷﻤﺎره 229 ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب اﻳﺮان – ﻓﺼﻞ ﺑﻴﺴﺘﻢ ، ﺿﻮاﺑﻂ وﻳﮋه ﺑﺮای ﻃﺮاﺣﻲ در ﺑﺮاﺑﺮ زﻟﺰﻟﻪ - ﺿﻮاﺑﻂ ﻃﺮاﺣﻲ ﺳﺎزه ﻫﺎی ﺑﻨﺪﻫﺎی اﻧﺤﺮاﻓﻲ- ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺷﻤﺎره198 دﻓﺘﺮ اﻣﻮر ﻓﻨﻲ و ﺗﺪوﻳﻦ ﻣﻌﻴﺎرﻫـﺎی ﺳـﺎزﻣﺎن ﻣـﺪﻳﺮﻳﺖ و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی - راﻫﻨﻤﺎی ﻃﺮاﺣﻲ ﺳ ﺎزه ﻫﺎی ﺗﻮﻧﻞ ﻫﺎ ی آب ﺑﺮ - ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺷﻤﺎره261 ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب اﻳﺮان – ﻓﺼﻞ ﻫﻔﺘﻢ - راﻫﻨﻤﺎی ﻃﺮاﺣﻲ دﻳﻮارﻫﺎی ﺣﺎﺋﻞ- ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺷﻤﺎره262 ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب اﻳﺮان - ﻓﻬﺮﺳﺖ ﺧﺪﻣﺎت ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ژﺋﻮﺗﻜﻨﻴﻚ و ﺧﻄﺮ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ) ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ( - ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺷﻤﺎره199 دﻓﺘﺮ اﻣـﻮر ﻓﻨـﻲ و ﺗـ ﺪوﻳﻦ ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی - ﻓﻬﺮﺳﺖ ﺧﺪﻣﺎت ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ژﺋﻮﺗﻜﻨﻴﻚ و ﺧﻄﺮ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ) ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺗﻮﺟﻴﻬﻲ ( - ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺷﻤﺎره200 دﻓﺘﺮ اﻣـﻮر ﻓﻨـﻲ و ﺗـﺪوﻳﻦ ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی - ﻓﻬﺮﺳﺖ ﺧﺪﻣﺎت ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ژﺋﻮﺗﻜﻨﻴﻚ و ﺧﻄﺮ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ) ﻣﺮﺣﻠﻪ ﻃﺮاﺣﻲ ﺗﻘﺼﻴﻠﻲ ( - ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺷ ﻤﺎره 238 دﻓﺘـﺮ اﻣـﻮر ﻓﻨـﻲ و ﺗﺪوﻳﻦ ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی - ﺗﺎرﻳﺨﭽﻪ ﻣﺪﻟﻬﺎی ﻛﺎﻫﻴﺪﮔﻲ و ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎﻳﻲ ﺟﻬﺖ اﻧﺘﺨﺎب ﻣﺪل ﻣﻨﺎﺳﺐ- ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺷـﻤﺎره134 ﺳـﺎزﻣﺎن ﻣـﺪﻳﺮﻳﺖ ﻣﻨـﺎﺑﻊ آب اﻳﺮان - ﺿﻮاﺑﻂ ﻃﺮاﺣﻲ ﺳﺎزه ای ﻣﺠﺎری آب ﺑﺮ زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﺘﻨﻲ – ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺷﻤﺎره 185 دﻓﺘﺮ اﻣـﻮر ﻓﻨـﻲ و ﺗـﺪوﻳﻦ ﻣﻌﻴﺎرﻫـﺎی ﺳـﺎزﻣﺎن ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی - ﺿﻮاﺑﻂ ﻃﺮاﺣﻲ ﻣﺨﺎزن آب روزﻣﻴﻨـﻲ- ﻧـﺸﺮﻳﻪ ﺷـﻤﺎره124 دﻓﺘـﺮ اﻣـﻮر ﻓﻨـﻲ و ﺗـﺪوﻳﻦ ﻣﻌﻴﺎرﻫـﺎی ﺳـﺎزﻣﺎن ﻣـﺪﻳﺮﻳﺖ و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ﻣﻮﺿﻮﻋﺎت اﻳﻦ ﻧﺸﺮﻳﺎت در دو ﺑﺨﺶ ﻗﺎﺑﻞ ﺑﺮرﺳﻲ اﺳﺖ . دﺳﺘﻪ اول ﻧﺸﺮﻳﺎﺗﻲ ﻛـﻪ ﺑـﻪ اراﻳـﻪ ﺷـﺮح ﺧـﺪﻣﺎت و ﻓﻌﺎﻟﻴـﺖ ﻫـﺎی ﻻزم در ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﻣﻲ ﭘﺮدازﻧﺪ و دﺳﺘﻪ دوم ﻛﻪ ﺑﻪ ﻣﺒﺎﺣﺚ ﻃﺮاﺣﻲ ﻳﻚ ﻧﻮع ﺳﺎزه ﺧﺎص ﻣﻲ ﭘﺮدازﻧﺪ ﻛﻪ ﻋﻤﺪﺗﺎ ﺳﺎزه ﻫﺎی ذﺧﻴﺮه آب ﻛﻮﭼﻚ و ﺳﺎزه ﻫﺎی اﻧﺘﻘﺎل آب را در ﺑﺮ ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . ﻧﺸﺮﻳﺎت دﺳﺘﻪ اول ﻣﻌﻤﻮﻻ ﻛﺎرﺑﺮد ﻗﺮاردادی دارﻧﺪ و ﻓﻬﺮﺳﺖ ﻓﻌﺎﻟﻴـﺖ ﻫـﺎی ﻓﻨﻲ ﻛﻪ در ﻳﻚ ﻗﺮارداد ﻣﻄ ﺎﻟﻌﺎﺗﻲ ، ﺗﻮﺟﻴﻬﻲ و ﺗﻬﻴﻪ اﺳﻨﺎد ﻣﻨﺎﻗﺼﻪ و ﻳﺎ ﻃﺮاﺣﻲ ﺗﻔﺼﻴﻠﻲ ﺑﺎﻳﺪ اﻧﺠﺎم ﺷﻮد را اراﻳﻪ ﻣـﻲ ﻛﻨﻨـﺪ . اﻟﺒﺘـﻪ ﺑﻨـﺎ ﺑـﻪ اﻇﻬﺎر ﻧﻈﺮ ﮔﺮوﻫﻲ از دﺳﺖ اﻧﺪرﻛﺎران ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ اﻏﻠﺐ اﻳﻦ ﺷﺮح ﺧﺪﻣﺎت ﺑﻪ ﻫﺎ ﺻﻮرت ﻣﺤﺎﻓﻈﻪ ﻛﺎراﻧﻪ و دﺳـﺖ ﺑـﺎﻻ ﺗـﺪوﻳﻦ ﺷـﺪه و ﻣﺸﻜﻼﺗﻲ را ﺧﺼﻮﺻﺎ در ﻛﺎرﻫﺎی ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗﻲ ﺑﻮﺟﻮد ﻣﻲ آورد . ﻟﺬا اﻗﺪام ﻻزم در ﺧﺼﻮص ﺑﻬﻴﻨﻪ ﻛﺮدن ﺑﺎﻳﺪ ﻫﺎ آن ﺻﻮرت ﭘﺬﻳﺮد . ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 118 ﻳ ﻫﻴﭻ ﻚ از ﻧﺸﺮﻳﺎت دﺳﺘﻪ دوم ﻧﻴﺰ ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﻬﻢ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺳﺪﻫﺎ و ﺳﺎزه ﻫﺎی واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﻫﺎ آن را ﺷﺎﻣﻞ ﻧﻤﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ﺑﺴﻴﺎری از ﻫﺎ آن ﻫﻢ در ﺣﺪ ﺗﺮﺟﻤﻪ و ﮔﺮدآوری ﺑﻮده و ﺑﺎ اﻳﻨﻜﻪ اﻃﻼﻋﺎت ﻓﻨﻲ ﺧﻮﺑﻲ ﺑﺮای ﻃﺮاﺣﻲ ﻪ اراﻳ ﻣﻲ دﻫﻨﺪ وﻟﻲ ﺑﻪ ﺻﻮرت آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﺗـﺪوﻳﻦ ﻧـﺸﺪه و ﻛﻠﻴﻪ وﻇﺎﻳﻒ ﻳﻚ ﻧﺎﻣﻪ آﺋﻴﻦ را اﻧﺠﺎم ﻧﻤﻲ دﻫﻨﺪ . 4 - 2 - روش یﻫﺎ ﻣﺘﺪاول ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ در اﻳﺮان 4 - 2 - 1 - ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺑﺮرﺳﻲ وﺿﻌﻴﺖ ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد ﺑﺎ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﺪارک ﻃﺮاﺣﻲ و دﻓﺘﺮﭼﻪ ﻫﺎی ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﻃﺮاﺣﻲ ﭘﺮوژه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ در اﻳﺮان ﭼ ﻨﺪ ﻧﻜﺘﻪ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲ رﺳﺪ ﻛﻪ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از : - در ﭘﺮوژه ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺸﺎور ا ن ﺧﺎرﺟﻲ اﻧﺠﺎم ﺷﺪه و ﻳﺎ ﻃﻮر ﺑﻪ ﻣﺸﺘﺮک ﺑﺎ ﻣﺸﺎو را ن ﺧﺎرﺟﻲ اﻧﺠﺎم ﺷﺪه اﺳﺖ ﻋﻤﺪﺗﺎً آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻛﺸﻮر ﻣﺘﺒﻮع ﻣﺸﺎور ﺧﺎرﺟﻲ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺒﻨﺎ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ . ﺣﺘﻲ در ﺑﺴﻴﺎری از ﻗﺮاردادﻫﺎ ﻧﻴﺰ ﺑـﻪ ﻋﻠـﺖ ﻧﺒـﻮد ﻴﻦ آﻳ ﻧﺎﻣﻪ اﻳﺮاﻧﻲ در زﻣﻴﻨﻪ ﻃﺮاﺣﻲ ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ و ﻧﻴﺰ ﻧﺒﻮد ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﻣﺸﺨﺺ ، ﻣﺸﺎور ﺧﺎرﺟﻲ ﻋﻨﺎوﻳﻦ آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﻣـﻮرد ﻧﻈﺮ ﺧﻮد را ﮔﻨﺠﺎﻧﺪه اﺳﺖ . در ﻣﺠﻤﻮع ﺗﻨﻮع ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻬﻲ از آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ در اﻳﻦ زﻣﻴﻨـﻪ ﺑـﻪ ﭼـﺸﻢ ﻣـﻲ ﺧـﻮرد . در ﺑﺮﺧﻲ از ﻣﻮارد ﭼﻮن در ﺑﺨﺸﻬﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﭘﺮوژه ﻣﺸﺎور ان ﻣﺨﺘﻠﻒ درﮔﻴﺮ ﺑﻮده اﻧﺪ ، ﻟﺬا از آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﻣﺘﻔﺎوﺗﻲ ﻫﻢ اﺳـﺘﻔﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ ﭼﻨﺪان ﻣﻄﻠﻮب ﻧﻴﺴﺖ . - در ﭘﺮوژه ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺸﺎوران داﺧﻠﻲ اﻧﺠﺎم ﺷﺪه اﺳﺖ از ﻟﺤﺎظ ﻛﻤﻲ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﻪ آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫـﺎی آﻣﺮﻳﻜـﺎﻳﻲ اﺳـﺘﻨﺎد ﺷـﺪه اﺳﺖ . در ﺑﺮﺧﻲ ﻣﻮارد ﻧﺎﻫﻤﺎﻫﻨﮕﻴﻬﺎﻳﻲ ﻧﻴﺰ وﺟﻮد دارد از ﺟﻤﻠﻪ اﺳ ﺘﻔﺎده از آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻛﺸﻮرﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ در ﺑﺨﺸﻬﺎی ﻣﺨﺘﻠـﻒ ﻃﺮاﺣﻲ ﻛﻪ از ﻧﻈﺮ اﺻﻮﻟﻲ و ﺑﺪون در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺷﺮاﻳﻂ و ﺿﻮاﺑﻂ ﻫﺮ آﺋﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﺻﺤﻴﺢ ﻧﻤﻲ ﺑﺎﺷﺪ . - در ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﺑﺰرگ ﺟﻬﺖ اﻳﺠﺎد ﻳﻜﻨﻮاﺧﺘﻲ ﺑﻴﺸﺘﺮ در ﻣﻮاردی ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎ و ﺿﻮاﺑﻂ ﻃﺮاﺣﻲ ﺗﻮﺳﻂ ﻳﻚ ﻣﺸﺎور اوﻟﻴـﻪ ﻳـﺎ ﻣـﺸﺎور ﻣﺎدر ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻣﻨﺒﻊ و ﻧﻮع ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎ در اﻳﻨﮕﻮﻧﻪ ﻣﻮارد ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﻪ ﻣﺎﻫﻴﺖ ﻣﺸﺎور ﻣﺎدر ﺑﺴﺘﮕﻲ داﺷﺘﻪ اﺳـﺖ و در ﺗﻌﻴـ ﻴﻦ ﺧﺬ از ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﺘﺪاول ﺧﻮد ﻳﺎ ﻛﺸﻮر ﻣﺘﺒﻮﻋﺶ اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮده اﺳﺖĤﻣﻌﻴﺎرﻫﺎ و اﺳﺘﻨﺎد ﺑﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ و ﻣ . - اﻏﻠﺐ ﻃﺮاﺣﺎن و ﻣﺸﺎوران ﺳﻌﻲ ﻛﺮده اﻧﺪ از ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻧﺎﺷﻲ از ﻋﺪم وﺟﻮد ﺿﻮاﺑﻂ ﻣﺸﺨﺺ و ﻣﺪون و ﻧﺎﻫﻤـﺎﻫﻨﮕﻲ ﻣﻌﻴﺎرﻫـﺎی ﻫﺎی ﻧﺎﻣﻪ آﺋﻴﻦ ﻣﺨﺘﻠﻒ ، ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺣﺎﺷﻴﻪ اﻃﻤﻴﻨﺎن اﺿﺎﻓﻲ و اﺣﻴﺎﻧﺎ اﻧﺘﺨﺎب دﺳﺖ ﺑﺎﻻﺗﺮﻳﻦ ﺿﺎﺑﻄﻪ ، ﺑﮕﺬرﻧﺪ . اﻳﻦ ﻣـﺴﺎﻟﻪ در ﺑﺴﻴﺎری از ﻣﻮارد ﻃﺮاﺣﻲ ﻫﺎ را از ﺣﺎﻟﺖ اﻗﺘﺼﺎدی ﺧﺎرج ﻛﺮده و ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺳﻨﮕﻴﻨﻲ را ﺑﻪ ﭘﺮوژه ﻫﺎ ﺗﺤﻤﻴﻞ ﻛﺮده اﺳﺖ . - در ﻣﺠﻤﻮع ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲ رﺳﺪ ﻫﻤﺎﻫﻨﮕﻲ ﻻزم ﺑﻴﻦ ﺿﻮاﺑﻂ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده در ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑـﻲ در ﻛـﺸﻮر وﺟـﻮد ﻧﺪارد و ﻧﻴﺎز ﺑﻪ ﻳﻜﺴﺎن ﺳﺎزی ﺿﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎ ﺣﺪاﻗﻞ در ﺑﺨﺶ ﭼﺎرﭼﻮب و ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﻛﻠﻲ اﺣﺴﺎس ﻣـﻲ ﺷـﻮد . اﻟﺒﺘـﻪ اﻳـﻦ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺻﺮﻓﺎ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﻲ ﻧﻴﺎز ﺑﻪ ﺗﺪوﻳﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻧﻴﺴﺖ و اﻳﻦ ﻣﻬﻢ ﺑﺎ راﻫﻜﺎرﻫﺎی دﻳﮕﺮی ﻧﻴﺰ ﻗﺎﺑﻞ ﺣﺼﻮل اﺳﺖ . 4 - 2 - 2 - ﺧﻼﺻﻪ ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﻣﺘﺪاول در ﻣﻮرد ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ ﻃﺮاﺣﻲ در اﻳﺮان ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺷﺒﻪ اﺳﺘﺎﺗﻴﻜﻲ و ﻣﺤﺎﻓﻈﻪ ﻛﺎراﻧﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﻪ اﻳـﻦ ﺻـﻮرت ﻛـﻪ ﺑـﺪون ﻣﻨﻈﻮرﻧﻤـﻮدن ﻃﻴﻒ ﻟﺮزه ای ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺷﺘﺎب g 15 /0 ﺑﺮای ﻛﻠﻴﻪ ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه و ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺷﻜﻞ ﺗﺎج ﺑﻪ ﺣﺪو د 75 ﺳﺎﻧﺘﻲ ﻣﺘﺮ ﻣﺤﺪود ﮔﺮدﻳﺪه و اﻳﻦ در ﺣﺎﻟﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻃﺮح ﺑﺴﻴﺎر ﻣﺤﺎﻓﻈﻪ ﻛﺎراﻧﻪ ای ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﻟﺬا ﻫﻤﻮاره ﻋﻨﻮان ﮔﺮدﻳﺪه ﻛﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻟﺮزه ﺧﻴﺰی ﺑﺮای ﻃـﺮح ﻫـﺎی ﻓﺼﻞ ﭼﻬﺎرم – ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮز ای ه ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ در اﻳﺮان 119 ﺧﺎﻛﻲ ﺑﻲ ﺣﺎﺻﻞ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺗﻨﻬﺎ ﻣﻮارد ﻣﺤﺪودی دﻳﺪه ﺷﺪه ﻛﻪ در ﺗﺤﻠﻴﻞ یﻫﺎ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺑﻪ رﻓﺘﺎر ﭘﻼﺳﺘﻴﻚ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺧﺎﻛﻲ ﺗﻮﺟﻪ ﮔـﺮدد . در ﺗﺤﻠﻴﻞ یﻫﺎ ﭘﺎﻳﺪاری اﻳﻦ ﻧﻮع ﺳﺪ در آﺋﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ژاﭘﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﺳﻴﻞ و زﻟﺰﻟﻪ ﺑﺪﻟﻴﻞ ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﺎ ﻫﻢ ﻣﻨﻈﻮر ﺷﺪه وﻟـﻲ در آﺋـﻴﻦ ﻧﺎﻣـﻪ ﻫـﺎی آﻣﺮﻳﻜﺎ دو ﭘﺪﻳﺪه ﺑﺎ ﻫﻢ ﻣﺪﻧﻈﺮ ﻗﺮار ﻧﻤﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ . ﻣﻮرد اﺳﺎﺳﻲ دﻳﮕﺮی ﻛﻪ در ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ در اﻳﺮان ﻋﻤﻮﻣﺎ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ دﻗﻴﻖ ﻗﺮار ﻧﻤﻲ ﮔﻴﺮد ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻣﺮﺑﻮط ﺑـﻪ رواﻧﮕﺮاﻳـﻲ ﭘـﻲ ﻫـﺎی آﺑﺮﻓﺘﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﻓﻌﻼً ﻧﺮم اﻓﺰاری ﺑﺮای ﺗﺤﻠﻴﻞ دﻗﻴﻖ اﻳﻦ ﭘﺪﻳﺪه وﺟﻮد ﻧﺪاﺷﺘﻪ و ﻓﻘﻂ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ داﻧﻪ ﺑﻨﺪی و آزﻣـﺎﻳﺶ ﻧﻔـﻮذ اﺳـﺘﺎﻧﺪارد (SPT) و آزﻣﺎﻳﺶ ﻣﺨﺮوط اﺳﺘﺎﻧﺪارد )CPT ( ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺎی اوﻟﻴﻪ روی آن ﺻﻮرت ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . در ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ، ﺳﺪﻫﺎی ﻛﻮﺗﺎه اﻫﻤ ﻴﺖ ﻛﻤﺘﺮی ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺳﺪﻫﺎی ﺑﻠﻨﺪ ﻧﺪاﺷﺘﻪ و ﺣﺘﻲ ﺗﻌﺪاد ﺧﺮاﺑﻲ در ﺳﺪﻫﺎی ﻛﻮﺗـﺎه دﻧﻴـﺎ در اﺛـﺮ زﻟﺰﻟﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﻮده اﺳﺖ . در ﻣﻮرد ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ ﻣﺴﺎﺋﻞ زﻳﺎدی ﻣﻮﺟﺐ ﺗﺨﺮﻳﺐ ﻣﻲ ﮔﺮدد ﻛﻪ از ﺗﺮﻳﻦ ﻣﻬﻢ ﻫﺎ آن اﻳﺠﺎد ﺗﺮک یﻫـﺎ ﻃـﻮﻟﻲ و اﻳﺠـﺎد رواﻧﮕﺮاﻳـﻲ در ﭘـﻲ و ﭘﻮﺳـﺘﻪ ﺑﺎﻻدﺳـﺖ و ﻣـﺴﺪود ﺷـﺪن ﻓﻴﻠﺘﺮﻫـﺎ در ا ﺛـﺮ ﺟﺎﺑﺠـﺎﺋﻲ ﻫـﺎ آن و ﻋـﺪم ﻛﻨﺘـﺮل ﻓـﺸﺎر ﻣﻨﻔـﺬی ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اوﻟﻴﻦ ﺳﺪ ﺧﺎﻛﻲ اﻳﺮان ﻛﻪ در اﺛﺮ زﻟﺰﻟﻪ ﺗﺨﺮﻳﺐ ﺷﺪه ﺳﺪ داﺷﻜﺎن ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در ﻣﻮرد ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ ﻳﻜﻲ از ﻣﻮارد ﻧﺎدر آﺳﻴﺐ دﻳﺪﮔﻲ ﺳﺪ در زﻟﺰﻟﻪ در ﺣﺎﻟﺖ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﻛﺎﻧﻮﻧﻲ ﻧﺰدﻳﻚ ، ﺗﺮک ﺧﻮردﮔﻲ ﺳﺪ ﺳﻔﻴﺪرود در اﺛﺮ زﻟﺰﻟﻪ ﻣﻨﺠﻴﻞ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ اﻳﻦ . ﻣﻮرد ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﻣﺒﻨﺎی ﺟﺎﻟﺒﻲ ﺑﺮای ارزﻳﺎﺑﻲ ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ ﻗﺮار ﮔﻴﺮد . در ﻃﺮاﺣﻲ ﻫﺎی ﻟﺮزه ای ﻣﺘﺪاول ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ اﻋﻢ از ﺳﺪﻫﺎ و ﺳﺎزه ﻫﺎی ﺟﻨﺒﻲ ﻫﺎ آن ﺿﺮﻳﺐ زﻟﺰﻟﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻟـﺮزه زﻣـﻴﻦ ﺳﺎﺧﺖ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺷﺪت ﻟﺮزه ﺧﻴﺰ ﺑﻮدن ﻣﺤﻞ ﺳﺪ، ﺷﺮاﻳﻂ ﭘﻲ و ﻧﻮع ﺳ دﺳﺖ ﺑﻪﺪ . آﻳﺪ ﻣﻲ در ﺣﺎﻟﺘﻲ ﻛﻪ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ای ﺑـﺎ ﻣﻘﻴـﺎس ﺑﺰرگ و ﻧﺰدﻳﻚ ﺑﻪ ﻣﺤﻞ ﺳﺪ رخ ﻣﻲ دﻫﺪ ﺑﺎ اﻳﻨﻜﻪ وﻳﮋﮔﻲ زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ ﻣﺆﺛﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ، ﺷﺪت زﻟﺰﻟﻪ ﻃﺮاﺣﻲ ﻣـﻲ ﺗﻮاﻧـﺪ ﻣﻘـﺎدﻳﺮی ﻛـﻪ در ﺟﺪول 4 - 1 ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ ﻓﺮض ﮔﺮدد ﻛﻪ اﻳﻦ اﻣﺮ ﺑﺎ ﻣﻼﺣﻈﻪ ﻣﻘﺎدﻳﺮی ﻛﻪ در ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺑﺮای ﻣﺤﻞ و ﺧﺼﻮﺻﻴ ﺎت دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺑﺪﻧـﻪ ﺳﺪ ﺛﺒﺖ ﺷﺪه اﺳﺖ اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﭘﺬﻳﺮد . اﻳﻦ ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﺑﺮ اﺳﺎس آﺋﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی دﻫﻪ 80 و اواﻳﻞ دﻫﻪ90 ﻣﻴﻼدی ژاﭘﻦ و آﻣﺮﻳﻜﺎ ﻛﻪ در ﺑﻴـﺸﺘﺮ ﮔﺰارش ﻫﺎ ی ﻃﺮاﺣﻲ داﺧﻠﻲ اراﻳﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد ﺟﻤﻊ ﺑﻨﺪی و ﺧﻼﺻﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻪ ﺗﺮاز آب ﺑـﺎﻻ دﺳـﺖ ﺑﺨـﺶ ﻏﻴﺮ ﺳـﺮرﻳﺰ ﺳـﺪ ﻫﻤـﺎن ﺗـﺮاز ﺗﺨﻠﻴـﻪ ﺑﺎﺷـﺪ ﻣﻘـﺎدﻳﺮ ﻣـﻲ ﺗﻮاﻧـﺪ ﻧـﺼﻒ ﻣﻘـﺎدﻳﺮی ﻛـﻪ در ﺟﺪول 4 - 1 ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد ﻪﺑ . ﻋﻼوه ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻪ ﺗﺮاز آب ﻣﺬﻛﻮر در ﺑﺎﻻﺗﺮ از ﺳـﻴﻼب ﻃﺮاﺣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ، ﻧﻴـﺮوی اﻳﻨﺮﺳﻲ و ﻓﺸﺎر ﻫﻴﺪرودﻳﻨﺎﻣﻴﻚ در ﺣﻴﻦ زﻟﺰﻟﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﻧﺸﺪه و ﻓﺸﺎر ﻫﻴﺪرودﻳﻨﺎﻣﻴﻚ در ﺣﻴﻦ زﻟﺰﻟﻪ در ﺑﺎرﮔﺬاری ﻣﺤـﺴﻮب ﻧﻤـﻲ ﺷـﻮﻧﺪ . در ﻣﺤﺎﺳﺒﺔ ﭘﺎﻳﺪاری ﺳﺪ، ﺿﺮاﻳﺐ ﻳﻜﺴﺎن اﻳﻤﻨﻲ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻧﻮع ﺳﺪ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ؛ ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺑﺰرﮔﻲ ﺑﺎرﮔﺬاری وارد ﺑﺮ ﺑﺪﻧـﻪ ﺳـﺪ ﺑـﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ وﻗﻮع ﺑﺮای ﻫﺮ ﺗﺮاز آب ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻲ .ﻛﻨﺪ اﻳﻦ ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﺗﻨﻬﺎ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺮﺟﻊ ﻫﺴﺘﻨﺪ . ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﺑﺰرگ ﺗﺮ از ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﺑﺎﻻ اﻧﺪﺗﻮ ﻣﻲ ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎی ﺛﺒﺖ ﺷﺪه، وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎی زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ ﻣﺤﻞ و ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺑﺪﻧﻪ ﺳﺪ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﮔﻴﺮد . ﺟﺪول 4 - 1ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻣﺘﺪاول ﺷﺘﺎب ﻟﺮزه ای ﻃﺮاﺣﻲ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﺷﺘﺎب ﺛﻘﻞ ﺷﺮاﻳﻂ ﭘﻲ ﺳﺪ ﺑﺘﻨﻲ وزﻧﻲ ﺳﺪ ﺑﺘﻨﻲ وزﻧﻲ / ﺗﻮﺧﺎﻟﻲ ﺳﺪ ﺑﺘﻨﻲ ﻗﻮﺳﻲ ﺳﺪ ﺧﺎﻛﻲ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﺷﺪه ﺳﺪ ﺧﺎﻛﻲ ﻫﻤﮕﻦ ﭘﻲ ﺳﻨﮕﻲ 15 /0 - 12 /0 30 /0 - 24 /0 15 /0 18 /0 - 15 /0 ﻧﺎﺣﻴﻪ ﺑﺎ زﻟﺰﻟﻪ ﺧﻴﺰی ﺷﺪﻳﺪ ﭘﻲ ﺧﺎﻛﻲ - - 18 /0 20 /0 ﭘﻲ ﺳﻨﮕﻲ 12 /0 24 /0 15 /0 - 12 /0 15 /0 ﻧﺎﺣﻴﻪ ﺑﺎ زﻟﺰﻟﻪ ﺧﻴﺰی ﻣﺘﻮﺳﻂ ﭘﻲ ﺧﺎﻛﻲ - - 18 /0 - 15 /0 20 /0 - 18 /0 ﭘﻲ ﺳﻨﮕﻲ 12 /0 - 10 /0 24 /0 - 20 /0 12 /0 - 10 /0 12 /0 ﻧﺎﺣﻴﻪ ﺑﺎ زﻟﺰﻟﻪ ﺧﻴﺰی ﺿﻌﻴﻒ ﭘﻲ ﺑﺘﻨﻲ ﭘﻲ ﺧﺎﻛﻲ - - 15 /0 18 /0 ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 120 ﺳﺪﻫﺎی اﺣﺪاث ﺷﺪه 19 3 10 2 8 1 12 46 0 10 20 30 40 50 ﺑﺘﻨﻲ ﻏﻠﻄﻚ ﺑﺘﻨﻲ ﻗﻮﺳﻲ ﺑﺘﻨﻲ ﭘﺎﻳﻪ دار ﺑﺘﻨﻲ وزﻧﻲ ﻛﻮﺑﻴﺪه ﺧﺎﻛﻲ ﺑﺎ ﻫﺴﺘﻪ رﺳﻲ ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه ای ﺑﺎ ﻫﺴﺘﻪ رﺳﻲ ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه ای ﺑﺎ روﻳﻪ ﺑﺘﻨﻲ ﺳﻨﮓ و ﺳﺎروج ﻧﻮع ﺳﺪ درﺻﺪ در ﻣﻮرد ﺳﺎزه ﻫﺎی ﺟﺎﻧﺒﻲ ﺳﺪﻫﺎ ﺑﺮ اﺳﺎس اﻃﻼﻋﺎت ﺟﻤﻊ آوری ﺷﺪه از ﻣﻬﻨﺪﺳﻴﻦ ﻣﺸﺎور داﺧﻠـﻲ ، ﺷـﺮﻛﺖ یﻫـﺎ دارای ﺑـﻴﺶ ﺗـﺮﻳﻦ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ در اﻳﻦ ﺑﺨﺶ ﺷﺎﻣﻞ ﻣﺸﺎﻧﻴﺮ ، ﻣﻬﺎب ﻗﺪس، ﻗﺪس ﻧﻴﺮو ، ﻻر ، دزآب و ﻣﺸﺎرﻛﺘﻬﺎی ﺧﺎرﺟﻲ ﻣﻬﺎب ﻗﺪس – اﻳﻜﺮز ، ﻣﺸﺎﻧﻴﺮ - ﻧﻴﭙﻮن ﻛﻮﺋﻪ - ﻻﻣﺎﻳﺮ و ﻣﺸﺎﻧﻴﺮ- ﺳﻜﻮ- ﻛﻠﻨﮕﻮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﻫﻴﭻ ﻳﻚ از ﻣﺸﺎوران دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺛﺎﺑﺘﻲ را ﺑﺮای ﻃﺮاﺣﻲ ﻟـﺮزه ای ﺳـﺎزه ﻫـﺎی ﺟﻨﺒـﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺳﺮرﻳﺰ ، ﺗﻮﻧﻞ ، ﻫﺎ ، ﻫﺎ ﻣﻴﻠﻪ ﻧﻴﺮوﮔﺎه ﻫﺎ ی آﺑﻲ و ﺳﺎزه ﻫﺎی ورودی و ﺧﺮوﺟﻲ ﻫﺎ آن اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻜﺮده اﻧـﺪ و در اﻏﻠـﺐ ﻣـﻮارد ﺑـﻪ ﻣـﺪارک ﻣﺸﺎﺑﻪ ﺧﺎرﺟﻲ ﻛﻪ ﻋﻤﺪﺗﺎ ﺷﺮﻛﺘﻬﺎی اروﭘﺎﻳﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ اﺳﺘﻨﺎد ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ اﺟﻤﺎﻟﻲ اﻳـﻦ ﻣـﺪارک در ﻃﺮاﺣـﻲ ﻟـﺮزه ای اﻳـﻦ ﺳﺎزه ﻫﺎ ﻋﻤﺪﺗﺎ از روش یﻫﺎ ﺳﺎده ﺷﺪه ﻣﻌﺎدل ﺷﺒﻪ اﺳﺘﺎﺗﻴﻜﻲ و ﺑﻌﻀﺎً ﻃﻴﻔﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ . 4 - 3 - ﺑﺮرﺳﻲ آﻣﺎری ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﻬﻢ در اﻳﺮان در ﺟﺪول 4 - 2 ﻓﻬﺮﺳﺖ ﺳﺪﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد در اﻳﺮان اراﻳﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . در ﻧﻤﻮدار 4 - 1 ﻧﻴﺰ درﺻﺪ آﻣﺎری ﻫﺮ ﻳﻚ از ﺳﺪﻫﺎ ﺷﺎﻣﻞ ﺳـﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ وزﻧﻲ ، ﺑﺘﻨﻲ ﭘﺎﻳﻪ دار ، ﺑﺘﻨﻲ ﻗﻮﺳﻲ ، ﺑﺘﻨﻲ ﻏﻠﺘﻜﻲ ، ﺧﺎﻛﻲ ﺑﺎ ﻫﺴﺘﻪ رﺳﻲ ، ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه ای ﺑﺎ ﻫﺴﺘﻪ رﺳﻲ ، ﺧﺎﻛﻲ ﻳﺎ ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه ای ﺑـﺎ روﻳـﻪ ﺑﺘﻨﻲ و ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺑﻨﺎﻳﻲ ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻫﻤﺎﻧﻄﻮر ﻛﻪ ﻣﺸﺎﻫ ﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد ﺑﻴﺶ از ﻧﻴﻤﻲ از ﺳﺪﻫﺎی اﺣﺪاث ﺷﺪه ﺳﺪ ﺧﺎﻛﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ . اﻟﺒﺘﻪ ﺟﻬﺖ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺟﺎﻣﻊ ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎﻳﻲ ﭼﻮن ﺣﺠﻢ ﻣﺨﺰن اﻧﻮاع ﺳﺪﻫﺎ و ﺑﺮق ﺗﻮﻟﻴﺪی و ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻫﺎ آن ﻧﻴﺰ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﺪ ﻧﻈﺮ ﻗﺮار ﮔﻴﺮﻧﺪ . ﻧﻤﻮدار 4 - 1ﺗﻮزﻳﻊ آﻣﺎری ﺳﺪﻫﺎی اﺣﺪاث ﺷﺪه در اﻳﺮان ﻓﺼﻞ ﭼﻬﺎرم – ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮز ای ه ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ در اﻳﺮان 121 ﺟﺪول4 - 2 ﻓﻬﺮﺳﺖ ﺳﺪﻫﺎ ی اﺣﺪاث ﺷﺪه در اﻳﺮان ﺑﻪ ﺗﻔﻜﻴﻚ ﻧﻮع ﺳﺪ ﻣﺤﻞ ﺳﺪ ﻧﻮع ﺳﺪ ﻧﺎم ﺳﺪ 20 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺟﻨﻮب ﺗﺮﺑﺖ ﺟﺎم ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ اﺣﻤﺪ اﺑﺎد ﺧﺎﻛﻲ ﺑﺎ ﻫﺴﺘﻪ رﺳﻲ اﺣﻤﺪ آﺑﺎد ﻣﻐﺎﻧﺠﻴﻖ-ﻣﺮاﻏﻪ ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﻐﺎﻧﺠﻴﻖ ﺧﺎﻛﻲ اﺣﻤﺪ ﻣﺮاﻏﻪ در ﻗﺰل ﻗﺸﻼق در ﻧﺰدﻳﻜﻲ ﺷﻬﺮ ﺟﻠﻔﺎ ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ارس ﺧﺎﻛﻲ ﺑﺎ ﻫﺴﺘﻪ رﺳﻲ ارس ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﻗﺰل اوزن در اﺳﺘﻮر ﺑﺘﻨﻲ دو ﻗﻮﺳﻲ اﺳﺘﻮر ﻳﺎﻟﻔﺎن ﻫﻤﺪان ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ اﺑﺸﻴﻨﻪ ﺑﺘﻨﻲ ﭘﺎﻳﻪ دار اﻛﺒﺎﺗﺎن اﻻﮔﻞ- ﺗﺮﻛﻤﻦ ﺻﺤﺮا ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ اﺗﺮک ﺧﺎﻛﻲ اﻻ ﮔﻞ ﻗﺼﺮ ﺷﻴﺮﻳﻦ-ﺟﮕﺮﻟﻮ ، ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ اﻟﻮﻧﺪ اﻧﺤﺮاﻓﻲ - ﺳﻨﮕﻲ اﻟﻮﻧﺪ 20 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺳﺮ ﭘﻞ ذﻫﺎب ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ اﻟﻮﻧﺪ ﺑﺘﻨﻲ اﻧﺤﺮاﻓﻲ ﺑﺮﻳﻤﻮﻧﺪ 20 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺷﻤﺎل ﺷﺮﻗﻲ ﺳﻴﺮﺟﺎن ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﻨﮕﻮﻳﻪ ﺑﺘﻨﻲ وزﻧﻲ اﻧﺤﺮاﻓﻲ ﺑﻨﮕﻮﻳﻪ 5 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی راه رﺷﺖ-ﻓﻮﻣﻦ ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﭘﺴﻴﺨﺎن ﺑﺘﻨﻲ - ﺧﺎﻛﻲ اﻧﺤﺮاﻓﻲ ﭘﺴﻴﺨﺎن ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﻛﺮدان واﻗﻊ در ﺟﻠﮕﻪ دار ﺑﺘﻨﻲ اﻧﺤﺮاﻓﻲ ﺟﻠﮕﻪ دار 14 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی اﺳﺘﺎﻧﻪ اﺷﺮﻓﻴﻪ ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ دﻳﺴﺎم ﺑﺘﻨﻲ - ﺧﺎﻛﻲ اﻧﺤﺮاﻓﻲ ﺣﺸﻤﺖ رود ﺟﻨﻮب دزﻓﻮل ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﺷﺎوور ﺑﺘﻨﻲ اﻧﺤﺮاﻓﻲ دز زﻫﻚ- 27 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی زاﺑﻞ ﺑ ﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﺳﻴﺴﺘﺎن اﻧﺤﺮاﻓﻲ زﻫﻚ ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ زﻳﺎران واﻗﻊ در زﻳﺎران اﺑﻴﻚ ﺑﺘﻨﻲ - وزﻧﻲ اﻧﺤﺮاﻓﻲ زﻳﺎران ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ داﻟﻜ ﻲ واﻗﻊ در داﻟﻜﻲ ﺑﺘﻨﻲ - وزﻧﻲ اﻧﺤﺮاﻓﻲ ﺳﺮ ﻗﻨﺎت ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﺷﺎﻫﺮود در ﻃﺎﻟﻘﺎن ﺑﺘﻨﻲ اﻧﺤﺮاﻓﻲ ﺳﻨﮕﺒﺎن ﺟﺰﻳﻤﻪ- زاﺑﻞ ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﺳﻴﺴﺘﺎن اﻧﺤﺮاﻓﻲ اﻧﺤﺮاﻓﻲ ﺳﻴﺴﺘﺎن 16 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی راه رﺷﺖ-ﻓﻮﻣﻦ ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﺷﺎﺧﺰر ﺑﺘﻨﻲ - ﺧﺎﻛﻲ اﻧﺤﺮاﻓﻲ ﺷﺎﺧﺰر ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﺷﺎﭘﻮر واﻗﻊ در ﺷﺒﺎﻧﻜﺎره ﺑﺘﻨﻲ - وزﻧﻲ اﻧﺤﺮاﻓﻲ ﺷﺒﺎﻧﻜﺎره ﺷﻤﺎل ﺑﻬﺒﻬﺎن ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﺎرون ﺑﺘﻨﻲ اﻧﺤﺮاﻓﻲ ﺷﻬﺪا ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﺻﻴﻘﻼن رودﺑﺎر در رﺷﺖ اﻧﺤﺮاﻓﻲ اﻧﺤﺮاﻓﻲ ﺻﻴﻘﻼن رودﺑﺎر ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﻗﺮه اﻏﺎج واﻗﻊ در روﺳﺘﺎی ﻛﺪﻧﮓ ﺑﺘﻨﻲ - وزﻧﻲ اﻧﺤﺮاﻓﻲ ﻛﺪﻧﮓ ﺷﻤﺎل ﺣﻤﻴﺪﻳﻪ- ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﻛﺮﺧﻪ اﻧﺤﺮاﻓﻲ اﻧﺤﺮاﻓﻲ ﻛﺮﺧﻪ ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﭼﺸﻤﻪ ﻛﻠﻨﭽﻴﻦ در ﻛﻮﻫﺮﻧﮓ ﺑﺘﻨﻲ - وزﻧﻲ اﻧﺤﺮاﻓﻲ ﻛﻠﻨﭽﻴﻦ ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﺳﻴﺴﺘﺎن واﻗﻊ در ﻛﻬﻚ اﻧﺤﺮاﻓﻲ اﻧﺤﺮاﻓﻲ ﻛﻬﻚ ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﮔﻠﭙﺎﻳﮕﺎن واﻗﻊ در ﮔﻠﭙﺎﻳﮕﺎن ﺑﺘﻨﻲ اﻧﺤﺮاﻓﻲ ﻛﻮﭼﺮی ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﺷﻴﺦ ﻋﻠﻴﺨﺎن در ﻛﻮﻫﺮﻧﮓ ﺑﺘﻨﻲ - وزﻧﻲ اﻧﺤﺮاﻓﻲ ﻛﻮﻫﺮﻧﮓ 2 ﺷﻤﺎل ﺷﻮﺷﺘﺮ- 4 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺷﻤﺎل ﮔﺘﻮﻧﺪ ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﻛﺎرون ﺑﺘﻨﻲ اﻧﺤﺮاﻓﻲ ﮔﺘﻮﻧﺪ ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﺳﻔﻴﺪ رود در اﻣﺎﻣﺰاده ﻫﺎﺷﻢ ﺳﺮرﻳﺰ ﺑﺘﻨﻲ اﻧﺤﺮاﻓﻲ ﮔﻠﻪ رود ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 122 ﻣﺤﻞ ﺳﺪ ﻧﻮع ﺳﺪ ﻧﺎم ﺳﺪ ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﭼﺸﻤﻪ ﻣﺎرﺑﺮان در ﻛﻮﻫﺮﻧﮓ ﺑﺘﻨﻲ - وزﻧﻲ اﻧﺤﺮاﻓﻲ ﻣﺎرﺑﺮان ﻳﻮﺳﻒ ﻛﻨﺪی ﻣﻬﺎﺑﺎد ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﻬﺎﺑﺎد ﺳــﻨﮕﺮﻳﺰه ای ﺑــﺎ ﻫــﺴﺘﻪ ﺧﺎﻛﻲ اﻧﺤﺮاﻓﻲ ﻣﻬﺎﺑﺎد 30 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺟﻨ ﻮب اﺻﻔﻬﺎن ﺑﺮ روی زاﻳﻨﺪه رود ﺑﺘﻨﻲ اﻧﺤﺮاﻓﻲ ﻧﻜﻮاﺑﺎد 6 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺟﻨﻮب اﻣﻞ ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺮاز ﺳﺮ رﻳﺰ ﺑﺘﻨﻲ اﻧﺤﺮاﻓﻲ ﻫﺮاز اﺻﻔﻬﺎن ﺑﺮ روی زاﻳﻨﺪه رود ﺳﺪ اﻧﺤﺮاﻓﻲ ﺑﺘﻨﻲ آﺑﺸﺎر ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ آﺑﺸﻴﻨﻪ ﻣﻬﺮآﺑﺎد در ﻫﻤﺪان ﺧﺎﻛﻲ آﺑﺸﻴﻨﻪ ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ اق ﭼﺎی واﻗﻊ در ﻗﻮرول ﺳﻔﻠﻲ ﺧﺎﻛﻲ ﺑﺎ ﻫﺴﺘﻪ رﺳﻲ آق ﭼﺎی 20 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺷﻤﺎل ﻧﻴﺸﺎﺑﻮر ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎر ﺧﺎﻛﻲ ﺑﺎ ﻫﺴﺘﻪ رﺳﻲ ﺑﺎر ﺑﺎرزو ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﻗﻠﺠﻖ ﺧﺎﻛﻲ ﺑﺎ ﻫﺴﺘﻪ رﺳﻲ ﺑﺎرزو ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎﻧﻪ ﭼﺎی در ﺑﺎﻧﻪ ﺧﺎﻛﻲ - ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه ای ﺑﺎﻧﻪ ﺑﺪاوﻟﻲ ﻣﺎﻛﻮ در ﺑﺎزرﮔﺎن ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ اق ﺳﻮ ﺧﺎﻛﻲ ﺑﺪاوﻟﻲ - ﻣﺎﻛﻮ ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﻛﻮﻫﺮﻧﮓ در ﻛﻮﻫﺮﻧﮓ ﺧﺎﻛﻲ ﺑﺮﺟﻔﺖ ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﻤﭙﻮر در12 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﻏﺮب اﻳﺮاﻧﺸﻬﺮ اﻧﺤﺮاﻓﻲ ﺑﻤﭙﻮر ﻧﺰدﻳﻜﻲ ﻣﺸﻬﺪ ﺳﻨﮓ و ﺳﺎروج ﺑﻨﺪ اﺧﻤﻠﺪ ﺷﻤﺎل ﺷﺮﻗﻲ ﺷﻴﺮاز ﺳﻨﮓ و ﺳﺎروج ﺑﻨﺪ اﻣﻴﺮ ﺟﻨﻮب ﺷﻴﺮاز ﺳﻨﮓ و ﺳﺎروج ﺑﻨﺪ ﺑﻬﻤﻦ ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﻛﺮ در اﺳﺘﺎن ﻓﺎرس ﺳﻨﮓ و ﺳﺎروج ﺑﻨﺪ ﺗﻴﻠﻜﺎن ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ37 ﺳﺎوه ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺑﻨﺎﻳﻲ ﺑﻨﺪ ﺳ ﺎوه ﻧﺰدﻳﻚ ﺷﻮﺷﺘﺮ ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﻛﺎرون ﺳﻨﮓ و ﺳﺎروج ﺑﻨﺪ ﺷﺎﻫﭙﻮر ﻧﺰدﻳﻚ ﻛﺎﺷﻤﺮ ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﺷﺶ ﻃﺮاز ﺳﻨﮓ و ﺳﺎروج ﺑﻨﺪ ﺷﺶ ﺗﺮاز ﻧﺰدﻳﻚ ﻣﺸﻬﺪ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺑﻨﺎﻳﻲ ﺑﻨﺪ ﻃﺮق ﻧﺰدﻳﻚ ﻓﺮﻳﻤﺎن ﺳﻨﮓ و ﺳﺎروج ﺑﻨﺪ ﻓﺮﻳﻤﺎن ﻧﺰدﻳﻚ ﻗﻢ ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﻛﺒﺎر ﺳﻨﮓ و ﺳﺎروج ﺑﻨﺪ ﻛﺒﺎر اﺳﺘﺎن ﺧﺮاﺳﺎن ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺑﻨﺎﻳﻲ ﺑﻨﺪ ﻛﻼت ﻧﺎدری ﺷﻮﺷﺘﺮ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺑﻨﺎﻳﻲ ﺑﻨﺪ ﮔﺮﮔﺮ- آﺳﻴﺎﺑﻬﺎی ﺷﻮﺷﺘﺮ ﺷﻤﺎل ﻣﺸﻬﺪ ﺳﻨﮓ و ﺳﺎروج ﺑﻨﺪ ﮔﻠﺴﺘﺎن ﺷﻮﺷﺘﺮ ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﻛﺎرون ﺳﻨﮓ و ﺳﺎروج ﺑﻨﺪ ﻣﻴﺰان ﺑﺮ روی زاﻳﻨﺪه رود اﺻﻔﻬﺎن ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺑﻨﺎﻳﻲ ﺑﻨﺪ و ﭘﻞ ﺧﻮاﺟﻮ اﺳﻔﺮاﻳﻦ ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﻴﺪواز ﺧﺎﻛﻲ ﺑﻴﺪواز - ﭼﻮﻳﻦ ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﭘﻠﺮود در ﺳﺎﻳﺖ5 ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه ای ﺑﺎ ﻫﺴﺘﻪ رﺳﻲ ﭘﻠﺮود ﻓﺼﻞ ﭼﻬﺎرم – ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮز ای ه ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ در اﻳﺮان 123 ﻣﺤﻞ ﺳﺪ ﻧﻮع ﺳﺪ ﻧﺎم ﺳﺪ 25 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺳﺪ ﺳﻔﻴﺪ رود ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﺳﻔﻴﺪ رود ﺑﺘﻨﻲ - ﺧﺎﻛﻲ ﺗﺎرﻳﻚ ﺗﺒﺮک اﺑﺎد ﺑﺮ روی ﺧﺎﻧﻪ ﺗﺒﺮک ﺧﺎﻛﻲ ﻫﻤﮕﻦ ﺗﺒﺮک آﺑﺎد 14 /5 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺷﻤﺎل ﺑﻬﺒﻬﺎن ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﺎرون ﺑﺘﻨﻲ درﻳﭽﻪ دار ﺗﻨﻈﻴﻤﻲ ﻣﺎرون ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﺗﻬﻢ ﭼﺎی در زﻧﺠﺎن ﺧﺎﻛﻲ ﺗﻬﻢ 20 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺷﻤﺎل ﺷﺮﻗﻲ راﻣﻬﺮﻣﺰ ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ رود زرد ﺧﺎﻛﻲ ﺑﺎ ﻫﺴﺘﻪ رﺳﻲ ﺟﺮه ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﺟﺮه ﺷﺎﭘﻮر در ﺑﺮازﺟﺎن ﺑﺘﻨﻲ ﻗﻮﺳﻲ ﺟﺮه ﺑﺎﻻ - رﺋﻴﺴﻌﻠﻲ دﻟﻮاری ﺷﻤﺎل ﮔﻨﺒﺪ ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ اﺗﺮک ﻣﺮزی ﺧﺎﻛﻲ ﭼﺎت ﺑﺮوﺟﻦ ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﮔﻨﺪﻣﺎن ﺧﺎﻛﻲ ﭼﻐﺎر ﺧﻮر ﭼﻐﻠﻮﻧﺪی ﻟﺮﺳﺘﺎن ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ دورود ﺑﺘﻨﻲ ﭼﻐﻠﻮﻧﺪی 25 ﻛﻴﻠﻮ ﻣﺘﺮی ﺟﻨﻮب اﻳﻼم ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﭼﻢ ﮔﺮدﻻن ﺑﺘﻨﻲ ﻗﻮﺳﻲ ﭼﻢ ﮔﺮدﻻن ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﺟﺮاﺣﻲ در ﭼﻢ ﻣﺎﻧﻲ ﺧﺎﻛﻲ ﺑﺎ ﻫﺴﺘﻪ رﺳﻲ ﭼﻢ ﻣﺎﻧﻲ اﺻﻼﻧﺪوز ﻣﻐﺎن ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ارس ﺧﺎﻛﻲ ﺧﺪا اﻓﺮﻳﻦ 90 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺷﻤﺎل اﻫﻮاز ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﺷﺎوور ﺑﺘﻨﻲ ﺧﻴﺮآﺑﺎد راﻣﻴﻦ زﻧﺠﺎن ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ راﻣﻴﻦ ﻗﺰل اوزن ﺧﺎﻛﻲ راﻣﻴﻦ ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﺗﺠﻦ در رﻳﮓ ﭼﺸﻤﻪ ﺧﺎﻛﻲ ﺑﺎ ﻫﺴﺘﻪ رﺳﻲ رﻳﮓ ﭼﺸﻤﻪ ﺑﻠﻨﺪ ﺑﺮ روی رو دﺧﺎﻧﻪ ﺗﺠﻦ در رﻳﮓ ﭼﺸﻤﻪ ﺧﺎﻛﻲ ﺑﺎ ﻫﺴﺘﻪ رﺳﻲ رﻳﮓ ﭼﺸﻤﻪ ﻛﻮﺗﺎه در ﻳﻤﻦ اﺑﺎد در ﻧﺰدﻳﻜﻲ ﺷﻬﺮ ﺑﻮﻛﺎن ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ زرﻳﻨﻪ رود ﺧﺎﻛﻲ ﺑﺎ ﻫﺴﺘﻪ رﺳﻲ زرﻳﻨﻪ رود زوﻻ- ﺳﻠﻤﺎس ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ زوﻻ ﭼﺎی ﺧﺎﻛﻲ زوﻻ ﺳﺎﻳﺖ1 ﺳﻠﻤﺎن ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﺳﻠﻤﺎن رود ﺧﺎﻛﻲ ﺑﺎ دﻳﻮاره اﺑﺒﻨﺪ ﺳﻠﻤﺎن رود ﺣﻮاﻟﻲ ﺳﻨﮕﺮ- ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﺳﻔﻴﺪ رود ﺑﺘﻨﻲ - ﺧﺎﻛﻲ ﺳﻨﮕﺮ ﺑﻌﺪ از ﺗﻘﺎﻃﻊ ﺳﻮﻟﻜﺎن و اق ﺑﻼغ ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﺳﻮﻟﻜﺎن ﺧﺎﻛﻲ ﺑﺎ ﻫﺴﺘﻪ رﺳﻲ ﺳﻮﻟﻜﺎن 4 ﺷﻤﺎل ﻣﺮودﺷﺖ ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﺳﻴﻮﻧﺪ ﺧﺎﻛﻲ ﺳﻴﺒﻮﻳﻪ - ﺳﻴﻮﻧﺪ 65 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺷﻤﺎل اﻫﻮاز ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﺷﺎوور ﺑﺘﻨﻲ ﺷﺎوور ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﺷﻔﺎرود در ﺳﺎﻳﺖ5 ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه ای ﺑﺎ ﻫﺴﺘﻪ رﺳﻲ ﺷﻔﺎ رود ﺷﻤﻴﻞ- ﺑﻨﺪر ﻋﺒﺎس ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﺷﻤﻴﻞ ﺧﺎﻛﻲ ﺷﻤﻴﻞ ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﺷﺎﻫﺮود- ﻃﺎﻟﻘﺎن واﻗﻊ در ﺳﻨﮕﺒﺎن ﺧﺎﻛﻲ ﺑﺎ ﻫﺴﺘﻪ رﺳﻲ ﻃﺎﻟﻘﺎن ﻓﺮﻳﺰی ﻣﺸﻬﺪ ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﻓﺮﻳﺰی ﺧﺎﻛﻲ ﻓﺮﻳﺰی ﺑﺮ روی روﺧﺎﻧﻪ ﻓﺮﻳﻤﺎن د ر ﻓﺮﻳﻤﺎن ﺧﺎﻛﻲ ﺑﺎ ﻫﺴﺘﻪ رﺳﻲ ﻓﺮﻳﻤﺎن 24 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺷﻤﺎل ﺗﺮﺑﺖ ﺣﻴﺪرﻳﻪ ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﻛﺎل ﺳﺎﻻر ﺧﺎﻛﻲ ﺑﺎ ﻫﺴﺘﻪ رﺳﻲ ﻗﻠﻌﻪ ﻧﻮ ﻣﻼ اﺣﻤﺪ- اردﺑﻴﻞ ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﻗﻮری ﭼﺎی ﺧﺎﻛﻲ ﻗﻮری ﭼﺎی ﻛﻬﻴﺮ ﭼﺎه ﺑﻬﺎر ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﻛﻬﻴﺮ ﺑﺘﻨﻲ ﻏﻠﺘﻜﻲ ﻛﻮﺑﻴﺪه ﻛﻬﻴﺮ ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 124 ﻣﺤﻞ ﺳﺪ ﻧﻮع ﺳﺪ ﻧﺎم ﺳﺪ ﺟﻨﻮب ﺷﺮﻗﻲ ﮔ ﺮﮔﺎن ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﺳﺮﺷﺎﺧﻪ ﻗﺮه ﺳﻮ ﺧﺎﻛﻲ ﻛﻮﺛﺮ - ﻧﻮﻣﻞ 12 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺟﻨﻮب ﮔﻠﭙﺎﻳﮕﺎن ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﻗﻤﺮود ﺧﺎﻛﻲ ﺑﺎ ﭘﻮﺷﺶ ﺑﺘﻨﻲ ﻛﻮﭼﺮی ﺑﺮ روی رودﺧﺎ ﻧﻪ ﺳﻴﻤﺮه در ﻣﺤﻞ ﭘﻞ اﻣﺎﻣﺰاده ﺧﺎﻛﻲ و ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه ﻛﻮران ﺑﻮزان ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﺷﻴﺦ ﻋﻠﻴﺨﺎن در ﭼﻠﮕﺮد اﻧﺤﺮاﻓﻲ ﻛﻮﻫﺮﻧﮓ 1 25 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺷﻤﺎل ﻛﺎﻣﻴﺎران ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﻛﺎوه رود ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه ای ﺑﺎ ﻫﺴﺘﻪ رﺳﻲ ﮔﺎوﻳﺸﺎن ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﻛﺎرون واﻗﻊ در ﺗﻨﮓ ﺑﻠﻮط ﺑﺘﻨﻲ ﻏﻠﺘﻜﻲ ﻛﻮﺑﻴﺪه ﮔﺪار ﻟ ﻨﺪر ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﺳﻴﺮوان در ﮔﺮدﻻن ﺑﺘﻨﻲ ﻗﻮﺳﻲ ﮔﺮدﻻن ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﮔﺮﮔﺎﻧﺮود در ﺳﻨﮕﺮﺳﻮار ﺧﺎﻛﻲ ﮔﺮﮔﺎن - وﺷﻤﮕﻴﺮ روﺳﺘﺎی ﮔﺮﮔﺰ ﺑﺮ روی رود ﺧﺎﻧﻪ ﮔﺮﮔﺎﻧﺮود ﺧﺎﻛﻲ ﺑﺎ ﻫﺴﺘﻪ رﺳﻲ ﮔﺮﮔﺰ ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﺣﺒﻠﻪ رود واﻗﻊ در ﭘﺎرﭼﻴﻦ-ﺑﻨﻜﻮه ﺑﺘﻨﻲ - وزﻧﻲ ﮔﺮﻣﺴﺎر ﻣﻬﺮان- ﭘﺎﺳﮕﺎه رﺿﺎ اﺑﺎد ﺑﺮ روی ر ودﺧﺎﻧﻪ ﮔﻨﺠﺎﻧﭽﻢ ﺑﺘﻨﻲ ﮔﻨﺠﺎﻧﭽﻢ 30 ﻣﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺷﻤﺎل ﺷﺮﻗﻲ ﻣﺸﻬﺪ- رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﺎﻫﻨﺴﺎء- ﺷﺎﺧﻪ ﻛﺸﻔﺮود ﺧﺎﻛﻲ ﺑﺎ ﻫﺴﺘﻪ رﺳﻲ ﻗﺎﺋﻢ ﻣﺎﻫﻨﺴﺎء ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﺮداب رود در ﺳﺎﻳﺖ 1 ﺧﺎﻛﻲ ﺑﺎ ﻫﺴﺘﻪ رﺳﻲ ﻣﺮداب رود 36 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺟﻨﻮب ﺷﺮﻗﻲ ﺗﺮﺑﺖ ﺟﺎم ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ روس ﺧﺎﻛﻲ ﺑﺎ ﻫﺴﺘﻪ رﺳﻲ ﻣ ﺮدان آﺑﺎد 30 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺟﻨﻮب ﺷﺮﻗﻲ ﺷﻮش ﻛﺎﻧﺎل روﺑﺎز و ﻣﺨﺰن ﻣﻌﺒﺪ ﭼﻐﺎز ﻧﺒﻴﻞ 25 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺟﻨﻮب ﺑﺎﺑﻞ ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺮاز ﺧﺎﻛﻲ ﺑﺎ ﻫﺴﺘﻪ رﺳﻲ ﻣﻨﮕﻞ ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ارس واﻗﻊ در اﺻﻼﻧﺪوز اﻧﺤﺮاﻓﻲ ﻣﻴﻞ و ﻣﻐﺎن ﻧﺎزﻟﻮ ﭼﺎی اروﻣﻴﻪ ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﻧﺎزﻟﻮ ﭼﺎی ﺧﺎﻛﻲ ﻧﺎزﻟﻮ ﺑﺮ روی ر ودﺧﺎﻧﻪ ﻧﺎورود در ﺳﺎﻳﺖ 1 ﺧﺎﻛﻲ ﺑﺎ دﻳﻮاره اﺑﺒﻨﺪ ﻧﺎو رود ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﻧﺴﺎء رود در اﻧﺠﻴﺮک ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه ای ﺑﺎ روﻳﻪ ﺑﺘﻨﻲ ﻧﺴﺎء 15 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺟﻨ ﻮب ﺷﺮﻗﻲ ﻣﻴﺎﻧﺪواب ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ زرﻳﻨﻪ رود اﻧﺤﺮاﻓﻲ ﻧﻮروز ﻟﻮ در ﻣﺤﻞ ﮔﺪارﻟﻨﺪر ﻧﺰدﻳﻜﻲ ﺷﻬﺮ ﻣﺴﺠﺪ ﺳﻠﻴﻤﺎن ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﻛﺎرون ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه ای ﻧﻴﺮوﮔﺎه ﺟﺮﻳﺎﻧﻲ ﮔﺪارﻟﻨﺪر ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺮﻳﺮود در ﻣﻨﻄﻘﻪ ﭘﻞ ﺧﺎﺗﻮن ﺧﺎﻛﻲ ﻫﺮﻳﺮود ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﺟﺎﺟﺮود در ﺑﻨﻜﻮه-ﻛﺒﻮد ﮔﻨﺒﺪ ﺑﺘﻨﻲ وراﻣﻴﻦ در ﻧﺰدﻳﻜﻲ ﻗﺎﺋﻤﺸﻬﺮ در اﺳﺘﺎن ﻣﺎزﻧﺪران ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎﺑﻠﺮود ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه ای ﺑﺎ ﻫﺴﺘﻪ رﺳﻲ اﻟﺒﺮز - ﭘﺎﺷﺎﻛﻼ ﭼﻬﺎرده ﻛﻴﻠـﻮﻣﺘﺮی ﺷﻬﺮﺳـﺘﺎن ﻧـﻮر در اﺳـﺘﺎن ﻣﺎزﻧـﺪران ﺑـﺮ روی رودﺧﺎﻧـﻪ ﺷﺎﻣﻴﺮود ﺧﺎﻛﻲ ﺑﺎ ﻫﺴﺘﻪ رﺳﻲ ﻣﺎﻳﻞ اﻟﻴﻤﺎﻻت ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ﺑﻴﺴﺖ و ﺳﻪ ﺟﺎده ﻛﺮج- ﭼﺎﻟﻮس و ﺷﺼﺖ و ﺳـﻪ ﻛﻴﻠـﻮﻣﺘﺮی ﺷـﻤﺎر ﻏﺮب ﺗﻬﺮان ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﻛﺮج در ﻧﺰدﻳﻜﻲ روﺳﺘﺎی وارﻳﺎن ﺑﺘﻨﻲ دو ﻗﻮﺳﻲ اﻣﻴﺮ ﻛﺒﻴﺮ - ﻛﺮج 20 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺟﻨﻮب ﻏﺮﺑﻲ ﻣﻴﺎﻧﻪ در اﺳـﺘﺎن آذرﺑﺎﻳﺠـﺎن ﻏﺮﺑـﻲ ﺑـﺮ رودﺧﺎﻧـﻪ آﻳﺪوﻏﻤﻮش ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه ای ﺑﺎ ﻫﺴﺘﻪ رﺳﻲ آﻳﺪوﻏﻤﻮش ﻓﺼﻞ ﭼﻬﺎرم – ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮز ای ه ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ در اﻳﺮان 125 ﻣﺤﻞ ﺳﺪ ﻧﻮع ﺳﺪ ﻧﺎم ﺳﺪ ﺑﻴﺴﺖ ﻛﻴﻠـﻮﻣﺘﺮی ﺟﻨـﻮب ﺷـﺮﻗﻲ ﻗﺎﺋﻤـﺸﻬﺮ در اﺳـﺘﺎن ﻣﺎز ﻧـﺪران ﺑـﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ آب ﺗﻴﺠﻮن ﺧﺎﻛﻲ ﺑﺎ ﻫﺴﺘﻪ رﺳﻲ ﺑﺮﻧﺠﺴﺘﺎﻧﻚ - زﻣﺰم ﻧﺰدﻳﻚ ﻃﺒﺲ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺑﻨﺎﻳﻲ ﺑﻨﺪ ﻛﺮﻳﺖ ﺑﻴﺴﺖ ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺷﻬﺮ ﻫﺮﻳﺲ د ر اﺳﺘﺎن آذرﺑﺎﻳﺠﺎن ﺷﺮﻗﻲ ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧـﻪ ﻫﺮﻳﺲ ﺧــﺎﻛﻲ ﺑــﺎ ﻫــﺴﺘﻪ رﺳــﻲ ﻣﺮﻛﺰی ﭘﺎرام دوازده ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺷﻤﺎل دﻟﻴﺠﺎن ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﻗﻢ رود ﺧﺎﻛﻲ ﺑﺎ ﻫﺴﺘﻪ رﺳﻲ ﭘﺎﻧﺰده ﺧﺮداد رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎﻫﻮ ﺧﺎﻛﻲ ﺑﺎ ﻫﺴﺘﻪ رﺳﻲ ﭘﻴﺸﻴﻦ روازده ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﻓﻴﺮوزآﺑﺎد در اﺳﺘﺎن ﻓﺎرس ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﻓﻴﺮوزآﺑﺎد ﺧﺎﻛﻲ ﺑﺎ ﻫﺴﺘﻪ رﺳﻲ ﺗﻨﮕﺎب - ﻓﻴﺮوزآﺑﺎد روی رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﻴﻞ رود در ﭼﻬﻞ ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺷﻤﺎل ﺷﺮﻗﻲ ﺟﻴﺮﻓﺖ ﺑﺘﻨﻲ دو ﻗﻮﺳﻲ ﺟﻴﺮﻓﺖ ﺷﻬﺮ زﻫﻚ در اﺳﺘﺎن ﺳﻴﺴﺘﺎن و ﺑﻠﻮﭼﺴﺘﺎن ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﺳﻴﺴﺘﺎن ﺧﺎﻛﻲ ﻫﻤﮕﻦ ﭼﺎه ﻧﻴﻤﻪ 30 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺳﻤﻴﺮم و190 ﻛﻴﻠـﻮﻣﺘﺮی ﺟﻨـﻮب ﺷـﺮﻗﻲ اﺻـﻔﻬﺎن ﺑـﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﺣﻨﺎ ﺧﺎﻛﻲ ﺑﺎ ﻫﺴﺘﻪ رﺳﻲ ﺣﻨﺎ - ﺳﻤﻴﺮم در ﻧﺰدﻳﻜﻲ ﺷﻬﺮ ﻣﺮودﺷﺖ ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﻛﺮ ﺧﺎﻛﻲ - ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه ای درودزن 25 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺷﻤﺎل دزﻓﻮل در اﺳﺘﺎن ﺧﻮزﺳﺘﺎن ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ دز ﺑﺘﻨﻲ دو ﻗﻮﺳﻲ دز ﺷﻬﺮ ﻛﺮد ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ زاﻳﻨﺪه رود ﺑﺘﻨﻲ ﻗﻮﺳﻲ زاﻳﻨﺪه رود ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﻛﺎﺟﻮ در زﻳﺮان ﭘﻴﺮﺳﻬﺮاب ﺑﺘﻨﻲ ﻏﻠﻄﻚ ﻛﻮﺑﻴﺪه زﻳﺮان ﺗﻨﮕﻪ وﻓﺮﻗﺎن- 25 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺷﻬﺮ ﺳﺎوه ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﻗﺮه ﭼﺎی ﺑﺘﻨﻲ دو ﻗﻮﺳﻲ ﺳﺎوه - ﻏﺪﻳﺮ ﭘﻨﺠﺎه و ﭘﻨﺞ ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺷﻤﺎﻟﻐﺮﺑﻲ اردﺑﻴﻞ و ﺳﻲ ﭘﻨﺞ ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺷﻤﺎﻟـﺸﺮﻗﻲ ﻣﺸﻜﻴﻦ ﺷﻬﺮ ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﻗﺮه ﺳﻮ ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه ای ﺑﺎ ﻫﺴﺘﻪ رﺳﻲ ﺳﺒﻼن ﭘﺎﻧﺰده ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﻏﺮب ﺷـﻬﺮ اﻫـﺮ در اﺳـﺘﺎن آذرﺑﺎﻳﺠـﺎن ﺷـﺮﻗﻲ ﺑـﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ اﻫﺮ ﭼﺎی ﺧـﺎﻛﻲ ﺑـﺎ ﻫـﺴﺘﻪ ﻧـﺎﺗﺮاوای رﺳﻲ ﺳﺘﺎرﺧﺎن - اﻫﺮ ﻣﻨﺠﻴﻞ ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﺳﻔﻴﺪ رود ﺑﺘﻨﻲ ﭘﺸﺖ ﺑﻨﺪ دار ﺳﻔﻴﺪ رود ﺗﻨﮕﻪ ﻛﺎرزﻳﻦ در ﻧﺰدﻳﻜﻲ ﺷﻬﺮ ﻗﻴﺮ در اﺳﺘﺎن ﻓﺎرس- رودﺧﺎﻧﻪ ﻗﺮه آﻏﺎج ﺑﺘﻨﻲ ﻗﻮﺳﻲ وزﻧﻲ ﺳﻠﻤﺎن ﻓﺎرﺳﻲ - ﻗﻴﺮ ﻗﺮﻳﻪ ﺳﻴﺪ ﻛﻼ ﺑﺎﺑﻞ در اﺳﺘﺎن ﻣﺎزﻧﺪران ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﺳ ﻨﺒﻞ رود ﺧﺎﻛﻲ ﺑﺎ ﻫﺴﺘﻪ رﺳﻲ ﺳﻨﺒﻞ رود 25 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﻫﺸﺘﺮود در اﺳﺘﺎن آذرﺑﺎﻳﺠﺎن ﺷﺮﻗﻲ- رودﺧﺎﻧﻪ ﻗﺮﻧﻘﻮﭼﺎی ﺧــﺎﻛﻲ ﺑــﺎ ﻫــﺴﺘﻪ رﺳــﻲ ﻣﺮﻛﺰی ﺳﻬﻨﺪ ﺳﻴﺮﺟﺎن د ر اﺳﺘﺎن ﻛﺮﻣﺎن ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﺗﻨﮕﻮﺋﻴﻪ ﺧﺎﻛﻲ ﺑﺎ ﻫﺴﺘﻪ رﺳﻲ ﺳﻴﺮﺟﺎن دوازده ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی اروﻣﻴﻪ ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﺷﻬﺮ ﭼﺎی ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه ای ﺑﺎ ﻫﺴﺘﻪ رﺳﻲ ﺷﻬ ﺮ ﭼﺎی 40 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺟﻨﻮب ﺳﺎری ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﺗﺠﻦ در ﺳﻠﻴﻤﺎن ﺗﻨﮕﻪ ﺑﺘﻨﻲ دو ﻗﻮﺳﻲ ﺷﻬﻴﺪ رﺟﺎﻳﻲ - ﺗﺠﻦ ﭘﻨﺠﺎه و ﭘﻨﺞ ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺷﻤﺎل ﺷﺮﻗﻲ ﻣﺴﺠﺪ ﺳﻠﻴﻤﺎن در اﺳﺘﺎن ﺧﻮزﺳﺘﺎن ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﻛﺎرون ﺑﺘﻨﻲ دو ﻗﻮﺳﻲ ﺷﻬﻴﺪ ﻋﺒﺎﺳﭙﻮر - ﻛﺎرون1 ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 126 ﻣﺤﻞ ﺳﺪ ﻧﻮع ﺳﺪ ﻧﺎم ﺳﺪ ﺑﻴﺴﺖ و ﭘﻨﺞ ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺗﺮﺑﺖ ﺣﻴﺪرﻳﻪ ﺑﺮ روی روﺧﺎﻧﻪ ﻛﺎل ﺳﺎﻻر ﺧﺎﻛﻲ ﺑﺎ ﻫﺴﺘﻪ رﺳﻲ ﺷﻬﻴﺪ ﻳﻌﻘﻮﺑﻲ - ﺗﺮﺑﺖ ﺣﻴﺪرﻳ ﻪ ﺳﻲ ﻳﻚ ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺟﻨﻮب ﻏﺮﺑﻲ ﺑﺎﺑﻞ در اﺳﺘﺎن ﻣﺎزﻧﺪران ﺑـﺮ روی رودﺧﺎﻧـﻪ ﭼﻠﻴﻢ ﺧــﺎﻛﻲ ﺑــﺎ ﻫــﺴﺘﻪ رﺳــﻲ ﻣﺮﻛﺰی ﺷﻴﺎده ﺳﻲ و دو ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺷﺮق ﻧﻮﺷﻬﺮ و ﻫﻔﺖ ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺟﻨﻮب روﺳﺘﺎی ﺻـﻼح اﻟﺪﻳﻦ ﻛﻼ ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﻛﺠﻮر ﺑﻬﺒﻮد ﺧﺎﻛﻲ ﺑﺎ ﻫﺴﺘﻪ ﻣﺎﻳﻞ ﺻﻼح اﻟﺪﻳﻦ ﻛﻼ ﺑﻴﺴﺖ و ﭘﻨﺞ ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺟﻨﻮب ﺷﺮﻗﻲ ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن ﻣﺸﻬﺪ ﺑﺘﻨﻲ دو ﻗﻮﺳﻲ ﻃﺮق رودﺧﺎﻧﻪ ﺻﻮﻓﻲ ﭼﺎی در ﺳﻪ و ﻧﻴﻢ ﻛﻴﻠﻮ ﻣﺘﺮی ﺷﻤﺎﻟﻐﺮﺑﻲ ﻣﺮاﻏﻪ در آذزﺑﺎﻳﺠﺎن ﺷﺮﻗﻲ ﺧــﺎﻛﻲ ﺑــﺎ ﻫــﺴﺘﻪ رﺳــﻲ ﻣﺮﻛﺰی ﻋﻠﻮﻳﺎن ﺷﺼﺖ ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺷﻬﺮ ﺳﺎری در اﺳﺘﺎن ﻣﺎزﻧﺪران ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﻋﺮوس و داﻣﺎد ﺧــﺎﻛﻲ- ﺳــﻨﮕﺮﻳﺰه ای ﺑــﺎ ﻫﺴﺘﻪ رﺳﻲ ﻗﺎﺋﻢ و ﺿﺨﻴﻢ ﻓﺮﻳﻢ ﺻﺤﺮا ﺳﻨﻨﺪج ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﻗﺸﻼق ﺧﺎﻛﻲ - ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه ای ﻗﺸﻼق - وﺣﺪت ﭼﻬﻞ ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺷﻤﺎل ﻣﺸﻬﺪ ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﻛﺎرده ﺑﺘﻨﻲ دو ﻗﻮﺳﻲ ﻛﺎرده رودﺧﺎﻧﻪ ﻛﺮﺧﻪ ﺧﺎﻛﻲ ﺑﺎ ﻫﺴﺘﻪ رﺳﻲ ﻛﺮﺧﻪ ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن ﮔﭽﺴﺎران در اﺳﺘﺎن ﻛﻬﻜﻴﻠﻮﻳـﻪ و ﺑـﻮﻳﺮ اﺣﻤـﺪ ﺑـﺮ روی رودﺧﺎﻧـﻪ ﺧﻴﺮآﺑﺎد وزﻧﻲ ﺑﺘﻨﻲ ﻛﻮﺛﺮ 28 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺷﺮق ﺷﻬﺮ اﻳﺬه در اﺳﺘﺎن ﺧﻮزﺳﺘﺎن- رودﺧﺎﻧﻪ ﻛﺎرون ﺑﺘﻨﻲ دو ﻗﻮﺳﻲ ﻛﺎرون 3 ﺻﺪو ﻫﺸﺘﺎد ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺟﻨـﻮب ﻏﺮﺑـﻲ ﺷـﻬﺮ ﻛـﺮد در اﺳـﺘﺎن ﭼﻬﺎرﻣﺤـﺎل و ﺑﺨﺘﻴﺎری ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﻛﺎرون ﺑﺘﻨﻲ ﻗ ﻮﺳﻲ وزﻧﻲ ﻛﺎرون 4 ﮔﻠﭙﺎﻳﮕﺎن ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﮔﻠﭙﺎﻳﮕﺎن ﺧﺎﻛﻲ - ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه ای ﮔﻠﭙﺎﻳﮕﺎن دوازده ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺷﻤﺎل ﺷﺮﻗﻲ ﮔﻨﺒﺪ ﻛـﺎووس در اﺳـﺘﺎن ﮔﻠـﺴﺘﺎن ﺑـ ﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﮔﺮﮔﺎﻧﺮود ﺧﺎﻛﻲ ﻫﻤﮕﻦ ﮔﻠﺴﺘﺎن ﻫﺸﺖ ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺷﻤﺎﻟﻐﺮﺑﻲ ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن ﮔﺮﻣﻲ و ﻳﻚ و ﻧﻴﻢ ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺷـﻤﺎل روﺳﺘﺎی ﮔﻴﻼرﻟﻮﺑﺎ در اﺳﺘﺎن اردﺑﻴﻞ ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺮزﻧﺪ و دﻳﺰج ﺧﺎﻛﻲ ﺑﺎ ﻫﺴﺘﻪ رﺳﻲ ﮔﻴﻼرﻟﻮ ﻫﻔﺘﺎد و ﭘﻨﺞ ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺗﻬﺮان و ﺻﺪ ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی آﻣﻞ ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﻻر ﺧﺎﻛﻲ ﺑﺎ ﻫﺴﺘﻪ رﺳﻲ ﻻر ﺳﻲ و ﭘﻨﺞ ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺷﻤﺎل ﺷﺮﻗﻲ ﺗﻬﺮان ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﺟﺎﺟﺮود وزﻧﻲ ﺑﺘﻨ ﻲ ﭘﺎﻳﻪ دار ﻟﺘﻴﺎن ﻧﻮزده ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺷﻤﺎل ﺷﺮﻗﻲ ﺑﻬﺒﻬﺎن واﻗﻊ در اﺳﺘﺎن ﺧﻮزﺳﺘﺎن ﺑﺮ روی ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه ای ﺑﺎ ﻫﺴﺘﻪ رﺳﻲ ﻣﺎرون 12 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺟﻨﻮب ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن ﻣـﺎﻛﻮ ﺑـﺮ روی رودﺧﺎﻧـﻪ زﻧﮕﻤـﺎر ﻧﺰدﻳـﻚ روﺳﺘﺎی ﺑﺎرون ﺧﺎﻛﻲ ﺑﺎ ﻫﺴﺘﻪ رﺳﻲ ﻣﺎﻛﻮ - ﺑﺎرون رودﺧﺎﻧﻪ ﻛﺎرون26 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﭘﺎﻳﻴﻦ دﺳﺖ ﺳﺪ ﻛﺎرون ﻳﻚ ﺑﺘﻨﻲ ﻣﺴﺠﺪ ﺳﻠﻴﻤﺎن ده ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﻏﺮب ﺷﻬﺮ ﻛﻮار در اﺳﺘﺎن ﻓﺎری ﺑﺮ روی رودﺧﺎﻧﻪ ﻗﺮه آﻏﺎج ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه ای ﺑﺎ روﻳﻪ ﺑﺘﻨﻲ ﻣﻴﺮزای ﺷﻴﺮازی - ﻛﻮار ردوﺧﺎﻧﻪ ﻣﻴﻨﺎب ﭘﺸﺖ ﺑﻨﺪ دار ﻣﻴﻨﺎب - اﺳﺘﻘﻼل 43 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮی ﺷﻤﺎل ﺗﺒﺮﻳﺰ ﻧﺰدﻳﻚ روﺳﺘﺎی ﺗﺎزه ﻛﻨﺪ- رودﺧﺎﻧﻪ ﻧﻬﻨﺪ ﺧــﺎﻛﻲ ﺑــﺎ ﻫــﺴﺘﻪ رﺳــﻲ ﻣﺮﻛﺰی ﻧﻬﻨﺪ ﻓﺼﻞ ﭼﻬﺎرم – ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮز ای ه ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ در اﻳﺮان 127 ﺑﺮرﺳﻲ آﻣﺎری ﻫﺎ ﻃﺮح ی اﺟﺮا ﺷﺪه ، در دﺳﺖ اﺟﺮا و ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗﻲ ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ ﻛﻪ اﻏﻠﺐ ﺳﺪﻫﺎی ﺑﻠﻨ ﺪ از ﻧـﻮع ﺑﺘﻨـﻲ و ﺧـﺼﻮﺻﺎ ﺑﺘﻨـﻲ ﻗﻮﺳﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ . اﻏﻠﺐ ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﻧﻴﺮوﮔﺎه ﻫﺎ ی آﺑﻲ ﻫﻢ در اﻳﻦ ﻣﻮارد در ﻛﻨﺎر اﻳﻦ ﺳﺪﻫﺎ اﺣﺪاث ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . از ﭘﺮوژه ﻫﺎی اﺟﺮا ﺷـﺪه ﺣـﺪود 60 درﺻﺪ ﻧﻴﺮوﮔﺎه ﻫﺎ ی آّﺑﻲ در ﻣﺠﺎورت ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ اﺣﺪاث ﺷﺪه اﻧﺪ . از ﻧﻈﺮ ﻇﺮﻓﻴﺖ اﻳﻦ رﻗﻢ ﺣﺪود 70 درﺻﺪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﺳﺪ و ﻧﻴﺮوﮔﺎه آﺑﻲ در دﺳﺖ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ در ﻛﺸﻮر ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از : ﺳﺪ وﻧﻴﺮوﮔﺎه ﺳﺎزﺑﻦ، ﺳﺪ وﻧﻴﺮوﮔﺎه ﺑﺨﺘﻴﺎری ، ﺳـﺪ و ﻧﻴﺮوﮔـﺎه ﻟﻴـﺮو ، ﺳﺪ و ﻧﻴﺮوﮔﺎه زاﻟﻜﻲ ، ﺳﺪوﻧﻴﺮوﮔﺎه ﻛﺎرون2 ، ، ﺳﺪ و ﻧﻴﺮوﮔﺎه ﺑﺎزﻓﺖ ﺳﺪ و ﻧﻴﺮوﮔﺎه ﻛﺎرون5 ، ﺳﺪوﻧﻴﺮوﮔﺎه ﺧﺮﺳﺎن1 ، ﺳﺪوﻧﻴﺮوﮔﺎه ﺧﺮﺳﺎن2 ، ﺳﺪوﻧﻴﺮوﮔﺎه ﺧﺮﺳﺎ ن 3 ، ﺳﺪوﻧﻴﺮوﮔﺎه ﭘﺎﻋﻠﻢ ، ﺳﺪ و ﻧﻴﺮوﮔﺎه ﻛﻮران ﺑﻮزا ن ، ﺳﺪ و ﻧﻴﺮوﮔﺎه ﺗﻨﮓ ﻣﻌﺸﻮره ، ﺳﺪ و ﻧﻴﺮوﮔﺎه ﺳﺮدﺷﺖ ، ﺳﺪ و ﻧﻴﺮوﮔﺎه ﮔﺮژال ، ﺳﺪ وﻧﻴﺮوﮔﺎه ﺷﻴﻮاﺷﺎن ، ﺳﺪ و ﻧﻴﺮوﮔﺎه ارس ، ﺳﺪ و ﻧﻴﺮوﮔﺎه زﻫﺮه ، ﺳﺪ و ﻧﻴﺮوﮔﺎه ﻗﺰل اوزن ، ﺳﺪ و ﻧﻴﺮوﮔﺎه ﮔﺮﺷﺎ- ﮔـﺪار ، ﭘﻴﺮ ﻧﻴﺮوﮔﺎه ﺗﻠﻤﺒﻪ ذﺧﻴﺮه ای اﻳﻼم . ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﺳﺪ و ﻧﻴﺮوﮔﺎه آﺑﻲ در دﺳﺖ اﺟﺮا ﻧﻴﺰ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از : ﺳﺪ و ﻧﻴﺮوﮔﺎه ﻛـﺎرون 3 ، ﺳـﺪ و ﻧﻴﺮوﮔـﺎه ﻛﺎرون4 ، ﺳﺪ و ﻧﻴﺮوﮔﺎه ﮔﺘﻮﻧﺪ ، ﺳﺪ و ﻧﻴﺮوﮔﺎه رودﺑﺎر ﻟﺮﺳﺘﺎن ، ﺳﺪ و ﻧﻴﺮوﮔﺎه ﺳﻴﻤﺮه ، ﺳـﺪ و ﻧﻴﺮوﮔـﺎه ﻣـﺴﺠﺪ ﺳـﻠﻴﻤﺎن ، ﺳـﺪ و ﻧﻴﺮوﮔـﺎه ﺳﻴﺎه ﺑﻴﺸﻪ . 4 - 4 - ﻧﮕﺎﻫﻲ ﺑﻪ آﻣﺎر ﺟﻬﺎﻧﻲ و ﻣﻘﺎﻳ ﺴﻪ ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﻬﻢ در اﻳﺮان ﺑﺎ ﺳﺎﻳﺮ ﻛﺸﻮرﻫﺎ در ﻧﻤﻮدار 4 - 2 ﺗﻌﺪاد ﺳﺪﻫﺎی اﺣﺪاث ﺷﺪه در ﺟﻬﺎن ﺑﻪ ﺗﻔﻜﻴﻚ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻳﺎ ﻛﺸﻮر ﻧﺸﺎن داده ﺷـﺪه اﺳـﺖ . در اﻳـﻦ ﻣﻴـﺎن ﻛـﺸﻮرﻫﺎی آﺳﻴﺎﻳﻲ و در ﺣﺎل ﺗﻮﺳﻌﻪ در ﻣﺠﻤﻮع آﻣﺎر ﺑﺎﻻﻳﻲ را ﺑﻪ ﺧﻮد اﺧﺘﺼﺎص داده اﻧﺪ . در ﻧﻤﻮدار 4 - 3 ﻧﻴﺰ رﺷﺪ و ﺗﻮﺳﻌﻪ ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﺳـﺪ ﺳـﺎزی در ﺟﻬﺎن ﺑﺮ ﺣﺴﺐ زﻣﺎن در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺨﺘﻠﻒ دﻧﻴﺎ ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ . دﻳﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﻛﺸﻮرﻫﺎی ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻳﺎﻓﺘﻪ از ﺟﻤﻠﻪ آﻣﺮﻳﻜﺎ ، ﻛﺎﻧـﺎدا و ﻛﺸﻮرﻫﺎی اروﭘﺎﻳﻲ ﻧﻴﺰ آﻣﺎر ﺻ ﻌﻮدی داﺷﺘﻪ و در اﻳﻦ زﻣﻴﻨﻪ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬاری ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻬﻲ ﻧﻤﻮده اﻧﺪ . در ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ وﺿﻌﻴﺖ ﻋﻤﻮﻣﻲ در ﻛﺸﻮرﻫﺎی د ﻧﻴﺎ ﺗﻌﺪاد ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﺳﺎزه ﻫﺎی اﺟﺮا ﺷﺪه در اﻳﺮان در ﺻﺪر ﺟﺪول ﻗﺮار ﻧﻤﻲ ﮔﻴﺮد و ﺑـﺎ ﻛﺸﻮرﻫﺎی ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻳﺎﻓﺘﻪ ﻣﺎﻧﻨﺪ آﻣﺮﻳﻜﺎ ، ژاﭘﻦ ، ﻛﺸﻮرﻫﺎی اروﭘﺎﻳﻲ و ﻫﻤﺎﻧﻄﻮر ﻛﻪ در ﺟﺪول 4 - 3 ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ ، ﺣﺘﻲ ﺑﺎ ﭼﻴﻦ ، ﻫﻨـﺪ ، ﺗﺮﻛﻴﻪ ، ﻛﺮه ﺟﻨﻮﺑﻲ و ژاﭘﻦ ﻛﻪ وﺳﻌﺘﻬﺎ و ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ دا رﻧﺪ ﻓﺎﺻﻠﻪ دارد . ﻧﻤﻮدار4 - 1 رﺷﺪ زﻣﺎﻧﻲ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺳﺪ ﺳﺎزی در ﺟﻬﺎن ﺑﻪ ﺗﻔﻜﻴﻚ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 128 ﻧﻤﻮدار4 - 3 - ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ارﺗﻔﺎع ﺳﺪﻫﺎ در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺟﻬﺎن ﻧﻤﻮدار4 - 2 ﺗﻌﺪاد ﺳﺪﻫﺎی اﺣﺪاث ﺷﺪه در ﺟﻬﺎن ﺑﻪ ﺗﻔﻜﻴﻚ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻳﺎ ﻛﺸﻮر ﻓﺼﻞ ﭼﻬﺎرم – ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮز ای ه ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ در اﻳﺮان 129 ﺟﺪول4 - 3 ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺗﻌﺪاد ﺳﺪﻫﺎی ﻣﻬﻢ اﻳﺮان در ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ ﻛﺸﻮرﻫﺎی ﻧﺰدﻳﻚ ﺑﻪ ﺗﻔﻜﻴﻚ ﻫﺪف ﺑﺮاﺳﺎس ﺗﻌﺪاد ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺰرگ ﺑﺮاﺳﺎس ﻋﻤﻠﻜﺮد ﻫﻨﺪ a 960 b 695 c 16 - ﺑﺎﻻی60 ﻣﺘﺮ آﺑﻴﺎری ﭼﻴﻦ a 280 c 90 - ﺑﺎﻻی60 ﻣﺘﺮ ﻛﻨﺘﺮل ﺳﻴﻼب ﺑﺮﻗﺎﺑﻲ و ﺗﻠﻤﺒﻪ ذﺧﻴﺮه ای ﺗﺮﻛﻴﻪ a 193 c 209 - ﺑﻴﺸﺘﺮ از60 ﻣﺘﺮ ﭼﻨﺪ ﻣﻨﻈﻮره ﺑﺮﻗﺎﺑﻲ و ﻛﻨﺘﺮل ﺳﻴﻼب ﺗﺄﻣﻴﻦ آب ﻛﺮه ﺷﻤﺎﻟﻲ a 132 c4 - ﺑﻴﺸﺘﺮ از60 ﻣﺘﺮ ﭼﻨﺪ ﻣﻨﻈﻮره ﺑﺎ اﻫﺪاف ﺑﺮﻗﺎﺑﻲ و ﺗﺄﻣﻴﻦ آب ژاﭘﻦ d 463 a 90 c 51 - ﺑﻴﺸﺘﺮ از60 ﻣﺘﺮ c 13 - ﺑﻴﺸﺘﺮ از100 ﻣﺘﺮ آﺑﻴﺎری ﺗﻚ و ﭼﻨﺪ ﻣﻨﻈﻮره اﻳﺮان c 48 - ﺑﺎﻻﺗﺮ از60 ﻣﺘﺮ :a ﻣﻨﺒﻊ ICOLD 1997 :b آﻣﺎر ﺳﺪﻫﺎی ﻫﻨﺪ WCD :C IJHD2000 :d وزارت ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ژاﭘﻦ 1999 اﻣﺎ ﺑﺮرﺳﻲ آﻣﺎر ﭘﺮوژه ﻫﺎی در دﺳﺖ اﺟﺮا ﻳﺎ در دﺳﺖ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ ﻛﻪ اﻳﺮان ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ و ﻧﻴﺎز ﺑـﺎﻻﻳﻲ در اﻳـﻦ زﻣﻴﻨـﻪ دارد و رﺷﺪ آﻣﺎر ﭘﺮوژه ﻫﺎی در دﺳﺖ اﻗﺪام آن ﺧﺼﻮﺻﺎً ﺳﺪﻫﺎی ﺑﻠﻨﺪ در ﺟﻬﺎن ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻟﺬا در اﻳﻦ ﺑﺮﻫﻪ زﻣﺎﻧﻲ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﺳـﺘﺎﻧﺪارد ﺑﻮدن و ﺿﻮاﺑﻂ ﺑﻬﻴﻨﻪ و ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻃﺮاﺣﻲ و اﺟﺮا ﻋﻮاﻳﺪ ﺑﺴﻴﺎری در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ و آﻳﻨﺪه ﺑﺮای ﻛﺸﻮر ﺑﻪ دﻧﺒﺎل ﺧﻮاﻫﺪ داﺷﺖ . در ﻧﻤـﻮدار 4 - 3 ﺳﺪﻫﺎی اﺣﺪاث ﺷﺪه در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺟﻬﺎن ﺑﻪ ﺗﻔﻜﻴﻚ ارﺗﻔﺎﻋﺸﺎن دﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪی ﺷﺪه اﻧﺪ . اﻳﻦ آﻣﺎر ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ ﻛﻪ ﻋﻤﺪه ﭘﺮوژه ﻫﺎ و ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻠﻬﺎی ﺳﺪ ﺳﺎزی در دﻧﻴﺎ ﻫﻤﺎﻧﻄﻮر ﻛﻪ در ﺟﺪول 4 - 2 ﻧﻴﺰ ﺑﺮای اﻳﺮان ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺳﺪﻫﺎی ﻛﻮﺗﺎه ﺗﺎ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . در ﺟﺪول 4 - 4 آﻣﺎر ﺗﻌﺪاد ﺳﺪﻫﺎی اﺣﺪاث ﺷﺪه در140 ﻛﺸﻮر ﻣﺨﺘﻠﻒ دﻧﻴﺎ اراﻳﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . اﻳﻦ آﻣﺎر ﻧﺸﺎن ﻣـﻲ دﻫـﺪ ﻛـﻪ اﻳـﺮان در ﻣﻴﺎن ﻛﺸﻮرﻫﺎی آﺳﻴﺎﻳﻲ ﭘﺲ از ﭼﻴﻦ ، ، ﻫﻨﺪ ژاﭘﻦ ، ﻛﺮه ﺟﻨﻮﺑﻲ ، ﺗﺮﻛﻴﻪ ، ﺗﺎﻳﻠﻨﺪ ، اﻧﺪوﻧﺰی ، روﺳﻴﻪ ، ﭘﺎﻛﺴﺘﺎن و ﻛﺮه ﺷـﻤﺎﻟﻲ در رﺗﺒـﻪ ﻳـﺎزدﻫﻢ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ و ﺗﻨﻬﺎ دو دﻫﻢ درﺻﺪ ا ز ﺳﺪﻫﺎی آﺳﻴﺎ در اﻳﺮان ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . اﻟﺒﺘﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑـﻪ ﺗﻌـﺪاد ﭘﺘﺎﻧـﺴﻴﻠﻬﺎ و ﭘـﺮوژه ﻫـﺎی در دﺳـﺖ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ و اﺟﺮا اﻳﺮان راه زﻳﺎدی در ﭘﻴﺶ دارد . در ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ ﺳﺎﻳﺮ ﻛﺸﻮرﻫﺎی ﺟﻬﺎن ﻧﻴﺰ ﺑﺮ اﺳﺎس آﻣﺎر ﻣﻨﺘـﺸﺮ ﺷـﺪه از ﺳـﻮی ﻛﻤﻴـﺴﻴﻮن ﺑﻴﻦ اﻟﻤﻠﻠﻲ ﺳﺪﻫﺎی ﺟﻬﺎن ، اﻳﺮان در ﻣﻘﺎم ﭼﻬﻞ و دوم ﻗﺮار ﮔﺮ ﻓﺘﻪ اﺳﺖ . ﺗﻤﺮﻛﺰ ﺗﺠﺮﺑﻴﺎت ﺳﺪ ﺳﺎزی ﺑﺎ اﺣﺪاث ﺑﻴﺶ از 500 ﺳﺪ در آﺳﻴﺎ ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺑﻪ ﻛـﺸﻮرﻫﺎی ﭼـﻴﻦ ، ﻫﻨـﺪ ، ژاﭘـﻦ ، ﻛـﺮه ﺟﻨـﻮﺑﻲ و ﺗﺮﻛﻴـﻪ اﺧﺘﺼﺎص دارد . در آﻓﺮﻳﻘﺎ ﻛﺸﻮر آﻓﺮﻳﻘﺎی ﺟﻨﻮﺑﻲ و در آﻣﺮﻳﻜﺎی ﻻﺗﻴﻦ ﺑﺮزﻳﻞ در ﺻﺪر ﻗﺮار دارد . در اروﭘﺎ اﺳﭙﺎﻧﻴﺎ ، ﻓﺮاﻧﺴﻪ ، اﻳﺘﺎﻟﻴﺎ و اﻧﮕﻠـﻴﺲ در ﺻﺪر ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﻧﺪ و در آﻣﺮﻳﻜﺎی ﺷﻤﺎﻟﻲ اﻳﻼت ﻣﺘﺤﺪه ، ﻛﺎﻧﺎدا و ﻣﻜﺰﻳﻚ ﺑـﺎﻻﺗﺮﻳﻦ آﻣـﺎر را ﺑـﻪ ﺧـﻮد اﺧﺘـﺼﺎص داده اﻧـﺪ . در ﻗـﺎره اﻗﻴﺎﻧﻮﺳﻴﻪ ﻧﻴﺰ اﺳﺘﺮاﻟﻴﺎ ﺑﻴﺶ ﺗﺮﻳﻦ ﺗﺠﺮﺑﻪ را در ﺳﺪ ﺳﺎزی دارا ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در ﻣﺠﻤﻮع ﻛﺸﻮرﻫﺎی ﺟﻬﺎن از ﻧﻈﺮ ﻛﻤﻲ ﭼﻴﻦ 46 درﺻﺪ ﺳﺪﻫﺎی دﻧﻴﺎ را در ﺧﻮد ﺟﺎ داده اﺳﺖ ﻛﻪ اﻟﺒ ﺘﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ وﺳﻌﺖ و وﺿﻌﻴﺖ آب و ﻫﻮاﻳﻲ آن ﻃﺒﻴﻌﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 130 ﺟﺪول4 - 4 ﺟﺪول آﻣﺎری ﺗﻌﺪاد ﺳﺪﻫﺎی ﻣﻬﻢ در140 ﻛﺸﻮر دﻧﻴﺎ ﺗﻌﺪاد ﺳﺪﻫﺎ ﻛﺸﻮر ﺗﻌﺪاد ﺳﺪﻫﺎ ﻛﺸﻮر ﺗﻌﺪاد ﺳﺪﻫﺎ ﻛﺸﻮر ﻓﺼﻞ ﭼﻬﺎرم – ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮز ای ه ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ در اﻳﺮان 131 ﻓﺼﻞ5 ﺑﺮرﺳﻲ ﺿﺮورت ﺗﺪوﻳﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 132 ﻓﺼﻞ ﭘﻨﺠﻢ – ﺑﺮرﺳﻲ ﺿﺮورت ﺗﺪوﻳﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ 133 5 - 1 - ﻛﻠﻴﺎت ﻧﻮع ﺑﺸﺮ از اﺑﺘﺪای ﭘﻴﺪاﻳﺶ ﺑﺮ اﻳﻦ ﻛﺮه ﺧﺎﻛﻲ، ﻣﺮاﺣﻞ رﺷﺪ ﺧﻮد را ﺑﺎ ﻓﺮآﻳﻨﺪ ﭘﺎﻳﺎن ﻧﺎﭘﺬﻳﺮ » ﺳﻌﻲ و ﺧﻄﺎ « آﻏﺎز ﻧﻤﻮده و ﺗﺎ ﭘﺎﻳـﺎن اداﻣـﻪ ﺧﻮاﻫﺪ داد . در واﻗﻊ اﻳﻦ اﻣﺮ از ﺟﻤﻠﻪ ﻣﻮﻫﺒﺖ ﻫﺎی اﻟﻬﻲ ﺑﻮده ﻛﻪ در وﺟﻮد او ﻧﻬﺎده ﺷﺪه ﺗﺎ ﭘﺎی در وادی ﻧﺎﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﻫﺎ ﻧﻬـﺎده و ﺑـﺎ آزﻣـﻮدن ﻫﺎ آن ، داﻣﻨﻪ ﺧﻄﺎﻫﺎی ﺧﻮد را ﺑﻪ ﻧﻔﻊ دﺳﺖ ﻳﺎﺑﻲ ﺑﻪ واﻗﻌﻴﺖ ﭘﺪﻳﺪه ﻫﺎ ﺟﻤﻊ ﻧﻤﺎﻳﺪ . اﻧﺴﺎن اﻳﻦ ﻓﺮآﻳﻨﺪ اﺳﺎﺳﻲ در ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺧﻮد را ﻫﻤﻴﺸﻪ ﺑﺎ ﺳﺌﻮال ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ آﻏﺎز ﻧﻤﻮده ﻛﻪ اﻫﻢ اﻳﻦ ﺳﺌﻮاﻻت ﺑﻪ ﺳﻪ ﺣﻮزه ﭼﺮا، ﭼـﻪ و ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺑﺎز ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﺷﺎﻳﺪ ﺟﺪول 5 - 1 ﺗﺎ ﺣﺪودی ﺑﺘﻮاﻧﺪ ﻛﻪ ﻳﻚ ﻋﻤﺮ ﺗﺠﺮﺑﻪ ﺑﺸﺮی را از وادی ﺣﻴﻮان ﺗـﺎ ﺣـﻮزه ﻫـﺎی ﻣﺨﺘﻠـﻒ ﻣـﺪﻳﺮﻳﺖ اﻣﺮوزی روﺷﻦ ﻧﻤﺎﻳﺪ : ﺟﺪول 5 - 1 ﺳﺌﻮاﻻت ﻛﻠﻴﺪی ﻣﻄﺮح در ﺣﺮﻛﺖ ﺑﻪ ﺳﻮی ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻣﻘﺼﺪ راه راه رﻓﺘﻦ ﭼﺮا ﭼﻪ ﭼﮕﻮﻧﻪ Why What How ﻫﺪف ﺳﻴﺎﺳﺖ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺣﻜﻤﺖ ﻋﻠﻢ ﻓﻨﺎوری Wisdom Science Technology ﺑﻴﻨﺶ داﻧﺶ ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲ ﺟﺪول5 - 1 ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ ﻛﻪ اﺳﺎﺳﻲ ﺗﺮﻳﻦ ﺳﺌﻮاﻻت در راﺳﺘﺎی ﺗﻮﺳﻌﻪ، ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺣﻮزه ﭼﺮاﻳﻲ ﺑﻮده و ﺑﻌﺪ از آن ﺣـﻮزه » ﭼـﻪ « و در ﻧﻬﺎﻳﺖ » ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﻣﻲ « ﺑﺎﺷﺪ . ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻘﺼﺪ اﺻﻠﻲ ﺗﺮﻳﻦ ﺗﺼﻤﻴﻢ در ﺣﺮﻛﺖ اﺳﺖ و ﺗﻌﻴﻴﻦ راه رﺳﻴﺪن ﺑﻪ ﻣﻘﺼﺪ ﻗﺒﻞ از ﭘﺎﺳﺦ ﺑﻪ ﭼﮕﻮﻧـﻪ راه رﻓﺘﻦ، اﻫﻤﻴﺖ اوﻟﻲ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﻣﺴﺎﻟﻪ ﻣﻬﻢ ﻓﻮق، در ﻛﻠﻴﻪ اﻣﻮر ﺻﺎدق ﺑـﻮده و ﻧ ﺤـﻮه ﺻـﺤﻴﺢ ﻧﮕـﺮش ﺑـﻪ ﺣـﻮزه ﻫـﺎی ﻣﺨﺘﻠـﻒ ﭘﺮﺳﺶ ﻫﺎ و در ﻧﺘﻴﺠﻪ ﭘﺎﺳﺦ ﻫﺎی ﻫﺎ آن را روﺷﻦ ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ . ﺑﺪﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺑﺸﺮ، ﺗﺠﺎرب ﺣﺎﺻﻞ از » آزﻣﻮن و ﺧﻄﺎﻫﺎی « ﺧﻮد را ﺑﻪ ﻃﺮق ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﺪون و ﻗﺎﺑﻞ اﺳـﺘﻔﺎده ﻣﻜـﺮر ﺑـﺮای و ﻫﻤﻨﻮﻋـﺎن ﺧﻮد ﻧﻤﻮده اﺳﺖ . ﺑﺪﻳﻬﻲ اﺳﺖ ﻣﻮارد ﻣﺪون ﺷﺪه ﺗﺠﺮﺑﻪ ﺑﺸﺮی ﻫﻤﻴﺸﻪ در ﺣﺎل اﺻﻼح ﺑﻮده ﻛﻪ ﮔﺎﻫﻲ اﻳﻦ ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺑﺤﺪی زﻳﺎد ﺑﻮده ﻛـﻪ ﺗﻤﺎﻣﻲ ﺗﺠﺮﺑﻪ ای را ﺑﺎﻃﻞ ﻧﻤﻮده و ﻳﺎ ﺑﺮﻋﻜﺲ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻧﻘﻄﻪ ﻋﻄﻔﻲ در روﻧﺪ ﺗﻮﺳﻌﻪ و ﺗﻜﺎﻣﻞ درآورده اﺳﺖ . ﺣﺴﺐ ﺷﺮاﻳﻂ زﻧﺪﮔﻲ ﺟﻮاﻣﻊ ﻣﺨﺘﻠﻒ و ﺗﺠﺮﺑﻴﺎت ﻫﺎ آن ، ﺷﺪت و ﺿﻌﻒ ﻫﺎ آن در ﭘﺎﺳﺨﮕﻮﻳﻲ ﺑﻪ ﺳﺌﻮاﻻت ﻣﻄﺮوﺣﻪ در روﻧـﺪ آزﻣـﻮن و ﺧﻄﺎ ﺑﺮ ای ﺗﺪوﻳﻦ داﻧﺶ ﺑﺸﺮی ﺑﺎﻋﺚ ﮔﺮدﻳﺪه اﺳﺖ ﺗﺎ ﺑﻌﻀﻲ در ﺣﻮزه » ﺑﻴﻨﺸﻲ « ، ﺑﻌﻀﻲ در ﺣﻮزه » داﻧﺸﻲ « و ﺑﻌﻀﻲ در ﺣﻮزه » ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲ « ﻗﺪرت ﺑﻴﺸﺘﺮی داﺷﺘﻪ و ﺷﺎﺧﺺ ﺗﺮ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﻟﺬا در اﻧﺘﻘﺎل ﺗﺠﺮﺑﻴﺎت ﻳﻚ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﻪ ﺟﺎﻣﻌﻪ دﻳﮕﺮ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻧﻜﺘﻪ اﺳﺎﺳﻲ دﻗﺖ ﺑـﺴﻴﺎر ﻧﻤـﻮد . ﺑﺮای ﻣﺜﺎل اﮔﺮ ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻗﺮن اﺧﻴﺮ ﺟﺎ ﻣﻌﻪ ا روﭘ ﺎ و اﻣﺮﻳﻜﺎ را ﺑﺎ ژاﭘﻦ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﻛﻨﻴﻢ اﻳﻦ ﻧﻜﺘﻪ اﺳﺎﺳﻲ ﻗﺎﺑﻞ اﺳﺘﻨﺘﺎج اﺳﺖ ﻛﻪ اروﭘﺎ و اﻣﺮﻳﻜـﺎ در ﺣﻮزه ﻫﺎی ﺑﻴﻨﺶ و داﻧﺶ ﻳﻌﻨﻲ در ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻘﺼﺪ و راه، ﻗﻮﻳﺘﺮ و ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ ﺗﺮ از ژاﭘﻦ ﺑﻮده اﻧﺪ، ﻟﻴﻜﻦ ﺗﺠﺮﺑﻪ ژاﭘﻦ ﻧﻴﺰ ﻧـﺸﺎن داد ﻛـﻪ ﻫـﺎ آن در ﺣﻮزه ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ اﻧﺠﺎم اﻣﻮر و ﺣﻮزه ﻓﻨﺎوری ﻗﻮﻳﺘﺮ از رﻗﺒﺎی ﻏﺮﺑﻲ ﺧﻮد ﻇﺎﻫﺮ ﺷﺪه ﻫﺎ آن . اﻧﺪ ﻣﻌﻤـﻮﻻً ﻣﻘـﺼﺪ و راه را از ﻏﺮﺑـﻲ ﻫـﺎ اﻗﺘﺒـﺎس ﻛﺮده ﻛﭙﻲ )ﻧﺪ ا ﺳﺎزی ( و ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ راه رﻓﺘﻦ را ﺑﺴﻴﺎر ﺑﻬﺘﺮ از ﻫﺎ آن ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻧﻤﻮده و ﺑﻪ ﻧﻤﺎﻳﺶ ﮔﺬارده . اﻧﺪ ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 134 ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ در ﻓﺮآﻳﻨﺪ اﻧﺘﻘﺎل ﺗﺠﺮﺑﻴﺎت ﺑﺮون ﻣﺮزی ﺑﻪ ﻛﺸﻮر ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻧﻜﺘﻪ ﻛﻪ ﺣﻮ زه ﺷﺎﺧﺺ ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻫﺮ ﻛﺸﻮر در زﻣﻴﻨﻪ ﻣﻮﺿﻮع ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﭼﻪ ﻣﻴﺰان ﺑﺎ ﺧﻮاﺳﺘﻪ ﻫﺎی ﻛﺸﻮر ﺗﻄﺎﺑﻖ دارد و اﺻﻮﻻً ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﺷﺪت و ﺿﻌﻒ آن ﺑﺴﻴﺎر ﺣﺎﺋﺰ اﻫﻤﻴﺖ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . از ﻃﺮف دﻳﮕﺮ در ﻫﺮ ﻓﺮآﻳﻨﺪ ﺗﻮﺳﻌﻪ و ﺗﻜﺎﻣﻞ ﻋﻼوه ﺑﺮ ﻫﺪف، راه و راه رﻓﺘﻦ، ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺒﺪأ از ﺗﺮﻳﻦ ﻣﻬﻢ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑـﺪون ﺗﻌﻴـﻴ ﻦ وﺿﻌﻴﺖ ﻣﻮﺟﻮد و ﻧﻘﻄﻪ ﺣﺮﻛﺖ، اﻧﺘﺨﺎب راه ﻣﻌﻨﻲ ﻧﺪارد . ﻟﺬا ﺷﻨﺎﺧﺖ ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﻮﺟﻮد در زﻣﻴﻨﻪ ﻣﻮﺿـﻮع ﻳـﻚ اوﻟﻮﻳـﺖ اﺳﺎﺳـﻲ ﺑـﻮده و در اﻧﺘﺨﺎب راه ﺻﺤﻴﺢ و ﺳﺮﻳﻊ ﺑﻪ ﺳﻮی ﻣﻘﺼﺪ، ﻧﻘﺶ ﻛﻠﻴﺪی را ﺑﺎزی ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ . ﺑﻬﺮه ﮔﻴﺮی از ﺗﺠﺮﺑﻪ دﻳﮕﺮان ﺑﺮای ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪ ﺑﻪ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻴﺰان ﺗﻄﺎﺑﻖ و اﻓﺘﺮاق ﺷﺮاﻳ ﻂ دو ﻛﺸﻮر ﻧﻴﺰ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺪﻳﻬﻲ اﺳﺖ ﻫﺮﭼـﻪ ﻋﻮاﻣﻞ اﺷﺘﺮاک در ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺗﻮﺳﻌﻪ دو ﻛﺸﻮر ﺑﺎ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﻫﻢ ﺧﻮاﻧﻲ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، اﻳﻦ ﺑﻬـﺮه ﮔﻴـﺮی و اﻧﺘﻘـﺎل ﺗﺠﺮﺑﻴـﺎت ﻣﻔﻴـﺪ واﻗـﻊ ﻣﻲ ﮔـﺮدد . ﺗﺠﺮﺑﻴـﺎ ت ﻛـﺸﻮری ﻛـﻪ زﻟﺰﻟـﻪ ﻧـﺪارد و ﻳـﺎ اﺣﺘﻤـﺎل و ﻣﻴـﺰان وﻗـﻮع آن را ﻛـﻢ دارد، ﺑـﺮای ﻳـﻚ ﻛـﺸﻮر ﻟـﺮزه ﺧﻴـﺰ ﺷـﺪﻳﺪ ﻧﻤﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻬﺮه زﻳﺎدی داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ . روش یﻫﺎ ﻣﺪﻳﺮﻳﺘﻲ ﻳﺎ اﺟﺮاﻳﻲ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﻣﺪار ﺑﺮﮔﺮﻓﺘﻪ از ﺑﻌﻀﻲ از ﻛﺸﻮرﻫﺎ، ﻧﻤﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﺮای ﻛـﺸﻮرﻫﺎی ﻓﻘﻴﺮ و ﻣﺘﻜﻲ ﺑﻪ روش ﻳﻫﺎ ﻲ ﻛﻪ ﺟﺎی ﺑﻪ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﺑﺮی، از ﻧﻔﺮﺑﺮی اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ، ﭼﺎره ﺳﺎز ﺑﺎﺷﺪ . ﻛﺸﻮرﻫﺎی ﺳﺮدﺳـﻴﺮ، ﺗﺠﺮﺑـﻪ ﺧـﻮﺑﻲ را ﻧﻤﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﻪ ﻛﺸﻮرﻫﺎی ﮔﺮﻣﺴﻴﺮ ﻣﻨﺘﻘﻞ ﻛﻨﻨﺪ و ﺧﻼﺻﻪ اﻳﻨﻜﻪ ﻣﻴﺰان ﺗﻄﺎﺑﻖ ﺷﺮ اﻳﻂ ﻣﺨﺘﻠﻒ اﻗﻠﻴﻤﻲ و اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺗﻌﻴـﻴﻦ ﻛﻨﻨـﺪه در اﻧﺘﻘـﺎل ﺗﺠﺮﺑﻴﺎت دﻳﮕﺮ ﻛﺸﻮرﻫﺎ ﺑﻪ داﺧﻞ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻳﻜﻲ دﻳﮕﺮ از ﻋﻮاﻣﻞ ﻛﻠﻴﺪی ﻛﻪ در اﺧﺬ ﺗﺠﺮﺑﻪ ﺑﺮون ﻣﺮزی ﺑﺎﻳﺪ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار ﮔﻴﺮد ﻣﻴـﺰان ﻣﻮﻓﻘﻴـﺖ ﻧـﺴﺒﻲ ﻛـﺸﻮرﻫﺎی دﻳﮕـﺮ در ﺗﺠﺮﺑﻴﺎت ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻣﻮﺿﻮع ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻫﺮﭼﻨﺪ ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻫﺎی ﻧﺎﻣﻮﻓﻖ ﻧﻴﺰ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ دارای ﻧﻜﺎت ﻣﻔﻴﺪی در ﺗﺪوﻳﻦ داﻧﺶ داﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﻟﻴﻜﻦ، ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎی ﻣﻮﻓﻖ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ اﻟﮕﻮﻫﺎی ﺧﻮﺑﻲ ﺑﺮای ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺑﻮده و ﭼﺎرﭼﻮب ﺣﺮﻛﺖ ﻛﺸﻮر در زﻣﻴﻨـﻪ ﻫـﺎی ﻣﺮﺑـﻮط را ﺗﻌﻴـﻴﻦ ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ . ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻣﻮﺿﻌﻲ از ﺑﺤﺚ ﻓﻮق ﭘﻴﺮاﻣﻮن ﻧﻜﺎت اﺻﻠﻲ در اﻧﺘﻘﺎل ﺗﺠﺮﺑﻴﺎ ت ﻣﻮارد ذﻳﻞ ﺧﻼﺻﻪ ﻣﻲ ﮔﺮدد : - ﺷﺪت وﺿﻌﻴﺖ ﺗﺠﺮﺑﻴﺎ ت ﺑﺸﺮی در ﺳﻪ ﺣﻮزه ﻓﻠﺴﻔﻪ ) ﭼﺮاﻳﻲ ( ، ﻋﻠﻢ ایﭼﻪ ) ( و ﻓﻨﺎوری ) ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ( ﺑﺎ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﻣﺘﻔﺎوت ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . - درک ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﻮﺟﻮد ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻧﻘﻄﻪ آﻏﺎز ﺣﺮﻛﺖ در اﺧﺬ ﺗﺠﺮﺑﻴﺎت دﻳﮕﺮان ﺿﺮورﺗﻲ اﺟﺘﻨﺎب ﻧﺎ ﭘﺬﻳﺮ اﺳﺖ . - ﻣﻴﺰان ﺗﻄﺎﺑﻖ ﺷﺮاﻳﻂ ﺳﺎﻳﺮ ﻛﺸﻮرﻫﺎ ﺑﺎ ﺷﺮاﻳﻂ ﻛﺸﻮر در زﻣﻴﻨﻪ ﻣﻮﺿﻮع ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ از دﻳﮕﺮ ﻋﻮاﻣـﻞ ﻛﻠﻴـﺪی ﺗـﺼﻤﻴﻢ ﮔﻴـﺮی در اﻧﺘﻘﺎل ﺗﺠﺮﺑﻴﺎت آﻧﺎن ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . - درﺟـﻪ ﻣﻮﻓﻘﻴـﺖ ﺗﺠﺮﺑﻴـﺎت دﻳﮕـﺮان در ﻣﻮﺿـﻮع ﻣﺮﺑـﻮط از اﺻـﻠﻲ ﺗـﺮﻳﻦ ﻣﻌﻴﺎرﻫـﺎی اﻧﺘﺨـﺎب و ﺑﻬـﺮ ه ﮔﻴـﺮی از ﺗﺠﺮﺑﻴـﺎت ﺑﺮون ﻣﺮزی ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . 5 - 2 - ﺿﺮورت و اﻫﺪاف ﺗﺪوﻳﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ 5 - 2 - 1 - ﻓﻠﺴﻔﻪ و ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺆﺛﺮ در ﮔﺴﺘﺮش و ﺗﺠﺪﻳﺪ ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت آﺑﻲ ﺣﻴﺎﺗﻲ ﺗﺮﻳﻦ ﻋﻨﺼﺮ در زﻧﺪﮔﻲ اﻧﺴﺎن از ﺑﺪو ﭘﻴﺪاﻳﺶ آب ﺑﻮده و ﻫﺴﺖ . ﻧﻴﺎز ﺑﺸﺮ ﺑﻪ آن ﺑﺎﻋﺚ ﺗﺠﻤﻊ ﮔﺮوه ﻫﺎی اﻧﺴﺎﻧﻲ در ﻣﻨﺎﻃﻖ دارای آب ﮔﺮدﻳﺪه اﺳﺖ ﻣﮕﺮ اﻳﻨﻜﻪ در اﺛﺮ ﺳﺎﻳ ﺮ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺠﺒﻮر ﺑﻪ ﺳﻜﻮﻧﺖ در ﻣﻜ نĤ ﻫﺎ ی ﻛﻢ آب ﮔﺮدﻳﺪه ﺑﺎﺷﺪ . اﻓﺰاﻳﺶ ﺗﺪرﻳﺠﻲ ﺟﻤﻌﻴﺖ و ﻧﻴـﺎز ﺑﻪ آب ﺑﻴﺸﺘﺮ، ﺑﺎﻋﺚ ﺗﻔﻜﺮ و ﭼﺎره اﻧﺪﻳﺸﻲ ذﺧﻴﺮه و ﻧﮕﻬﺪاری آب ﺷﺪه اﺳﺖ . در ﻋﻴﻦ ﺣﺎل اﻳﺠﺎد ﻣﺮاﻛﺰ ﺟﺪﻳﺪ ﺳﻜﻮﻧﺘﻲ و ﻳﺎ ﮔﺴﺘﺮش ﻫﺎ آن ﺑﺎﻋﺚ اﻧﺪﻳﺸﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮ در ﻣﻮرد اﻧﺘﻘﺎل آب از رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ و ﻳﺎ ﻣﺤﻞ ﻫﺎی ذﺧﻴﺮه ﺑﻪ ﺳـﺎﻳﺮ ﻧﻘـﺎط ﮔﺮدﻳـﺪه ﻟـﻴﻜﻦ ﮔـﺴﺘﺮدﮔﻲ و ﺗﻌـﺪاد ﻣﺮاﻛـﺰ ﻓﺼﻞ ﭘﻨﺠﻢ – ﺑﺮرﺳﻲ ﺿﺮورت ﺗﺪوﻳﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ 135 ﺳﻜﻮﻧﺘﻲ و ﮔﺴﺘﺮش داﻣﻨﻪ ﺗﻤﺪن ﺑﺎﻋﺚ ﮔﺮدﻳﺪ ﺗﺎ ﻃﻐﻴﺎن رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ و ﺳﻴﻞ زﻧﺪﮔﻲ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ و اﻗﺘﺼﺎدی ﺳﺎﻛﻨﻴﻦ ﻣﺤﺪوده ﻫﺎ آن را ﺗﻬﺪﻳـﺪ ﻧﻤﺎﻳﺪ، ﻟﺬا ﺑﺸﺮ ﺑﻪ ﭼﺎره اﻧﺪﻳﺸﻲ ﻣﻬﺎر ﺳﻴﻼب ﭘﺮداﺧﺖ و ﻓﻨﺎوری ﻫﺎﻳﻲ را اﺑﺪاع ﻧﻤﻮد . ﻣﺠﻤﻮع اﻳﻦ ﻧﻴﺎزﻫﺎ ﺑﺎﻋﺚ ﮔﺮدﻳﺪ ﺗﺎ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی اﻧﺘﻘﺎل آب و ﺗﻮزﻳﻊ آن ﺑﻪ ﺗﺪرﻳﺞ در ﺟﻮاﻣﻊ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺷﻜﻞ ﻳﺎﺑﺪ ﻛﻪ اﻫﻢ ﻫﺎ آن ﻋﺒﺎرت از رودﺧﺎﻧﻪ، ﭼﺎه، ﻛﺎﻧﺎل ﻫﺎ ، ﻗﻨﺎت ﻫـﺎ، آب اﻧﺒﺎرﻫـﺎ و ﺳـﺪﻫﺎی ﻛﻮﭼﻚ و ﻛﻮﺗﺎه ﻣﻌﺪودی در ﻧﻘﺎط ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺟﻬﺎن ﺑﻪ وﻳﮋه در ﺳﺮ زﻣﻴﻦ ﻫﺎﻳ ﻲ ﺑﺎ ﺗﻤﺪن ﻛﻬﻦ اﺳﺖ . ورود اﻧﺴﺎن ﺑ ﻪ ﻋﺮﺻﻪ ﺗﻮﻟﻴﺪ اﻧﺒﻮه ﺑﺎ وﻳﮋﮔﻲ ﺻﻨﻌﺘﻲ ﻛﻪ از آن ﺑﺎ ﻋﻨـﺎوﻳﻦ اﻧﻘـﻼب ﺻـﻨﻌﺘﻲ ﻳـﺎ ﻣـﻮج دوم و ﻧﻈـﺎﻳﺮ آن ﻳـﺎد ﻣـﻲ ﺷـﻮد وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎی ﺟﺪﻳﺪی را ﺑﻪ زﻧﺪﮔﻲ ﺑﺸﺮ داد ﻛﻪ ﻣﺤﻮر آن را اﻧﺒﻮه ﺳﺎزی ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻣﻲ . داد اﻳﻦ ﺷﺮاﻳﻂ از ﻳﻚ ﻃـﺮف ﺗﻘﺎﺿـﺎی ﻣـﺼﺮف آب را ﺑﺴﻴﺎر اﻓﺰاﻳﺶ داد و از ﻃﺮف دﻳﮕﺮ ﺑﺎﻋﺚ ﻧﻴﺎز ﺑﻪ ﺷﺒﻜﻪ ﻫﺎی ﻃﻮﻻﻧﻲ و ﮔﺴﺘﺮده اﻧﺘﻘﺎل آب ﮔﺮدﻳﺪ . در ﻋﻴﻦ ﺣﺎل ﺑﺎ ﭘﻴﺪاﻳﺶ ﺻﻨﻌﺖ ﺑـﺮق و ﻧﻘﺶ ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ آﺑﻲ در آن، ﻧﮕﺎه ﺟﺪﻳﺪی ﺑﻪ ﺑﺸﺮ ﺟﻬﺖ اﺳﺘﻔﺎده از اﻧﺮژی ﺑﺮق- آﺑﻲ داد ﻛﻪ ﺣﺎﺻﻞ آن اﺣﺪاث ﺳﺪﻫﺎی ﻣﺘﻌﺪد ﺑﻠﻨﺪ ﭘﺮﺣﺠﻢ ﺑﻪ وﻳﮋه در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻛﻮﻫﺴﺘﺎﻧﻲ ﺑﻮد . اﻳﻦ ﻋﻨﺼﺮ وﻳﮋﮔﻲ ﺧﺎص دﻳﮕﺮ ی ﻧﻴﺮ داﺷﺖ ﻛ ﻪ ﻋﺒﺎرت از ﺗﻬﺪﻳﺪ و ﺗﺨﺮﻳﺐ ﻣﺤـﻴﻂ زﻳـﺴﺖ از ﻃﺮﻳـﻖ ﺗﻐﻴﻴـﺮ در اﻛﻮﺳﻴـﺴﺘﻢ ﻣﻨـﺎﻃﻖ ﻣﺮﺑﻮط و اﻓﺰاﻳﺶ آﻟﻮدﮔﻲ ﻫﺎی آب ﻣﺼﺮﻓﻲ ﺑﻮد . ﻟﺬا ﺗﺼﻔﻴﻪ ﺻﻨﻌﺘﻲ آب اﻣﺮی اﺟﺘﻨﺎب ﻧﺎﭘﺬﻳﺮ ﮔﺮدﻳﺪ و ﺗﺼﻔﻴﻪ یﻫـﺎ ﺧﺎﻧﻪ ﻓﺮاواﻧـﻲ ﻫﻤـﺮاه ﺑـﺎ اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎی ﭘﻤﭙﺎژ و ﻣﺨﺎزن ذﺧﻴﺮه در اﻏﻠﺐ ﻧﻘﺎط ﺻﻨﻌﺘﻲ دﻧﻴﺎ اﻳﺠﺎد ﮔﺮدﻳﺪ . ﻟ ﻴﻜﻦ اﺛﺮات ﺗﺨﺮﻳﺒﻲ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﺑﻌﻀﻲ ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ از ﺟﻤﻠﻪ ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺰرگ ﺑﺎﻋﺚ ﮔﺮدﻳﺪ ﺗﺎ در ﻋﺼﺮ ﺟﺪﻳﺪ ﻳﺎ دوران ﻣﻮج ﺳـﻮم ﻛﻪ ﻋﺼﺮ رﻳﺰﭘﺮدازﻧﺪه ﻫﺎ 1 و ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ، ﮔﺴﺘﺮش اﻳﻦ ﻧﻮع ﺳﺎزه ﻫﺎ ﻛﻪ ﺑﺎ ﻣﺴﺎﺋﻞ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺳﺎزﮔﺎری ﻻزم را ﻧﺪارد ﺑﺎﻣﺎﻧﻊ روﺑﺮو ﮔﺮدﻳﺪه و داﻣﻨﻪ ﻫﺎ آن ﻣﺤﺪ ود . دﺷﻮ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی وﺳﻴﻊ ﻛﻨﺘﺮل ﺟﻤﻌﻴﺖ در ﻗﺮن اﺧﻴﺮ و ﻛﺎﻫﺶ روﻧﺪ رﺷﺪ ﺟﻤﻌﻴﺖ در ﻛﺸﻮرﻫﺎی ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻳﺎﻓﺘﻪ و در ﺣـﺎل ﺗﻮﺳـﻌﻪ ﻧﻴﺎز ﺑﻪ ﺳﺎﺧﺖ ﺳﺎزه ﻫﺎی ﺟﺪﻳﺪ ذﺧﻴﺮه و اﻧﺘﻘﺎل آب ﻛﺎﻫﺶ ﭼﺸﻢ ﮔﻴﺮی داﺷﺘﻪ اﺳﺖ . ﻟﻴﻜﻦ از ﻃﺮف دﻳﮕﺮ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﮔﺬﺷـﺖ ﺳـﺎل ﻫـﺎی زﻳﺎدی از اﺣﺪاث ﺑﺴﻴﺎری از ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ و ﻛﺜﺮت ﺳﺎزه ﻫﺎی ﺟﺪﻳﺪاﻻﺣﺪاث، ﻧﻴﺎز ﺷـﺪﻳﺪی ﺑـﻪ روش یﻫـﺎ ﺻـﺤﻴﺢ ﻣـﺪﻳﺮﻳﺖ و اﺟـﺮا در ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری، ﻧﮕﻬﺪاری و ﺗﻌﻤﻴﺮات و ﺑﻌﻀﺎً اﻓﺰاﻳﺶ ﻇﺮﻓﻴﺖ ﻣﻲﻫﺎ آن ﺑﺎﺷﺪ . ﻟﺬا ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﺒﺤﺚ ﻓﻮق ﻣﻼﺣﻈﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﻧﻴﺎزﻫﺎی ﻣﺘﻐﻴﺮ ﺑﺸﺮ در ﻃﻮل ﺗﺎرﻳﺦ ﺑﺎﻋﺚ ﺗﻐﻴﻴﺮات و ﮔﺴﺘﺮش ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﺷـﺪه و ﻋﻮاﻣﻞ دﻳﮕﺮ ﻧﻈﻴﺮ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ و ﻛﻨﺘﺮل ﺟﻤﻌﻴﺖ ﺑﺎﻋﺚ ﮔﺮدﻳﺪ ه ﺗﺎ داﻣﻨﻪ ﮔﺴﺘﺮش ﻛﻤﻲ اﻳﻦ ﺳﺎزه ﻫﺎ ﻣﺤﺪود و ﺑﻪ ﻣﺒﺎﺣـﺚ ﻛﻴﻔـﻲ ﻫـﺎ آن ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮی .ﺷﻮد 5 - 2 - 2 - ﺿﺮور ﻫﺎی ت ﻛﻠﻲ ﺗﺪوﻳﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ در ﺗﺪوﻳﻦ ﺿﻮاﺑﻄﻲ در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﻣﺒﺤﺚ زﻟﺰﻟﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻧﻜﺎﺗﻲ از ﺑﺤﺚ ﻓﻮ ق ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺗﻮﺟﻪ ﺟﺪی ﺷﻮد : - ﺳﺎﺧﺖ و اﺣﺪاث ﺳﺎزه ﻫﺎی ﻧﮕﻬﺪارﻧﺪه ﺑﻪ وﻳﮋه ﺳﺪﻫﺎ رو ﺑﻪ ﻛﺎﻫﺶ ﻧﻬﺎده و ﺟﻬﺖ ﺣﻔﻆ ﻣﺤـﻴﻂ زﻳـﺴﺖ ، ﺳـﺪﻫﺎی ﻣﺤـﺪود و ﻣﺘﻮﺳﻄﻲ اﺟﺎزه ﻃﺮح و ﺳﺎﺧﺖ ﺧﻮاﻫﺪ ﻳﺎﻓﺖ . 1- Microprocessors ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 136 - ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻓﺰاﻳﺶ اﻫﻤﻴﺖ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری، ﻧﮕﻬﺪاری و ﺗﻌﻤﻴﺮات، در ﻫﻨﮕﺎم ﻃﺮاﺣﻲ و ﺳﺎﺧﺖ ﻻزم اﺳﺖ ﻛـﻪ ﺿـﻮاﺑﻂ و ﺳـﺎز و ﻛﺎرﻫﺎﻳﻲ در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﭘﺎﻳﺪاری و ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺳﺪﻫﺎ ﻣﻠﺤﻮظ ﮔﺮدد ﺗﺎ در ﺗﻤـﺎم ﻋﻤـﺮ ﺳـﺪ، اﻃﻼﻋـﺎت ﻻزم را از ﻧﺤـﻮه ﻋﻤﻠﻜـﺮد و ﭘﺎﻳﺪاری آن ﺟﻬﺖ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری، ﻧﮕﻬﺪاری و ﺗﻌﻤﻴﺮات ﺳﺮﻳﻌﺘﺮ و ﺻﺤﻴﺢ ﺗﺮ اراﻳﻪ ﻧﻤﺎﻳﺪ . - ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻛﺎﻫﺶ اﺣﺘﻤﺎﻟﻲ ارﺗﻔﺎع و ﻣﺨﺰن ﺳﺪﻫﺎی آﻳﻨﺪه و ﻣﺤﺪودﺷﺪن ﻫﺎ آن ، ﻣﺒﺤﺚ اﻓﺰاﻳﺶ ارﺗﻔﺎع ﺳﺪﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد ﻛﻪ ﺑﻪ ﺧﻮدی ﺧﻮد ﺑﺎﻋﺚ اﻓﺰاﻳﺶ ﺣﺠﻢ ﻣﺨﺰن ﻧﻴﺰ ﺧﻮاﻫﺪ ﮔﺮدﻳﺪ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻣﻄﺮح ﮔﺮدﻳﺪه و ﻻزم اﺳﺖ ﻛﻪ ﺿﻮاﺑﻂ ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ زﻟﺰﻟﻪ ﺑﺮای اﻳﻦ ﻣﻘﻮﻟﻪ ﻧﻴﺰ ﺗﺪوﻳﻦ ﮔﺮدد . 5 - 3 - ﺳﻴﺮ ﺗﺤﻮﻻت و ﻧﺤﻮه ﺷﻜﻞ ﮔﻴﺮی اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﻣﺸﺎﺑﻪ 5 - 3 - 1 - ﺳﻴﺮ ﺗﺤﻮﻻت ﻃﺮح ﺳﺪ و ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ در اﻳﺮان ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻗﺮارﮔﺮﻓﺘﻦ ﺑﻴﺶ از ﻧﻴﻤﻲ از اﻳﺮان در آب و ﻫﻮای ﺧﺸﻚ و دارای ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ ﺳﺎﻻﻧﻪ ﻧﺎﭼﻴﺰ ، ﺗﺄﻣﻴﻦ آب در اﻳـﻦ ﻛـﺸﻮر ﺑـﻪ ﺻﻮرت ﻫﺎ و ﻫﺎی ﻃﺮح ﻣﺘﻔﺎوت از ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ . در ﻧﻘﺎط ﭘﺮﺑﺎرش، رودﺧﺎﻧﻪ، در ﻧﻘﺎط ﻛﻢ ﺑﺎرش، ﭼﺎه ﻫﺎ و در ﻧﻘـﺎط ﺧـﺸﻚ ﻗﻨﺎت ﻫﺎ ﻣﻨﺎﺑ ﻊ اﺻﻠﻲ ﺗﺄﻣﻴﻦ آب ﺑﻮده . اﻧﺪ ﮔﺮﭼﻪ ﺷﻮاﻫﺪ ﺗﺎرﻳﺨﻲ ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﻨﺪ ﻛﻪ اﻳﺮاﻧﻴﺎن ﺑﺎ ﺳﺪﺳﺎزی از دﻳﺮﺑﺎز آﺷﻨﺎ ﺑﻮده اﻧﺪ، ﻟﻴﻜﻦ ﺗﻌـﺪاد اﻳﻦ ﺳﺪﻫﺎ، اﻧﮕﺸﺖ ﺷﻤﺎر و ﭘﺮاﻛﻨﺪه اﺳﺖ ، ﻛﻪ ﺑﺮای ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻣﻲ ﺗﻮان از دو ﺳﺪ ﻛﺒﺎر و ﻃﺮق ﻧﺎم ﺑﺮد . ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ ﻛﻪ اﻳﻦ ﺳـﺪﻫﺎ در ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺗﺮﻳﻦ ﻣﻜﺎن ﻫﺎ و ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺑﺴﻴﺎر ﻣﺎﻫﺮاﻧﻪ و آﮔﺎﻫﺎﻧﻪ ﻃﺮاﺣﻲ و ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه . اﻧﺪ ﺑﻪ ﻫﺮ ﺣﺎل ﺷـﺎﻳﺪ ﻋـﺪم ﮔـﺴﺘﺮش ﺳﺪﺳـﺎزی در اﻳﺮان ﻗﺪﻳﻢ ﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻃﺮ ﺑﻮده اﺳﺖ ﻛﻪ ﻋﻼوه ﺑﺮ ﻋﺪم ﻧﻴﺎز ﺑﻪ ﻣﺼﺮف آب زﻳﺎد، در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﭘﺮآب، رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ راﺣﺘﻲ آب ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز را ﺗﺄﻣﻴﻦ ﻣﻲ ﻧﻤﻮده و ﻳﺎ ﺑﻪ ﺳﻬﻮﻟﺖ از آب ﭼﺎه اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﺪه اﺳﺖ . در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺧﺸﻚ ﻧﻴﺰ ﻣﺴﺎﻟﻪ ﺗﺒﺨﻴﺮ ﺷﺪﻳﺪ ﻣﺎﻧﻊ از آن ﻣﻲ ﺷـﺪه اﺳـﺖ ﻛـﻪ آب ﻃﻮر ﺑﻪ ﻛﻠﻲ در ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ ذﺧﻴﺮه ) ﻣﺜﻞ ﺳﺪ ( و ﻳﺎ ﺟﺮﻳﺎن ) ﻛﺎﻧﺎل یﻫﺎ روﺑﺎز ( ﻳﺎﺑـﺪ . ﺑـﻪ ﺧـﺎﻃﺮ ﻫﻤـﻴﻦ ﻣـﺸﻜﻞ ﺑـﻮده اﺳـﺖ ﻛـﻪ اﻳﺮاﻧﻴـﺎن ﭘﺎﻳﻪ ﮔﺬاران ﺳﻴﺴﺘﻢ آﺑﺮﺳﺎﻧﻲ ﻗﻨﺎت ﺑﻮده اﻧﺪ ﺗﺎ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ و اﻧﺘﻘﺎل آن از ﻣﺠﺎری زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ آب را ﺑﻪ ﺷﻬﺮﻫﺎ ﻳـﺎ روﺳـﺘﺎﻫﺎی واﻗﻊ در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺧﺸﻚ ﺑﺮﺳﺎﻧﻨﺪ . ﻣﻼﺣﻈﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ اﻳﻦ ﻧﻮع ﺗﻔﻜﺮ و ﻋﻤﻞ در ﻣﻮرد آﺑﺮﺳﺎﻧﻲ ﺗﺎ ﺳﺎل ﻫﺎی 1330 اداﻣﻪ ﻳﺎﻓﺘﻪ و ﺑﻌـﺪ از آن اﺳﺖ ﻛﻪ آﺑﺮﺳﺎﻧﻲ ﺑﻪ ﺷﻴﻮه ﻣﺪرن ﻳﻌﻨﻲ ﺳﺪﺳﺎزی، اﻧﺘﻘﺎل و ﺗﻮزﻳﻊ ﻣﻄﺮح ﻣﻲ ﮔﺮدد و اوﻟﻴﻦ ﺳﺪﻫ ﺎ ﻳﻌﻨﻲ ﺳﺪ ﮔﻠﭙﺎﻳﮕﺎن و ﺳﺪ ﻛـﺮج ﻃﺮاﺣـﻲ ﮔﺮدﻳﺪه و ﺑﻪ اﺟﺮا درﻣﻲ آﻳﻨﺪ . ﺷﺮح ﻓﻮق ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ ﻛﻪ ﻋﻠﻴﺮﻏﻢ وﻗﻮع زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎی ﻓﺮاوان در اﻳﻦ ﺳﺮزﻣﻴﻦ، اﺛﺮ زﻳـﺎدی ﺑـﺮ ﺳﻴـﺴﺘﻢ ﻫـﺎی آﺑﺮﺳﺎﻧﻲ ﮔﺬﺷﺘﻪ وارد ﻧﺸﺪه و ﻳﺎ اﻳﻦ اﺛﺮات ﺑﻪ راﺣﺘﻲ ﻣﺮﺗﻔﻊ ﮔﺮدﻳﺪه اﺳﺖ، ﻟﺬا زﻟﺰﻟـﻪ ﺑـﻪ ﻋﻨـﻮان ﻳـﻚ ﭘـﺎراﻣﺘﺮ ﺗﻌﻴـﻴﻦ ﻛﻨ ﻨـﺪه در ﻃﺮاﺣـﻲ ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت آﺑﺮﺳﺎﻧﻲ ﮔﺬﺷﺘﻪ اﻳﺮان ﻣﻄﺮح ﻧﺒﻮده اﺳﺖ . ﻃﺮح و ﺳﺎﺧﺖ ﺳﺪ ﻳﻚ داﻧﺶ و ﻓﻨﺎوری ﻏﺮﺑﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ از ﺣﺪود ﻧﻴﻢ ﻗﺮن ﭘﻴﺶ وارد اﻳﺮان ﮔﺮدﻳﺪه و ﻃﻮر ﺑﻪ ﻋﻤﺪه ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺿﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﻛﺸﻮرﻫﺎی ﺻﺎدرﻛﻨﻨﺪه آن ﻳﻌﻨﻲ ﻛﺸﻮرﻫﺎی اروﭘﺎ )ﻲ ﻳ ﻧﻈﻴﺮ ﻓﺮاﻧﺴﻪ ( و اﻣﺮﻳﻜﺎ ﻃﺮاﺣﻲ و ﺳﺎ ﺧﺘﻪ ﺷﺪه . اﻧﺪ اﻳﻦ ﺗﻜﻨﻮﻟﻮژی ﻫﺎ ﺑﺪون دﺧﺎﻟﺖ ﻣﺘﺨﺼﺼﻴﻦ اﻳﺮاﻧﻲ ﺟﻬﺖ اﺻﻼح ﻧﻤﻮدن ﻫﺎ آن ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺷﺮاﻳﻂ ﻛﺸﻮر و ﺑﻪ ﻃﻮر ﻋﻤﺪه ﻛﻠﻴﺪ در دﺳﺖ 1 وارد ﺷﺪه و ﻟﺬا ﻣﻘﻮﻟﻪ ای ﻣﺜﻞ زﻟﺰﻟﻪ ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺑﺎ ﺷﺮاﻳﻂ اروﭘﺎ ی ﻏﺮﺑﻲ ) ﻛﻪ ﺗﻘﺮﻳﺒﺎً زﻟﺰﻟﻪ ﻧﺪارد ﻳﺎ ﺑﺴﻴﺎر ﻧﺎﭼﻴﺰ اﺳﺖ ( و اﻣﺮﻳﻜـﺎ ) ﻛـﻪ ﺟـﺰ ﻛﺎﻟﻴﻔﺮﻧﻴـﺎ زﻟ ﺰﻟـﻪ در آن ﮔـﺴﺘﺮش ﭼﻨﺪاﻧﻲ ﻧﺪارد ( در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻧ ﺸﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ ﻛﺎﻣﻼً ﺑ ﺎ ﺷﺮاﻳﻂ اﻳﺮان ﻛﻪ ﻛﺸﻮر ﺑﺴﻴﺎر ﻟﺮزه ﺧﻴﺰی اﺳﺖ ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ . ﻟﺬا اﺣﺘﻤﺎل ﺑﺮوز آﺳﻴﺐ 1- Turn Key ﻓﺼﻞ ﭘﻨﺠﻢ – ﺑﺮرﺳﻲ ﺿﺮورت ﺗﺪوﻳﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ 137 ﻟﺮزه ای در اﻳﻦ ﺳﺪﻫﺎ ﻫﻤﻴﺸﻪ وﺟﻮد داﺷﺘﻪ و دارد ﻛﻪ ﺳﺪ ﺳﻔﻴﺪرود ﻧﻤﻮﻧﻪ ای از اﻳﻦ ﻣﻮارد اﺳﺖ . ﻫﺮ ﭼﻨـﺪ در ﻣﺠﻤـﻮع ﻋﻤﻠﻜـﺮد ﺳـﺪﻫﺎ در ﻣﻘ ﺎﺑﻞ زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎ در اﻳﺮان ﺧﻮب و ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮل ﺑﻮده اﺳﺖ . ﺑﻌﺪ از ﺳﺎل 1357 ﺗﻼش ﻫﺎی ﻓﺮاواﻧﻲ ﺟﻬﺖ اﻳﺮاﻧﻲ ﻧﻤﻮدن ﻃﺮح و ﺳﺎﺧﺘﺎر ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺑﺎ ﺷﺮاﻳﻂ اﻳﺮان ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳـﺖ ﻛﻪ ﺣﺎﺻﻞ آن ﺗﺴﻠﻂ ﺷﺮﻛﺖ یﻫﺎ ﻣﺸﺎور و ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر اﻳﺮاﻧﻲ ﺑﺮ ﻣﻘﻮﻻت ﻃﺮح و ﺳﺎﺧﺖ ﺳﺪ ﮔﺮدﻳﺪه اﺳﺖ . ﻟﻴﻜﻦ اﻳـﻦ ﭘ ﻴـﺸﺮﻓﺖ در ﺳـﺎﺧﺖ ﺑﻴﺸﺘﺮ از ﻃﺮاﺣﻲ ﺑﻮده اﺳﺖ و اﺻﻮﻻً ﻃﺮاﺣﻲ ﺳﺪﻫﺎ در اﻳﺮان ﻫﻨﻮز ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺑﺎ ﺿﻮاﺑﻂ ﺧﺎرﺟﻲ و ﺑﺪون داﺷﺘﻦ ﺿـﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﻴﺎرﻫـﺎی ﻣـﺪون داﺧﻠﻲ ﺻﻮرت ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﺑﺤﺚ ﻫﺎی ﻓﻮق ﭼﻨﺪ ﻧﻜﺘﻪ زﻳﺮ را در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﺗﺪوﻳﻦ ﺿـﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﻴﺎرﻫـﺎی ﺿـﺪﻟﺮزه ای در ﺳـﺎزه ﻫـﺎی آﺑـﻲ اﻳـﺮ ان دﺳﺖ ﺑﻪ دﻫﺪ ﻣﻲ : ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﺴﺎﻟﻪ ﺗﺒﺨﻴﺮ ﺷﺪﻳﺪ در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺧﺸﻚ ﻛﺸﻮر، ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻧﺘﻘﺎل آب از ﻃﺮﻳﻖ ﺣﻔـﺎری زﻳﺮزﻣﻴﻨـﻲ ) ﺗﻮﻧـﻞ ( ﻫـﺎ ﺣـﺎﺋﺰ اﻫﻤﻴـﺖ ﺑﻴﺸﺘﺮی ﺑﻮده و ﻟﺬا ﻣﺒﺎﺣﺚ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻃﺮاﺣﻲ، ﺳﺎﺧﺖ و رﻓﺘﺎرﺳﻨﺠﻲ ﻫﺎ آن در ﻣﻘﺎﺑﻞ زﻟﺰﻟﻪ اﻫﻤﻴﺖ ﺑﻴﺸﺘﺮی ﭘﻴﺪا ﻣﻲ . ﻛﻨﺪ وﺟﻮد ﺳﻄﺢ وﺳﻴﻊ در ﻣﺨﺎزن ﺳﺪﻫﺎ ﺑﺎﻋﺚ اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻘﺪار ﺗﺒﺨﻴﺮ ﮔﺮدﻳﺪه و ﻟﺬا ﮔﺮاﻳﺶ آﺗﻲ ﺑﻪ ﺳﺪﻫﺎﻳﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺳﻄﺢ ﻣﺨﺰن ﻫﺎ آن ﺑﻪ وﻳﮋه در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﭘﺮﺗﺒﺨﻴﺮ ﻧﻈﻴﺮ ﺟﻨﻮب ) ﺟﻨﻮب ﻏﺮﺑﻲ و ﺷﺮﻗﻲ ( ﻛﺸﻮر ﻛﻤﺘﺮ ﺑﻮده و در ﺻﻮرت ﻟﺰوم ﺑﻪ ﻋﻤﻖ ﻫﺎ آن اﻓﺰوده ﮔﺮدد . ﻛﻪ اﻳﻦ اﻣﺮ ﻧﻴﺰ ﺑﺎﻳﺪ در ﺣﺪ ﺧﻮد در ﻣﺒﺎﺣﺚ ﺿﺪﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ای آﺑﻲ ﻣ ﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار ﮔﻴﺮد . ﺳﻮاﺑﻖ ﻃﺮاﺣﻲ ﻫﺎی ﺳﺎزه ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ آﺑﻲ اﻳﺮان ﺗﻮﺳﻂ ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎ و ﺿﻮاﺑﻂ ﺿﺪﻟﺮزه ای دﻳﮕﺮ ﻛﺸﻮرﻫﺎ، ﻣﻼک ﻣﻔﻴـﺪی ﺟﻬـﺖ ﺗـﺪوﻳﻦ ﺿﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﺿﺪ زﻟﺰﻟﻪ ﺑﺮای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ در اﻳﺮان ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . 5 - 3 - 2 - ﺳﻴﺮ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﺗﺤﻮﻻت ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ و ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﻫﺎ آن ﺳﺪﺳﺎزی در دوران ﻣﻌﺎﺻﺮ از اواﺳﻂ ﻗﺮن ﻧﻮزدﻫﻢ در ﻏﺮب آﻏﺎز ﮔﺮدﻳﺪه و ﺳﺪﻫﺎی ﻛﻮﺗﺎه و ﺧﺎﻛﻲ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮی ﺑﻮده اﻧﺪ و اﻳـﻦ اﻣﺮ ﻧﺎﺷﻲ از ﻋﺪم ﻛﺸﻒ ﺳﻴﻤﺎن ﺗﺎ آن زﻣﺎن ﺑﻮده اﺳﺖ . ﻛﺸﻒ ﺳﻴﻤﺎن و ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺑﺘﻦ ﺻﻨﻌﺖ ﺳﺪﺳﺎزی را وارد ﻣﺮﺣﻠﻪ ﻧﻮﻳﻨﻲ ﻧﻤﻮده و ﺑﺎﻋـﺚ ﮔﺮدﻳﺪ ﺗﺎ در ﺳﺎﻳﺘﻬ ﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻣﻘﺎوﻣﺖ زﻣﻴﻦ ﻧﺴﺒﺘﺎً ﻣ ﻨﺎﺳﺐ اﺳﺖ ﺗﻮده ﻋﻈﻴﻤﻲ از ﺑﺘﻦ ﺑﺎ وزن ﺧﻮد در ﻣﻘﺎﺑـﻞ ﻓـﺸﺎرﻫﺎی ﻫﻴﺪروﺳـﺘﺎﺗﻴﻜﻲ آب ﻣﺨﺰن ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻧﻤﺎﻳﺪ . ﺑﺪﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﻧﻮع و ﻧﺴﻞ ﺟﺪﻳﺪی از ﺳﺪ رو ﺑﻪ ﮔﺴﺘﺮش ﻧﻬﺎد ﻛﻪ ﺑﻪ ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ وزﻧﻲ ﻣﻌﺮوف ﮔﺮدﻳﺪﻧﺪ . ﻫﻤﺰﻣﺎن ﺑﺎ ﮔﺴﺘﺮش ﺻﻨﻌﺖ ﻓﻮﻻد و ﺗﻤﺎﻳﻞ ﺑﻪ اﺳﺘﻔﺎده از آن در ﻣﺤﻴﻂ ﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ ﺟﻬﺖ رﻓـﻊ ﻧ ﻘﻄـﻪ ﺿـﻌﻒ ﺑـﺘﻦ در ﻛـﺸﺶ، دوران ﺳﺎزه ﻫﺎی ﺑﺘﻦ ﻣﺴﻠﺢ آﻏﺎز ﮔﺮدﻳﺪ ﻛﻪ ﺣﺎﺻﻞ ورود ﺑﻪ ﭼﻨﻴﻦ دوراﻧﻲ ﻋﻼوه ﺑﺮ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﺑﻪ ﺳﺰا در ﺑﻬﺒﻮد ﻣ ﻘﺎوﻣﺖ و رﻓﺘﺎر ﻗـﺴﻤﺖ ﻫـﺎی ﺟﻨﺒـﻲ ﺳﺎزه ﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ و ﺑﺘﻨﻲ، ﻧﺴﻞ ﺟﺪﻳﺪی از ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ را ﺑﻪ وﺟﻮد آورد ﻛﻪ اﻫﻢ ﻫﺎ آن ﺳﺪﻫﺎی ﻗﻮﺳﻲ ) ﻳﻚ ﻳﺎ دو ﻗﻮس ، ( ﺗﻮﻧﻞ یﻫﺎ ﺑﺘﻦ ﻣﺴﻠﺢ، ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ و ﻣﺨﺎزن ﺑﺘﻨﻲ ﻧﮕﻬﺪارﻧﺪه آب ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در ﻋﻴﻦ ﺣﺎل ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﺟﻨﺒﻲ دﻳﮕﺮی ﻧﻈﻴﺮ ﺗﺼﻔﻴﻪ ﺧﺎﻧﻪ و اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎی ﭘﻤﭙﺎژ ﻧﻴﺰ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﭼﺸﻢ ﮔﻴﺮی ﻳﺎﻓﺘﻪ و از ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺑﺎﻻﻳﻲ ﺑﺮﺧﻮردار ﺷﺪﻧﺪ . اﺳﺘﻔﺎده از آب رودﺧﺎﻧﻪ، ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ذﺧﻴﺮه ﻫﺎ آن در دره ﻫﺎی ﺗﻨﮓ ﻳﺎ ﺻﺨﺮه ﻫﺎی ﻣﻘﺎوم ) ﮔﺰﻳﻨﻪ ﺳﺪﻫﺎی ﻗﻮﺳﻲ ( ، ﻳﺎ ﺑﺴﺘﺮ ﻣﻘﺎوم ) ﮔﺰﻳﻨـﻪ ﺳﺪﻫﺎی وزﻧﻲ ( و دره ﻫﺎی ﻋﺮﻳﺾ ﺗﺮ و ﺧﺎک ﺑﺴﺘﺮ ﺿﻌﻴﻒ )ﺗﺮ ﮔﺰﻳﻨﻪ ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ و ﺳﻨﮕﺮﻳﺰه ای ( ﮔﺮدﻳﺪ و اﻳﻦ در ﺣﺎﻟﻲ ﺑـﻮد ﻛـﻪ ﻫﻨـﻮز زﻟﺰﻟﻪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳﻚ ﺑﺎر وارده ﻧﺎﺷﻲ از ﺣﻮادث ﻃﺒﻴﻌﻲ ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ در ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﺑﻠﻜﻪ در ﺳﺎﺧﺘﻤ نĤ ﻧﻫﺎ ﻴﺰ درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻧﻤﻲ . ﺷﺪ ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 138 ﻟﻴﻜﻦ زﻟﺰﻟﻪ ﺳﺎل1906 ﺳﺎﻧﻔﺮاﺳﻴﺴﻜﻮ و ﺧﺮاﺑﻲ ﮔﺴﺘﺮده ﻳﻚ ﺷﻬﺮ ﻣﺪ ر ن و ﺑﺰرگ ﺑﺎﻋﺚ ﮔﺮدﻳﺪ ﺗـﺎ ﺗﻮﺟـﻪ ﻣﻬﻨﺪﺳـﻴﻦ ﻋﻤـﺮان از ﺑـﺎر ﺟﺎﻧﺒﻲ ﻃﺒﻴﻌﻲ ﺑﻪ زﻟﺰﻟﻪ ﻣﻌﻄﻮف ﮔﺮدد . اﻳﻦ اﻣﺮ ﺟﺪا از ﮔﺴﺘﺮش ﺻﻨﻌﺖ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﻧﺎﺷﻲ از ﺻﻨﺎﻳﻊ ﺟﺪﻳﺪ ﺑـﺘﻦ و ﻓـﻮﻻد ﻧﺒـﻮد . داﻧـﺸﻤﻨﺪان ﻏﺮﺑﻲ و ژاﭘﻨ ﻲ ﺑﻌﺪ از زﻟﺰﻟﻪ ﻓﻮق، ﻃﻮر ﺑﻪ ﺟﺪی ﺑﺮ ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی رﻓﺘﺎر ﺳﺎزه ﻫﺎ و ﺑﻪ وﻳﮋه ﺳﺎﺧﺘﻤ نĤ ﻫﺎ و ﻧﻴﺮوی زﻟﺰﻟﻪ وارد ﺑﺮ ﻫﺎ آن ﭘﺮداﺧﺘﻨﺪ . وﻗﻮع زﻟﺰﻟﻪ ﺑﺴﻴﺎر ﻣﺨﺮب و ﮔﺴﺘﺮده در ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻛﺎﻧﺘﻮی ژاﭘﻦ ﺑﺎ ﻣﺮﻛﺰﻳﺖ ﺗﻮﻛﻴﻮ در ﺳﺎل 1923 ﻛﻪ ﻃﻲ آن ﻋﻼوه ﺑﺮ ﻛﺸﺘﻪ ﺷﺪن140 ﻫﺰار ﻧﻔﺮ، ﺷﻬﺮ ﺗﻮﻛﻴﻮ ﺑﻪ ﻃﺮز ﻓﺠﻴﻌﻲ آﺳﻴﺐ دﻳﺪ ﺑﺎﻋﺚ ﮔﺮدﻳﺪ ﺗﺎ روﻧﺪ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﻠﺤﻮظ ﻧﻤﻮدن اﺛﺮ زﻟﺰﻟﻪ ﺑﺮ ﺳﺎزه ﻫﺎ ﺳﺮﻋﺖ ﺑﻴﺸﺘﺮی ﻳﺎﺑﺪ . اوﻟﻴﻦ ﻓﺮاﻳﻨﺪ در ﻃﺮاﺣﻲ ﺿﺪﻟﺮزه ای، ورود ﺗﻔﻜﺮ ﺑﺎ روش اﺳﺘﺎﺗﻴﻜﻲ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﻮﻧﻮﻧﻮﺑﻪ ژاﭘﻨﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺮاﺳﺎس ﻣـﺪ اول ارﺗﻌﺎﺷـﻲ ﺳـﺎزه ﺑﻪ ﻃﻮر اﺻﻮﻟﻲ ﺑﺮﮔﺮﻓﺘﻪ از روش ﻃﺮح ﺳﺎزه ﻫﺎ در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺑ ﺎد ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻫﺮﭼﻨﺪ ﻛﻪ اﻳﻦ روش ﺑﺮای ﻃﺮاﺣﻲ ﺳﺎﺧﺘ نﻤĤ ﻫﺎ در ﻣﻘﺎﺑﻞ زﻟﺰﻟﻪ اﺑﺪاع ﮔﺮدﻳﺪ ﻟﻴﻜﻦ ﻃﻮر ﺑﻪ وﺳﻴﻌﻲ در ﻃﺮاﺣﻲ ﺿﺪﻟﺮزه ای ﺳﺪﻫﺎ ﻧﻴﺰ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ . ﻟﻴﻜﻦ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﺛـﺮ ﻧﺎﺷـﻨﺎﺧﺘﻪ ﻋﻮاﻣـﻞ دﻳﮕـﺮ در رﻓﺘﺎر ﺳﺪﻫﺎ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ اﺣﺘﻤﺎل ﺑﺮوز ﻓﺎﺟﻌﻪ ﻧﺎﺷﻲ از ﺧﺮاﺑﻲ ﻫﺎ آن در اﺛﺮ زﻟﺰﻟﻪ، از ﺿﺮاﻳﺐ اﻳﻤﻨﻲ ﻧﺴﺒﺘﺎً ﺑﺎﻻﻳﻲ در ﻃﺮاﺣـﻲ ﺳـﺪﻫﺎ اﺳـﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﮔﺮدﻳﺪه اﺳﺖ . ﺑﺎ ﭘﻴﺪاﻳﺶ و ﮔﺴﺘﺮش ﻣﺒﺎﺣﺚ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ دﻳﻨﺎﻣﻴﻚ ﺳﺎزه ﻫﺎ و ارﺗﻌﺎﺷﺎت، اﻳﻨﮕﻮﻧ ﻪ روش ﻫﺎ ﻧﻴﺰ اﺑﺘﺪا ﺑﺮای ﺳﺎﺧﺘﻤ نĤ ﻫﺎ و ﺑﻌﺪ ﺑﺮای ﺳـﺪﻫﺎ ﻣﺘﺪاول ﮔﺮدﻳﺪﻧﺪ ﻛﻪ در اﺑﺘﺪا و ﺑﺪون وﺟﻮد ﻛﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮ اﺳﺘﻔﺎده از ﭼﻨﻴﻦ روش ﻳﻫﺎ ﻲ ﺑﺴﻴﺎر ﻣﺸﻜﻞ ﻣﻲ ﻧﻤﻮد . ﻟﺬا ﺗﻨﻬﺎ در ﻣﻮاردی ﻛـﻪ ﺳـﺎزه از اﻫﻤﻴﺖ ﺑﺴﻴﺎر زﻳﺎدی ﺑﺮﺧﻮردار ﺑﻮد، ﺗﺤﻠﻴﻞ یﻫﺎ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ روی ﻫﺎ آن ﺻﻮرت ﻣﻲ ﮔﺮﻓﺖ . ﺗﻔﺎوت ﻛﻠﻲ روش یﻫﺎ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺑﺎ اﺳﺘﺎﺗﻴﻜﻲ، در ﻧﺤﻮه اﺛﺮ ﭘﺎراﻣﺘﺮ زﻣﺎن در ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﺑﻮد، ﻟﻴﻜﻦ اﻳﻦ ﻧﮕﺎه ﻧﺎﺷﻲ از ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺑﺎر ورودی در داﻣﻨﻪ زﻣﺎن ﺑﻮد، در ﺣـﺎﻟﻲ ﻛـﻪ ﺑﻌـﺪﻫﺎ اﺛـﺮ ﻧﻴﺮوﻫـﺎی اﻳﻨﺮﺳﻲ و ﻧﻴﺮوﻫﺎی ﻣﻴﺮاﻳﻲ ﻧﻴﺰ وارد ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﮔﺮدﻳﺪه و ﺑﺪﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﻋﻼوه ﺑﺮ زﻣﺎن ﺳﺎﻳﺮ ﻋﻮاﻣﻞ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﻧﻴـﺰ در ﻣﺤﺎﺳـﺒﺎت ﻣﻠﺤـﻮظ ﮔﺮدد . ﺳﺎﺧﺖ دﺳﺘﮕﺎه ﻫﺎی ﻟﺮزه ﻧﮕﺎری ﺑﺎﻋﺚ ﺷﺪ ﺗﺎ اﻣﺮﻳﻜﺎﺋﻲ ﻫﺎ ﺗﻮﻓﻴﻖ ﺧﻮﺑﻲ در ﺛﺒﺖ رﻓﺘﺎر زﻣﻴﻨﻲ در ﻫﻨﮕﺎم زﻟﺰﻟﻪ ﭘﻴﺪا ﻧﻤﻮده و ﺑﻪ وﻳﮋه ﺑﻌـﺪ از زﻟﺰﻟﻪ ﺳﺎل 1941 اﻟﺴﻨﺘﺮو، ﻣﻨﺤﻨﻴﻬﺎی ﺷﺘﺎب و ﻃﻴﻔ ﻬﺎی ﻟﺮزه ای ﺟﻬﺖ ﺗﺤﻠﻴﻞ یﻫﺎ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺑﻪ ﺻـﻮرت ﻣﺨﺘﻠـﻒ ﻃﻴﻔـﻲ و ﺗﺎرﻳﺨﭽـﻪ زﻣﺎﻧﻲ ﻣﺘﺪاول ﮔﺮدﻳﺪ . وﺟﻮد ﭘﻴﭽﻴﺪﮔﻲ در ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺳﺎزه ﻫﺎی ﻧﺎﻣﻌﻴﻦ ﺑﺎ درﺟﺎت ﻧﺎﻣﻌﻴﻨﻲ زﻳﺎد از ﺟﻤﻠﻪ ﻣﻮاﻧﻌﻲ ﺑﻮد ﻛﻪ ﺑﺎ ﭘﻴـﺪاﻳﺶ ﻛـ ﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮ ﺗـﺎ ﺣـﺪود زﻳـﺎدی ﻣﺮﺗﻔﻊ ﮔﺮدﻳﺪه و اﻣﺮوزه ﻣﺸﻜﻞ ﺧﺎﺻﻲ در اﻳﻦ راﺑﻄﻪ وﺟﻮد ﻧﺪارد . ﻟﻴﻜﻦ در ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻣﺤﻴﻄ ﻬﺎی ﺳﺎزه ای ﭘﻴﭽﻴﺪه ای ﻧﻈﻴﺮ ﺳـﺪﻫﺎ ﻛـﻪ دارای ﻣﺆﻟﻔﻪ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﺎ اﺷﻜﺎل ﻣﺘﻔﺎوت و ﭘﻴﻮﺳﺘﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ، اﺳﺘﻔﺎده از روش یﻫﺎ ﺗﺤﻠﻴﻠﻲ ﻳﺎ ﻋﺪدی ﻣﺘﻜﻲ ﺑﺮ ﻫﺎ آن زﻳﺎد ﻛﺎرﺳﺎز ﻧﺒﻮد . ا ﺑﺪاع روش اﻟﻤ یﻫﺎ نĤ ﻫﺎ ی ﻣﺤﺪو د در دﻫﻪ 1960 ﺑﺎﻋﺚ ﮔﺮدﻳﺪ ﺗﺎ روش یﻫﺎ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗﻲ ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ و ﺑﻪ وﻳـﮋه ﺳـﺪﻫﺎ وارد دوران ﻃﻼﻳﻲ ﺧﻮد ﮔﺮدد . ﺑﺮاﺳﺎس اﻳﻦ روش ﺟﺪﻳﺪ ﻛﻪ ﻣﻲ ﺗﻮان ﻫﺮ ﺳﺎزه ای ﺑﺎ ﻫﺮ ﺷﻜﻞ، ﺷﺮاﻳﻂ و ﻣﺼﺎﻟﺤﻲ را ﻣـﺪل رﻳﺎﺿـﻲ و ﺗﺤﻠﻴـﻞ ﻧﻤـﻮد، ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﻛﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮ ی ﻣﺘﻌﺪد و ﻓﺮاوا ﻧﻲ ﺗﻬﻴﻪ و ﺑﻪ ﺑﺎزار اراﻳﻪ ﺷﺪه اﻧﺪ ﻛﻪ ﻫﻤﭽﻨﺎ ن ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ و رواﻳﺘ ﻬﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻫﺎ آن ﺣﺴﺐ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ در زﻣﻴﻨﻪ ﻫﺎی ﻣﺮﺑﻮط ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻲ ﻳﺎﺑﺪ . از ﻃﺮف دﻳﮕﺮ رﻓﺘﺎرﺳﻨﺠﻲ ﺳﺪﻫﺎی ﻣﺘﻌﺪدی ﻛﻪ از ﻗﺒﻞ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه ﺑﻮدﻧﺪ اﻃﻼﻋﺎت ﻣﻔﻴﺪی از اﻧﺪرﻛﻨﺸ ﻬﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣـﺆﺛﺮ ﺑـﺮ رﻓﺘـﺎر ﺳﺪ در ﻫﻨﮕﺎم ز ﻟﺰﻟﻪ ﻣﻲ دادﻧﺪ ﻛﻪ ﺟﻬﺖ ﻟﺤﺎظ ﻧﻤﻮدن در ﻃﺮاﺣﻲ ﻫﺎی ﺑﻌﺪی، ﺑﻪ ﻣﺮور در ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎ و ﺿﻮاﺑﻂ ﻃﺮح ﺿﺪﻟﺮزه ای ﻣﻠﺤﻮظ ﺷـﺪه اﺳﺖ . ﮔﺮﭼﻪ در اﺑﺘﺪا ﺳﺪﻫﺎ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻋﻤﺪه ﺑﺎ روش اﺳﺘﺎﺗﻴﻜﻲ در ﻣﻘﺎﺑﻞ زﻟﺰﻟﻪ ﻃﺮح ﻣﻲ ﺷﺪﻧﺪ ﻟﻴﻜﻦ ﮔﺴﺘﺮش داﻣﻨﻪ ﻋﻠﻮم و ﺗﺠﺮﺑﻴﺎت ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ اﺛﺮ زﻟﺰﻟﻪ ﺑﺮ ﺳﺪﻫﺎ ﺑﺎﻋﺚ ﮔﺮدﻳﺪ ﺗﺎ ﻓﺸﺎر ﻫﻴﺪرودﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﻧﺎﺷﻲ از آب ﻣﺨﺰن ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﻌﺎدل اﺳﺘﺎﺗﻴﻜﻲ ) روش ﭘﻴﺸﻨﻬﺎدی وﺳﺘﺮﮔﺎرد ( ﻧﻴﺰ ﻓﺼﻞ ﭘﻨﺠﻢ – ﺑﺮرﺳﻲ ﺿﺮورت ﺗﺪوﻳﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ 139 ﺑﻪ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﻟﺮزه ای اﺿﺎﻓﻪ ﮔﺮدد . در اداﻣﻪ ﺟﻬﺖ ﻣﻠﺤﻮظ ﻧﻤﻮد ن ﻫﺮﭼﻪ دﻗﻴﻖ ﺗﺮ اﺛﺮ رﻓﺘﺎر آب ﻣﺨﺮن ﺑﺮ رﻓﺘﺎ ر ﻟﺮزه ای ﺳﺪ، ﺑـﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از روش یﻫﺎ ﭘﻴﺸﺮﻓﺘﻪ ، ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﺑﻴﺸﺘﺮی ﺗﺤﺖ ﻋﻨﻮان اﻧﺪرﻛﻨ ﺶ ﺳﺪ و آب ﻣﺨﺰن اﻧﺠﺎم ﺷﺪ ﻛﻪ ﺑﺎ ﻣﺪل ﺳﺎزی آب ﻣﺨﺰن ﺑﻪ ﺻـﻮرت ﺟـﺮم اﺿﺎﻓﻲ اﺛﺮات آن ﺑﻪ ﻃﻮر دﻗﻴﻖ ﺗﺮی در ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﻟﺮزه ای وارد ﻣﻲ ﺷﻮد . از ﻃﺮف دﻳﮕﺮ ﻫﻤﺰﻣﺎن ﺑﺎ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻣﺨﺎزن و دﺳﺖ ﻳﺎﺑﻲ ﺑﻪ روش ﻫﺎ و ﻓﻨﺎوری ﻫﺎی ﭘﻴﺸﺮﻓﺘﻪ در ﻃﺮح و ﺳﺎﺧﺖ ﺳﺪﻫﺎ، ارﺗﻔﺎع ﺳـﺪﻫﺎ ﻧﻴـﺰ اﻓﺰاﻳﺶ ﭼﺸﻢ ﮔﻴﺮی ﻳﺎﻓﺘﻪ و ﺑﺪﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ اﺛﺮ ﻣﺘﻘﺎﺑﻞ ﺳﺪ و ﭘﻲ در ﻫﻨﮕﺎم زﻟﺰﻟﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ واﻗﻊ ﺷـﺪه و ﭘـﮋوﻫﺶ ﻫـﺎﻳ ﻲ ﻧﻴـﺰ ﺗﺤـﺖ ﻋﻨﻮان اﻧﺪرﻛﻨﺶ ﺳﺪ و ﭘﻲ ﺻﻮرت ﭘﺬﻳﺮﻓﺖ ﻛﻪ اﻳﻦ اﻣﺮ ﻧﻴﺰ ﺑﺎﻋﺚ اﻓﺰاﻳﺶ دﻗﺖ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻛﻠﻲ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت و ﺑﻮﻳﮋه ﻣﺤﺎﺳـﺒﺎت ﻟـﺮزه ای ﺳـﺪﻫﺎ ﮔﺮدﻳﺪ ﻧﺮم . اﻓﺰارﻫﺎی ﻛﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮی ﻣﻮﺟﻮد اﻛﻨﻮن ﻗﺎدرﻧﺪ ﺗ ﺎ ﺗﻤﺎﻣﻲ اﻳﻦ اﻧﺪرﻛﻨﺶ ﻫﺎ را در ﻫﻨﮕﺎم ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت رﻓﺘﺎر ﺳﺪ ﺗﺤﺖ ﺑﺎرﻫﺎی اﺳﺘﺎﺗﻴﻜﻲ و دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺑﻮﻳﮋه زﻟﺰﻟﻪ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ و ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ . ﻟﻴﻜﻦ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ دو ﻋﺎﻣﻞ اﺳﺎﺳﻲ زﻣﺎن و ﻫﺰﻳﻨﻪ در ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﺳﺪﺳﺎزی و اﺻﻮﻻً ﻫﺮ ﭘﺮوژه دﻳﮕﺮی، ﺑﺎﻋﺚ اﻳﺠﺎد اﻳﻦ ﺗﻔﻜﺮ ﻣـﻲ ﮔـﺮدد ﻛﻪ اﻓﺰاﻳﺶ دﻗﺖ در ﻣﻘ ﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ ﻛﺎﻫﺶ ﺳﺮﻋﺖ و اﻓﺰاﻳﺶ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی آن ﺗﺎ ﭼﻪ ﺣﺪ ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺮاﺳﺎس اﻳﻦ ﺗﻔﻜﺮ ﻫﻤﻴﺸﻪ ﻋﻮاﻣـﻞ ﺑـﺴﻴﺎر ﻣﺘﻌـﺪدی وﺟـﻮد دارﻧـﺪ ﻛـﻪ ﺑـﻪ ﻣﻘـﺪاری ﻫـﺮ ﭼﻨـﺪ ﻧـﺎﭼﻴﺰ رﻓﺘـﺎر ﺳـﺪ را در ﺣﺎﻟـﺖ ﻋـﺎدی و ﻫﻨﮕـﺎم زﻟﺰﻟـﻪ ﺗﺤـﺖ ﺗـﺄﺛﻴﺮ ﻗـﺮار ﻣﻲ دﻫﻨﺪ . ﻟﻴﻜﻦ اﺳﺘﻔﺎده از روش یﻫﺎ ﭘﻴﭽﻴﺪه ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﺑـﺮای ﻟﺤـ ﺎظ ﻧﻤـﻮدن اﻳـﻦ اﺛـﺮات ﻣـﻲ ﺗﻮاﻧـﺪ ﺑـﺴﻴﺎر وﻗـﺖ ﮔﻴـﺮ و ﺗـﺎ ﺣـﺪودی ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺑﺮ ﺑﺎﺷﺪ در ﻛﻪ ﺣﺎﻟﻲ اﺳﺘﻔﺎده از ﺿﺮﻳﺐ اﻃﻤﻴﻨﺎن ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳﻚ ﭘﻮش اﻃﻤﻴﻨﺎن ﺑﺮ اﺛﺮات ﻧﺎﺷﻲ از اﻳﻦ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﻣﻘﺎوﻣﺖ اﺿﺎﻓﻲ اﺣﺘﻤﺎﻟﻲ ﻻزم را در ﺑﺮاﺑﺮ ﻫﺎ آن در ﺳﺎزه اﻳﺠﺎد ﻧﻤﺎﻳﺪ . ﻟﺬا ﺿﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﻃﺮح ﺿﺪﻟ ﺮزه ای ﻛﺸﻮرﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ دﻳﺪﮔﺎه ﻫﺎ آن ﺗﺎ ﺣﺪودی ﻣﺘﻔﺎوت ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻛﺸﻮری ﻧﻈﻴﺮ اﻣﺮﻳﻜﺎ ﺿﻤﻦ ﺳﻌﻲ در ﺗﻌﻴﻴﻦ اﺛﺮ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺨﺘﻠﻒ، ﺿﻮاﺑﻂ را ﻃﻮری ﺗﺪوﻳﻦ ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ ﻛﻪ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از رواﺑﻂ ﻧﺴﺒﺘﺎً ﺳﺎده و ﻗﺎﺑﻞ ﻓﻬﻢ، ﻃﺮاح ﺑﺘﻮاﻧـﺪ ﺑﻪ راﺣﺘﻲ اﻋﺪاد و ارﻗﺎم ﻻزم را ﺑﺎ ﻛﻤﺘﺮﻳﻦ اﺷﺘﺒﺎه و ﺻﺮف ﻛﻤﺘﺮﻳﻦ وﻗﺖ و ﺳﺎده ﺗﺮﻳﻦ اﺑﺰار ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ . ﺪﻛﻨ اﻳﻦ ﺳـﻬﻮﻟﺖ ﺑـﻪ ﻃـﻮر ﻛﻠـﻲ در ﺿﻮاﺑﻂ اروﭘﺎﻳﻲ و از ﺟﻤﻠﻪ روﺳﻲ ﻣﻼﺣﻈﻪ ﻧﻤﻲ ﺷﻮد . ﺿﻮاﺑﻂ ﻫﺎ آن ﺳﻌﻲ در ﻣﻠﺤﻮظ ﻧﻤﻮدن ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﺑﻴﺸﺘﺮی داﺷـﺘﻪ و اﻳـﻦ اﻣـﺮ ﺧـﻮد ﺑﺎﻋﺚ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﻃﺮاح دﭼﺎر ﭘﻴﭽﻴﺪﮔﻲ ﺑﻴﺸﺘﺮی ﮔﺮدﻳﺪه و ﺑﺎ اﺣﺘﻤﺎل ﺧﻄﺎی ﺑﻴﺸﺘﺮی ر وﺑﺮو ﮔﺮدد . در ﻛﺸﻮرﻫﺎﻳﻲ ﻧﻈﻴﺮ ژاﭘﻦ و ﭼﻴﻦ ﺗﺎ ﺣﺪود زﻳﺎدی ﻫﻤﺎن روش اﻣﺮﻳﻜﺎﻳﻲ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد، ﺑﺎ اﻳﻦ ﺗﻔﺎوت ﻛﻪ ژاﭘﻨﻲ ﻫﺎ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﻪ ﺳﺎده ﺳﺎزی ﭘﺮداﺧﺘﻪ و ﺣﺘﻲ اﻻﻣﻜﺎن ﺑﻪ روش یﻫﺎ ﻛﺎرﺑﺮدی ﺗﺮ ﻣﻲ اﻧﺪﻳﺸﻨﺪ . آﻧﭽﻪ ﻛﻪ از اﻳﻦ ﺑﺤﺚ ﻣﻲ ﺗﻮان در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﺗﺪوﻳﻦ ﺿﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﻴﺎ رﻫﺎی ﻃﺮاﺣﻲ ﺿﺪﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﻠﻲ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻧﺘﻴﺠﻪ اﺳﺘﺨﺮاج ﻧﻤﻮد، ﺑﻪ ﻃﻮر ﻋﻤﺪه ﻋﺒﺎرت از ﻣﻮارد ذﻳﻞ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ : ﻃﺮح ﺿﺪﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ دارای ﺳﺎﺑﻘﻪ ای ﻛﻤ ﺘﺮ از ﻳﻚ ﻗﺮن ﺑﻮده و اﻛﺜﺮ ﭘﻴﺸﺮﻓﺘ ﻬﺎی آن ﺑﻌـ ﺪ از دﻫـﻪ 60 ﻣـﻴﻼدی و ﭘﻴـﺪاﻳﺶ روش یﻫﺎ اﺟﺰاء ﻣﺤﺪود ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘ ﻪ اﺳﺖ . ﺑﺨـﺶ ﻗﺎﺑـﻞ ﺗـﻮﺟﻬﻲ از ﺳـﺪﻫﺎ ﺑـﻮﻳﮋه در دﻫـﻪ ﻫـﺎی اول ﺗـﺎ ﺷـﺸﻢ ﻗـﺮن اﺧﻴـﺮ، ﺑـﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از روش یﻫـﺎ اﺳـﺘﺎﺗﻴﻜﻲ ﻃـﺮح ﺷﺪه . اﻧﺪ در اﻳﻦ ﺳﺪﻫﺎ ﺿﺮاﻳﺐ اﻃﻤﻴﻨﺎن ﺑﺎﻻ ﺟﻬﺖ ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ اﺛﺮات ﻧﺎﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﻣﻠﺤﻮظ ﮔﺮدﻳﺪه اﺳﺖ . رﻓﺘﺎرﺳﻨﺠﻲ ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺳﺪﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻛﻤﻚ زﻳﺎدی ﺑﻪ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻫﺮ ﭼﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻣﻌﻴﺎرﻫ ﺎی ﻃﺮاﺣﻲ از ﺟﻤﻠﻪ ﻣﻮارد ﺿﺪ ﻟﺮزه ای ﻧﻤـﻮده ﻛـﻪ ﻻزم اﺳﺖ در ﺗﺪوﻳﻦ اﻳﻦ ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎ ﺑﺮای اﻳﺮان ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﻃﻮری ﺟﺪی ﻣﺪ ﻧﻈﺮ ﻗﺮار ﮔﻴﺮﻧﺪ . ﭘﮋوﻫﺶ ﻫﺎی ﻣﺘﻜﻲ ﺑﺮ روش یﻫﺎ ﺟﺪﻳﺪﺗﺮ ﺗﺤﻠﻴﻞ یﻫﺎ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﻛﺎﻣﻞ و ﻃﻴﻔﻲ، رﻓﺘـﺎر دﻗﻴﻘﺘـﺮ ﺳـﺪﻫﺎ را ﻣﺪﻟـﺴﺎزی ﻧﻤـﻮده و ﻧﻘـﺶ ﺑﺴﺰاﻳﻲ در اﺻﻼح روش یﻫﺎ اﺳﺘﺎﺗﻴﻜ ﻲ ﻳﺎ ﺷﺒﻪ اﺳﺘﺎﺗﻴﻜﻲ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده در ﻃﺮاﺣﻲ داﺷﺘﻪ . اﻧﺪ ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 140 روش یﻫﺎ ﭘﻴﭽﻴﺪه در ﺿﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺎ ﻋﺚ ﺑﺮوز ﺧﻄﺎ، ﺻﺮف وﻗﺖ زﻳﺎد و ﻫﺰﻳﻨﻪ زﻳﺎد ﻫﻤﺮاه ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ اﺳـﺘﻔﺎده از ﻧﺘﺎﻳﺞ ﭘﮋوﻫﺸﻲ ﺑﺎ روش یﻫﺎ دﻗﻴﻖ و ﭘﻴﭽﻴﺪه دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ در ﺗﺪوﻳﻦ ﺿﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﺿﺪﻟﺮزه ای ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺳﺎده ﺗﺮ وﻟﻲ واﻗﻊ ﺑﻴﻨﺎﻧﻪ ﺗﺮ ﻣﻲ- ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻔﻴﺪ ﺑﺎﺷﺪ . 5 - 3 - 3 - ﺷﻜﻞ ﮔﻴﺮی ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ در ژاﭘﻦ ژاﭘﻦ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳﻜﻲ از ﻛﺸﻮر ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻳﺎﻓﺘﻪ و در ﺑﻌﻀﻲ ﻣﻮارد ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻳﺎﻓﺘﻪ ﺗﺮﻳﻦ ﻛﺸﻮر ﺟﻬﺎن ﻧﻪ ﺗﻨﻬـﺎ در زﻣﻴﻨـﻪ ﻫـﺎی ﻓﺮﻫﻨـﮓ، ﻣـﺪﻳﺮﻳﺖ، ﺻﻨﻌﺖ و ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺎی ﻓﺮاوان ﻗ ﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ ﺑﻠﻜﻪ در زﻣﻴﻨﻪ ﻋﻠﻮم زﻟﺰﻟﻪ ﺻﺎﺣﺐ ﻧﺎم ﺗﺮﻳﻦ ﻛﺸﻮر ﺟﻬﺎن اﺳﺖ ، ﺑـﻪ ﻃـﻮری ﻛـﻪ داﻧﺸﻤﻨﺪان اﻳﺎﻻت ﻣﺘﺤﺪه اﻣﺮﻳﻜﺎ ﺑﺨﺶ ﻋﻤﺪه ای از ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﺧﻮد را ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﺸﺘﺮک ﺑﺎ ژاﭘﻨﻲ ﻫﺎ و ﻋﻤﺪﺗﺎً در ژاﭘـﻦ اﻧﺠـﺎم ﻣـﻲ دﻫﻨـﺪ . اﻟﺒﺘﻪ ژاﭘﻨﻲ ﻫﺎ ﻧﻴﺰ در دوران ﻣﻌﺎﺻﺮ و ﺑﻮﻳﮋه ﺑﻌﺪ از ﺟﻨﮓ ﺟﻬﺎﻧﻲ از ﻏﺮﺑﻲ ﻫﺎ و ﺑﺎﻻﺧﺺ اﻣﺮﻳﻜﺎ درس ﻫﺎی ﻣﻬﻤﻲ ﮔﺮﻓﺘـﻪ اﻧـﺪ و اﻳـﻦ ﺗﺒـﺎدل ﺗﺠﺮﺑﻴﺎت و اﻃﻼﻋﺎت ﻋﻠﻤﻲ ﺗﺎﻛﻨﻮن ﺑﺮﻗﺮار ﺑﻮده و ﮔﺴﺘﺮش ﻧﻴﺰ ﻳﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ . وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎی ﻋﻤﺪه ﻛﺸﻮر ژاﭘﻦ در اﻳﻦ راﺑﻄﻪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﺧﻼﺻﻪ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از : ﻛﺸﻮر ﻛﻮﭼﻜﻲ ﻛﻤﺘﺮ از ﻳﻚ ﭼﻬﺎرم اﻳﺮان )377 ﻫﺰار ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮﻣﺮﺑـﻊ ( ﻛـﻪ ﺣـﺪود 70 درﺻـﺪ آن را ﻛـﻮه ﻫـﺎی ﺳﺮﺳـﺒﺰ ﺗـﺸﻜﻴﻞ ﻣﻲ دﻫﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﻠﻨﺪﺗﺮﻳﻦ ﻫﺎ آن ﻛﻮه ﻓﻮﺟﻲ ﺑﻪ ارﺗﻔﺎع ﻛﻤﺘﺮ از 3000 ﻣﺘﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺟﻤﻌﻴﺖ اﻳﻦ ﻛﺸﻮر ﺑﻴﺶ از دو ﺑﺮاﺑﺮ اﻳﺮان ) ﺣﺪود 120 ﻣﻴﻠﻴﻮن ﻧﻔﺮ ﻣﻲ ( ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻋﻤﺪه در ﺣﺪود 10 درﺻﺪ ﺧﺎک اﻳﻦ ﻛـﺸﻮر زﻧﺪﮔﻲ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ . در ﻣﻨﻄﻘ ﻪ ﻛﺎﻧﺘﻮ ﺑﺎ ﻣﺮﻛﺰﻳﺖ ﺗﻮﻛﻴﻮ، ﺣﺪود 40 ﻣﻴﻠﻴﻮن و در ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻛﺎﻧﺴﺎی ﺑـﺎ ﻣﺮﻛﺰﻳـﺖ اوزاﻛـﺎ ﺣـﺪود25 ﻣﻴﻠﻴـﻮن ﻧﻔـﺮ زﻧﺪﮔﻲ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﻴﺶ از ﻧﻴﻤﻲ از ﺟﻤﻌﻴﺖ ژاﭘﻦ را ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻣﻲ دﻫﻨﺪ . ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺳﺎﻻﻧﻪ اﻳﻦ ﻛﺸﻮر 1800 ﻣﻴﻠﻴﻤﺘﺮ در ﺳﺎل اﺳﺖ در ﻛﻪ ﺣﺎﻟﻲ اﻳﻦ ﻣﻘﺪار در اﻳﺮان 250 ﻣﻴﻠﻴﻤﺘﺮ ﻣﻲ . ﺷﺪﺑﺎ ﻟﻴﻜﻦ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻳﻨﻜﻪ ﻣﺴﺎﺣﺖ اﻳﺮان ﺑﻴﺶ از 4 ﺑﺮاﺑﺮ ژاﭘﻦ و ﺟﻤﻌﻴﺖ آن ﺣﺪود ﻧﺼﻒ ژاﭘﻦ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺳﺮاﻧﻪ آﺑﻲ ﻳﻚ اﻳﺮاﻧﻲ از ﻳﻚ ژاﭘﻨﻲ ﺑﻴﺸﺘﺮ اﺳﺖ . ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻛﻮه ﻫﺎی ﻣﻤﺘﺪ در داﺧﻞ اﻳﻦ ﺳﺮزﻣﻴﻦ و ﻛﻮﺗﺎه ﺑﻮدن ﻓﺎﺻﻠﻪ ﻛﻮه از درﻳﺎ و اﻗﻴﺎﻧﻮس ﻛﻪ ﺗﻤﺎم اﻃﺮاف ژاﭘﻦ را درﺑﺮﮔﺮﻓﺘـﻪ اﺳـﺖ، رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎی اﻳﻦ ﻛﺸﻮر دارای ﺷﻴﺐ ﺑﺴﻴﺎر ﺗﻨﺪ ﺑﻮده و رﮔﺒﺎرﻫﺎ و ﺑﺎرش ﻫﺎی ﻣﺪاوم ﺑﺎﻋﺚ ﺑﺮوز ﺟﺮﻳﺎﻧﺎت ﺳﻴﻼﺑﻲ ﺷـﺪﻳﺪ ﮔﺮدﻳـﺪه و ﻫﻤـﺮاه ﺧﻮد، ﮔﻞ و ﻻی را از ﻛﻮه ﺑﻪ ﺳﻮی روﺳﺘﺎﻫﺎ و ﺷﻬﺮﻫﺎی در ﻣﺴﻴﺮ، ﺣﺮﻛﺖ ﻣﻲ دﻫﺪ . اﻳﻦ ﻛﺸﻮر رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﺑﺰرگ ﺑﺴﻴﺎر ﻛﻢ دارد . ﻋﻤﺪه ﺗﺮﻳﻦ وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎی ﺳﻴ ﺴﺘﻤ ﻬﺎی آﺑﺮﺳﺎﻧﻲ ژاﭘﻦ ﺑﻪ ﺷﺮح ذﻳﻞ اﺳﺖ : اﺻﻠﻲ ﺗﺮﻳﻦ ﻣﻨﺒﻊ ﺗﺄﻣﻴﻦ آب ﺷﻬﺮﻫﺎ، آب رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﭘﺲ از رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ، آب ذﺧﻴﺮه در ﭘﺸﺖ ﺳﺪﻫﺎ، ﻣﻮارد ﭘﻴﻚ ﻣﺼﺮف را ﺗﺄﻣﻴﻦ ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ و اﺻﻮﻻً از آب ﻫﺎ آن ﺑﺎ ﺗﻔﻜﺮ ذﺧﻴﺮه و ﺑﻌـﻀﺎً ﺗﻮﻟﻴـﺪ ﺑﺮق - آﺑﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﺑﺮای ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ ﺟﺮﻳﺎﻧﺎت ﭘﺮ ﮔﻞ و ﻻی ﺳﻴﻼﺑﻲ از ﻛﻮﻫﺴﺘﺎن ﺑﻪ ﺳﻮی ﺷﻬﺮﻫﺎ، ﺳﺪﻫﺎی ﻛﻮﺗﺎﻫﻲ در ﻣـﺴﻴﻠ ﻬﺎی ﻣﺨﺘﻠـﻒ ﺳـﺎﺧﺘﻪ ﺷـﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ اﻳﻦ ﺳﺪﻫﺎ را ﺳﺪﻫﺎی » ﺳﺎﺑﻮ « ﮔﻮﻳﻨﺪ . ﺳﺎﺑﻮ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﻲ ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ ﻓﺮﺳﺎﻳﺶ و ﺣﺮﻛﺖ ﮔﻞ و ﻻی ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻛﺜﺮ ﺳﺪﻫﺎی ذﺧﻴﺮه و ﺗﻨﻈﻴﻢ آب در اﻳﻦ ﻛﺸﻮر ﺧﺎﻛﻲ و ﺑﺘﻨﻲ وزﻧﻲ ﺑﻮده و ﺳﺪ ﻗﻮ ﺳﻲ ﺑﺴﻴﺎر ﻛﻤﺘﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺷـﺎﻳﺪ از دﻻﻳـﻞ ﻋﻤـﺪه اﻳﻦ اﻣﺮ، ﺿﻌﻴﻒ ﺑﻮدن ﺧﺎک ﺑﺴﺘﺮ در اﻳﻦ ﻛﺸﻮر و ﻋﺪم ﻧﻴﺎز ﺑﻪ ﺳﺪﻫﺎی ﻗﻮﺳﻲ ﺑﻠﻨﺪ ﺑﻮده اﺳﺖ . ﻓﺼﻞ ﭘﻨﺠﻢ – ﺑﺮرﺳﻲ ﺿﺮورت ﺗﺪوﻳﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ 141 ﺳـﺪﻫﺎی ژاﭘـﻦ ﺑـﻪ ﻃـﻮر ﻛﻠـﻲ ﺗﻮﺳـﻂ وزارت ﺳـﺎﺧﺘﻤﺎن ﺳـﺎﺑﻖ ) ﻛـﻪ ﺑﻌـﺪ از ﺳـﺎل 2 ﻫـﺰار ﺑـﺎ ادﻏـﺎم وزارت ﺣﻤـﻞ و ﻧﻘـﻞ و آژاﻧﺴ ﻬﺎی زﻣﻴﻦ ژاﭘﻦ و آژاﻧﺲ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻫﻜﺎﻳ ﺪ، ﺑﻪ وزارت زﻣﻴﻦ اﻣﻮر ، زﻳﺮﺑﻨﺎﻳﻲ و ﺣﻤﻞ و ﻧﻘﻞ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ ( ﻃﺮاﺣـﻲ و ﺳـﺎﺧﺘﻪ ﺷـﺪه اﺳﺖ . اﻧﺘﻘﺎل آب در ﺑﻌﻀﻲ ﻣﻮارد ﺑﺎ وزارت ﻣﺬ ﻛﻮر، در ﺑﻌﻀﻲ ﻣﻮارد دﻳﮕﺮ ﺑﺎ ﺷﺮﻛﺖ یﻫﺎ ﺧﺼﻮﺻﻲ و در ﺑﻌﻀﻲ ﻣﻮارد ﻧﻴﺰ ﺑﺎ ﺷﻬﺮداری ﻣـﻲ - ﺑﺎﺷﺪ . ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی اﻧﺘﻘﺎل از ﺳﺪﻫﺎ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻋﻤﺪه ﺗﻮﺳﻂ ﺗﻮﻧﻞ ﻫﺎ و در ﻧ ﻘﺎط ﻛﻮﻫﺴﺘﺎﻧﻲ ﺻﻮرت ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی ﺗﻮزﻳﻊ آب ﺷﻬﺮی ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ﺗﺼﻔﻴﻪ ﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ، ﺗﻠﻤﺒﻪ ﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ، ﻣﺨﺎزن ﻫﻮاﻳﻲ و زﻣﻴﻨﻲ ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺑﻪ ﺷﻬﺮداری ﺑﻮده و ﺗﺤـﺖ اداره ﺳﺎزﻣ نĤ یﻫﺎ آب و ﺷﻬﺮﻫﺎ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در ﺑﻌﻀﻲ ﻣﻮارد ﻣﺤﺪود ، ﺑﺎ ﺧﺼﻮﺻﻲ ﺳﺎزی آ ﺑﺮﺳـﺎﻧﻲ ﺑﻌـﻀﻲ ﺷـﻬﺮﻫﺎی ﻛﻮﭼـﻚ ﺑـﻪ ﺷـﺮﻛﺖ یﻫـﺎ ﺧﺼﻮﺻﻲ واﮔ ﺬار ﮔﺮدﻳﺪه اﺳﺖ . ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺑﺎﻻ ﺑﻮدن ﺳﻄﺢ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ و آﻟﻮدﮔﻲ ﻫﺎی آن و ﻣﺠﺎورت آن ﺑﺎ درﻳﺎ، در ژاﭘﻦ از ﭼﺎه ﺑﺮای ﺗﺄﻣﻴﻦ آب اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﻲ .ﺷﻮد اﻣﺎ ژاﭘﻦ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻟﺮزه ﺧﻴﺰﺗﺮﻳﻦ ﻛﺸﻮر دﻧﻴﺎ دارای وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎﻳ ﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻫﺎ آن ﻣـﻲ ﺗﻮاﻧـﺪ راﻫﻨﻤـﺎی ﺧـﻮﺑﻲ ﺑـﺮای اﺳـﺘﻔﺎده از ﺗﺠ ﺮﺑﻴﺎت و ﺿﻮاﺑﻂ ﻃﺮاﺣﻲ ﺿﺪﻟﺮزه ای در ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻫﻢ اﻳﻦ وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎی ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از : زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎی ژاﭘﻦ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﻠﻲ ﺑﻪ دو دﺳﺘﻪ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ :  زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎی ﺑﻴﻦ ﺻﻔﺤﻪ : ای ﻣﻨﺸﺎء اﻳﻦ زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎ، آزاد ﺷﺪن اﻧﺮژی در ﻣﺮز ﺻﻔﺤﺎت ﺗﻜﺘﻮﻧﻴﻜﻲ زﻳﺮ ژاﭘـﻦ و در اﻋﻤـﺎق اﻗﻴـﺎﻧﻮس ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺎ ﺗ ﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻋﻤﻖ زﻳﺎد اﻳﻦ زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎ و واﻗﻊ ﺑﻮدن ﻫﺎ آن در داﺧﻞ اﻗﻴﺎﻧﻮس، اﻧﺮژی ﻛﻤﺘﺮی ﺑﻪ ﺳـﻄﺢ زﻣـﻴﻦ رﺳـﻴﺪه و ﺧﺴﺎرات و ﺗﻠﻔﺎت آﻧﭽﻨﺎن زﻳﺎدی ) ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺗﺠﺮﺑﻴﺎت ژاﭘﻦ در ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ زﻟﺰﻟﻪ ( ﺑﺎﻗﻲ ﻧﻤﻲ ﮔﺬارد . ﻟﻴﻜﻦ ﭘﺪﻳﺪه » ﺳـﻮﻧﺎﻣﻲ « ﻳـﺎ آﺑﺘﺎز » « ﻛﻪ از داﺧﻞ اﻗﻴﺎﻧﻮس و درﻳﺎ، آب زﻳﺎدی را ﺑ ﺎ ارﺗﻔﺎع اﻣﻮاﺟﻲ ﺑﻠﻨﺪ ﺗﺎ ﺣﺪود 30 ﻣﺘـﺮ ﺑـﻪ ﺳـﺎﺣﻞ ﻣـﻲ ﻛﻮﺑـﺪ، ﻣـﻲ ﺗﻮاﻧـﺪ ﺧﺴﺎرات و ﺗﻠﻔﺎت زﻳﺎدی داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ .  زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎی داﺧﻞ ﺻﻔﺤﻪ : ای اﻳﻦ زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎ ﻧﺎﺷﻲ از آزاد ﺷﺪن اﻧﺮژی از ﮔﺴﻞ ﻫﺎی داﺧﻞ ﺻﻔﺤﺎت ﺗﻜﺘﻮﻧﻴﻜﻲ اﺳـﺖ ﻛـﻪ ﻋﻤـﻖ ﻫﺎ آن ﻛﻢ و ﻳﺎ ﻣﺘﻮﺳﻂ و ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ﺗﻠﻔﺎت و ﺧﺴﺎرات ﻧﺴﺘﺒﺎً زﻳﺎد ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . - ﺗﻜﺮار زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎ ژاﭘﻦ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺮﺗﺐ ﻫﺮ ﺳﺎﻟﻪ ﺷﺎﻫﺪ ﺗﻜﺮار ﺗﻌﺪاد ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻪ ای از زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎی ﻣﺘﻮﺳﻂ و ﺑﺰرگ ﻣﻲ ﺑﺎﺷـﺪ ﻛـﻪ ﺑـﺎ ﺛﺒـﺖ ﻫـﺮ ﻳـﻚ از ﻫـﺎ آن و ﻋﻮاﻗﺒﺸﺎن ﺑﺎﻧﻚ اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ ﺑﺰرﮔﻲ ﺑﻮﺟﻮد آﻣﺪه اﺳﺖ . ﻟﺬا از اﻳﻦ ﻧﻈﺮ ﻏﻨﻲ ﺗﺮﻳﻦ اﻃﻼﻋﺎت را دارد . -ﺷﺒﻜﻪ ﻫﺎی ﻟﺮزه ﻧﮕﺎری ﮔﺴﺘﺮده در اﻛﺜﺮ ﻣﻨﺎﻃﻖ ژاﭘﻦ دﺳﺘﮕﺎه ﻫﺎی ﻟﺮزه ﻧﮕﺎر ﺑﻪ ﻃﻮر وﺳﻴﻌﻲ ﻧﺼﺐ ﮔﺮدﻳﺪه ﻛﻪ ﻫﻤﮕﻲ ﺟﻬﺖ اﻃﻤﻴﻨﺎن از ﺻﺤﺖ ﻋﻤﻠﻜﺮدآﻧﺎن ﻣﻮرد ﺑﺎزرﺳﻲ و ﻛﻨﺘﺮل داﺋﻢ ﻗﺮار دارﻧﺪ . اﻃﻼﻋﺎت ﻓﺮاوان ﺛﺒﺖ ﺷﺪه از اﻳﻦ دﺳﺘﮕﺎه ﻫﺎ و ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻫﺎ آن ﺑﺎﻋﺚ ﮔﺮدﻳﺪه ﺗﺎ اﻓﻖ ﻫﺎی ﺟﺪﻳـﺪ از اﺛـﺮ زﻟﺰﻟـﻪ ﻫـﺎ ﺑـﺮ ﺳﺎزه ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ دﺳﺖ ﺑﻪ . آﻳﺪ - ﺿﻌﻒ زﻣﻴﻦ در اﻛﺜﺮ ﻣﻨﺎﻃﻖ، زﻣﻴﻦ از ﻻﻳﻪ ﻫﺎی آﺑﺮﻓﺘﻲ ﻧﺴﺒﺘﺎً ﺳﺴﺖ و ﻳﺎ زﻣﻴﻦ ﻫﺎی دﺳﺖ ﺳﺎز و ﺳﺎﺣﻠﻲ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﺷﺪه اﺳـﺖ ﻛـﻪ در ﻫﻨﮕـﺎم ﺑـﺮوز زﻟﺰﻟﻪ ﻋﻼوه ﺑﺮ ﺑﺰرﮔﻨﻤﺎﻳﻲ ارﺗﻌﺎﺷﺎت ﻧﺎﺷﻲ از ﺣﺮﻛﺖ اﻣﻮاج ﻟﺮزه ای، آﺛﺎر ﻣﺎﻧ ﺪﮔﺎر زﻟﺰﻟﻪ ﻧﻈﻴﺮ رواﻧﮕﺮاﻳﻲ، ﻧﺸﺴﺖ ﻫﺎی ﻧـﺎﻫﻤﮕﻦ و ﮔـﺴﺘﺮ ش ﺟﺎﻧﺒﻲ ﻧﻴﺰ روی ﻣﻲ دﻫﺪ . ﻋﻼوه ﺑﺮ اﻳﻦ زﻟﺰﻟﻪ در ژاﭘﻦ ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ زﻣﻴﻦ ﻟﻐﺰه ﻫﺎی ﻣﺘﻌﺪد در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻛﻮﻫﺴﺘﺎﻧﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 142 - ﺑﺎﻻ ﺑﻮدن ﺳﻄﺢ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﺎﻻ ﺑﻮدن ﺳﻄﺢ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ در ژاﭘﻦ ﻧﻴﺰ ﺑﺎﻋﺚ اﻓﺰاﻳﺶ اﺛﺮات ﻣﺨﺮب زﻟﺰﻟﻪ ﺑﻪ وﻳﮋه در ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺪﻓﻮن ﻧﻈﻴﺮ ﺗﻮﻧـﻞ یﻫـﺎ اﻧﺘﻘـﺎل ، ﻫﺎ ﻧﺎلﻛﺎ و ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎی ﻣﺪﻓﻮن ﻣﻲ ﮔﺮدد . اﻳﻦ ﻛﺸﻮر در اﻛﺜﺮ زﻣﻴﻨﻪ ﻫﺎ دارای اﺳﺘﺎﻧﺪارد و ﺿﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﻃﺮح و اﺟﺮای ﺿﺪ زﻟﺰﻟﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﺳﺎﺑﻘﻪ ﺗﺪوﻳﻦ ﻫﺎ آن ﺑﻪ ﺑﻌـﺪ از زﻟﺰﻟﻪ ﺳﺎل 1923 ﻛﺎﻧﺘﻮ ) ﺗﻮﻛﻴﻮ ﻣﻲﺑﺮ ( ﮔﺮدد . ﺗﺮﻳﻦ ﻣﻬﻢ ﻧﻜﺎت در ﻣﻮرد ﺿﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﺿﺪﻟﺮزه ای ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﻠﻲ و ﺑﻪ وﻳـﮋه ﺳـﺎزه ﻫـﺎی ﺑﻲ آ در ژاﭘﻦ ﺑﻪ ﺷﺮح زﻳﺮ اﺳﺖ : ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺳﻴﺎﺳﺖ ﻛﻠﻲ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ژاﭘﻦ در ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از ﺗﺠﺮﺑﻴﺎت ﻣﻔﻴﺪ دﻳﮕﺮان، اﺻﻮل ﭘﺎﻳﻪ ﺗﻔﻜﺮ در ﻣﻘﺎﺑ ﻠﻪ ﺑﺎ زﻟﺰﻟﻪ از اﻣ ﺮﻳﻜﺎ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . در ﻣﻮرد روش ﻫﺎ ﻧﻴﺰ اﻳﻦ اﻣﺮ ﺻﺎدق اﺳﺖ . اﻳﺸﺎن از ﺳﺎﻳﺮ ﻛﺸﻮرﻫﺎی دﻳﮕﺮ ﻧﻈﻴﺮ اروﭘﺎ، ﭼﻴﻦ ، و ﻧﻴﻮزﻟﻨﺪ ﻧﻴـﺰ ﺗﺠﺮﺑﻴـﺎﺗﻲ را اﺧـﺬ ﻧﻤﻮده . اﻧﺪ اداﻣﻪ ارﺗﺒﺎط ﻣﺴﺘﻤﺮ در ﺳﻄﻮح ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﺎ ﺳﺎﻳﺮ ﻛﺸﻮرﻫﺎ ﺟﻬﺖ اﺧﺬ ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻫﺎ آن ﺳﻴﺎﺳﺖ ﻛﻠﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻫﻤﭽﻨﺎن اداﻣـﻪ دارد . در اﻳـﻦ ﭼﺎرﭼﻮب اﻧﺠﺎم ﭘﮋوﻫﺶ ﻫﺎ و ﺑﺮﮔﺰاری ﺳﻤﻴﻨﺎرﻫﺎی ﻣﺸﺘﺮک ﺟﻬﺖ آﺷﻨﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﻳﺎﻓﺘﻪ ﻫﺎی دﻳﮕﺮان و اراﻳﻪ ﻳﺎﻓﺘﻪ ﻫـﺎی ﺧـﻮد ﻳ ﻜـﻲ از ﻋﻮاﻣـﻞ اﺻﻠﻲ در ارﺗﻘﺎء ﺳﻄﺢ داﻧﺶ و ﻓﻨﺎوری اﻳﺸﺎن در ﺗﺪوﻳﻦ ﺿﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در ژاﭘﻦ ﻋﻼوه ﺑﺮ ﺛﺒﺖ اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺨﺘﻠﻒ زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎی اﻳﻦ ﻛﺸﻮر، ﺗﻼش ﻓﺮاواﻧﻲ در ﺛﺒﺖ و اﺧﺬ اﻃﻼﻋﺎت زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎی دﻳﮕﺮ ﻣﻨﺎﻃﻖ دﻧﻴـﺎ وﺟﻮد دارد . ﺛﺒﺖ اﻃﻼﻋﺎت ﺗﻨﻬﺎ ﺑﻪ ﻣﻮارد زﻟﺰﻟﻪ ﻣﺮﺑﻮط ﻧﻤﻲ ﺷﻮ د ﺑﻠﻜﻪ ﻛﻠﻴﻪ ﺟﻮا ﻧﺐ آﺛﺎر زﻟﺰﻟﻪ را ﺗﺎ ﻣﺪت ( ﻫﺎ ﺳﺎل )ﻫﺎ ﺑﻌﺪ در ﺑﺮ ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . ﻟـﺬا در ﻣﻮرد ﻫﺮ ﻳﻚ از زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎ و آﺛﺎر آن ﺑﻮﻳﮋه ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺳﺎزه ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ، ده ﻫﺎ ﮔﺰارش وﺟﻮد دارد . ﺑﺮای ﻣﺜـﺎل در ﻣـﻮرد زﻟﺰﻟـﻪ 17 ژاﻧﻮﻳـﻪ 1995 در ﺷﻬﺮ ﻛﻮﺑﻪ و ﺷﻬﺮﻫﺎی اﻃﺮاف آن ﺗﺎﻛﻨﻮن ﺑﻴﺶ از2000 ﮔﺰارش و ﻛﺘﺎب ﺗﺪوﻳ ﻦ ﺷﺪه و ﻫﺰاران ﻣﻘﺎﻟﻪ در ﻛﻨﻔﺮاﻧﺲ ﻫﺎ و ﻣﺠﻼت ﻣﺨﺘﻠﻒ ژاﭘﻨﻲ و ﺑﻴﻦ اﻟﻤﻠﻠﻲ اراﻳﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ، در ﻛﻨﻔﺮاﻧﺲ ﺟﻬﺎﻧﻲ ﺳﺎل 2000 در ﻧﻴﻮزﻟﻨﺪ، از2000 ﻣﻘﺎﻟﻪ ، 700 ﻣﻘﺎﻟـﻪ آن از ژاﭘـﻦ اراﻳـﻪ ﺷﺪه ﺑﻮد ﻛﻪ ﺑﻴﺶ از ﻳﻚ ﺳﻮم ﻣﻘﺎﻻت ﻣﺮﺑﻮط را ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻣﻲ داد و اﻳﻦ ﺣﺪوداً ﺑﺪﻳﻦ ﻣﻌﻨـﻲ اﺳـﺖ ﻛـﻪ ژاﭘـﻦ ﺗﻘﺮﻳﺒـﺎً ﺑـﻴﺶ از 30 درﺻـﺪ ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت دﻧﻴﺎ را در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ زﻟﺰﻟﻪ اﻧﺠﺎم ﻣﻲ . دﻫﺪ در ژاﭘﻦ ﻋﻼوه ﺑﺮ داﻧﺸﮕﺎه ﻫﺎ و ﻣﺮاﻛﺰ ﺗﺤﻘﻴﻘﺎﺗﻲ ﺷﺮﻛﺖ یﻫﺎ ﺧﺼﻮﺻﻲ در ﻣﻮرد زﻟﺰﻟﻪ ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت و ﭘﮋوﻫﺶ ﻫﺎی ﮔـﺴﺘﺮده ﻣـﻲ ﻛﻨﻨـﺪ . ﺟﻬﺖ ﺗﺪوﻳﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ و ﺿﻮاﺑﻂ از ﺟﻤﻠﻪ ﻣﻮارد ﺿﺪﻟﺮزه ای در زﻣﻴﻨﻪ ﺳﺎز ه ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ دو ﻣﺮﻛﺰ ﺗﺤﻘﻴﻘﺎﺗﻲ واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ وزارت ﺳـﺎﺧﺘﻤﺎن ﺳﺎﺑﻖ و وزارت زﻣﻴﻦ ، اﻣﻮر زﻳﺮﺑﻨﺎﻳﻲ و ﺣﻤﻞ و ﻧﻘﻞ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﻨـﺪ . اﻧـﺴﺘﻴﻮی ﺗﺤﻘﻴﻘـﺎت ﺳـﺎﺧﺘﻤﺎن (BRI) 1 و اﻧـﺴﺘﻴﻮی ﺗﺤﻘﻴﻘـﺎت ﻛﺎرﻫﺎی ﻋﻤﻮﻣﻲ ﻳﺎ ﻋﻤﺮاﻧﻲ ﻏﻴﺮ از ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن (PWRI) 2 ﻧﻘﺶ ﻣﻬﻤﻲ در ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت و ﺗﺪوﻳﻦ ﺿﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺳﺎزه ای از ﺟﻤﻠﻪ زﻟﺰﻟﻪ را ﺑﻌﻬﺪه دارﻧﺪ . ﻋﻼ وه ﺑﺮ دو ﻣﺮﻛﺰ ﻓﻮق، ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﺷﺮﻛﺖ یﻫﺎ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺷﺮﻳ نĤ ﻫﺎ ی ﺣﻴﺎﺗﻲ ﻧﻈﻴﺮ راه، ﮔ ﺎز، ﺑﺮق و ﺗﻠﻔـﻦ و ﻫﻤﻴﻨﻄـﻮر ﺳـﺎزﻣ نĤ یﻫـﺎ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ آب و ﻓﺎﺿﻼب دارای اﺗﺤﺎدﻳﻪ ﻫﺎﻳﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ از ﺟﻤﻊ ﺑﻨﺪی ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﺑﻪ ﻋﻤـﻞ آﻣـﺪه ﺗﻮﺳـﻂ ﻣﺮاﻛـﺰ ﭘﮋوﻫـﺸﻲ ﺷـﺮ ﻫـﺎ ﻛﺖ و یﻫﺎ نﺎﺳﺎزﻣ ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ، ﺿﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ از ﺟﻤﻠﻪ ﻣﻮارد ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ زﻟﺰﻟﻪ را ﺗﻬﻴﻪ و ﺗﺪوﻳﻦ ﻧﻤﻮده و ﺑﻪ ﻋﻨـﻮان راﻫﻨﻤـﺎی ﻃﺮاﺣـﻲ، ﺳﺎﺧﺖ و اﺟﺮای ﺿﺪ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی ﻣﺮﺑﻮط اراﻳﻪ ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ . 1- Building Research Institute 2 - Public Works Research Institute ﻓﺼﻞ ﭘﻨﺠﻢ – ﺑﺮرﺳﻲ ﺿﺮورت ﺗﺪوﻳﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ 143 ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺸﺨﺺ ﺗﺮ ﺿﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﺿﺪﻟﺮزه ای ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت آﺑﻲ ﺑـﻪ ﻃـﻮر ﻋﻤـﺪه ﺗﻮﺳـﻂ اﻧـ ﺴﺘﻴﺘﻮی ﺗﺤﻘﻴﻘـﺎت ﻛﺎرﻫـﺎی ﻋﻤـﻮﻣﻲ (PWRI) و اﺗﺤﺎدﻳﻪ آب ﺷﻬﺮ ژاﭘﻦ1 ﺗﻬﻴﻪ و ﺗﺪوﻳﻦ ﮔﺮدﻳﺪه و در اﺧﺘﻴﺎر ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . اﻧﺠﻤﻦ ﻣﻬﻨﺪﺳﻴﻦ ﻋﻤﺮان ژاﭘﻦ (JSCE) 2 ﻧﻴﺰ آﺋﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﭘﻴﺸﻨﻬﺎدی ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ را در زﻣﻴﻨﻪ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ از ﺟﻤﻠﻪ زﻟﺰﻟﻪ ﻣﻨﺘﺸﺮ ﻧﻤﻮده و در اﺧﺘﻴﺎر ﻋﻤﻮم ﻗﺮار ﻣﻲ دﻫﺪ . اﻳﻦ ﺿ ﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﻠﻲ ﺑﻌﺪ از وﻗـﻮع ﻳـﻚ زﻟﺰﻟـﻪ ﺑـﺮزگ در ﻫـﺮ ﺟـﺎی دﻧﻴـﺎ و ﺑـﻪ وﻳـﮋه در ژاﭘـﻦ ﻣـﻮرد ﺑﺮرﺳـﻲ ﻗـﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ و در ﺻﻮرت ﻟﺰوم ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺗﺠﺮﺑﻪ ﺟﺪﻳﺪ دﺳﺖ ﺑﻪ آﻣﺪه از آن زﻟﺰﻟﻪ، اﺻﻼﺣﺎت ﻻزم در ﻋﻤﻞ ﺑﻪ ﻫﺎ آن ﻣﻲ . آﻳﺪ ﺑﻌﺪ از زﻟﺰﻟﻪ ﺳﺎل 1995 در ﻛﻮﺑﻪ ژاﭘﻦ اﻛﺜﺮ اﺳﺘﺎﻧ ﺪاردﻫﺎ، ﺿﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎ و راﻫﻨﻤﺎﻫﺎی ﻃﺮح و ﺳﺎﺧﺖ ﺿﺪﻟﺮزه ای ﺳـﺎزه دﭼـﺎر ﺗﻐﻴﻴـﺮات ﻛﻠـﻲ و اﺳﺎﺳـﻲ ﺷﺪﻧﺪ . ﻣﺜﻼً اﺗﺤﺎدﻳﻪ آب ﺷﻬﺮی ژاﭘﻦ ﻳﻚ رواﻳﺖ ﺟﺪﻳﺪ در ﺳﺎل 1997 و ﻳﻚ رواﻳﺖ دﻳﮕﺮ در ﺳﺎل2000 ﻣﻨﺘﺸﺮ ﻧﻤﻮد ﻛﻪ ﺑﺎ رواﻳﺖ ﻗﺒـﻞ از زﻟﺰﻟﻪ ﻛﻮﺑﻪ ﺗﻔﺎوت ﻫﺎ ی اﺳﺎﺳﻲ دارد . ﻟﻴﻜﻦ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ رﻓﺘ ﺎر ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺳﺪﻫﺎ در اﻳﻦ زﻟﺰﻟﻪ، ﺿﻮاﺑﻂ ﻣﺮﺑﻮط در ﻃـﺮح و اﺟـﺮای ﺿـﺪﻟﺮزه ای ﺳﺪﻫﺎ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻧﻨﻤﻮد . ﻳﻜﻲ از ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺑﺰرگ در ﺿﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﻣﺮﺑﻮط در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ دو ﺳـﻄﺢ ﻟـﺮزه ای L1 و L2 ﺑـﺮای ﻛﻠﻴـﻪ ﺗﺄﺳﻴـﺴﺎت از ﺟﻤﻠـﻪ ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت آﺑﻲ ﺑﻮد ﻛﻪ اﻳﻦ وﻳﮋﮔﻲ از ﻃﺮف دوﻟﺖ ژاﭘﻦ و ﺑﻪ ﺻﻮرت اﺳﺘﺎﻧﺪا رد ﻣﺼﻮ ب ﻣﺠﻠﺲ در اﺧﺘﻴﺎر ﻧﻬﺎدﻫﺎ، ﺳﺎزﻣ نĤ و ﻫﺎ ﺷﺮﻛﺖ یﻫـﺎ دوﻟﺘﻲ و ﺧﺼﻮﺻﻲ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ و ﻋﻤﻞ ﺑﻪ آن اﻟﺰاﻣﻲ اﺳﺖ . ﻳﻜﻲ از اﺻﻮل ﺗﺪوﻳﻦ ﺿﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﺿﺪﻟﺮزه ای، ﺳﺎده ﺳﺎزی ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻟﻴﻜﻦ اﻳﻦ ﺳﺎده ﺳﺎزی ﺑﺎ واﻗﻊ ﺑﻴﻨﻲ ﻫﻤﺮاه ﺑﻮده و ﺑـﺎ ﻋﻠـ ﻢ ﺑﻪ اﻳﻨﻜﻪ در اﺛﺮ اﻳﻦ ﺳﺎده ﺳﺎزﻳ ﻬﺎ ﭼﻪ ﻋﻮ اﻣﻠﻲ و ﺑﺎ ﭼﻪ ﻣﻴﺰان ﺗﺄﺛﻴﺮ ﺣﺬف ﻣﻲ ﮔﺮدﻧﺪ ﺻﻮرت ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . از دﻳﮕﺮ ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﻟﺤﺎظ ﻧﻤﻮدن ﺿﺎﺑﻄﻪ ﻳﺎ ﻣﻌﻴﺎری در اﺳﺘﺎﻧﺪارد، آﺋﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻳﺎ راﻫﻨﻤﺎﻫﺎی ﻣﺮﺑﻮط ﺣﺼﻮل اﻃﻤﻴﻨﺎن از ﺻﺤﺖ و اﻧﻄﺒـﺎق آن ﺑﺎ ﺷﺮاﻳﻂ ژاﭘﻦ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ اﻳﻦ اﻣﺮ ﺑﺎ اﻧﺠﺎم آزﻣﺎﻳﺶ یﻫﺎ ﻣﺨﺘﻠﻒ و ﺗﺤﻠﻴﻞ یﻫﺎ ﻣﺘﻌﺪد در ﻣﺮاﻛ ﺰ ﺗﺤﻘﻴﻘﺎﺗﻲ اﻧﺠﺎم .ﺷﻮد ﻣﻲ در ﺗﺪوﻳﻦ ﺿﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﻓﻨﻲ در ژاﭘﻦ، ارزش ﺗﺠﺮﺑﻪ ﺑﻴﺶ از ﻋﻠﻢ اﺳﺖ . ﻟﺬا ﻣﻮاد و ﻣﺼﺎﻟﺢ ﻳﺎ روش ﻳﻫـﺎ ﻲ ﻛـﻪ ﻧﺘﻴﺠـﻪ ﻋﻤﻠﻜـﺮد ﺿﺪﻟﺮزه ای ﻫﺎ آن در زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎی ﮔﺬﺷﺘﻪ ﻣﻌﻠﻮم و رﺿﺎﻳﺘﺒﺨﺶ ﺑﻮده اﺳﺖ از اﻫﻤﻴﺖ ﺑﻴﺸﺘﺮی در ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ ﻣﻮار د ﺟﺪﻳﺪی اﺳﺖ ﻛﻪ اﮔﺮﭼﻪ در ﺗﺤ و ﻫﺎ ﻠﻴﻞ آزﻣﺎﻳﺶ ﻫﺎ رﺿﺎﻳﺖ ﺑﺨﺶ ﺑﻮده اﻧﺪ ﻟﻴﻜﻦ ﻫﻨﻮز در ﺗﺠﺮﺑﻪ آزﻣﺎﻳﺶ ﺧﻮد را ﭘﺲ ﻧﺪاده ، اﻧﺪ ﺑﺮﺧﻮرداﻧﺪ . ﺑﺮای ﻣﺜﺎل ﻟﻮﻟﻪ ﻫـﺎی ﭘ ﻠـﻲ - اﺗﻴﻠﻦ ﻛﻪ در آزﻣﺎﻳﺶ ﻫﺎ و ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻫﺎ ﺑﺴﻴﺎر ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺧﻮﺑﻲ داﺷﺘﻪ و دارای ا ﻧﻌﻄﺎف ﭘﺬﻳﺮی زﻳﺎدی در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻧﻴﺮوﻫﺎی زﻟﺰﻟﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷـﻨﺪ ﻫﻨـﻮز در ژاﭘﻦ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺿﺪ زﻟﺰﻟﻪ ﻣﻄﻤﺌﻦ ﻳﺎد ﻧﻤﻲ ﺷﻮﻧﺪ و اﻳﻦ ﺑﺨﺎﻃﺮ ﻧﺒﻮدن ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺗﺠﺮﺑﻲ از ﻋﻤﻠﻜﺮد ﻫﺎ آن در زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎی ﮔﺬﺷﺘﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻧﻜﺎت ﻣﺘﻌﺪدی ﻛﻪ در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﻧﮕﺎه و ﻋﻤﻠﻜﺮد ژاﭘﻦ در ﺗﺪوﻳﻦ ﻣﻌﻴﺎرﻫـﺎ و ﺿـﻮاﺑﻂ ﻃﺮاﺣـﻲ ﺿـﺪﻟﺮزه ای ﺳـﺎزه ﻫـﺎ ﺑـﻪ ﻃـﻮر ﻛﻠـﻲ و ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﺑﺎﻻﺧﺺ اراﻳﻪ ﺷﺪ، ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨ ﺪ راﻫﻨﻤﺎی ﺧﻮﺑﻲ ﺟﻬﺖ ﺗﺪوﻳﻦ ﻣﻮارد ﻣﺸﺎﺑﻪ در اﻳﺮان ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻛﻪ در اﻧﺘﻬﺎ ﺑﺎ ﺑﻬـﺮه ﮔﻴـﺮی از اﻳـﻦ ﻧﻜﺎت، ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد ﻧﻬﺎﻳﻲ ﺟﻬﺖ ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﺗﺪوﻳﻦ ﺿﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﻃﺮاﺣﻲ ﺿﺪﻟﺮزه ای ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت آﺑﻲ اراﻳﻪ ﺧﻮاﻫﺪ ﮔﺮدﻳﺪ . Nihon Suido Kyokai - 1 2 - Japan Society of Civil Engineers ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 144 ﻓﺼﻞ ﭘﻨﺠﻢ – ﺑﺮرﺳﻲ ﺿﺮورت ﺗﺪوﻳﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ 145 ﻓﺼﻞ6 ﺑﺮرﺳﻲ ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﺗﺪوﻳﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻃـﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 146 ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ – ﺑﺮرﺳﻲ ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﺗﺪوﻳﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ 147 6 - 1 - ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺗﺮﻳﻦ ﻋﻨﻮان ﺑﺮای ﺿﻮاﺑﻂ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ در اﻳﻦ ﮔﺰارش ﺟﻬﺖ ﺳﻬﻮﻟﺖ از ﻛﻠﻤﻪ " اﺳﺘﺎﻧﺪارد " ﺑﺪون ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﻲ دﻗﻴﻖ آن ﺑﺮای ﻣﻮﺿﻮع ﺑﺤﺚ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ، ﻟـﻴﻜﻦ در ﭘﺎﻳﺎن ﻻزم اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻨﺎﺳﺒﺘﺮﻳﻦ وا ژه ﺑﺮای ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ اﻧﺘﺨﺎب و در ﭘﺮوژه اﺣﺘﻤﺎﻟﻲ ﺑﻌﺪی ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﮔﻴﺮد : - اﺳﺘﺎﻧﺪارد - ﻣﻘﺮرات - آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ - دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ - ﺿﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﻓﻨﻲ - راﻫﻨﻤﺎ - ﻣﺸﺨﺼﺎت ﻓﻨﻲ - ﺳﺎﻳﺮ واژه ﻫﺎی ﻛﻢ ﻣﺼﺮف از ﻃﺮف دﻳﮕﺮ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺑﻴﻦ اﻟﻤﻠﻠﻲ ﻧﻴﺰ در ﺳﺎﻳﺮ ﻛﺸﻮرﻫﺎ ﺑﻮﻳﮋه اﻧﮕﻠﻴﺴﻲ زﺑﺎن از واژه ﻫﺎی زﻳﺮ اﺳﺘﻔﺎده ﺑﻴﺸﺘﺮی ﻣﻲ ﮔﺮدد : - Standard - Code - Code of practice - Guideline - Instruction - Regulation - Technical Characteristics ﺟﻬﺖ روﺷﻦ ﺗﺮ ﺷﺪن ﻣﻔﺎﻫﻴﻢ اﺟﻤﺎﻟﻲ ﻫﺮ ﻳﻚ از واژه ﻫﺎی ﻓﺎرﺳﻲ و اﻧﮕﻠﻴﺴﻲ ﻓﻮق و ارﺗﺒﺎط ﻫﺎ آن ﺑﺎ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ، ﺗﻌـﺎرﻳﻒ زﻳـﺮ از ﻛﺘـﺎب " ﻓﺮﻫﻨﮓ واژﮔﺎن ﻧﻈﺎم ﻓﻨﻲ و اﺟﺮاﻳﻲ ﻛﺸﻮر " ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺷﻤﺎره 297 ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ﻛﺸﻮر، ﻣﻌﺎوﻧﺖ اﻣﻮر ﻓﻨـﻲ، دﻓﺘـﺮ اﻣـﻮر ﻓﻨﻲ، ﺗﺪوﻳﻦ ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎ و ﻛﺎﻫﺶ ﺧﻄﺮﭘﺬﻳﺮی ﻧﺎﺷﻲ از زﻟﺰﻟﻪ از ﻓﺼﻞ ﻧﻬﻢ ﻧﻘﻞ ﻣﻲ ﮔﺮدد : 6 - 1 - 1 - اﺳﺘﺎﻧﺪارد )Standard ( اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﺑﻪ ﻣﺸﺨﺼﺎت ﻓﻨﻲ ﻳﺎ ﻣﺪرک ﻗﺎﺑﻞ دﺳﺘﺮﺳﻲ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﺑﺮ ﻧﺘﺎ ﻳﺞ ﺟﺎ اﻓﺘﺎده ﻋﻠﻢ، ﻓﻦ و ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻣﺒﺘﻨﻲ ﺑﻮده و ﺑﺎ اﻫـﺪاف ارﺗﻘﺎی ﺳﻄﺢ ﺑﻬﻴﻨﻪ ﺑﻬﺮه وری ﺟﺎﻣﻌﻪ و ﺑﺎ ﻫﻤﻜﺎری و ﺗﻮاﻓﻖ ﺿﻤﻨﻲ و ﻳﺎ ﺗﺄﻳﻴﺪ ﻛﻠﻲ ﻫﻤﻪ اﻓﺮاد ذﻳﻨﻔﻊ ﺗﻬﻴﻪ ﺷﺪه و ﺗﻮﺳﻂ ﻧﻬﺎدی ﻣﻌﺘﺒـﺮ ﺑـﻪ ﺗﺼﻮﻳﺐ رﺳﻴﺪه ﺑﺎﺷﺪ . ﻳﻚ ﻣﺪرک ﺗﻬﻴﻪ ﺷﺪه در ﻣﻮرد، ﻣﺤﺪودﻳﺘﻬﺎی ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ و ﻓﻨﻲ و ﻣـﻮارد ﻛـﺎرﺑﺮدی، ﻣـﻮاد، ﻓﺮاﻳﻨـﺪﻫﺎ، روش ﻫـﺎ ، ﻃﺮاﺣـﻲ و ﻛﺎرﻫـﺎی ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ و ﺷﺎﻣﻞ ﻣﻼﻛﻬﺎﻳﻲ ﺑﺮای ﺣﺼﻮل ﺑﺎﻻﺗﺮﻳﻦ درﺟﻪ ﻛﺎرﺑﺮدی و ﻳﻜﻨﻮاﺧﺘﻲ در ﻣﻮاد و ﻣﺤﺼﻮﻻت ﻳﺎ ﺗﻌﻮﻳﺾ ﻗﻄﻌﺎت ﻣـﻲ - ﺑﺎﺷﺪ . ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 148 - اﺳﺘﺎﻧﺪارد اﺟﺮاﻳﻲ )Executive Standard ( ﻣﻨﻈﻮر از ﺗﻌﻴﻴﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی اﺟﺮاﻳﻲ ﻫﺎی ﻃﺮح ﻋﻤﺮاﻧﻲ اﻳﺠﺎد ﻳﻚ ﻧﻈﺎم ﻓﻨﻲ و اﺟﺮاﻳﻲ ﺑﺮای اﻳﻦ ﻃـﺮح ﻫـﺎ اﺳـﺖ . ﺑـﻪ ﻧﺤـﻮی ﻛـﻪ ﻫﺪف ﻫﺎی زﻳﺮ ﺗﺄﻣﻴﻦ ﮔﺮدد :  ﺑﺎﻻ ﺑﺮدن ﻛﻴﻔﻴﺖ اﺟﺮاﻳﻲ ﻫﺎ ﻃﺮح  دﻗﻴﻖ ﺗﺮ و ﮔﻮﻳﺎﺗﺮ ﻧﻤﻮدن اﺳﻨﺎد و ﻣﺪارک و ﻣﺸﺨﺼﺎت و ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی اﺟﺮاﻳﻲ  ﻛﺎﻫﺶ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی اﺟﺮاﻳﻲ  ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی از ﺻﺮف ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی زاﻳﺪ  اﺳﺘﻔﺎده ﺑﻬﺘﺮ و ﻣﻮﺛﺮﺗﺮ از ﻧﻴﺮوی اﻧﺴﺎ ﻧﻲ ﻣﻮﺟﻮد  ﺳﺮﻳﻊ ﺗﺮ ﻛﺮدن ﮔﺮدش اﻧﺠﺎم ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت و ﺗﻬﻴﻪ ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎ و ﻣﺸﺨﺼﺎت  اﺣﺘﺮاز از ﺗﻬﻴﻪ ﻣﻜﺮر ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎ و ﻣﺸﺨﺼﺎت و ﺟﺰﻳﻴﺎﺗ ﻲ ﻛﻪ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺗﻴﭗ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻬﻴﻪ ﺑﺎﺷﺪ .  ﻳﻜﻨﻮاﺧﺖ ﻧﻤﻮدن روﻳﻪ ﻫﺎی اﺟﺮاﻳﻲ ﻓﺮاﻫﻢ ﻧﻤﻮدن زﻣﻴﻨﻪ و ﺷﺮاﻳﻂ ﻻزم ﺑﺮای ﺗﻮﻟﻴﺪ اﻧﺒﻮه 1ﻣﻠﺰوﻣﺎت و ﻣﺼﺎﻟﺢ و اﺟﺰا ی ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻲ ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﻫﺎ ﻃﺮح 6 - 1 - 2 - آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ (Code) ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻣﻘﺮرات و روش یﻫﺎ اﺟﺮاﻳﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ اﺳﺘﻨﺎد ﻣﻮازﻳﻦ ﻗﺎﻧﻮﻧﻲ ﺗﻬﻴﻪ و ﻋﻤﻮﻣﺎً ﻻزم اﻻﺟﺮا ﻣﻲ ﮔﺮدد و ﻣﻲ ﺗﻮاﻧـﺪ درﺑﺮﮔﻴﺮﻧـﺪه اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﻓﻨﻲ ﻧﻴﺰ ﺑﺎﺷﺪ . 6 - 1 - 3 - دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ (Instruction) ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ روش ﻫﺎ و دﺳﺘﻮراﺗﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺮای اﻧﺠ ﺎم ﻳﻚ ﻣﻮﺿﻮع ﻳﺎ ﻳﻚ ﻛﺎر ﻣﺸﺨﺺ ﺗﺪوﻳﻦ ﻣﻲ ﮔﺮدد و ﻋﻤﻮﻣـﺎً رﻋﺎﻳـﺖ آن اﻟﺰاﻣـﻲ اﺳﺖ . - دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﮔﺮوه اول دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻳﻫﺎ ﻲ ﻛﻪ رﻋﺎﻳﺖ ﻛﺎﻣﻞ ﻣﻔﺎد آن از ﻃﺮف دﺳﺘﮕﺎﻫﻬﺎی اﺟﺮاﻳﻲ و ﻣﻬﻨﺪﺳﺎن ﻣﺸﺎور و ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎران و ﻋﻮاﻣﻞ دﻳﮕـﺮ ﺿـﺮوری اﺳﺖ ) ﻧﻈﻴﺮ ﻓﺮم ﺿﻤﺎﻧﺖ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎ، ﻓﺮم ﭘﻴﻤ نĤ ﻫﺎ ، اﺳﺘﺎﻧﺪا ردﻫﺎی ﻓﻨﻲ، ﺗﺠﺰﻳﻪ واﺣﺪ ﺑﻬﺎ و ﻏﻴﺮه (. - دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﮔﺮوه دوم دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻳﻫﺎ ﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﻠﻲ و ﺑﺮای ﻣﻮارد ﻋﺎدی ﺗﻬﻴﻪ ﻣﻲ ﮔﺮدد و ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻣـﻮرد دﺳـﺘﮕﺎﻫﻬﺎی اﺟﺮاﻳـﻲ و ﻣﻬﻨﺪﺳـﺎن ﻣـﺸﺎور، ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎران و ﻋﻮاﻣﻞ دﻳﮕﺮ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﻪ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﺧﻮد ﻣﻔﺎد دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ و ﻳﺎ ﺿﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی آن را ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻛـﺎر ﻣـﻮرد ﻧﻈـﺮ و در ﺣﺪود ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮﻟﻲ ﻛﻪ در دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﺪه ﺗﻐﻴﻴﺮ داده و آن را ﺑﺎ ﺷﺮاﻳﻂ ﺧﺎص ﻛﺎر ﻣﻮرد ﻧﻈـﺮ ﺗﻄﺒﻴـﻖ دﻫﻨـﺪ ) ﻧﻈﻴـﺮ ﺣـﻖ اﻟﺰﺣﻤـﻪ ﻣﻬﻨﺪﺳﺎن ﻣﺸﺎور و ﺷﺮاﻳﻂ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﭘﻴﻤﺎن و ﻣﺸﺨﺼﺎت ﻋﻤﻮﻣﻲ و ﻏﻴﺮه (. 1 - Mass production ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ – ﺑﺮرﺳﻲ ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﺗﺪوﻳﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ 149 - دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﮔﺮوه ﺳﻮم دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻳﻫﺎ ﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮا ن راﻫﻨﻤﺎﻳﻲ و ارﺷﺎد دﺳﺘﮕﺎﻫﻬﺎی اﺟﺮاﻳﻲ و ﻣﻮﺳﺴﺎت ﻣﺸﺎور و ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎران و ﺳـﺎﻳﺮ ﻋﻮاﻣـﻞ ﺗﻬﻴـﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد و رﻋﺎﻳﺖ ﻣﻔﺎد آن در ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ دﺳﺘﮕﺎﻫﻬﺎی اﺟﺮاﻳﻲ و ﻣﻮﺳﺴﺎت ﻣﺸﺎور روش یﻫﺎ ﺑﻬﺘﺮی داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ اﺟﺒﺎری ﻧﻴﺴﺖ . 6 - 1 - 4 - آﻳﻴﻦ ﻛﺎرﺑﺮد (code of Practice) ﺗﻠﻔﻴﻘﻲ از ﺗﺠﺎرب ﻣﻔﻴﺪ و ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﻋﻠﻤ ﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ روش یﻫﺎ ﻋﻤﻠﻲ ﺗﻮﺻﻴﻪ ﺷﺪه ﺑﺮای ﻃﺮاﺣﻲ، ﺳـﺎﺧﺖ، اﺣـﺪاث، ﺑﻬـﺮه ﺑـﺮداری ﻳـﺎ ﻧﮕﻬﺪاری از ﺗﺠﻬﻴﺰات، ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت، ﺳﺎزه ﻫﺎ و ... را ﺗﺸﺮﻳﺢ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ ﺑﻪ ﻃﻮری ﻛﻪ اﺳﺘﻔﺎده ﻛﻨﻨﺪه ﻗﺎدر ﺑﺎﺷـﺪ ﺑـﻲ درﻧـﮓ آﺧـﺮﻳﻦ ﺗﺠـﺎرب و ﭘﻴﺸﺮﻓﺘﻬﺎ را در ﺑﺨﺶ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻛﺎر ﮔﻴﺮد . 6 - 1 - 5 - راﻫﻨﻤﺎ (Guideline) ﺑﻪ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ اﻃﻼق ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﺑﺮای ﺗﺴﻬﻴﻞ در ﻛﺎرﺑﺮد روش ﻳﺎ روش یﻫﺎ ﺧﺎﺻﻲ ﺗﺪوﻳﻦ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ . 6 - 1 - 6 - ﻣﺸﺨﺼﺎت (Specification) ﻣﺪرﻛﻲ ﻛﻪ اﻟﺰاﻣﺎت و ﻳﺎ ﺧﻮاﺳﺘﻪ ﻫﺎ را ﺑﻴﺎن ﻣﻲ . ﻛﻨﺪ ﻣﺸﺨﺼﺎت ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻓﻌﺎﻟﻴﺘﻬﺎ ) ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻣﺪرک روش اﺟﺮاﻳـﻲ، ﻣﺸﺨـﺼﺎت ﻓﺮاﻳﻨﺪ و ﻣﺸﺨﺼﺎت آزﻣﻮن ( ﻳﺎ ﺑﺮای ﻣﺤﺼﻮﻻ ) ت ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻣﺸﺨﺼﺎت ﻣﺤﺼﻮل، ﻣﺸﺨﺼﺎت ﻋﻤﻠﻜﺮد و ﻧﻘﺸﻪ ( ﺑﺎﺷﺪ . 6 - 1 - 7 - ﻣﺸﺨﺼﻪ ﻫﺎی ﻓﻨﻲ (Technical Characteristics) آن دﺳﺘﻪ از ﻣﺸﺨﺼﻪ ﻫﺎی ﺗﺠﻬﻴﺰات ﻛﻪ ﻋﻤﺪﺗﺎً ﺑﻪ اﺻﻮل ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ دﺧﻴﻞ در ﺳﺎﺧﺖ ﺗﺠﻬﻴﺰات واﺟﺪ ﻣﺸﺨﺼﻪ ﻫﺎی ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﻣﺮﺑـﻮط ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ﻣﺜﻼً در ﺗﺠﻬﻴﺰات اﻟﻜﺘﺮوﻧﻴﻜﻲ، ﻣﺸﺨﺼﻪ ﻫﺎی ﻓﻨﻲ ﺷﺎﻣﻞ ﻣﺪارﺑﻨﺪی و اﻧﻮاع آراﻳﺸﻬﺎی اﺟﺰای اﻟﻜﺘﺮوﻧﻴﻜﻲ اﺳﺖ . 6 - 1 - 8 - ﻣﻘﺮرات (Regulation) - ﺑﻪ ﻣﻌﻨﻲ ﻋﺎم ﺷﺎﻣﻞ ﻗﺎﻧﻮن، ﺗﺼﻮﻳﺐ ﻧﺎﻣﻪ، آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ، ﺑﺨﺸﻨﺎﻣﻪ و ﻫﺮ ﭼﻪ ﻛﻪ ﺿﻤﺎﻧﺖ اﺟﺮا داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ . - ﺑﻪ ﻣﻌﻨﻲ ﺧﺎص در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻗﺎﻧﻮن ) ﺑﻪ ﻣﻌﻨﻲ اﺧﺺ ( اﺳﺘﻌﻤﺎل ﺷﻮد . ﻫﻤﺎﻧﻄﻮر ﻛﻪ ﻣﻼﺣﻈﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد ﺗﻌﺎرﻳﻒ اراﻳﻪ ﺷﺪه در ﻓﻮق ﻋﻼوه ﺑﺮ ﻣﺤﺎﺳﻦ ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ، دارای ﻛﺎﺳﺘﻴﻬﺎﻳﻲ ﻧﻴﺰ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﻃﻮر ﺑﻪ ﻋﻤـﺪه ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از : - ﻫﻢ ﭘﻮﺷﺎﻧﻲ و ﻋﺪم ﺗﻤﻴﺰ ﻗﻄﻌﻲ ﺑﻴﻦ واژه ﻫﺎ - ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻔﺴﻴﺮ ﺑﻮدن واژه ای ﺑﻪ ﺑﻌﻀﻲ واژه ﻫﺎی ﻣﺸﺎﺑﻪ - ﺷﻔﺎف ﻧﺒﻮدن اوﻟﻮﻳﺖ ﻣﺴﻮوﻟﻴﺘﻲ ﻫﺎ آن ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ - ﺷﻔﺎف ﻧﺒﻮدن ﻧﻬﺎد ﺗﺪوﻳﻦ ﻛﻨﻨﺪه و ﺑﺎزﺧﻮاﺳ ﺖ ﻛﻨﻨﺪه در ﻋﻴﻦ ﺣﺎل ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺗﻌﺎرﻳﻒ داده ﺷﺪه، ﻣﺼﺎدﻳﻖ ﻣﺮﺑـﻮط و ﺗﺠﺮﺑـﻪ ﻫـﺎی ﻣﺨﺘﻠـﻒ ﻣـﻲ ﺗـﻮان وﺟـﻮه ﺗﻤـﺎﻳﺰ زﻳـﺮ را ﺑـﻪ ﺻـﻮرت اوﻟﻮﻳﺖ ﺑﻨﺪی در ﺷﺪت ﺣﺴﺎﺳﻴﺖ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ رﻋﺎﻳﺖ ﻣﺤﺘﻮی ﺑﻴﻦ واژه ﻫﺎی ﻣﺮﺑﻮط اراﻳﻪ : داد ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 150 - اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻣﻌﻤﻮﻻً ﺗﻮﺳﻂ ﺳﺎزﻣﺎﻧﻲ ﺗﺤﺖ ﻫﻤﻴﻦ ﻋﻨﻮان و ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻧﻤﺎﻳﻨﺪه د وﻟﺖ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻣﺸﺨـﺼﺎت و روش یﻫـﺎ ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﺑﺮای ﻣﻮاد، ﻣﺼﺎﻟﺢ و ﺳﺎﺧﺖ ﻛﺎﻻﻫﺎی ﻃﻮر ﺑﻪ ﻋﻤﺪه ﺻﻨﻌﺘﻲ ﺗﺪوﻳﻦ ﮔﺮدﻳﺪه و ﭘﻴﺮوی از آن اﺟﺒﺎری ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺳﺎﺧﺖ و ﺗﻮزﻳﻊ ﻣﻮارد ﻏﻴﺮ اﺳﺘﺎﻧﺪارد، ﺟﺮم ﺑﻮده و ﻣﺠﺎزات دارد . اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ در اﻳﺮان ﺗﻮﺳﻂ ﻣﻮﺳﺴﻪ اﺳﺘﺎﻧﺪارد و ﺗﺤﻘﻴﻘـﺎت ﺻـﻨﻌﺘﻲ اﻳﺮان ﺗﺪوﻳﻦ و ﻣﻨﺘﺸﺮ ﻣﻲ ﮔﺮدد . اﻋﻤﺎل واژه اﺳﺘﺎﻧﺪارد 2800 ﺑﺮای ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎﺧﺘﻤ نĤ ﻫـﺎ ﻛـﻪ ﺗﻮﺳـﻂ وزارت ﻣﺴﻜﻦ و ﺷﻬﺮﺳﺎزی ﺗﻬﻴﻪ ﮔﺮدﻳﺪه اﺳﺖ، ﺷﺎﻳﺪ ﺑﻪ آن دﻟﻴﻞ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻗﺒﻼً اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﻣﺸﺎﺑﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﻮﺳﺴﻪ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﺗﻬﻴﻪ ﻣﻲ ﺷﺪه اﺳﺖ ) ﻧﻈﻴﺮ اﺳﺘﺎﻧﺪارد 519 (. - آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻛﻪ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ای از ﺿﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎ اﺳﺖ ﻛـﻪ ﺑـﻪ ﻋﻨـﻮان ﺣـﺪاﻗﻞ در ﻧﻈـﺮ ﮔﺮﻓﺘـﻪ ﺷـﺪه و ﺑﺎﻳـﺪ رﻋﺎﻳـﺖ ﺷـﻮﻧﺪ . آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻃﻮر ﺑﻪﻫﺎ ﻋﻤﺪه ﺑـﻪ روش ﻫـﺎ و ﻣﺸﺨـﺼﺎت ﺣـﺪاﻗﻞ ﭘﺮداﺧﺘـﻪ و ﺗﻮﺳـﻂ ﻧﻬﺎدﻫـﺎی ذﻳـﺮﺑﻂ و ﺳـﺎزﻣﺎن ﻣـﺪﻳﺮﻳﺖ و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ﺗﻬﻴﻪ ﻣﻲ ﮔﺮدد . - ﻣﻘﺮرات ) ﻣﻘﺮرات ﻣﻠﻲ آن ( دﺳﺘﻪ از ﺿﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﻴﺎر ﻫﺎﻳﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ از ﻣﺘﻦ آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﻣﺮﺑﻮط اﺳـﺘﺨﺮاج ﮔﺮدﻳـﺪه و رﻋﺎﻳـﺖ ﻫﺎ آن اﺟﺒﺎری ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . - دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ، آن دﺳﺘﻪ از ﺿﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎﻳﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ از ﻣﺘﻦ آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﻣﺮﺑﻮط اﺳـﺘﺨﺮاج ﮔﺮدﻳـﺪه، ﻟـﻴﻜﻦ اﺳـﺘﻔﺎده از ﻫﺎ آن ﻣﻮرد ﺗﻮﺻﻴﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻟﺬا دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ آﺋﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ از د رﺟﻪ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﺧﻮاﻫﻲ ﻛﻤﺘﺮی ﺑﺮﺧﻮردار اﺳـﺖ ﻟـﻴﻜﻦ از ﻧﻈﺮ ﺣﺠﻢ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺗﻮﺿﻴﺤﺎت و ﺗﻮﺻﻴﻔﺎت ﻓﺮاواﻧﺘﺮ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﺎﺷﺪ . - راﻫﻨﻤﺎ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺟﻨﺒﻪ راﻫﻨﻤﺎﻳﻲ ﺟﻬﺖ ﻃﺮاﺣﻲ، ﺳﺎﺧﺖ و ﻳﺎ ﺳﺎﻳﺮ ﻣﻮارد ﻣﺸﺎﺑﻪ را داﺷﺘﻪ و رﻋﺎﻳﺖ آن اﺟﺒﺎری ﻧﻤﻲ ﺑﺎﺷﺪ . راﻫﻨﻤﺎ را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺗﻘﺮﻳﺒﺎً ﻣﻌﺎدل دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤ ﻞ و ﻳﺎ ﻛﻤﻲ ﻣﻼﻳﻢ ﺗﺮ از آن در ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﺧﻮاﻫﻲ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ . آﻧﭽﻪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻧﺘﻴﺠﻪ ﮔﻴﺮی از اﻳﻦ ﺑﺤﺚ در ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ ﻣﻮﺿﻮع اﻳﻦ ﮔﺰارش ﻣﻲ ﺗﻮان ﮔﺮﻓﺖ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از : - ﻗﺴﻤﺘﻲ از ﻣﻮارد ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﻮﺿﻮع ﻛﻪ ﺑﻪ ﻣﻮاد و ﻣﺼﺎﻟﺢ و ﻳﺎ ﺗﺠﻬﻴﺰات ﺑﺎز ﻣﻲ ﮔﺮدد ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﻃﻮر ﺑﻪ ﻣﺨﺘﺼﺮ ﺗﺤـﺖ ﻋﻨـﻮان ا ﺳﺘﺎﻧﺪارد و ﺗﻮﺳﻂ ﻣﻮﺳﺴﻪ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﺗﻬﻴﻪ و ﺗﺪوﻳﻦ ﺷﻮد . - در ﻣﻮرد ﺣﺪاﻗﻞ ﻫﺎی ﻣﻮرد اﻧﺘﻈﺎر از ﻣﻮاد و ﻣﺼﺎﻟﺢ و روش ﻫـﺎ ، آﺋـﻴﻦ ﻧﺎﻣـﻪ ﻳـﺎ آﺋـﻴﻦ ﻧﺎﻣـﻪ ﻫـﺎﻳﻲ ﺗﻮﺳـﻂ ﺳـﺎزﻣﺎن ﻣـﺪﻳﺮﻳﺖ و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی و وزارت ﻧﻴﺮو ﺗﺪوﻳﻦ ﮔﺮدد . - ﺑﺨﺸﻲ از ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﺷﺎﻣﻞ ﺗﻮﺿﻴﺤﺎت و ﺗﻮﺻﻴﻔﺎت و ﻣﺜﺎل ﻫﺎی ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﺗﺤﺖ ﻋﻨﻮان راﻫﻨﻤﺎ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺮاﺟـﻊ ﻣﺮﺑـﻮط ﺗﻬﻴﻪ و اﻋﻼم ﮔﺮدد . 6 - 2 - ﻧﻘﺶ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻫﺎی ﺗﺤﻘﻴﻖ و ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎی اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻛﻪ ﺗﻬﻴﻪ، ﺗﺼﻮﻳﺐ و اﺑﻼغ آن زﻣﺎن زﻳﺎدی ﻣﻲ ﺑﺮد، ﻣﻌﻤﻮﻻً ﻫﺮ ده ﺳﺎل ﻳﺎ ﭘﻨﺞ ﺳـﺎل ﻣـﻮرد ارزﻳـﺎﺑﻲ، ﺗﺠﺪﻳﺪ ﻧﻈﺮ و اﺻﻼح ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ و ﻣﻮارد ﺟﺪﻳﺪ اﺑﻼغ ﻣﻲ ﮔﺮدد اﻳﻦ . ﮔﻮﻧﻪ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻧﻮﻳﺴﻲ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﻣﺸﻜﻼت زﻳﺎدی از ﺟﻤﻠﻪ ﻣﻮارد ذﻳـﻞ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ : - دﺧﺎﻟﺖ دادن ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی دﺳﺖ و ﭘﺎ ﮔﻴﺮ در ﻛﻠﻴﻪ ﻣﻮارد - ﻃﻮﻻﻧﻲ ﺑﻮدن ﻣﺮاﺣﻞ ﺗﻬﻴﻪ، ﺗﺼﻮﻳﺐ و اﺑﻼغ ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ – ﺑﺮرﺳﻲ ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﺗﺪوﻳﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ 151 - اﺟﺒﺎر ﺑﻪ ﭘﻴﺮوی از ﺿﻮاﺑﻂ ﻧﺴﺒﺘﺎً ﻛﻬﻨﻪ و ﻗﺪﻳﻤﻲ - ﻣﺸﻜﻼت ﻣﺨﺘﻠﻒ و ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻧﺸﺪه در اﺳﺘﻔﺎده از دﺳﺘﺎوردﻫﺎی ﻋﻠﻤﻲ و ﻓﻨﺎوری ﻫﺎی ﻧﻮ ﻧﮕﺎه ﻓﻮق در زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﺳﺮﻋﺖ ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻋﻠﻮم و ﺑﻪ ﺗﺒﻊ ﻫﺎ آن ﻓﻨﺎوری، ﺑﺴﻴﺎر ﻛﻨﺪ و ﻳـﺎ ﻧـﺴﺒﺘﺎً ﻛﻨـﺪ ﺑـﻮد، ﻣـﺸﻜﻼت ﺟـﺪی را اﻳﺠـﺎد ﻧﻤﻲ ﻛﺮد، ﻋﺪم ﺗﻐﻴﻴﺮات وﺳﻴﻊ و ﺳﺮﻳﻊ در ﻣﻄﺎﻟﺐ ﻋﻠﻤﻲ ﺑﺎﻋﺚ ﻣﻲ ﮔﺮدﻳﺪ ﺗﺎ ﺿﺮورت ﭼﻨﺪاﻧﻲ ﺑﺮای ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺿﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ا ﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻧﻴـﺰ وﺟﻮد ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ . ﻟﻴﻜﻦ ﺑﺎ ﻓﺮاﮔﻴﺮ ﺷﺪن ﺻﻨﻌﺖ راﻳﺎﻧﻪ از اواﻳﻞ دﻫﻪ ﻫﻔﺘﺎد ﻣﻴﻼدی ﺑـﻪ ﺗـﺪرﻳﺞ ﺑـﺮ ﺳـﺮﻋﺖ رﺷـﺪ ﻋﻠـﻮم و ﺑـﻮﻳﮋه ﻋﻠـﻮم ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ اﻓﺰوده ﺷﺪه و ﺑﻪ ﺗﺒﻊ آن ﻓﻨﺎوری ﻫﺎ و ﻣﺤﺼﻮﻻت ﺟﺪﻳﺪﺗﺮ ﺑﺎ ﺳﺮﻋﺖ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻬﻲ وارد ﺑﺎزار ﮔﺮدﻳﺪه . اﻧﺪ دﻫﻪ ﭘﺎﻳﺎﻧﻲ ﻗﺮن ﺑﻴـﺴﺘﻢ از وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎی ﺧﺎص ﺑﺮﺧﻮردار ﺑﻮد ﻛﻪ ﭼﻨﺪ وﻳﮋﮔﻲ ﻣﻬﻢ آن ﻛﻪ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ اﻳﻦ ﺑﺤﺚ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از : - رﺷﺪ ﺗﺼﺎﻋﺪی ﻋﻠﻢ و ﻓﻨﺎوری - ﺗﺤﻮﻻت و ﭘﻴﺸﺮﻓﺘﻬﺎی ﺷﮕﺮف در رﻳﺰ ﭘﺮدازﻧﺪه ﻫﺎ - اﻧﻘﻼب ﻋﻈﻴﻢ در ﻓﻨﺎوری اﻃﻼﻋﺎت و ارﺗﺒﺎﻃﺎت - ﻣﺤﻮرﻳﺖ ﻣﺴﺎﺋﻞ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ در ﺻﻨﻌﺖ - ﻛﻮﺗﺎه ﺷﺪن ﻋﻤﺮ داﻧﺶ و ﻓﻨﺎوری در ﻣﻘﺎ ﻳﺴﻪ ﺑﺎ ﻣﺤﺼﻮﻻت ﻫﺎ آن در واﻗﻊ ﺑﺎ ﻳﻚ ﻧﮕﺎه ﻋﻤﻴﻖ ﺑﻪ ﺳﻴﺮ ﺗﺤﻮل و ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﺷـﺮﻛﺖ ﻫـﺎ در ﻛـﺸﻮرﻫﺎی ﭘﻴـﺸﺮﻓﺘﻪ ای ﻧﻈﻴـﺮ اﻣﺮﻳﻜـﺎ، ژاﭘـﻦ، آﻟﻤـﺎن و ﺳـﺎﻳﺮ ﻛﺸﻮرﻫﺎی ﭘﻴﺸﺘﺎز ﺟﻬﺎن اول اﻳﻦ ﻧﻜﺘﻪ را روﺷﻦ ﻣﻲ ﺳﺎزد ﻛﻪ ﻫﺎ آن ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎی ﻓﻮق ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ﻫﺎی ﺷﺎﻳﺴﺘﻪ ای را اﻧﺠﺎم داده و اﺟ ﺮا ﻧﻤﻮده اﻧﺪ ﻛﻪ از ﻃﺮﻳﻖ ﻫﺎ آن ﺗﻮاﻧﺴﺘﻪ اﻧﺪ ﻣﻨﺎﻓﻊ ﺑﺴﻴﺎر زﻳﺎدی را ﻣﺘﻮﺟﻪ ﺟﻮاﻣﻊ ﺧﻮد ﮔﺮداﻧﻨﺪ . در زﻳﺮ ﺑﻪ ﭼﻨﺪ ﻣﻮرد از اﻳﻦ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎ اﺷﺎره ﺷﺪه اﺳﺖ : - اوﻟﻮﻳﺖ دادن ﺑﻪ ﻧﻮآوری ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﭘﮋوﻫﺶ - اوﻟﻮﻳﺖ دادن ﺑﻪ ﭘﮋوﻫﺶ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ آﻣﻮزش - اوﻟﻮﻳﺖ دادن ﺑﻪ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﻫﺎی اﻧﺴﺎﻧﻲ در ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﻫﺎی ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ - ﮔﺴﺘﺮش ﺑﺨﺶ ﺧﺼﻮﺻﻲ و ﺗﺤﺪﻳﺪ ﺑﺨﺶ دوﻟﺘﻲ - ﻃﺮاﺣﻲ ﺑﺮای ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ) ﻧﻪ ﻃﺮاﺣﻲ ﺑﺮای ﺳﺎﺧﺖ ( - رﻋﺎﻳﺖ ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺑﺎ ﻫﻤﻴﻦ ﻧﮕﺎه اﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﻘﺮﻳﺒﺎً در اﻛﺜﺮ ﺷﺮﻛﺖ یﻫﺎ ﭘﻴﺸﺮﻓﺘﻪ و ﺻﺎﺣﺐ ﻧﺎم ﺟﻬﺎﻧﻲ در ﻛﻠﻴﻪ زﻣﻴﻨـﻪ ﻫـﺎی ﻓﻌـﺎﻟﻴﺘﻲ، از ﺟﻤﻠـﻪ ﻣﻬﻨﺪﺳـﻲ ﻋﻤﺮان و ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ، ﻣﺮاﻛﺰ ﺗﺤﻘﻴﻖ و ﺗﻮﺳﻌﻪ1 دارای ﺟﺎﻳﮕﺎه وﻳﮋه و ﻧﻘﺶ ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻬﻤﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . اﻧﺠﺎم ﭘﮋوﻫﺶ ﻫﺎی ﻣﺴﺘﻤﺮ و ﻳﺎﻓﺖ ﻫﺎی ﻧﻮﻳﻦ ﭘﻴﺎﭘﻲ ، اﻳﻦ ﻛﺸﻮرﻫﺎ را ﺑﺮ آن داﺷﺖ ﺗﺎ ﭘﻴﺮوی از اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ، ﻣﺎﻧﻊ از ﺑﺮﺧﻮرداری ﻫﺮﭼـﻪ ﺳﺮﻳﻌﺘﺮ از آﺧﺮﻳﻦ ﻳﺎﻓﺘﻪ ﻫﺎی ﻋﻠﻤﻲ و ﭘﺪﻳﺪه ﻫﺎی ﻧﻮ در ﻓﻨﺎورﻳﻬﺎی ﻧﮕﺮدد . اﻳﻦ ﻳ ﺎﻓﺘﻪ ﻫﺎ اﻋﻢ از ﻣﻮاد و ﻣﺼﺎﻟﺢ، ﺗﺠﻬﻴﺰات و روش ﻫـﺎ ﺑـﻮده و اﺳﺘﻔﺎده ﻫﺮ ﭼﻪ ﺳﺮﻳﻌﺘﺮ از ﻫﺎ آن ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﺑﺎﻋﺚ ﺑﻬﻴﻨﻪ ﺳﺎزی زﻣﺎن و ﻫﺰﻳﻨﻪ، ﺑﻠﻜﻪ ﺑﺎﻋﺚ ﭘﻴﺶ اﻓﺘﺎدن از رﻗﺒﺎ در ﺑﺎزارﻫﺎی داﺧﻠﻲ و ﺑﻴﻦ اﻟﻤﻠﻠﻲ ﻣﻲ ﮔﺮدد . 1- Research & Development (R&D) ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 152 ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻧﺘﻴﺠﻪ ﮔﻴﺮی از اﻳﻦ ﺑﺤﺚ ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﻮﺻﻴﻪ ﻫﺎی زﻳﺮ در ﺗﻬﻴﻪ و ﺗﺼﻮﻳﺐ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﻣﺪ ﻧﻈﺮ ﻗﺮار ﮔﻴﺮد ﺗﺎ ﺑﺮﺧﻮرداری از دﺳﺘﺎوردﻫﺎی ﻧﻮﻳﻦ در داﻧﺶ و ﻓﻨﺎوری ﻫﺮ ﭼﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻣﻴﺴﺮ ﮔﺮدد : - ﻣﺤﺘﻮی اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﺑﻪ ﺟﻨﺒﻪ ﻫﺎی ﺑﻨﻴﺎدی و اﺻﻮل ﺗﻮﺟﻪ اﺳﺎﺳﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ و ﭼﻬﺎرﭼﻮب ﻛﻠﻲ را اراﻳﻪ ﻛﻨﺪ . - اﺳﺘﺎﻧﺪارد از ﭘﺮداﺧﺘﻦ اﺳﺎﺳﻲ ﺑﻪ ﻣﻮاردی ﻛﻪ د ر داﻣﻨﻪ زﻣﺎن دﭼﺎر ﺗﻐﻴﻴﺮات زﻳﺎد ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ ﺧﻮدداری ﻧﻤﺎﻳﺪ . - اﺳﺘﺎﻧﺪارد اﻧﻌﻄﺎف ﭘﺬﻳﺮی ﻻزم ﺟ ﻬﺖ اﻋﻄﺎی ﻣﺠﻮز ﺑﻪ اﺳﺘﻔﺎده از ﻳﺎﻓﺘﻪ ﻫﺎی ﻧﻮﻳﻦ را ﺑﺮ اﺳﺎس ﺿﻮاﺑﻄﻲ ﺧﺎص داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ . 6 - 3 - ﺣﻮزه ﺟﻐﺮاﻓﻴﺎﻳﻲ ﻛﺎرﺑﺮد ﻳﻜﻲ از ﻣﻮارد در ﺗﺪوﻳﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ، ﺣﻮزه ﺟﻐﺮاﻓﻴﺎﻳﻲ ﻛﺎرﺑﺮد آن ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ اﻟ . ﺒﺘﻪ اﻳﻦ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺑﻨﺪی را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﻪ ﺻﻮرت زﻳﺮ ﺑﻴﺎن ﻧﻤﻮد : - اﺳﺘﺎﻧﻲ ﻳﺎ اﻳﺎﻟﺘﻲ - ﻣﻠﻲ - ﻣﻨﻄﻘﻪ ای ﻣﺜﻼً در اﻳﺎﻻت ﻣﺘﺤﺪه آﻣﺮﻳﻜﺎ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ وﺟﻮد دارد ﻛﻪ ﺑﻌﻀﻲ ﻓﻘﻂ در اﻳﺎﻟﺖ ﺧﺎﺻﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد و در اﻳﺎﻟـﺖ دﻳﮕـﺮ ﻛﺎرﺑﺮد ﻧﺪارد، در ﻋﻴﻦ ﺣﺎل در اﻳﻦ ﻛﺸﻮر اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﻣﻠﻲ ﻧﻴﺰ وﺟﻮد دارد ﻛﻪ در ﻛﻞ ﻛﺸﻮر و در ﺗﻤﺎم اﻳﺎﻟﺖ ﻫﺎ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﻟـﻴﻜﻦ در ﻛﺸﻮر ژاﭘﻦ اﻳﻦ ﻗﻀﻴﻪ ﻛﻤﺘﺮ ﺑﻪ ﭼﺸﻢ ﻣﻲ ﺧﻮرد و اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ اﺻﻮﻻً و ﻃﻮر ﺑﻪ ﻛﻠﻲ ﺑﺮای ﻛﻞ ﻛﺸﻮر و ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﻠﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . وﺟﻮد ﺷﺮاﻳﻂ ﺧﺎص آب و ﻫﻮاﻳﻲ، ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﻲ، ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ، ﺳﻴﺎﺳﻲ و اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ در ﺑﻌﻀﻲ اﺳﺘ نĤ ﻫﺎ ﻳﺎ اﻳﺎﻻت ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ آﻧﻘـﺪر ﻣﻬـﻢ و ﮔﺴﺘﺮده ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﺗﺪوﻳﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﺧﺎﺻﻲ ﺑﺮای آن اﺳﺘﺎن ﻳﺎ ﭼﻨﺪ اﺳﺘﺎن را ﺿﺮوری ﺳﺎزد . از ﻃﺮﻓـﻲ ﺗﻮاﻧـﺎﻳﻲ ﻓﻌﺎﻟﻴـﺖ ﻫـﺎی ﻳـﻚ ﻛـﺸﻮر ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻃﻮری ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﺣﻮزه ﻋﻤﻠﻜﺮد آن را ﻓﺮاﺗﺮ از آن ﻛﺸﻮر ﻗـﺮار داده و ﺑﻌـﻀﻲ ﻛـﺸﻮرﻫﺎی ﻳـﻚ ﻣﻨﻄﻘـﻪ را در ﺑـﺮ ﮔﻴـﺮد . ﻟـﺬا اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﻣﺮﺑﻮط از ﺳﻄﺢ ﻣﻠﻲ ﻓﺮاﺗﺮ رﻓﺘﻪ و ﺑﺎ دﻳﺪ ﻣﻨﻄﻘﻪ ای ﺗﻨﻈﻴﻢ ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﻟﺬا در ﺗﺪوﻳﻦ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ ﻧﻜﺎت زﻳﺮ در ﻫﻤﻴﻦ راﺑﻄﻪ ﻣﻮرد دﻗﺖ و ﻣﻼﺣﻈﻪ ﻗﺮار ﮔﻴﺮد : - ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺷﺮاﻳﻂ ﺧﺎص ﺟﻐﺮاﻓﻴﺎﻳﻲ و ﺗﻔﺎوت ﻫﺎ ﻳﻲ ﻛﻪ ﻗﺴﻤﺖ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻛﺸﻮر ﺑﺎ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ دارﻧﺪ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ا ﻳﺠـﺎب ﻧﻤﺎﻳـﺪ ﻣـﻮارد وﻳﮋه ای ﺑﺮای ﺑﻌﻀﻲ اﺳﺘ نĤ ﻫﺎ ی ﻛﺸﻮر ﻣﻮرد ﺗﺄﻳﻴﺪ و ﺗﺄﻛﻴﺪ ﺑﻴﺸﺘﺮی ﻗﺮار ﮔﻴﺮد . - ﺗﻔﺎوت ﻫﺎ در اﻳﺮان آﻧﻘﺪر ﻧﻴﺴﺖ ﻛﻪ ﺿﺮورت داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ اﺳﺘﺎﻧﺪارد اﺳﺘﺎﻧﻲ ﻳﺎ اﻳﺎﻟﺘﻲ ﺗﺪوﻳﻦ ﮔﺮدد ﻟﻴﻜﻦ ﻣﻨﺎﺳﺐ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻨﺪﻫﺎﻳﻲ در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ وﺟﻮد ﺗﻔﺎوت ﻫﺎ ی ﻣﻬﻢ در ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﻣﻠﺤﻮظ ﮔﺮدد . - اﺻﻮﻻً ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺧﺸﻚ و ﻛﻮﻳﺮی ﺑﺎ ﻫﺎ آن ﻳﻲ ﻛﻪ در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻛﻮﻫﺴﺘﺎﻧﻲ و ﻧﺴﺒﺘﺎً ﭘﺮ آب ﻗﺮار دارﻧﺪ دارای ﺗﻔﺎوت ﻳﻲﻫﺎ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار ﮔﻴﺮد . - ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻳﻨﻜﻪ اﻛﺜﺮ ﺳﺪﻫﺎ، ﺷﺒﻜﻪ ﻫﺎ و ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﻫﺎ آن در ﻏﺮب ﻛﺸﻮر ﻗﺮار دارﻧﺪ، ﻟ ﺬا ﻣﻨﺎﺳﺐ اﺳﺖ ﻛﻪ زﻣﻴﻨﻪ ﻛﻠـﻲ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ در دﺳﺖ ﺗﻬﻴﻪ، ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﻮﺟﻮد در اﻳﻦ ﺑﺨﺶ ﻛﺸﻮر ﺑﺎﺷﺪ . - در ﺳﻄﺢ ﻣﻠﻲ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲ رﺳﺪ ﻛﻪ ﻣﺤﻞ ﻫﺎی زﻳﺎدی ﺑﺮای اﺣﺪاث ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ دو ﻗﻮﺳﻲ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺳﺪﻫﺎی ﺑﻠﻨﺪ ﻧﺒﺎﺷﺪ . ﻟﺬا ﺑﻬﺘـﺮ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮی ﺑﻪ ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ و وزﻧﻲ ) ﺑﻮﻳﮋه ﺑﺘﻦ ﻏﻠﺘﻜﻲ ( ﺷﺪه و زﻣ ﻴﻨﻪ اﺻﻠﻲ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﻗﺮار ﮔﻴﺮد . ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ – ﺑﺮرﺳﻲ ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﺗﺪوﻳﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ 153 ﻋﻠﻴﺮﻏﻢ ﻣﺤﺪودﻳﺖ ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ در داﺧﻞ ﺑﺮای ﺳﺎﺧﺖ ﺳﺪ و ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت واﺑﺴﺘﻪ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ وﺟـﻮد داﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷـﺪ، ﻟـﻴﻜﻦ ﺑـﺎ ﻋﻨﺎﻳـﺖ ﺑـﻪ ﮔﺴﺘﺮش ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻫﺎی اﻳﺮان در زﻣﻴﻨﻪ ﻃﺮاﺣﻲ و ﺳﺎﺧﺖ ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ در ﺳﺎﻳﺮ ﻛﺸﻮرﻫﺎ ﺑﻮﻳﮋه ﻛﺸﻮرﻫﺎی ﻣﻨﻄﻘﻪ، ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺠ ﻤﻮﻋـﻪ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ، ﻧﻴﺎزﻫﺎ و ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻫﺎی ﻣﻨﻄﻘﻪ ای را ﻧﻴﺰ در ﻧﻈﺮ داﺷﺘﻪ و ﺑﻪ ﻛﻠﻴﻪ ﺟﻮاﻧﺐ ﻣﻮﺿﻮع ﺑﭙﺮدازد . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻋﻠﻴﺮﻏﻢ ﻣﻮرد ﭘﻨﺠﻢ ﻛﻪ در ﺑـﺎﻻ اﺷﺎره ﺷﺪ، ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ ﺑﻪ ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ دو ﻗﻮﺳﻲ و ﺳﺪﻫﺎی ﺑﻠﻨﺪ ﻧﻴﺰ ﺗﻮﺟﻪ ﻻزم ﻣﺒﺬول ﮔﺮدد . 6 - 4 - زﻣﻴﻨﻪ ﻫﺎی ﻣﺤﺘﻮاﻳﻲ ﻃﻮر ﺑﻪ ﻛﻠﻲ ﻣﺴﺎﻟﻪ زﻟﺰﻟﻪ در اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﻪ ﺻﻮرﺗ ﻬﺎی زﻳﺮ ﻣﻠﺤﻮظ ﮔﺮدﻳﺪه اﺳﺖ : - اﺧﺘﺼﺎص ﻳﻚ ﻓﺼﻞ از اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﺑﻪ زﻟﺰﻟﻪ در ﻛﻨﺎر ﺳﺎﻳﺮ ﻓﺼﻮل - ﺗﺪوﻳﻦ ﻳﻚ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﺟﺪاﮔﺎﻧﻪ ﺑﺮای زﻟﺰﻟﻪ ﺑﺪﻳﻬﻲ اﺳﺖ اﻧﺘﺨﺎب ﻳﻜﻲ از دو روش ﻓﻮق ﺑﺴﺘﮕﻲ ﺑﻪ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺘﻌﺪدی دارد ﻛﻪ ﺗﺮﻳﻦ ﻣﻬﻢ ﻫﺎ آن ﻣﻴﺰان ﮔـﺴﺘﺮدﮔﻲ ﻣـﺴﺎﻟﻪ زﻟﺰﻟـﻪ در اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﭘﻴﺸﺮﻓﺘﻬﺎی دﻫﻪ ﻫﺎی اﺧﻴﺮ در داﻧـﺶ و ﻓﻨـﺎوری ﻣﺮﺑـﻮط ﺑـﻪ زﻟﺰﻟـﻪ، ﻣﺒﺎﺣـﺚ ﻣﺮﺑـﻮط ﺑـﻪ آن از ﮔﺴﺘﺮدﮔﻲ ﺧﺎﺻﻲ ﺑﺮﺧﻮردار ﺷﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﻬﻴﻪ ﻛﻨﻨﺪﮔﺎن اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ را ﺑﻪ ﺳﻮی ﻣﻮرد دوم ﻳﻌﻨﻲ ﺗـﺪوﻳﻦ اﺳـﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﻣـﺴﺘﻘﻞ ﺑـﺮای ﻣﻘﻮﻟﻪ زﻟﺰﻟﻪ در ﻣﻮﺿﻮﻋﺎت ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺳﻮق داده اﺳﺖ . ﻧﻜﺘﻪ ﻣﻬﻤﻲ ﻛﻪ در اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﻟﺮزه ای ﮔﺬﺷﺘﻪ اﻋﻢ از دو ﺣﺎﻟﺖ ﻓﻮق وﺟﻮد دارد اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻃـﻮر ﻛﻠـﻲ اﻳـﻦ اﺳـﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ ﺑـﻪ ﻣﺒﺎﺣﺚ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗﻲ و ﻃﺮاﺣﻲ ﭘﺮداﺧﺘﻪ . اﻧﺪ ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت دﻳﮕﺮ داﻣﻨﻪ و ﻣﺤﺪوده ﻫﺎ آن ﺷﺎﻣﻞ ﻓﺎزﻫﺎی " ﺻﻔﺮ و ﻳﻚ " ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠـﻒ ﺑـﻮده اﺳﺖ . اﮔﺮ ﻣﻮ اردی ﻧﻴﺰ ﺑﺮ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻟﺮزه ای در ﺳﺎﺧﺖ و اﺟﺮا ﭘﺮداﺧﺘﻪ اﺳﺖ، ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻌﺪود و ﻣﺤﺪود ﺑﻮده و اﺣﺘﻤﺎﻻً اﻳﻦ اﻣـﺮ ﻧﺎﺷـﻲ از ﺳـﻄﺢ ﻓﻨﺎوری ﺿﺪ ﻟﺮزه ای در ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺑﻮده اﺳﺖ . ﻃﻮر ﺑﻪ ﺧﻼﺻﻪ ﻣﻲ ﺗﻮان ﮔﻔﺖ ﻛﻪ ﻧﮕﺎه اﺻﻠﻲ در ﺗﺪوﻳﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ از ﺟﻤﻠﻪ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﻟﺮزه ای " ﻃﺮاﺣﻲ ﺑﺮای ﺳﺎﺧﺖ " ﺑﻮده اﺳﺖ، در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ اﻣﺮوزه در ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﺻﻨﺎﻳﻊ ﻃﻮر ﺑﻪ ﻛﻠﻲ و از ﺟﻤﻠﻪ در ﺻﻨﻌﺖ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﺗﻮﺟﻪ اﺻﻠﻲ ﻣﻌﻄﻮف ﺑـﻪ " ﻃﺮاﺣـﻲ ﺑـﺮای ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﻣﻲ " ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ اﻧﺘﻈﺎر از ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﺑﺮای ﻣﻘﻮﻟﻪ زﻟﺰﻟﻪ در ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﺑﺎ اﻟﻬﺎم از دﻳـﺪﮔﺎه و ﺗﺠﺮﺑﻴـﺎت ﻓـﻮق، آن اﺳـﺖ ﻛـﻪ از ﻣﺮﺣﻠـﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺗﺎ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری و ﺗﻌﻤﻴﺮ و ﻧﮕﻬﺪاری را ﺷﺎﻣﻞ ﮔﺮدد . ﺑﺎ اﻳﻦ ﺗﻮﺿﻴﺤﺎت زﻣﻴﻨﻪ ﻫﺎی ﻣﺤﺘﻮاﻳﻲ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﺑﺎﻳﺪ ﺷﺎﻣﻞ ﻣـﻮارد ذﻳﻞ ﺑﺎﺷﺪ . اﻟﻒ- ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺷﺎﻣﻞ : - زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ - ﻟﺮزه ﺷﻨﺎﺳﻲ ) ﻟﺮزه زﻣﻴﻦ ﺳﺎﺧﺖ ( - ژﺋﻮﺗﻜﻨﻴﻜﻲ ب- ﻣﻮاد و ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺷﺎﻣﻞ : - ﺧﻮاص ﻣﻜﺎﻧﻴﻜﻲ - ﺧﻮاص دﻳﻨﺎﻣﻴﻜ ﻲ ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 154 - ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﺷﻜﺴﺖ و ﭘﺬﻳﺮش - آزﻣﺎﻳﺶ یﻫﺎ ﻻزم ج- ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﺷﺎﻣﻞ : - ﻟﺮزه ورودی - ﻣﺪﻟﻬﺎی ﺗﺤﻠﻴﻠﻲ - روش یﻫﺎ ﺗﺤﻠﻴﻞ د- ﺳﺎﺧﺖ و اﺟﺮا ﺷﺎﻣﻞ : - ﻳﻜﭙﺎرﭼﻪ ﺳﺎزی ﺑﺪﻧﻪ - ﻛﺎر ﺑﻪ ﮔﻴﺮی ﺟﺰﺋﻴﺎت اﺟﺮاﻳﻲ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮای ﺑﻬﺒﻮد رﻓﺘﺎر - ﭘﺎﻳﺪار ﺳﺎزی ﺗﺠﻬﻴﺰات و ﻗﻄﻌﺎت اﻟﺤﺎﻗﻲ - ﻧﺼﺐ اﺑﺰار دﻗﻴﻖ ه- ﺑﻬﺮه ﺑﺮد اری ﺷﺎﻣﻞ : - اﺛﺮات ﻣﺘﻘﺎﺑﻞ آب و زﻟﺰﻟﻪ - ﺗﺨﻠﻴﻪ اﺿﻄﺮاری - ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری در ﻫﻨﮕﺎم زﻟﺰﻟﻪ - ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﺑﻌﺪ از زﻟﺰﻟﻪ و- ﺗﻌﻤﻴﺮ و ﻧﮕﻬﺪاری ﺷﺎﻣﻞ : - رﻓﺘﺎر ﺳﻨﺠﻲ ﻟﺮزه ای ﻣﺴﺘﻤﺮ - ﻛﻨﺘﺮل ﭘﺎﻳﺪاری - ﭼﻚ ﻟﻴﺴﺖ ﻗﺒﻞ از زﻟﺰﻟﻪ - ﭼﻚ ﻟﻴﺴﺖ ﺑﻌﺪ از زﻟﺰﻟﻪ در اﻳﻨﺠﺎ ذﻛﺮ دو ﻧﻜﺘﻪ ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻬﻢ ﺟﻬﺖ ﺗﻮﺟﻪ در ﺗ ﺪوﻳﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻟﺮزه ای ﺿﺮوری اﺳﺖ : - ارزﻳﺎﺑﻲ آﺳﻴﺐ ﭘﺬﻳﺮی ﻟﺮزه ای - ﺑﻬﺴﺎزی ﻟﺮزه ای ﻫﺮ دو ﻣﻮرد ﻓﻮق درﺑﺎره ﺳﺎﻳﺮ ﺳﺎزه ﻫﺎ ﻧﻴﺰ ﻣﻄﺮح ﺑﻮده و ﺑﺮای ﺳﺎﺧﺘﻤ نĤ ﻫﺎ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻳﻫﺎ ﻲ ﺗﻬﻴﻪ و اﺑﻼغ ﮔﺮدﻳﺪه اﺳﺖ . ﺑـﺮای ﻧﻤﻮﻧـﻪ ﻣﻲ ﺗﻮان از دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺑﻬﺴﺎزی ﻟﺮزه ای ﺳﺎﺧﺘﻤ نĤ ﻫﺎ ی ﻣﻮﺟﻮد از اﻧ ﺘﺸﺎرات ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ﻛﺸﻮر ﻧـﺎم ﺑـﺮد ﻛـﻪ ﺑﺨـﺶ ﻋﻤﺪه آن از اﺳﺘﺎﻧﺪارد FEMA356 وFEMA357 اﻳﺎﻻت ﻣﺘﺤﺪه اﻣﺮﻳﻜﺎ اﻗﺘﺒﺎس ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ – ﺑﺮرﺳﻲ ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﺗﺪوﻳﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ 155 در ﻣﻮرد ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻧﻴﺰ ﺿﺮورت ﺗﺪوﻳﻦ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ یﻫﺎ ﻣﺸﺎﺑﻪ ﺿﺮوری ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . دﻻﻳﻞ اﺻﻠﻲ ﭼﻨﻴﻦ ﺿﺮورﺗﻲ ﻧﺎﺷﻲ از اﺣﺘﻤـﺎل آﺳﻴﺐ ﭘﺬﻳﺮی ﺳﺎز ه ﻫﺎ در اﺛﺮ ﭘﺪﻳﺪه ﻓﺮﺳﻮدﮔﻲ ﻳﺎ ﻛﻬﻨﺴﺎﻟﻲ 1ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﺳﻪ وﻳﮋﮔﻲ زﻳﺮ را داﺷﺘﻪ و ﻟﺬا ﻧﻴﺎز ﺑﻪ ارزﻳﺎﺑﻲ ﻫﺎ ﺳﺎزه را در ﻣﻘﺎﻃﻊ ﻣﺨﺘﻠﻒ زﻣﺎﻧﻲ ﺑﻌﺪ از ﺳﺎﺧﺖ اﺟﺘﻨﺎب ﻧﺎﭘﺬﻳﺮ ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ : ﺳﺎزه ﻫﺎ ﭘﺲ از ﺳﺎﺧﺖ در زﻣﺎن ﻃﻮﻻﻧﻲ ﻋﻤﺮ ﺧﻮد ﺑﺎ ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺤﻴﻄﻲ اﻧﺪرﻛﻨﺶ ﻧﻤﻮده و از آن اﺛﺮ ﻣﻲ ﭘﺬﻳﺮﻧﺪ ﺑ . ﻌﻀﻲ از اﻳﻦ آﺛﺎر ﻧﻈﻴـﺮ ﺧﻮردﮔﻲ، ﺗﺮﻛﻴﺒﺎت ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ، ﺳﺎﻳﺶ، ﻓﺮﺳﺎﻳﺶ و ﻧﻈﺎﻳﺮ ﻫﺎ آن ﺑﺎﻋﺚ ﻣﻲ ﮔﺮدد ﺗﺎ ﺳﺎزه ﺧﻮاص اوﻟﻴﻪ ﺧﻮد را از دﺳﺖ داده و ﺑﻪ ﻣﺮور زﻣـﺎن ﻣﺴﺘﻬﻠﻚ ﮔﺮدد . ﺑﺎرﻫﺎی ﺑﻠﻨﺪ ﻣﺪت ﺑﺎﻋﺚ ﺗﻐﻴﻴﺮاﺗﻲ در ﺧﻮاص و رﻓﺘﺎر ﺳﺎزه ﻣﻲ ﮔﺮدﻧﺪ ﻛﻪ ﻃﻮر ﺑﻪ ﻋﻤﺪه ﺑﻪ ﺻﻮرت زﻳﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ : - ﺑﺎرﻫﺎی ﺛﺎﺑﺖ ﻃﻮﻻﻧﻲ ﻣﺪت روی ﺳﺎزه ﺑﺎﻋﺚ اﻳﺠﺎد ﭘﺪﻳﺪه ﺧﺰش 2در اﻟﻤ نĤ ﻫﺎ ی ﺑﺎرﺑﺮ ﮔﺮدﻳﺪه و در ﻣﻘﻴﺎس رﻳﺰ ﻫﺎ ﺳﺎزه3 ﺑﺎﻋﺚ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺧﻮاص ﻣﻮاد و ﻣﺼﺎﻟﺢ آن ﻣﻲ ﮔﺮدد . - ﺑﺎرﻫﺎی داﺋﻢ ﻣﺘﻨﺎوب4 ﺑﺎﻋﺚ ﺧﺴﺘﮕﻲ5 اﻋﻀﺎء ﻣﺮﺑﻮط ﺷﺪه و ﺧﻮاص ﻫﺎ آن را ﺗﻐﻴﻴﺮ داده و ﺗﻀﻌﻴﻒ ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ . ﻃﻮر ﺑﻪ ﻛﻠﻲ ﺳﺎزه ای ﻛ ﻪ ﻋﻤﺮ آن ﻃﻮﻻﻧﻲ ﺷﺪ ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪ ﺑﺮرﺳﻲ و ﺑﺎزﻧﮕﺮی ﺑﺮاﺳﺎس داﻧﺶ و ﻓﻨﺎوری روز ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ، زﻳﺮا در زﻣـﺎﻧﻲ ﻛـﻪ ﺳﺎزه ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ، داﻧﺶ و ﻓﻨﺎوری دارای ﻛﻤﺒﻮدﻫﺎ و ﻣﺤﺪودﻳﺘﻬﺎﻳﻲ ﺑﻮده اﺳﺖ ﻛﻪ در ﻃﺮاﺣﻲ و ﺳﺎﺧﺖ آن ﻣﻠﺤﻮظ ﻧﺸﺪه و ﺑﺎﻋﺚ ﺑﺮوز ﻧﻘﺎﺋﺼﻲ در آن ﮔﺮدﻳﺪه اﺳﺖ . ﻟﺬا ﺳﺎزه ﻫﺎی آ ﺑﻲ ﻣﻮﺟﻮد ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪ ﺑﻪ ارزﻳﺎﺑﻲ آﺳﻴﺐ ﭘﺬﻳﺮی ﻟﺮزه ای و در ﺻﻮرت آﺳﻴﺐ ﭘﺬﻳﺮ ﺑﻮدن، ﻧﻴﺎز ﺑﻪ ﺑﻬﺴﺎزی ﻟـﺮزه ای دارﻧـﺪ ﻛـﻪ ﺗﺪوﻳﻦ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ یﻫﺎ ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ را اﺟﺘﻨﺎب ﻧﺎﭘﺬﻳﺮ ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ . اﻳﻦ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻫﺎ در ﻛﻨﺎر اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻃﺮاﺣﻲ ﺑـﺴﻴﺎر ﺿـﺮوری ﺑـﻮده و ﻻزم اﺳﺖ ﻛﻪ ﻫﻢ ﺧﻮاﻧﻲ ﻻزم ﺑﻴﻦ اﺳﺘﺎ ﻧﺪاردﻫﺎی ﻃﺮاﺣﻲ و ﺑﻬﺴﺎزی ﻟﺮزه ای وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﻌﻤﻮﻻً ﺣﺠـﻢ دﺳـﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ یﻫـﺎ ﻣﺮﺑـﻮط ﺑـﻪ آﺳﻴﺐ ﭘﺬﻳﺮی و ﺑﻬﺴﺎزی ﻟﺮزه ای ﺑﻴﺶ از ﺿﻮاﺑﻂ ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺑﻮده و ﻻزم اﺳﺖ ﻛﻪ ﻃﻮر ﺑﻪ ﻗﻄﻊ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮی ﻗﺮار ﮔﻴﺮد . ﻳﻜﻲ دﻳﮕﺮ از ﻣﻮاردی ﻛﻪ در آﻳﻨﺪه ﻧﺰدﻳﻚ در ﺑﺨﺶ ﺳﺪﺳﺎزی در ﻣﺠﻤ ﻮﻋﻪ ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻧﻴﺎز ﺑﻪ ﺑﺮرﺳﻲ ﺟﺪی ﭘﻴـﺪا ﺧﻮاﻫـﺪ ﻧﻤـﻮد، ﻣﻘﻮﻟﻪ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ اﻓﺰاﻳﺶ ﺣﺠﻢ ﻣﻔﻴﺪ ﻣﺨﺎزن ﺳﺪﻫﺎ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از اﻓﺰاﻳﺶ ارﺗﻔﺎع ﻫﺎ آن ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . اﻓـﺰاﻳﺶ ارﺗﻔـﺎع ﺳـﺪﻫﺎ از ﻗﺒـﻞ ﻧﻴـﺰ در ﻛﺸﻮرﻫﺎﻳﻲ ﻧﻈﻴﺮ ژاﭘﻦ ﻣﻄﺮح ﺑﻮده و ﺑﻌﻀﺎً ﻧﻴﺰ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ و اﺟﺮا ﮔﺮدﻳﺪه اﺳﺖ . ﺑﺮرﺳﻲ رﻓﺘﺎر ﺳﺪ در ﺻ ﻮرت اﻓـﺰاﻳﺶ ارﺗﻔـﺎع ﺑـﻮﻳﮋه در زﻣـﺎن زﻟﺰﻟﻪ ﺑﺴﻴﺎر ﺿﺮوری و ﻣﻬﻢ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ، زﻳﺮا ﻧﻴﺮوی زﻟﺰﻟﻪ در اﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﻣﻮارد ﻣﻮﺛﺮﺗﺮ ﺑﻮده و آﺳﻴﺐ ﭘﺬﻳﺮی ﺳـﺪ در ﺑـﺎﻻ و در ﻣﺤـﻞ اﺗـﺼﺎل ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﻃﻮر ﺑﻪ ﺟﺪی ﺗﺮی ﻣﻄﺮح ﺑﺎﺷﺪ . 6 - 4 - 1 - اﻟﮕﻮﻫﺎی ﺗﺪوﻳﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﺑﺮای اﻳﺮان ﺑﺮای ﺗﺪو ﻳﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪارد در ﻳﻚ ﻛﺸﻮر ﻧﻴﺎز ﺑﻪ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ اﻫﻢ ﻫﺎ آن ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از : - اﻟﮕﻮ ﮔﺮﻓﺘﻦ از ﺳﺎﻳﺮ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ - ﺑﻮﻣﻲ ﻧﻤﻮدن ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﺠﺎرب ﻋﻠﻤﻲ و ﭘﮋوﻫﺸﻲ 1- Aging 2- Creep 3 - Microstructures Cyclic - 4 fatigue - 5 ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 156 - اﺳﺘﻤﺮار و روزآﻣﺪ ﻧﻤﻮدن ﺑﺎ ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﻣﺴﺘﻤﺮ - ﻧﻴﺮوی اﻧﺴﺎﻧﻲ ﻣﺘﺨﺼﺺ - ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬاری ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺗﺤﻘﻴﻘﺎﺗﻲ - ﺳﺎﺧﺘﺎرﻫﺎی ﻗﺎﻧﻮﻧ ﻲ ﻻزم ﺟﻬﺖ ﺗﺪوﻳﻦ و ﻋﻤﻠﻴﺎﺗﻲ ﺷﺪن ﻣﻼﺣﻈﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﺗﻌﺪاد ﻣﻌﺪودی از ﻛﺸﻮرﻫﺎی دﻧﻴﺎ دارای اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﻣﻠﻲ ﺑﺮای ﺧﻮد ﺑﻮده و ﺳﺎﻳﺮ ﻛﺸﻮرﻫﺎ ﺑﻪ ﺗﺒﻌﻴﺖ از ﻫﺎ آن از اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﺗﺮﺟﻤﻪ و ﻧﺴﺨﻪ ﺑﺮداری ﺷﺪه اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ . ﻛﺸﻮرﻫﺎی ﺻﺎﺣﺐ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻃﻮر ﺑﻪ ﻋﻤﺪه از ﻛﺸﻮرﻫﺎی ﭘﻴـﺸﺮ ﻓﺘﻪ ﺗﻮﺳـﻌﻪ ﻳﺎﻓﺘﻪ و ﻛﺸﻮرﻫﺎی دوم ﻃﻮر ﺑﻪ ﻋﻤﺪه در ﺣﺎل ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . در اﻳﺮان ﻧﻴﺰ در ﺑﺴﻴﺎری از زﻣﻴﻨﻪ ﻫﺎ از ﺟﻤﻠﻪ ﺳﺪﺳﺎزی و زﻟﺰﻟﻪ از ﻧﺴﺨﻪ ﻫﺎی ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﻳﺎ ﻏﻴﺮﻣﺴﺘﻘﻴﻢ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﺳﺎﻳﺮ ﻛﺸﻮرﻫﺎ ﺑﻮﻳﮋه اﻣﺮﻳﻜﺎ و اروﭘﺎ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه و ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺑﺪﻳﻬﻲ اﺳﺖ ﻋﻮاﻣﻞ زﻳﺮ در اﺳﺘﻔﺎده از اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ در اﻳﺮان ﻣﻮﺛﺮ ﺑﻮده اﺳﺖ : - رواﺑﻂ و ﺗﻌﻬﺪات اﻗﺘﺼﺎدی- ﺳﻴﺎﺳﻲ ﺑﺎ ﺳﺎﻳﺮ ﻛﺸﻮرﻫﺎ - ﺗﻤﺎﻳﻞ ﻣﻬﻨﺪﺳﻴﻦ و ﻣﺘﺨﺼﺼﻴﻦ و آﺷﻨﺎﻳﻲ ﻫﺎ آن ﺑﺎ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﻛﺸﻮرﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ در ﻫﺎ آن ﺗﺤﺼﻴﻞ ﻧﻤﻮده . اﻧﺪ - ﺳﻬﻮﻟﺖ دﺳﺘﺮﺳﻲ و ﻧﺴﺨﻪ ﺑﺮداری از اﺳﺘﺎﻧﺪارد دﻳﮕﺮ ﻛﺸﻮرﻫﺎ - ﺳﻬﻮﻟﺖ اﺟﺮای اﺳﺘﺎﻧﺪا ردﻫﺎ ﻋﻮاﻣﻞ ﻓﻮق ﺑﺎﻋﺚ ﮔﺮدﻳﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده در اﻳﺮان از وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎی زﻳﺮ ﺑﺮﺧﻮردار ﺑﺎﺷﻨﺪ : - ﺗﻌﺪد اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﻧﺴﺨﻪ ﺑﺮداری ﺷﺪه از دﻳﮕﺮ ﻛﺸﻮرﻫﺎ - ﺣﺎﻛﻤﻴﺖ ﻋﻤﺪه اﺳﺘﻔﺎده از اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی اﻣﺮﻳﻜﺎﻳﻲ و اروﭘﺎﻳﻲ - ﺗﻤﺎﻳﻞ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﻪ ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻨﻲ ﻛﺎﻧﺎدا ﺟﺎی ﺑﻪ اﻣﺮﻳﻜﺎ ﺑﻪ وا ﺳﻄﻪ ﻣﺸﻜﻼت ﺑﻴﻦ اﻳﺮان و اﻣﺮﻳﻜﺎ و اﻓﺰاﻳﺶ ﻓﺎرغ اﻟﺘﺤﺼﻴﻼن از ﻛﺸﻮر ﻛﺎﻧﺎدا ﻋﻠﻴﺮﻏﻢ ﺑﺤﺚ ﻫﺎی ﻓﻮق در ﻣﻮرد اﻟﮕﻮﺑﺮداری ﻣﻨﺎﺳﺐ از دﻳﮕﺮ ﻛﺸﻮرﻫﺎ در زﻣﻴﻨﻪ ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ، از ﻳﻚ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﻣﻨﻄﻘﻲ و اﺻﻮﻟﻲ ﺑﻴﻦ ﭼﻨﺪ ﻛﺸﻮر دارای اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﻻزم اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه ﻛﻪ ﻛﻠﻴﺪ واژه ﻫﺎ و ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮای اﻳﻦ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از : - وﺿﻌﻴﺖ ﻟﺮزه ﺧﻴﺰی - آﺳﻴﺐ ﭘﺬﻳﺮی ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ - وﺿﻌﻴﺖ ﺗﺠﺮﺑﻲ - وﺿﻌﻴﺖ ﭘﮋوﻫﺶ در زﻣﻴﻨﻪ زﻟﺰﻟﻪ و ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ - ﻛﻴﻔﻴﺖ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد از ﻃﺮﻓﻲ ﻛﺸﻮرﻫﺎی ﺻﺎﺣﺐ ﻧﺎم در اﻳﻦ زﻣﻴﻨﻪ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از : - اﻳﺎﻻت ﻣﺘﺤﺪه اﻣﺮﻳﻜﺎ - ژاﭘﻦ - ﭼﻴﻦ - ﻫﻨﺪ ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ – ﺑﺮرﺳﻲ ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﺗﺪوﻳﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ 157 - اروﭘﺎ ﭼﻨﺪ ) ﻛﺸﻮر اروﭘﺎﻳﻲ ( - ﻛﺎﻧﺎدا - اﻗﻴﺎﻧﻮﺳﻴﻪ ) اﺳﺘﺮاﻟﻴﺎ و ﻧﻴﻮزﻟﻨﺪ ( ﺟﺪول ﺷﻤﺎره )6 - 1( اﻳﻦ ﻛﺸﻮرﻫﺎ را از ﻧﻈﺮ ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی داده ﺷﺪه در ﺑﺎﻻ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﻧﻤﻮده اﺳﺖ . ﺟﺪول 6 - 1ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ وﺿﻌﻴﺖ ﻛﺸﻮرﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﺗﺪوﻳﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻧﺎم ﻛﺸﻮر وﺿﻌﻴﺖ ﻟﺮزه ﺧﻴﺰی آﺳﻴﺐ ﭘﺬﻳﺮی ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ وﺿﻌﻴﺖ ﺗﺠﺮﺑﻲ زﻟﺰﻟﻪ وﺿﻌﻴﺖ ﭘﮋوﻫﺸﻲ در زﻟﺰﻟﻪ و ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻛﻴﻔﻴﺖ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﻟﺮزه ای ﺗﻄﺎﺑﻖ ﺑﺎ ﺷﺮاﻳﻂ اﻳﺮان )ﻃﺒﻴﻌﻲ- اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ( اﻣﺮﻳﻜﺎ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻛﻢ زﻳﺎد ﻋﺎﻟﻲ ﺧﻮب ﻣﺘﻮﺳﻂ- ﺧﻮب ژاﭘﻦ ﺑﺴﻴﺎر زﻳﺎد ﻛﻢ ﺑﺴﻴﺎر زﻳﺎد ﻋﺎﻟﻲ ﺧﻮب ﻣﺘﻮﺳﻂ- ﺧﻮب ﭼﻴﻦ زﻳﺎد ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻣﺘﻮﺳﻂ- زﻳﺎد ﻣ ﺘﻮﺳﻂ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺧﻮب ﻫﻨﺪ زﻳﺎد ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻣﺘﻮﺳﻂ- زﻳﺎد ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺧﻮب اروﭘﺎ ﻛﻢ ﻛﻢ ﻛﻢ ﺧﻮب ﺧﻮب ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻛﺎﻧﺎدا ﻛﻢ ﻛﻢ ﻛﻢ ﺧﻮب ﺧﻮب ﻣﺘﻮﺳﻂ اﻗﻴﺎﻧﻮﺳﻴﻪ )اﺳﺘﺮاﻟﻴﺎ و ﻧﻴﻮزﻟﻨﺪ ( ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻛﻢ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺧﻮب ﺧﻮب ﻣﺘﻮﺳﻂ در ﻣﺠﻤﻮع ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ وﺟﻮد ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺘﻌﺪد دﻳﮕﺮ و ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ اﺟﻤﺎﻟﻲ ﺑﻴﻦ ﻋﻮاﻣﻞ اﺻﻠﻲ د ر ﺟﺪول ﻓﻮق ﺗﻮﺻﻴﻪ ﻣﻲ ﺷـﻮد ﻛـﻪ در ﺗـﺪوﻳﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﻃﺮح و ﺑﻬﺴﺎزی ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ در اﻳﺮان ﺑﻪ ﺻﻮرت زﻳﺮ از اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﻣﺸﺎﺑﻪ در دﻳﮕﺮ ﻛﺸﻮرﻫﺎ اﺳﺘﻔﺎده ﮔﺮدد : ﻳﻜﻲ از دو ﻛﺸﻮر ژاﭘﻦ ﻳﺎ اﻣﺮﻳﻜﺎ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻛﺸﻮر ﭘﺎﻳﻪ در ﺗﺪوﻳﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪارد در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه و اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﻣ ﺮﺑﻮﻃﻪ ﺑﻪ ﻫﺎ آن ﻋﻨـﻮان ﻣﺘﻦ اﺻﻠﻲ و ﭘﻴﺶ ﻧﻮﻳﺲ اوﻟﻴﻪ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﮔﻴﺮد . اﺻﻼﺣﺎت ﻻزم ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺷﺮاﻳﻂ اﻳﺮان از اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی دﻳﮕﺮ ﻛﺸﻮرﻫﺎ روی ﻣﺘﻦ اﺻﻠﻲ ﻋﻤﻞ ﺑﻪ . آﻳﺪ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ اﻣﺮﻳﻜﺎ در ﻓﻠﺴﻔﻪ و ﺗﻔﺴﻴﺮ ﻣﺒﺎﺣﺚ 1 اﺳﺘﺎﻧﺪارد اروﭘﺎ در ﻧﻮﻋﻴﺖ و ﻣﺎﻫﻴـﺖ ﻣﺒﺎﺣـﺚ2 و اﺳـﺘﺎﻧﺪار د ژاﭘـﻦ در داﻧـﺶ ﻓﻨـﻲ و ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ 3 ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﮔﻴﺮﻧﺪ . در راﺳﺘﺎی ﺑﻮﻣﻲ ﻛﺮدن اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ، ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻫﺎی ﭼﻴﻦ و ﻫﻨﺪ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﻣﻔﻴﺪ واﻗﻊ ﮔﺮدد . 6 - 5 - ﻧﮕﺎﻫﻲ ﺑﻪ ﻣﺸﻜﻼت ﻟﺮزه ای در ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﺑﺮرﺳﻲ ﻋﻤﻞ ﺑﻪ آﻣﺪه در ﻓﺼﻮل ﻗﺒﻞ و ﻧﮕﺎه اﺟﻤﺎﻟﻲ ﺑﻪ رﻓﺘﺎر ﺳﺎزه ﻫﺎ ی ﻣﺨﺘﻠﻒ آﺑﻲ، ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺗﺠﺮﺑﻲ را دﺳﺖ ﺑﻪ ﻣﻲ دﻫﺪ ﻛﻪ ﺑﺮای ﺗﺪوﻳﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﻟﺮزه ای اﻋﻢ از ﻃﺮاﺣﻲ، آﺳﻴﺐ ﭘﺬﻳﺮی و ﺑﻬﺴﺎزی ﻟﺮزه ای ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﻣﻔ ﻴﺪ واﻗﻊ ﺷﻮد . اﻳﻦ ﺗﺠﺮﺑﻴﺎت اوﻟﻮﻳﺖ ﻫﺎی اﺻـﻠﻲ ﺗـﺮ را و ﻣﻮارد ﻣﻬﻢ ﺗﺮ را در ﺗﺪوﻳﻦ ﺿﻮاﺑﻂ ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ ﺗﺎ ﺣﺪود زﻳﺎدی ﻣﺸﺨﺺ ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ . اﻫﻢ اﻳﻦ ﻣﻮ ارد در ﻣﻮرد ﺳﺎزه ﻫـﺎی ﻣﺨﺘﻠـﻒ آﺑـﻲ در اداﻣـﻪ ﻃﻮر ﺑﻪ ﺧﻼﺻﻪ اراﻳﻪ ﺷﺪه : اﻧﺪ 1- know why 2- know what 3- know how ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 158 اﻟﻒ- ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺘﻨﻲ ارﺗﻌﺎش زﻳﺎد در ﻗﺴﻤﺖ ﻫﺎی ﺑﺎﻻﻳﻲ ﺑﻪ اﻳﻦ ﺳﺪﻫﺎ از ﺟﻤﻠﻪ ﻣﻮارد آﺳﻴﺐ در ﻫﻨﮕﺎم زﻟﺰﻟﻪ ﺑﻮده اﺳﺖ . ﻟﺬا ﺗﻜـ نĤ یﻫـﺎ ﻧﺎﺷـﻲ از ﻓﺮآﻳﻨـﺪ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ رﻓﺘﺎر زﻣﻴﻦ در زﻟﺰﻟﻪ ﺑﺎﻋﺚ ﺗﻤﺮﻛﺰ و ﮔﺴﺘﺮش ﺗﺮک در ﻗ ﺴﻤﺖ ﻫﺎی ﻓﻮﻗﺎﻧﻲ ﺑﺪﻧﻪ ﺳﺪ ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺳﺪﻫﺎی ﻛﻮﻳﻨﺎ و ﺳﻔﻴﺪرود از ﺟﻤﻠﻪ ﻣﻮارد ﻣﺪون اﻳﻦ اﻣﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﭘﺪﻳﺪه ﮔﺴﻠﺶ و وﻗﻮع ﺳﺪ ﺑﺮ روی ﮔﺴﻞ از ﺟﻤﻠﻪ ﻣﻮارد ﺗﺠﺮﺑﻪ ﺷـﺪه در اﻳﻨﮕﻮﻧـﻪ ﺳـﺪﻫﺎ ﺑﻮده ﻛﻪ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺑﺎرز آن ﺷﻜﺴﺖ ﻳﻚ ﺳﺪ ﺑﺘﻨﻲ در زﻟﺰﻟﻪ ﺳﺎل 1999 ﺟﻲ ﺟﻲ در ﺗﺎﻳﻮان ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ب- ﺳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻛﻲ ﮔﺴﺘﺮش ﻓﺸﺎر ﻣﻨﻔﺬی در ﺑﺪﻧﻪ اﻳﻦ ﺳﺪﻫﺎ در ﻫﻨﮕﺎم زﻟﺰﻟﻪ از ﺟﻤﻠﻪ اﺻﻠﻲ ﺗﺮﻳﻦ ﻣﻮارد آﺳﻴﺐ ﻫﺎ آن در زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺎ ﺑﻮده اﺳﺖ . اﻳـﻦ ﻓﺮآﻳﻨـﺪ ﺑﺎﻋﺚ ﺑﺮوز رواﻧﮕﺮاﻳﻲ و ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻫﺎی ﺷﻜﻞ ﺑﺰرگ در ﺑﺪﻧﻪ و ﻫﺴﺘﻪ ﺳﺪ ﺧﻮاﻫﺪ ﮔﺮدﻳﺪ . ﺷﻜﺴﺖ ﭘﺮده آب ﺑﻨﺪ در ﻣﺮز ﺑﺎ ﺑﺪﻧﻪ ﺳﺪ از دﻳﮕﺮ ﻣـﻮارد ﺳﻴﺐ آ ﭘﺬﻳﺮی در اﻳﻨﮕﻮﻧﻪ ﺳﺪﻫﺎﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﺧﺎص در اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ ﻗﺮار ﮔﻴﺮد . ج- ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت واﺑﺴﺘﻪ ﺳﺪ اﻳﻦ ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت ﻣﻌﻤﻮﻻً ﺑﻪ ﺗﺒﻌﻴﺖ از رﻓﺘﺎر ﺳﺪ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ دﭼﺎر آﺳﻴﺐ ﺷﻮﻧﺪ ﻛﻪ در ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ آﺳﻴﺐ یﻫﺎ ﺧﻮد ﺳﺪ، ﻛﻤﺘـﺮ ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . ﺗﺠﻬﻴﺰات ﺑﺮﻗﻲ- ﻣﻜﺎﻧﻴﻜﻲ داﺧﻞ ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت ﻣﺨ ﺘﻠﻒ ﻃﻮر ﺑﻪ ﻋﻤﺪه در ﻧﺎﺣﻴﻪ ﺷﺎﻟﻮده دﭼﺎر آﺳﻴﺐ یﻫﺎ اﺣﺘﻤﺎﻟﻲ ﻣﻲ ﮔﺮدﻧﺪ . د- ﺗﻮﻧﻞ ﻫﺎ و ﺧﻄﻮط اﻧﺘﻘﺎل آب اﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﺳﺎزه ﻫﺎ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﺟﺮم ﻛﻢ در ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ ﺟﺮم زﻣﻴﻨﻲ ﻛﻪ در آن ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﻧﺪ، ﺑﻴﺶ از ﻛﻪ آن ﺑﻪ ﺷﺘﺎب زﻣﻴﻦ در ﻫﻨﮕﺎم زﻟﺰﻟﻪ ﭘﺎﺳﺦ دﻫﻨﺪ ﺑﻪ ﺳﺮﻋﺖ زﻣﻴﻦ ﺣﺴﺎس ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﻟﺬا ﻣﻘ ﻮﻟﻪ ﺳﺮﻋﺖ در ﻃﺮح و آﺳﻴﺐ ﭘﺬﻳﺮی و ﺑﻬﺴﺎزی ﺑﺎﻳﻫﺎ آن ﺪ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻴـﺸﺘﺮی ﻗـﺮار ﮔﻴﺮد . ﺳﺎﻳﺮ ﻣﻮارد ﻣﻬﻢ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از : اﺻﻠﻲ ﺗﺮﻳﻦ ﻋﺎﻣﻞ آﺳﻴﺐ رﺳﺎن ﺑﻪ اﻳﻦ ﺳﺎزه ﻫﺎ، ﺗﻘﺎﻃﻊ ﺑﺎ ﮔﺴﻞ ﻫﺎی ﻓﻌﺎل ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﺑﺨﺎﻃﺮ ﻃﻮل زﻳﺎد ﻫﺎ آن ، ﻣﻌﻤﻮﻻً اﻳﻦ ﺷـﺮاﻳﻂ در ﻳﻚ ﻳﺎ ﭼﻨﺪ ﻧﻘﻄﻪ ﺑﺮای ﻫﺎ آن ﻣﺤﺘﻤﻞ اﺳﺖ . در ﻧﻘﺎﻃﻲ ﻛﻪ ﭘﺮوﻓﻴﻞ زﻣﻴﻦ دﭼﺎر ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻧﺎﮔﻬﺎﻧﻲ ﻣﻲ ﮔﺮدد ، ﻋﻤﻠﻜﺮد اﻳﻦ ﺳﺎزه ﻫﺎ ﺣﺴﺎس ﺷﺪه و اﻣﻜﺎن ﺑﺮوز آﺳﻴﺐ در ﻣـﺮز ﺑـﻴﻦ دو ﺟﻨﺲ ﺧﺎک وﺟﻮد دارد . زﻣﻴﻦ ﻟﻐﺰه در ﻫﻨﮕﺎم زﻟﺰﻟﻪ از ﺟﻤﻠﻪ دﻳﮕﺮ ﭘﺪﻳﺪه ﻫﺎی ﺗﻬﺪﻳﺪ ﻛﻨﻨﺪه اﻳﻦ ﺳﺎزه ﻫﺎ ﺑﻮده و ﻻزم اﺳﺖ ﻛﻪ ﻃﻮر ﺑﻪ ﺟﺪی ﺗﺮی ﺑﻪ آن ﭘﺮداﺧﺘﻪ .ﺷﻮد ﻋﺒﻮر اﻳﻦ ﺳﺎزه ﻫﺎ از ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺑﺎ ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ رواﻧﮕﺮاﻳﻲ از دﻳﮕﺮ ﻣﻮارد ﻣﻬﻢ ﺑﺮای ﺗﺪوﻳﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﻟﺮزه ای ﻣﻲﻫﺎ آن ﺑﺎﺷﺪ . 6 - 6 - ﻣﻠﺰوﻣﺎت ﻛﻠﻲ و اﺳﺎﺳﻲ در ﺗﺪوﻳﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻟﺮزه ای در ﺗﺪوﻳﻦ ﻫﺮ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻃﺮاﺣﻲ، ﺗﻮﺟﻪ اﺻﻠﻲ ﻣﻌﻄﻮف ﺑﻪ ﻃﺮاﺣﻲ ﺑﺮای ﺳﺎﺧﺖ ﺑﻮده و آﻧﭽﻪ ﻛﻪ ﻛﻠﻴﻪ ﻣﻮارد را ﺗﺤﺖ اﻟﺸﻌﺎع ﺧـﻮد ﻗـﺮار ﻣﻲ دﻫﺪ ﺗﺄﻣﻴﻦ ﻻزم و ﻛﺎﻓﻲ ﺑﺮای ﻣﻮارد ﻃﺮاﺣﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﻣﻮارد ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ ﺑﺎﻳﺪ در ﺗﺪوﻳﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪارد از اﺑﺘﺪا ﺗﺎ اﻧﺘﻬﺎ و ﻫﻤﺎﻫﻨﮓ ﺑﺎ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﻣﺪ ﻧﻈﺮ ﻗﺮار ﮔﻴﺮﻧﺪ . اﻫﻢ اﻳﻦ ﻋﻮاﻣﻞ ﻃﻮر ﺑﻪ ﺧﻼﺻﻪ در ذﻳﻞ ﻣﻮرد اﺷﺎره ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ : اﻧﺪ ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ – ﺑﺮرﺳﻲ ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﺗﺪوﻳﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ 159 اﻟﻒ- اﻳﻤﻨﻲ ﻣﻨﻈ ﻮر از اﻳﻤﻨﻲ آن اﺳﺖ ﻛﻪ ﺳﺎزه ﻫﺎی ﻣﺮﺑﻮط در ﻣﻮرد ﻧﻴﺮوﻫﺎ و ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻜ نĤ ﻫﺎ ی ﺧﺎرﺟﻲ وارده از ﻧﻈﺮ ﻛﻠﻲ ﭘﺎﻳﺪار و از ﻧﻈﺮ داﺧﻠﻲ ﻣﻘـﺎوم و ﺳﺨﺖ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﻟﺬا ﭘﺎﺳﺨﮕﻮﻳﻲ ﺳﺎزه در ﻣﻮارد زﻳﺮ ﻃﻮر ﺑﻪ ﺟﺎﻣﻊ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﻠﺤﻮظ ﮔﺮدد : - ﭘﺎﻳﺪاری در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻛﻠﻴﻪ ﻧﻴﺮوﻫﺎ و ﺟﺎﺑﻪ ﺟﺎﻳﻲ ﻫﺎی وارده و ﺗﺮﻛﻴﺐ اﺣﺘﻤ ﺎﻟﻲ ﻫﺎ آن - ﺳﺨﺘﻲ ﻻزم در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻛﻠﻴﻪ ﻧﻴﺮوﻫﺎ و ﺟﺎﺑﻪ ﺟﺎﻳﻲ ﻫﺎی وارده و ﺗﺮﻛﻴﺐ اﺣﺘﻤﺎﻟﻲ ﻫﺎ آن - ﻣﻘﺎوﻣﺖ در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻛﻠﻴﻪ ﺗﻨﺶ ﻫﺎی داﺧﻠﻲ - ﺳﺨﺘﻲ در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻛﻠﻴﻪ ﻛﺮﻧﺶ ﻫﺎی داﺧﻠﻲ - ﻗﺎﺑﻠﻴ ﺖ ﺟﺬب اﻧﺮژی و اﺳﺘﻬﻼک آن در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺑﺎرﻫﺎی دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ب- ﺣﻔﺎﻇﺖ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ و ﺧﺴﺎرت ﺷﻜﺴﺖ ﻣﺨﺰن ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻫﻤﻴﺖ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ در ﻛﻠﻴﻪ ﭘﺮوژه ﻫﺎ ﺑﻮﻳﮋه ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﻋﻤﺮاﻧﻲ، ﻻزم اﺳﺖ ﻛﻪ در ﻛﻠﻴﻪ ﻣـﻮارد ﻃـﺮح ﻟـﺮزه ای، ﻋـﻮارض زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ اﺣﺘﻤﺎﻟﻲ ﻣﺪ ﻧﻈﺮ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ و ﺗﺄﺛﻴﺮات ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ واﺳﻄﻪ ﺿﺮاﻳﺒﻲ ﻧﻈﻴﺮ اﻫﻤﻴﺖ در ﻃﺮاﺣﻲ وارد ﺷﻮد . ج- ﺳﻬﻮﻟﺖ اﺟﺮاﻳﻲ ﻫﺎی ﻃﺮح ﻣﺨﺘﻠﻒ و اﺟﺰاء ﻫﺎ آن در ﻣ ﻘﺎﺑﻞ زﻟﺰﻟﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ و ﺳﻬﻮﻟﺖ اﺟﺮاﻳﻲ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ ﻛﻪ ﺑﻌـﻀﻲ از ﻃـﺮح ﻫـﺎ ﻛﻪ در ﻳﻚ ﻛﺸﻮر ﻗﺎﺑﻞ اﺟﺮا ﻫﺴﺘﻨﺪ در ﻛﺸﻮر دﻳﮕﺮ ﻗﺎﺑﻞ اﺟﺮا ﻧﺒﻮده و ﻳﺎ ﺑﻪ ﺳﺨﺘﻲ ﻗﺎﺑﻞ اﺟﺮا ﺑـﻮده اﻧـﺪ . ﻟـﺬا ﻋـﻼوه ﺑـﺮ ﻗﺎﺑﻠﻴـﺖ اﺟﺮاﻳـﻲ، ﺳﻬﻮﻟﺖ اﺟﺮای ﻃﺮح ﻧﻴﺰ ﺑﺎﻳﺪ در ﻣﻮارد ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﺪ ﻧﻈﺮ ﻗﺮ ار ﮔﻴﺮد . ه- ﺳﻬﻮﻟﺖ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری آن دﺳﺘﻪ از ﺟﺰﻳﻴﺎت ﻃﺮاﺣﻲ در ﻣﻘﺎﺑﻞ زﻟﺰﻟﻪ ﻛﻪ ﺑﺮای ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﻣﺸﻜﻞ اﻳﺠﺎد ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ ﺑﺎﻳﺪ ﺣﺘـﻲ اﻻﻣﻜـﺎن ﺑـﻪ ﺟﺰﻳﻴـﺎت ﺑﻬﺘـﺮی ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺷﻮﻧﺪ ﺗﺎ ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﻛﺎرآﻳﻲ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری را ﻛﺎﻫﺶ ﻧﺪﻫﻨﺪ، ﺑﻠﻜﻪ در ﺻﻮرت اﻣﻜﺎن، ﺳﻬﻮﻟﺖ ﺑﻴﺸﺘﺮی ﺑﻪ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﺑﺪﻫﻨﺪ . ﻫﻤـﺎن ﻃـﻮر ﻛﻪ ﻗﺒﻼً ﻫﻢ ﻣﺘﺬﻛﺮ ﮔﺮدﻳﺪ، ﻧﮕﺎه اﺻﻠﻲ ﺑﻪ ﻃﺮاﺣﻲ، ﻃﺮاﺣﻲ ﺑﺮای ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری اﺳﺖ و ﻧﻪ ﻓﻘﻂ ﺑﺮای ﺳﺎﺧﺖ . و- ﺻﺮﻓﻪ اﻗﺘﺼﺎدی از ﺑﻴﻦ ﮔﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻃﺮاﺣﻲ، ﮔﺰﻳﻨﻪ ای ﻛﻪ دارای ﺻﺮﻓﻪ اﻗﺘﺼﺎدی ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻬﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻣﺪ ﻧﻈـﺮ ﻗـﺮار ﮔﻴـﺮد . در ﻋـﻴﻦ ﺣﺎل ﺻﺮﻓﻪ اﻗﺘﺼﺎدی ﻋﺎﻣﻞ اﺻﻠ ﻲ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻛﻨﻨﺪه اوﻟﻮﻳﺖ ﮔﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻃﺮاﺣﻲ ﻧﻤﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ز- ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﺗﻮﺳﻌﻪ در ﺟﺰﻳﻴﺎت ﻣﻮارد ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻃﺮاﺣﻲ ﺿﺪ ﻟﺮزه ای، ﺗﻮﺻﻴﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد ﺑﻪ ﻣﻘﻮﻟﻪ ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﺗﻮﺳﻌﻪ و اﻳﺠـﺎد ﺗﻐﻴﻴـﺮات اﺣﺘﻤـﺎﻟﻲ در آﻳﻨـﺪه ﺗﻮﺟـﻪ ﺧﺎص ﻣﺒﺬول داﺷﺖ . اﻳﻦ اﻣﺮ ﻧﺎﺷﻲ از اﻳﻦ اﺻﻞ اﺳﺖ ﻛﻪ ﮔﺬﺷﺖ زﻣﺎن ﺑﺎﻋﺚ دﺳﺘﻴﺎﺑﻲ ﺑﻪ ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻫﺎی ﺟﺪﻳﺪﺗﺮی ﻣـﻲ ﮔـﺮدد ﻛـﻪ اﻋﻤـﺎل ﻫﺎ آن ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪ ﺑﻪ اﻳﺠﺎد ﺗﻐﻴﻴﺮات و ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻟﺬا وﺟﻮد اﻳﻦ ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ از ﻣﺰاﻳﺎی ﻫﺎی ﻃﺮح اراﻳﻪ ﺷﺪه ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 160 6 - 7 - ﻣﻠﺰوﻣﺎت ﭘﺎﻳﻪ در ﺑﻮﻣﻲ ﺳﺎزی داﻧﺶ و ﻓﻨﺎوری ﻫﺎی ﺧﺎرﺟﻲ اﻧﺘﻘﺎل ﺗﺠﺎرب از ﻓﺮدی ﺑﻪ ﻓﺮدی ﻳﺎ ﺟﺎﻣﻌﻪ ای ﺑﻪ ﺟﺎﻣﻌﻪ ای دﻳﮕﺮ ﺑـﻪ ﺻـﻮرت ﻛﺎﻣـﻞ و ﺑـﺪون ﺗﻐﻴﻴـﺮات اﺻـﻼﺣﻲ، اﻣـﺮی ﻣـﺸﻜﻞ و ﭘﺮ ﻋﺎرﺿﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . دﻟﻴﻞ اﻳﻦ اﻣﺮ وﺟﻮد ﺗﻔﺎوت ﻫﺎ ی ﺑﻴﻦ اﻓﺮاد و ﺟﻮاﻣﻊ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﮔﺮ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻧﻜﺘﻪ ﺗﻮﺟﻪ ﻛﻨﻴﻢ ﻛﻪ اﻳﻦ ﺗﻔـﺎوت ﻫـﺎ ﺣﺘـﻲ در ﺑﺮداﺷﺖ از واژه ﻫﺎی ﻣﺸﺘﺮک وﺟﻮد دارد، آﻧﮕﺎه ﻋﻤﻖ ﻣﻌﻀﻼت ﻧﺎﺷﻲ از ﻋﺪم ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻫﺎ تﺗﻔﺎو و اﺻﻼﺣﺎت ﻣﻮردﻟﺰوم ﻫﺎ آن روﺷـﻦ ﻣﻲ ﮔﺮدد . اﻳﺮان و اﻳﺮاﻧﻲ ﺑﺎ ﻫﺮ ﻛﺸﻮر و ﻣﺮدم دﻳﮕﺮی دارای ﺗﻔﺎوت ﻫﺎ ی ﻣﺘﻌﺪدی اﺳﺖ ﻛﻪ در ﺑﻌﻀﻲ ﻣﻮارد ﺑﺴﻴﺎر وﺳﻴﻊ و ﻋﻤﻴـﻖ ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ از . آﻧﺠﺎ ﻛﻪ ﺗﻬﻴﻪ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ از دﻳﺮﺑﺎز در اﻳﺮان ﺑﻪ واﺳﻄﻪ ﺗﺮﺟﻤﻪ و اﻗﺘﺒﺎس از اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﺳﺎﻳﺮ ﻛـﺸﻮرﻫﺎ، ﺑـﻮﻳ ﮋه اروﭘـﺎ و اﻣﺮﻳﻜـﺎ ﺑـﻮده اﺳـﺖ، ﻣﻌﻀﻼت ﻣﺘﻌﺪدی ﺑﺮای ﻛﺸﻮر ﭘﻴﺶ آﻣﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻌﻀﻲ ﺧﺴﺎرت ﻫﺎی ﺟﺒﺮان ﻧﺎﭘﺬﻳﺮی ﺑﻪ اﻳﺮان و اﻳﺮاﻧـﻲ زده اﺳـﺖ . ﻧﻤﻮﻧـﻪ ای از اﻳـﻦ ﻣﻮارد در ذﻳﻞ ﻃﻮر ﺑﻪ ﺧﻼﺻﻪ اراﻳﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ : ﻋﻠﻴﺮﻏﻢ اﻳﻨﻜﻪ اﻳﺮان ﻛﺸﻮر ﺷﺪﻳﺪاً ﻟﺮزه ﺧﻴﺰی ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ، ﻋﺪم ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻳﻦ وﻳﮋﮔﻲ و ﺗ ﻔﺎوت یﻫـﺎ ﻣﺮﺑـﻮط ﺑـﻴﻦ اﻳـﺮان و اروﭘـﺎ، ﺑﺨـﺶ ﻋﻤﺪه ای از اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ، داﻧﺶ، ﻓﻨﺎورﻳﻬﺎ و ﻣﺤﺼﻮﻻت ﺗﻬﻴﻪ ﺷﺪه از ﻛﺸﻮرﻫﺎی اروﭘﺎﻳﻲ ) ﺑﻮﻳﮋه اروﭘﺎی ﻏﺮﺑﻲ ( ﺑﺎﻋﺚ ﺷﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ اﻣـﺮوز، ﻋﻼوه ﺑﺮ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺑﺴﻴﺎر زﻳﺎد ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺧﺮﻳﺪ و اﻧﺘﻘﺎل اﻳﻦ ﻣﻮارد، ﻣﺠﺒﻮر ﺑﻪ ﺗﻌﻮﻳﺾ و ﻳﺎ ﻣﻘﺎوم ﺳﺎزی د ﻫﺎ آن ر ﻣﻘﺎﺑﻞ زﻟﺰﻟﻪ ﺑﺎﺷـﻴﻢ ﻛـﻪ ﺑـﻪ ﻧﻮﺑﻪ ﺧﻮد ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺴﻴﺎر وﻗﺖ ﮔﻴﺮ و ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺑﺮ ﺑﺎﺷﺪ . ﻻزم ﺑﻪ ﺗﺬﻛﺮ اﺳﺖ ﻛﻪ ﭼﻮن اروﭘﺎی ﻏﺮﺑﻲ ﻣﺸﻜﻞ زﻟﺰﻟﻪ ﭼﻨﺪاﻧﻲ ﻧﺪاﺷﺘﻪ و ﻧﺪارد ﻟﺬا در اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ و ﻣﺤﺼﻮﻻت ﺧﻮد، ﺗﻮﺟﻪ ﺧﺎﺻﻲ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻣﻘﻮﻟﻪ ﻣﺒﺬول ﻧﺪاﺷﺘﻪ و اﺻﻮﻻً ﭘﺸﺘﻮاﻧﻪ زﻳﺎد ﻗﻮی در اﻳﻦ راﺑﻄﻪ ﻧﺪا . رد ﻟﺬا ﻣﺤﺼﻮﻻت زﻳﺎدی ﻧﻴﺰ از ﻏﺮب وارد ﻛﺸﻮر ﺷﺪه ﻛﻪ ﭘﺎﺳﺨﮕﻮی ﺷﺮاﻳﻂ ﻟﺮزه ای اﻳﺮان ﻧﺒﻮده و ﺑﺎﻳﺪ ﺗﻌﻮﻳﺾ ﻳﺎ ﺗﻘﻮﻳﺖ ﺷﻮﻧﺪ ) ﻧﻈﻴﺮ ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎی ﭼﺪﻧﻲ ﺑﺪون اﺗﺼﺎﻻت ﺿﺪ ﻟﺮزه در ﺳﻴﺴﺘﻢ آﺑﺮﺳﺎﻧﻲ، ﺷﻴﺮ ﻫﺎی ﭘﻴﺎده رو، اﺗﺼﺎﻻت ﭘﻴﭽﻲ و ﻓﻠﻨﺞ ﻫﺎی ﻣﺪﻓﻮن در ﺳﻴﺴﺘﻢ ﮔﺎزرﺳﺎﻧﻲ، ﺗﺠﻬﻴﺰات ﻣﺨﺘﻠﻒ در ﻧﻴ ﺮوﮔﺎه ﻫﺎ و ﭘﺴﺖ ﻫﺎی ﺑﺮق و ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻣﺨﺎﺑﺮات و ﺗﺎﺳﻴﺴﺎت ﭘﺎﻻﻳﺸﮕﺎﻫﻲ (. ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ در ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ، ﺑﻠﻜﻪ در ﺳﺎﻳﺮ زﻣﻴﻨﻪ ﻫﺎ ﻧﻴﺰ ﻋﺪم ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺗﻔﺎوت یﻫﺎ ﻣﺬﻛﻮر ﺑﺎﻋﺚ ﻋﺪم ﺗﻮﻓﻴـﻖ در دﺳـﺘﻴﺎﺑﻲ ﺑـﻪ اﻫـﺪاف ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻫﺎی ﻏﻴﺮ ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﮔﺮدﻳﺪه اﺳﺖ . ﺑﺮای ﻣﺜﺎل اﺧﺬ اﻟﮕﻮﻫﺎی ﻣـﺪﻳﺮﻳﺘﻲ از ﻛـﺸﻮرﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠـﻒ ﺑـﺪون ﺗﻮﺟـﻪ ﺑـﻪ ﻧﻈـﺎم اﻗﺘـﺼﺎدی، اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ و ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ آن ﻛﺸﻮرﻫﺎ . ﻧﻈﺎم ﻫﺎی ﻣﺪﻳﺮﻳﺘﻲ ﭼﻮن ﻛﻨﺘﺮل ﻛﻴﻔﻴﺖ ﻓﺮاﮔﻴﺮ1 ﻳﺎ ﻧﮕﻬﺪاری ﺑﻬـﺮه ور ﻓﺮاﮔﻴـﺮ 2 ﻛـﻪ وﻳـﮋه ﺷـﺮﻛﺖ یﻫـﺎ ﺧﺼﻮﺻﻲ در ﻛﺸﻮرﻫﺎی ﺑﺎ اﻗﺘﺼﺎد آزاد ﻧﻈﻴﺮ ژاﭘﻦ و اﻣﺮﻳﻜﺎ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺮای ﺷﺮﻛﺖ یﻫﺎ دوﻟﺘﻲ و ﻳﺎ واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ دوﻟﺖ ﻧﺘﻮاﻧﺴﺘﻪ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑ ﻬﺮه و ﺧﺮوﺟﻲ ﻻزم را داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ . ﻟﺬا ﺑﺎ ﻋﻨﺎﻳﺖ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻛﻪ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ، ﻃﻮر ﺑﻪ ﻋﻤﺪه ﺑﺎ اﺗﻜﺎء ﺑﺮ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﻣﺸﺎﺑﻪ در ﺳﺎﻳﺮ ﻛﺸﻮرﻫﺎ ﺗﻬﻴﻪ ﺧﻮاﻫﺪ ﮔﺮدﻳﺪ، ﻻزم اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻣﻮارد ﻣﻬﻢ ذﻳﻞ در ﺑﻮﻣﻲ ﻳﺎ اﻳﺮاﻧﻲ ﻛﺮدن ﻫﺎ آن ﺗﻮﺟﻪ ﺟﺪی و ﻛﺎﻣﻞ ﻣﺒﺬول ﮔﺮدد . اﻫﻢ اﻳﻦ ﻋﻮاﻣﻞ ﺑﻪ ﺷ ﺮح زﻳﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ : اﻟﻒ- ﻋﻮاﻣﻞ ﺟﻐﺮاﻓﻴﺎﻳﻲ - وﺳﻌﺖ - آب و ﻫﻮا - ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ 1- Total Quality Management (TQM) 2- Total Productive Maintenance (TPM) ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ – ﺑﺮرﺳﻲ ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﺗﺪوﻳﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ 161 - ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﻲ - ﻟﺮزه ﺧﻴﺰی - ﭘﺮاﻛﻨﺪﮔﻲ - ﻧﻮع ﺧﺎک ب- ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻃﺒﻴﻌﻲ - ) ن دﻣﻌﺎ ﺑﻮﻳﮋه ﺳﻨﮓ و ﺳﻴﻤﺎن ( - ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ آﺑﻲ - ذﺧﺎﺋﺮ ﻧﻔﺘﻲ - ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻗﺮﺿﻪ ) در ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﺧﺎص ( - ﺟﻨﮕﻞ – رودﺧﺎﻧﻪ ج- ﻋﻮاﻣﻞ ﺟﻤﻌﻴﺘﻲ ) اﻧﺴﺎﻧﻲ ( - ﺟﻤﻌﻴﺖ - ﭘﺮاﻛﻨﺪﮔﻲ ﺟﻤﻌﻴﺖ - ر ﺷﺪ ﺟﻤﻌﻴﺖ - ﺗﻮزﻳﻊ ﺳﻨﻲ - ﺗﻮزﻳﻊ ﺟﻨﺴﻲ - ﻣﻴﺰان ﺳﻮاد - ﻧﻴﺮوی ﻣﺎﻫﺮ - درآﻣﺪ ﺳﺮاﻧﻪ د- ﻋﻮاﻣﻞ ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ - ﻣﺬﻫﺐ - ﻓﻠﺴﻔﻪ اﺧﻼﻗﻲ - ارزﺷﻬﺎی ﺣﺎﻛﻢ - آداب و رﺳﻮم - ﻓﺮﻫﻨﮓ اﻳﻤﻨﻲ - ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻛﺎر - ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻧﻈﻢ - ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 162 ه- ﻋﻮاﻣﻞ اﻗﺘﺼﺎدی - ﻓﻠﺴﻔﻪ اﻗﺘﺼﺎدی - ﻧﻮع ﺑﺎزار - ﺟﺎﻳﮕﺎه دوﻟﺖ در اﻗﺘﺼﺎد - ﺟﺎﻳﮕﺎه ﺑﺨﺶ ﺧﺼﻮﺻﻲ - رﺷﺪ اﻗﺘﺼﺎدی - ﻣﺤﺼﻮﻻت ﭘﺎﻳﻪ - واردات و ﺻﺎدرات - ﺳﻴﺴﺘﻢ ﺑﺎﻧﻜﻲ و- ﻋﻮاﻣﻞ ﺳﻴﺎﺳﻲ - ﻧﻮع ﻧﻈﺎم ﺣﺎﻛﻢ - ارﺗﺒﺎﻃﺎت ﺑﻴﻦ اﻟﻤﻠﻠﻲ - رواﺑﻂ ﻣﺘﻘﺎﺑﻞ 6 - 8 - وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎی ﻻزم ﻣﺘﺨﺼﺼﻴﻦ ذﻳﺼﻼح ﺑﺮای ﺗﺪوﻳﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻛﻤﻴﺖ و ﻛﻴﻔﻴﺖ اﻓﺮاد ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺟﻬﺖ ﺗﺪوﻳﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﺿﺪ ﻟﺮزه ای ﺑﺮای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ از ﺟﻤﻠﻪ ﻣﻮارد ﻣـﺆﺛﺮ در ﻣﻮﻓﻘﻴـ ﺖ در اﻳـﻦ اﻣﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻳﻦ اﻓﺮاد ﻻزم اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻋﻮاﻣﻞ ذﻳﻞ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ و اﻧﺘﺨﺎب ﻗﺮار ﮔﻴﺮﻧﺪ : - ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻓﻨﻲ - داﻧﺶ ﺗﺨﺼﺼﻲ - زﻣﻴﻨﻪ اﺷﺘﻐﺎل - ﻣﺤﻞ اﺷﺘﻐﺎل - ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻣﻔﻴﺪ - ﺳﻦ - اﺳﺘﻌﺪاد ﻣﺪﻳﺮﻳﺘﻲ - آﺷﻨﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﺳﺎﻳﺮ ﻛﺸﻮرﻫﺎ - ﺗﺴﻠﻂ ﺑﻪ زﺑﺎن اﻧﮕﻠﻴﺴﻲ ) ﻳﺎ زﺑﺎن ﻛﺸﻮرﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ از اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻫﺎ آن اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ (ﺷﻮد ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻋﻮاﻣﻞ ﻓﻮق و ﻋﻨﺎﻳﺖ ﺑﻪ ﻣﻮﺿﻮع ﭘﺮوژه ﺑﻌﺪی ﻛﻪ " ﺗﻬﻴﻪ و ﺗﺪوﻳﻦ آﺋﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ و دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ یﻫﺎ ﻃﺮاﺣﻲ و ﺑﻬﺴﺎزی ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ " ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ، ﻣﻨﺎﺳﺐ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻳﻚ ﻛﻤﻴﺘﻪ اﺻﻠﻲ و ﭼﻨﺪ ﻛﻤﻴﺘﻪ ﻓﺮﻋﻲ ) زﻳﺮ ﻛﻤﻴﺘﻪ ( در ﺷﺮﻛﺖ ﻣﺸﺎور ﻳـﺎ ﭘﮋوﻫـﺸﮕﺮ ﻣﻨﺘﺨـﺐ ﺑﺮای اﺟﺮای ﭘﺮ وژه ﺗﺸﻜﻴﻞ ﺷﺪه و اﻓﺮاد آن ﺑﺎ وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎی زﻳﺮ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﮔﺮدﻧﺪ : ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ – ﺑﺮرﺳﻲ ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﺗﺪوﻳﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ 163 ﺣﺪاﻗﻞ دو ﻧﻔﺮ اﺳﺘﺎد داﻧﺸﮕﺎه ﺑﺎ ﺳﺎﺑﻘﻪ و ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻣﻔﻴﺪ ) ﺣﺪاﻗﻞ 10 ﺳﺎل ﺳﺎﺑﻘﻪ و5 ﺳﺎل ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻣﻔﻴﺪ ( در زﻣﻴﻨﻪ زﻟﺰﻟﻪ و ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ در ﻫﺮ ﻳﻚ از ﻛﻤﻴﺘﻪ ﻫﺎ ﺣﺪاﻗﻞ دو ﻧﻔﺮ از ﻣﺘﺨﺼﺼﻴﻦ ﺑﺎ ﺗﺠﺮﺑﻪ از ﺷﺮﻛﺖ یﻫﺎ ﻣﺸﺎور ﻧﺴﺒﺘﺎً ﻗﻮ ی ﻛﻪ ﺳﺎﺑﻘﻪ و ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻣﻔﻴﺪ ﻫﺎ آن ﺑﻴﺶ از 10 ﺳﺎل ﺑﻮده و وﻗﺖ ﻛﺎﻓﻲ ﺟﻬﺖ ﺷﺮﻛﺖ در ﻫﺮ ﻳﻚ از ﻛﻤﻴﺘﻪ ﻫﺎ را داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﺣﺪاﻗﻞ ﻳﻚ ﻧﻔﺮ از اﻓﺮاد ﺑﺎ ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻛﻪ ﺑﻴﺶ از 10 ﺳﺎل ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻣﻔﻴﺪ در ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎری ﺳﺎزه ﻫـﺎی آﺑـﻲ داﺷـﺘﻪ و وﻗـﺖ ﻛـﺎﻓﻲ ﺟﻬﺖ ﻋﻀﻮﻳﺖ و ﺷﺮﻛﺖ ﻣﺴﺘﻤﺮ در ﻳﻜﻲ از ﻛﻤﻴ ﺘﻪ ﻫﺎی ذﻳﺮﺑﻂ را داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﻳﻚ ﻧﻔﺮ از دﻓﺘﺮ ﻓﻨﻲ ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﺑﺮای ﻋﻀﻮﻳﺖ در ﻛﻤﻴﺘﻪ اﺻﻠﻲ ﺑﺮای ﻫﺪاﻳﺖ و ﻫﻤـﺎﻫﻨﮕﻲ ﻛـﺎر ﻛﻤﻴﺘـﻪ ﻫـﺎ در روﻧـﺪ اﻧﺠﺎم ﭘﺮوژه ﻛﻪ اﻟﺒﺘﻪ ﻻزم اﺳﺖ اﻳﺸﺎن ﻋﻼوه ﺑﺮ ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻣﻔﻴﺪ ) ﺣﺪاﻗﻞ 10 ﺳﺎل ( دارای اﺳﺘﻌﺪاد ﻣﺪﻳﺮﻳﺘﻲ ﻻزم ﻧﻴﺰ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﻳﻚ ﻧﻔﺮ ا ز دﻓﺘﺮ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﺻـﻨﻌﺖ آب ﺑـﺮای ﻋـﻀﻮﻳﺖ در ﻛﻤﻴﺘـﻪ اﺻـﻠﻲ ﺑـﺮای ﻫﻤـﺎﻫﻨﮕﻲ و ﻳﻜﭙـﺎرﭼﮕﻲ در ﺗﻬﻴـﻪ و ﺗـﺪوﻳﻦ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ یﻫﺎ ﻻزم ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺿﻮاﺑﻂ و ﺗﺠﺮﺑﻴﺎت ﺳﺎﻳﺮ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﺻﻨﻌﺖ آب ﻳﻚ ﻧﻔﺮ از دﻓﺘﺮ ﺿﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﻓﻨﻲ و ﻛﺎﻫﺶ ﺧﻄﺮﭘﺬﻳﺮی زﻟﺰﻟﻪ در ﻛﻤﻴﺘﻪ اﺻﻠﻲ ﺑﺮای ﻫﻤﺎﻫﻨﮕﻲ روﻧﺪ ﻛﺎر ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺑﺎ ﻣﻌﻴﺎرﻫـﺎ و ﺗﺠﺮﺑﻴﺎت ﻣﻠﻲ در ﺳﻄﺢ ﻛﺸﻮر ﺣﺪاﻗﻞ دو ﻧﻔﺮ ﻣﺘﺨﺼﺺ ﺑﺎ ﺗﺠﺮﺑﻪ ) ﺑﻴﺶ از 10 ﺳﺎل ( ﺧﺎرﺟﻲ ﺑﻮﻳﮋه از ﻳﻜﻲ از ﻛﺸﻮرﻫﺎی ﺻـﺎﺣﺐ ﻧـﺎم در زﻟﺰﻟـﻪ و ﺳـﺎزه ﻫـﺎی آﺑـﻲ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻫﻤﻜﺎر ﺷﺮﻛﺖ ﻣﺸﺎور ﻣﺴﻮ و ل ﭘﺮوژه ﺳﺎﻳﺮ ﻣﺘﺨﺼﺼﻴﻦ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ زﻣﻴﻨﻪ ﻫﺎی ﺗﺨﺼﺼﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ در ﻣﻮﺿﻮع ﭘﺮوژه ﺑﻪ تﺻﻮر ﺗﻤﺎم وﻗﺖ ﻳﺎ ﭘﺎره وﻗﺖ زﻳﺮ ﻧﻈﺮ ﺷﺮﻛﺖ ﻣﺸﺎور ﻣﺴﻮ و ل ﺑﻪ اﻧﺠﺎم وﻇﻴﻔﻪ ﭘﺮداﺧﺘﻪ و ﻧﺘﺎﻳﺞ ﻛﺎر ﺧﻮد را در اﺧﺘﻴﺎر ﺷﺮﻛﺖ و ﻛﻤﻴﺘﻪ ﻫﺎ ﻗﺮار ﻣﻲ دﻫﻨﺪ . 6 - 9 - ﺷـﺮح اﺟﻤـﺎﻟﻲ ﭘﻴـﺸﻨﻬﺎدی ﺑـﺮای ﺧـﺪﻣﺎت ﭘـﺮوژه ﺗﺤﻘﻴﻘـﺎﺗﻲ “ ﺗﻬﻴـﻪ ﺗـﺪوﻳﻦ آﻳـﻴﻦ ﻧﺎﻣـﻪ و دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ یﻫﺎ ﻃﺮاﺣﻲ و ﺑﻬﺴﺎزی ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ” - ﻣﻘﺪﻣﻪ و ﻛﻠﻴﺎت  ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﻮﺿﻮع اﻳﻦ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ  ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ  وﻳﮋﮔﻲ ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ  دﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪی ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ - ﻣﺒﺎﻧﻲ زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ ﻟﺮزه زﻣﻴﻦ ﺳﺎﺧﺘﻲ در ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ  ﺑﺮرﺳﻲ دوران زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ و ﻣﻴﺰان ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻟﺮزه ای ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه  ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﻨﺪﺳﻪ ﻋﻨﺎﺻﺮ ﺳﺎﺧﺘﺎری و ﺗﻮ ﭘﻮﮔﺮاﻓﻲ ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه و ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺳﻨﮓ ﻛﻒ  وﺿﻌﻴﺖ ﮔﺴﻞ ﻫﺎی ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه، ﺗﻮزﻳﻊ و وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎی ﻫﺎ آن  ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻘﺎﻃﻊ زﻣﻴﻦ ﺷﻨﺎﺳﻲ ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه  اراﻳﻪ ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎی ﻟﺮزه زﻣﻴﻦ ﺳﺎﺧﺘﻲ ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 164 - ﻣﺒﺎﻧﻲ ﻟﺮزه ﺷﻨﺎﺳﻲ، ﺗﺤﻠﻴﻞ رﻳﺴﻚ، ﺗﻌﻴﻴﻦ زﻟﺰﻟﻪ و ﻃﻴﻒ ﻃﺮح  ﺗﻬﻴﻪ، ﺗﻜﻤﻴﻞ و ﭘﺮدازش ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ اﻃﻼﻋﺎت زﻣﻴﻦ ﻫﺎ ﻟﺮزه  ﺑﺮآو رد ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻟﺮزه ﺧﻴﺰی  ﺑﺮآورد ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﺟﻨﺒﺶ ﻧﻴﺮوﻣﻨﺪ زﻣﻴﻦ  ﮔﺰﻳﻨﺶ راﺑﻄﻪ ﻛﺎﻫﻴﺪﮔﻲ1  روش اﺣﺘﻤﺎﻟﻲ  روش ﺗﻌﻴﻨﻲ2  ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺆﺛﺮ در ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻴﺰان ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﺟﻨﺒﺶ ﻧﻴﺮوﻣﻨﺪ زﻣﻴﻦ در ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه  ﺳﻄﻮح ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻟﺮزه ای در ﻃﺮاﺣﻲ  ﻃﻴﻒ ﭘﺎﺳﺦ زﻣﻴﻦ - ﻣﺒﺎﻧﻲ و روش یﻫﺎ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻫﺎی ﺷﻜﻞ ﺑﺰر گ زﻣﻴﻦ ﻧﺎﺷﻲ از زﻟﺰﻟﻪ  ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻫﺎی ﺷﻜﻞ ﺑﺰرگ زﻣﻴﻦ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻫﻤﻴﺖ اﺛﺮ ﺑﺮ ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ  ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ اﺛﺮ ﮔﺴﻠﺶ و ﻧﺤﻮه ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ اﺛﺮ آن در ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ  ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ اﺛﺮ زﻣﻴﻦ ﻟﻐﺰه و ﻧﺤﻮه ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ اﺛﺮ آن در ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ  ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ اﺛﺮ رواﻧﮕﺮاﻳﻲ و ﻧﺤﻮه ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ اﺛﺮ آن در ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ  ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ اﺛﺮ ﮔﺴﺘﺮش ﺟﺎﻧﺒﻲ و ﻧﺤﻮه ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ اﺛﺮ آن در ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ  ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ اﺛﺮ ﻧﺸﺴﺖ ﻫﺎی ﻧﺎﻫﻤﮕﻦ و ﻧﺤﻮه ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ اﺛﺮ آن در ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ - ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺸﺨﺼﺎت ﻻزم ﺧﺎک و ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺳﺎزه ای ﺟﻬﺖ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای  آزﻣﺎﻳﺶ یﻫﺎ اﺳﺘﺎﻧﺪار د و ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺸﺨﺼﺎت اﺳﺘﺎﺗﻴﻜﻲ و دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺧﺎک  رواﺑﻂ ﺗﺤﻠﻴﻠﻲ و ﺗﺠﺮﺑﻲ ﺑﻴﻦ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی اﺳﺘﺎﺗﻴﻜﻲ و دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺧﺎک  آزﻣﺎﻳﺶ یﻫﺎ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺸﺨﺼﺎت اﺳﺘﺎﺗﻴﻜﻲ و دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﻣﺼﺎﻟﺢ  رواﺑﻂ ﺗﺤﻠﻴﻠﻲ و ﺗﺠﺮﺑﻲ ﺑﻴﻦ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻣﺼﺎﻟﺢ  ﺑﺮرﺳﻲ ﻣﺸﺨﺼﺎت ﻛﻠﻲ رﻓﺘﺎری ) ﺧﻄﻲ- ﻏﻴﺮﺧﻄﻲ ( ﺧﺎک و ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺳﺎزه ای  ﺑﺮرﺳﻲ رﻓﺘﺎر ﻋﻤﻮﻣﻲ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﻣﺘﺨﻠﺨﻞ اﺷﺒﺎع ﺗﺤﺖ ﺷﺮاﻳﻂ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ  ﻛﺎرﺑﺮد ﻣﻌﺎدﻻت ﻣﺼﺎﻟﺢ زﻫﻜﺸﻲ ﻧﺸﺪه در ﺗﺤﻠﻴﻞ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﻫﺮﮔﺮوه ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ  ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻴﺮاﻳﻲ در ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺗﻌﺎدل دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺑﺎﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ رﻓﺘﺎرﻫﺎی ﺧﻄﻲ و ﻏﻴﺮﺧﻄﻲ - ﺑﺎرﻫﺎی وارده، ﺗﻮزﻳﻊ و ﺗﺮﻛﻴﺐ ﻫﺎ آن در ﺳﺎزه ﻫﺎ ی آﺑﻲ  ﺑﺎرﻫﺎی ﻣﺮده 1- Attenuation 2- Deterministic ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ – ﺑﺮرﺳﻲ ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﺗﺪوﻳﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻃﺮح ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ 165  ﻓﺸﺎرﻫﺎی ﺧﺎک در ﻫﻨﮕﺎم زﻟﺰﻟﻪ و ﺗﻮزﻳﻊ ﻫﺎ آن  ﻧﻴﺮوﻫﺎی اﺳﺘﺎﺗﻴﻜﻲ آب ) وزن آب، ﻓﺸﺎر ﻫﻴﺪروﺳﺘﺎﺗﻴﻜﻲ، ﻓﺸﺎر ﺑﺮﻛﻨﺶ و ﺗﻮزﻳﻊ ( ﻫﺎ آن  ﻧﻴﺮوﻫﺎی دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ آب ) ﻧﻴﺮوی ﻫﻴﺪرودﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ، اﻣﻮاج ﺳﻄﺢ آب و ﺗﻮزﻳﻊ ( ﻫﺎ آن  ﻧﻴﺮوﻫﺎی ﻧﺎﺷﻲ از ﺗﻐﻴﻴﺮ دﻣﺎ و ﺗﻮزﻳﻊ ﻫﺎ آن  ﻧﻴﺮوﻫﺎی ﻣﻌ ﺎدل ﻧﺎﺷﻲ از زﻟﺰﻟﻪ و ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ اﺛﺮ ﻫﺎ آن ﺑﺮ ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ  ﭼﮕﻮ ﻧﮕﻲ ﺗﺮﻛﻴﺐ ﻧﻴﺮوﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ در ﻫﻨﮕﺎم زﻟﺰﻟﻪ - دﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪی و ﻣﺤﺪوده ﻛﺎرﺑﺮد روش یﻫﺎ ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ  دﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪی روش یﻫﺎ ﺗﺤﻠﻴﻞ  ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺤﺪوده ﻛﺎرﺑﺮد روش یﻫﺎ ﺗﺤﻠﻴﻞ  دﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪی روش یﻫﺎ ﻃﺮاﺣﻲ  ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺤﺪوده ﻛﺎرﺑﺮد روش ﻃﺮ یﻫﺎ اﺣﻲ  ﻣﺒﺎﻧﻲ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت و ﻃﺮاﺣﻲ ﺑﺎ روش یﻫﺎ اﺳﺘﺎﺗﻴﻜﻲ ﻣﻌﺎدل  ﻣﺒﺎﻧﻲ روش یﻫﺎ اﺳﺘﺎﺗﻴﻜﻲ ﻣﻌﺎدل ﺑﺮای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ  ﺷﺮاﻳﻂ و ا ﻟﮕﻮرﻳﺘﻢ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﺑﺎ روش ﺿﺮاﻳﺐ ﻟﺮزه ﺑﺮای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ اﻳﺴﺘﮕﺎﻫﻲ  ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺗﻮزﻳﻊ ﻧﻴﺮوﻫﺎی دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﻫﻨﮕﺎم زﻟﺰﻟﻪ و ﺿﺮاﻳﺐ ﻣﺮﺑﻮط در ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ اﻳﺴﺘﮕﺎﻫﻲ  ﺷﺮاﻳ ﻂ و آﻟﮕﻮرﻳﺘﻢ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﺑﺎ روش ﭘﺎﺳﺦ ﺗﻐﻴﻴﺮﻣﻜﺎن ﺑﺮای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ اﻧﺘﻘﺎﻟﻲ  ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻛﺮﻧﺶ ﻫﺎ و ﺗﻨﺶ ﻫﺎ ﻧﺎﺷﻲ از زﻟﺰﻟﻪ در ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ اﻧﺘﻘﺎﻟﻲ ﺑﺎ روش ﭘﺎﺳﺦ ﺗﻐﻴﻴﺮﻣﻜﺎن  ﺗﺮﻛﻴﺐ ﻧﺘﺎﻳﺞ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ و اﺳﺘﺎﺗﻴﻜﻲ ﺟﻬﺖ ﻃﺮاﺣﻲ  ﻃﺮاﺣﻲ ﻫﺮﮔﺮوه از ﺳﺎزه ﻫﺎ ﺑﺎﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻫﺎ آن - ﻣﺒﺎﻧﻲ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت و ﻃﺮاﺣﻲ ﺑﺎ روش یﻫﺎ ﺗﻘﺮﻳﺒﻲ ﺷﺒﻪ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ  ﻣﺒﺎﻧﻲ روش یﻫﺎ ﺷﺒﻪ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ  اﻧﻮاع روش یﻫﺎ ﺷﺒﻪ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ و ارزﻳﺎﺑﻲ ﻫﺎ آن  اﻧﺘﺨﺎب ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻟﺮزه ورودی ) ﻃﻴﻒ ﻳﺎ ﻣﻮج ﺳﻴﻨﻮﺳﻲ (  آﻧﺎﻟﻴﺰ ﻣ ﻮ دال 1و ﻣﻮدﻫﺎی ﺣﺎﻛﻢ ﺑﺮای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ  اﺻﻼﺣﺎت ﻻزم ﺟﻬﺖ اﻧﺪرﻛﻨﺶ ﺧﺎک- آب- ﺳﺎزه  ﺗﺮ ﻛﻴﺐ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺗﺤﻠﻴﻞ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ و اﺳﺘﺎﺗﻴﻜﻲ ﺟﻬﺖ ﻃﺮاﺣﻲ  ﻃﺮاﺣﻲ ﻫﺮﮔﺮوه از ﺳﺎزه ﻫﺎ ﺑﺎﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻫﺎ آن - ﻣﺒﺎﻧﻲ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت و ﻃﺮاﺣﻲ ﺑﺎ روش یﻫﺎ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺗﺎرﻳﺨﭽﻪ زﻣﺎﻧﻲ  ﻣﺒﺎﻧﻲ و ﻛﻠﻴﺎت روش یﻫﺎ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﻛﺎﻣﻞ ﺗﺎرﻳﺨﭽﻪ زﻣﺎﻧﻲ 1- Modal Analysis ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 166  اﻧﻮاع روش یﻫﺎ ﺗﺎرﻳﺨﭽﻪ زﻣﺎﻧﻲ و ارزﻳﺎﺑﻲ ﻫﺎ آن  ﻣﻮارد ﻛﺎرﺑﺮد روش یﻫﺎ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ در ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ  اﻧﺘﺨﺎب ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺗﺎرﻳﺨﭽﻪ زﻣﺎﻧﻲ ﻟﺮزه ورودی  اﻧﺘﺨﺎب ﻣﺪل رﻳﺎﺿﻲ ﺟﻬﺖ ﺗﺤﻠﻴﻞ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ  اﺻﻼح ﻣﺪل ﺑﺮای اﻧﺪرﻛﻨﺶ ﺧﺎک- آب- ﺳﺎزه  ﻧﻜﺎت ﻻزم ﺟﻬﺖ ﺗﺤﻠﻴﻞ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﻏﻴﺮﺧﻄﻲ  ﻧﻜﺎت ﻻزم ﺟﻬﺖ اﺛﺮ درزﻫﺎی اﻓﻘﻲ و ﻗﺎﺋﻢ در ﺗﺤﻠﻴﻞ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ  ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﺗﺮﻛﻴ ﺐ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺗﺤﻠﻴﻞ دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ و اﺳﺘﺎﺗﻴﻜﻲ  اﺳﺘﺨﺮاج ﻧﺘﺎﻳﺞ ﻧﻬﺎﻳﻲ ﺟﻬﺖ ﻃﺮاﺣﻲ ﻣﻘﺎﻃﻊ ﺗﻴﭗ  ﻃﺮاﺣﻲ ﻫﺮﮔﺮوه از ﺳﺎزه ﻫﺎ ﺑﺎﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻫﺎ آن - ﺗﻮﺻﻴﻪ ﻫﺎﻳﻲ در ﻛﺎرﺑﺮد ﻧﺮم اﻓﺰارﻫﺎی راﻳﺎﻧﻪ ای در ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ  اﺻﻮﻟﻲ ﻛﻠﻲ ﺣﺎﻛﻢ ﺑﺮ ﻧﺮم اﻓﺰارﻫﺎی ﻛﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮی ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣ ﻲ ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ  دﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪی ﻧﺮم اﻓﺰارﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد و ارزﻳﺎﺑﻲ ﻫﺎ آن  ﻣﻮارد ﻛﺎرﺑﺮد ﻧﺮم اﻓﺰارﻫﺎ ﺟﻬﺖ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺳﺎزه ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ آﺑﻲ  ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﻣﺪﻟﺴﺎزی و ﺗﻬﻴﻪ اﻃﻼﻋﺎت ورودی  ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ اﺳﺘﺨﺮاج ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺧﺮوﺟﻲ  ﻛﻨﺘﺮ ل ﺻﺤﺖ ﻧﺘﺎﺑﺞ ﺧﺮوﺟﻲ ﻣﻨﺎﺑﻊ و ﻣﺮاﺟﻊ 167 ﻣﺮاﺟﻊ و ﻣﻨﺎﺑﻊ 1 - دﻓﺘﺮ ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت و ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎ ی ﻓﻨﻲ ، ﺿﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﻃﺮح و ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﺨﺎزن آب زﻣﻴﻨﻲ ، ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺷـﻤﺎره 123 ، اﻧﺘـﺸﺎرات ﺳـﺎزﻣﺎن ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی، 1374 2 - دﻓﺘﺮ ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت و ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﻓﻨﻲ ، ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺷﻤﺎره 297 ، ،اﻧﺘﺸﺎرات ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی1383 . 3 - ﺿﻮاﺑﻂ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﻃﺮاﺣﻲ ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﺑﺘﻨﻲ ، ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺷﻤﺎره 229 ، ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب اﻳﺮان ، 1383 . 4 - ﺿﻮاﺑﻂ ﻃﺮاﺣﻲ ﺳﺎزه ﻫﺎی ﺑﻨﺪﻫﺎی اﻧﺤﺮاﻓﻲ ، ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺷﻤﺎره 198 ، دﻓﺘﺮ اﻣﻮر ﻓﻨﻲ و ﺗﺪوﻳﻦ ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﺳـﺎزﻣﺎن ﻣـﺪﻳﺮﻳﺖ و ﺑﺮﻧﺎﻣـﻪ رﻳﺰی 5 - راﻫﻨﻤﺎی ﻃﺮاﺣﻲ ﺳﺎزه ﻫﺎی ﺗﻮﻧﻞ ﻫﺎ ی آب ﺑﺮ ، ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺷﻤﺎره 261 ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب اﻳﺮان . 6 - ﺿﻮاﺑﻂ ﻃﺮاﺣﻲ ﻣﺨﺎز ن آب روزﻣﻴﻨﻲ ، ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺷﻤﺎره 124 ، دﻓﺘﺮ اﻣﻮر ﻓﻨﻲ و ﺗﺪوﻳﻦ ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی 7 - راﻫﻨﻤﺎی ﻃﺮاﺣﻲ دﻳﻮارﻫﺎی ﺣﺎﺋﻞ ، ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺷﻤﺎره 262 ، ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب اﻳﺮان 8 - ﻓﻬﺮﺳﺖ ﺧﺪﻣﺎت ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ژﺋﻮﺗﻜﻨﻴﻚ و ﺧﻄﺮ زﻣﻴﻦ ﻟـﺮزه ) ﻣﺮﺣﻠـﻪ ﺷﻨﺎﺳـﺎﻳﻲ ، ( ﻧـﺸﺮﻳﻪ ﺷـﻤﺎره 199 ، دﻓﺘـﺮ ا ﻣـﻮر ﻓﻨـﻲ و ﺗـﺪوﻳﻦ ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی 9 - ﻓﻬﺮﺳﺖ ﺧﺪﻣﺎت ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ژﺋﻮﺗﻜﻨﻴﻚ و ﺧﻄﺮ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ) ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺗﻮﺟﻴﻬﻲ ، ( ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺷﻤﺎره 200 ، دﻓﺘﺮ اﻣﻮر ﻓﻨﻲ و ﺗﺪوﻳﻦ ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی 10 - ﻓﻬﺮﺳﺖ ﺧﺪﻣﺎت ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ژﺋﻮﺗﻜﻨﻴﻚ و ﺧﻄﺮ زﻣﻴﻦ ﻟﺮزه ) ﻣﺮﺣﻠﻪ ﻃﺮاﺣﻲ ﺗﻘﺼﻴﻠﻲ ، ( ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺷﻤﺎره 238 ، دﻓﺘﺮ اﻣﻮر ﻓﻨـﻲ و ﺗـﺪوﻳﻦ ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی 11 - ﺗﺎرﻳﺨﭽﻪ ﻣﺪﻟﻬﺎی ﻛﺎﻫﻴﺪﮔﻲ و ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎﻳﻲ ﺟﻬﺖ اﻧﺘﺨﺎب ﻣﺪل ﻣﻨﺎﺳﺐ ، ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺷﻤﺎره 134 ،ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب اﻳﺮان 12 - ﺿﻮاﺑﻂ ﻃﺮاﺣﻲ ﺳﺎزه ای ﻣﺠﺎری آب ﺑﺮ زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﺑﺘﻨﻲ ، ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺷﻤﺎره 185 ، دﻓﺘﺮ اﻣﻮر ﻓﻨﻲ و ﺗﺪوﻳﻦ ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﺳﺎزﻣﺎن ﻣـﺪﻳﺮﻳﺖ و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی 13- Akiba, M. & Senba, H. (1941): The Oga Earthquake and Its Influence on Earth Dams, J. Jpn. Soc. Agric. Eng., 13 (1), 31-59 [In Japanese]. 14- Algermissen S. T. (1969), “Seismic Risk Studies In The United States,” Proceedings Of The Fourth World Conference On Earthquake Engineering, Chilean Association For Seismology And Earthquake Engineering, Santiago, Chile, Also Reprinted By U.S. Department Of Commerce, ESSA, Coast And Geodetic Survey, 20 Pp.. 15- Ariga, Y., Sou, Z. & Watanabe, T. (2001), “Evaluation Of Earthquake Resistance Of Concrete Gravity Dams By Taking Into Account Of The Non-Linearity During Strong Earthquakes.” Large Dams, No. 175. 16- Bischoff, J. A., Macdonald, T. C., & Wilson, T. M, (1985). "Rehabilitation of an Old Hydraulic Fill Dam for Stability Against Earthquakes", Q. 59, R. 14 Fifteenth Congress on Large Dams, ICOLD,Lausanne. 17- Bulletin 113 (1999): Seismic Observation Of Dams, Committee On Seismic Aspects Of Dam Design, ICOLD, Paris. ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 168 18- Bureau, G. (1985), "Seismic Safety Analysis and Rehabilitation of Dam Inlet and Outlet Structures",Q. 59, R. 17 Fifteenth Congress On Large Dams. ICOLD. Lausanne. 19- Chen, W.F. & Scawthorn, C., (Eds.) (2003) Earthquake Engineering Handbook, CRC Press LLC. 20- Committee On The Evaluation Of Earthquake Resistance Of Dams, “Report Of Committee On The Evaluation Of Earthquake Resistance Of Dams,” November 1995. 21- Construction Safety Standards, Bureau Of Reclamation, Denver, US, 1987. 22- Cortright, C. J. (1970), "Revaluation and Reconstruction of California Dams", Journal of the Power Division, ASCE. Vol. 96, No. P01. January 23- Dam Safety Emergency Action Planning Guidelines, Subcommittee On Emergency Action Planning Of ICOLDS (Interagency Committee On Dam Safety), January 1983. 24- Dam Safety Hazard Classification Guidelines, Bureau Of Reclamation, Denver, CO, October 1983. 25- Denning J. (1993), "Seismic Retrofitting: Spending To Save, “Civil Engineering, ASCE. February 26- Departmental Manual, Part 753, “Dam Safety Program,” U.S. Department Of The Interior, January 1981. 27- Design of Arch Dams, Bureau of Reclamation, 882 Pp., Denver, CO, 1977. 28- Design of Gravity Dams, Bureau of Reclamation, 553 Pp., Denver, CO, 1976. 29- Dowding & Rozen,(1978),"Damage To Rock Tunnel From Earthquake Shaking " Journal of Geotechnical Engineering,PP.175-191. 30- Eurocode 8 (2002): Design of Structures For Earthquake Resistance, Part 2: Bridges, European Standard, 1998-2:200X, Draft 2. 31- Federal Guidelines for Dam Safety, Federal Coordinating Council for Science, Engineering, And Technology, June 25, 1979. 32- Gupta, H.K., Rastogi, B.K. (1967), Dams And Earthquakes, Elsevier, Amsterdam. 33- Hartzell, S.H. (1978), “Earthquake Aftershocks As Green’s Function,” Geophysical Research Letters, Vol. 5, Pp.1-4. 34- Hatano, T. (1981), “Interim Report Of The Study Subcommittee On The Earthquake Resisting Capabilities Of Fill Dams,” Large Dams, No. 97, pp.25. 35- Hatton, G.W., Foster, P.F., & Thomson, R. (1991), The Influence Of Foundation Condition On The Design Of Clyde Dam, Proc. 17th Int. Congress On Large Dams, Vienna, Austria, Vol. III, Pp. 157- 178 36- ICOLD Bulletin 112 (1998): Geotechtonic Of Dams, Committee On Seismic Aspects Of Dam Design, ICOLD, Paris 37- ICOLD Bulletin 113 (1999): Seismic Observation Of Dams, ICOLD Committee On Seismic Aspects Of Dam Design, International Commission On Large Dams, Paris 38- ICOLD Bulletin 120 (2001): Design Features Of Dams To Effectively Resist Seismic Ground Motion, Committee On Seismic Aspects Of Dam Design, ICOLD, Paris 39- ICOLD Bulletin 123 (2002): Earthquake Design And Evaluation Of Structures Appurtenant To Dams, ICOLD Committee On Seismic Aspects Of Dam Design, International Commission On Large Dams, Paris ﻣﻨﺎﺑﻊ و ﻣﺮاﺟﻊ 169 40- ICOLD Bulletin 52 (1986), Earthquake Analysis Procedures For Dams, State Of The Art, ICOLD, Paris 41- ICOLD Bulletin 72 (1989): Selecting Seismic Parameters For Large Dams, Guidelines, Prepared By Committee On Seismic Aspects Of Dam Design, International Commission On Large Dams, Paris. 42- Irikura, K. (1986), “Prediction of Strong Acceleration Motion Using Empirical Green’s Function.” Proceedings of 7 th Japan Earthquake Engineering Symposium, pp.151-156. 43- Iwashita, T. & Tsuguni, S. (2001), “Simulation Of Centrifuge Model Test Of A Rock-Fill Dam By Using The Dynamic Elasto-Plastic Effective Stress Analysis,” Earthquake Engineering Research Symposium, JSCE. 44- Iwashita, T. & Yoshida, H., “Seismic Response Analyses Of Rock-Fill Dams And The Evaluation Of The Stability Of Rock-Fill Dams Against Slipping ,” Dam Engineering, No. 126, pp 2735, 1997. 45- Jansen, R. B., Dukleth, G. W., & Barrett, K. G. (1976), "Problems Of Hydraulic Fill Dams", Q. 44, R. 16 Twelfth Congress On Large Dams,ICOLD, Mexico 46- Japan Commission On Large Dams, “Dam Design Standard ,” January 1957. 47- Japan Commission On Large Dams, “Dam Yearbook 2000”. 48- Japan Commission On Large Dams, “Revised Dam Design Standard,” May 1971. 49- Japan Commission On Large Dams, “The Second Revision Of Dam Design Standard,” August 1978. 50- Japan International Of Construction Engineering, “Seismic Resistant Design Of Dams,” Pp.55, March 1982. 51- Japan Society Of Civil Engineers, “Proposal On Earthquake Resistance For Civil Engineering Structures (First Proposal),” May 1995. 52- Japan Society Of Civil Engineers, “Proposal On Earthquake Resistance For Civil Engineering Structures (Second Proposal), May 1996. 53- Japan Society Of Civil Engineers, Earthquake Engineering Committee, “Earthquake Resistant Design Standard For Civil Engineering Structures (Draft), A Guide For The Preparation Of Seismic Resistant Standards,” Activity Report Of The Divisional Committee On Seismic Resistant Standards, September 2001. 54- Japan Society Of Civil Engineers, Special Committee On Earthquake Resistant Design Of Civil Engineering Structures, “Proposal On Earthquake Resistance Civil Engineering Structures And Interpretation (Third Proposal),” June 2000.. 55- Japanese Geotechnical Society, Geo-Technology, “Seismic Ground Motions.” 1999. 56- Kamae, T. & Irikura, K. (1991), “Prediction Of Strong Ground Motions Based On The Scaling Law Of Earthquake By Stochastic Synthesis Method,” Architectural Institute Of Japan, Journal Of Structure And Construction Engineering, Vol. 430. 57- Leps, T. M. (1989), "The Influence Of Possible Fault Offsets On Dam Design", Water Power And Dam Construction, April, "Los Angeles Dam Is Safe From Earthquakes", Civil Engineering, ASCE. 58- Manno-Ike Irrigation Association (1929): Construction History Of Manno-Ike Dam [In Japanese]. 59- Matsumoto, T., Et Al (1982), “Seismic Movement At Dam Site Base Rock,” Research Report No. 1789, Ministry Of Construction, Public Works Research Institute. ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 170 60- Japan Ministry Of Construction, “Bylaw Concerning Structural Standards For River Administration Facilities، (Revision),” October 1999. 61- Japan Ministry Of Construction, “Cabinet Order Concerning Structural Standards For River Administration Facilities,” July 1976. 62- Japan Ministry Of Construction, Dam Division Of The Public Works Research Institute, Dam Survey After The 2000 Tottori-Ken 63- Japan Ministry Of Construction, River Bureau (Editor), “Construction Of Multipurpose Dams،” Volume No. 4, September 1987. 64- Japan Ministry Of Construction, River Bureau, Development Section (Editor), “Fill Dams’ Earthquake-Resistant Design Standard (Draft),” March 1991. 65- Japan Ministry Of Economy, Trade And Industry, Resources And Energy Bureau, And Japan Electric Powers Construction Engineering Association, “Study Report On The Improvement Of The Earthquake-Resistant Design Of Dams,” March 2001. 66- Japan Ministry Of Public Management, Home Affairs, Posts And Telecommunications, Headquarters For Earthquake Research Promotion, Earthquake Study Committee, “Seismic Activities In Japan: Area Characteristics From The Viewpoint Of Earthquake Damage,” Earthquake Prediction Research Promotion Group, Earthquake Investigation And Research Center, 1997. 67- Newmark, N. K. (1965), “Effects Of Earthquakes On Dams And Embankments, ”Geotechnique, Vol. 15, No. 2, Pp.139-160. 68- Novak P. (1989), Hydraulic Structures, Unwin Hyman, London, 69- Rodda, K. V., & Pardini, R. J. (1990) "Remedial Construction At Austrian Dam Following The Loma Prieta Earthquake", USCOLD NEWSLETTER, July, U. S. Committee On Large Dams, Denver, Colorado 70- Rodda, K. V., Harlan, R. D., & Pardini, R. J. (1990)،"Performance Of Austrian Dam During The October 17, 1989 Loma Prieta Earthquake", USCOLD NEWSLETTER, March, U. S. Committee On Large Dams, Denver, Colorado 71- Safety Evaluation Of Existing Dams, US Bureau Of Reclamation, 1983. 72- Safety Of Existing Dams: Evaluation And Improvement, Committee On The Safety Of Existing Dams, Water Science And Technology Board, Commission On Engineering And Technical Systems, National Research Council, National Academy Press, Washington, D.C., 1983. 73- Sanchez, R.(1991), "Gibraltar Dam: Roller Compacted Buttress Construction", 1991 Annual Conference Proceedings, Association Of State Dam Safety Officials, San Diego, California . 74- Sato, N., Harita, K., Horii, T., Koseki, J., & Tatsuoka, F. (2001), “Residual Deformation Analyses Of Earth Structures During Earthquake By Using The Newmark Method That Considers Strain Softening And Grain Size Characteristics,” Japanese Geotechnical Society, No. 36 Geotechnical Research Symposium. 75- Sato, N., Yonezaki, F., Harita, K., Tsurugi, M., Kagawa, T. & Toki, K, (2001), “Simulation Of Strong Ground Motion At Dam Site During The 2000 Tottori-Ken Seibu Earthquake,” Proceedings Of The 26th JSCE Earthquake Engineering Research Symposium. ﻣﻨﺎﺑﻊ و ﻣﺮاﺟﻊ 171 76- Seed, H. B. (1979): Consideration In The Earthquake Resistant Design Of Earth And Rock-Fill Dams, Geotechnique, 29 (3), 215-263. 77- Seed, H. B., Makdisi, F. I. & Dealba, P. (1978) "Performance Of Earth Dams During Earthquakes",Journal Of The Geotechnical Engineering Division ASCE, Vol. 104, No. GT7 78- Seibu Earthquake (Interim Report), Dam Engineering, No. 170, November 2000. 79- Seismic Fragility Formulations For Water Systems, Part 1, Guidelines, The American Lifelines Alliance, April 2001. 80- Sharma & Judd,(1991),"Underground Opening Damage From Earthquakes" , Engineering Geology 30,PP.263-276. 81- Sharma, R. P. & Sasaki, B. T, (1985), "Rehabilitation Of Earthquake-Shaken Pacoima Arch Dam", Q. 59, R. 14 Fifteenth Congress On Large Dams, ICOLD, Lausanne. 82- Sherrard, J. L. (1967). "Earthquake Considerations In Earth Dam Design", Journal Of The Soil Mechanics And Foundations Division, ASCE Vol. 93 No. SM4 July, Also In Stability And Performance Of Slopes And Embankments, ASCE, Berkeley. 83- Shiojiri, H. & Ueda, M. (1998), “Seismic Response Simulation Analysis Of Hitokura Concrete Gravity Dam During Hyogo-Ken Nanbu Earthquake By Taking Into Consideration The Combination Of Dam, Bedrock And Reservoir”, Dam Engineering Vol. 8, No. 2. 84- Shiojiri, H. & Ueda, M. (2000), “Three Dimensional Seismic Response Simulation Analysis Of Hitokura Concrete Gravity Dam During Hyogo-Ken Nanbu Earthquake By Taking Into Consideration The Combination Of Dam, Bedrock And Reservoir Water”, Journal Of The Japan Society Of Civil Engineers, No. 640/I-50. 85- St John & Zahrah,(1987),"A Seismic Design Of Underground Structures " ,Tunnelling And Underground Space Technology,PP.165-197. 86- Taguchi, K., Sugimura, S. & Kido, K., (1996), “Dynamic Analysis Of Hitokura Dam During Kobe Earthquake”, Dam Engineering No. 23. 87- Takase, K. (1967): Statistic Study of Earth Dam Damage, Doctoral Dissertation [In Japanese]. 88- Tani, S. & Hasegawa, T. (1988): Earthquake Damage On Earth Dam By The 1983 Nihonkai Chubu Earthquake, J. Jpn. Soc. Agric. Eng., 55 (10), 17-25. 89- Tani, S. (1991): Consideration Of Earthquake Damage To Earth Dam For Irrigation In Japan, In Int. Conf. Geotech. Earthquake Eng. Soil Dyn., 1137-1144. 90- Toki, K., Hashimoto, N., Kawanishi M., & Yamada, M., “Earthquake-Resistant Design Of A Dam By Taking Into Consideration The Active Faults Existing In The Vicinity Of The Dam”, Large Dams, No. 162, Pp.55-63, 1998. 91- Uemura, Y., Ooki, I. & Anyoji, M., “An Analysis of the Dynamic Behavior of A Rockfill Dam During An Earthquake With Waves of High Frequency,” Soil and Foundations 34 8, Pp.4, 1986. 92- Uemura, Y., Oomoto, I., Anyoji, M., “Analysis of the Movement of Rock Fill Dams Caused By Significant Ground Motions Having Short Frequency Component”, Soil And Foundations, No. 3, Pp.4-8, 1986. 93- USCOLD (1985), Guidelines for Seismic Parameters for Large Dams. ﺟﺴﺘ ﺠ ﻮ و ﻣﻌﺮﻓﻲ ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﻃﺮاﺣﻲ ﻟﺮزه ای ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ 172 94- USCOLD (1999), Updated Guidelines For Selecting Seismic Parameters For Dam Projects, Committee On Earthquakes, Denver, CO. 95- Watanabe, K. & Baba, K., “A Study on the Evaluation Method of Stability Against Slipping Based On The Dynamic Analysis Of Fill Dams”, Large Dams, No. 97, Pp.25-38, 1981. 96- Wieland M. (2002): Lessons Learnt From the Earthquake Behavior of Large Dams and Their Implications On Seismic Design Criteria, Proc. Third International Conference On Dam Engineering, CI Premier Pte Ltd., Singapore. 97- Wieland M. (2003): Seismic Aspects Of Dams, General Report Question 83: Seismic Aspects Of Dams, International Commission On Large Dams, Proc. 21st Congress Of ICOLD, Montreal, Canada. 98- Wong, N. C., Bischoff, J. C. & Johnson, D. H. (1988), "Strengthening And Raising Gibraltar Dam", Roller Compacted Concrete II, ASCE, San Diego, California 99- World Commission On Dams (2000): Dams And Development: A New Framework For Decision Making, Earthscan Publications Ltd., London And Sterling, VA 100- Zhang, H. And Ohmachi, T. (1998), “Seismic Cracking And Strengthening Of Concrete Gravity Dams”, Dam Engineering, Vol. 8, No. 2.