معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. جمهوری اسلامی ایران ریاست جمهوری معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی راهنمای کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود نشریه شماره ۳۶۳-۲ دفتر نظام فنی اجرایی ۱ ۱۳۸۷ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- اصلاح مدارک فنی کارشناسان برجسته مبادرت به تهیه این نشریه کرده و آن را برای استفاده به جامعه م‌هندسی کشور از این‌روء از شسما خواننده گرامی صمیمانه تقاضا دارد در صورت مشاهده هرگونه ایراد و انسکال فشی مراتب را به صورت زیر گزارس قرمایید: (- نسماره بند و صفحه موضوع مورد نظر را مشخص کنید. ۳ ایراد مورد نظر را به صورت خلاصه بیان دارید. ۳- در صورت امکان متن اصلاح تسده را برای جایگزینی ارسال نمایید. ۰-5 نضانی خود را برای تماس احتمالی ذکر فرمایید. کارشناسان این دفتر نظرهای دریافتی را به دقت مطالعه نموده و اقدام مقتضی را معمول خواهند داشت. پیشاپیش از همکاری و دقت نظر جنابعالی قدردانی می‌شود. نضانی برای مکاتیه: تهرانء میدان بهارستان» خیابان صفی‌علی‌شاه, مرکز تلفن ۳۳۲۷۱ دفتر نظام فنی اجرایی ۷0:2۱ 0 :۲۳۳۵۱ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- که ی ۰۰ پیشگفتار براساس نظام فنی و اجرایی کشور (مصوبه شماره ۴۲۳۳۹/ ت ۲۳۴۹۷ ه مورخ ۱۳۸۵/۴/۲۰ هیات محترم وزیران) به کارگیری معیارهاء استانداردها و ضوابط فنی در تمامی مراحل پروژه‌های سرمایه‌گذاری و عمرانی کشور مورد تاکید جدی قرار گرفته است. همچنین یکی از مهم‌ترین جنبه‌های مدیریت طرح‌های مطالعه و اجرای مقاوم‌سازی ساختمان‌های عمومی و دولتی مهم تاسیسات زیربنایی و شریان‌های حیاتی کشور که از سال ۱۳۸۱ در دستور کار دولت قرار گرفت و راهبری و مدیریت آن بر عهده‌ی معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ریاست جمهوری بوده است. تهیه و انتشار دستورالعمل‌های فنیء حقوقی و مدیریتی است. نشریه‌ی شماره ۲۶۰ که با عنوان "دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود" از سال ۱۳۸۵ به صورت رسمی و به عنوان دستورالعمل لازم‌الاجرا ابلاغ شده و مورد استفاده‌ی مهندسان و متخصصان سازه و بهسازی لرزه‌ای و به ویژه مهندسان مشاور شاغل در طرح‌های ملی مقاوم‌سازی قرار گرفته است. یکی از پرمخاطب‌ترین نشریات موجود در این موضوع بوده است. بنا بر بازخوردهای کسب شده از کاربران اصلی این نشریه. به دلیل نوبودن» مساله‌ی مقاوم‌سازی دارای پیچیدگی‌های خاصی در مراحل کار محاسبات, تحلیل و ارزیابی ساختمان‌های موجود است. از این‌رو دفتر نظام فنی اجرایی معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ریاست جمهوری تهیه‌ی راهنمای کاربردی نشریه‌ی یادشده را با همکاری متخصصان مجرب در حرفه در اولویت قرار داد تا با ارایه‌ی چند مثال کاربردی» روند کلی محاسبات مربوط به تحلیل و ارزیابی سازه‌ها (شامل سازه‌های ساختمانی: فولادی» بتنی و بنایی) در اختیار دانشجویان و مهندسان علاقه‌مند قرار گیرد. شایان ذکر است که این نشریه صرفا به عنوان راهنمای نشریه‌ی ۳۶۰ بوده و نمی‌تواند مرجع تلقی شود. تهیه‌ی این نشریه در قالب قراردادی با مهندسان مشاور ایمن سازه فدک تهیه شده که از مدیریت و کارشناسان مسوول پروژه در این شرکت قدردانی می‌گردد. قطعا با همه‌ی تلاش انجام‌شده هنوز کاستی‌هایی در متن موجود است که آان‌شاءا... کاربرد عملی و در سطح وسیع این نشریه توسط مهندسان موجبات شناسایی و برطرف نمودن آن‌ها را فراهم خواهد نمود. در پایان» از تلاش و جدیت مدیرکل محترم دفتر نظام فنی اجرایی» سرکار خانم مهندس بهناز پورسیدء مدیر و کارشناسان بخش تدوین ضوابط و معیارهای فنی و کاهش خطرپذیری ناشی از زلزله آقایان مهندس علی تباره مهندس رضا اسفندیاری صدقء مهندس علیرضا باقری, مهندس فرزاد پارسا و خانم مهندس شهرزاد روشن‌خواه در هدایت امر تهیه و نهایی نمودن این نشریه» تشکر و قدردانی می‌نماید. امید است شاهد توفیق روزافزون همه‌ی این بزرگواران در خدمت به مردم شریف ایران اسلامی باشیم. محمد ممهدی رحمتی معاون نظارت راهبردی پاییز ۱۳۸۷ -------- صفحهٔ بعد -------- این مجموعه با همکاری شرکت مهندسان مشاور ایمن سازه فدک و کارشناسان متخصص تهیه شده است. رضا اسفندیاری صدقی فرهاد بهنام‌فر (مدیر پروژه) ناظر شاپور طاحونی شرکت مهندسان مشاور تدبیر ساحل پارس اعضای کار گروه بازخوانی و نهایی نمودن نشریه علیرضا باقری فرهاد بهنام‌فر علی تبار فرزاد پارسا داوود دوست‌محمدی شهرزاد روشن‌خواه -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-۱- مقدمه یی ری ی ری ری یی وروی یور ری یوررب ۱ ۲-۱- مراحل شناخت وضع موجود ۳ ۳-۱- بازدید از محل و آشنایی اولیه با ساختمان ۳ ۴-۱- جمع‌آوری مدارک فنی و اطلاعات کلی ساختمان ر ر یر ۸ ۱(-۵- تعیین هدف بهسازی ۵ ۱-۲-۵-۱- سطح عملکرد اجزای سازه‌ای ی ی یر ی ی ی ی ۲-۲-۵-۱- سطح عملکرد اجزای غیرسازه‌ای ۱ ۳-۲-۵-۱- سطح عملکرد کل ساختمان ۹ ۳-۵-۱- هدف بهسازی ی ید ۱-۳-۵-۱- بهسازی مبنا ۹ ۲-۳-۵-۱- بهسازی مطلوب ۹ ۳-۳-۵-۱- بهسازی ویژه ۹ ۴-۲-۵-۱- بهسازی محدود ۵ ۵-۳-۵-۱- بهسازی موضعی م۹ ۴-۵-۱- پیشنهاد هدف بهسازی ۵ ۶-۱- تعیین سطح اطلاعات موردنظر و ضریب آگاهی ۱۵۳ ۷-۱- بازرسی وضعیت موجود.ء شناسایی مشخصات مصالح و آزمایش‌ها ۱۳ ۱-۷-۱- بازرسی وضعیت موجود ۵ ۲-۷-۱- شناسایی مشخصات مصالح و آزمایش‌ها رها ۱-۲-۷-۱- آزمایش مصالح بتنی و میلگرد ۱۱:۳ ۲-۲-۷-۱- آزمایش‌های مصالح فولادی ۱0 ۳-۲-۷-۱- آزمایش مقاومت برشی میانقاب‌های مصالح بنایی ۱0 ۴-۲-۷-۱- آزمایش‌ها و اطلاعات ژئوتکنیک ۱0 ۸-۱- تحلیل خطر زلزله و تهیه‌ی طیف طراحی 0 ۱-۸-۱- شتابنگاشت‌ها 0 -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست‌های فصل اول پیوست ۱- نمونه‌ی چک‌لیست بازدید محلی و پیوست ۲ نمونه‌ی چک‌لیست بررسی مدارک موجود و پیوست ۳ نمونه‌ی چک‌لیست سونداز مش ۲-۲- ملاحظات کلی مدل‌سازی سازه یی یی ری ۱-۲-۲ مدل‌سازی دوبعدی و سه‌بعدی برای تحلیل‌های خطی و غیرخطی دم ۲-۲-۲- دیافراگم‌ها و ۳-۲-۲ اعضای سازه‌ای اصلی و غیراصلی و ۷-۲-۲- اندرکنش خاک و سازه همهم ۸-۲-۲- مدل‌سازی پی‌های ساختمان دم -------- صفحهٔ بعد -------- ۴-۳-۲ مدل‌سازی اجزا برای تحلیل‌های غیرخطی م ام ۱-۴-۳-۲ تلاش‌های کنترل‌شونده توسط نیرو وه ۲-۴-۳-۲ تلاش‌های کنترل‌شونده توسط تغییرشکل یی ری ری ی ی ی ری فصل سوم- روش‌های تحلیل ۳۳- محدوده‌ی کاربرد روش‌های تحلیل را ری تور ور ار یر ری یر ریا را ور را ری ی یار را ری ور ری یر ۱-۳-۳- شرایط کاربرد روش تحلیل استانیکی خطی و ۲-۳-۳ شرایط کاربرد روش تحلیل دینامیکی خطی یی ری ۳-۳-۳- شرایط کاربرد روش تحلیل استاتیکی غیرخطی ی ۴-۳-۳- شرایط کاربرد روش تحلیل دینامیکی غیرخطی و ۴-۳- روش تحلیل استاتیکی خطی و ۱-۴-۳ تعیین زمان تناوب اصلی نوسان سازه ی یر ری ویر ویر یر یویر ۲-۴-۳ محاسبه‌ی برش پایه یویر ی ویو وروی یویر یور وروی وروی ۳-۴-۳ توزیع نیروی جانبی در ارتفاع یی ویر ی ۴-۴-۳ محاسبه‌ی نیروی جانبی دیافراگم‌ها یی ۶-۳- روش تحلیل استاتیکی غیرخطی و موم همم همهم ۱-۶-۳- الگوی توزیع بار جانبی یر یی ۴-۳-۶-۳ اصلاح تغییرمکان هدف برای پیجچش همهم ۵-۲-۶-۳ اصلاح تغییرمکان هدف بر اساس صلبیت دیافراگم دم ۳-۶-۳- خلاصه‌ی روند تحلیل استاتیکی غیرخطی و -------- صفحهٔ بعد -------- ۸-۳- اصلاح و تکمیل نتایج تحلیل را ۱-۸-۳- اثر همزمانی مولفه‌های متعامد زلزله ۹۹ ۲-۸-۳- اثر مولفه قائم زلزله ۱۳ ۳-۸-۳- اثر ۳-۸ ۳ ۴-۸-۳ ملاحظات پیچجش ی یی وی یو یو ری ویر ۱۵ ۵-۸-۳- تحلیل دیافراگم و اجزای آن و۱ ۱-۵-۸-۳ تیر لبه دیافراگم ساره ۲-۵-۸-۳- برش‌گیرهای دیافراگم ار ۱ ۳-۵-۸-۳ کلاف‌های کششی دیافراگم رازه۱ ۶-۸-۳- تحلیل دیوارهای بنایی ار ۷-۸-۳- اتصال بین ساختمان‌های چند بخشی ر ۱۳۵ ۸-۸-۳- تحلیل اجزای غیرسازه‌ای یب ۱۸ ۹-۳- بارهای قائم و 0 ۱-۳- مقدمه یی یی ری ری ری پر وروی ری ری ویر ری ری پر رو وربور رو ری ری رو ور ویر رو ور ویر ۵ ۱ ۲- ۴- ارزیابی خطی و ۱۹0 ۱-۲-۴- تر کیب نتایج تحلیل و ۱0 ۱-۱-۲-۴- اثر برون‌مرکزی اتفاقی در تعیین نیروهای داخلی زلزله 0 ۲-۱-۲-۴ تعداد کل روابط ترکیب نتایج تحلیل‌های خطی ی یه ۵ ۱۵ ۳-۱-۲-۴- نیروهای داخلی زلزله برای تلاش‌های کنترل‌شونده توسط تغییرشکل ی هرد ۱۵ ۴-۱-۲-۴ نیروهای داخلی زلزله برای تلاش‌های کنترل‌شونده توسط نیرو ی ی ورد ۱۵ ۲-۲-۴- کنترل معیارهای پذیرش ۱0 ۱-۲-۲-۴- کنترل معیارهای پذیرش برای تلاش‌های کنترل‌شونده توسط تغییرشکل ۱۵۱۸ ۲-۲-۲-۴- کنترل معیارهای پذیرش برای تلاش‌های کنترل‌شونده توسط نیرو ی ۱۵ ۳-۲-۴- ارزیابی خطی اجزا ۱۵۱ ۱-۳-۲-۴- ارزیابی تیرها ۵ ۲-۳-۲-۴- ارزیابی ستون‌ها رو ۱۵ ۳-۳-۲-۴ ارزیابی اتصال تیر- ستون ی ی ی ی را ۱۵۵ ۴-۳-۲-۴ ارزیابی دیافراگم و اتصال دال- ستون ره ۵ ۱۵ ۵-۳-۲-۴- ارزیابی دیوار برشی بتنی» میانقاب و تیر و ستون دهانه‌ی مهاربندی‌شده رریا هر ۱۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۶-۳-۲-۴ ارزیابی اتصال و اجزای کوچک سازه‌های چند بخشی ی ری رورا بخ ۱۵ ۷-۳-۲-۴- ارزیابی پی و ۱۳۹ ۳-۴- ارزیابی غیرخطی ی ی ی یپ ی یر هر ۱۵ ۱-۳-۴- تر کیب نتایج تحلیل ۱۱۳۳ ۱-۱-۳-۴ اثر برون‌مرکزی اتفاقی در تعیین نیروهای داخلی زلرله ۱۳ ۲-۱-۳-۴ تعداد کل روابط ترکیب نتایج تحلیل‌های غیرخطی یر ار هر ۱۵ ۲-۳-۴- کنترل معیارهای پذیرش ۱۳۵ ۱-۲-۳-۴- کنترل معیارهای پذیرش برای تلاش‌های کنترل‌شونده توسط تغییرشکل رد۱ ۲-۲-۳-۴- کنترل معیارهای پذیرش برای تلاش‌های کنترل‌شونده توسط نیرو ی ی ۸ ار ۱ ۳-۳-۴- ارزیابی غیرخطی اجزا و ۱0۳۳ ۱-۳-۳-۴- ارزیابی تیرها ۱۳ ۲-۲-۳-۴ ارزیابی ستون‌ها ی ی ی ری وی ی ری رو ره ۱۵۵ ۳-۳-۳-۴ ارزیابی اتصال تیر- ستون رو وربور ۱۵ ۴-۲-۲-۴- ارزیابی دیافراگم و اتصال دال- ستون ری ییررر رد۱۵ ۵-۳-۳-۴- ارزیابی دیوار برشی بتنی» میانقاب و تیر و ستون دهانه‌ی مهاربندی‌شده ی ی از رد۱ ۶-۲-۲-۴ ارزیابی اتصال و اجزای کوچک سازه‌های چند بخشی ی ۸۳ رد۱ ۷-۳-۳-۴- ارزیابی پی ار ۸-۳-۳-۴- ارزیابی اجزای غیرسازه‌ای ی ری ره ۱۵ فصل پنجم- مثال اول (ساختمان سه طبقه بتنی) ۱- ۵- تعریف مثال و ۱00 ۲-۵- بازرسی وضعیت موجود و بررسی اطلاعات و مدارک ساختمان ۳ ۵ ۱۱۸ ۱-۲-۵- بازرسی وضعیت موجود ساختمان 0 ۱0 ۲-۲-۵- بررسی اطلاعات و مدارک 0 0 ۱ ۳-۵- تعیین هدف بهسازی و سطح اطلاعات پ ی ی ی ی ۱۵ ۴-۵- تعیین سونداژها و آزمایش‌های مقاومت مصالح و ژئوتکنیک ۱ ۱-۴-۵- سونداژها ی ی ی ری روا ۱۵ ۲-۴-۵- آزمایش‌های مقاومت مصالح ۱ ۳-۴-۵- آزمایش‌های ژئوتکنیک ار ۵-۵- تحلیل خطر زلزله و طیف طراحی 0 ۶-۵- محاسبات بارهای مرده و زنده ۱۵۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ۷-۵- محاسبات بار زلزله به روش استاتیکی خطی سس ۱ ۸-۵- مدل‌سازی خطی سم ۱/۹ ۱۰-۵- بررسی پارامترهای اثر گذار سس ی ۱0 ۱-۱۰-۵- اثر همزمانی مولفه‌های متعامد ز له سس ی ۱0 ۲-۱۰-۵- اثر مولقه‌ی قائم زر له سس ۱0 ۳۳۱۰۵ ار 0-۸ سم ۱0 ۴-۱۰-۵- ملاحظات پیچش سس ی ۱1 ۵-۱۰-۵- بررسی صلبیت دیاقر گم سس ۱۳ ۶-۱۰-۵- تر کیپ پار هس و و و ۱۳ ۱۲-۵- محاسبه‌ی ظرفیت تیرها سس ۱ ۱۳-۵- محاسبه‌ی ظرفیت ستون‌ها سس ی ۱ ۱۵-۵- انتخاب روش تحلیل تهایی سس ۱ ۱۷-۵- کنترل معیارهای پذیرش سئون ها سس ۱0 ۱۸-۵- کنترل معیارهای پذیرش اتصالات سس ۱0 ۱-۱۸-۵- محاسبه‌ی تیروی برشی اتصال س ۱ ۱-۱۹-۵- کنترل معیار پذیرش خاک سک 06 ۲-۱۹-۵- کنترل معیار پذیرش ی سس ۱۹1 ۲۰-۵- جممع‌بندی و تتیچه گیری سس ی ۱۹ پیوست (ج)- نقشه‌ی محل‌های گرفتن نمونه از بتن و میلگرد ی ی ی ی ی ی ی ۳۳ پیوست (د)- نمونه محاسبه‌ی 1-16 و معیارهای پذیرش یک تیر و یک ستون مس ۳۱ فصل ششم- مثال دوم (ساختمان پنج طبقه بتنی) ۱- ۶- تعریف مثال سس و ۱۳۳۹ د -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۶ بازرسی وضعیت موجود ساختمان و بررسی اطلاعات و مدارک ساختمان ۳۳ ۱-۲-۶- بازرسی وضعیت موجود ساختمان رها ۳-۶ تعیین هدف بهسازی و سطح اطلاعات و ۳۳ ۴-۶- تعیین سونداژها و آزمایش‌های مقاومت مصالح و ژئوتکنیک را ارو ۱-۳-۶- سونداژها ی یی یر ی یی رازه ۲-۴-۶- آزمایش‌های مقاومت مصالح را نها ۳-۴-۶- آزمایش‌های ژئوتکنیک نها ۵-۶- مشخصات مصالح ۳۳۹ ۶-۶- تحلیل خطر ی ی ری رها ۷-۶- محاسبات بارهای مرده و زنده رها ۸-۶- محاسبات بار زلزله به روش استاتیکی خطی ۳۳۹۱ ۹-۶- مدل‌سازی خطی او ۳۳۳۳ ۱-۹-۶- سختی اعضا ادها ۲-۹-۶- سختی موثر ستون‌ها ها ۱۰-۶- انتخاب اولیه‌ی روش تحلیل و و و ۱۳۳ ۱۱-۶- بررسی پارامترهای اثرگذار و و 0 ۱۳۵ ۱-۱۱-۶- اثر همزمانی مولفه‌های متعامد زلزله ۳ ۲-۱۱-۶- اثر مولفه‌ی قائم زلزله و ۳۵0 ۳-۱۱-۶- اثر ۳-۸ هو 0 ۱۳۵ ۴-۱۱-۶- ملاحظات پیجش و 0 ۱۳۵ ۵-۱۱-۶- بررسی دیافراگم م۰ ۵۳۴ ۱۳ ۶-۱۱-۶- ترکیب بار ثقلی و سایر ترکیبات بارگذاری ی ی یر زد ار ۱۲-۶- تحلیل دینامیکی خطی ۱۸ ۱-۱۳-۶- تحلیل خطی و محاسبه‌ی مقادیر نیازها یر ۱۷۸۱ را ۵ بر ی اه‌ناملا تیفرظ ی‌هبساحم -۶-۳۱ ۱-۱۳-۶- محاسبه‌ی ظرفیت تیرها ۵ ۱۳ ۲-۱۳-۶- محاسبه‌ی ظرفیت ستون‌ها و و ۱۳ ۱۴۳-۶- محاسبه‌ی 1-14 اعضا یی وی وی یرو ی ی وی و ی ی ی ور دا ۱۵-۶- انتخاب روش تحلیل نهایی و ۱۳ ۱۶-۶- فرضیات تحلیل غیرخطی و و و ۳ ۱-۱۶-۶- تهیه‌ی مدل غیرخطی و و و ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۷-۶- کنترل نیاز به انجام تحلیل دینامیکی خطی همراه با تحلیل استاتیکی غیرخطی ها ۱۸-۶- تعریف رابطه‌ی بار- تغییرشکل ره ۱۵ ۱۹-۶- مدل‌سازی غیرخطی دیوار برشی در نرم افزار ی ویر ویر رو ۵ ۱۵ ۲۰-۶ تعیین نوع رفتار (کنترل‌شوندگی) تیرهاء ستون‌ها و دیوارها ی ی ی ی ی ی را ۵ ها ۲۱-۶- تحلیل غیرخطی اولیه ره ها ۲۲-۶- تحلیل غیرخطی نهایی ها ۲۳-۶- بررسی پارامترهای مدل‌سازی و معیارهای پذیرش در تیرهاء ستون‌ها و دیوارهای برشی مها ۱-۲۳-۶- تعیین پارامترهای مدل‌سازی و مقادیر معیارهای پذیرش در تیرها یه ۵ ۱۵ ۲-۲۳-۶- تعیین پارامترهای مدل‌سازی و مقادیر معیارهای پذیرش در ستون‌ها ین ۱ ۳-۲۳-۶- پارامترهای مدل‌سازی اتصالات رن را ۴-۲۳-۶- تعیین پارامترهای مدل‌سازی و مقادیر معیارهای پذیرش در دیوارهای برشی (ستون‌های معادل) هی ۱ ۲۳-۶- تحلیل غیرخطی و ارزیابی نتایج یر یر ری را ۱۷ ۱-۲۴-۶- روند انجام آنالیز غیرخطی و ارزیابی اعضا رد ۲-۲۴-۶- ترکیبات بارگذاری را ۳-۲۴-۶- تلاش‌های کنترل‌شونده با تغییرشکل ۳۹ ۱-۳-۲۴-۶- منحنی تغییرمکان بام نسبت به برش پایه و ۳۹ ۲-۳-۲۴-۶- نمایش محل تشکیل مفاصل پلاستیک در سازه و نوع آن‌ها ۳۹ ۴-۲۴-۶- تلاش‌های کنترل‌شونده با نیرو ۳۹ ۱-۴-۲۴-۶- کنترل برش در تیرها اما ۲-۴-۲۴-۶- کنترل برش در ستون‌ها و ۳۹ ۲۵-۶- کنترل معیارهای پذیرش اتصالات ۳۹ ۱-۲۵-۶- محاسبه‌ی نیروی برشی اتصال مم و ۳ ۲-۲۵-۶- محاسبه‌ی ظرفیت اتصال ۳ ۲۶-۶- کنترل معیارهای پذیرش پی ی یا هرا ۱-۲۶-۶- کنترل معیارهای پذیرش خاک ی یا هر ۲-۲۶-۶- کنترل معیارهای پذیرش جسم پی زوس ۷-۶ جمع‌بندی و نتیجه گیری اهر ۱-۲۷-۶- سطح خطر-۱ اه ۲-۲۷-۶- سطح خطر-۲ اه پیوست (الف)- نقشه‌های معماری و سازه با با بخ ۱۵ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۱ وصع موجود -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- سناخت وضع موجود ۳ ۱-۱- مقدمه هدف از شناخت وضع موجود ساختمان, گردآوری اطلاعات لازم برای مدل‌سازی» تحلیل و ارزیابی رفتار لرزه‌ای ساختمان است. این کار می‌تواند با دقت‌های متفاوت و صرف زمان و هزینه متناسب صورت گیرد. بدین ترتیب انجام مطالعات شناخت وضع موجود در سطوح متفاوت. بر اساس گستره‌ی اطلاعانی که جمع‌آوری می‌شود. امکان‌پذیر خواهد بود. این سطوح به ترتیب افزایش دقت و گستره, به سطح اطلاعات حداقل, سطح اطلاعات متعارف و سطح اطلاعات جامع موسوم هستند. تعاریف این سطوح اطلاعات در بند (۶-۲-۲) دستورالعمل ارایه شده است. در این مجموعه., منظور از "دستورالعمل "» نشریه‌ی شماره ۳۶۰ سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور با عنوان "دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود" است. ۲-۱ مراحل شناخت وضع موجود ۶- تحلیل خطر زلزله و تهیه‌ی طیف طراحی. هر یک از مراحل فوق در بندهای بعدی توضیح داده شده است. بازدید از محل و آشنایی اولیه با ساختمان مورد بررسی جمع‌آوری مدارک فنی و اطلاعات کلی ساختمان نعیین هدف بهسازی سناختن وضع موجود تعیین سطح اطلاعات مورد نظر و ضریب آگاهی آزمایس‌هاً شکل (۱-۱): مراحل شناخت وضع موجود -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۱ با در این بازا ۱ ۳۲ ۳ ۶ راه ازدید از محل و آشنایی اولیه با حه‌ی این بازدید برآورد کلی در مورد میزا ید باید به مسایلی نظیر موارد زیر دقت ی - وضعیت ظاهری ساختمان؛ - کیفیت نگهداری ساختمان در مدت بهر - امکان انجام عملیات بهسازی احتمالی - وضعیت ابنیه‌ی مجاور از نظر نوع» فاص احتمالی ناشی از سیب ساختمان مجاو - موانعی که ساختمان‌های مجاور می‌توا: - وضعیت زمین اطراف ساختمان از نظر - وضعیت شیب زمین,» وجود شیروانی»؛ ام جدول (۱-۱): جمع! بند (۱-۳-۱): بررسی ویژگی‌های ساختمان وضعیت موجود ساختمان بند (۱-۲-۲): پیکربندی ساختمان بند (۲-۲-۲): مشخصات مصالح بند (۳-۲-۲): مشخصات ساختگاه بند (۴-۲-۲): ساختمان‌های مجاور ما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌ها ساختمان ن آسیب‌پذیری ساختمان و برنامه‌ی مطالعاتی ارزیابی آسیب‌پذیری حاصل کرد: برداری؛ ساختمان در زمان‌های مختلف؛ له و تراز طبقات و هم‌چنین بررسی وجود اجزای مشترک بین دو ساختم ۰ ۳ ی ند در انجام عملیات بهسازی ایحاد کنند؛ جنس و وضعیت آب‌های زیرزمینی» با توجه به سوابق قابل مشاهده محل کان زمین‌لغزش» امکان وقوع پدیده‌ی روانگرایی و .... وری اطلاعات مورد نیاز برای مطالعات آسیب‌پذیری لرزه‌ای موارد بررسی مشخصات اجزای سازه‌ای و غیرسازه‌ای میزان خطر زلزله در محل ساختمان نتایج اولیه‌ی آرزیابی مقاومت لرزه‌ای تاریخچه‌ی بهره‌برداری گذشته و آینده‌ی ساختمان ملاحظات خاص اقتصادی و اجتماعی مقررات و قوانین حاکم از جمله استانداردها و آیین‌نامه‌های طراحی و ارزیابی ساختمان کلیه‌ی مدارک فنی همانند نقشه‌های اجرایی و چون‌ساخت. دفترچه‌ی محاسبات. نتایج آزمایش‌های زمان ساخت و ... نوع و نحوه‌ی قرارگیری اعضا و اجزای سیستم باربر نقلی و سیستم مقاوم در برابر زلزله نوع و نحوه‌ی قرارگیری اجزای غیرسازه‌ای موثر در سختی و یا مقاومت اعضای سازه‌ای اطلاعات لازم از مشخصات مصالح اطلاعات مربوط به شرایط سطحی و زیرسطحی ساختگاه هندسه و محل پی‌ها و نشست احتمالی آن‌ها و نیز تغییرات احتمالی در شرایط تکیه‌گاهی بررسی مخاطرات رئوتکنیکی نظیر روانگرایی» زمین‌لغزش و غیره شناسایی و تعیین ابعاد درز انقطاع موجود شناسایی اجزای مشترک و نقاط برخورد احتمال سقوط اجزای سستء انفجارء آتش‌سوزی و سایر عوامل در موقع زلزله ناشی از ساختمان مجاور ان و آثار ی مانند -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- سناخت وضع موجود ۵ برای سهولت می‌توان اطلاعاتی را که لازم است در بازدید محلی برداشت شود.ء به صورت چک‌لیست طبقه‌بندی نمود. برای نمونه می‌توان از چک‌لیست پیوست شماره یک استفاده کرد و متناسب با ساختمان مورد بررسی؛ موارد دیگری را به چک‌لیست اضافه یا کم نمود. بندهای مرتبط با بازدیدهای محلی و توضیحات مربوط که در دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای دکر شده است. در جدول (۱- ۴-۱- جمع‌آوری مدارک فنی و اطلاعات کلی ساختمان آینده‌ی آن و قوانین و استانداردهایی که در طراحی و اجرای آن به‌کار رفته و مقرراتی که در حال حاضر بر ارزیابی و بهسازی آن حاکم است» مشخص شود. برای این منظور جمع‌آوری و دسته‌بندی اطلاعات می‌تواند مطابق جدول (۱-۱) و چک‌لیست نمونه در ۵-۱- تعیین هدف بهسازی برنامه‌ریزی مطالعاتی برای شناخت وضع موجود ساختمان بر اساس هدف بهسازی تعیین شده» صورت می‌گیرد. مشاور باید در پیشنهاد هدف بهسازی» نظیر موارد زیر را مد نظر قرار دهد: ۱- کاربری ساختمان؛ ۲- میزان اهمیت ساختمان؛ ۳- عمر باقیمانده‌ی مورد انتظار ساختمان؛ ۴- وضعیت. کیفیت و میزان اهمیت اجزای غیرسازه‌ای؛ ۵- ملاحظات اقتصادی و اجتماعی و خواسته‌های کارفرما. هدف بهسازی که میزان دقت و گستره‌ی مطالعات تحلیلی را تعیین می‌کند. بر اساس سطح خطر و سطح عملکرد ساختمان تعیین می‌شود. بنابراین در ابتدا سطح خطر و سطح عملکرد ساختمان تعریف می‌شود» سپس هدف‌های بهسازی تشریح‌شده در دستورالعمل بیان خواهد شد. ۱-۵-۱- سطح خطر سطح خطر لرزه‌ای در واقع شدت بارگذاری زلزله را نشان می‌دهد. برای این منظورء سه سطح خطر در دستورالعمل تعریف شده سطح خطر-۱: این سطح خطر بر اساس ۸۱۰ احتمال رویداد در پنجاه سال که معادل دوره بازگشت ۴۷۵ سال است.» تعیید می‌شود. سطح خطر-۱ در استاندارد ۲۸۰۰ زلزله طرح نامیده می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ی راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های بیس سطح خطر-۲: این سطح خطر بر اساس ۸۲ احتمال رویداد در پنجاه سال که معادل دوره‌ی بازگشت ۲۴۷۵ سال است. تعیین می‌شود. سطح خطر-۲ به عنوان بیشینه‌ی زلزله محتمل نامیده می‌شود. سطح خطر انتخابی: این سطح خطر بر اساس هر احتمال رویداد دلخواه در پنجاه سال است که ممکن است در موارد خاص اختیار شود. رابطه‌ی بین طیف طرح مربوط به سطوح خطر مختلف به‌طور نمادین در شکل (۲-۱) نشان داده شده است. با ضریب بازتاب سطح خطر ۲ سطح خطر ۱ زمان تناوب شکل (۲-۱): طیف طرح مربوط به سطوح خطر زلزله ۲-۵-۱- سطح عملکرد ساختمان سطح عملکرد ساختمان بر مبنای سطح عملکرد اجزای سازه‌ای و غیرسازه‌ای طبتی تعریف بندهای (۱-۵-۱) تا (۳-۵-۱) دستورالعمل تعیین می‌شود. سطح عملکرد اجزای سازه‌ای طبق بند (۱-۲-۵-۱) انتخاب و سطح عملکرد اجزای غیرسازه‌ای از بند (۱- ۲-۲-۵) انتخاب می‌شود. با تر کیب سطوح عملکرد اجزای سارزه‌ای و9 غیرسازه‌ای» سطح عملکرد کل ساختمان تعریف می‌شود. به‌طور کلی در ترکیب عملکرد اجزای سازه‌ای و غیرسازه‌ای باید در نظر داشت که سطح عملکرد اجزای غیرسازه‌ای متناسب با سطح عملکرد اجزای سازه‌ای لحاظ شود. زیرا بدیهمی است که سازه» نگهدارنده‌ی عضو غیرسازه‌ای است و سطح عملکرد آن نمی‌تواند اختلاف زیادی با سطح عملکرد اجزای غیرسازه‌ای داشته باشد. ۱-۲-۵-۱ سطح عملکرد اجزای سازه‌ای سطوح عملکرد شش‌گانه‌ی اجزای سازه‌ای عبارت هستند از: سطح عملکرد ۲- خرابی محدود؛ سطح عملکرد ۳- ایمنی جانی (15)؛ سطح عملکرد ۴- ایمنی جانی محدود؛ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- سناخت وضع موجود ۷ سطح عملکرد ۶- لحاظ نشده. برای جزییات بیش‌تر در خصوص انتخاب سطح عملکرد اجزای سازه‌ای می‌توان» به بند (۱-۵-۱) دستورالعمل و جداول (ت۳-۱) و (ت۴-۱) در تفسیر دستورالعمل مراجعه کرد. ۲-۲-۵-۱ سطح عملکرد اجزای غیرسازه‌ای سطح عملکرد اجزای غیرسازه‌ای شامل پنج سطح عملکرد به شرح زیر است: سطح عملکرد 7]- قابلیت استفاده‌ی بی‌وقفه؛ سطح عملکرد ن)- ایمنی جانی؛ سطح عملکرد 6- لحاظ نشده. برای انتخاب سطح عملکرد اجزای غیرسازه‌ای به بند (۲-۵-۱) دستورالعمل یا جداول (ت ۵-۱) و (ت ۶-۱) تفسیر دستورالعمل ۳-۲-۵-۱- سطح عملکرد کل ساختمان سطح عملکرد کل ساختمان تعریف می‌شود. هم‌چنین شکل (۳-۱) می‌تواند برای این منظور مورد استفاده قرار گیرد. جدول (۲-۱): سطح عملکرد کل ساختمان سح سور اجزای قابلیت استفاده‌ی خرابی ایمنی جانی | ایمنی جانی آستانه‌ی لحاظ نشده غیرسازه‌ای بی‌وقفه (۱) محدود (۲) )۳( محدود (۴) فروریزش (۵) (۶) بی‌وقفه )(۸) ۸-1 قابلیت استفاده‌ی قابلیت استفاده‌ی 1-2 1-3 4 1 1 بی‌وقفه (1) بی‌وقفه 13-1 0 ۲-3 ۹ 1-2 1-3 1-4 0-5 2-6 محدود ((1) لحاظ نشده » » » 4 آستانه‌ی فروریزش نیازی به 1( 1-5 بهسازی نیست. # به دلیل وجود اختلاف زیاد بین سطح عملکرد اجزای سازه‌ای و غیرسازه‌ای, این سطوح عملکرد برای ساختمان توصیه نمی‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های بشی ۳-۵-۱- هدف بهسازی ۱-۳-۵-۱ بهسازی مبنا در بهسازی مبنا انتظار می‌رود که تحت زلزله‌ی سطح خطر-۱» ایمنی جانی ساکنین تامین شود. هدف از این بهسازی ارتقای عملکرد ساختمان به حداقل مورد قبول بر اساس آیین‌نامه‌های طرح ساختمان‌ها در برابر زلزله است. ۲-۲-۵-۱ بهسازی مطلوب ۳-۲-۵-۱ بهسازی ویژه در بهسازی ویژه نسبت به بهسازی مطلوب عملکرد بالاتری برای ساختمان مد نظر قرار می‌گیرد. یعنی با حفظ همان سطح عملکردء سطح خطر بالاتری در نظر گرفته شده یا سطح عملکرد بالاتری تحت همان سطح خطر مربوط به بهسازی مطلوب منظور می‌شود و یا هر دو حالت در نظر گرفته می‌شوند. تعداد سطوح عملکرد و سطوح خطر نظیر می‌تواند یک یا بیش‌تر باشد. از سوی دیگر علاوه بر سطوح عملکرد و سطوح خطر مربوط به هدف بهسازی مطلوب» ممکن است موارد دیگری نیز در نظر گرفته شود. به‌طور معمول بهسازی ویژه برای ساختمان‌های مهم مانند بیمارستان‌هاء نیروگاه‌ها و غیره در نظر گرفته می‌شود. زیرا در این‌گونه ۴-۳-۵-۱۹- بهسازی محدود در بهسازی محدود عملکرد پایین‌تری نسبت به بهسازی مبنا برای ساختمان در نظر گرفته می‌شود. یعنی با حفظ سطح خطر, سطح عملکرد پایین‌تر یا برعکس آن و یا هر دو حالت فرض می‌شود. در شرایطی که به دلیل محدودیت‌های مالی یا اجرایی بهسازی ۵-۳-۵-۱ بهسازی موضعی بهسازی موضعی در واقع یک هدف نیست. دراین‌حالت مطالعات بهسازی بر اساس یکی از اهداف بهسازی انجام شده ولی عملیات اجرایی به دلیل محدودیت‌های اجرایی یا مالی در چند مرحله انجام می‌شود. در این‌صورت اجرای هر مرحله نباید اختلالی در -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- تسناخت وضع موجود ۹ ۴-۵-۱- پیشنهاد هدف بهسازی در جدول (۳-۱) راهنمای تعیین اهداف بهسازی برای ساختمان‌های عمومی و دولتی مهم درج شده است. در این مرحله مشاور بر اساس بازدید از ساختمان و جمع‌آوری اطلاعات اولیه و با شناخت خواسته‌های کارفرماء هدف بهسازی را به کارفرما پیشنهاد می‌دهد و بر اساس هدف بهسازی تصویب‌شده» برای ادامه‌ی کار برنامه‌ر یز ی کرده 9 مطالعات را پیش می‌برد. تعیین هدف بهسازری خن سانش ۲ ۱ انتخاب سطح عملکرد اجزای سازه‌ای ۱ انتخاب سطح عملکرد اجزای غیرساز‌ای انتخاب سطح خطر سطح عملکرد -۱ قابلیت استفاده‌ی بی‌وقفه * سطح عملکرد -۸, خدمت رسانی بی‌وقفه ** خط -و: 7/۱۰ اخنها؛ دراد در *+۵سال سطح عملکرد ۳ خرابی محدود** سطح عملکرد -۱۶ فابلیت استفاده‌ی بی‌وقفه* ‌ ۳ ۹ ل 9 ار 0 ۵ ۳ ارم ی 1 »9 سحلح خطر -۳۲: ۲ احنمال رویداد در ۰ سال سطح عملکرد ۳۳ ایمنی جانی سطح عملکرد ۲۳ ایمنی جانی سطح خطر انتخا احتمال دلخواه روبداد در ۵۰ سا سطح عملکرد -۴ ایمنی جانی محدود** سطح عملکرد -]ایمنی جانی محدود* ج خطر انتخابی -درصد احتمال دلخواه روبداد در ل سطح عملکرد -۶ لحاظ نشده** اک سطح عملکرد کل ساختمان سطح عملکرد ] 1-1 سطح عملکرد ۲.8 3 سطح عملکرد «(0) 15 مطالق جدول (۲-۱) سایر موارد ۳ انتخاب هدف بهسازی مبنا: سطح خطر ۱+ 5.] مطلوب: سطح خطر۱+ ۱.8 و سطح خطر ۳+*1) ویژه : سطح خطر ۱+ .]و سطح خطر ۳+ 1:) و سطح خطر انتخابی +عملکرد انتخابی یا (سطح خطر ۲+ ۱.5 یا عملکرد بالانس) محدود: به علت وجود محدودیت‌های مالی یا اجرابی. سطح عملکرد یا سحلح خطلر و با هر دو تست به هدف بهسازیی مننا پایین‌تر در نظر گرفته می‌سوند. موضعی: هدف بهسازی یکی از موارد بالا است. اما به علت وجود مجدودیت‌های مالی یا اجرایی. در هر مرحله‌ی زمانی تنها بخشی از بهسازی اجرا می‌شود. *توسط ضوابط ارزیابی دستورالعمل قابل کنترل است. * ضوابط کنترلی در دستورالعمل ندارد. شکل (۳-۱): مراحل تعیین هدف بهسازی در شکل (۳-۱) مراحل فوق به‌طور خلاصه ترسیم شده است. پس از تعیین هدف بهسازی, مشاور می‌تواند با توجه به بند (۷-۱) به سوالات زیر پاسخ دهد. ۱- تحلیل سازه به احتمال زیادء با چه روشی باید انجام شود؟ ۲ آیا آزمایش مقاومت مصالح لازم است؟ در صورت لزوم میزان آن تعیین شود. ۳- آیا آزمایش خاک لازم است؟ در صورت لزوم میزان آن مشخص شود. ۴ آیا مطالعات تحلیل خطر لازم است؟ در صورت لزوم سطح آن معین شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ اد م ۶ مطا جدو سیاسی- فرماندهی اول میراث فرهنگی بق بند (۵-۲-۲) دستو راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهساز ل (۳-۱): راهنمای تعیین اهداف بهسازی برای ساختمان: شرح ساختمان‌های اصلی از هریک از محموعه‌های نماد ساختمان‌های اصلی هریک از محموعه‌های محلس. قوه‌ی قضاییه, استانداری‌ها و فرمانداری‌هاء بانک مرکزی و خزانه مراکز اورژانس پزشکی و مراکز مخابراتی اصلی احمرء مراکز اصلی نیروهای انتظامی (پلیس) تاسیسات ناوبری فرودگاهی و مراکز مخابراتی بخشداری‌ها. مراکز فرماندهی نیروهای مسلح و انتظامی در استان‌ها ساختمان‌های اصلی وزارتخانه‌هاء سازمان‌های مهم و ب- آدارات کل وزارتخانه‌ها ادارات مر کزی سازمان‌های مهم در استان‌ها پایانه‌های مسافربری, سالن‌های فرودگاه‌ها و مراکز تجمعی بیش از ۳۰۰ نفر موزه‌هاء بناهای تاریخی, کتابخانه‌های نفیس نظیر خطرناک و بسیار حساس از لحاظ آلودگی محیطزیست در این ص (عات موردنظر و ضریب آگاهی سمان‌های بشی 3 با دوره‌ی با ز گسشت ۷۲ ساله ۸-[ مصالح فولادی -------- صفحهٔ بعد -------- جدول (۴-۱): انتخاب سطح اطلاعات و تعیین میزان آزمایش‌ها " هدف بهسازی مطلوب یا پایین تر ویژه وضعیت اطلاعات (انجام آزمایش گاهی لازم نیست.) (در هر حال انجام آزمایش لازم است.) ۱ (۲-۳-۲-۲-۶) دستورالعمل لازم است. موجود نیست آزمایش‌های مصالح, لااقل در حد متعارف طبق بند (۲-۳-۲-۲-۶) دستورالعمل لازم است. ۱ (۳-۳-۲-۲-۶) دستورالعمل لازم است. (۲-۳-۲-۲-۶) دستورالعمل لازم است. موجود است آزمایش‌های مصالحء لااقل در حد متعارف طبق بند آزمایش‌های مصالحء لااقل در حد جامع طبق بند (۲-۳-۲-۲-۶) دستورالعمل لازم است. (۳-۳-۲-۲-۶) دستورالعمل لازم است. ۱- با توجه به سطح اطلاعات موجود و9 وضعیت ساختمان, می‌توان از جدول پیشنهادی پیوست- ۲ دستورالعمل برای تعیین میزان آزمایش‌ها استفاده دیگر هر چه میزان اطلاعات بیش‌تر و مراجع آن معتبرتر باشد» ضریب آگاهی بزرگ‌تری را می‌توان انتخاب نمود. جدول (۵-۱): ضریب آگاهی اطلاعات متعارف و جامع استفاده از کلیه‌ی روش‌های تحلیلی بلامانع است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های بیس ۷-۱- بازرسی وضعیت موجود.ء شناسایی مشخصات مصالح و آزمایش‌ها بازرسی وضعیت موجود از دو جنبه‌ی شناخت وضعیت ظاهری اجزای مورد بررسی (سازه‌ای یا غیرسازه‌ای) و مشخصات فیزیکی مصالح و خاک مورد توجه قرار می‌گیرد. برای شناسایی وضعیت ظاهری اعضا لازم است که موانع و پوشش‌های معماری برداشته شده تا اندازه گیری ابعاد عضو مورد بررسی ممکن باشد. به این عملیات در اصطلاح سونداژ گفته می‌شود. در بخش دوم برای تعیین مشخصات مصالح به‌کار رفته در ساختمان مانند تنش تسلیم فولاد یا مقاومت فشاری بتن باید نمونه‌ای از مصالح مورد نظر با ابعاد ۱-۷-۱ بازرسی وضعیت موجود بازرسی وضعیت موجود ساختمان شامل بازرسی عینی و مشاهده‌ی اعضای سازه‌ای و غیرسازه‌ای است. به‌این وسیله تطابق وضع موجود با آن‌چه در مدارک فنی درج‌شده است.ء کنترل می‌شود. در این بازدید پوشش معماری در نقاط منتخب تا رسیدن به اعضا و پیشنهاد می‌شود سونداژها بیش‌تر در ناحیه‌ی اتصالات صورت گیرد.ء زیرا این مزیت مهم را دارد که هم‌زمان هم اتصال و هم اعضای متصل شده» مورد بازدید قرار می گیرند. در چک‌لیست نمونه در پیوست شماره ساه. اطلاعاتی که هنگام سونداز اجزای مختلف ساختمان باید برداشت شود ارایه شده است. جزییات کافی موجود | حداقل یک اتصال از هر اجرایی, باید حداقل ۵ اتصالات موجود از آن هر نوع اتصال مانند اتصال تیر به ستون میانی» تیر به اجزای سازه‌ای رسید. ستون کناری» ستون به پی و : ۱ 1 در صورت مشاهده تفاوت بین نمونه‌های بازدید غیره. حداقل سه اتصال از هر شده» بازرسی از اتصالات دیگر تا رسیدن به نمونه اتصال حداقل یک نمونه از هر اگر تخطی از نقشه‌های موجود ملاحظه شود. نوع عضو غیرسازه‌ای حداقل ۱۰/ اجزا از هر نوع بازرسی شود. اجزای معماری, اجزای حداقل سه نمونه از هر اگر هم‌خوانی بین نمونه‌ها مشاهده نشود. مکانیکی و برقی نوع عضو غیرسازه‌ای حداقل ۲۰ اجزا از هر نوع بازرسی شود. ۱- سفت‌کاری دیوارها در صورتی که به عنوان میانقاب لحاظ شود.ء در گروه اجزای سازه‌ای قرار می‌گیرد. هم‌چنین برداشت اطلاعات برای برخی اجزای غیرسازه‌ای طبق جدول (۱-۹) دستورالعمل لازم نیست. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- ساخت وضع موجود ۳ ۲-۷-۱ شناسایی مشخصات مصالح و آزمایش‌ها مشخصات مورد نیاز مصالح شامل مقاومت کرانه‌ی پایین و مورد انتظار مصالح است. که به ترتیب در تعیین ظرفیت کرانه‌ی پایین در جدول (۸-۱) نحوه‌ی تعیین مشخصات میلگرد بر اساس سطح اطلاعات مورد استفاده در تعیین هدف بهسازی, آورده شده است. در شکل (۴-۱) برنامه‌ی آزمایش‌های سازه‌های بتنی نمایش داده شده است. جدول( ۷-۱): نحوه‌ی تعیین مشخصات مصالح بتنی انجام آزمایش متوسط منهای یک انحراف معیار نتایج آزمایش | متوسط مقادیر حاصل از آزمایش تعداد آزمایش‌ها را افزایش داد تا ضریب تغییرات به ۸۱۴/ یا کوچک‌تر کاهش یابد. جدول(۸-۱): نحوه‌ی تعیین مشخصات مصالح میلگرد" دفترچه‌ی محاسبات و نقشه‌های اجرایی مقادیر درج شده در نقشه‌ها مقاومت کرانه‌ی پایین ضربدر ۱/۱۵ ۱ مشخصات اسمی با طراحی درج شده در وجود مدارک معتبر حاوی گزارش آزمایش مصالح مقاومت کرانه‌ی پایین ضربدر ۱/۱۵ مدارک ر متوسط منهای یک انحراف معیار نتایج ِ آزمایش در صورت وجود یا عدم وجود مدارک معتبر حاوی گزارش آزمایش مصالح باید آزمایش انجام شود. با این ۱ ِ را متوسط منهای یک انحراف معیار نتایج : تفاوت که اگر مدارک معتبر حاوی گزارش آزمایش را متوسط مقادیر حاصل از آزمایش مصالح موجود باشد. از تعداد آزمایش‌ها کاسته می‌شود. برای جزییات بیش‌تر به شکل (۴-۱) رجوع شود. ۱- در صورت نیاز به تنش تسلیم دیگر مصالح فولادی به کار رفته برای اتصال قطعات (مثل میل‌مهارها)» به جای ضریب ۱/۱۵ از ضریب ۱/۲۵ استفاده می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ راهنما یکاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های بشی با مدارک و آرمانش لارم نبست بلگرد 4 ر ی دا 4 رمانش ل ره نم معتبر موجود است؟ َ (ستفاده از مسخصات اسمی با طراحی) یه خبر 4 ۲ نمونه از کل ساختمان 4 رس ک متعارف پر حداقل ۲ مغزه ار هرنوع عضو و با مدارک فنی . بو ها مىلگرد 4 ۱ داته : بنه 4 ۳ نمونه ار هر نوع عضو برنامه‌ی حداقل به ۳ نمونه از هر نوع عضو در هر ۳ طبفه آرمابش‌های خیر لارم برای ساره‌های ۱ 4 اب چنس مینگردهای بکار رفته در ساختمان نکسان است؟ خبر 4 ۶ نمونه از هرنوع عضو در هر ۳ طبقه 4 آزمابش‌های جامع 8 . حداقل ۶ آزماس برای هر طبفقه. هر ۰۰ ۲مترمکعب بتن با هر خیر 4 :۳ مترمربع از سطح ساره. هر کدام که بیس‌بر است. اگر نتایچ آزمایش وجود سش با رده‌های محتلف را نسان دهد. باند تعداد آرماش‌ه را ان رسیدن به یک نتبجه‌ی قطعی افزایش داد. آیا مقاومت طلر" نا نتایخ آزماش‌ها : بتن 88 4 داست بله 4 داست؟ بله 4 انجام حداقل ۳ آرمایس موجود ست: موجود است: خر ۲ ۲ حداقل ۳ آزمایس برای هر طبقه, هر ۲۰۰ مترمکعب بتن باهر ۷۲۰ و با نشجه‌ی این ۳ آرمایس با نتایج خمر ۰ مترمربع ار سطح سازه. هر کدام که بیش‌بر است. آُزمایش‌های موجود. منطبق است؟ حداقل ۱ آرمانش برای هر طبقه. هر ۲۰۰ مترمکعب بتن با هر ۷۰۰ آزمانش برای کل ساختمان 8 در صنورنی که رنب تغیبرات نانچ (.0.0.۱] ار ۱۴ پیسن‌تر باشد و با این که تتایج آزماش‌ه تیش از ۳۵ کینوگرم بر سانتی‌مترمریع کم‌بر از مقاومت فساری مسحسه تفن شده طراحی باشند. لارم است با افزاس بعناد مفزه‌ها سعی در شناسانی عنل این نفاوت شود. در حالت کلی وقتی که نتایح آزمایش‌ها تفسرات ربادی دارند. مقاومت مورد انتظار باند حداکثر برابر متوسط حاصل از آرمایس‌ها منهای نک انحراف معار در نظر گرفته سود. 8 در مورد تبرها و دال‌ها مقدار نمونه‌های لازم را می‌توان به نصف کاهش داد به شرطی که در مقابل هرکاهش در تعداد مغزه‌گری با رعایت شرط حداقل تعداد لارم ۵ آرمایس غیرمخرب صورت گنرد. شکل (۴-۱): برنامه‌ی آزمایش‌های سازه‌های بتنی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- سناخت وضع موجود ۵ ۱-۲-۷-۱ آزمایش‌های مصالح بتنی و میلگرد ۲ تنش تسلیم و مقاومت نهایی میلگردهای معمولی یا پیش‌تنیده و قطعات فلزی به‌کار رفته در اتصالات. با توجه به سطح آزمایش‌های مشخص شده برای تعیین مشخصات مصالح برنامه‌ی آزمایش‌ها مطابق شکل (۴-۱) تعیین می‌شود. برای تعیین محل انجام آزمایش‌ها بهتر است نقاطی انتخاب شوند که با موقعیت‌های انتخاب شده برای بازرسی وضعیت موجود اشتراک داشته باشد. به این ترتیب می‌توان تعداد سونداژها را کاهش داد. برای نمونه‌برداری از اجزای بتنی رعایت نکات ایمنی ۱- نمونه‌برداری از تیرها حتی‌المقدور در نقطه‌ی عطف تیر صورت گیرد که دارای کم‌ترین تلاش خمشی است. ۲- مناسب‌ترین موقعیت برای نمونه‌برداری از ستون‌هاء انتهای ستون‌های تراز بام است. ۳- نمونه‌های برداشته شده باید با قطعات جدید یا طول وصله‌ی کافی و اتصال مناسب جایگزین شوند. مگر این که نمونه‌گیری‌ها از محل‌هایی انجام شوند که تحلیل نشان دهد به جایگزینی نیاز نیست. ۴- مغزه‌گیری‌ها نباید تا حدامکان به میلگردهای موجود. صدمه بزنند. لذا استفاده از ردیاب آرماتور در این خصوص توصیه می‌شود. ۵- بعد از مغزه‌گیری, حفره‌ی ایحاد شده توسط بتن یا ملاتی مشابه بتن موجود ترمیم شود. ۲-۲-۷-۱ آزمایش‌های مصالح فولادی در صورتی که ساختمان دارای مصالح فولادی باشد.ء نیاز به انجام آزمایش فولاد خواهد بود. برای کسب اطلاعات لازم به فصل اول نشریه‌ی شماره ۳۶۳-۱ با عنوان "راهنمای کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های فولادی " رجوع شود. ۳-۲-۷-۱ آزمایش مقاومت برشی میانقاب‌های مصالح بنایی صفحه کنترل شوندء لازم است آزمایش مقاومت برشی ملات دیوار صورت گیرد. برای کسب اطلاعات بیش‌تر به فصل اول نشریه‌ی شماره ۳۶۳-۳ با عنوان "راهنمای کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های بنایی " رجوع شود. ۴-۲-۷-۱ - آزمایش‌ها و اطلاعات ژئوتکنیک هم‌زمان با انجام آزمایش‌های مصالح سازه» در سطوح اطلاعات متعارف و جامع لازم است آزمایش‌های ژئوتکنیکی نیز برای تعیین مشخصات خاک محل صورت پذیرد. این اطلاعات باید مشتمل بر اطلاعات مربوط به پیء شرایط خاک زیر آن و خطرات ساختگاهی محل ساختمان باشد. با توجه به سطح اطلاعات, برنامه‌ی آزمایش‌ها مطابق جدول(۹-۱) تعیین می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱ راهنما یکاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های بششی جدول (۹-۱): تعداد آزمایش‌های ژئوتکنیک جامع ۸-۱- تحلیل خطر زلزله و تهیه‌ی طیف طراحی در کلیه‌ی روش‌های تحلیل سازه در بهسازی لرزه‌ای» داشتن طیف طرح لازم است. طیف طرح مربوط به سطح خطر -۱ را می‌توان از استاندارد ۲۸۰۰ استخراج نمود. اما هرگاه استفاده از سطح خطر-۲ یا هر سطح خطر متفاوت با سطح خطر-۱ لازم باشد. یا (۱۰-۱) است. جدول (۱۰-۱): تعیین طیف‌های طراحی طیف طرح استاندارد ز حاصل‌ ضرب شتاب مبنای طرح (۸) و مقادیر طیفی ضریب بازتاب ن (13) حاصل می‌شو - مقدار ۸ از نقشه پهنه‌بندی استاندارد ۲۸۰۰ قابل تعیین است. (برای سطح خطر ۱) ۱ ۱ ی ۱ ی مین محدود و - مقادیر طیفی 13 را می‌توان از طیف ضریب بازتاب استاندارد ۲۸۰۰ برآورد نمود. ۱ ۱ - برای تعیی. ثشتات مننا » مراحا ز : ژه ساختگاه مطایخ بند (۱-۴-۶-۱) دستورا مطلوب طیف طرح ویژه ساختگاه برای تعیین شتاب مبنای طرحء مراحل تحلیل خطر ویژ بق بند دستورالعمل تم گرد. (برای هر سطح خطر ۱ ۳۶ ۳ متفاوت با سطح خطر ۱) شکل طیف می‌تواند به یکی از صورت‌های زیر مطابق بند (۲-۴-۶-۱) دستورالعمل باشد ۱- طیف طرح با شکل ثابت؛ 1 ۱ ۲- طیف با خطر ثابت؛ ویژه طیف طرح ویژه ساختگاه یف طرح با خطر اب ۳- طیف طرح میانگین و یا طیف طرح میانگین به علاوه انحراف معیار. ۱-۸-۱ سشتاب‌نگاشست‌ها در صورتی که استفاده از شتاب‌نگاشت در تحلیل لرزه‌ای ساختمان مورد نظر باشد.ء لازم است که این شتاب‌نگاشت‌ها حداقل از سه زلرله‌ی مختلف در دسترس باشند. در صورت عدم وجود شتاب‌نگاشت مناسب برای محل مورد نظرء به تعداد کافی می‌توان از -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- سناخت وضع موجود ۷ ۹-۱- جمع‌بندی پس از انجام مطالعات. سونداژها و در صورت لزوم آزمایش‌های تعیین‌شده در این فصل, اطلاعات زیر که در بخش‌های مدل‌سازی و تحلیل مورد استفاده قرار می‌گیرند. به دست می‌آید. ۱- وضعیت ساختمان‌های مجاور؛ ۲- نقشه‌های وضع موجود شامل هندسه و پیکربندی وضعیت موجود ساختمان از نظر سازه‌ای و معماری به همراه جزییات کافی برای مطالعات بهسازی لرزه‌ای؛ ۳- هدف بهسازی مشتمل بر سطوح خطر و سطوح عملکرد؛ ۴ سطح اطلاعات؛ ۵- مشخصات مصالح بتنی و میلگرد به‌دست آمده از مدارک فنی یا آزمایش‌های انجام‌شده؛ ۶- مشخصات زئوتکنیکی زمین محل پروژه؛ ۷- طیف طرح و در صورت لزوم شتاب‌نگاشت‌های مورد نیاز. ارزیابی اولیه از وضعیت موجود ساختمان که بدون انجام سونداژ و آزمایش‌ها و به استناد مدارک و اطلاعات موجود و نیز نتایج بازرسی شهودی توسط ارزیاب مجرب صورت می‌پذیرد» تحت عنوان ارزیابی کیفی شناخته می‌شود. این اصطلاح در دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود مطرح نشده است. نمونه‌ای از چک‌لیست‌های ارزیابی کیفی در پیوست شماره چهار ارایه شده -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست ۱-- نمونه‌ی جک‌لیست باز دید محلی پیوست ۲- نمونه‌ی چک‌لیست بررسی مدارک موجود پیوست ۳-- نمونه‌ی چک‌لیست سونداز پیوست ۴ نمونه‌ی جک‌لیست ارزیابی کیفی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- شسناخت وضع موجود ۳۱ پیوست ۱- نمونه‌ی چک لیست بازدید محلی ۱- آدرس ساختمان: ۲- طول و عرض جغرافیایی در ورودی اصلی ساختمان: ۳- کروکی موقعیت زمین و ساختمان: ۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱ ۴- آیا تجهیزات هشدار دهنده‌ی دود و نشت گاز در ساختمان وجود دارد؟ خیرل] بلول] وضعیت تحهیزات هشدار دهنده‌ی دود و نشت گارز: ۵- آیا تحهیزات آتش نشانی در ساختمان وجود دارد؟ خیرل] بله[] وضعیت تجهیزات آتش‌نشانی: ۶- آیا رویه‌ی مقاوم در برابر آتش بر روی اعضای سازه‌ای وجود دارد؟ خیرل] بله[] جنس و وضعیت رویه‌ی مقاوم در برابر آتش: ۷ آیا تغییرات در پلان معماری اولیه وجود دارد؟ خیرل] بله[] شرح تغییرات پلان معماری: ۸- آیا بخش جدیدی به سازه‌ی موجود اضافه شده است؟ خیرل] بلول] شرح بخش‌های جدید اضافه‌شده: -٩‏ وضعیت توپوگرافی منطقه: ساختمان واقع بر خطالراس با سراشیبی تند ْ ساختمان واقع بر خطالقعر و نواحی پست ْ ساختمان در مجاورت خاکریزی یا خاکبرداری 0 ساختمان بر روی زمین با شیب تند ۳ ۰- آیا احتمال دارد ساختمان بر روی خاک دستی احداث گردیده باشد؟ خیرل] بلل] ۱- آیا سابقه‌ی روانگرایی در منطقه دیده شده است؟ خیرل] بلهل3] ۳- آیا احتمال روانگرایی در منطقه وجود دارد؟ خیرل] بلل] ۳- آیا سابقه‌ی زمین‌لغزش در منطقه دیده شده است؟ خیرل] بله[] ۴- آیا احتمال زمین‌لغزش در منطقه وجود دارد؟ خیرل] بلهل] ۵- آیا در نزدیکی ساختمان تونل,ء حفره‌های بزرگ و یا قنات وجود دارد؟ خیرل] بلل] فاصله از ساختمان: ۶- آیا از نزدیکی ساختمان خط مترو عبور می‌کند؟ خیرل] بلهل] فاصله از ساختمان: ۷- آیا ساختمان در محدوده یا مسیر قنات قرار گرفته است؟ خیرل] بلل] ۸- آیا ساختمان در مسیل ساخته شده است؟ خیرل] بلهل] -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های بشی ۹ ویژگی‌های اصلی و قابل توجه خاک: ۰- وضعیت زمین اطراف ساختمان از نظر جنس خاک و سطح آب زیرزمینی با توجه به سوابق قابل مشاهده‌ی محلی مانند گودبرداری‌های اطراف چگونه است؟ ۱- امکان انجام عملیات اجرایی بهسازی ساختمان در زمان‌های مختلف چگونه است؟ ۳- آیا محوطه‌ی لازم برای انجام عملیات اجرایی بهسازی و فضای لازم برای استقرار ماشین‌آلات موجود است؟ خیرل] بل[] ۳- آیا ساختمان‌های مجاور در انجام عملیات اجرایی بهسازی مانع ایجاد می‌کنند؟ خیرل] بلل] ۶- بررسی احتمال آسیب ناشی از ساختمان مجاور: ی ۷- کیفیت نگهداری از ساختمان در طول بهره‌برداری: وجود خوردگی یا زنگ‌زدگی در اجزای سازه‌ای 1 وجود فرسودگی در اجزای غیر سازه‌ای 0 ۸- نوع پوشش اجزای سازه‌ای چگونه است؟ ۹- آیا ساختمان دارای آسانسور است؟ تعداد و ظرفیت آن ذکر شود؟ ۰- فهرست اجزای غیرسازه‌ای ساختمان ضمیمه شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- سناخت وضع موجود ۳۳ پیوست ۲- نمونه‌ی چک لیست بررسی مدارک موجود ۲- تاریخجه‌ی ساختمان: سال طراحی سازه: سال شروع ساخت: سال بهره‌برداری: ۳ عوامل ساخت: کارفرما: مشاور: پیمانکار: بهره‌بردار: سا ِا ۵- سطح کل زمین: متر مربع ۶- کاربری ساختمان: کاربری فعلی: کاربری قبلی: ۷- اسناد و مدارک موجود ناد و مدارک موجود موجود نیست 9 9 ساسا هد که - مقاطع ساختمان 0 0 0 تا را تا اه اه نقشه‌ی محوطه‌ی ساختمان 0 0 0 : دوهی پراوی اقا 0 80 دس تس ما تک 0 0 وا 8 8 8 -------- صفحهٔ بعد -------- راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های بشی استاد و مدارک موجودا بان ریق بان متون‌گزاری ا 80 80 80 تقد با تک 6 اقا نیاق کی ی خا ‏ قل قاق با مشخمات مقاطع ترا 0 اد مشخمات مقاطع ستونها ‏ ا 0 ال سا اس رشق ان ی جیات‌اسات تروق باق ی 0 کم -جیات ومدی یکره در ترهوشن ق ق اک ی -جیات مر مرها رها وش اه ی تاکز وت وکا الق کی ی 0 5 1 1 سونقق کی اس 0 و وت سل لک ی قثههای ایا 60 8 8 سا ینعی 0 با هرت باس حول وت و سونقق اک را گزارش‌های ژوتکنک ا 80 8 8 گزاش‌های تحلبل خطر ساختکام ]8 8 ]8 وی ااا ق ق نا تش ‏ ق ‏ ت ق نا و > و و > اک که هرگونه مرمت یا بازسازی در ساختمان صورت گرفته است. لازم است مدارک مرتبط برای تعیین نواقص, مطابق با چک‌لیست فو سس ق -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- سناخت وضع موجود ۳۵ ۸- سیستم سازه‌ای ساختمان: قاب بتنی مهاربندی‌شده که ۹- اجزای سازه‌ای: ۱-۹- دیوارهای سازه‌ای: دیوار برشی بتنی معمولی . ل] دیوار برشی بتنی هم‌بند ل] دیوار برشی فولادی 0 سایر 0 ی ۲-۹- پی‌ها: منفرد ل] نواری ل] گسترده ل] عمیق ل] سایر ل] ی ۳-۹- نوع دیافراگم: تیرچه بلوک 0 مهاربندی فولادی افقی ۳ دال بتنی ِا کف فلزی با پوشش بتن سازه‌ای دال و تیرچه بتنی کف فلزی با پوشش بتن غیر سازه‌ای طاق ضربی ۹ کف فلزی بدون پوشش ۳ مرکب ۳ سایر ۳ ۰ میانقاب‌ها ۱-۰- نوع مصالح میانقاب: ۳-۰ میانقاب‌های موجود در ساختمان کدام یک از شرایط زیر را ارضا می‌کنند: میانقاب جداشده []: میانقابی که در بالا و اطراف خود دارای درزهایی با قاب است به طوری که وقوع حداکثر تغییر شکل‌های مورد انتظار قاب را به‌طور آزادانه امکان‌پذیر می‌سازد. میانقاب برشی لس]: میانقاب در هر چهار طرف به‌طور کامل با قاب محیطی خود در تماس است. -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- و ها دیف ۱-۱ ۲-۱ ۲۳-۱ ۴-۱ ۵-۱ ۶-۱ اول- سناخت وضع موجود ست۳- نمونه‌ی چک لیست سونداژ ونداز جزییات اتصال تیر به ستون ها 5 5 سار رس سا 5 اس رل فا ]5 اه و سم 5 کروکی جزییا ۳۷ ۱ ّ ّ ّ ِ ِ ِ ت اتصال تیر به ستون -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساخنمان‌های بس ۲- سونداژ جزییات تیرها بلاق ترا را ها 0 ۲-۲ | مشخصات میلگرهای طولی وعرفی 6 | مشخصات وصله‌ها و طول مهاری 8 ۲۵۳ مشخصات میلگردهای عرضی در نواحی بحرانی تیر ِا ۵ انا ار کروکی جزییات تیرها ِ سس -------- صفحهٔ بعد -------- ۳- سونداژز جزییات ستون‌ها ابعاد مقطع ستون‌ها سا مشخصات میلگردهای طولی و عرضی -۵ | مقطع ستون‌ها 3 کروکی جزییات ستون‌ها ۳٩ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های بت ۴- سونداز جزییات دیوارهای برشی ردیف ۱-۳۴ ۲-۴ ۳۴ ۴-۴ ۵-۳۴ ابعاد مقطع دیوارهای برشی ابعاد مقطع تیرهای همبند (در صورت وجود) ضخامت و ابعاد نواحی مرزی (در صورت وجود) مشخصات میلگردگذاری طولی و عرضی دیوار مشخصات میلگردگذاری طولی و عرضی نواحی مرزی (در صورت وجود) مشخصات میلگردگذاری طولی و عرضی در تیرهای همبند (درصورت وجود) کروکی جزییات دیوارهای برشی ۰ سا -------- صفحهٔ بعد -------- /ول- تساخت وضع موجود ر۳ ۵- سونداژ جزییات پای ستون‌ها جزبیات بای ستون‌ها مشخصات میلگردگذاری طولی و عرضی در محل اتصال ستون‌ها به پی ۳ ۳ کروکی جزییات پای ستون‌ها -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساخنمان‌های موجود- ساختمان‌های بش ۶- سونداژ جزییات دیافراگم‌ها اما وت و 0 کروکی جزییات دیافراگم‌ها ۰ سا -------- صفحهٔ بعد -------- ۷- سونداژز جزییات و محل تغییر ابعاد ستون‌ها کروکی جزییات تغییر ابعاد ستون‌ها -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳ راهنما یکاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های بت ردیف . جزییات میانقاب‌ها برداشت شد . برداشت نشد ۸ , نوع و جنس دیوارها ۸ | ضخامت دیوارها ۸ ابعاد دیوارها ۵-۸ , فاصله‌ی میانقاب‌ها از طرفین و بالاا با قاب محیطی ۰ سا -------- صفحهٔ بعد -------- اول- سناخت وضع موجود ۹- سونداز جزییات اجزای غیرسازه‌ای کروکی موقعیت قرارگیری و ابعاد اجزای غیرسازه‌ای -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۶ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساخنمان‌های موجود- ساختمان‌های بش ۰ سونداژ جزپیات اتصال اجزای غیرسازه‌ای ردیف " جزییات اتصال اجزای غیرسازه‌ای نوع اتصالات (جوشی, پیجی, استفاده از جداسازها) الا ۷ ۱ ابعاد و طول جوش در اتصالات جوشی ال ۱ ۴۰ ]| تعداد و ابعاد پیچ‌ها در اتصالات پیجی | ۱ ۵-۰ جزییات سایر اتصالات به کاررفته ال ۱ تا سس کروکی اتصالات اجزای غیرسازه‌ای ۰ سا -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ کروکی ابعاد پی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- و - صل اول- تُساخت وضع موجود ۳۹ ۱- آیا مسیرهای انتقال بار ثقلی تا روی پی ادامه دارند؟ ل] بله خر ل] نامشخص ۲- آیا مسیرهای انتقال بار جانبی تا روی پی ادامه دارند؟ ل] بله خر ل] نامشخص ۳- درز انقطاع با ساختمان‌های مجاور: ‏ ل] وجود دارد (1] کم‌تر از مقدار محاز- ل] بیش‌تر از مقدار مجاز) لآوجود ندارد ۴- اجزای سازه‌ای مشترک بین ساختمان‌های مجاور: لآ وجود دارد ل] وجود ندارد ۵- آیا احتمال بروز أسیب ناشی از ساختمان‌های مجاور وجود دارد؟ ل] بله (ل] سقوط اجزای سست- ل] آتش‌سوزی- لا سایر موارد) ‏ لا خیر ۶ به‌طور کلی, سازه در پلان: لا منظم [] نامنظم (ل] عدم تقارن اعضای سیستم باربر جانبی- لس توزیع نامتناسب جرم در پلان- ل] نامنظمی هندسی) ۷ به‌طور کلی, سازه در ارتفاع: ل] منظم ‏ ل] نامنظم (ل] طبقه نرم یا ضعیف- ل] توزیع نامتناسب جرم- ل] نامنظمی هندسی) ‏ ل] نامشخص ۸- احتمال وقوع پیجش چقدر است؟ [] زیاد ل] متوسط لا کم [] نامشخص ۹٩‏ آیا اعضای باربر جانبی در ارتفاع تغییر صفحه دارند؟ ‏ ل] بله ل] خیر ۰ آیا تیغه‌های داخلی به‌طور منظم و متقارن در کف طبقات توزیع شده‌اند؟ ل] بله ۲- پی ۱- نشست در سازه: ل] وجود ندارد ۲۳ وضع ظاهری پی‌ها: ل] مناسب ۳- آیا یی‌ها در یک تراز قرار دارند؟ [] بله ۴ تراز آب زیرزمینی نسبت به سطح زمین چقدر است؟ ل] بیش از ۲۰ متر ۵- آیا شواهدی از خاک‌شستگی و سایش خاک اطراف پی وجود دارد؟ ۳- کف‌ها و یام ۱ ۷- آیا کف در مجاورت دهانه‌های مهاربندی شده دارای بازشو هستند؟ ‏ لا بله (لآکم‌تر از مقدار مجاز- ل] بیش از مقدار مجاز) ل] خبر ۸- آیا بازشوهایی در کف با عرض بیش از ,کر بعد ساختمان, وجود دارد؟ ‏ لا بله [] خیر ۹- انسجام و یک‌پارچگی کف‌ها و بام را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ لا مناسب [] نامناسب ۰ اتصال قطعات بام به اجزای سازه را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ ل] مناسب ل] خطر سقوط وجود دارد ل] مصداق ندارد ۱- آیا ترک‌های غیرعادی در سقف‌های بتنی دیده می‌شود؟ ل] بله [] خیر [] نامشخص ۳- در صورت استفاده از ورق‌های موج‌دار در سقفء ورق‌ها به‌طور مطلوب به اسکلت سقف مهار شده‌اند؟ ل]بله لأ]اخیر ل] مصداق ندارد ۳- در سقف‌های تیرچه‌بلوک با دهانه‌های بیش از ۴ مترء تیرچه‌ها دارای کلاف عرضی هستند؟ ل]بله لآخیر لاآنامشخص ل] مصداق ندارد ۴- سیستم سقف در محل تکیه‌گاه‌ها به عناصر زیر سری به‌طور مناسب متصل شده است؟ لابله لآخیر لا نامشخص ۵- کیفیت ظاهری بتن چگونه است؟ لا مناسب ل] ترک سطحی ل] ترک عمیق ل] کنده‌شدگی پوشش بتن ۶- کیفیت اجرای بتن را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ لآمناسب ل] نامناسب [] نامشخص ۷- یا در اعضای بتنی موردی که کرمو باشدء رویت می‌شود؟ ل] بله [] خبر [] نامشخص ۸- ابعاد ستون‌ها را چگونه آرزیابی می‌کنید؟ لآمناسب لا وجود بعد کوچک‌تر از :۵ ۲۵ لا عرض ستون کم‌تر از ۰/۳ بعد دیگر ‏ ل] نسبت طول آزاد به عرض ستون بیش‌تر از ۲۵ ۹- ابعاد تیرها را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ ‏ ل] مناسب [] وجود بعد کوچک‌تر از نت ۲۵ [] ارتفاع بیش از /( طول دهانه (] عرض تیر کم‌تر از ,لا ارتفاع مقطع تیر (] عرض تیر بیش از عرض ستون به اضافه پر ارتفاع تیر ۰- آیا ستون کوتاه در قاب وجود دارد؟ ل] بله [] خیر [] نامشخص ۱- آیا فلسفه‌ی تیر ضعیف- ستون قوی رعایت شده است؟ [] بله لآ خیر ل] نامشخص -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های بشی ۲- ستون‌هاء تیرها و دیوارهای برشی دارای سابقه‌ی آسیب قبلی ناشی از آتش‌سوزی و یا ضربه هستند؟ ۳ آیا تغییر ناگهانی در مقطع تیرها و ستون‌ها مشاهده می‌شود؟ [] بله ۴- تیری که دارای خیز قابل توجهی باشدء وجود دارد؟ ل] بله ۵-آپا خروج از مرکزیت محور تیر نسبت به محور ستون از ٍ عرض ستون بیش‌تر است؟ ۶-آیا ترک برشی در محل اتصال ستون‌ها به کف و سقف رویت می‌شود؟ ۷-آیا دیوار حایل بتنی با اسکلت سازه اتصال دارد؟ ل] بله ۱-۴- دیوار برشی ل] وجود دارد ۸- آیا دیوارهای برشی دارای نسبت ,1/ ,۲ (ارتفاع به طول) کوچک‌تر از ۴ هستند؟ ۹- در دیوارهای با نسبت ,|/ ,۳ بزرگ‌تر از ۲ از المان‌های مرزی استفاده شده است؟ ل] بله [] خیر [] مصداق ندارد ۰- یا ترک‌های قطری با عرض بیش از ۱۱1۲۲ مشاهده می‌شود؟ ل] بله ل] خیر ۱- ابعاد بازشو دیافراگم‌ها در مجاورت دیوارهای برشی کم‌تر از 4 طول دیوار است؟ [] بله [] خیر ل] مصداق ندارد ۲- مصالح دیوارها از چه نوعی است؟ ل] آجرسفالی ل]بلوک سفالی ل]بلوک سیمانی ل] آجر فشاری [] آجر محوف ۳- ملات مصرفی دیوارها چیست؟ لآ ماسه سیمان ل] ماسه آهک [] نامشخص ۴- کیفیت ملات مصرفی را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ ‏ ل] مناسب نامناسب ل] نامشخص ۵- کیفیت اجرای دیوارها را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ ‏ ل] مناسب نامناس ل] نامشخص ۶- یا در محل درز انقطاع, تیغه‌ها و دیوارها قطع شده‌اند؟ ل] بله نامش ل] مصداق ندارد ۷- خطر واژگونی دیوارها و مسدود شدن ورودی یا خروجی‌ها را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ ‏ ل] زیاد ل] بدون خطر .لا نامشخص ۸- آیا ترک در دیوارها رویت می‌شود؟ ل] بله (ل] ترک ضربدری ناشی از زلزله- ل] ترک عمودی ناشی از نشست- ل] سایر موارد...) ل] خیر ۹- ایا جان‌پناه‌ها به‌طور مناسب مهار شده‌اند؟ ‏ ل] بله [] خیر [] نامشخص ل] مصداق ندارد ۱-۵- میانقاب‌های مصالح بنایی ل] وجود دارد ۰- آیا ترک‌های قطری مشاهده می‌شود؟ [] بله (ل] ترک ضربدری ناشی از زلزله- ل] ترک عمودی ناشی از نشست- ل] سایر موارد...) ل] خیر ۱(- آیا میانقاب‌ها به طور پیوسته تا روی فونداسیون ادامه دارند؟ ل] بله خر ل] نامشخص 7۲ آیا کیفیت اجرای ملات میانقاب‌ها مناسب به نظر می‌رسد؟ ل] بله خر [] نامشخص ۳- آیا اجرای میانقاب‌ها سبب ایجاد ستون کوتاه شده است؟ [] بله ۲-۵- دیوار غیرسازه‌ای ۴- آیا دیوارهای غیرسازه‌ای داخلی دارای مهار کافی در خارج از صفحه خود هستند؟ ر ل] خیر [] نامشخص ۵- دیوارهای غیرسازه‌ای مصالح بنایی که ارتفاعشان کم‌تر از ارتفاع طبقه است. با کلاف‌های افقی یا قائم به سازه متصل شده‌اند؟ لآ بله [] خیر [] نامشخص ل] مصداق ندارد ۶- آیا طول آزاد تیغه‌ها یا دیوارهای غیرسازه‌ای واقع بین دو پشت‌بند یا کلاف قائم. کم‌تر از حداکثر مقدار مجاز است؟ ل]ْبله لآاخیر ل] نامشخص ۷- آیا ارتفاع تیغه‌ها یا دیوارهای غیرسازه‌ای, کم‌تر از حداکثر مقدار مجاز است؟ [] بله ([] بدون کلاف افقی- ل] با استفاده از کلاف افقی مناسب- ل] با استفاده از کلاف افقی نامناسب) ل] خیر [] نامشخص ۸- ابعاد پشت‌بند دیوارها مناسب است؟ [] بله [] خیر ل] نامشخص ۹- آیا اتصال کافی بین دیوارهای غیرسازه‌ای با دیوارهای سازه‌ای یا کلاف‌ها و ستون‌ها وجود دارد؟ ‏ ل] بله ل] خیر ل] نامشخص ۶- اجزای غیر سازه‌ای ۰-آیا در خارج از ساختمان قطعات الحاقی وجود دارد؟ ‏ ل]بله (ل] مهار مناسب به سازه- ل] مهار نامناسب به سازه) لآ خیر ۱-آیا در صورت سقوط قطعات الحاقی, افراد صدمه می‌بینند؟ ل] بله [] خیر -------- صفحهٔ بعد -------- و - 7۲-آپا قطعات الحاقی خاص با جنبه فقط معماری در نمای ساختمان وجود دارد؟ لا بله (ل] پایداری لرزه‌ای مناسب- لا ناپایدار لرزه‌ای) ‏ لا خیر ۳*- نرده‌ها و سایر ملحقات موجود در نما به‌طور مناسب به سازه متصل شده‌اند؟ ‏ ل]بله [] خیر [] مصداق ندارد ۴-آیا پله‌ی فرار در ساختمان وجود دارد؟ 8 وجود دارد- لازم است 8 وجود ندارد- لازم است 8 وجود ندارد- لازم نیست ۵-آیا قطعات سنگین در لبه‌ی بام یا تراس‌ها و طره‌های بیرونی ساختمان وجود دارد؟ل] بله (للآمهار مناسب- لآمهار نامناسب- لآبدون مهار) ل]خیر ۳-۶ آویزها و قطعات درون ساختمان ل] وجود دارد ل] وجود ندارد ۶-آویزهای سنگین در ساختمان وجود دارد؟ ل] بله (ل] مهار مناسب- ل] مهارنامناسب) ۷- قطعاتی که به دیوارها متصل هستند.ء به خوبی مهار شده‌اند؟ [] بله ۶۸-خطر واژگونی و یا لغزش تجهیزات و آسیب به سازه و افراد را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ ‏ ل] زیاد 4۹-آیا قفسه‌هاء کمدها و سار لوازم و تجهیزات به‌طور مناسب به کف و دیوار و سازه مهار شده‌اند؟ لا بله (ل] مهار مناسب- ل] مهارنامناسب) ل] خیر ۳-۶ تاسیسات مکانیکی 8 وجود دارد 8 وجود ندارد ۰-آیا فاصله‌ی مهار کانال‌ها مناسب است؟ ل] بله ۱-آیا لوله‌ها در محل تکیه‌گاه‌ها دارای اتصالات مناسب هستند؟ ‏ ل]بله ۲- نحوه‌ی مهار کانال‌های تاسیساتی مناسب است؟ ل] بله ۳ لوله‌ها و کانال‌ها در محل عبور از دیوار و یا درز انقطاع, به‌طور صحیحی اجرا شده‌اند؟ ۴-۶ شیشه‌ها لآ وجود دارد [] وجود ندارد ۴-آیا قاب شیشه‌ها در برابر زلزله از پایداری مناسبی برخوردار هستند؟ [] بله ۵-آیا نحوه‌ی قرارگیری شیشه‌ها در قاب به گونه‌ای است که تغییرشکل سازه باعث شکستن شیشه می‌شود؟ لا بله ۶-آیا خطر برخورد قطعات غیرسازه‌ای که در محاورت سطوح شیشه‌خور قرار دارندء وجود دارد؟ ل] بله 8 خبر ۷-در سازه‌های با نمای شیشه‌ای وسیع, شبکه‌ی قاب شیشه‌ها دارای جزییات و مقاومت لرزه‌ای مناسب است؟ [] بله ل] خیر ل] نامشخص ل] مصداق ندارد ۸-آیا ترک و یا رگه‌های شکست در نما مشاهده می‌شود؟ [] بله لآ خیر [] نامشخص ل] مصداق ندارد ۹-احتمال سقوط مصالح نما را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ [] زیاد لا کم ل] بدون خطر ل] نامشخص ۰- آیا در نماسازی با سنگ پلاک. سنگ‌ها به طور مناسب مهار شده‌اند؟ ل] بله لآ خیر [] نامشخص ل] مصداق ندارد ۶-۶- سقف کاذب 8 وجود دارد 8 وجود ندارد ۱-آیا سقف کاذب دارای مهار مناسب به سقف سازه‌ای است؟ ل] بله ۲-آیا سقف کاذب با مصالح سبک اجرا شده است؟ [] بله ۳-آیا فاصله‌ی مناسب بین سقف کاذب با دیوارها و ستون‌ها رعایت شده است؟ ل] بله ۶-نحوه‌ی دسترسی به ساختمان به منظور امدادرسانی مناسب است؟ ل] بله ۷-احتمال بروز آتش‌سوزی در هنگام وقوع زلزله را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ [] زیاد ۸-آیا اجزای اصلی سازه در مقابل آتش‌سوزی به‌طور مناسبی محافظت شده‌اند؟ ‏ ل] بله -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- مدل‌سازی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- مدل‌سازی ۳۵ ۱-۲ مقدمه مدل‌سازی ساختمان به منظور تحلیل نهایی سازه و براورد پاسخ‌ها و تعیین واکنش‌ها انجام می‌شود. یکی از عوامل موثر در روند مدل‌سازی سازه» نوع تحلیل در نظر گرفته شده برای آن است که در اغلب موارد مستلزم کنترل شرایط کاربرد روش‌های تحلیل است. در طی بررسی شرایط کاربردء صحت فرضیات مدل‌سازی نیز کنترل می‌شود. نحوه‌ی مدل‌سازی صحیح و روند اعمال ضوابط لازم در مدل در این فصل توضیح داده می‌شود. شکل (۱-۲) جایگاه و مراحل این فصل در روند ارزیابی لرزه‌ای ساختمان‌ها را تبیین | سناخت وضع موجود (فصل اول) (فصل دوم) مدل‌سازی اولیه و تحلیل اولیه ۲ تعیین روش تحلیل (فصل سوم) ۲ ۲ مدل‌سازی اجزا در تحلیل‌های مدل‌سازی اجزا در تحلیل‌های ۲ مدل‌سازی تهایی ۹ ۲ تحلبل (فصل سوم) شکل (۱-۲): مراحل مدل‌سازی مطالب این فصل را می‌توان به دو بخش کلی تقسیم‌بندی کرد. در بخش اول ملاحظات کلی مدل‌سازی توضیح داده می‌شود و در بخش دوم ملزومات مدل‌سازی هریک از اجزای سازه تشریح خواهد شد. ملاحظات کلی مدل‌سازی سازه برای تحلیل‌های خطی و غیر خطی به‌جز پاره‌ای نکات نظیر ملاحظات مربوط به مدل‌سازی دو بعدی تفاوت چندانی با هم ندارند. اما شیوه‌ی مدل‌سازی اجزا در تحلیل‌های خطی و غیرخطی متفاوت است که در بخش دوم این فصل به‌طور مشروح بیان می‌شود. ۲-۲ ملاحظات کلی مدل‌سازی سازه هدف از بخش حاضر آشنای با مراحل است که باید در مدل‌سا: سازه در نظر گرفته شود. در واقع در این قسمت طراح د ر بخس حاصر اسنایی با مر ر زی زه در نظر گرفته شود. در واقفع در این ج در مورد کلیات مدل تصمیم می‌گیرد و در قسمت بعدی مشخصات اجزای آن را تعیین می‌نماید. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های بتی ۱-۳-۲ مدل‌سازی دوبعدی و سه‌بعدی برای تحلیل‌های خطی و غیرخطی بر اساس دستورالعمل برای مدل‌سازی ساختمان‌ها در حالت تحلیل خطی باید همواره از مدل سه بعدی استفاده کرد. اما در تحلیل‌های غیر خطی در صورت برآورده شدن شرایط خاص می‌توان از مدل‌سازی دو بعدی نیز استفاده نمود. در مدل‌سازی سه‌بعدی, اعضای باربر در هر سه راستای متعامد سازه در مدل در نظر گرفته می‌شوند. علاوه بر این در چنین مدلی لازم خواهد بود که دیافراگم‌های افقی کف طبقات نیز به نحوی در مدل منظور شوند. نحوه‌ی مدل‌سازی دیافراگم‌ها در بند (۲-۲-۲) ذکر شده است. از مزایای مهم مدل‌سازی سه‌بعدی آن است که پیچش ناشی از خروج از مرکزیت نیروهای جانبی در آن به صورت خودکار لحاظ می‌شود. در مدل‌سازی دوبعدی,» قاب‌های ساختمانی به‌طور مستقل مدل می‌شوند. مهم‌ترین عاملی که در تعیین شرایط دوبعدی با سه‌بعدی بودن مدل موثر است. پیچش و نامنظمی در ساختمان است. که در بند (۴-۲-۲) تشریح می‌شود. شرایط استفاده از مدل‌سازی دوبعدی در شکل (۶-۲) به صورت مفصل توضبیح داده شده است. همان‌طور که در این شکل مش‌هود است در صورت استفاده از مدل دو بعدی بایستی به نحو مناسبی اثرات پیچش ساختمان بر روی قاب جداشده از سازه اعمال شود. در حالت کلی شیوه‌ی مدل‌سازی اعضا برای تحلیل‌های خطی و غیر خطی مشابه یکدیگر است. در هنگام مدل‌سازی برای تحلیل‌های خطی تنها تعیین سختی اعضا ضرورت داردء اما برای تعریف یک مدل در تحلیل‌های غیر خطی نیاز به رابطه‌ی نیرو- با توجه به این که در شرایط فعلی و با وجود نرم افزارهای محاسباتی قوی امکان انجام تحلیل‌های خطی و غیر خطی برای مدل‌های سه‌بعدی فراهم است, توصیه می‌شود همواره یک مدل سه‌بعدی از سازه تهیه شود. تنها در صورتی که استفاده از یک مدل سه‌بعدی در یک سازه‌ی خاص منجر به بزرگ‌شدن بیش از اندازه‌ی حجم مدل و حجم اطلاعات ورودی و خروجی گسترده‌ای شود. استفاده از مدل دوبعدی توصیه می‌شود. ۲-۲-۲ دیافراگم‌ها کف طبقات یا دیافراگم‌ها نیروی جانبی طبقات را بین اجزای قائم سیستم باربر جانبی توزیع می‌کند. فرضیات مدل‌سازی صحیح در مورد دیافراگم‌ها از یک‌سو منجر به توزیع صحیح نیروهای جانبی بین اجزای باربر قائم می‌شود و از سوی دیگر در برآورد صحیح نیروهای داخلی دیافراگم حایز اهمیت است. جامع‌ترین روش تحلیلی برای برآوردن دو نیاز مذکورء مدل‌سازی دیافراگم‌ها به صورت اجزای محدود همراه با بقیه‌ی اعضای سازه» شامل تیر» ستون و دیوار برشی در یک مدل سه‌بعدی کلی است. این کار منجر به تحلیل مستقیم دیافراگم‌ها به همراه بقیه‌ی سازه و تعیین واکنش‌های آن‌ها شده و مهندس طراح را از مدل‌سازی و تحلیل جداگانه‌ی دیافراگم‌ها بی‌نیاز می‌سازد. با توجه به سه‌بعدی و حجیم بودن مدل, این کار دقت و حساسیت بیش‌تری را طلب می‌کند. البته این روش در تحلیل‌های غیرخطی, با صرف زمان و هزینه‌ی بالا همراه بوده و در اغلب موارد عملی نیست. بنابراین در دیافراگم‌های متعارفی که فاقد بازشوهای بزرگ و نزدیک به هم بوده و دارای پلان نسبتا منظمی هستند. مطلوب‌تر است که از روش‌های ساده‌شده برای مدل‌سازی دیافراگم‌ها استفاده شود. برای اعمال روش‌های ساده‌شده در مدل‌سازی دیافراگم‌ها ابتدا باید برآورد مناسبی از سختی دیافراگم به عمل آید. دیافراگم‌ها از نظر میزان سختی درون صفحه خود به سه دسته تقسیم می‌شوند: -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- مدل‌سازی ۳۷ ۲- دیافراگم نرم: اگر تحت بار جانبی حداکثر تغییرشکل افقی دیافراگم بزرگ‌تر از دو برابر متوسط تغییرمکان جانبی نسبی روابط تشخیص انواع دیافراگم‌ها در شکل (۲-۲) آمده است. شکل (۳-۲) به تعریف تغییرشکل‌ها و تغییرمکان‌های تعریف‌شده در ۱ مدل‌سازی سه‌بعدی و تحلیل خطی اولیه 1 ۱ ۲ تعیین متوسط تغییرمکان جانبی طبقه[ 7 ۸ تعیین متوسط تغییرمکان جانبی طبقه 1-1 عح) ,_ی 4۸ ۷ 1 ۸ ۸-۸ ۸-۸۵ 2 2 و۸ و۸ # طبقه [ طبقه‌ای است که دیافراگم آن در حال بررسی است. شکل (۲-۲): نحوه‌ی کنترل دیافراگم‌ها برای دسته‌بندی دیافراگم‌هاء محاسبه‌ی تغییرشکل‌ها باید بر مبنای بار معادل استاتیکی مطابق بند (۲-۴-۲) انجام شود. توزیع نیروی افقی بر روی بخش‌های مختلف یک دیافراگم باید متناسب با توزیع جرم دیافراگم باشد. در صورت جابجا شدن محور سیستم باربر جانبی از طبقه‌ای به طبقه‌ی دیگر (مانند جابجا شدن محور مهاربند از طبقه‌ای به طبقه‌ی دیگر) باید اثرات نیروهای افقی به‌وجود آمده در دیافراگم در تغییرشکل آن منظور شود. یک روش متداول برای به‌دست آوردن تغییرشکل دیافراگم‌ها مدل‌سازی آن‌ها به صورت تیر عمیق است. در این روش دیافراگم بر روی تکیه‌گاه‌هایی که همان اجزای قائم باربر جانبی (قاب‌ها و دیوارهای برشی) هستند مدل می‌شود. نحوه‌ی انجام این مدل‌سازی در شکل (۴-۲) نمایش داده شده است. همان‌طور که در شکل دیده می‌شود. جان تیر عمیق همان صفحه‌ی افقی دیافراگم بوده و بال‌های آن اجزای لبه‌ی دیافراگم را شامل می‌شوند. لیکن باید توجه داشت به واسطه‌ی بزرگی نسبت عرض در آن‌ها صادق نیست. بنابراین در محاسبه‌ی تغییرشکل این تیرها باید علاوه بر اثر تغییرشکل‌های 2 خمشی. انرات تغییرشک( های برشی نیز منظور شود. این کار یا با المان‌بندی دیافراگم با عناصر ورق یا با استفاده از المان تیر برشی انجام می‌شود. سختی -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های بتشی ۱ ۱ ٩ م در براآبر بار حانن شکل (۳-۲): تغییرشکل‌ها و تغییرمکان‌های افقی در کنترل دیافراگم‌ها در دیافراگم‌های صلبء توزیع نیرو بین اجزای مقاوم دربرابر نیروهای افقی به نسبت سختی این اجزا انجام می‌شود. در این صورت» مطابق روش معمول در اغلب نرم‌افزارهای رایانه‌ای می‌توان برای تحلیل سازه» گره‌های واقع در یک سطح را با هم مرتبط نمود به طوری که عملا تغییرمکان‌های جانبی طبقه در صورت نبودن پیجش در کلیه‌ی گره‌های آن سطح یکسان باشد و یا در صورت وجود پیچش این تغییرمکان‌ها با یکدیگر رابطه خطی داشته باشند. ۸ ۱ ۰ م ۷ رو ی جانبی ی ۳ / کر که اک اک اک اک خاک بال (اجزای لبه) قابها با دیواآرهای برشی 8 مرض دیافر اگم ۱ ۳( ۱ را ۳ ت ۸ س شم موی ی دیافراگم تکیه گاههای دیافر اگم (قابها - دیوارهای برشی) ۹ ۸ ای ماج انه درا ۴۲ انم دراق ۴۲ دهانه دیافرا ثم دهانه دبافراکم شکل (۴-۲): مدل‌سازی دیافراگم به شکل تیر عمیق -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- مدل‌سازی ۳۹ ۳-۲-۲ اعضای سازه‌ای اصلی و غیراصلی در تمام ساختمان‌ها تقریبا همه‌ی اعضای سازه‌ای و غیرسازه‌ای بر روی سختی» جرم و میرایی ساختمان موثر هستند و در هنگام اعضای اصلی؛ اعضایی سازه‌ای هستند که نقش قابل توجهی در حمل بارهای جانبی دارند و اعضایی که وجود آن‌ها می‌تواند برای حمل بارهای جانبی ضروری نباشد. به عنوان اعضای غیراصلی تعریف می‌شوند. در مورد گروه اعضای غیراصلی که از یک‌سو در برابر بارهای جانبی بسیار ضعیف بوده و رساندن آن‌ها به وضعیت ایده‌آل بسیار مشکل است و از سوی دیگر در پایداری کلی ساختمان در برأبر بارهای جانبی نقش چندانی ندارند»ء سخت‌گیری کم‌تری در بهسازی لرزه‌ای اعمال می‌شود. تعیین اعضای غیر اصلی در سازه بستگی به قضاوت مهندسی دارد.ء اما به طور کلی می‌توان دو روند اصلی را برای تعیین اعضای غیراصلی مدنظر قرار داد: ۱- اعضایی را که به نظر می‌رسد در طراحی اولیه جزو سیستم باربر جانبی اصلی منظور نشده‌اند را می توان اعضای غیر اصلی فرض کرد. انتظار می‌رود که حذف چنین اعضایی از سازه خللی در سیستم باربر جانبی ایجاد نکند. به عنوان مثال تیفه‌های سازه ایحاد می‌کنند اما در طراحی اولیه سازه معمو لا از مقاومت جانبی آن‌ها صرف‌نظر می‌شود. دیگر باربری جانبی خود را از دست می‌دهند. در چنین شرایطی طراح می‌تواند این اعضا را غیراصلی فرض کرده و به آن‌ها اجازه‌ی تغییرشکل هم‌ساز با سازه بدهدء مشروط بر آن‌ که این تغییرشکل‌ها و خرابی احتمالی ناشی از آن منجر به کاهش باربری قائم و جانبی سایر اعضا نشود. به عنوان مثال تیر همبند در دیوارهای هم‌بسته می‌تواند به عنوان عضو غیراصلی محسوب شود در صورتی که پس از تغییرشکل‌های زیاد و خارج شدن از سیستم باربرجانبی» دیوارها هم‌چنان باربری جانبی را جدول (۱-۲): ضوابط مدل‌سازی اعضای اصلی و غیراصلی نحوه‌ی مدل‌سازی نوع تحلیل ضوابط کنترل کننده اعضای اصلی و غیراصلی چنان‌چه جمع سختی جائمی آعضی غیراصلی از | جان‌چه جع سختی جانی اعضای غبراملی از ۲۵ جمع سختی جانی اعضای اصلی ساختمان | می‌توان اعضای غیر اصلی را | ۲۵ شود. از مدل سازه حذف نمود. چنانچه حذف برخی از اعضای غیراصلی از مدل سبب کاهش نیرو با تغییرشکل‌ها در اعضای اصلی سازه شود. باید آن اعضا مجددا به مدل اضافه شوند. دسته‌بندی اعضای سازه به اعضای اصلی و غیراصلی نباید به گونه‌ای انجام شود که ساختمان نامنظم به ساختمان منظم تبدیل شود. غیراصلی با مدل رفتاری کامل آن‌ها باید در مدل وارد شوند. دسته‌بندی اعضای سازه به اعضای اصلی و غیراصلی نباید به گونه‌ای انجام شود که ساختمان می‌توان فقط اعضای اصلی را | نامنظم به ساختمان منظم تبدیل شود. مدل نمود و در مدل رفتاری آن‌ها از انر کاهسدگی صرف‌نظر نمود. -------- صفحهٔ بعد -------- 2۰ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های بشی در روش‌های تحلیل مختلف. انتخاب اعضای اصلی 9 غیراصلی باید ضوابط مندرج در جدول (۱-۲) را برآورده سازد. منظم بودن ساختمان باید یک‌بار با در نظر گرفتن اعضای اصلی و یک‌بار بدون درنظر گرفتن آن‌ها کنترل شود. ساختمانی منظم است که در هر دو حالت شرایط منظمی را داشته باشد. ساختمان منظم باید شرایط مندرج در استاندارد ۲۸۰۰ ایران را برآورده سازد. اگر ساختمان به‌صورت سه‌بعدی مدل شود اثر پیچش واقعی» ناشی از عدم تطابق نقطه‌ی اثر برآیند نیروهای جانبی طبقات بالاتر در هر طبقه و مرکز سختی همان طبقه به‌صورت خودکار در نظر گرفته می‌شود. علاوه بر این در پاره‌ای موارد لازم است پیچش موجود به علت احتمال وجود خروج از مرکزیت بیش‌تر ناشی از عواملی نظیر عدم قطعیت در محل مرکز جرم و مرکز سختی طبقه تشدید شود. این تشدید با اعمال اثر پیچش اتفاقی حاصل می‌شود. اثر وجود پیچش اتفاقی را در مدل باید با جابه‌جا کردن مرکز جرم همه‌ی طبقات به سمت بحرانی‌تر» هر یک به اندازه ۸۵ بعد پلان در دو راستای متعامد ملحوظ نمود. در صورت مدل‌سازی به‌صورت دوبعدی» لازم است به نحو مناسبی اثر پیچش در مدل‌سازی ملحوظ شود. لزوم و نحوه‌ی اعمال اثر پیچش در مدل‌سازی سازه برای انواع مختلف روش‌های تحلیل و مدل‌سازی در شکل (۶-۲) بیان شده است. چنان‌چه در این فرایند نیاز به محاسبه‌ی ..[7 باشد. از روند موجود در شکل (۵-۲) استفاده می‌شود. مدل‌سازی و تحلیل خطی اولیه و محاسبه‌ی حداکثر تغییرمکان افقی طبقات ۸) و تغییرمکان افقی مرکز جرم محاسبه‌ی ,[1 برای طبقات ۸ 17 :۸ محاسبه‌ی ‏ یر[ ) 1( ال اناد ن 1 شکل (۵-۲): نحوه‌ی محاسبه‌ی 1 ۵-۲-۳ اجزای غیرسازه‌ای اجزای غیرسازه‌ای عموما در مدل‌سازی سازه تاثیری ندارند. مدل‌سازی این اجزا معمولا برای ارزیابی و کنترل خود این اجزا طبق ضوابط فصل نهم دستورالعمل انجام می‌شود. در صورتی‌ که جمع سختی جانبی این اجزا بیش‌تر از ۱۰ درصد سختی جانبی کل هر طبقه باشد باید آن‌ها را در مدل‌سازی سازه در نظر گرفت. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- مدل‌سازی تمام مرحله شناخت وضع موجود و شروع مرحله مدل‌سازی ! ۷۲ مدل‌سازی سه‌بعدی و انجام تحلیل خطی اولیه" ۷۲ (بند ۱-۳-۲-۳ دیافراکم نیمه صلب را ری ام ره نیازی به اعمال اثر : یا صلب ۰ تعیین نوع دیافراکم شکل (۲-۲) .. - دیفراگم نرم ‏ 4 ی ا ۱ ۲ محاسبه‌ی ۳ 11 ۲ مدل‌سازی سه‌بعدی <- - تحلیل خطی ‏ - نتخاب نوع تحلیل ۲ شکل (۲-۳) ۱/۱ 1 َ خیر ۲ تحلیل غیرخطی محاسبه‌ی پیچش اتفاقی (بند ِ ۷۲ بله ۳ دستورالعمل) مدل‌سازی دوبعدی با لحاظکردن ملاحظات. ۳ ۱ ۲ بند (۲-۴-۲-۳) دستورالعمل ** بله ..پیچش اتفاقی< پیجش واقعی ۰۰/۲۵ ۰ خیر 4 اعمال آثر پیچش اتفافی شش ۲ ۲ شکل (۲-۳) ۱/۲ 2 ی ۱ خیر ۵) بله بله ۲ اعمال ضریب ۸ در نیروها و تغییرمکان‌های ناشی ۷۲ ۷۲ از پیچش اتفاقی در تمام طبقات غیرخطی استاتیکی غیرخطی دینامیکی ۳ ک 1 لس ۱/۲ یی ا ک ان مدل‌سازی دوبعدی با مدل‌سازی دوبعدی با ۹ ۳ اعمال ضریب [1 در 1 . اعمال ضریب [1 در *# مطابق ضوابط دستورالعمل در تحلیل‌های خطی مدل‌سازی دوبعدی مجاز نیست. البنه در دستورالعمل ۳۳۸۸۸356 امکان مدل‌سازی دوبعدی با رعایت پاره‌ای ضوابط در تحلیل خطی نیز وجود دار مدل سه‌بعنی اولیه می‌تواند به روش استانیکی خطی پا دینامیکی خطی تحلبل شود. #در تمامی سرابط و حالات انحجام مدل‌سازی سه‌بعدی بلامانع است. شکل (۶-۲): انتخاب روش مدل‌سازی و اعمال اثر پیچش -------- صفحهٔ بعد -------- 2۳ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های بشی ۶-۲-۲- اثر میانقاب‌ها میانقاب‌ها در ساختمان‌های با سیستم باربر تقلی فولادی یا بتنی» به عنوان پانلی تعریف می‌شود که به‌طور جزیی یا کامل, ٍ دهانه‌ای از یک قاب را پوشانده و توسط تیرها و ستون‌ها احاطه شده‌اند. میانقاب‌ها از دیدگاه عملکردی به دو دسته تقسیم می‌شوند: ۱- میانقاب‌های جداشده از قاب محیطی: در بالا و طرفین این میانقاب‌ها درزهایی بین میانقاب و قاب موجود است به‌طوری که وقوع حداکثر تغییرشکل‌های مورد انتظار قاب را به‌طور آزادانه امکان‌پدیر می‌سازد. میانقاب‌های جداشده در مدل‌سازی کلی سازه تاثیری ندارند و فقط بایستی برای پایداری در جهت عمود بر صفحه کنترل شوند. ۲- میانقاب‌های برشی: این میانقاب‌ها در هر چهار جهت با قاب محیطی خود در تماس هستند. در ساختمان‌های دارای میانقاب برشی» رفتار جانبی ساختمان با حالتی که میانقاب‌ها از قاب محیطی جدا هستندء متفاوت خواهد بود. این تفاوت در دیوارهای با ضخامت زیاد و دیوارهایی که ملات مقاوم در ساخت آن‌ها به‌کار رفته است بیش‌تر است. این دیوارها معمولا ساختمان به‌طور کامل لحاظ شود. ۷-۲-۲- اند کنش خاک و سازه اعمال اثرات اندرکنش خاک و سازه اغلب موجب افزایش نسبت میرایی و زمان تناوب اصلی ساختمان می‌شود. افزایش میرایی باعث کاهش شتاب و تغییرمکان سازه می‌شود. اما اثر افزایش زمان تناوب بر روی شتاب سازه به موقعیت مربوط به زمان تناوب سازه بر روی طیف طراحی بستگی دارد. همان‌طور که در شکل (۷-۲) دیده می‌شود. در قسمت‌های ابتدایی طیف (ناحیه‌ی ۸)» افزایش می‌شود. علاوه بر این افزایش زمان تناوب معمولا موجب افزایش تغییرمکان سازه می‌شود. به هر حال طبق ضوابط دستورالعمل هرگونه اثر افزایش زمان تناوب ساختمان به‌دلیل آندرکنش با خاک در تغییرات شتاب‌ها و تغییرمکان‌های سازه باید مورد بررسی قرار برای مدل‌سازی اثر آندرکنش خاک و سازه دو روش پیشنهاد شده است. ۱- روش ساده‌شده: در روش تحلیل استاتیکی خطی,» مدل‌سازی سازه با تعریف زمان تناوب موثر و نسبت میرایی موثر از روش‌های موجود در آیین‌نامه‌های معتبر انجام می‌گیرد. در صورتی که اعمال اثرات اندرکنش خاک و سازه سبب کاهش نیروهای حاصل از تحلیل شود.ء باید دقت شود که میزان کاهش نیروها بیش‌تر از ۲۵ درصد نباشد. ۲- روش صریح: در هنگام استفاده از سه روش تحلیلی دیگر (تحلیل دینامیکی خطی, استاتیکی غیرخطی و دینامیکی غیرخطی) باید از روش مدل‌سازی صریح استفاده شود. در این روش, سختی مجزا برای هر پی مورد استفاده قرار می‌گیرد. به‌جای مدل‌سازی صریح میرایی» می‌توان از ضریب میرایی موثر برای مجموعه‌ی خاک و سازه مطابق روش ساده شده استفاده کرد. نسبت میرایی به‌کار گرفته‌شده برای هریک از پی‌ها نباید از نسبت میرایی ارتجاعی سازه تجاوز کند. در روش تحلیل استاتیکی غیرخطی نسبت میرایی موثر سیستم سازه و پی بایستی برای محاسبه‌ی مقادیر طیفی به کار گرفته شود. درصورتی که در روش -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- مدل‌سازی 2۳ مدل‌سازی صریح برای تعیین نسبت میرایی موثر از طریقه‌ی ذکرشده در روش مدل‌سازی ساده‌شده استفاده شودء کاهش پاسخ سازه به میزانی بیش از ۲۵ درصد نسبت به پاسخ سازه بدون در نظر گرفتن آندرکنش مجاز نیست. ی !۱ ۰ ای ۱78 ی رای مان او و هش ما ی مود رز اب ۱ شکل (۷-۲): اثر افزایش زمان تناوب بر روی شتاب طیفی ۸-۲-۲ مدل‌سازی پی‌های ساختمان روند کلی مدل‌سازی پی در شکل ‎)۹٩-۲(‏ نشان داده شده است. ۱-۸-۲-۲ پی‌های سطحی الف- تعیین میزان سختی بی الف-۱- پی‌های منفرد یا گسترده: این پی‌ها درصورت برقراری رابطه‌ی (۱-۲) می‌توانند صلب فرض شوند. (۱-۲- الف) 3 > نت ۱ [-[-1۱ ند ور ۴ ۲۱۳ 5 0 ۱.30 1 )۲-۲( مدول ارتجاعی بتن پی؛ -------- صفحهٔ بعد -------- 2۳ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های بشی 3 عرض پی منفرد یا ابعاد بخشی از پی گسترده» سهمیه‌ی یک ستون؛ -[: طول پی منفرد یا ابعاد بخشی از پی گسترده, سهمیه‌ی یک ستون؛ ب): مدول برشی موثر خاک زیر پی؛ ۷ ضریب پوأسون خاک زیر پی است. مدول برشی موثر خاک زیر پی با توجه به حداکثر شتاب سطح زمین در سطح خطر مورد نظر از جدول (۲-۴) دستورالعمل تعیین می‌شود. الف-۲- پی‌های نواری: این پی‌ها درصورت برقراری نامساوی (۳-۲) می‌توانند صلب فرض شوند. ۳2 (۳-۲) 8 و7 3 که در آن: 3 عرض پی نواری است. ب- مدل‌سازی پی‌های سطحی پی‌های سطحی می‌توانند به دو روش مدل شوند: ۱- مدل‌سازی با استفاده از فنرهای کلی؛ ۲- مدل‌سازی به روش اجزای محدود و با استفاده از فنرهای وینکلر. اگر پی صلب باشد استفاده از هر دو روش برای مدل‌سازی پی مجاز است. اما در پی‌های انعطاف‌پذیر تنها روش دوم قابل قبول ظرفیت باربری پی شکل (۸-۲): نمودار رفتاری پی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- مدل‌سازی 2۵ لس شش : آنتخاب روند مدل‌سازی پی : 5 فرض تکیه‌گاه ثابت و مدل‌سازی رش تکیه‌گاه اتمطاف در و مد و ماو ۵ پی و سازه به صورت مجرا" ل ۳ 9 ی ِ وت [نت] بی‌های عمیق پی‌های سطحی .. دله با سازه نیازمند تهیه‌ی طرح بهسازی سازه خیر ۱ پی انعطاف‌پدیر ۲ خِ یا بررسی سازه پی تشل ای ۱ : ۷۲ مدل‌سازی پی مدل‌سازی پی به روش آ نا اجزا محدود و استفاده از ۱ ۱ دو فنر افقی و یک فنر ارزیابی پی ِ استفاده از فنرهای مدل‌سازی جسم پی با سختی فنرهای افقی از ِْ کلی به جای اثر فنرهای قائم مطابق جدول (۲-۲) و سخن خاک و جسم پی شکل (۲-۱۲) و فنر قائم از رابطه (۲-۲) شکل (۱۰-۲) فنرهای افقی و دورانی محاسبه می‌شود. ْ از جدول (۲-۲) صصص : ارزیابی سیستم پی (خاک و شالوده) آرایه‌ی طرح بهسازی در صورت لزوم ۲ آیاخاک مقاومت کافی دارد؟ اهر . بله ۲ ۱ ۳ سازه‌ی شالوده مقاومت ۱ خ 1 کافی دارد؟ 8 ۱ بله زی سیستم پی یا آماده‌سازی طر ٍ نیاز به تغییر فرض اولیه و مدل‌ساز : تم ِ ۲ ه ک قضص 8۵ ۵ م2[ بهسازی سازه به گونه‌ای که ناز به ل این قسمت‌ها مربوط به مرحله‌ی ارایه‌ی طرح بهسازی بوده و در مرحله‌ی ارزیابی انجام نمی‌شود. #استفاده از فرض تکیه‌گاه ثابت در سجلح عملکرد قابلیت استفاده‌ی بی‌وقفه محاز نیست. شکل (۹-۲): فرایند کنترل پی‌ها -------- صفحهٔ بعد -------- 2۶ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های ی ۹ مدل فنر غیرهم‌بسته بارگذاری پی شکل (۱۰-۲): مدل‌نمودن پی با استفاده از فنرهای غیرهم‌بسته مدل‌سازی رفتار آلاستوپلاستیک پی مطابق شکل (۸-۲) صورت می‌گیرد. برای مدل‌سازی لازم است شیب خط ثا۸ (سختی پی) و ظرفیت باربری پی در نقطه‌ی ثا تعیین شود. پس از نقطه‌ی ثا منحنی رفتاری به صورت خط افقی فرض می‌شود. مدل‌سازی پی هماهنگ با بقیه‌ی سازه به‌صورت خطی یا غیرخطی خواهد بود. در مدل‌سازی خطی تنها دانستن شیب خط ۸ لازم است و طول این خط نامحدود خواهد بود. بنابراین در مدل‌سازی خطی تنها محاسبه‌ی سختی و در مدل‌سازی غیرخطی محاسبه‌ی سختی و ظرفیت باربری برای مدل‌سازی پی لازم است. ب-۱- مدل‌سازی با استفاده از فنرهای کلی: در صورتی که از فنرهای کلی مطابق شکل (۱۰-۲) برای مدل‌سازی پی استفاده شود مقادیر سختی فنرها طبق جدول (۲-۲) با اعمال ضرایب اصلاح آرایه شده در این جدول محاسبه می‌شود. شکل (۱۱-۲) پارامترهای مورد استفاده در جدول مزبور را به‌طور شماتیک نشان می‌دهد. در صورتی که مدل‌سازی به صورت دو بعدی باشدء تنها از سه مولفه‌ی فنر شامل مولفه‌ی افقی, قائم و دورانی آن‌ها استفاده می‌شود. شیب خط ۸13 در شکل (۸-۲) برای هر فنرء معادل با مقادیر داده شده در جدول (۲-۲) است. نحوه‌ی محاسبه‌ی ظرفیت باربری پی‌های سطحی نیز در جدول (۱۲-۴) ارایه شده است. : مل< ۲ شکل (۱۱-۲): معرفی پارامترهای جدول (۲-۲) المان‌های پوسته یا تیر و خاک زیر آن را به‌صورت فنرهای متمرکز در گره‌های المان‌های پی مدل نمود. همان گونه که گفته شد اگر پی صلب نباشد پی را تنها به همین روش می‌توان مدل نمود. برای مدل‌سازی خاک زیر پی از فنرهای انتقالی افقی و قائم استفاده می‌شود. اثر سختی خمشی با توزیع فنرهای قائم در سطح پی خود به خود لحاظ می‌شود. این توزیع برای پی‌های انعطاف‌پذیرء -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- مدل‌سازی 1۷ یکنواخت و برای پی‌های صلب به صورت استفاده از فنرهای سخت‌تر در دو انتها است. این موضوع در شکل (۷-۲) برای پی‌های صلب نشان داده شده است. در بی‌های سطحی که نسبت به خاک زیرشان انعطاف‌پذیر هستند سختی فنر قائم خاک را می توان با استفاده از ضریب عکس‌العمل بستر محاسبه کرد. ضریب عکس‌العمل بستر از رابطه (۴-۲) محاسبه می‌شود. حاصل‌ضرب این ضریب در سطح سهمیه‌ی هر فنر» سختی آن فنر را به دست خواهد داد. نحوه‌ی محاسبه‌ی ظرفیت باربری پی در این روش مدل‌سازی در جدول (۴- ۳) ارایه شده است. ۱.30 (۴۳-۲) 81-۷ ی جدول (۲-۲): ثابت‌های فنری کلی و ضرایب تصحیح عمق برای درجات آزادی مختلف 0۱.05 0/4 انتقال در امتدا ل در امتداد وربور ۱سا رد تا0 دی ۴۲ ۵۱ ور رده 0 محور ۲ :۹ 2-۵ 7 اطظ زه انتقال در امتداد 05 7 ل در 0+ طو0 + ا 34 ای ۲ انتقال در امتدا : ل در امتداد چا رد0 ات سید - ,0 محور :7 :2 1 38 8 21 دوران حول 8 محور ۸ ۱ ۳ درا" 24 ۱ 06 ۱9 06 وران حول 034+ ا 0 تا _ 4 ا 5+33 اج ۱+۱ 0 محور ۷« 8 1-۱ (ا 8 ۳ ز هه دورا" 1 1 وران حول 051+ اج ده 8 > ی رگا س اس 6 +1 رر۵] ۲-۸-۲-۲ پی‌های عمیق در مدل‌سازی پی‌های عمیق شمعی و چاهی همانند پی‌های سطحی دو پارامتر سختی و ظرفیت باربری در جهات قائْم» جانبی و چرخشی لازم هستند. برای تعیین پارامترهای سختی از جدول (۳-۲) و برای محاسبه‌ی ظرفیت‌های باربری شمع از جدول (۱۳-۴) می‌توان استفاده نمود. -------- صفحهٔ بعد -------- 2۸ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های بشی ناحیه‌ی آنتهایی دو طرف 3/6] |+| سختی بر واحد طول برای نواحی 13/0 انتهایی 36 1 1 07 0.3 برای نواحی میانی ۱-1 7 لا از ۴ 11 ک از ۴ ناحیه‌ی آنتهایی ناحیه‌ی میانی ناحیه‌ی انتهایی 15 و ۱ دا 1 اه میم ۷ ع با 5 ای 5 5 1 5 جدول (۳-۲): سختی گروه شمع ( ۸: سطح مقطع هر شمع سختی محوری گروه » ۳: ضریب ارتجاعی مصالح شمع شمع و ا: طول شمع سختی خمشی حول هر یک از محورهای سر 5 : فاصله‌ی شمع از محور دوران ۳ : سختی ناشی از حالت مقاوم خاک در محاورت سرشمع رک 5 سختی جانبی شمع‌ها بر اساس روش‌های کلاسیک و یا ۱-[ راه‌حل‌های تحلیلی با استفاده از مدل‌های مورد قبول تیر- ستون برای شمع -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- مدل‌سازی 24۹ ۳-۲- مدل‌سازی اجزا در این بخش خوابط و نحوه‌ی مدل‌سازی اجزایی نظیر تیر» ستون» اتصالء دیوار و ... در روش‌های خطی و غیرخطی آرایه می‌شود. مطالب ذکر شده بر اساس نوع تحلیل به دو بخش تقسیم شده‌اند. در بخش مدل‌سازی برای تحلیل خطی پارامترهای سختی مانند سطح مقطع, لنگر اینرسی و ... تعیین می‌شوند. در برخی موارد برای تعیین سختی لازم است که از مشخصه‌های مقاومتی استفاده شود. برای محاسبه‌ی مشخصه‌های مقاومتی از مشخصات مصالح مطابق بند (۷-۱) استفاده می‌شود. در صورتی که از تحلیل غیرخطی استفاده شود.ء لازم است اجزای سازه‌ای به‌صورت غیرخطی مدل شوند. برای این منظور باید منحنی تلاش- تغییرشکل اعضا تعیین شود. با توجه به نوع عضوء منحنی‌های رفتاری و محاسبه‌ی پارامترهای مربوط در این بخش ارایه شده است. ۱-۳-۲ رفتار تلاش- تغییرشکل اجزا تغییرشکل اجزا در مراحل اولیه‌ی اعمال نیروء رابطه‌ی خطی با نیروی اعمال شده دارد. با ادامه‌ی روند اعمال نیرو پس از رسیدن از خطوط شکسته تعریف می‌شود. در صورتی که از مدل‌سازی خطی برای عضو استفاده شود تنها از بخش اولیه‌ی نمودار تلاش- تغییرشکل با شیبی که به‌طور ثابت تا بی‌نهایت امتداد دارد استفاده می‌شود (شکل ۱۳-۲-الف). بدین ترتیب تنها پارامتر سختی در مدل‌سازی عضو به‌ کار خواهد رفت. در صورتی‌که از مدل‌سازی غیرخطی برای عضو استفاده شود علاوه بر بخش اولیه‌ی منحنی باید به رفتار غیرارتجاعی عضو نیز توجه شود. در اجزای دارای رفتار شکل‌پذیر قسمت غیرارتجاعی بخش مهمی از منحنی رفتاری است. در حالی که در اعضای فاقد شکل‌پذیری طول قسمت غیرارتجاعی ناچیز است. بر این اساس» از دیدگاه دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود.ء نشریه‌ی شماره‌ی ۲۶۰ تلاش‌های اجزای سازه‌ای به دو گروه «کنترل‌شونده توسط نیرو» و «کنترل‌شونده توسط تغییرشکل» تقسیم شده است. تلاش‌های کنترل‌شونده توسط نیرو فاقد رفتار شکل‌پذیر هستند. بنابراین رفتار عمدتا خطی بوده و در پایان بخش خطی, گسیختگی رخ خواهد داد. در شکل (۱۳-۲- ب) رفتار این نوع اعضا به‌صورت شماتیک نشان داده شده است. در این اعضا تحت تلاش‌های مزبورء تغییرشکل به‌صورت خطی در عضو افزایش یافته تا به یک حد تغییرمکانی مانند نقطه‌ی 13 برسد. در این نقطه عضو باربری خود را از دست داده و بدون این که رفتاری در تصویر (۱۳-۲- پ) رفتار عضو تحت تلاش‌های کنترل‌شونده توسط تغییرشکل نشان داده شده است. چنان که ملاحظه می‌شود در نمودار رفتاری این اجزا چهار منطقه‌ی متمایز به‌صورت رفتار خطی (خط ۸[7)» رفتار شکل‌پذیر (خط)7ا)» منطقه‌ی زوال مقاومت (خط (آن)) و بخش مقاومت پس‌ماند (خط اآ]) موجود است. لازم به دکر است که تغییرشکل در محدوده‌ی رفتار شکل‌پذیر به مراتب بیش‌تر از محدوده‌ی رفتار خطی است. در مدل‌سازی غیرخطی تلاش‌های کنترل‌شونده توسط تغییرشکل لازم است که مختصات نقاط 3 2 10 و ث] برای تعریف رفتار غیرخطی عضو تعیین شوند. برای تسهیل مدل‌سازی و تحلیل, دستورالعمل اجازه -------- صفحهٔ بعد -------- ک راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های بیس می‌دهد که مدل‌سازی غیرخطی کنترل‌شونده توسط تغییرشکل به صورت ساده‌شده نیز انجام گیرد. در این حالت طول پاره‌خط عا بی‌نهایت فرض می‌شود. مشخصات مورد نیاز مصالح در مدل‌سازی مشتمل بر کرانه‌ی پایین مقاومت مصالح و مقاومت مورد انتظار مصالح است که به ترتیب در تعبین ظرفیت کرانه‌ی پایین اجزا یا 00 و ظرفیت مورد انتظار اجزا ی بس(0) استفاده می‌شوند. در جدول (۷-۱) نحوه‌ی 4 : ۸ ۸ ۳ ۸ شکل (۱۳-۲): دسته‌بندی رفتار خطی و غیرخطی اجزا: الف- رفتار خطی» ب- رفتار غیرخطی کنترل‌شونده توسط نیرو پ- رفتار غیرخطی ۲-۳-۲ مقاومت اجزا این بند اختصاص به نحوه‌ی تعیین مقاومت اجزاء نقطه‌ی متناظر با یا "17. دارد. البته همان گونه که در بند قبل اشاره شد.ء در مدل‌سازی اجزا به منظور تحلیل خطی تنها آگاهی از بخش اولیه‌ی نمودار تلاش- تغییرشکل و شیب اولیه‌ی خط کفایت می‌کند. -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل دوم (۳-۲-۴ غیرخطو (۴-۲) م نوع عضو مله ل‌سا زی در مدل‌سازی به منظور : ) تشریح می‌شودء اطلاع و در تلاش‌های کنترل: حاسبه‌ی نیرو و تغییرمکا 4 نوع تلاش و رفتار آن ی کنترل‌شونده توسط نَء مصالح استفاده می‌شود. ز مورد انتظار ,۷ : کرانه‌ی پایین مقاومت برشی : کرانه‌ی پایین مقاومت برشی ۳ : کرانه‌ی پایین مقاومت محوری ر(۶ حلیل خطی نیازی به طی مراحل این بند نیست. البته در این حالت نیز برای آرزیابی اعضا که در بند از مقاومت مقطع نقش تعیین‌کننده‌ای را خواهد داشت. ولی در مدل‌سازی به منظور تحلیل‌های مونده توسط تغییرشکل آگاهی از مقاومت اجزا و مقدار صحیح نقطه‌ی 3 ضروری است. در جدول ن نظیر نقطه‌ی 7 در اعضای فولادی آرایه شده است. نحوه‌ی محاسبه‌ی ظرفیت تلاش‌های از نظر کنترل‌شوندگی توسط تغییرشکل و یا نیرو بستگی دارد. به طورکلی برای تعیین ظرفیت پیرشکل از مقاومت مورد انتظار مصالح و برای تلاش‌های کنترل‌شونده توسط نیرو از کرانه‌ی پاییر حوه‌ی تعیین مقاومت‌ها به طور خلاصه در جداول (۴-۲) تا (۷-۲) ارایه شده است. جدول (۴-۲): نحوه‌ی محاسبه‌ی مقاومت تیر و ستون‌های بتنی نحوه‌ی محاسبه‌ی مقاومت 3 بر اساس ضوابط ابا با فرض 1[ * م0 > یم و مقادیر مورد انتظار مقاومست ید مد مصالح محاسبه می‌شود. ۱ با توجه به جدول (۶-۲) اصلاح می‌شود و آنگاه بر اساس ضوابط آبا با (ی 0 می‌سود. 1 خمشی پرخ بخ ل با توجه به جدول (۶-۲) اصلاح می‌شود. سطح شکل‌پذیری کم | براساس سطح شکل‌پذیری و فواصل خاموت‌ها از جدول (۷-۲) به‌دست می‌آید. خارج نواحی جاری شده ۸۵/ مقدار به‌دست آمده از جدول (۷-۲) و در نواحی جاری شده برابر سطح شکل‌پذیری متوسط مقدار به‌دست آمده از جدول (۷-۲) است. در خارج نواحی جاری‌شده ۰ مقدار بدست آمده از جدول (۷-۲) و در نواحی جاری شده برابر مقدار به‌دست آمده از جدول (۷-۲) است. بر اساس آبا و با فرض 1 * ی ۷۷ > ,0 و مقادیر کرانه‌ی پایین مقاومت مصالح محاسبه می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۲ میانقاب مصالح بنایی اتصالات سازه‌های چند در نیاز طول گیرا شکل‌پذیری محدوده‌ی م که در جدول (۶-۲): مقاومت کششی ۰ ۰[ طول گیرایی یا و | طول لازم برای ی | طول مهار میلگرد راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه ای ساختمان‌های موجود- ساخنمان‌های بَ جدول (۵-۲): نحوه‌ی محاسبه مقاومت اجزای بتنی باید تمام میلگردهای طولی شامل میلگردهای عضو مرزی (در صورت وجود) و میلگردهای ی جان در محاسبه شرکت داده شوند. در این حالت می‌توان از مقاومت کششی میلگردهای تن ]۹ : مقاومت خمشی مورد و رای عم ان . . انشا طولی با ضریب افزایش ۱/۲۵ به علت سخت‌شوندگی کرنش استفاده کرد. هم‌چنین باید از / ضوابط آبا با فرض ضرایب ایمنی جزیی برابر یک استفاده شود. در صورت وجود. باید عرض موثر بال‌های فشاری و کششی طبق ابا محاسبه شود. برشی اتصال دستورالعمل در محاسبه‌ی ز ۸ و مقادیر کرانه‌ی پایین انجام می‌شود. جزییات مربوط در بند (۸-۳-۲-۴) ارایه شده است. 2۳ و برسی مور ر‌ ۰ : رابطه‌ی (۸-۷) بند (۲-۲-۸-۷) دستورالعمل: و ۸ ۵ ت00 درون صفحه‌ای میانقاب 0) : کرانه‌ی پایین مقاومت ۳ با در نظر گرفتن کرانه‌ی پایین مقاومت کششی پانل میانقاب مصالح بنایی مصالح بنایی در خمش کنترل می‌شود. غیرمسلح» عمود بر صفحه با در نظر گرفتن کنش قوسی رابطه‌ی (۱۴-۷) دستورالعمل جدول (۶-۲): ضوابط ویژه‌ی مقاومت خمشی اعضای بتنی ی لازم در طول گیرایی لازم در خارج از مقدار .! در صورت عدم کفایت طول مقدار .! برای میلگر فصل خمیری محدوده‌ی مفصل خمیری گیرایی یا فاصله‌ی میلگردهای عرضی با طول مهار ناکا ۳ 17.2 ط فصل ۱۸ آبا بر اساس ضوابط فصل ۱۸ آبا ند اک با ۹ زد ۱ 1 ۱ : 1 ۱7.2 ط فصل ۲۰ ابا بر اساس ضوابط فصل ۱۸ ابا 1 راک مار ۹ زد بیلگرد طولی (صاف, اجدارء مستقیم یا خم‌دار)؛ یرک دهای ی ۹ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- مدل‌سازی ۶۳ در استفاده از جدول (۶-۲) باید به نکات ذیل توجه نمود: ۲- طول لازم برای وصله‌ی پوششی میلگرد برابر طول گیرایی میلگرد مستقیم در کشش منظور می‌شود. ۳ هنگامی که < 5 است (5 فاصله‌ی میلگردهای عرضی در طول گیرایی یا وصله و ل ارتفاع موثر مقطع عضو است) و نسبت شکل‌پذیری ( ۸۸) نظیر طول نقطه‌ی ۲ در شکل (۱۳-۲- پ) پا 13218 مساوی ۲ می‌شود. مقاومت خمشی برای نقطه‌ی 1 به ازای 0.2 <ه محاسبه شود. وقتی گ 5 است. 1[ < ۵ فرض می‌شود. ۴ اگر پوشش بتن روی میلگردهای با طول مهاری ناکافی از ,34 کم‌تر باشد. مقاومت کششی آن از سطر آخر محاسبه می‌شود. ۵- اگر ,1 محاسبه‌شده برای میلگردهای با طول مهار ناکافی کوچک‌تر از ,1 باشد و تنش محاسباتی در میلگرد ناشی از بارهای طراحی مساوی یا بزرگ‌تر از ,؟ به دست آید. باید نسبت شکل‌پذیری نظیر طول نقطه‌ی ۲ در شکل(۱۳-۲- پ) مساوی ۲ فرض شده و مقاومت خمشی برای نقطه (] به ازای 0.2 < ۵ محاسبه شود. در غیر این‌صورت [1< 2۵ در نظر گرفته می‌شود. ۶- مقاومت کششی آرماتورهای ریشه که به منظور بهسازی لرزه‌ای به سازه اضافه می‌شوند» درصورتی می‌تواند مساوی ,؟ فرض شود که: الف- سوراخ‌های ایجاد شده در بتن برای کاشت آرماتور ریشه با برس زبری به‌طور کامل برس‌کاری و تمیز شوند؛ ب- طول مهار میلگرد ( .[) کم‌تر از ,104 نباشد؛ ج- حداقل فاصله‌ی بین میلگردهای ریشه کم‌تر از ,[4 و حداقل فاصله‌ی میلگردها از لبه‌ی عضو کم‌تر از ,[2 نباشد. در جدول (۷-۲): ضوابط ویژه‌ی مقاومت برشی و پیچشی اعضای بتنی فاصله‌ی خاموت‌ها ( 5) ( 0 < ارتفاع موثر مقطع عضو) بر اساس ضوابط فصل ۲۰ آبا برای اساس . ضوابط فصا ۱۲ آبا سازه‌های با شکل‌پذیری زیاد بر اساس ضوابط فصل ۱۲ بر اساس ضوابط فصل ۲۰ آبا برای اسا ضوابط ۵ ۲ آنا سازه‌های با شکل‌پذیری زیاد بر اساس ضوابط فصل ۱۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۴ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های بشی در استفاده از جدول (۷-۲) باید به نکات دیل توجه شود: ۱- ضوابط ویژه‌ی مقاومت‌های برشی و پیچشی اعضای بتنی به نیاز شکل‌پذیری عضو بستگی دارد. نیاز شکل‌پذیری بر اساس حداکثر 1-16 یا حداکثر نسبت شکل‌پذیری (حداکثر چرخش مفصل خمیری به چرخش نظیر جاری شدن ,|ء یا نسبت کم است» اما در صورتی که بین ۲ تا ۴ یا بزرگ‌تر از ۴ باشدء نیاز شکل‌پذیری آن به ترتیب متوسط و زیاد خواهد بود. ۲- در تیرها و ستون‌هایی که تنگ‌ها دارای وصله‌ی پوششی هستند یا قلاب‌ها به اندازه‌ی لازم (طبق آبا) در هسته‌ی بتن مهار نشده‌اند. در محدوده‌ای از عضو که دارای نیاز شکل‌پذیری متوسط است, ۵۰ درصد میلگرد عرضی و در محدوده‌ی با نیاز شکل‌پذیری زیادء کل میلگردهای عرضی بی‌اثر فرض می‌شوند. ۳- در مورد ستون‌هاء اگر مقاومت برشی طبق ضوابط فصل ۲۰ آبا به دست آمده باشد.ء عینا می‌تواند به کار برده شود. اما در صورتی که مقاومت برشی ستون طبق ضوابط فصل ۱۳ آبا محاسبه شده باشد.ء با توجه به نیاز شکل‌پذیری ستون باید با ضرب کردن در عددی کوچک‌تر یا مساوی یک اصلاح شود. ضریب اصلاح مقاومت برشی برای ستون با نیازهای شکل‌پدیری کم متوسط و زیاد به ترتیب برابر ۰۱ ۰/۸۵ و ۰/۷ است. ۴- در محاسبه‌ی مقاومت برشی اتصال تیر- ستون» سطح مقطع اتصال ( ,۸) دارای عمقی برابر با بعد ستون در جهت مورد محاسبه و عرضی برابر با کم‌ترین مقادیر زیر خواهد بود: الف- عرض ستون؛ ب- عرض تیر به‌علاوه‌ی عمق اتصال؛ ج- دو برابر کم‌ترین فاصله‌ی عمودی بین محور طولی تیر و کنار ستون. منظور از عرض, بعد عمود بر جهت مورد محاسبه خواهد بود. به عبارت دیگر عرض موثر اتصال را می‌توان به صورت زیر محاسبه نمود: [2+ ۰,۳ +0.۳ ]1/0 > عرض موثر اتصال شکل (۱۴-۲) پارامترهای اتصال تیر به ستون بتنی را نشان می‌دهد. و شکل (۱۴-۲): پارامترهای اتصال تیر به ستون -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- مدل‌سازی ۶۵ ۳-۳-۲ مدل‌سازی اجزا در تحلیل خطی در مدل‌سازی اجزا به منظور تحلیل خطی سازه عموما تعریف مشخصات مقطع و نحوه‌ی اتصال عضو به سایر اعضا کافی خواهد بود. در بخش حاضر چگونگی مدل‌سازی هر عضو و شرایط خاص مدل‌سازی آن بررسی می‌شود. در صورت وجود تکنیک‌های خاص در شبیه‌سازی اعضا این تکنیک‌ها در بخش مربوط ذکر می‌شود. ۱-۳-۳-۲ تیر و ستون مشخصات مقطع شامل سطح مقطعء لنگر اینرسی» سطح مقطع برشی و طول عضو است. در برخی نرم‌افزارها می‌توان جزییات دقیق پروفیل به‌کار رفته را معرفی نمود و سایر مشخصات مقطع به‌طور خودکار توسط نرم‌افزار محاسبه می‌شود. طول المان تیر برابر با طول آزاد آن بین دو وجه ستون‌های طرفین در نظر گرفته می‌شود. در اکثر موارد در دو انتها از المان‌های صلب هر یک به طول سختی موثر تیر برابر با سختی سکانت نقطه‌ی تسلیم تیر است که بایستی با تحلیل غیرخطی قطعه محاسبه شود. به جای استفاده از سختی سکانت به شرح فوق می‌توان از سختی موثر مذکور در جدول (۸-۲) برای مدل‌سازی تیر استفاده کرد. ۲-۳-۳-۲ اتصال در صورتی که مدل‌سازی اتصال موردنظر باشد.ء بایستی سختی آن را با روابط معتبر محاسبه و در مدل‌سازی ملحوظ نمود. ۱ ده مقدار ما را برای تیرهای آ شکل می‌توان دو 0.4۵ و 0 برابر مقدار پآ برای جان آن‌ها در نظر گرفت. در او غیر این صورت باید مقدار ,را با در نظر گرفتن عرض بال موثر طبق ضوابط بند (۴-۷- ۱۰) آیین‌نامه بتن ایران (آبا) محاسبه شود. ای دی ستون با بار محوری فشاری ناشی از ۹ را 0.4 بار ثقلی طراحی بزرگ‌تر از .ای0.5۸ برای ستون‌ها با بار محوری بین حدود داده شده ستون با بار محوری فشاری کم‌تر از در جدول از درون‌یابی استفاده می‌شود. 0.3۸ یا بار محوری کش دیوار بدون ترک ,0.4۵ پآ 0.7۳ در دیوارهای شامل بال و جان» عرض موثر بال از بند (۴-۱-۳-۵-۲۰) آیین‌نامه بتن ایران (آبا) دیوار با ترک 0.4۵ پا 0.350 محاسبه می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- کر راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های ی ۳-۳-۳-۲ دال بتنی در صورتی که طبق ضوابط بند (۲-۲-۲) مدل‌سازی دیافراگم کف الزامی شود می‌توان از یکی از سه روش زیر برای مدل‌سازی دال بتنی استفاده کرد. ۱- استفاده از مدل تیر معادل؛ ۲- استفاده از مدل قاب معادل؛ ۳- استفاده از مدل اجزای محدود. استفاده از مدل‌سازی اجزای محدود بر دو روش دیگر ارجحیت دارد.ء اما از هر دو روش مذکور پرهزینه‌تر است. در صورت عدم استفاده از مدل‌سازی اجزای محدود.ء استفاده از مدل قاب معادل بر مدل تیر معادل ارجحیت دارد. در هر کدام از سه روش مدل‌سازی مذکور استفاده از یک روش مستدل برای به حساب آوردن کاهش سختی دال ناشی از ترک‌خوردگی توصیه می‌شود. در دال‌های تخت در صورت عدم استفاده از روش‌های تحلیلی برای تخمین سختی می‌توان مقادیر مندرج در جدول (۸-۲) را برای سختی موثر دال مدنظر قرار داد ۴-۳-۳-۲ دیوار برشی بتنی دیوارهای برشی, مدل‌سازی اجزای محدود با در نظر گرفتن اعضا و شرایط مرزی مناسب است. جهت ساده سازی» مدل‌سازی دیوار برشی را با درنظر گرفتن مجموعه‌ای از المان یک‌بعدی (تیر- ستون) که در امتداد محور قائم دیوار قرار گرفته است نیز می‌توان به انجام رساند. شکل (۱۵-۲) نحوه‌ی انجام این مدل‌سازی را نشان می‌دهد. همان‌طور که در شکل مدذکور دیده می‌شود. محور قائم المان اصلی از مرکز سطح دیوار می‌گذرد. در این صورت لازم است قطعات صلبی بین این المان (محور قائم دیوار) و تیرهای متصل به دیوار در صفحه‌ی آن یا ستون‌های مجاور دیوار در مدل تعریف نمود. مشخصات این المان یک‌بعدی با توجه به مشخصات واقعی مقطع دیوار تعیین می‌شود. به ویژه اگر دیوار به صورت سه‌بعدی یعنی در هر راستا دارای بال و جان باشدء لازم است حول هر یک از دو محور متعامد دیوار در صفحه‌ی افق مشخصات مربوط به همان محور مورد استفاده قرار گیرد. در دیوارهای برشی با تیر همبند. برای مدل‌سازی تیرهای همبند می‌توان از المان تیری که در آن سختی برشی و خمشی به‌طور کامل لحاظ شده است. استفاده کرد. شکل (۱۶-۲) نمایی از یک دیوار برشی جفت با تیرهای همبند را نشان می‌دهد. دقت شود که دیوارهای برشی با شرایط زیر نمی‌توانند در تحمل بار زلزله موثر باشند و بایستی سختی و مقاومت جانبی آن‌ها برابر ۱- دیوارهای برشی یا قطعات دیوار با نیروی محوری بزرگ‌تر از ,0.351 (,] نیروی محوری حداکثر قابل تحمل توسط دیوار است). ۲- دیوارهای برشی که در آن‌ها حداکثر فاصله‌ی افقی و عمودی میلگرها بیش‌تر از ۴۵ سانتی‌متر است. ۳ دیوارهایی که نسبت آرماتور آن‌ها از ۰/۰۰۲۵ کم‌تر بوده و نیروی برشی مورد نیاز از مقاومت برشی اسمی کاهش‌یافته‌ی -------- صفحهٔ بعد -------- شش . دیور بر 5 8 . د عفر 0 سح یگ تور هش سم ۹ ها اس اون یعس ییحی ج سس ان دواد ری ان +مواد ری در ی ی ی بر بارش ی ی اس سخون ستون ستون ستون تون سقون 1 ۰ ۱ ۰ بر ال ثبر اراد اس ال و ۳ اس ی ی ی ی دح ی ی ول نها «بواز نوش نما جوا بوشی 1 سمون ستون مستون ستون کفانقف لام ات و اسان سل ۳ ۹ ۳ آلبان ملب اش البان سلب از سنون با مستطیل و ابماد 4 : ستون با مقطع مسنطیل و ابعاد امن مدلسازی هدلسازی شکل (۱۵-۲): مدل‌سازی انواع دیوار برشی به صورت المان‌های تیر و ستون و اد تیر کوبله دور رای )۱ ره دیآ بو امیس 1 ۹ دا تب کوبله بطم ات 1-۱ ۹5۲۳1۱۵۳ شکل (۱۶-۲): تیرهای همبند در دیوار برشی بازشودار -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های بتشی ۵-۳-۳-۲ میانقاب مصالح بنایی همان‌طور که در بند (۶-۲-۲) ذکر شد.ء درصورتی که میانقاب در هر چهار جهت به‌طور کامل با قاب محیطی خود در تماس باشد. باید در مدل‌سازی سازه لحاظ شود. برای مدل‌سازی میانقاب از دستک‌های فشاری معادل مطابق شکل (۱۷-۲) استفاده می‌شود. 1 یا ۱ 0 5 5 و و ت۳۳ ۹ ۹۹۹ ۹۹۹ 8 ات ۱ لا اه" خل با ال 7 2 0 خلز | | اه رز |[ ال 1 حخ لب از ال الا ۵ ۵ 5 تس 7 ۳ رز ار چچت زبز 0 ۹ فا ۷ 00 0 تنل لا ۹ ۹ / حخل | بل ال ال اس 5 5 اه 5 ی سس و سا ۳ بل اب" سل ۹۹۹ ۹۹۵ با ۳ ی 9 ۹ ۹ ما ۵ اه ح رز لا را 0 0 0 0 ۵ شکل (۱۷-۲): دستک معادل فشاری برای مدل‌سازی میانقاب بنایی عرض دستک از رابطه‌ی زیر محاسبه می‌شود: (۵-۲- ( ۱۳45 520 زمر 10۴ - 2 ب‌ 1 زرم یم 2 عرض دستک فشاری برحسب 01؛ رم 1۳ : ارتفاع مرکز تا مرکز ستون برحسب (۵17؛ : ضریب ارتجاعی مورد انتظار مصالح قاب برحسب *01/ 18 ؛ 3 : ضریب ارتجاعی مورد انتظار مصالح میانقاب برحسب *18/0؛ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- مدل‌سازی ۶۹ ری : لنگر اینرسی ستون برحسب *۵ ؛ ۶ طول قطری پانل میانقاب برحسب 01 ؛ ضخامت پانل میانقاب و دستک فشاری معادل برحسب 011؛ 0 زاویه‌ای که تانژانت آن برابر ضریب تناسب پانل (نسبت ارتفاع به طول) است؛ 4 ضریبی که برای محاسبه‌ی عرض معادل دستک فشاری پانل به‌کار می‌رود. در صورتی که نرم‌افزار قابلیت مدل‌سازی نوارهای فقط فشاری را داشته باشد. می‌توان نوارها را در امتداد هر دو قطر مدل کردء و دراین‌صورت امکان انجام تحلیل‌های دینامیکی نیز وجود خواهد داشت. در غیر این صورت نوارها باید با توجه به جهت بارگذاری جانبی طوری به کار روند که فقط نیروهای فشاری در آن‌ها ایجاد شودء یا از نوارهای ضربدری که عرض هر یک 2/2 باشد در مدل‌سازی استفاده نمود. برای میانقاب‌های دارای بازشو الگوی دستک‌های فشاری می‌تواند مطابق فصل هفتم ۲۳۸/۸274 مورد استفاده قرار گیرد. ۶-۳-۲-۲ میانقاب بتنی میانقاب بتنی اغلب در ساختمان‌های دارای نمای بتنی پیش‌ساخته یا با دیوارهای پیش‌ساخته استفاده می‌شود. در مورد چنین قاب‌هایی در حالت کلی می‌توان از مدل دستک‌های فشاری مشابه آن‌چه برای میانقاب بنایی گفته شد. استفاده کرد. اگر تغییرمکان جانبی طراحی نسبت به ظرفیت تغییرمکان جانبی قاب و دیوار کوچک بوده و قاب نسبتا انعطاف‌پذیر باشد.ء میانقاب را می‌توان به صورت یک دیوار برشی آلمان‌بندی و مدل نمود. در این‌صورت اثر بازشوها در رفتار دیوار نیز خودبه‌خود در نظر گرفته می‌شود. ۳-۳-۲ مدل‌سازی اجزا برای تحلیل‌های غیر خطی در این بخش نحوه‌ی مدل‌سازی اجزا برای انجام تحلیل‌های استاتیکی غیرخطی مطابق بند (۶-۲۳) ارایه می‌شود. مدل‌سازی اعضا در تحلیل دینامیکی غیرخطی بسیار پیچیده بوده و باید با درنظرگرفتن رفتار عضو در بارگذاری و باربرداری باشد که نیازمند انجام بند (۱-۳-۲) اشاره شد.ء رفتار اعضا در تحلیل‌های غیرخطی برحسب نوع تلاش متفاوت خواهد بود. ۱-۳-۳-۲ تلاش‌های کنترل‌شونده توسط نیرو همان‌گونه که در شکل (۱۳-۲-ب) مشاهده می‌شود. در تلاش‌های کنترل‌شونده توسط نیرو لزومی برای تعریف منحنی رفتاری وجود ندارد و تنها دانستن سختی عضو برای مدل‌سازی کافی است. در جدول (4-۲) برخی از تلاش‌های کنترل‌شونده توسط نیرو به همراه شرایط به وجود آمدن این تلاش‌ها ذکر شده است. در این جدول به کنترل‌شوندگی ستون توسط برش و طول گیرایی اشاره شده است. در فصل چهارم در خصوص تلاش‌ها و پاسخ‌های کنترل کننده عضو توضیحات کافی داده شده است ۲-۴-۳-۲- تلاش‌های کنترل‌شونده توسط تغییرشکل مدل غیرخطی رفتاری برای تلاش‌های کنترل‌شونده توسط تغییرشکل در بند (۱-۳-۲) مورد بحث قرار گرفت. این مدل برای رفتار تحت نیروی محوری و لنگر خمشی در شکل (۱۸-۲) مشاهده می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- 2 ترسیم منحنی رفتاری طی مراحل زیر انجام جدول ‎:)٩-۲(‏ برخ ستون‌ها در قاب‌های خمشی بتنی (اعضای اصلی) ستون‌ها در قاب‌های خمسی بتنی و قاب‌های بتنی با میانقاب (اعضای غیراصلی) تیرها در قاب‌های خمشی بتنی (اعضای اصلی) تیرها در قاب‌های خمشی بتنی و قاب‌های با میانقاب تیرهاء دال‌ها و ستون‌های قاب‌های بتنی با میانقاب (اعضای اصلی) ستون‌ها و تیرها در قاب‌های بتنی مهاربندی شده (اعضای اصلی) دیوارهای برشی ستون‌هایی که دیوارهای برشی نایبوسته را تحمل دیافراگم‌ها ۲- اگر در محدوده‌ی مفصل خمشی خمیری در عضو فاص عضو فاقد شرایط است. راهنما ی کاربردی دستوراله ی از تلاش‌های کنترل‌شوند تلاش‌های کنترل‌شونده توسط نیرو نیروی محوری, نیروی برشی» نیروی محوری,» نیروی برشی نیروی محوری و نیروی هی تنگ‌ها از هم کم‌تر یا مس قل برابر با ۳ برش طراحی با مل بهسازی لرزه ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های بت شرایط لازم نیروی محوری و نیروی برشی همواره کنترل‌شونده توسط نیرو هستند. اما لنگر خمشی فقط در موارد زیر کنترل‌شونده توسط نیرو است: ۱- ستون‌هایی که با برش کنترل می‌شوند. ۲- ستون‌هایی که توسط طول گیرایی یا وصله کنترل می‌شوند و ِ 4 فاصله‌ی تنگ‌ها در آن‌ها از 9 بیش‌تر است. ۱ ۱ فاقد تنگ‌های واجد شرایط " است. در همه‌ی حالات در همه‌ی حالات در همه‌ی حالات در همه‌ی حالات در همه‌ی حالات در همه‌ی حالات 0 . اوی با باشد و علاوه بر این برای اعضای با نیاز شکل‌پذیر شد در این‌صورت عضو واجد شرایط تلقی می‌شود. در غیر این صور ی سا ی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- مدل‌سازی )۳ ۱- محاسبه‌ی سختی موثر المان در رفتار خطی و ترسیم خطی با شیب 6 از نقطه‌ی ۸؛ ۲- محاسبه‌ی مقاومت تسلیم (,0)) از مراجع معتبر و تعیین نقطه‌ی تا؛ ۳- محاسبه‌ی ظرفیت مورد انتظار مقطع (: 0)! ۴- تعیین پارامتر ۵ از جداول (۱۰-۲) تا (۱۳-۲) و تعیین موقعیت نقطه‌ی ۹ ۵- تعیین پارامتر ۵ از جداول (۱۰-۲) تا (۱۳-۲) و ترسیم پاره‌خط -)(] به صورت عمودی؛ ۶ تعیین پارامتر ط از جداول (۱۰-۲) تا (۱۴-۲) و ترسیم پاره‌خط 113 م۵ بش جش با 0 شکل (۱۸-۲): مدل غیرخطی برای تلاش‌های کنترل‌شونده توسط تغییرشکل در استفاده از جداول (۱۰-۲) تا (۱۴-۲) بایستی به موارد زیر توجه شود: ۱- در مورد شرایط میلگرد عرضی در تیرها و ستون‌هاء اگر در محدوده‌ی مفصل خمشی خمیری در عضو فاصله‌ی تنگ‌ها از 0 هم کم‌تر یا مساوی با 3 باشد و علاوه بر این برای اعضای با نیاز شکل‌پذیری متوسط و زیاد. مقاومت تامین شده توسط تنگ‌ها در رابطدی سل 3,77 طول میلی‌متر | ً 4 ۳- در خصوص محدوده‌هایی که در جداول مربوط ذکر نشده است. می‌توأن از درون‌یابی خطی استفاده کرد. ۴- در جداول (۱۰-۲) (۱۱-۲) و (۱۳-۲) در صورتی که برای یک عضو بیش از یک مورد از موارد الف. ب. ج و د صادق باشد.ء از کم‌ترین مقدار داده شده در این جدول باید استفاده کرد. ۵- در جدول (۱۱-۲) برای ستون‌هایی که با برش کنترل می‌شوند. مقدار داده نشده استء این ستون‌ها کنترل‌شونده توسطا ۶ در جداول (۱۰-۲) تا (۱۳-۲) ۳ نیروی محوری طراحی در عضو و ,۸ سطح مقطع کل است. در خصوص اتصالات ۳ نیروی محوری طراحی برای ستون واقع در بالای اتصال و ۸ سطح مقطع کل اتصال است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳ راهنمای کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های ی ۷ در جدول (۱۳-۲) ۷ نیروی برش طراحی و ۷۰ مقاومت برشی اتصال است. ۸- در جداول (۱۳-۲) و (۱۴۳-۲) ,۷ برش در مقطع بحرانی دال ناشی از نیروهای ثقلی و ۷۵ مقاومت در برابر برش مستقیم -۹٩‏ شرایط وجود میلگردهای پیوستگی زمانی برقرار است که لااقل یکی از میلگردهای اصلی تحتانی در هر جچهت به طور موثری در ستون ادامه یافته باشد. در مورد دال‌های پس کشیده» وجود میلگرد پیوستگی به معنای عبور لااقل یکی از تاندون‌های پس‌کشیدگی در هر جهت از ستون است. -------- صفحهٔ بعد -------- فص ی ل‌سازی جد 5 که دا خمذ الف- تیرهایی با خمس تیرهایی که با برش ب- نله / کنترل می‌شوند. چ- تیرهایی که توسط طول می‌شوند. توسط طول کی د- تیرهایی که تو ول (۱۰-۲): پارامترهای مدل‌سازی غیرخطی تیرهای بتنی شرایط ۳0 ۷ سس سس[ / .3 ۸ 1 بل ی 0 0 > و 6 5 < 6 آرماتور عرضی 26 > > 7 > 5 3 ده 2 9 5 ده 2 ایی در اتصال تیر- ستون کنترل می‌شوند. ۷۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه ای ساخ جدول (۱۱-۲): پارامترهای مدل‌سازی غیرخطی ستون‌های بتنی ۳ ۷ یی ۷ 0 > ارماتور عرضی الف- ستون‌هایی که با خمنش 04 << ۰ .۰ 6 2 کنترل می‌شوند. 0 > 4 < 6> ب - ستون‌هایی که با برش کنترل می‌شوند. 9 ی اه می‌سوند. 2 د- ستو.,هان که ز و محوری آن‌ها از 0.7710 متجاوز ی سس -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل دو سازی ج الف - اتصالات داخلی ب- اتصالات دیگر دول (۱۳-۲): پارامترهای مدل‌سازی غیرخطی اتصالات شرایط [.0 > ار۸ میلگرد عرضی ۷ 5 نس ۷ ۷ ار ی ۷ > ۷ میلگرد عرضی ۷ فاقد شرایط ۳ 4 سس ,۸ ۷ نا ی ۷ میلگرد عرضی واجد شرایط ۷ 5 نس ۷ 0.1 > میلگرد عرضی فاقد شرابط سر ۳ 4 مس ۸. ۳۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۶ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های بشی جدول (۱۳-۲): پارامترهای مدل‌سازی غیرخطی دال‌های دوطرفه و اتصالات ستون به دال ق را را یت ۱ ۷ ۱ 2 ۲ ۱۰/۵ ۰/۲ ارماتور پیوستگی 0 ۰ 1 د دارد را ۳ خمشس و اتصالات دال - ستون ۷ ۱ 2 لش ۲ ۲ ارماتور پیوستگی ۷ د ندارد ۷ ۷ جدول (۱۴-۲): پارامترهای مدل‌سازی غیرخطی قاب‌های بتن مسلح با میانقاب ژراش معا ُ ۱ االف- ستون‌هایی که به صورت ۱ ستون‌هایی که در تمام طول محصور | پر ا مزاع ۳ ۲ ب-ستون‌هایی که به صورت | ستون‌های بدون وصله یا با وصله‌های ۵ ۰.۵ به طور مناسب محصورشده میله ی ات ناد ۰ : قاسنس سس اک که -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۲ تحلیل -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- تحلیل ۳۹ ۱-۳ مقدمه در این فصل روش‌های مختلف تحلیل برای ارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود تشریح می‌شود. با توجه به این که طبق فصل ۲ مدل‌سازی سازه برای انجام تحلیل خطی یا غیرخطی تهیه شده است. در بند (۳-۳) محدوده‌ی کاربرد این روش‌ها مطرح شده است. در بندهای (۴-۳) تا (۷-۳۲) جزییات چهار روش تحلیل به تفصیل شرح داده شده است. در بند (۸-۲) نیز نحوه‌ی اصلاح و تکمیل نتایج بیان شده است. شکل (۱-۳) جایگاه این فصل را در مراحل ارزیابی لرزه‌ای ساختمان‌ها نشان می‌دهد. فرضیات اولیه و مدل‌سازی " (فصل دوم) ۲ (فصل سوم) ۲ انجام تحلیل اولیه و کنترل فرضیات ۲ تعیین 08 و انتخاب نوع 5 ۲ ۲ ٍ استخراج نیروها و تغییرمکان‌ها شکل (۱-۳): مراحل تحلیل ۲-۳- ملاحظات کلی دینامیکی خطی (طیفی یا تاریخچه‌ی زمانی)» استاتیکی غیرخطی و دینامیکی غیرخطی. با توجه به این که در روش‌های خطی از فرضیات ساده کننده استفاده می‌شود. در برخی موارد تقفریب آن‌ها بیش از روش‌های غیرخطی بوده و استفاده از آن‌ها برای ساختمان‌های پیچیده مجاز نیست. -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۰ راهنما یکاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های بتشی ضوابط فصل دوم برای تحلیل خطی یا غیرخطی مدل‌سازی شود. سپس بارهای وارد بر سازه طبق ضوابط این فصل تعیین شده و بارهای ثقلی و جانبی اعمال می‌شوند و پس از آن» تحلیل سازه به یکی از چهار روش فوق انجام خواهد شد. به طور کلی, در صورت استفاده از تحلیل‌های خطی باید صحت فرضیات چنین تحلیل‌هایی مطابق بندهای (۱-۲-۲) و (۲-۳-۳) کنترل شود. روش تحلیل استاتیکی غیرخطی نیز در صورتی‌که اثر مودهای بالاتر قابل ملاحظه نباشد. قابل استفاده است. در غیر این‌صورت باید مطابق ضوابط بند (۳-۳-۳) عمل نمود. هیچ محدودیتی در استفاده از روش تحلیل دینامیکی غیرخطی وجود ندارد. ولی به دلیل پیچیدگی, نیاز به اطلاعات اولیه دقیق و ارزیابی نتایج نیاز به تجربه کافی دارد. شکل (۲-۳) نحوه‌ی انتخاب روش اخنیاری ۲ ایا ضرایط تحلیل دبنامیکی ایا شرایط تحلیل اسناتیکی ۱ بل 4 ۱ .بل 4 انجام تحلیل اسناتیکی خطی خطی تأمین می‌نسود؟ خطی تأمین می‌سود؟ ۲ خیر انجام تحلیل دبنامیکی خطی ۲ ابا شرایط تحلیل اسناتیکی بله ‏ 4 انجام تحلیل اسناتیکی غرخطی شرخطی تأمین می‌نود؟ ۲ ۲ ۲ انجام تحلیل اسناتیکی غیرخطی همراه تحلیل دبنامیکی خطی شکل (۳-۳): نحوه‌ی انتخاب روش تحلیل انجام تحلیل دیتامکی غرخطی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- تحلیل ۸۱ ۱-۳-۳ سرایط کاربرد روش تحلیل استاتیکی خطی برای انتخاب روش تحلیل, موضوع بند (۳-۳)» انجام یک تحلیل استاتیکی یا دینامیکی خطی اولیه با جزییات ارایه شده در بند (۴-۳) یا بند (۵-۳) ضروری است. با فرض این‌که تحلیل اولیه به روش استاتیکی انجام شودء در صورت ارضا شدن شرایط این بند می‌توان از نتایج این تحلیل در مطالعات ارزیابی و بهسازی لرزه‌ای ساختمان» برای کنترل معیارهای پذیرش استفاده کرد. برای استفاده از روش تحلیل استاتیکی خطی در ابتدا باید سه شرط زیر کنترل شود: ۱- زمان تناوب اصلی ساختمان کوچک‌تر از ,]3.5 باشدء مشروط بر آن که تعداد طبقات ساختمان از ۲۰ طبقه تجاوز نکند. ۲- تغییر ابعاد پلان در طبقات متوالی ساختمان به استثنای خرپشته» کم‌تر از ۴۰ درصد باشد. ۳- سازه دارای سیستم باربر جانبی متعامد باشد. در صورت برقراری شرط‌های فوق, سازه تحلیل شده و دو شرط زیر کنترل می‌شود. ۴- ساختمان دارای نامنظمی شدیدی در سختی پیچشی نباشد. یعنی حداکثر تغییرمکان جانبی در هر طبقه و در هر راستا کم‌تر از ۱/۵ برابر تغییرمکان متوسط آن طبقه در همان راستا باشد. طبقه و در هر راستاء به استثنای خرپشته, کم‌تر از ۵۰ درصد با طبقه بالا یا پایین آن در همان راستا اختلاف داشته باشد. درصورت برقراری موارد فوقء باید شرایط نیرویی سازه نیز به شرح زیر به عنوان آخرین گام کنترل شودء در غیر این‌صورت برای کنترل شرایط نیرویی باید نسبت نیرو به ظرفیت (۳1(]) برای کلیه تلاش‌ها در تمام اعضای اصلی محاسبه شود. برای محاسبه مقادیر لح( از رابطه‌ی (۱-۳) استفاده می‌شود. ۲ 0 که در آن رن تلاش داخلی عضو ناشی از بارهای ثقلی و زلزله و م20 مقاومت مورد انتظار عضو بر اساس ضوابط فصل دوم (0 < )۱-۲( لازم به توضیح است که در مورد تیرستون‌ها ‎12-1٩‏ لنگر خمشی بدون منظور نمودن اثرات اندرکنش با نیروی محوری محاسبه می‌شود. پس از آن که ]1 همه‌ی تلاش‌های هر عضو تعیین شد. حداکثر آن‌ها در هر عضو که ]1 بحرانی عضو نامیده می‌شود. مشخص شده و پس از آن می‌توان به کنترل شرایط نیرویی به ترتیب زیر پرداخت: ۶- اگر مقادیر ‎1-1٩‏ بحرانی در تمامی اعضای اصلی کوچک‌تر از ۲ باشدء کنترل دیگری لازم نبوده و نتایج تحلیل استاتیکی ۷- اگر مقادیر ٩[ج]‏ بحرانی در تعدادی (یک یا بیش‌تر) از اعضای اصلی بیش‌تر از ۲ باشد (برای تعریف اعضای اصلی و غیراصلی به بند ۴-۲-۲ رجوع شود)» باید هر سه شرط زیر کنترل شود: باربر جانبی در شکل‌های (۲-۲) و (۳-۳) نشان داده شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۳ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های بشی دهانه‌ی غیر باربر جانبی «م ۹ دهانه‌ی باربر جانبی شکل (۲-۳): ناپیوستگی در سیستم باربر جانبی در صفحه ۱ دیوار برشی در طبقات بالا جابه‌جایی دیوار برشی در طبقه اول شکل (۳-۳): ناپیوستگی خارج از صفحه در سیستم باربر جانبی ب- ساختمان دارای طبقه‌ی ضعیف نباشدء یعنی در کلیه‌ی طبقات 1-16 متوسط طبقه بیش از ۲۵ درصد با همین مطابق رابطه‌ی (۲-۳) محاسبه می‌شود: رد2 (۲-۲) ال - 00 2۷ 11 که در آن ,۷ نیروی برشی ناشی از زلزله در عضو [ از طبقه مورد نظرء» ,161۹ همان 1۳14 بحرانی در عضو زو ۳ تعداد کل سختی طبقه نسبت به همین مقدار در سمت مقابل از ۱/۵ برابر بیش‌تر نباشد. -------- صفحهٔ بعد -------- قصل سوم- تحلیل ۸۳ اگر هر سه شرط بالا برقرار باشد. نتایج تحلیل استاتیکی خطی سازه معتبر است و می‌توان در ادامه‌ی مطالعات به بررسی معیارهای پدیرش سازه طبق فصل چهارم پرداخت. در غیر این‌صورت باید از روش دیگری سازه را تحلیل نمود. ۲-۳-۳ سرایط کاربرد روش تحلیل دینامیکی خطی همان‌طور که در بند (۱-۳-۳) نیز گفته شدء برای انتخاب روش تحلیل, می‌توان تحلیل خطی اولیه را به روش دینامیکی انجام داد. تحلیل دینامیکی خطی سازه, به روش طیفی یا تاریخچه‌ی زمانی قابل انجام است. به منظور بررسی قابل قبول بودن روش دینامیکی خطی برای تحلیل سازه مورد نظر در ابتدا باید سازه به روش طیفی تحلیل شده و نیروهای داخلی اعضا محاسبه شود. پس از آن 10۳14 تلاش‌های کلیه‌ی اعضای باربر جانبی مشابه آن‌چه برای کنترل شرایط نیرویی سازه در بند (۱-۳-۳) گفته شدء محاسبه شود. از این مرحله به بعد همان شرایط قسمت‌های ۶ و ۷ بند (۱-۳-۳) کنترل می‌شود. در صورت برقراری شرایط فوق‌الدکرء کنترل دیگری لازم نبوده و نتایج تحلیل دینامیکی طیفی سازه معتبر است و می‌توان در ادامه‌ی مطالعات به بررسی و کنترل معیارهای پذیرش سازه طبق فصل چهارم پرداخت. اگر مقصود از این کنترل استفاده از روش تاریخچه‌ی زمانی باشد.ء در این مرحله می‌توان سازه را به روش دینامیکی خطی تاریخچه‌ی زمانی بر اساس ملاحظات بند (۲-۵-۳) تحلیل نمود. در غیر آین‌صورت استفاده از روش تحلیل دینامیکی خطی درمطالعات بهسازی لرزه‌ای ساختمان مجاز نبوده و باید سازه به روش غیرخطی تحلیل شود. شکل (۵-۳) نحوه‌ی کنترل محدوده‌ی کاربرد روش دینامیکی خطی را نشان می‌دهد. ۳-۳-۳- سرایط کاربرد روش تحلیل استاتیکی غیرخطی استفاده از این روش درصورتی به تنهایی مجاز است که اثر مودهای بالاتر در پاسخ دینامیکی سازه قابل ملاحظه نباشد. بدین منظور باید نسبت برش هر طبقه با در نظر گرفتن همه مودهایی که حداقل ۹۰ درصد جرم ساختمان در محاسبات زلزله را به خود اختصاص می‌دهند. به برش طبقه حاصل از مود اول, در همه‌ی طبقات از ۱/۳ کم‌تر باشد. در غیر این‌صورت روش تحلیل استاتیکی غیرخطی باید به همراه روش تحلیل دینامیکی خطی (طیفی یا تاریخچه‌ی زمانی) استفاده شود. در این حالت معیار پذیرش برای هر دو روش باید بررسی شود. با این تفاوت که برای پدذیرش اعضای با رفتار کنترل شونده توسط تغییرشکلء در روش تحلیل دینامیکی ۳-۳-۳- شرایط کاربرد روش تحلیل دینامیکی غیرخطی استفاده از روش تحلیل دینامیکی غیرخطی برای مطالعات بهسازی لرزه‌ای در هر حال مجاز است. در صورتی که مدل‌های رفتاری چرخه‌ای مناسبی برای اعضا به‌کار برده شودء نتایج حاصل از روش دینامیکی غیرخطی, از بقیه روش‌های تحلیل دقیق‌تر خواهد بود. البته این نتایج باید توسط یک گروه متخصص و با تجربه در این زمینه کنترل شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۳ راهنما یکاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های بتشی یس > ممممممششش--شششششششششششششششششششششششششششششششششششششششششششش-شششششششششششششششششششششششششششششششششششششششششششششششششششششششششششش-شش-ش-ششش-ممم محدوده‌ی کاربرد نحئیل استاتنکی خطی " ۲ ۱ زمان تناوب اسلی ساختمان کوحک‌تر آن ]3.5 است؟ : ۱ ۱ ۲- تغبیر ابعاد پلان در علبقات منوالی ساختمان به استندی ۱ استفاده از تحلیل اسنانیکی خطی مجار, خریشته کم‌تر ار ۴۰ درد است؟ ۹ ۱ نمی‌باشد بله ۲ تهیه‌ی مدل مطابق فصل دوم و انجام تحلبل اسنابیکی خطی اولیه ۲ 6 1 ۰ ۱ 0 ۵ > نفسرمکان جانبی طبفه ام ی ۲ ۰ برای تمام طبقات 5 1 : خیر ۱ بله ۲ برای تمام طبقات ۵ - ر+ز۵ ۵۱ : ۵ : خ 5 ی ی کل سس ۳ 0 0 بله بله : ۲ محسبه‌ی 11 کلیه‌ی تلاش‌ه در تمام اعض ۲ :»7 ولا ها ام اعت ۱ انقطاع در سیستم باربر جانبی وجود دارد؟ برای کلیه‌ی داد ش‌ها در نمام اعضص خیر 4 ۲- طفه‌ی : ۹ وجود دارد؟ ۱ 2 هلا( ۳- نمنظمی بیجشی شدید در مقاومت بیچشی وجود درد؟ بله ۲ : ِ استفاده از تحلیل اسنانیکی خطی مجار ۹ خ می‌باشد َ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- تحلیل ۸۵ ۲ تهیه‌ی مدل مطابق فصل دوم و انجام تحلیل خطی اولیه ۲ محاسبه‌ی :1۳ کلیه‌ی تلاش‌ها در تمام اعضا برای کلیه تلاش‌ها در تمام اعضا ام استفاده از تحلیل دینامیکی خطی مجاز 2 ا0ع(] ۸ ۱- انقطاع در سیستم باربر جانبی وجود دارد؟ ۲- طبقه‌ی ضعیف وجود دارد؟ : خیر ۳- نامنظمی پیجشی شدید در مقاومت پیچشی وجود دارد؟ بله ۲ . استفاده از تحلیل‌های خطی مجاز نمی‌باشد و شکل (۵-۳): کنترل محدوده‌ی کاربرد روش دینامیکی خطی در این روش بار زلزله به صورت استاتیکی اعمال شده و رفتار سازه خطی فرض می‌شود. هدف اصلی کنترل نیروهای داخلی اعضای سازه در شرایطی است که سازه تحت نیروی زلزله به حداکثر تغییرشکل‌های غیرخطی خود رسیده باشد. در این شرایط چنان‌چه رفتار سازه هم‌چنان خطی بماندء نیروها و تغییرشکل‌های حاصل از تحلیلء نزدیک به مقادیر واقعی خواهد بود. اما چنان‌چه -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ راهنما یکاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های بتی به کارگیری این روش برای تحلیل سازه‌هایی که گستردگی رفتار غیرخطی در اعضای آن‌ها تحت بارهای واقعی زلزله زیاد نباشد. یا به عبارت دیگر معیارهای گفته شده در بند (۱-۳-۳) را برآورده کنند. مناسب است. جزییات انجام این روش در چهار گام زیر برای هر یک از دو امتداد اصلی سازه» تشریح شده است. در این روش باید به ترتیب زمان تناوب اصلی سازه» برش پایه» توزیع نیروها در ارتفاع و نیروهای وارد بر دیافراگم‌ها محاسبه و سپس نتایج تحلیل اصلاح و تکمیل شوند. که جزییات آن در بندهای بعدی ذکر شده ۱-۳-۳ تعیین زمان تناوب اصلی نوسان سازه تعیین زمان تناوب اصلی نوسان سازه به دو روش تحلیلی و تجربی امکان‌پذیر است. در روش تحلیلی» سازه طبق ضوابط فصل دوم مدل‌سازی شده و مشخصات مودی آن محاسبه می‌شود. زمان تناوب اصلی نوسان سازه» زمان تناوب نظیر مودی است که بیش‌ترین سهم را از وزن ساختمان در محاسبات زلزله داشته باشد. برخلاف آیین‌نامه‌های مربوط به طراحی ساختمان‌های جدید. این دستورالعمل برای زمان تناوب حاصل از این روش حد بالایی وجود ندارد. در روش تجربی» زمان تناوب اصلی سازه از رابطه‌ی (۳-۳) محاسبه می‌شود: 3 ۲ )۳-۳( که در آن: ]7 زمان تناوب اصلی نوسان سازه بر حسب ثانیه؛ ارتفاع سازه از تراز پایه بر حسب متر؛ 0 ضریبی است که بر اساس سیستم باربر جانبی سازه تعیین می‌شود و برابر است با: قاب خمشی فولادی 0-8 قاب خمشی بتنی و قاب فولادی مهاربندی شده‌ی واگرا 7 << 0 سایر سیستم‌های سازه‌ای 5 0 ۳-۴-۳ محاسبه‌ی برش پایه برش پایه‌ی ساختمان طبق رابطه‌ی زیر محاسبه می‌شود: (۳-۲) ۷۷ ی )۷-۲ که در آن: ۷ وزن کل ساختمان شامل بار مرده به اضافه درصدی از بار زنده که در استاندارد ۲۸۰۰ مشخص شده است؛ 4 شتاب طیفی در محل به ازای زمان تناوب اصلی نوسان سازه ؛ این ضریب برای تبدیل حداکثر تغییرشکل‌های حاصل از تحلیل ارتجاعی خطی به حداکثر تغییرشکل‌های غیرارتجاعی در سازه‌های دارای حلقه‌های هیسترزیس پایدار و کامل, استفاده می‌شود. این ضریب از روش‌های محاسباتی و تجربی به‌دست آمده و از -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- تحلیل ۸۷ رابطه (۱۵-۳) محاسبه می‌شود. در روش تحلیل خطی می‌توان با جایگذاری برش پایه‌ی حد ارتجاعی به‌جای ,۷ از رابطه (۱۵-۳) استفاده نمود. در غیر این‌صورت می‌توان از رابطه‌ی زیر استفاده کرد: ] (۵-۳) رح ی کح ۹ 2 ]2 که در آن ,7 زمان تناوب مشترک بین دو ناحیه‌ی شتاب ثابت و سرعت ثابت در طیف بازتاب طرح طبق استاندارد ۲۸۰۰ است. برای جزییات بیش‌تر به بند (۳-۳-۶-۳) مراجعه شود. ۳8 :۷ که در آن ,۳ بخشی از وزن سازه شامل بار مرده و بار زنده دایم به اضافه ۲۵ درصد بار زنده متحرک ناشی از کل طبقات بالاتر در طبقه‌ی ا-ام» ,۵ تغییرمکان نسبی مرکز سختی طبقه‌ی ا-ام در جهت مورد نظرء :۷ نیروی برشی طبقه‌ی ا-ام در جمت موردنظر و :۳ ارتفاع طبقه‌ی سم است. پس از محاسبه‌ی ...,0که حداکتر :0ها در ساختمان است. ,لح از روابط (۷-۲) تعیین می‌شود: 0.[ < رح ج|[.0 کی 0 ۷-۳ 0.01 ۳۲ مر +[ > رجا 0 جح 0 ۳ ۱ ۱ یک‌بار تحلیل و با توجه به مقدار 0 حاصل, در صورت لزوم ول را اصلاح و تحلیل را تکرار کرد. می‌توان در گام اول ول را برایر واحد فرض نمود. قاب خمشی بتنی ۱ قاب فولادی مهاربندی‌شده ۱ سازه با دیوار | سایر سیستم‌های با فولادی همگرا یا واگرا برشی سازه‌ای ضریب کاهش ,,ن؟ روی برش پایه اعمال می‌شود. در شکل (۶-۲) روند محاسبه‌ی برش پایه در روش تحلیل استاتیکی خطی نشان داده شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۸ راهنما یکاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های بتی ۲ با برای محاسبه‌ی پریود از روش رز تحسلی استفاده می‌سود. خبر ۲ قاب خمسی فولا 1 اب خمسی فودع . 0.08 مه فاب خمسی بتنی و قاب فولادی مهاربندی شده با محورهای غیرمتقارب 7 ۶ 0 سایر مس های سازه‌ی 5 حع<ن ۹ از ی < ] ۲ ۷۲ زمین نوع [ 4 ک] زمین نوع ۹ 0.5 1 زمین نوعآ]] 7 کت ] زمین نوع ۷] اعا] ۲ که لت برد مک | کیت س سس _ خ و 2102 ۱ : ۲ ادبم ْ ۲ "برس پایه‌ی محاسبه شده قابل قبول ., ِ بل ۲ ۱ تعیین رررن) با استفاده از جدول (۳-۱) ی مرحله قبل ون نج ۲ خیر ه ۱ [. 0- ...0 تحلیل سازه و تعیین:0 رای همه سقات و ۳ :0 ٍ ۲ ۱ 11 بله بله با ۷ با ۷ فرض اولیه برای پل) درست است و برش , سازه ناپایدار تلقی می‌شود و باید برای | شکل (۶-۳): محاسبه‌ی برش پایه در روش تحلیل استاتیکی خطی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- تحلیل ‎۸٩ ۳-۳-۳ توزیع نیروی جانبی در ار تفاع نیروی جانبی زلزله در تراز هر طبقه از رابطه‌ی زیر تعیین می‌شود: ۲ سس را اج 2 از که در آن: نیروی جانبی وارد بر طبقه‌ی ا-ام؛ ,۷ وزن طبقه‌ی اسأم در محاسبات زلزله؛ ,: ارتفاع طبقه‌ی ذسأُم از تراز پایه؛ ۷ برش پایه؛ ۱ تعداد طبقات ساختمان روی تراز پایه؛ ۷: ضریبی است که تابع زمان تناوب سازه بوده و از رابطه‌ی (۹-۳) به‌دست می‌آید: (۹-۳) ۱-52 نیروی جانبی 7[ باید بر حسب توزیع وزن در پلان هر طبقه با در نظرگرفتن برون مرکزی اتفاقی طبق بند (۳-۲-۲) توزیع شود. ۴-۴-۳- محاسبه نیروی جانبی دیافراگم‌ها نیروی جانبی برای تحلیل دیافراگم طبقه»ء :رتء با استفاده از رابطه‌ی (۱۰-۳) به‌دست می‌آید: 57 (۱۰-۳) ۷ الط 1 و 2۷۷ ال باید بر حسب توزیع جرم در پلان دیافراگم توزیع شود. در صورتی که موقعیت سیستم باربر جانبی سازه در صفحه‌ی خود یا خارج از آن در تراز دیافراگم تغبیر کند.ء باید نیروهای متمرکز ناشی از آن را به مقادیر رابطه (۱۰-۳) اضافه کرد. این نیروها از اثر نیروهای جانبی ۳ بر دیافراگم‌ها (رابطه‌ی ۸-۳) به دست می‌آیند. نحوه‌ی مدل‌سازی دیافراگم هر طبقه برای تحلیل تحت اثر نیروهای فوق در بند (۲-۲-۲) ذکر شده است. ۵-۳- روش تحلیل دینامیکی خطی بیش از مقادیر واقعی برآورد می‌شوند. تحلیل دینامیکی خطی را می‌توان طبق بندهای (۱-۵-۳) و (۲-۵-۳) به روش طیفی با تاریخچه‌ی زمانی انجام داد. -------- صفحهٔ بعد -------- یی راهنما یکاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های ی ۱-۵-۳- روش تحلیل طیفی نکات کلی در این روش به شرح زیر است: ۱- طیف طرح مورد استفاده باید در عبارت ,لکرل),ل)» طبق تعاریف بند (۴-۲)» ضرب شود. ۲- تعداد مودهای ارتعاش باید چنان انتخاب شود که جمع درصد مشارکت جرم موثر برای هر امتداد تحریک زلزله در مودهای انتخاب شده, حداقل ۸۹۰/ باشد. تعداد این مودها در هر امتداد نوسان حداقل برابر ۳ مود بوده و باید تمام مودهای با زمان ۳- نتایج حاصل از مودهای مختلف باید طبق ضوابط استاندارد ۲۸۰۰ به روش‌هایی مانند جذر مجموع مربعات (51655) با ترکیب مربعی کامل (-)4)-)) یا روش‌های دیگر که اندرکنش بین مودها را دقیق‌تر در نظر می‌گیرندء با هم ترکیب شوند. ۴- مقیاس کردن برش پایه‌ی طیفی براساس برش پایه‌ی استاتیکی خطی لازم نیست. بنابراین برش پایه در روش تحلیل طیفی به دلیل مشارکت مودهای بالاتر» در اغلب موارد کوچک‌تر از روش استاتیکی خطی به‌دست می‌آید. ۵- نیروی اینرسی وارد بر دیافراگم در هر طبقه» ,رء باید از رابطه‌ی (۱۰-۳) محاسبه شود که در آن ۲ نیروی جانبی طبقه حاصل از تحلیل طیفی است. نیروی حاصل نباید کوچک‌تر از ۸۵ درصد نیروی محاسبه شده بر اساس روش استاتیکی خطی در نظر گرفته شود. ۶ با توجه به برون مرکزی اتفاقی باید دو مدل مختلف از سازه برای تحلیل در هر یک از دو راستای متعامد ساخته شود. تفاوت این دو مدل در توزیع جرم آن‌ها است. به طوری که برون مرکزی اتفاقی در همه‌ی طبقات یک‌بار در جهت مثبت و بار دیگر در جهت منفی ایجاد می‌شود. نیروهای داخلی حداکثر از بین دو تحلیل باید استخراج شوند. در صورت تقارن پلان» جابجاکردن جرم‌ها تنها به یک سمت کافی خواهد بود. ۷ نتایج تحلیل طیفی باید طبق بند (۸-۳) اصلاح و تکمیل شوند. به ویژه در صورتی‌که از مدل‌سازی دو بعدی استفاده شده باشد» وزن طبقات مدل همان وزن سهمیه‌ی قاب مورد بررسی است. ۲-۵-۳- روش تحلیل تاریخچه‌ی زمانی نکات کلی در این روش به شرح زیر است: ۱- شتابنگاشت‌های مورد استفاده باید طبق روش دذکرشده در استاندارد ۲۸۰۰ اصلاح شده و با طیف طرح سازگار شوند. ۲- دامنه‌ی شتابنگاشت‌ها باید در عبارت در ,۲» طبق تعاریف بند (۴-۳)» ضرب شود. ۳- باید حداقل از شتابنگاشت ۳ زلزله» هر یک با دو مولفه افقی در تحلیل استفاده شود. ۴- چنانچه کم‌تر از ۷ شتابنگاشت برای تحلیل به‌کار رودء باید بیشینه‌ی اثر آن‌ها در هر مقطع از عضو به عنوان نتیجه‌ی تحلیل برای ارزیابی سازه منظور شود. چنان‌چه از ۷ شتابنگاشت یا بیش‌تر استفاده شود می‌توان مقدار متوسط نتایج را برای ارزیابی سازه در نظر گرفت. ۵- با توجه به برون مرکزی اتفاقی باید دو مدل مختلف از سازه برای تحلیل در هر یک از دو راستای متعامد ساخته شود. تفاوت این دو مدل در توزیع جرم آن‌ها است. به طوری‌که برون مرکزی اتفاقی در همه‌ی طبقات یک بار در جچهت مثبت و بار -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- تحلیل نش دیگر در جهت منفی ایجاد می‌شود. نیروهای داخلی حداکثر باید از بین دو تحلیل استخراج شوند. در صورت تقارن پلان» جابجاکردن جرم‌ها تنها به یک سمت کافی خواهد بود. ۶- نتایج تحلیل تاریخچه‌ی زمانی باید طبق بند (۸-۳) اصلاح و تکمیل شوند. به ویژه در صورتی‌که از مدل‌سازی دو بعدی استفاده شده باشدء وزن طبقات مدل همان وزن سهمیه‌ی قاب مورد بررسی است. ۶-۳- روش تحلیل استاتیکی غیرخطی در این روش بار جانبی ناشی از زلزله, به‌طور استاتیکی و به تدریج به صورت فزاینده به سازه اعمال می‌شود تا آنجا که تغییرمکان در یک نقطه‌ی خاص (نقطه‌ی کنترل) تحت اثر بار جانبی به مقدار مشخصی (تغییرمکان هدف) برسد یا پیش از آن» سازه ناپایدار شود. در تحلیل استاتیکی غیرخطی, مرکز جرم بام (نه خرپشته) به عنوان نقطه‌ی کنترل انتخاب می‌شود. این روش مشابه روش تحلیل استاتیکی خطی است با این تفاوت که رفتار غیرخطی تمام اعضا و اجزای سازه در تحلیل وارد می‌شود و همچنین اثر زلزله به‌جای اعمال بار مشخص, بر حسب تغییرمکان برآورد می‌شود. به‌طور کلی در این روش استفاده از مدل‌های سه بعدی به مدل‌های دو بعدی ترجیح داده می‌شود. اما به دلیل وجود محدودیت‌های نرم‌افزاری» برای سازه‌های منظم استفاده از مدل‌های دو بعدی نیز مجاز است. تحلیل استاتیکی غیرخطی می‌تواند به یکی از دو روش زیر انجام شود. ۱- روش تحلیل استاتیکی غیرخطی کامل: در این روش کلیه‌ی اعضای اصلی و غیراصلی در مدل سازه در نظر گرفته می‌شوند. منحنی تلاش- تغییرشکل اعضا باید تا حد آمکان نزدیک به واقعیت در نظر گرفته شده و به‌خصوص شامل ناحیه‌ی زوال سختی و مقاومت باشد. ۲- روش تحلیل استاتیکی غیرخطی ساده شده: در این روش فقط اعضای اصلی مدل می‌شوند و منحنی تلاش- تغییرشکل اعضا به صورت دوخطی در نظر گرفته می‌شود. در هنگام ارزیابی» چنان‌چه تعداد کمی از اعضای فوق جوابگو نباشندء می‌توان آن‌ها را به عنوان اعضای غیراصلی منظور و از مدل حذف نمود و تحلیل را بدون حضور آن‌ها تکرار کرد. ۱-۶-۳ الگوی توزیع بار جانبی در تحلیل استاتیکی غیرخطی, باید یک الگوی بار را از توزیع نوع اول و دیگری را از توزیع نوع دوم انتخاب نمود و در ارزیابی الف- توزیع نوع اول: باید بار جانبی به یکی از سه روش زیر محاسبه شود. برای سازه‌های با زمان تناوب اصلی بزرگ‌تر از یک ثانیه فقط می‌توان از روش سوم استفاده کرد. ۱ توزیع متناسب با توزیع بار جانبی در ارتفاع سازه طبق رابطه (۸-۳) در روش استاتیکی خطی: از این توزیع فقط وقنی می‌توان استفاده کرد که حداقل ۷۵ درصد جرم سازه در مود اول ارتعاش, در جمت مورد نظر مشارکت نماید. در صورت انتخاب این توزیع» توزیع نوع دوم باید از نوع یکنواخت انتخاب شود. -------- صفحهٔ بعد -------- 1۳ راهنما یکاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های بتشی ۲- توزیع متناسب با شکل مود اول ارتعاش سازه در جهت مورد نظر: از این نوع توزیع نیز فقط زمانی می‌توان استفاده نمود که حداقل ۷۵ درصد جرم سازه در مود اول مشار کت نماید. ۳- توزیع متناسب با جرم و شتاب (نیروهای اینرسی) طبقات: حاصل از تحلیل دینامیکی خطی طیفی. برای این منظور تعداد مودهای ارتعاشی مورد بررسی باید چنان انتخاب شود که حداقل ۹۰ درصد جرم سازه در تحلیل مشارکت کند. روند انتخاب الگوی بار جانبی در توزیع نوع اولء در شکل (۷-۲) نشان داده شده است. ب- توزیع نوع دوم: در این حالت باید توزیع بار جانبی به یکی از دو روش زیر محاسبه شود: ۱- توزیع یکنواخت: که در آن بار جانبی متناسب با وزن هر طبقه توزیع می‌شود. ۲- توزیع متغیر: که در آن توزیع بار جانبی» در هر گام افزایش بارء متناسب با مشخصات دینامیکی جدید سازه در اثر رفتار بار جانبی انتخاب شده از هر یک از دو توزیع «الف» و «ب» باید به‌طور جداگانه و در هر دو جهت مثبت و منفی در راستای زلزله بر سازه وارد شود و9 رابطه‌ی برش پایه و تغییرمکان نقطه‌ی کنترل تا حداقل ۱/۵ برابر تغییرمکان هدف ثبت شود. لازم بده ذکر است که ارزیابی سازه در تغییرمکان هدف صورت می‌گیرد. ولی ید دلیل اینکه طراح عملکرد سازه ر در تغییرشکل‌های بیش از تغییرمکان هدف بشناسد. آگاهی از رفتار سازه تا ۱/۵ برابر تغییرمکان هدف مفید و در جهت احتیاط خواهد بود. دراین‌حالت طراح می‌تواند در سطح وسیع‌تری از تغییرشکل‌هاء آگاهی داشته و حساسیت نتایج را نسبت به خطاهای مدل غیرخطی و تعیین تغییرمکان هدف بررسی جانبی در امتداد عمود بر محور تقارن» تنها در یک جهت کافی خواهد بود. الگوی بار جانبی در توزیع نوع اول .: ۲ بله : [ < 1 : خیر ۲ < ۹/۷۵ میزأن مشارکت جرم سازه در مود ول > ۷۵/ ۲ را ۲ ۲ توزیع متناسب با نیروهای اینرسی طبقات (حداقل توزیع متناسب با توزیع بار جانبی در ارتفاع سازه توزیع متناسب با شکل مود ول جرم سازه در نحلبل مشارکت نماید.) طبق رابطه‌ی (۳-۸) در روش استانیکی خطی ارتعاش سازه شکل (۷-۳): روند انتخاب الگوی بار جانبی در توزیع نوع اول -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- تحلیل 1۳ ۲-۶-۳ بار قائم با توجه به غیرخطی بودن تحلیل, در هنگام استفاده از روش تحلیل استاتیکی غیرخطی باید بارهای نقلی اعضا نیز همزمان با بار انجام تحلیل غیرخطی, ابتدا باید سازه تحت بارهای ثقلی به صورت غیرخطی تحلیل شده و سپس این تحلیل با حضور توام بارهای ۳-۶-۳- محاسبه‌ی تغییرمکان هدف محاسبه‌ی تغییرمکان هدف در تحلیل استاتیکی غیرخطی بر اساس زمان تناوب اصلی موثر و خصوصیات نمودار دوخطی معادل منحنی واقعی رفتار غیرخطی سازه انجام می‌گیرد. چگونگی محاسبه این پارامترها در بندهای زیر دکر شده است. ۱-۳-۶-۳ مدل ساده شده‌ی نیرو- تغییرمکان سازه (مدل دوخطی) در شکل (۸-۳) منحنی رفتاری غیرخطی سازه که ارتباط بین برش پایه و تغییرمکان نقطه‌ی کنترل را مشخص می‌کند.ء برای محاسبه‌ی سختی جانبی موثر ( ,16 ) و برش تسلیم موثر (,۷) باید با یک مدل رفتاری دوخطی ساده جایگزین شود. بدین منظور موقعیت نقطه‌ی مشترک بین دو شاخه‌ی منحنی دوخطی (نقطه 3) باید با سعی و خطا چنان انتخاب شود که سطح زیر منحنی رفتار دوخطی برابر سطح زیر منحنی رفتار غیرخطی بوده و نیز طول پاره‌خط (]۸ برابر ]0.6۸ باشد. در این صورت نیروی مربوط به نقطه‌ی ثل برش تسلیم موثر (,۷) بوده و سختی جانبی موثر ( ,1۴ ) برابر شیب خط ۸17 خواهد بود. طبق شکل (۸-۳)» سختی موثر همان شیب وتر منحنی رفتار غیرخطی به ازای برش پایه‌ای برابر ,0.6۷ است. ,۷ در مدل ساده شده نباید از حداکثر برش پایه در منحنی رفتار غیرخطی بیش‌تر شود. نقطه‌ی نج برش پایه‌ی نظیر تغییرمکان هدف (,5) است. در شکل (۸-۳) نمودار سمت راست مربوط به سازه‌هایی است که پس از تسلیم دارای سختی مثبت هستند. به عبارت دیگر 0 است و نمودار سمت چپ مربوط به سازه‌هایی است که پس از تسلیم دارای سختی منفی ( 0 > 0) هستند. با توجه به این که تغییرمکان هدف در اولین تحلیل معلوم نیست. فرآیند تعیین مشخصات نمودار دوخطی معادل با سعی و خطا انجام می‌شود. رس دابا ۵ 5 4 شکل (۸-۳): معادل‌سازی رفتار غیرخطی سازه با یک مدل دوخطی ساده -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های بتی ۲-۳-۶-۳ زمان تناوب اصلی موثر ( . 1 ) زمان تناوب اصلی موثر سازه در امتداد مورد بررسی بر اساس منحنی رفتار دوخطی معادل, از رابطه‌ی (۱۱-۳) به‌دست می‌آید: (۱۱-۲) ۳ 7- .۲ که در آن: :7 زمان تناوب اصلی ساختمان با فرض رفتار خطی است که از روش تحلیلی محاسبه می‌شود. ۴ : سختی جانبی موثر سازه در شاخه‌ی اول نمودار دوخطی معادل مطابق شکل (۸-۳) است. در اغلب ساختمان‌های متداول رفتار سازه تا ,0.6۷ خطی بوده و درنتیجه ,] و ,]" یکسان خواهند بود. ۳-۳-۶-۳ تغییرمکان هدف تغییرمکان هدف, ,3, حداکثر تغییرمکان مرکز جرم بام تحت بارگذاری جانبی بوده و از رابطه (۱۲-۳) به‌دست می‌آید: (۱۲-۳) وب ,وری 6( - 05 47۳ که در آن: زمان تناوب اصلی موثر سازه طبق رابطه (۱۱-۳) در امتداد مورد نظر؛ 5 شتاب طیفی به ازای زمان تناوب اصلی موثر است. و ضرایب ح به شرح زیر هستند: ۵: ضریب اصلاح برای تبدیل تغییرمکان طیفی سیستم یک درجه آزادی معادل به تغییرمکان بام سیستم چند درجه آزادی است» که برابر یکی از مقادیر زیر در نظر گرفته می‌شود. ۱- با در نظر گرفتن فقط مود اول و مدل با رفتار خطی, برابر ضریب مشارکت مود اول در تراز بام (نقطه‌ی کنترل)» حاصل از تحلیل دینامیکی است؛ و از رابطه‌ی زیر محاسبه می‌شود: که در آن: ۷ : شکل مود اول در تراز بام است که در عمل می‌تواند برابر واحد فرض شود؛ | ,]: بردار شکل مود اول؛ [ ۷1]: ماتریس جرم سازه است. در صورتی که ماتریس جرم قطری باشد. رابطه‌ی (۱۳-۳) به صورت رابطه‌ی زیر ساده می‌شود: -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- تحلیل 1۵ 2 ۳ _ 0۱, 5 )۱۴-۲( 1/0 ۲- مقدار تقریبی مطابق جدول (۲-۳). جدول (۲-۳): مقادیر تقریبی ضریب ,۳" سایر ساختمان‌ها با هر نوع توزیع بار توزیع نوع دوم در حالت یکنواخت" ۱ ساختمان برشی ساختمانی است که در تمام طبقات آن تغییرمکان جانبی نسبی کوچک‌تر از طبقه‌ی زیرین باشد. در صورت عدم تشخیص, می‌توان از حداکثر ,) استفاده کرد. ۲- رجوع شود به بند (۱-۶-۳). ۳- در حالت بینابینی می‌توان از درون‌یابی خطی استفاده کرد. : این ضریب از روابط زیر محاسبه می‌شود: 0 ج با< ۲ ۱0+) )۱۵-۳( ات داش عمل) ج وک ] ۷,۷ 4 ۱ در هرحال باید رابطه‌ی زیر برای ,) برقرار باشد: (۱۶-۳) 5 لحلبراء» ک1 2 - ,]2 که در رابطه‌ی (۱۵-۳): ,5: شتاب طیفی به ازای زمان تناوب اصلی موثر است؛ -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ راهنما یکاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های بتشی دٍن): به دلیل وجود حرکت‌های رفت و برگشتی زلزله. خرابی‌ها در سازه گسترش می‌یابد. بنابراین سختی سازه کاهش می‌یاید و افزایش تغییرشکل‌ها را در رابطه‌ی (۱۳-۳) منظور می‌کند. برای سازه‌هایی که دارای حلقه‌ی هیسترزیس کامل و پایدار هستند. دل) جدول (۳-۳): مقادیر ضریب رن) ۳۳7 ۲۳ 1 سطح عملکرد مورد نظر قاب نوع یک | قاب نوع دو | قاب نوع یک قاب نوع دو در جدول (۳-۳)» قاب‌های نوع یک سیستم‌های سازه‌ای هستند که هنگام زلزله عملکرد خوبی نداشته و به سرعت کاهش سختی و مقاومت از خود نشان می‌دهند و در آن‌ها بیش از ۳۰ درصد بار جانبی توسط سیستم‌های با شکل‌پذیری کم تحمل می‌شود. قاب‌های خمشی معمولی» قاب‌های با اتصالات نیمه‌صلبء قاب‌های با مهاربندی لاغر که فقط برای کشش طراحی شده‌اند. قاب‌های مهاربندی‌شده‌ی همگراء دیوارهای بنایی غیرمسلح و دیوارهای برشی غیرشکل‌پذیر یا ترکیبی از آن‌هاء از این نوع هستند. سایر سیستم‌های سازه‌ای (که شکل‌پدیری متوسط یا زیاد دارند)» از نوع دو محسوب می‌شوند. برای مقادیر ] بین ۰/۱ و ,1 مقدار و از درون‌یابی خطی محاسبه می‌شود. : ج: این ضریب برای در نظر گرفتن اثرات ۳-۸ در محدوده‌ی رفتار غیرخطی مصالح بکار می‌رود. اثر ۳-۸ در محدوده‌ی رفتار خطی مصالح مطابق بند (۳-۸-۳) برآورد می‌شود. اگر سختی جانبی در طبقه‌ای از ساختمان پس از تسلیم منفی شود اثر ۳-۸ قابل توجه شده و تغییرمکان هدف را افزایش می‌دهد. این مقدار افزایش به زمان تناوب اصلی نوسان ساختمان ( : 1 )» نسبت سختی پس از تسلیم به سختی موثر ( 0)» نسبت مقاومت ( 16)» رفتار هیسترزیس هر طبقه, مشخصات فرکانسی ارتعاشات زمین و مدت زمان ارتعاشات شدید زمینء بستگی دارد. لذا تعداد پارامترهای تاثیرگذار زیاد بوده و اثر آن‌ها بر تغییرمکان جانبی نیز پیچیده است. به همین دلیل این دستورالعمل رابطه ساده‌ی زیر را برای محاسبه‌ی ضریب ,ن) پیشنهاد می‌کند. ادبم ج موجه 05 : (۱۷-۳) |00 : ۱.0 5 چم 0-1 ک س |00 | +5 :0< [| 18 0 0 مقدار حداکثر بین مقادیر ضریب پایداری در ساختمان» حاصل از رابطه‌ی (۶-۳) است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- تحلیل 1۷ ۳-۳-۶-۳ اصلاح تغییرمکان هدف برای پیجش در صورتی که از مدل دو بعدی برای تحلیل استاتیکی غیرخطی ساختمان استفاده شود.ء تغییرمکان هدف باید طبق بند (۴-۲-۲) اصلاح شود. ۵-۳-۶-۳ اصلاح تغیبرمکان هدف بر اساس صلبیت دیافراگم تغییرمکان هدف باید برای سازه‌های دارای دیافراگم نیمه‌صلب یا نرم به شرح زیر اصلاح شود. الف- سازه‌های با دیافراگم نیمه‌صلب: تغییرمکان هدف باید با در نظر گرفتن میزان سختی برشی دیافراگم و توزیع آن محاسبه شود. بدین منظور لازم است روال زیر دنبال شود: ۱- تغییرمکان نقاط مختلف بام در امتداد مورد نظر با استفاده از تحلیل طیفی مدل سه‌بعدی سازه که در آن دیافراگم‌های ۲- تغییرمکان هدف طبق رابطه‌ی (۱۲۳-۲۳) محاسبه شود. ۳- تغییرمکان هدف محاسبه شده در گام قبل در نسبت حداکثر تغبیرمکان جانبی هر نقطه‌ای از بام به تغییرمکان مرکز جرم بام ضرب شود. به این ترتیب تغییرمکان هدف اصلاح شده برای تمام قاب‌های سازه به‌دست می‌آید و به هر حال نباید از تغییرمکان هدف محاسبه شده توسط رابطه‌ی (۱۲-۲) کوچک‌تر باشد. ب- سازه‌های با دیافراگم نرم: بدین منظور می‌توان از یکی از دو روش زیر استفاده نمود: ۱- روشی مشابه با ساختمان‌های با دیافراگم نیمه‌صلب. ۲- تعیین تغییرمکان هدف با استفاده از رابطه‌ی (۱۳-۳) برای هر قاب به‌طور جداگانه و در امتداد موردنظر. بدین منظور باید مقدار حاصل از رابطه‌ی (۱۳-۳) در نسبت تغییرمکان حاصل از تحلیل طیفی آن قاب» به میانگین تغییرمکان جانبی بام ضرب شود. به این ترتیب تغییرمکان هدف اصلاح شده برای هر یک از قاب‌های سازه به‌دست می‌آید. ۳-۶-۳ خلاصه‌ی روند تحلیل استاتیکی غیرخطی به طور کلی روند تحلیل استاتیکی غیرخطی در گام‌های زیر خلاصه می‌شود: ۱- یک مدل از سازه تهیه شده و بارهای ثقلی به آن اعمال می‌شود. تمام اعضایی که در تعیین جرم» سختی» ظرفیت باربری و پایداری سازه اثر قابل ملاحظه‌ای دارندء باید در این مدل لحاظ شوند. ۲- برای تحلیل استاتیکی غیرخطی, استفاده از مدل‌های سه بعدی ارجح است. هرچند به دلیل محدودیت‌های نرم‌افزاری» برای سازه‌های منظم استفاده از مدل‌های دو بعدی مجاز است. ۳- پس از اعمال بارهای ثقلیء بار جانبی به مجموعه‌ی بارهای وارده به مدل اضافه می‌شود که حداقل باید شامل دو توزیع بار مطابق بند (۱-۶-۳) باشد. علت اعمال هم‌زمانی بارهای قلی و جانبی این است که در تحلیل غیرخطیء اصل جمع آثار قوا ۴ ضمن افزایش تدریجی بار جانبی» تغییرشکل‌ها و نیروهای داخلی اعضا محاسبه می‌شوند. به مقدار بار جانبی افزوده -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۸ راهنما یکاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های بتشی در مدل اصلاح شد.ء در گام بعدی, بار جانبی مجددا افزایش می‌یابد و تعداد بیش‌تری از اعضاء به مقاومت نهایی خود می‌رسند. این افزایش شدت بار جانبی تا آن‌جا ادامه می‌یابد که تغییرمکان جانبی نقطه‌ی کنترل (تراز بام) از تغییرمکان هدف بیش‌تر شود یا سازه ناپایدار شود. ۵ اگرچه شدت بار جانبی در هر گام افزایش می‌یاید اما توزیع آن معمولا ثابت است. مگر آن که طراح از روش‌های دقیق‌تری که در آن توزیع باره متناسب با تغییرشکل‌های خمیری تعیین می‌شود» استفاده نماید. ۶- منحنی تغییرمکان نقطه کنترل بر حسب نیروی برشی پایه ترسیم می‌شود. این منحنی بیانگر رفتار غیرخطی سازه است که به منحنی ظرفیت از آن یاد می‌شود. نقطه‌ای که در آن» منحنی دچار شکستگی می‌شود. نقطه تسلیم سازه است. ۷- با استفاده از منحنی ظرفیت به‌دست آمده در گام ۶ زمان تناوب موثر از رابطه‌ی (۱۱-۳) محاسبه شده و تغییرمکان هدف نیز با استفاده از رابطه‌ی (۱۳-۳) برآورد می‌شود. بدیهی است با توجه به ارتباط بین روابط مذکورء این گام با سعی و خطا انجام می‌شود. ۸- نیروهای داخلی و تغییرشکل‌های اعضاء متناظر با تغییرمکان هدف, برای بررسی عملکرد سازه تعیین می‌شوند. چنانچه تلاش مورد نظرء کنترل‌شونده توسط تغییرشکل باشد (مانند خمش تیر)» تغییرشکل با تغییرشکل متناسب با سطح عملکرد موردنظرء که در جداول فصل چهارم آرایه شده‌اند» مقایسه می‌شود. چنانجه تلاش مورد نظر کنترل‌شونده توسط نیرو باشدء تلاش داخلی با ظرفیت عضو مطابق ضوابط فصل چهارم مقایسه می‌شود. ۷-۳- روش تحلیل دینامیکی غیرخطی شتابنگاشت زلزله محاسبه می‌شود. به طور کلی باید به نکات زیر توجه شود. ۱- در مدل‌سازی باید کلیه اعضای اصلی و غیراصلی منظور شده و رفتار غیرخطی آن‌ها تا حد امکان نزدیک به واقعیت مدل شود. در صورت وجود کاهندگی در سختی و مقاومتء باید اثرات آن در مدل رفتاری عضو منظور شود. ۲- تحلیل سازه باید در هر امتداد حداقل برای ۲ شتابنگاشت انجام شود. ۴- شتاینگاشت‌های مورد استفاده باید طبق بند (۴-۸-۳) اصلاح شوند. ۵- به علت غیرخطی بودن تحلیل» بارهای تقلی که طبق بند (۹-۳) محاسبه می‌شوند نیز باید به طور همزمان در مدل حضور ۶- در مدل سه‌بعدی توزیع جرم در پلان طبقات باید با احتساب برون مرکزی اتفاقی طبق بند (۴-۲-۲) یک‌بار در جهمت مثبت و یک‌بار در جهت منفی در راستای عمود بر زلزله محاسبه شوند که در نتیجه دو تحلیل جداگانه در هر یک از دو راستای -------- صفحهٔ بعد -------- قصل سوم- تحلیل 1۹ متعامد لازم خواهد بود. در صورت تقارن پلان جابه‌جا کردن جرم‌ها به یک سمت کافی بوده و در صورت نرم بودن همه‌ی دیافراگم‌هاء جابه‌جا کردن جرم‌ها لازم نخواهد بود. ۷- در صورتی که سازه دارای محور تقارن باشد و مشخصات رفتاری غیرخطی اعضای نظیر نیز مشابه باشند. تحلیل دینامیکی غیرخطی در هر راستا با تعریف جهت مثبت شتاب افقی در جهت مثبت عمود بر محور تقارن انجام می‌شود. ۸-۳- اصلاح و تکمیل نتایج تحلیل نتایج تحلیل ساختمان به هر یک از روش‌های ذکر شده در بندهای (۴-۳) تا (۷-۳) باید طبق موارد کر شده در این قسمت اصلاح و تکمیل شوند. ۱-۸-۳ اثر هم‌زمانی مولفه‌های متعامد زلزله اثر هم‌زمانی مولفه‌های متعامد زلزله» در صورت نیاز باید برای تمام روش‌های تحلیل مطابق شکل (۹-۳)» لحاظ می‌شود. در حالتی که حداقل یکی از دو شرط زیر برقرار باشد باید اثر هم‌زمانی مولفه‌های متعامد زلزله را در نظر گرفت. ولی در سایر حالات ارزیابی ساختمان در هر یک از دو جهت اصلی متعامد آن می‌تواند مستقلا و به طور جداگانه انجام شود: ۱- ساختمان در پلان نامنظم باشد.ء بررسی منظم یا نامنظم بودن در پلان طبق استاندارد ۲۸۰۰ تعیین می‌شود. ۲- ساختمان دارای یک یا چند ستون مشترک بین دو یا چند قاب باربر جانبی در دو جهت متعامد باشد. در این شرایط ساختمان باید برای ترکیب نیروها و تغییرشکل‌های ناشی از تحلیل ساختمان در برابر حرکت زمین در دو راستای متعامد افقی به شرح زیر آرزیابی شود: ۱- در تحلیل‌های خطی باید ۱۰۰ نیروهای داخلی ناشی از اثر زلزله در یک جهت با ۳۰ نیروهای ناشی از زلزله در امتداد عمود بر آن ترکیب شود. ۲- در تحلیل‌های غیرخطی باید ۱۰۰ نیروها و تغییرشکل‌ها در جهت مورد بررسی به همراه نیروهای (و نه تغییرشکل‌های) متناظر با ۳۰/ تغییرمکان هدف در امتداد عمود بر آن در نظر گرفته شود. بدی‌هی است که اعمال اثر پیچش طبق بند (۴-۲-۲) باید در بارگذاری هر دو جهت انجام شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱.۰ راهنمای کاربردی دستئورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساخنمان‌های موجود- ساختمان‌های بشی ]ْ ی ساختمان دارای یک با چند ستون مشترک بین دو یا چند قاب ‏ بله 1 شکل (۲-۳) ۲ ۲ . : ۲ آثرات زلزله در دو جهت: آثر زلزله در هر جهت با ۳۰ در هر امتداد ۱۰۰ درصد نیروها و تغییرمکان‌ها در " اصلی ساختمان به صورت . درصد اثر زلزله در امتداد ۱ جهت مورد بررسی به همراه نیروهای متناظر با ۲۳۰ اد مجزا و غیر همزمان تحلیل : عمود برآن در نظر گرفته . درصد تغییرمکان ناشی از زلزله در امتداد عمود بر آن شکل ‎:)٩-۳(‏ نحوه‌ی اعمال اثرات هم‌زمان مولفه‌های متعامد زلزله ۲-۸-۳ اثر مولفه‌ی قائم زلزله اثر مولفه‌ی قائُم زلزله بر پاسخ ساختمان باید برای موارد زیر در نظر گرفته شود: ۱- اعضا و قطعات طره‌ای ساختمان؛ اعضا و قطعاتی از ساختمان که تحت بارهای ثقلی مطابق بند (4-۳)» حداقل از 4۸۰ ظرفیت اسمی آن‌ها استفاده شده باشد.ء مانند تیرها و ستون‌ها در یک قاب یا دهانه‌ی غیر باربر جانبی. هنگامی که اثر مولفه‌ی قائم زلزله در نظر گرفته می‌شود؛ ترکیب آن با اثر مولفه‌ی افقی لازم نبوده و فقط باید با آثار بار نقلی تر کیب شود. برای چگونگی بارگذاری سازه با مولفه‌ی قائم زلزله, می‌توان به آیین‌نامه‌های معتبر مانند ۲1113۳97 یا 3۳2000]] مراجعه کرد. ۳-۸-۳-اثر ۳-۸ اثر ۲-۵ در محدوده‌ی رفتار خطی و غیرخطی مصالحء برای هر یک از روش‌های تحلیل سازه باید در نظر گرفته شود. آثار ۳-۸ در محدوده‌ی رفتار خطی و در محدوده‌ی رفتار غیرخطی مصالح در هر نوع تحلیل سازه (استاتیکی یا دینامیکی, خطی یا غیرخطی) باید در نظر گرفته شود. در تحلیل‌های خطی اثر ۳-۸ در محدوده‌ی رفتار خطی مصالح پس از تحلیل و با اعمال ضریب تشدید روی نتایج تحلیل اعمال می‌شود. اما اثر آن در محدوده‌ی رفتار غیرخطی مصالح پیش از تحلیل و با اصلاح برش پایه و بارهای جانبی توسط ضریب -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- تحلیل ۰ در تحلیل‌های غیرخطی این اثر در محدوده‌ی رفتار خطی مصالح با تعریف منحنی تلاش- تغییرشکل مناسب و اصلاح ماتریس سختی سازه بسته به میزان نیروی محوری اعضا در نظر گرفته می‌شود. در محدوده‌ی رفتار غیرخطی مصالح نیز در روش استاتیکی غیرخطی آثار ۳-۸ توسط ضریب ,لح در محاسبه‌ی تغییرمکان هدف اعمال می‌شود. بنابراین در تحلیل‌های غیرخطی آثار ۳-۸ به طور کامل در نظر گرفته شده و اصلاح نتایج تحلیل به خاطر آن لازم نیست. ۴-۸-۳ ملاحظات پیجچش اثرات پیچش واقعی و اتفاقی» در صورت لزوم باید در هر یک از روش‌های تحلیل ذکر شده, لحاظ شود. برای جزییات بیش‌تر به بند (۴-۲-۲) رجوع شود. ۵-۸-۳- تحلیل دیافراگم و اجزای آن این نیروها از تحلیل استاتیکی یا دینامیکی خطی و با استفاده از رابطه‌ی (۱۰-۳)» به‌دست می‌آیند. در صورتی که به نحوی دیافراگم به همراه سازه مدل‌سازی شده باشدء نیروهای داخلی دیافراگم از نتایج تحلیل به‌طور مستقیم بدست می‌آیند. در غیر این‌صورت لازم است دیافراگم به طور مستقل و با استفاده از مدل دیافراگم متکی بر فنرهای افقی طبقه, تحلیل شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱.۳ راهنمای کاربردی دستئورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساخنمان‌های موجود- ساختمان‌های بشی مدل‌سازی سه‌بعدی و تحلیل خطی اولیه ۱ ۲ حداکتر تفیبرمکان نسبی مرکز سختی طبقهی 1 ,5 وزن سازه شامل بار مرده و بار زنده دائم و ۳۵ درصد بار زنده متحرک در طبقه‌ی ۰-1 ,۲ برش کل طبقه‌ی ۱: ,۷/7 ارتفاع طبقه‌ی ۱:1 ۱ ۲ ۱ 3 << ,0 3 0 ِ جح اعمال ضریب لور نتایج حاصل از سر سازهنبایدار است ٍ ۱0 بررسی اثر ۸ - ۳0 درهمه طبقات ۷۲ محاسبه‌ی حداکثر ضریب پایداری ساختمان: ( ,11۸7)0 0 ۲ ۲ 3 کی 0.150 ۳ اعمال ضریب ,") در محاسبه برش پایه: ۱ را رابطه (۴-۳) : از اثرات ۸ - ۳ صرفنظر می‌شود. : شکل (۱۰-۳): نحوه‌ی اعمال آنار ۲-۸ در تحلیل خطی در تمام طول محیط دیافراگم قرار داده می‌شود. برش گیرها در محل اتصال دیافراگم به اعضای سیستم باربر جانبی قرار داده می‌شوند و هنگامی از آن‌ها استفاده می‌شود که اتصال موجود بین سیستم باربر جانبی و دیافراگم» قادر به انتقال نیروهای اینرسی دیافراگم نباشد. کلاف‌های کششی در واقع تعمیم تیر لبه به داخل دیافراگم هستند و توزیع نیرو را در تمام سطح آن به نحو مطمئن‌تری برقرار -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- تحلیل ۱.۳ می‌سازند. به عنوان یک توصیه استفاده از کلاف وقتی لازم است که یک بعد پانل دیافراگم از سه برابر بعد دیگر بزرگ‌تر باشد. منظور از پانل دیافراگم محدوده‌ای از دیافراگم فاقد تیرهایی است که در نهایت دو لبه مقابل دیافراگم را به هم متصل نموده باشد. ۱-۵-۸-۳ تیر لبه دیافراگم لبه‌ی دیافراگم باید قادر به تحمل نیروی کششی ناشی از خمش کلی دیافراگم حاصل از نیروهای اینرسی اعمال‌شده با رفتار کنترل‌شونده توسط نیرو باشد. در صورت لزوم می‌توان از تیر لبه شامل دیوار یا تیر قاب که در دیافراگم مدفون شده باشد.ء بدین لازم است ضوابط بند (۳-۳-۵-۲۰) آیین‌نامه‌ی بتن ایران نیز مد نظر قرار گیرند. ۳-۵-۸-۳ برش گیرهای دیافراگم در صورتی که اتصال دیافراگم به سیستم باربر جانبی برای انتقال نیروهای برشی محاسبه شده کافی نباشد. باید از اجزایی به عنوان برش‌گیر در محل اتصال استفاده شود. در مورد این اجزا باید ضوابط بندهای (۵-۲-۳-۵-۲۰) و (۶-۲-۳-۵-۲۰) آیین‌نامه‌ی بتن ایران مورد توجه قرار گیرد. ۳-۵-۸-۳- کلاف‌های کششی دیافراگم در صورتی که لازم باشد در دیافراگم از کلاف کششی استفاده شود.ء این کلاف‌ها باید دو لبه مقابل دیافراگم را به هم متصل نماید. در ضمن فاصله‌ی آن‌ها از هم نباید از سه برابر طول کلاف بیش‌تر باشد. در دیافراگم‌های بتنی کلاف باید نیروی محوری کششی با حاصل از رابطه‌ی (۱۸-۳) را به صورت کنترل‌شونده توسط نیرو تحمل نماید. (۱۸-۳) ۳ که در آن: ,5: مقدار شتاب طیفی در زمان تناوب‌های کوتاه برای سطح زلزله‌ی انتخابی و میرایی ۵ درصد؛ ۷ وزن سطح بارگیر سهمیه‌ی کلاف کششی است. در دیافراگم‌های غیربتنی» کلاف کششی برای نیروهای مهاری متناظر با سطح بارگیر آن‌ها مطابق توضیحات بند (۶-۸-۳) کنترل می‌شود. ۶-۸-۳ تحلیل دیوارهای بنایی تمام دیوارهای موجود در ساختمان باید برای نیروی اینرسی خارج از صفحه دیوار آرزیابی شوند. رفتار خارج از صفحه‌ی دیوارء دیوارها در چهت درون صفحه, تحت نیروی برشی زلزله هستند که تحلیل آن‌ها در جچهت درون صفحهء طبق فصل دوم راهنمای کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های بنایی انجام می‌گیرد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳« راهنمای کاربردی دستئورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساخنمان‌های موجود- ساختمان‌های بششی نیروی اینرسی زلزله در خارج از صفحه‌ی دیوارء به صورت گسترده بر واحد سطح آن» ۳۳ء از رابطه‌ی (۱۹-۳) به‌دست می‌آید. (۱۹-۳) ۳-۷ 5 مقدار شتاب طیفی در زمان تناوب‌های کوتاه برای سطح زلزله‌ی انتخابی و9 میرایی ۵ درصد؛ ۷ وزن دیوار سهم مهار است. با توجه به شرایط تکیه‌گاهی دیوار و با در نظر گرفتن آن به صورت یک دال قائم» می‌توان عکس العمل‌های تکیه‌گاهی (نیروی برشی اتصال دیوار به سقف) و توزیع لنگر خمشی و نیروی برشی در داخل دیوار را محاسبه نمود. در رابطه (۱۹-۳)» هم یک ضریب عددی است که از جدول (۴-۲) محاسبه می‌شود. ۲- اجزای دیوار باید بتواند نیروی حاصل از رابطه (۱۹-۳) را تحمل نماید با این تفاوت که در آن ۷۷ وزن واحد سطح دیوار منظور می‌شود. دیافراگم حداکثر در هر ۲/۵ متر استفاده شود. جدول (۴-۳): ضریب » برای محاسبه‌ی نیروی اینرسی خارج از صفحه‌ی دیوار آستانه‌ی مورد استفاده ۱ ۱ فرور یزاس برای محاسبه‌ی اتصال دیوار به دیافراگم برای محاسبه‌ی اجزای دیوار ۷-۸-۳ اتصال بین ساختمان‌های چند بخشی برای بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های چند بخشی» طراح باید تصمیم‌گیری نماید که یا چند بخش مزبور را از نظر سازه‌ای کاملا از هم جدا نماید. یا کاملا به هم ببندد. در حالت جداسازی کامل باید حداقل عرض درز انقطاعء به‌جز در موارد زیر رعایت شود و در حالت به هم بستن کامل باید همه بخش‌های به هم بسته شده به صورت یکپارچه مدل‌سازی و تحلیل شوند. پاسخ‌های ناشی از نیروی زلزله مورد بحث در این بند کنترل‌شونده توسط نیرو هستند. حدافل عرض درز انقطاع مطابق استاندارد ۲۸۰۰ تعیین می‌شود. اما برای سطح عملکرد سازه‌ای ایمنی جانی با پایین‌تر در صورتی که دیافراگم‌های دو ساختمان محاور هم‌تراز بوده و تفاوت ارتفاع در این دو ساختمان, کم‌تر از۵۰ درصد ارتفاع ساختمان کوتاه‌تر باشد.ء تعبیه‌ی درز انقطاع با عرض کم‌تر نیز مجاز خواهد بود. در صورتی که نتوان عرض لازم برای درز انقطاع را تعبیه نمود. -------- صفحهٔ بعد -------- . ۰ فصل سوم- تحلیل 9 هنگامی که دو بخش مجاور کاملا به هم بسته می‌شوند. باید به صورت یکپارچه مدل‌سازی و تحلیل شوند. حداقل نیروهای حاصل از تحلیل به شرح زیر است: ۱- نیروی برشی دو انتهای اتصال بین دو بخش, ,۳ نباید از مقدار حاصل از رابطه (۲۰-۳) کم‌تر باشد. (۲۰-۳) ۳-7 که در آن: مقدار شتاب طیفی در زمان تناوب‌های کوتاه برای سطح زلزله انتخابی و میرایی ۵ درصد؛ ۲- حداقل نیروی جانبی قابل تحمل توسط یک بخش کوچک مانند دستگاه پله یا سازه کوچکی مثل آن, که به یک ساختمان متصل می‌شود. .۳ نباید از مقدار حاصل از رابطه‌ی (۲۱-۳) کم‌تر باشد. نقطه‌ی اثر این نیرو در مرکز جرم بخش (۲۱-۲) 055۷۷ > ۲۳ پارامترهای رابطه‌ی (۲۱-۳) همان پارامترهای رابطه‌ی (۲۰-۳) هستند. حداقل م۳ برای اتصالاتی که تحت اثر بار متمرکز قرار می‌گیرندء برابر ۵ کیلو نیوتن و برای اتصالات تحت بار گسترده برابر ۴ کیلو نیوتن بر متر است. ۸-۸-۳ تحلیل اجزای غیر سازه‌ای در مواردی که طبق جدول‌های (۱-۹) و (۲-۹) دستورالعمل لازم است اجزای غیرسازه‌ای مورد تحلیل برای بهسازی قرار گیرند. جدول (۵-۳): رابطه‌ی محاسباتی مورد استفاده بر اساس وضعیت و سطح عملکرد عضو غیرسازه‌ای رابطه‌ی سای نیروی رابطه‌ی سای نیروی رابطه‌ی محاسباتی وضعیت عضو سطح عملکرد غیرسازه‌ای ِ ۱ تغییرمکان نسبی (۲۷-۳) < ۲۶-۳۱ و ۲۳) حداقل (۲۵-۳) _ ۲۲-۲۱ و ۲۴) حداقل حداقل (۲۸-۲) و (۲۹-۳) روابط مورد اشاره در جدول (۵-۳) به شرح زیر هستند: (۲۵-۳) 2 (۲۲-۳ و ۲۴) حداقل (۲۲-۳) ,۳-165 (۲۳-۳) ,5 1.07 کت 27 » +۷۷,)1 1,۷ ,5 ,0.4۵ (۲۴-۴) ان 0 -------- صفحهٔ بعد -------- .۱ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های بتی (۲۵-۳) ۳035 ۶ ۷ 037 ی 3 ۳ (۲۷-۳) ,1,۷۷ ,۳۲۶0.25 (۲۸-۳) (۷ - 0)/( م۵ <مر6) > (۲۹-۳) 5+ | مره < 0۶ که در روابط فوق: مقدار شتاب طیفی در زمان تناوب‌های کوتاه برای سطح خطر زلزله‌ی انتخابی؛ : ضریب عملکرد عضو غیرسازه‌ای که برای سطح عملکرد غیرسازه‌ای ایمنی جانی برابر با ۱ و برای سطح عملکرد غیرسازه‌ای قابلیت استفاده‌ی بی‌وقفه برابر ۱/۵؛ ,۷ وزن عضو غیرسازه‌ای در حین بهره‌برداری؛ کا: ضریب رفتار؛ 2: ضریب بزرگ‌نمایی پاسخ عضو غیرسازه‌ای طبق جداول (۱-۹) و (۲-۹) دستورالعمل؛ ۷ ارتفاع مرکز جرم عضو از تراز پایه ساختمان؛ 0 ارتفاع متوسط بام نسبت به تراز پایه ساختمان؛ م(1: تغییرمکان نسبی لرزه‌ای؛ و ۷ : به ترتیب ارتفاع تکیه‌گاه فوقانی و تحتانی از تراز پایه ساختمان؛ ۸( و بر۵: به ترتیب تغییرمکان جانبی ساختمان‌های ۸ و 15 در تراز (؛ در روابط (۲۸-۳) و (۲۹-۳) اگر تغییرمکان‌هایی ناشی از سایر بارها همانند بار ثقلی» بار حرارت و غیره موجود است. باید به صورت مناسب منظور شود. ۹-۳- بارهای قائم برای به‌دست آوردن نیروها و تغییرشکل‌های اعضاء لازم است اثر بارهای ثقلی نیز علاوه بر بار زلزله در نظر گرفته شود. هنگامی که از روش‌های غیرخطی برای تحلیل ساختمان استفاده می‌شود. باید بارهای ثقلی همزمان با بارهای جانبی بر سازه وارد شوند و تحلیل جداگانه تحت این دو نوع بار امکان‌پذیر نیست. در مورد تحلیل‌های خطی می‌توان ساختمان را تحت بارهای مرده» زنده و زلزله, به طور جداگانه تحلیل نمود. در مطالعات بهسازی لرزه‌ای» دو نوع ترکیب بار ثقلی مجزا به شرح روابط (۳۰-۳) باید در تحلیل در نظر گرفته شود. (۳۰-۳- الف) (,0+ م1.1)0< م0 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- تحلیل ۱.۷ (۳۰-۲- ب) 00 0.9 > م00 در روابط فوق» ی ترکیب بار ثقلی» ر, بار مرده و ر بار زنده‌ی موثر است که می‌تواند طبق استاندارد ۵۱۹ محاسبه شود. در صورتی که مقدار واقعی بار زنده در شرایط بهره‌برداری از ساختمان معلوم باشد.ء ., را می‌توان مساوی ۲۵ درصد بار زنده طراحی بدون کاهش در سربار در نظر گرفت, به شرط این که از بار زنده واقعی کم‌تر نشود. در عمل, استفاده از ترکیب بار نقلی رایطه‌ی (۳۰-۳- ب) وقتی لازم است که عضو یا اعضایی مشکوک به برکنش در زلزله باشند. به عنوان مثال ستون‌های کنار دهانه‌ی مهاربندی یا دیوار برشی می‌توانند دچار برکنش شوند. -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۳ ار زدانی اعضا -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل چهارم- ارزیابی )۱1 ۱-۳۴- مقدمه آخرین مرحله در مطالعات بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود. ارزیابی ساختمان یا طرح بهسازی پیش‌بینی شده برای آن و بررسی کفایت طرح است. اگر مدل‌سازی و تحلیل سازه طبق فصل‌های دوم و سوم به صورت خطی انجام شده باشد. در ارزیابی ساختمان فقط ظرفیت باربری مقاطع اعضا کنترل خواهد شد. در صورتی که سازه به روش غیرخطی تحلیل شده باشدء باید بر اساس نوع رفتار عضو تحت تلاش مورد نظرء ظرفیت باربری یا تغییرشکل‌های خمیری مقاطع کنترل شود. در این فصل ابتدا در بند (۲-۴) اصول و جزییات ارزیابی خطی ذکر خواهد شد و در بند (۳-۴) ارزیابی غیرخطی تشریح می‌شود. روند ارزیابی ساختمان و اعضای آن در شکل (۱-۳) نمایش داده شده است. در این فصل روند ارزیابی اعضا برای ترکیب بارهای ثقلی با زلزله بیان شده است. درصورتی که بارهای ثقلی یا هر بارگذاری دیگری در عملکرد ساختمان تعیین کننده باشدء می‌بایست اثر آن به صورت جداگانه مورد بررسی قرار گیرد. : تحلیل (فصل سوم) ۹ (فصل چهارم) ۲ ا ِ ۲ 1 ۲ ارزیبی اعضای کنترل‌شونده ارزیابی اعضای کنترل‌شونده شکل (۱-۴): روند ارزیابی اعضا اعضا با مقاومت‌های نظیرء مقایسه می‌شوند. نیروهای داخلی در این مقایسه, یا نیروهای طراحی, از ترکیب نتایج تحلیل‌های خطی به شرح بند زیر به‌دست می‌آیند. البته برای ارزیابی بعضی از اجزای غیرسازه‌ای» از تغییرمکان‌های نسبی نیز استفاده خواهد شد. تحلیل و ارزیابی اجزرای غیرسازه‌ای وقتی همراه با سازه مدل نشده باشند.ء همواره به صورت خطی انجام می‌گیرد. ۱-۲-۳- ترکیب نتایج تحلیل در تحلیل‌های خطی, منظور از ترکیب نتایج» جمع‌زدن نیروهای داخلی نظیر با رعایت علامت آن‌ها است. بدین ترتیب نیروهای داخلی که باید با ظرفیت‌های مقاطع در آرزیابی خطی طبق بند (۲-۲-۴) مقایسه شوند. از روابط زیر به‌دست می‌آیند: -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه ای ساختمان‌های موجود-ساختمان‌های بیس +0 +0( ح 0 + م20 ,00 - 30 (0-۴ وه - 0 (4 خم 0.30 + 0رد 0.30 + م6(0 0.30- 7(0 90-0300 در استفاده از رابطه‌ی (۱-۴) به موارد زیر باید توجه شود: ۱ با توجه به مطالبی که در زیر ذکر می‌شود تعداد کل روابط ترکیب نتایج تحلیل می‌تواند بسیار بیش‌تر باشد, که در بند (۲-۱-۲-۴) تعداد کل روابط ترکیب نتایج تحلیل مورد بررسی قرار خواهد گرفت. ۲- روابط فوق با این فرض نوشته شده‌اندء که اعمال اثر هم‌زمانی مولفه‌های متعامد زلزله مطابق بند (۱-۸-۲) الزامی باشد. درصورتی که در موارد خاصی نیاز به اعمال این آثر نباشد. از تعداد روابط فوق کاسته می‌شود. ۳- پم۷) به ازای 2 .| > 1؛ نیروی داخلی حاصل از تحلیل سازه در برابر بارهای ثقلی در دوحالت مذکور در رابطه‌ی (۳۰-۲۳) است. در صورتی که نگرانی در مورد بروز برکنش در ستون‌ها وجود نداشته باشد.ء اندیس 1 حذف شده و بم از رابطه‌ی (۳۰-۳- ۴ 0 و ,با نیروی داخلی حاصل از تحلیل سازه در برابر زلزله» به ترتیب در امتداد * + و ل + است. به‌طور کلی ,0 که نیروی داخلی ناشی از زلزله استء که طبق بندهای (۱-۳-۳) و (۲-۳-۳)» در تحلیل خطی بیش‌تر از مقدار واقعی خود است. هرچه اعضای سازه بیش‌تر وارد محدوده‌ی غیرخطی شوند.ء نیروهای بر نیز فاصله‌ی بیش‌تری از مقادیر وافسی خود خواهند داشت. هم‌چنین اثر جهت‌های مختلف برون مرکزی اتفاقی جرم باید در محاسبه‌ی بر در نظر گرفته شود. این نیروهای داخلی را بر اساس این که کنترل‌شونده توسط تغییرشکل یا نیرو باشند و با توجه به برون مرکزی اتفاقی به شرح بندهای (۳-۱-۲-۴) و (۴-۱-۲-۴) می‌توان برای استفاده در روابط (۱-۴) به‌کار برد. ۱-۱-۲-۴- اثر برون‌مرکزی اتفاقی در تعیین نیروهای داخلی زلزله اثر برون‌مرکزی اتفاقی در مدل سازه با جابجا کردن مرکز جرم همه‌ی طبقات, یک بار در جهت مثبت و بار دیگر در جهت منفی» در امتداد عمود بر راستای زلزله در نظر گرفته می‌شود. تحلیل سازه برای هر یک از این حالات, به معنی تبدیل هر سطر از روابط (۴- ۱) به چهار سطر به شرح روابط (۴-۴) است: (,6+)| ,80 +( 0+)۱ 00+ ۱0 ( ,)| 8/0 +(0+) 0 + 200 ۳ (,ر6+) ا +۱ +6 + ,0 (3 ( ,۳6| 80 +(6)| 0+ ۹0 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- ارزیابی ۳ به معنی مقدار نیروی داخلی عضو در زلزله راستای « است. وقتی که مرکز جرم همه‌ی طبقات در جهت ۷« + به اندازه ,۵ (مساوی البته در بسیاری حاللات با بررسی پلان طبقات» حاللات بحرانی در پیجش مشخحص شده و می‌توان در عمل از تعداد روابط کاست. ۲-۱-۲-۳ تعداد کل روابط ترکیب نتایج تحلیل‌های خطی با توجه به روابط (۱-۴) و (۲-۴) و توضیحات مربوط تعداد کل روابط در ترکیب نتایج تحلیل‌های خطی به شرح جدول (۱-۴) خواهد بود. جدول (۱-۴): تعداد کل روابط ترکیب نتایج تحلیل‌های خطی تعداد کل روابط اترات پیچشس اتفافی کنش در استفاده از جدول (۱-۴) به موارد زیر توجه شود: ۱- منظور از اثرات تعامد, لزوم ترکیب نتایج تحلیل با توجه به اثر هم‌زمانی مولفه‌های افقی زلزله است. هرگاه ترکیب نتایج دو تحلیل متعامد طبق بند (۱-۸-۳) لازم نباشد» در روابط (۱-۴)» :0 و :6 هم‌زمان در یک ترکیب بار ظاهر نمی‌شوند. ۲- منظور از اثرات برکنش» لزوم استفاده از رابطه‌ی (۳۰-۳- ب) و به‌کارگیری دن0) علاوه بر رن در روابط (۱-۴) است. در صورتی که احتمال برکنش وجود نداشته باشد در روابط (۱-۴) تنها از رم( استفاده شده و در نظر گرفتن اشرات برکنش لازم نخواهد بود. ۳- با توجه به بندهای (۳-۱-۲-۴) و (۴-۱-۲-۴)» تعداد کل روابط ترکیب نتایج تحلیل ارایه‌شده در جدول (۱-۴) برای هر یک از نیروهای داخلی زلزله برای تلاش‌های کنترل‌شونده توسط تغییرشکل یا کنترل‌شونده توسط نیرو است. بنابراین تعداد کل روابط دوبرابر مقادیر ذکرشده در جدول خواهد بود. عناوین «دوبعدی» و «سه‌بعدی» به مدل سازه اشاره می‌کنند. در مورد مدل‌های دوبعدی» برون مرکزی اتفاقی قابل مدل‌سازی مستقیم نبوده و به جای آن نتایج تحلیل به علت پیجش اتفاقی؛ طبق بند (۳-۸-۲) اصلاح خواهند شد. ۳-۱-۳-۴ نیروهای داخلی زلزله برای تلاش‌های کنترل‌شونده توسط تغییرشکل همان گونه که در بند (۱-۲-۲) اشاره شدء در تلاش‌های کنترل‌شونده توسط تغییرشکل با توجه به این که می‌توان از ظرفیت شکل‌پدیری مقطع برای تلاش مورد بررسی استفاده کردء تلاش مورد نظر می‌تواند تا وقتی که تغییرشکل مقطع (یا انرژی نظیر -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه ای ساختمان‌های موجود-ساختمان‌های بیس افزایش یابد. این افزایش می‌تواند تا چند برابر ظرفیت باربری مقطع باشد. در این حالت به‌جای کاهش نیروی داخلی تا حد واقصی خود.ء ظرفیت باربری مقطع برای کنترل در برابر تلاش مورد نظرء به 13 برابر مقدار واقسی خود ( 1 < 10) افزایش داده می‌شود. نیروی مزبور از رابطه‌ی (۳-۴) به‌دست می‌آید: (۳-۴) > 08 که در آن: ,0): نیروی داخلی مقطع مورد بررسی تحت زلزله برای استفاده در روابط (۱-۴) و (۲-۴) است؛ نیروی داخلی مقطعء حاصل از تحلیل خطی سازه در برابر زلزله است. نیروهای حاصل از جایگذاری رابطه‌ی (۲-۴) در (۱-۴) و (۲-۴) رن0) نامیده می‌شوند. ۴-۱-۳-۳ نیروهای داخلی زلزله برای تلاش‌های کنترل‌شونده توسط نیرو در مورد تلاش‌های کنترل‌شونده توسط نیرو طبق بند (۱-۳-۲)» ظرفیت شکل‌پذیری مقطع در برابر تلاش مورد نظر قابل توجه نبوده و عضو باید در زلزله رفتار خطی داشته باشد و حتی تا هنگام تسلیم آخرین عضو متصل به خود نباید وارد محدوده‌ی رفتار غیرخطی شود. طبق دستورالعمل نیروی داخلی عضو را می‌توان برابر مقادیر حاصل از یکی از روش‌های زیر در نظر گرفت: ۱- نیروی داخلی عضو هنگامی که که کل سازه یا بخشی از آن ناپایدار شود و به اصطلاح در آستانه فروریزش قرار گیرد. این نیروی داخلی» حداکثر نیرویی است که می‌تواند در این عضو از سازه ایجاد گردد. محاسبه این نیرو مستلزم انجام تحلیل خمیری و در نظر گرفتن کلیه حالت‌های خرابی سازه است که جز در مورد سازه‌های ساده» عملی نیست. در هر حال نیروی محاسبه‌شده در اغلب حالات. از نیروی داخلی در شرایط واقعی عضو بیش‌تر خواهد بود. ۲- نیروی داخلی عضو هنگامی که در همه‌ی اعضای متصل به عضو موردنظرء در مجاورت اتصال, مفصل خمیری تشکیل شده باشد. این نیروی داخلی در عضو را می‌توان با نوشتن رابطه‌ی تعادل در اتصال مربوط و با منظور نمودن ظرفیت خمیری بقیه‌ی اعضای متصل محاسبه کرد. در حالت کلی این نیرو از نیروی حاصل از بند ۱ بیش‌تر خواهد بود. نیروی داخلی از رابطه‌ی زیر محاسبه می‌شود: (۴-۴) 2ج < 0 که در آن: : نیروی داخلی مقطع مورد بررسی تحت زلزله برای استفاده در روابط (۱-۴) و (۲-۴) است. ): نیروی داخلی مقطعء حاصل از تحلیل خطی سازه در برابر زلزله است. چنان‌چه گفته شدء چون عضو مورد بررسی باید در زلزله به‌صورت خطی رفتار کند.ء نیروی حاصل از تحلیل بر ضرایب رن ,لح و دِنکه در بند (۲-۴-۳) تعریف شده‌اندء و در شرایط رفتار غیرخطی بزرگ‌تر از یک هستند. تقسیم می‌شود. ضریب [ که همواره بزرگ‌تر یا مساوی یک در نظر گرفته می‌شود را می‌توان مساوی کوچک‌ترین مقدار 114 اعضای در محل اتصال به عضو مورد نظر فرض نمود. در واقع اگر مقدار مزبور که آن را ,,14 17۳ می‌نامیم؛ بزرگ‌تر از یک باشد. به این -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- ارزیابی ۵ مفهوم است که همه‌ی اعضای متصلء در محل اتصال وارد ناحیه خمیری شده‌اند. بنابراین نیروی داخلی عضو مورد بررسی در این حالت مساوی نیروی آن در هنگامی است که آخرین عضو متصل تسلیم می‌شود. یعنی باید نیروی حاصل از تحلیل خطی بر 1۳۹ < [ تقسیم شود. اما اگر 1[ > ,11۳1 یعنی تحت نیروهای واردشده هنوز یک یا چند عضو متصل ارتجاعی مانده‌اند و عضو مورد بررسی باید نیروی داخلی حاصل از تحلیل خطی را در این حالت عینا تحمل نماید و 1 [ خواهد بود. واضح است که نیروی داخلی محاسبه‌شده به شرح فوق همیشه بزرگ‌تر از مقدار واقعی خود است. مگر این که کلیه‌ی 17216 ها در همه‌ی اعضا کوچک‌تر پا مساوی یک باشند. در سطح عملکرد قابلیت استفاده‌ی بی‌وقفه, رفتار غیرخطی مجاز نبوده یا حد قابل‌قبول آن بسیار کوچک است. بنابراین در این حالت باید 1 < [ فرض شود. به عنوان یک عدد تخمینی و محافظه‌ کارانه» دستورالعمل اجازه می‌دهد که به‌جای محاسبه‌ی [ بر اساس 1۳14 اعضا به شرح فوق, در مناطق با خطر نسبی بسیار زیاد و زیاد 2 * [ء در مناطق با خطر نسبی متوسط 1.5 * [ و در مناطق با خطر نسبی کم 1 <* [ اختیار شود. در واقع این مقادیر تخمینی برای ,یال اعضا با توجه به زلزله‌خیزی منطقه و هم‌چنین احتمال حاکم شدن سایر بارها (غیر از زلزله) در مناطق با خطر نسبی پایین‌تر است. نیروهای حاصل از جای‌گذاری رابطه‌ی (۴-۴) در رابطه‌ی (۱-۴) یا بسته به مورد در رابطه‌ی(۲-۴)» ز: نامیده می‌شود. ۲-۲-۴- کنترل معیارهای پذیرش طبق توضیحات بندهای (۳-۲-۲-۴) و (۴-۱-۲-۴) تعیین نیروهای داخلی اعضا به این بستگی دارد که این اعضا تحت تلاش‌های مورد نظرء کنترل‌شونده توسط تغییرشکل یا نیرو باشند. به همین ترتیب» روش کنترل معیارهای پذیرش ارزیابی اعضا نیز برای تلاش‌های کنترل‌شونده توسط تغییرشکل یا نیرو متفاوت خواهد بود. ۱-۳-۳-۳ کنترل معیارهای پذیرش برای تلاش‌های کنترل‌شونده توسط تغییرشکل براساس بند (۳-۱-۲-۴) ارزیابی عضو برای تلاش‌های کنترل‌شونده توسط تغییرشکل با توجه به این واقعیت انجام می‌گیرد که رفتار آن تحت تلاش مزبورء رفتاری با شکل‌پذیری قابل توجه است. بدین ترتیب به این عضو اجازه داده می‌شود که تحت تلاش مورد نظرء تغییرشکل‌های غیرخطی تا حد معینی داشته باشد. چون این تغییرشکل‌ها در تحلیل خطی قابل محاسبه نیستند از نیروهای مجازی نظیر آن‌هاء رن( استفاده می‌شود که 1۵ برابر نیروهای واقعی عضو درنظر گرفته می‌شوند. بنابراین نیروهای مجازی رن نباید از 13 برابر ظرفیت عضو بیش‌تر باشندء یا به صورت دیگر 10/,ن که تخمینی از نیروی داخلی واقصی عضو است. نباید از ظرفیت آن بیش‌تر شود. بر این اساس ارزیابی خطی اعضا برای تلاش‌های کنترل‌شونده توسط تغییرشکل» طبق رابطه‌ی (۵-۴) قابل انجام است: 0 11 که در آن: ر آن: ضریب آگاهی؛ 0 ضریب اصلاح بر مبنای رفتار غیرخطی عضو ([ 7 1)؛ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه ای ساختمان‌های موجود-ساختمان‌های بیس ( و 0)): حداکثر نیروی داخلی عضوء حاصل از تحلیل خطی سازه است. ظرفیت مورد انتظار با استفاده از مقاومت‌های مورد انتظار مصالحء تعریف‌شده در بند (۵-۱)» تعیین می‌شود. ضرایب اصلاح 1 در حالات مختلف در جداول مربوط برای هر عضو آمده است و ترکیب نتایج تحلیل و نحوه‌ی محاسبه‌ی ,0ج نیز در بند (۳-۱-۲-۴) ارایه شده است. هنگامی که اندرکنش تلاش‌های مختلف مانند اندرکنش فشار و خمش در ستون‌ها در نظر گرفته می‌شود. سمت چپ رابطه‌ی (۳- ۵) به صورت جمع چند جملهء حاصل از مقایسه‌ی تلاش‌های مختلف با ظرفیت‌های نظیر خواهد بود. این موضوع در بخش ارزیابی ستون‌ها بیش‌تر توضیح داده می‌شود. ۳-۲-۲-۳ کنترل معیارهای پذیرش برای تلاش‌های کنترل‌شونده توسط نیرو همان گونه که در بند (۳-۱-۲-۴) توضیح داده شد.ء برای تلاش‌های کنترل‌شونده توسط نیروء از عضو رفتار غیرخطی و شکل‌پذیری چندانی انتظار نمی‌رود. در حالت ایده‌آل می‌توان فرض کرد که چنین عضوی به محض رسیدن به ابتدای ناحیه غیرخطی, تحت تلاش مربوط گسیخته خواهد شد. بنابراین منحنی رفتاری عضو را در این حالت می‌توان به صورت خطی و مطابق شکل (۱۳-۲- ب) فرض نمود و تلاش مورد نظر نباید از ظرفیت عضو بیش‌تر شود. برای رعایت محافظه کاری, در این مقایسه از کرانه‌ی پایین ظرفیت عضو استفاده می‌شود. بر این اساس ارزیابی خطی اعضا برای تلاش‌های کنترل‌شونده توسط نیرو طبق رابطه‌ی زیر انجام می‌شود: (۴-ع) ۵ ۴0 که در آن: ۴ ضریب آگاهی؛ ): کرانه‌ی پایین ظرفیت مقطع؛ بر): حداکثر نیروی داخلی عضو حاصل از تحلیل خطی سازه است. کرانه‌ی پایین ظرفیت مقطع در مقابل تلاش مربوط با استفاده از کرانه‌ی پایین مقاومت مصالح تعریف شده در بند (۷-۱) تعیین می‌شود. روابط ترکیب نتایج تحلیل و نحوه محاسبه ,0 در بند (۴-۱-۲-۴) و فهرست تلاش‌های کنترل‌شونده توسط نیرو در جدول (۶-۲) ارایه شده‌اند. ۳-۲-۴ ارزیابی خطی اجزا در این بند روش آرزیابی هر یک از اجزای ساختمان با توجه به نوع تلاش و توضیحات بند (۲-۲-۴) آرایه می‌شود. ۱-۳-۲-۳ ارزیابی تیرها در یک تیر بتنی, لنگر خمشی کنترل‌شونده توسط تغییرشکل و نیروی برشی کنترل‌شونده توسط نیرو است. بنابراین ارزیابی خطی تیر شامل کنترل لنگر خمشی با رابطه‌ی (۵-۴) و کنترل نیروی برشی با رابطه (۴-ع) است. کنترل‌های فوق باید در مقاطع بحرانی که معمولا در دو انتهای تیر هستند.ء انجام گیرد. در صورتی که تحت بار نقلی حداقل از ۸۰ درصد مقاومت خمشی تیر در وسط دهانه -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- ارز استفاده شده با رابطه‌ی (۵-۳۴) ر در محاسبهء باید در جدول (۲ یابی د» باید یک مقطع بحرانی خمشی نیز در وسط دهانه کنترل شود. در جدول (۲-۴) ضریب 10 م جدول (۲-۴): ضریب 1۱ برای ارزیابی خمشی تیر بتنی را ی غیراصلی هه الف- تیرهایی که با خمش کنترل می‌شوند. اجد شرایط 1 ۴ ۳ ما 1 فاقد شرایط ب- تیرهایی که با برش کنترل می‌شوند. ۳ ی ج- تیرهایی که توسط طول گیرایی یا وصله کنترل می‌شوند. ی 1 د- تیرهایی که طول گیرایی در اتصال تیر- ستون کنترل‌کننده است. ظرفیت خمشی برأی تعیین 12-16 و ارزیابی تیر باید توجه کرد که در صورت عدم کفایت طول گیرا -۶) ابتدا [< ۵ اختیار شود. اگر 1۳[4] حاصل مساوی یا بزرگ‌تر از ۲ شدهء پاسخ معتبر نبوده و با ف و چالح1 مربوط محدد محاسبه می‌شود. که مقدار حاصل بیش‌تر از حالت قبلی خواهد شد. هم‌چنین ۱۱۷ ورد استفاده در رض 0.2 < ۵ در صورتی که وهای موجود -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۸ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه ای ساختمان‌های موجود-ساختمان‌های بتشی در مقطع مورد بررسی, تنش میلگرد طولی مورد نظر از ,1 بزرگ‌تر شد و 6[-)(] مربوط نیز بیش‌تر از ۳ باشدء مقدار ظرفیت خمشی در استفاده از جدول (۲-۴) باید به نکات زیر توجه نمود: ۱- درصورت نیاز می‌توان از دورن‌یابی خطی بین مقادیر داده‌شده در جدول استفاده کرد. ۲- درصورتی که برای یک عضو بیش از یک مورد از موارد (الف)» (ب)» (ج) و (د) صادق باشد. از کم‌ترین مقدار داده شده در این موارد در جدول باید استفاده کرد. ۳- واجد شرایط و فاقد شرایط بودن عضو از لحاظ میلگرد عرضی, یعنی اگر در محدوده‌ی مفصل خمشی خمیری در عضو شرایط فرض می‌شود. مقاومت‌های خمشی و برشی مورد انتظار تیر مجاور یک پانل میانقاب باید حداقل برابر بزرگ‌ترین نیروهای حاصل از دو حالت الف- اعمال مولفه‌ی قائم نیروی مورد انتظار دستک فشاری میانقاب بر تیر مورد نظر در فاصله‌ی ,را از لبه‌ی قائم پانل ب- نیروی برشی نظیر حالتی که تیر در دو انتهای طول کوتاه شده‌اش» به مقاومت خمشی خود رسیده باشد. طول کوتاه شده‌ی تیر مساوی طول واقعی آن منهای ,.,| فرض می‌شود. ,| با رابطه‌ی (۷-۴) تعریف می‌شود. ۷-۴ سس | ۱ ( 0 1 ۱11 زاویه‌ی ,0 برای به‌کارگیری در رابطه‌ی (۷-۴) به روش حدس و خطا از رابطه‌ی زیر محاسبه می‌شود. 1 (۸-۴) سا سوق 11 0 510 که در آن: 2 عرض دستک فشاری معادل طبق رابطه (۱۷-۲)؛ ,۵ و بیرا: به ترتیب» ارتفاع و طول میانقاب هستند. در کنترل فوق صرف‌نظر از روش تحلیل, از رابطه‌ای نظیر (۵-۴) استفاده می‌شود که در آن 17*1 فرض می‌شود. نیروی مورد انتظار دستک فشاری میانقاب در این حالت» نیروی دستک حاصل از تحلیل سازه با مدل‌سازی میانقاب به شرح بند (۵-۳-۳-۲) است. حد بالایی این نیروء نیرویی در نظر گرفته می‌شود که مولفه‌ی افقی آن مساوی مقاومت برشی مورد انتظار دیوار میانقاب حاصل -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- ارزیابی هه ۳-۳-۳-۴ ارزیابی ستون‌ها همان‌طور که در فصل دوم گفته شد.ء در یک ستون بتنی» برش و نیروی محوری در همه حال کنترل‌شونده توسط نیرو هستند. در حالی که خمش در اغلب حالات کنترل‌شونده توسط تغییرشکل و در شرایط خاص, کنترل‌شونده توسط نیرو است. ضوابط ارزیایی ستون‌ها به شرح زیر است: ۱- نیروی محوری ستون ( :,۳) باید به تنهایی با رابطه‌ی (۶-۴) ارزیابی شود که در آن .۳ < .0 کرانه‌ی پایین ظرفیت محوری خالص ستون است. به همین ترتیب» نیروی برشی ستون (۷) نیز باید با رابطه‌ی (۶-۴) ارزیابی شود که در این حالت .۷ < (0) کرانه‌ی پایین مقاومت برشی ستون خواهد بود. ۲ خمش دو محوره در حالتی که کنترل‌شونده توسط تغییرشکل است, باید با رابطه‌ی (۹-۴) که نظیر رابطه‌ی (۵-۴) است. ارزیابی شود: (۹-۴) سود متس ,11 یآ 11 که در آن: ون ]۳ و رون ]۹: لنگر خمشی مقطع مورد بررسی ناشی از تحلیل, به ترتیب حول محورهای ۷ و ا(؛ ]۷ و ری ۷ : مقاومت خمشی مورد انتظار مقطع مزبور به ترتیب حول محورهای ۷ و از به ازای نیروی محوری برن۳؛ و ,1۳: ضرایبی که از جدول (۳-۴) به‌دست می‌آیند؛ ضریب آگاهی است. در حالتی که خمش در ستون کنترل‌شونده توسط نیرو باشد» ارزیابی آن باید توسط رابطه‌ی زیر انجام شود: (۱۰-۴) 1 لش و رسلش ۴ ۴ که در آن تعریف علایم مشابه رابطه‌ی (۹-۴) استء با این تفاوت که از کرانه‌ی پایین مقاومت‌های خمشی استفاده می‌شود. برای محاسبه‌ی بن ]۸ باید از روابط (۱-۴) و (۴-۴) استفاده شود. توجه به این نکته ضروری است که برای محاسبه‌ی یم۷1 و ن۷1 در دو رابطه‌ی (۹-۴) و (۱۰-۴)» باید از دو منحنی مختلف اندرکنش ستون استفاده شود. ۳- برای محاسبه‌ی مقاومت خمشی ستون حول هر یک از دو محور خمش, در صورت عدم کفایت طول گیرایی یا وصله؛ باید ابتدا در جدول مربوطه 2*1 اختیار شود. اگر 116 حول محور مورد بررسی بزرگ‌تر از ۲ شد.ء م۸1 محاسبه شده معتبر نبوده و باید مجددا با فرض 0.2 < ۵ محاسبه شده و در رابطه‌ی (۹-۴) به‌کار برده شود. در مورد م۸1 و رابطه‌ی (۱۰-۴) نیز به طریق مشابه عمل می‌شود. هم‌چنین در صورتی که میلگردهای خمشی دارای طول مهار ناکافی باشند. باید برای محاسبه‌ی مقاومت خمشی ستون حول هر یک از دو محور خمشء ابتدا ۵*1 فرض شود. اگر تحت نیروهای موجود در مقطع مورد مطالعه (لنگر و نیروی محوری) تنش میلگرد طولی مورد نظر از ,1 بزرگ‌تر شده و 1016 حول محور مورد بررسی نیز بیش‌تر از ۲ باشده م۸ محاسبه شده معتبر نبوده و باید محاسبات با فرض 0.2 ۵ تکرار شده و یم۸/1 حاصل در رابطه‌ی (۹-۴) به کار برده شود. در مورد ,رم ]۸ و رابطه‌ی (۱۰-۴) نیز به طریق مشابه عمل می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰( ۳۴ در موارد زیر ان راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه ای ساختمان‌های موجود-س جدول (۳-۴): ضریب 1۱ برای ارزیابی خمشی ستون بتنی" الف - ستون‌هایی که با خمش کنترل می‌شسوند. | ۲ ۷ 3.77 ارماتور عرضی و اس 079 شید ۸ ی 00 یگ اک که ۱ > واجد شرایط ۴ > فاقد شرایط دزی ب- ستون‌هایی که با برش کنترل می‌شوند. ۲۳ 2 5 با |.0ک سس ۲ ۳ ۸ سس هت ها ج- ستون‌هایی که توسط طول گیرایی یا وصله کنترل می‌شوند. 5/3 2 5 ااحا ۲۷ د- ستون‌هایی که نیروی محوری آن‌ها از ,]0.71 متجاوز است. شی‌ لا رت نت نت با ۱- در صورتی که بیش از یکی از حالات فوق صادق باشد. کم‌ترین (17 حاصل به‌کار برده می‌شود. سازه‌های تیر- ستونی» در صورتی که میانگین ‎1-1٩‏ ستون‌ها در یک طبقه از میانگین ‎1-1٩‏ تیرهای بوده و نیز از مقادیر ۱ و نصف متوسط مقادیر 11 برای ستون‌های آن طبقه بیش‌تر باشد.ء آن طبقه بای بف (طبقه‌ای که دارای سیستم باربر جانبی با ستون‌های ضعیف است) در نظر گرفته شود. در این حاله مه اخنمان‌های بشی باید یکی از د به عنوان یک -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- ارزیابی :۱۳ الف- در صورتی که اعضای غیراصلی طبقه مورد نظر در مدل‌سازی سازه در نظر گرفته نشده‌اند. این اعضا نیز باید مدل بیش‌تر باشد. تحلیل سازه به روش خطی معتبر نبوده و سازه باید مجددا توسط یک روش غیرخطی تحلیل شود. ب- سازه به یک روش غیرخطی تحلیل و ارزیابی شود. ج- سازه به نحوی بهسازی شود که نقص طبقه‌ی ضعیف برطرف شود. ذکر این نکته ضروری است که در سازه‌های دال- ستونی برای کنترل ضابطه‌ی فوق, از میانگین +1۳14 دال‌های سقف طبقه استفاده می‌شود. ۵- در هر طبقه» در صورت وجود ستون‌هایی که در یکی از ترکیب‌های بار ارایه شده در روابط (۱-۴) یا (۲-۴) به کشش افتاده‌اند (دچار برکنش شده‌اند)» کفایت ستون‌های طبقه در برابر کشش باید توسط یکی از دو رابطه‌ی (۱۱-۴) یا (۱۳-۴) به دلخواه کنترل شودء هر چند که در اغلب مواقع اگر رابطه‌ی (۱۱-۴) برقرار باشدء رابطه‌ی (۱۳-۴) نیز برقرار خواهد بود: (۱۱-۴) 2 < ب۱۲ (۱۲-۴) جوا ب/(09 ۳7 که در آن: به: لنگر مقاوم ناشی از بارهای مرده و ظرفیت کشش خالص ستون‌های کششی در طبقه؛ + : لنگر وا گونی در طبقه؛ ره دنک و و [: ضرایب تعریف شده در رابطه‌ی (۴-۳) هستند. مقدار ضریب نا[ به سطح عملکرد ساختمان بستگی دارد و برای سطوح عملکرد قابلیت استفاده‌ی بی‌وقفه ایمنی جانی و استانه‌ی فروریزش» به ترتیب برابر ۴ ۸ و ۱۰ فرض می‌شود. روش استفاده از روابط (۱۱-۴) و (۱۲-۴) به این ترتیب است که ابتدا در محاسبه‌ی »۸/1 فقط لنگر مقاوم بار مرده در طبقه به حساب آورده می‌شود. در صورت برقراری یک یا هر دوی آن‌هاء وقوع برکنش در طبقه مزبور منتفی دانسته می‌شود. در صورت عدم برقراری هر دو رابطه در طبقه مورد بررسی» تامین اضافه لنگر واژگونی موجودء به کشش در ستون‌ها سپرده می‌شود. در این ۶- در مورد ستونی که یک دیوار برشی ناپیوسته را حمل می‌کند. به بند (۵-۳-۲-۴) رجوع شود. ۷- در مورد ستون مجاور یک پانل میانقاب» کشش و فشار خالص باید با به‌کارگیری رابطه‌ی (۵-۳۴) که ضرایب 1 مربوط به آن در جدول (۴-۴) داده شده» کنترل شود. هم‌چنین هرگاه مقاومت برشی مورد انتظار مصالح بنایی *1.418/00 یا بیش‌تر باشد» مقاومت خمشی حول محور مربوط و مقاومت برشی آن باید حداقل برابر بزرگ‌ترین نیروهای حاصل از دو حالت زیر باشد: الف- اعمال مولفه‌ی افقی نیروی مورد انتظار دستک فشاری میانقاب بر ستون مورد نظر در فاصله‌ی ری[ از بالا یا پایین میانقاب؛ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه ای ساختمان‌های موجود-ساختمان‌های ی ب- نیروی برشی نظیر حالتی که ستون در دو آنتهای طول کوتاه شده‌اش به مقاومت خمشی خود رسیده باشد. طول کوتاه شده‌ی ستون مساوی طول واقعی آن منهای ,بیی| فرض می‌شود. در مورد ستونی که در جهت جانبی توسط یک میانقاب کوتاه تنها در بخشی از ارتفاع خود محصور شده» طول کوتاه شده‌ی ستون مساوی ارتفاع بازشوی دیوار (ارتفاع آزاد ستون) در نظر گرفته می‌شود. ,ریی| از رابطه‌ی زیر به‌دست می‌آید: ۱۳۳۴ سس ری | ۱ ( 6050 این که در آن زاویه‌ی .0 از طریق آزمون و خطا از رابطه (۱۴-۴) محاسبه می‌شود: 3 " ۵۵۵0 ۲ (۱۴-۴) 1 > 80] 1111 علایم روابط فوقء دیل رابطه‌ی (۸-۴) تعریف شده‌اند. در واقع در کنترل فوق صرف‌نظر از روش تحلیل, از رابطه‌ای نظیر (۵-۴) استفاده می‌شود و در آن 1 > 1۳ فرض می‌شود. نیروی مورد انتظار دستک فشاری میانقاب در این حال نیروی دستک دستک فشاری مساوی مقاومت برشی مورد انتظار دیوار میانقاب حاصل از رابطه‌ی (۸-۷) دستورالعمل در نظر گرفته می‌شود. جدول (۴-۴): ضریب 11 برای ارزیابی محوری ستون کنار میانقاب شرایط 0سا سس هه هه هه | ستون‌هایی بدون وصله پا با وصله‌های به‌طور مناسب محصورشدی | ۲ ]۴ | شا ۵ ۱ ۶ ۳-۳-۲-۳ ارزیابی اتصال تیر- ستون در اتصال اعضای اصلی در همه‌ی حالات از رابطه (۶-۴) استفاده می‌شود. در سایر حالات از رابطه‌ی (۵-۴) استفاده خواهد شد که ضرایب 1 مربوط یب آن در جدول (۵-۴) ارایه شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- ارزیابی ۴-۲-۲-۴ ارزیابی دیا دیافراگم‌ها اعضای ساز تقلی ر عمود بر صفحه‌ی فولادی) و طاق ضربی. تحت اثر تر کیب بارهای از نیروهای جانبی و در امتد جدول (۵-۴): ضریب 11 د ۱ الف - اتصالات داخلی ب- سایر اتصالات راگم و چشمه‌ی اتصال ای کف و یا سقف طبقاد نود بر عهده دارند. انواع د رویه‌ی بتنی درجاء ورق ۵ خمش مزبور حول دو مح( اد قائم ناشی از بارهای له ۳۳( حه‌ی خود و انتقال بارهای از دیافراگم‌های بتنی درجاء د هر دو محور افقی ناشی -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه ای ساختمان‌های موجود-ساختمان‌های بیس اگر دیافراگم همراه با سازه به صورت سه بعدی و به شکل یک صفحه‌ی انعطاف‌پذیر مدل شده باشد. کلیه‌ی نیروهای داخلی فوق در نتیجه‌ی تحلیل محاسبه می‌شوند. در صورتی که دیافراگم به شکل یک تیر متکی بر تکیه‌گاه‌های انعطاف‌پذیر مدل شده باشد. با مدل‌سازی آن هر بار در امتداد یکی از دو محور افقی» برش‌های افقی و قائم و لنگرهای خمشی حول هر سه محور افقی و قائم محاسبه خواهند شد. با تقسیم لنگر خمشی حول محور قائم بر بعد پلان در امتداد زلزله نیروهای کششی و فشاری دو سمت پلان عمود بر زلزله تعیین می‌شود. در حالتی که دیافراگم به صورت صلب مدل شودء تنها لنگر حول محورهای افقی و برش قائم قابل محاسبه خواهد بود. رفتار کلیه‌ی انواع دیافراگم تحت برش قائم» کنترل‌شونده توسط نیرو محسوب می‌شود و باید طبق رابطه (۶-۴) مورد آرزیابی قرار گیرد. تحت سایر تلاش‌های نام‌یرده» دیافراگم بتنی پیش‌ساخته بدون رویه‌ی بتنی درجا و دیافراگم طاق ضربی» کنترل شونده توسط نیرو و بقیه‌ی آنواع دیافراگم» کنترل‌شونده توسط تغییرشکل هستند. اگر اتصالات دیافراگم به اجزای قاب‌ها یا دیوارها ضعیف‌ترین بخش دیافراگم باشند.ء به عبارت دیگر حداکثر 1114 حاصل از تحلیل در دالء مربوط به این اجزا باشد.ء دیافراگم مزبور تحت اثر همه‌ی تلاش‌هاء کنترل‌شونده توسط نیرو محسوب می‌شود. در ادامه ضوابط خاص ارزیابی خطی هریک از انواع دیافراگم دکر الف- ارزیابی دیافراگم بتنی درجاء دیافراگم بتنی پیش‌ساخته با بتن رویه‌ی درجا و چشمه‌ی اتصال دال- ستون تحت برش افقی و خمش حول محور قائم که در آثر نیروهای اینرسی جانبی در دیافراگم ایجاد می‌شوند. باید مشابه دیوار برشی بند (۵-۳-۲-۴) مورد آرزیابی قرار گیرند. در مدل‌سازی سه بعدی باید برآیند برش در هر امتداد از جمع برش افقی در المان‌ها و برأیند خمش با استفاده از توزیع تنش‌های ارزیابی این دیافراگم‌ها تحت خمش حول محور افقی که در اثر ترکیب نیروهای قائم و جانبی در آن‌ها ایجاد می‌شود. برای دال یک‌طرفه (مانند دیافراگم بتنی پیش‌ساخته با بتن رویه درجا) مشابه تیرهاء بند (۱-۳-۲-۴) و برای دال دوطرفه (مانند دیافراگم بتنسی درجا) و چشمه اتصال دال- ستون با استفاده از رابطه‌ی (۵-۴) و ضرایب 1 ذکر شده در جدول (۶-۴) خواهد بود. مقاومت‌های خمشی و برشی اتصال دال به ستون در قاب‌های خمشی دال- ستونی نباید از حداقل مقادیر دکر شده در زیر کم‌تر باشند: ۱- مقاومت محاسبه شده با در نظر گرفتن برون مرکزیت برش در یک مقطع بحرانی دال ناشی از عملکرد توام برش و لنگر طبق ضوابط بخش‌های (۱۷-۱۲) و (۴-۱۵) آیین‌نامه‌ی بتن ایران؛ 2۸7 ۲- مقاومت انتقال لنگر برابر با ی که در این رابطه ,/ر2 برابر است با مجموع مقاومت‌های مثبت و منفی مقطعمی از دال روی خطوطی که به فواصل یک و نیم برابر ضخامت دال یا ضخامت کتیبه‌ی سرستون خارج از بر ستون واقع هستند و ۷ برابر کسری از لنگر است که طبق آیین‌نامه بتن ایران توسط خمش منتقل می‌شود. (بند ۳-۴-۱۵ آبا). برای لنگر حول محوری موازی لبه دال در اتصالات خارجی بدون تیرهای عرضی, اگر برش در مقطع بحرانی دال ناشی از بارهای ثقلی از .0.751 و برش در یک تکیه‌گاه گوشه از .0.5۷۷ بیش‌تر نباشد. مقاومت انتقال لنگر را می‌توان مساوی مقاومست -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- ارزیابی ۱۳۵ خمشی مقطعی از دال روی خطوطی به فاصله‌ی ,۲ (با تعریف فصل دوازدهم آبا) خارج از وجه‌های مقابل ستون در نظر گرفت. ۷2 برابر با مقاومت برش سوراخ‌شدگی مستقیم طبق ضوابط آیین‌نامه‌ی بتن ایران است. جدول (۶-۴): ضریب 17 برای ارزیابی خمشی دال دوطرفه و چشمه‌ی اتصال دال- ستون شرایط 2 > ۰ رم ۷ : : 9 ۱ 4 دک ۱ ۱ ۱ ۲ ۳ الف- دال‌های کنترل‌سونده با خمس و سا اتصالات دال - ستون ب- دال‌های کنترل‌شونده توسط طول گیرایی یا وصله ج- دال‌های کنترل‌شونده توسط طول گیرایی در اتصال دال- ستون ب- ارزیابی دیافراگم ورق فولادی (با یا بدون بتن رویه‌ی درجا) و دیافراگم خرپایی فولادی هرگاه اتصالات دیافراگم از اعضای متصله قوی‌تر باشند.ء دیافراگم‌های فولادی مورد بحث در این بند تحت اثر همه‌ی تلاش‌ها بجز برش قائم کنترل‌شونده توسط تغییر شکل دانسته شده و باید با رابطه‌ی (۵-۴) مورد ارزیابی قرار گیرند. ارزیابی دیافراگم ورق فولادی تنها در مقابل برش انجام می‌گیرد. مقاومت برشی این دیافراگم با توجه به جزییات آن می‌تواند مقاومت جاری شدن برشی یا مقاومت کمانش برشی باشد. در دیافراگم خرپایی فولادی» اعضا تحت کشش و فشار ناشی از نیروهای جانبی وارد بر دیافراگم قرار می‌گیرند. اگر اتصالات این دیافراگم قوی‌تر از اعضای متصل باشندء اعضای خرپا تحت اثر کشش و فشار محوری کنترل‌شونده توسط تغییرشکل در نظر گرفته شده و با استفاده از ضرایب 1 مهاربندهای همگرا مورد ارزیابی قرار می‌گیرند. برای جزییات بیش‌تر به بند (۳-۳-۲-۴) بخش فولادی راهنمای کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود مراجعه ج- ارزیابی اجزای دیافراگم طبق بند (۵-۸-۳)» در صورت لزوم ممکن است دیافراگم شامل اجزایی موسوم به تیر لبه, برش‌گیر و کلاف کششی باشد. توصیف هر یک از این اجزا و موارد کاربرد آن‌ها در بند مزبور ذکر شده است. در حالت کلی ایجاد تغییرشکل‌های خمیری در این اجزا قابل قبول نبوده و رفتار آن‌ها کنترل‌شونده توسط نیرو در نظر گرفته می‌شود. ارزیابی تیر لبه و کلاف کششی تحت نیروهای کششی ذکر شده به ترتیب در بندهای (۱-۵-۸-۳) و (۳-۵-۸-۳) انجام می گیرد. علاوه بر این» اگر در این اعضا خمش هم ایجاد شده باشد.ء ارزیابی آن‌ها با توجه به اندرکنش کشش و خمش و با استفاده از رابطه‌ی (۹-۴) صورت می‌گیرد. ارزیابی اتصالات و برش‌گیرهای دیافراگم نیز به صورت کنترل‌شونده توسط نیرو و با توجه به نیروها و ضوابط -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه ای ساختمان‌های موجود -ساختمان‌های ی با توجه به آن‌چه که گفته شد.ء اگر اتصالات دیافراگم به قاب یا دیوار ضعیف‌ترین بخش دیافراگم نباشند. رفتار اغلب انواع دیافراگم‌ها تحت برش افقی و خمش کنترل‌شونده توسط تغییرشکل دانسته می‌شود. در چنین حالاتی رفتار اجزای دیافراگم؛ به جز اتصالات آن را نیز می‌توان در کشش و خمش کنترل‌شونده توسط تغییرشکل فرض کرد و بر همین اساس آن‌ها را ارزیابی نمود. این اجزا برای نیروهای فشاری, باید همانند ستون‌ها تحت اندر کنش فشار و خمش ارزیابی شوند. در حالتی که این اجزا فولادی باشند. برای ضوابط ارزیابی آن‌ها به بند (۴-۳-۲-۴) بخش فولادی راهنمای کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود ۵-۳-۲-۴ ارزیابی دیوار برشی بتنی» میانقاب و تیر و ستون دهانه‌ی مهاربندی‌شده در آثر بارهای جانبی» دیوار برشی بتنی تحت برش» خمش و نیروی محوری فشاری یا کششی قرار دارد. هم‌چنین ممکن است بخشی از بار ثقلی نیز بر دیوار برشی وارد شود که طبق بند (۵-۳-۳-۲) اگر بیش از مقدار معینی باشدء باید دیوار برشی از اعضای سیستم باربر جانبی حذف شود. رفتار دیوار برشی در مقابل خمش و کشش و در اغلب موارد برش» کنترل‌شونده توسط تغییرشکل و در مقابل نیروی فشاری,» کنترل‌شونده توسط نیرو در نظر گرفته می‌شود. مقادیر 1۷ برای آرزیابی خمشی دیوار برشی در جدول (۷-۴) ارایه شده است. میانقاب‌ها در اثر بار جانبی در صفحه‌ی خود تحت برش قرار می‌گیرند و رفتار آن‌ها کنترل‌شونده توسط تغییرشکل است. در ابتدای حرکت جانبی که هنوز تغییرشکل‌ها کوچک هستند. میانقاب با قاب پیرامونی به صورت یک‌پارچه عمل نموده و رفتار آن مشابه یک دیوار برشی در برش و خمش خواهد بود. در میانقاب‌های بنایی خیلی زود رفتار میانقاب و قاب از هم جدا شده و میانقاب میانقاب بنایی در صفحه‌ی خود. فقط در برش و در برابر مولفه‌ی افقی نیروی فشاری دستک معادل آن که طبق بند (۵-۳-۳-۲) و با استفاده از روش‌های تحلیلی فصل سوم به‌دست می‌آید.ء انجام می‌شود. رابطه‌ی مورد استفاده, رابطه‌ی (۵-۴) است که در آن و0 مولفه‌ی افقی نیروی فشاری دستک (نیروی برشی میانقاب) طبق رابطه‌ی (۲-۴) و برم0) مقاومت برشی میانقاب طبق رابطه‌ی (۷- ۸) دستورالعمل است. ضرایب 1۱ مربوط به رابطه‌ی (۵-۴) در این حالت از جدول ‎)٩-۴(‏ تعیین می‌شود. در این جدول نسبت مقاومت قاب به میانقاب با پارامتر ۵ معرفی شده است. چون سطح عملکرد سازه‌ای 5 معادل سطح عملکرد آستانه‌ی فروریزش برای میانقاب استء مقادیر 1 میانقاب برای سطح عملکرد سازه‌ای آستانه‌ی فروریزش معنایی نداشته و ارایه نشده است. در راستای عمود بر صفحه, میانقاب بنایی باید نیروی با طبق تعریف بند (۶-۸-۳) را به صورت کنترل‌شونده توسط نیرو تحمل نماید. مقاومت دیوار بنایی در راستای عمود بر صفحه طبق بند (۲-۳-۸-۷) دستورالعمل تعیین می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فه سس م- ارزیایی جدول (۷-۴): ضریب 1 برای ارزیابی دیوار برشی بتنی کنترل‌شونده با خمش شرایط نوع عضو 0 الف - دیوارهای برشی با قطعات دیوار ی (۶ ۸ ۲ 5۳ | ۳۲| ۳۵| ۴۴| ۶ ٍ ۲0 ۳ ک ۲ ۸۶ ب- ستون‌هابی که دیوارهای برشی ناپیوسته به آن‌ها اتکا دارند. ج- تیرهای کوپله کننده دیوارهای برشی آرماتور طولی و عرضی واجد شرایط ی فاقد شرایط لک تفاده از جدول (۷-۴) باید به نکات ذیل توجه نمود: - در ارزیابی دیوارهای برشی پیش‌ساخته که به روش اتصالی ساخته می‌شوند (در این دیوارها مقاومت برشی اتص ت مجاور از مقاومت برشی خود قطعات بیش‌تر نیست) باید مقادیر 11۱ در جدول فوق به نصف کاهش داده شوند.ء به یک کم‌تر نشود. - اگر طبق بند (۳-۲-۲-۴) برای ارزیابی دیافراگم بتنی درجاء از جدول (۷-۴) استفاده شود.ء در تعریف ۸ -و۸) 1 باید توجه نمود که 0 ۳ و ۷ نیروی برشی افقی موجود در دیافراگم در راستای زلزله < ۷ ۱۳۷ ال بین شرطی پارامتر -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۸ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه ای ساختمان‌های موجود -ساختمان‌های ی روابط (۱-۴) و (۴-۳) است. در مورد دیافراگم بتنی پیش‌ساخته با بتن رویه‌ی درجا در هر حال مقادیر 17 برای سطوح عملکرد (۵-۴) مورد استفاده قرار گیرند. مقاومت خمشی این دیافراگم نیز با توجه به توضیحات بند ۱ در بالا به‌دست می‌آید. ۳- در مورد ستونی که یک دیوار برشی ناپیوسته را حمل می‌کندء همان گونه که در بند (۲-۳-۲-۴) گفته شد. برای تعیین 11 جدول (۸-۴): ضریب 11 برای ارزیابی دیوار برشی بتنی کنترل‌شونده با برش 0 الف - دیوارهای برشی و9 قطعاتن دیوار کلیه‌ی دیوارهای برشی و قطعات دیوار ب- تیرهای همبند دیوارهای برشی و و 3 آرماتور طولی و عرضی 1 1 با ۳ مت ۱/۵ ۲/۵ فاقد شرایط ۶ < ۱/۳۵ ۱/۲ ۱/۵ ۱/۵ ۳/۵ در مورد میانقاب‌های بتنی اگر بارگذاری جانبی در حدی باشد که تغییرشکل‌ها نسبت به تغییرشکل‌های آستانه‌ی فروریزش قاب و میانقاب نسبتا کوچک باشند.ء می‌توان این دو را به صورت یک دیوار برشی بتنی یک‌پارچه در نظر گرفت. در این صورت ارزیابی میانقاب بتنی در صفحه‌ی خود مشابه با دیوار برشی بتنی طبق جدول (۷-۴) و به صورت خمشی صورت خواهد گرفت. برای تغییرمکان‌های بیش‌ترء آرزیابی میانقاب بتنی عینا مشابه ستون‌های بتنی فشاری مجاور میانقاب و با استفاده از جدول (۴-۴) خواهد با استفاده از ردیف ۷ بند (۲-۳-۲-۴) و جدول (۴-۴) انجام می‌گیرد. تیر و ستون بتنی در یک دهانه‌ی مهاربندی شده» به صورت اعضای فقط کششی یا فقط فشاری» کنترل‌شونده توسط تغییرشکل هستند و ارزیابی آن‌ها با استفاده از جدول (۴-۴) انجام می‌گیرد. در صورتی که احتمال کمانش عضو وجود داشته باشد.ء می‌توان ضرایب 11 را به نصف مقادیر جدول مزبور کاهش داد به شرطی که مقادیر حاصل از یک کوچک‌تر نشوند. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- ارزیابی ۱۳۹ جدول ‎:)٩-۴(‏ ضریب 1۱ برای ارزیابی برشی دیوار میانقاب بنایی 0.7 > 3 ۶-۳-۲-۳ ارزیابی اتصال و اجزای کوچک سازه‌های چند بخشی طبق بند (۷-۸-۳) در صورتی که ساختمان‌های چند بخشی به هم بسته شوند. باید با هم مدل‌سازی و تحلیل شوند. ولی در هر صورت نیروهای حاصل نباید از مقادیر حاصل از روابط (۲۰-۳) و (۲۱-۳) کم‌تر در نظر گرفته شود. اتصالات بین سازه‌ها و اجزای کوچک متصل باید برای نیروهای مزبور به صورت کنترل‌شونده توسط نیرو و با استفاده از رابطه‌ی (۶-۴) ارزیابی شوند. ۷-۳-۲-۳ ارزیابی پی ارزیابی پی‌های ساختمان در مطالعات بهسازی لرزه‌ای شامل سه مرحله است: ۱ کنترل برکنش؛ ۳- ارزیابی اجزای سازه‌ای پی. این مراحل در بندهای بعدی تشریح می‌شود. الف- کنترل برکنش در صورتی که در اثر یکی از ترکیب‌های بار روابط (۱-۴) یا (۲-۴)» یک یا چند پی به کشش بیافتند. کفایت آن‌ها در برابر کشش باید توسط یکی از دو رابطه (۱۱-۴) یا (۱۲-۴) به دلخواه کنترل شود. علایم موجود در روابط مزبورء ذیل آن‌ها تعریف شده است. با این تفاوت که در مورد کنترل برکنش در پی‌هاء ۷1 لنگر مقاوم ناشی از بارهای مرده و نیروی برع]" است. بن[" کوچک‌ترین مقدار بین ظرفیت کششی خالص ستون,» اتصال کف‌ستون و ظرفیت کششی پی است. برای سایر جزییات به بند (۲-۳-۲-۴) مراجعه شود. در صورت جوابگو نبودن پی در مقابل کششء یا باید ظرفیت کششی آن‌ها افزایش داد و یا با حذف پی‌های کششی از مدل» اثر ان را بر روی سازه بررسی کرد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه ای ساختمان‌های موجود-ساختمان‌های ی ب- کنترل ظرفیت باربری کنترل ظرفیت باربری پی تنها در صورتی لازم است که پی‌ها در مدل سازه حضور نداشته و به عبارتی تکیه‌گاه سازه صلب فرض شده و از فنرها استفاده نشده باشد. ظرفیت باربری پی کنترل‌شونده توسط تغییرشکل فرض شده و با استفاده از رابطه‌ی (۵-۴) ارزیابی می‌شود که در آن 3*3 اختیار می‌شود. ظرفیت باربری پی ( برم) برای استفاده در رابطه مزبور از جداول (۱۰-۴) و (۱۱-۴) محاسبه می‌شود. استفاده از رابطه‌ی (۵-۳) می‌تواند ابتدا برای کنترل ظرفیت باربری جانبی پی در مقابل نیروی برشی پای ستون یا دیوار انجام گیرد. در مورد پی‌های سطحی, در مرحله‌ی بعد ظرفیت لنگری پی در مقابل لنگر خمشی پای ستون یا دیوار» حول هر یک از دو محور افقی به‌طور جداگانه ارزیابی می‌شود. در این حالت برم برابر لنگر ع/۸ که در جدول (۱۰-۴) تحت عنوان ظرفیت باربری خمشی دکر شده, خواهد بود. در صورت مفصلی بودن پای ستون» به‌جای ظرفیت لنگری, ظرفیت باربری فشاری (قائم) با استفاده از رابطه‌ی (۵-۴) و جدول (۱۰-۴) ارزیابی می‌شود. جدول (۱۰-۴): محاسبه‌ی ظرفیت باربری پی برای حالات مختلف ظرفیت باربری قانم ۳ ظرفیت باربری مورد انتظار خاک از بند (۵-۷-۱) : . 1 صریب و پی ظرفیت باربری جانبی ناشی از اصطکاک ۳ بار قائم وارد بر پی ناشی از ترکیب‌های بار کنترل کننده ظرفیت باربری جانبی ناشی از فشار مقاوم خاک 8 بعد پی در جهت موازی با محور خمش ]: بعد پی در جهت عمود بر محور خمش ۳ بار قائم حاصل از ترکیب‌های بار کنترل کننده ۹-8۲ ظرفیت باربری مورد انتظار خاک از بند (۵-۷-۱) جدول (۱۱-۴): محاسبه‌ی ظرفیت باربری هر فنر زیر پی در روش فنرهای وینکلر ظرفیت باربری قانم سطح بارگیر هر فنر ۴ ظرفیت باربری مورد انتظار خاک ظرفیت باربری جانبی سطح بارگیر هر فنر ۴ ۸ 0 «): از جدول (۱۳-۴) محاسبه می‌شود. ۸ : سطح پلان پی در مورد پی‌های شمعی نیز به‌جای ظرفیت لنگری» ظرفیت باربری فشاری باید کنترل شود. نیروی محوری فشاری شمع در این حالت با استفاده از رابطه‌ی زیر تعیین می‌شود: -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل چهارم- ارزیابی )۱۳ رد ۱۸ ۳ (۱۵-۴) ) | ۳ | ۳ 0 1 ۸ َ و۳ 1-1 که در آن: زدن۳: نیروی محوری فشاری شمع؛ 3 و ۵۱ فاصله‌ی مر کز شمع از محورهای چرخش گروه شمع گذرنده از مر کز سطح گروه شمع؛ ,آو ,| : لنگرهای اینرسی گروه شمع حول محورهای چرخش آن؛ تعداد شمع‌ها؛ ۳۶۵ : نیروی محوری فشاری مورد انتظار در پای ستون یا دیوار متکی بر گروه شمع؛ بت ۷ وین ‎٩1‏ : لنگرهای خمشی مورد انتظار حول محورهای چرخش در همان نقطه هستند. جدول(۱۲-۴): ظرفیت باربری گروه شمع 1 ی ار بر اساس بند (۱-۴-۴) و شکل‌های (۱-۴) | ظرفیت باربری کششی گروه شمع نباید بیش‌تر از ظرفیت باربری کششی ظرفیت باربری قائم در فشار و کشسس ۱ ۱ ۱ : را و (۲-۴) دستورالعمل سر شمع و اتصالات آن به شمع‌ها در نظر گرفته شود. مرز پایینی ظرفیت لنگری گروه شمع با فرض توزیع مثلثی نیروی محوری و با فرض صلب بودن سر شمع محاسبه .| در شمع‌ها و کرانه‌ی پایین مقاومت محوری آن‌ها به دست می‌آید. مرز می‌شود. بالایی ظرفیت لنگری گروه شمع با فرض توزیع مستطیلی نیروی محوری در شمع‌ها و کرانه‌ی بالای مقاومت محوری آن‌ها محاسبه می‌شود. ۱ ۱ مقاومت جانبی شمم‌ها با استفاده از روشی مشابه آن‌چه در محاسبه‌ی ۱ ظرفیت باربری جانبی گروه شمع شامل اثر | ۹ : ظرفیت باربری جانبی را ۱ سختی‌ها ذکرشد., محاسبه می‌شود. مقاومت جانبی سر شمع بر اساس ایجاد مشترک شمع‌ها و سر شمع است. ِ ۱ چ- ارزیابی اجزای سازه‌ای پی ارزیابی اجزای سازه‌ای پی‌های سطحی شامل کنترل پی بتنی منفردء نواری یا گسترده در مقابل برش و خمش, حاصل از نیروهای وارده از سازه در تراز روی پی است. تلاش‌های وارد کنترل‌شونده توسط نیرو در نظر گرفته می‌شوند رابطه‌ی (۶-۴) نیز برای ارزیابی پی در این حالت به کار برده می‌شود که در آن ب۷) یک بار برابر برش حداکثر در مقاطع پی تحت اثر توزیع تنش قائم در زیر پی بوده و بار دیگر برابر لنگر حداکثر خواهد بود. حداکثر مقدار تنش قائم خاک در هر نقطه در زیر پی باید به ,9 ظرفیت باریری مورد انتظار خاک پیء محدود شود. (۱۱-۴) توام با لنگرهای خمشی ناشی از برش» باید همانند یک ستون و طبق ردیف‌های ۱ تا ۲ بند (۲-۳-۲-۴) ارزیابی شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه ای ساختمان‌های موجود-ساختمان‌های ی مبنای مدول عکس‌العمل خاک. قابل محاسبه است. طول مهارنشده‌ی شمع را می‌توان در زمین غیرروانگرا برابر صفر در نظر گرفت. اتصال شمع فولادی به سر شمع کنترل‌شونده توسط نیرو در نظر گرفته می‌شود. ۸-۳-۲-۳- ارزیابی اجزای غیر سازه‌ای نیاز یا عدم نیاز اجزای غیرسازه‌ای به ارزیابی و رده‌بندی رفتاری آن‌ها طبق جداول (۱-۹) و (۲-۹) دستورالعمل انجام می‌گیرد. اجزای غیرسازه‌ای در صورت نیاز فقط برای سطوح عملکرد قابلیت استفاده بی‌وقفه و ایمنی‌جانی غیرسازه‌ای کنترل می‌شوند. نیروها و تغییرمکان‌هایی که برای آرزیابی یک عضو غیرسازه‌ای به‌کار می‌روند. طبق بند (۸-۸-۳) محاسبه می‌شود. ارزیابی عضو غیرسازه‌ای بر مبنای این نیروها به ارزیابی تحلیلی موسوم است. در بعضی موارد دستورالعمل مجاز می‌دارد که اعضا و اتصالات غیرسازه‌ای, با مشخصات خواسته‌شده توسط کارخانه مطابقت داده شود. این آرزیابی به صورت کیفی بوده و به ارزیابی تحویزی موسوم است. جدول (۱۳-۴): حداکثر نسبت تغییرمکان نسبی قابل‌قبول برای اجزای غیرسازه‌ای حساس به تغییرشکل" حداکثر نسبت تغییر مکان نسبی برای سطوح عملکرد غیرسازه‌ای قابلیت استفاده‌ی بی‌وقفه سفت‌کاری دیبوارهای داخلی پانل‌های پیش ساخته #+ سفت‌کاری دیوارهای داخلی شامل تیغه‌های غیرباربر قائم است. تیغه‌های سنگین ساخته‌شده از مصالح بنایی و تیغه‌های سبک ساخته‌شده از فلز»ء چوب» گچ یا دیگر مصالح روکار می‌باشد. مقاومت نهایی اعضا و اتصالات آن دسته از اجزای غیرسازه‌ای که لازم است برای بهسازی لرزه‌ای مورد مطالعه قرار گیرندء نباید محاسبه شود. علاوه بر آنء در مورد اجزای غیرسازه‌ای حساس به تغییرشکل, تغییرمکان‌های نسبی نیز باید طبق بند (۸-۸-۳) کنترل گردند. در جدول (۱۳-۴) حداکثر نسبت تغییرمکان‌های نسبی قابل‌قبول اجزای غیرسازه‌ای برای استفاده در رابطه‌ی (۲۸-۳) آرایه شده است. در موارد لزومء نیروهای ناشی از تغییرمکان نسبی رابطه (۲۹-۴) نیز باید کنترل شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- ارزیابی ۱۳۳ ۳-۳- ارزیابی غیرخطی چنان‌چه تحلیل سازه به روش غیرخطی انجام گرفته باشد.ء ارزیابی آن نیز به صورت غیرخطی خواهد بود. در این ارزیابی» برای تلاش‌های کنترل‌شونده توسط تغییرشکل, باید میزان تغییرشکل‌های خمیری عضو و برای تلاش‌های کنترل‌شونده توسط نیروء باید ظرفیت مقاطع در برابر نیروهای داخلی موجود کنترل شوند. در هنگام انجام یک تحلیل غیرخطی, نیروهای زلزله و ثقلی به طور هم‌زمان در مدل وجود داشته و بر سازه وارد می‌شوند. بنابراین جمع‌زدن نتایج تحلیل تحت بارهای زلزله و ثقلی مطرح نخواهد بود. از سوی دیگر تحلیل معمولا با در نظرگرفتن بار زلزله هر بار فقط در یک راستا (نه در دو راستای متعامد بطور همزمان) انجام می‌شود. کنترل‌شونده توسط تغییرشکل باید از تغییرشکل مفاصل خمیری برای ارزیابی اعضا استفاده کرد. اما ارزیابی اعضا برای تلاش‌های کنترل شونده توسط نیرو با استفاده از تر کیب نتایج نیروهای داخلی صورت خواهد پذیرفت. درحالت اخیر منظور از تر کیب نتایج تر کیب نیروهای داخلی اعضا تحت زلزله در دو راستای متعامد است که در حال حاضر از طریق جمع‌زدن آن‌ها قابل قبول است. باید بدین ترتیب ترکیب بارهای لازم برای نتایج تحلیل‌های غیرخطی که حاصل جمع نیروهای داخلی اعضا را نشان می‌دهد و برای )۷8 ۰( ز ربعم ۷ ۰ زن)) (ا 0 ۰ (ز وب ۰ نی ۷)) (2 )8 ۰ ( زر « زی) (3 ۱۶-۴۱ )60 ۰(زر ۷6 ۰ زی0) (4 )8( ۰ (ز وب ۰ زی) ر5 )0 ۰( ز وب ۰ زی0) (6 0+) ۵8 ۰ ( و۷ « زی‌۷) (7 )۷8 ۰( رزوی ۰ زی) (5 در روابط (۱۶-۴)» جمله‌ی اول هر رابطه» مثلا ( زنریم0) . زی)) در سطر اول, نشان‌دهنده‌ی مقدار نیروی داخلی عضو در اثر تحلیل غیرخطی سازه تحت زلزله در جهت مورد نظرء مثلا ۷ +ء همزمان با بار ثقلی ,ن0) است. اندیس 2 ,1 *<[ در این جمله غیرخطی طبق بند (۱-۶-۳) است. در تحلیل دینامیکی غیرخطی اندیس ز از روابط (۱۶-۴) حذف می‌شود. جمله‌ی دوم در روابط (۱۶-۴) مقدار نیروی داخلی عضو هنگامی که تحلیل در جهت مورد نظر برای ۳۰ درصد تغییرمکان هدف در تحلیل استاتیکی غیرخطی و برای ۳۰ درصد تغییرمکان حداکثر بام سازه در تحلیل دینامیکی غیرخطی صورت می‌گیرد را نشان -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳ راهنمای کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه ای ساختمان‌های موجود-ساختمان‌های بتی کاهش‌نیافته برسدء به‌دست می‌آید. در تقریب اول می‌توان مقادیر شتاب‌نگاشت را در ۰/۳ ضرب نموده و شرط فوق راتاهم‌گرایی کنترل نمود. اندیس 2 ,1 < | در جمله‌ی دوم مربوط به نوع بارگذاری جانبی در تحلیل استاتیکی غیرخطی طبق بند (۱-۶-۳) است. در تحلیل دینامیکی غیرخطی این اندیس از روابط (۱۶-۴) حذف می‌شود. ۱-۱-۳-۴- اثر برون‌مرکزی اتفاقی در تعیین نیروهای داخلی زلزله در صورتی که منظور نمودن اثر برون مرکزی اتفاقی در تحلیل غیرخطی طبق بند (۳-۳-۶-۳) لازم باشدء هر سطر از روابط (۳۴- ۶) به چهار سطر تبدیل خواهد شد. به عنوان مثال سطر اول به شکل روابط (۱۷-۴) در خواهد آمد: )اقب * ررمبزود میم ۷ + ی( ۴ هار3 مب 8 ۳ (بیه‌+)از روبع + ن2(06 هی (ره+) 1رد مب ۵ + ریزو مب 8 + زین 30 ) )ابر مب 8 ر رهز ود مب 8 + زی4(0 در روابط (۱۷-۴) جملات بٍ مقدار نیروی داخلی را به ازای برون مرکزی مورد نظر مشخص می‌کند. مثلا (,۵+)..0. 0 به معنی مقدار نیروی داخلی عضو در زلزله وارده در جهت + همزمان با بار ثقلی است. وقتی که مراکز جرم همه‌ی طبقات در جهت ۷+ به اندازه ,ره (مساوی ۰/۰۵ بعد پلان در راستای ۷ ) جابجا شده باشند. مفهوم اندیس‌های 1و ز در بالا توضیح داده شده است. واضح است که در این حالت تعداد روابط ترکیب نتایج تحلیل ۴ برابر تعداد مذکور در روابط (۱۶-۴) خواهد بود. البته در بسیاری حالات با بررسی پلان طبقات., حالات بحرانی در پیچجش مشخص شده و می‌توان تعداد روابط را در عمل بسیار کاهش داد. نیروهای حاصل از روابط (۱۶-۴) یا (۱۷-۴)» #ن نامیده می‌شود. ۲-۱-۳-۳ تعداد کل روابط ترکیب نتایج تحلیل‌های غیرخطی هر یک از تحلیل‌های غیرخطی باید با در نظرگرفتن برون مرکزی اتفاقی در مدل سازه طبق توضیحات بند (۴-۲-۲) و با انجام بارگذاری جانبی یک بار در جهت مثبت و بار دیگر در جهت منفی راستای زلزله انجام گیرد. به این ترتیب تعداد تحلیل‌های غیرخطی لازم در هر یک از دو امتداد متعامد زلزله به طور خلاصه به شرح جدول (۱۴-۴) است. منظور از اثرات برکنش در جدول (۱۴-۴)» لزوم استفاده از رابطه (۳۰-۴- ب) و انجام تحلیل غیرخطی با استفاده از م0 است. در صورتی که نگرانی از برکنش وجود نداشته باشد. تحلیل غیرخطی تحت زلزله تنها در حضور بار ثقلی ,ی۵) حاصل از رابطه‌ی (۳- ۰- الف) انجام می‌گیرد. هم‌چنین عناوین «دوبعدی» و «سه‌بعدی» به مدل سازه اشاره می‌کنند. در مورد مدل‌های دوبعدی» برون مرکزی اتفاقی قابل مدل‌سازی نبوده و به جای آن تغییرمکان هدف در روش تحلیل استاتیکی غیرخطی و مقادیر شتابنگاشست در روش دینامیکی غیرخطی به علت پیجش اتفاقی طبق بند (۴-۸-۳) اصلاح خواهند شد. تعداد ترکیب بارها در حالت تحلیل‌های استاتیکی با در نظرگرفتن دو نوع توزیع بار بند (۱-۶-۳) صورت گرفته است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- ارزیابی ۱۳۵ جدول (۱۳۴-۴): تعداد کل روابط ترکیب نتایج تحلیل‌های غیرخطی نوع تحلیل اثرات هم‌زمان مولفه‌ها ۱ اثرات پیچش اتفاقی بدون اثرات تعامد با اثرات تعامد بدون اثرات تعامد با اثرات تعامد ۲-۳-۴ کنترل معیارهای پذیرش نحوه‌ی کنترل معیارهای پذیرش به این وابسته است که اعضا تحت تلاش‌های مورد نظرء کنترل‌شونده توسط تغییر شکل با نیرو باشند. تلاش‌های کنترل‌شونده توسط تغییرشکل, با تغییر مکان یا دوران خمیری و تلاش‌های کنترل‌شونده توسط نیرو با ظرفیت اعضا کنترل می‌شوند. ۱-۲-۳-۳ کنترل معیارهای پذیرش برای تلاش‌های کنترل‌شونده توسط تغییرشکل همان گونه که در بند (۳-۱-۲-۴) نیز ذکر شد, شکل‌پذیری عضو در برابر تلاش‌های کنترل‌شونده توسط تغییرشکل قابل‌ملاحظه تغییرشکل‌ها در تحلیل غیرخطی قابل محاسبه هستند» بنابراین با مقادیر قابل‌قبول که از آزمایش روی قطعات اعضا به‌دست آمده‌اند. مقایسه می‌شوند. بر این اساس ارزیابی غیرخطی عضو برای تلاش‌های کنترل‌شونده توسط تغییرشکل طبق روابط (۱۸-۴) انجام می‌شود: ۸ ۸ 1 1 ۳ ): حداکتر زاویه‌ی دوران خمیری عضو؛ 0 حداکثر کرنش محوری با برشی عضو؛ :۳ و )1 مقادیر قابل‌قبول زاویه‌ی دوران خمیری و کرنش محوری یا برشی را نشان می‌دهد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه ای ساختمان‌های موجود -ساختمان‌های ی در واقع ,0- ,0* ,0 که در آن م۰0 ,0 و ,0 به ترتیب زوایای دوران خمیری» دوران کل و دوران تسلیم در محل مفصل خمیری هستند. مقادیر حداکثر م0) و" قابل محاسبه بوده و مقادیر قابل‌قبول آن‌ها برای هر عضو در بخش مربوطه آرایه می‌شود. ۳-۲-۳-۳ کنترل معیارهای پذیرش برای تلاش‌های کنترل‌شونده توسط نیرو ثقلی و لرزه‌ای» مستقیما از تحلیل سازه به‌دست می‌آیند. در هنگام محاسبه‌ی این نیروها از رابطه‌ی (۴۳-۴) استفاده نشده و مستقیما به نتایج تحلیل رجوع خواهد شد. بر این اساس ارزیابی غیرخطی اعضا برای تلاش‌های کنترل‌شونده توسط نیرو از رابطه‌ای مشابه رابطه‌ی (۶-۴) انجام می‌شود که برای تاکید و تعریف علایم مجددا به صورت رابطه زیر آرایه می‌شود: ۴0 که در آن: ۴ ضریب آگاهی؛ ۷): کرانه‌ی پایین ظرفیت مقطع؛ .(60,2): حداکثر نیروی داخلی عضو حاصل از تحلیل غیرخطی سازه است. کرانه‌ی پایین ظرفیت مقطع در مقابل تلاش مربوط با استفاده از کرانه‌ی پایین مقاومت مصالحء تعیین می‌شود. (۱۹-۴) به صورت جمع چند جمله حاصل از مقایسه تلاش‌های مختلف با ظرفیت‌های نظیر خواهد بود. در این خصوص در بخش ارزیابی ستون‌ها توضیحات بیش‌تری داده خواهد شد. ۳-۳-۳ ارزیابی غیرخطی اجزا در این بند روش ارزیابی هر یک از اجزای ساختمان با توجه به نوع تلاش و توضیحات بند (۲-۳-۴) ارایه می‌شود. ۱-۳-۲-۳ ارزیابی تیرها در یک تیر بتنی» خمش کنترل‌شونده توسط تغییرشکل و برش کنترل‌شونده توسط نیرو است. بنابراین در آرزیابی غیرخطی تیر باید زاویه‌ی دوران خمیری خمشی با روابط (۱۸-۴) و نیروی برشی با رابطه (۱۹-۴) کنترل شود. این کنترل‌ها باید در مقاطع بحرانی تیر انجام گیرد که معمولا در دو انتهای تیر هستند. در صورتی که تحت بار نقلی حداقل از ۸۰ درصد مقاومت خمشی تیر در وسط دهانه استفاده شده باشد. باید یک مقطع بحرانی خمشی نیز در وسط دهانه فرض گردد. این موضوع در مدل‌سازی غیرخطی به صورت تعریف یک مفصل خمیری در وسط دهانه لحاظ می‌شود. در جدول (۱۵-۴) مقادیر قابل قبول زاویه‌ی دوران خمیری برای کنترل خمش در تیرها ارایه شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم-/ در مورد نت بند (۳-۲-۴- ۲-۳-۳-۳- در یک س ۱ نی رزیابی جدول (۱۵-۴): زاویه‌ی دوران خمیری برای ارزیابی خمشی تیر بتنی شرایط نوع عضو یک اش حد شرابط 7 ۳7-۵ یک فاقد شرایط ۶ ب- تیرهایی که با برش کنترل می‌شوند. اس ی ]0 ج- تیرهایی که توسط طول گیرایی یا وصله کنترل می‌شوند. و ]0 د- تیرهایی که طول گیرایی در اتصال تیر- ستون کنترل‌کننده است. بر مجاور یک پانل میانقاب, هرگاه مقاومت برشی مورد انتظار مصالح بنایی "18/013 3.5 یا بیش‌تر باشد. ۱) در آرزیابی خطی تیرهاء کنترل اضافی ذکر شده» در ارزیابی غیرخطی نیز عینا انجام گیرد. الف- تیرهایی که با خمش کنترل می‌شوند. آرماتور عرضی ارزیابی ستون‌ها نون بتنی» برش و نیروی محوری در همه‌ی حالات کنترل‌شونده توسط نیرو است. در حالی که خمش در ا- وسط تغییرشکل و در شرایط خاص, کنترل‌شونده توسط نیرو است. ضوابط ارزیابی غیرخطی ستون‌ها به شر روی محوری ستون» .۰۳ و نیروی برشی آن» ۰۷۳ باید توسط رابطه‌ی (۱۹-۴) ارزیابی شود که در آن . ۱۳۷ 0 کرانه‌ی -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۸ به2 راهما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه ای ساخنمان‌های موجود-ساخنمان‌ها ۲- در حالتی که خمش در ستون کنترل‌شونده توسط تغییرشکل است. زاویه‌ی دوران خمیری حول هر یک از دو محو جدول (۱۶-۴): زاویه‌ی دوران خمیری برای ارزیابی خمشی ستون بتنی» به‌جز ستون متحمل دیوار برشی و ستون کنار میانقاب" زاویه دوران خمیری, رادیان سطح عملکرد شرایط نوع عضو کت 2۶ ۴ ۸ ۲.. ۶ اک کل کت آرماتور عرضی فاقد شرایط ب- ستون‌هایی که با برش کنترل می‌شوند. تمام حالات و3333 ج- ستون‌هایی که توسط طول گیرایی یا وصله کنترل می‌شوند. ع د- ستون‌هایی که نیروی محوری آن‌ها از ,0.7۳ بیش تر است. در تمام طول, تنگ‌ها واجد شرایط هستند. 1۰ ۵ ۱ ۱ ۲ بقیه‌ی حالاات کنترل‌شونده توسط نیرو ۱- در صورتی که بیش از یکی از حاللات موجود در جدول صادق باشد. کم‌ترین مقدار حاصل از جدول به‌کار می‌رود. ک سس 3 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- ارزیابی ۱۳۹ ۳ در حالتی که خمش در ستون کنترل‌شونده توسط نیرو استء ارزیابی آن در خمش باید توسط رابطه‌ی (۱۰-۴) انجام شود. برای محاسبه‌ی م۸1 در رابطه‌ی مزبور باید ضابطه‌ی ردیف ۲ در بند (۲-۳-۲-۴) رعایت شده و منحنی اندرکنش - .۳ با به‌کارگیری کرانه‌ی پایین مقاومت‌های مصالح محاسبه شود. برای محاسبه‌ی بن ]۰۸/1 باید از روابط (۱۶-۴) و (۱۷-۴) استفاده کرد. ۴- در مورد ستونی که یک دیوار برشی ناپیوسته را حمل می‌کند. به بند (۳-۳-۳-۴) رجوع شود. ۵- در مورد ستون مجاور یک پانل میانقاب» کرنش‌های کششی و فشاری خالص باید با استفاده از رابطه‌ی (۱۸-۴- ب) و طبقی جدول (۱۷-۴) کنترل شود. هم‌چنین هرگاه مقاومت برشی مورد انتظار مصالح بنایی *1.418/01 یا بیش‌تر باشد. باید ضابطه‌ی مذکور در ردیف ۷ بند (۲-۳-۲-۴) در مورد مقاومت‌های خمشی و برشی ستون رعایت شود. ۶- کنترل کشش در ستونی که مجاور دیوار میانقاب نیست. در نتیجه‌ی یک تحلیل غیرخطی لازم نیست. به شرطی که منحنی اندرکنش ستون در کشش در مدل‌سازی ستون منظور شده باشد. جدول (۱۷-۴): کرنش محوری خمیری برای ارزیابی ستون کنار میانقاب ستون‌هایی که در تمام طول محصور باشند. ب- ستون‌هایی که به‌صورت میله‌ی کششی مدل‌شده باشند. ۱- برای این موارد مقداری در دستورالعمل ذکر نشده است. کاربرد مقادیر ۰/۰۰۴ ۰/۰۰۵ و ۰/۰۰۶ (به ترتیب برای سطوح عملکرد 10 5آ و ۲-۳ ) پیشنوهاد می‌شود. ۳-۳-۳-۳ ارزیابی اتصال تیر- ستون اعضای غیراصلی کنترل‌شونده توسط تغییرشکل بوده و در سایر حالات کنترل‌شونده توسط نیرو است. بنابراین برای ارزیابی تلاش‌ها در اتصال اعضای اصلی در همه‌ی حالات از رابطه‌ی (۱۹-۴) استفاده می‌شود و در سایر حالات از رابطه‌ی (۱۸-۴- الف) استفاده رابطه ,1[0-(ی /۹ ۴ / ون )| < م0 محاسبه نمود که در آن ,0 زاویه تسلیم خمشی اتصال است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۴۰( ۳-۳-۳-۳۴- ارزیابی برای نحوه‌ی مدل: این تفاوت که برای ارز توسط نیرو از رابطه‌ی | جدول (۱۸-۴): زاویه‌ی ۱ ور الف - اتصالات داخلی بِ- سایر اتصالات دیافراگم و اتصال داز سازی و تعیین نیروهای ۱۹-۴) استفاده می‌شود. دیافراگم تحت برش فان ود -سا ختمان‌های بشی های کنترل‌شونده ی نام‌برده» دیافراگم -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- ارزیابی همه‌ی تلاش‌ها کنترل هر یک از انواع دیافرا؟ الف- ارزیابی دیافر|: مشابه دیوار برشی (بند تغییرشکل است, اما ذه در مدل‌سازی سه: حول محور افقی که در ذکر شده در جدول (۴ (۲-۳-۲-۴) محاسبه : راگم باشند و به عبارت دیگر تغییرشکل خمیری در دال از اتصالات آن شروع شودء دیافر شونده توسط نیرو محسوب شده و نباید دجار تغییرشکل خمیری شود. در ادامه ضوابط خ م ذکر می‌شود. ُم بتنی درجاء دیافراگم بتنی پیش‌ساخته با بتن رویه‌ی درجا و چشمه‌ی اتصال د خمش حول محور قائْم که در اثر نیروهای اینرسی جانبی در دیافراگم ایجاد می‌شود. اب ۵-۳-۳-۴) مورد ارزیابی قرار گیرند. با این که رفتار دیافراگم تحت هر دو تلاش فوق : عدی باید برآیند برش در هر امتداد از جمع برش افقی در المان‌ها و زاویه‌ی دوران خ مان‌ها برای ارزیابی دال در خمش حول محور قائُم مورد استفاده قرار گیرد. ارزیابی این د, ی درجا) مشابه تیرها (بند ۱-۳-۳-۴) و برای دال دوطرفه (درجا) با استفاده از رابطه (۴- -۱۹) خواهد بود. مقاومت‌های خمشی و برشی اتصال دال به ستون در قاب‌های خمشی د می‌شود. جدول (۱۹-۴): زاویه‌ی دوران خمیری برای ارزیابی خمشی دال دوطرفه و اتصال دال- ستون ی 1 الف - دال‌های کنترل‌شونده با خمش و اتصالات دال- ستون میلگردهای ۷ پیوستگی ۷ بله ب- دال‌های کنترل‌شونده توسط طول گیرایی یا وصله کل ج- دال‌های کنترل‌شونده توسط طول گیرایی در اتصال دال- ستون سح لح ۱۴) اگم مزبور تحت اثر اص ارزیابی غیرخطی ال- ستون ن دیافراگم‌ها باید کنترل‌شونده توسط میری با استفاده از امل دیافراگم بتسی ۸۸- الف) و زوایای ال - ستونی مشابه بند -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳ راهنمای کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه ای ساختمان‌های موجود-ساختمان‌های بتی ب- ارزیابی دیافراگم ورق فولادی (با یا بدون بتنی رویه‌ی درجا) و دیافراگم خرپایی فولادی هرگاه اتصالات دیافراگم از اعضای متصله قوی‌تر باشندء دیافراگم‌های فولادی مورد بحث در این بند تحت اثر همه تلاش‌ها به‌جز برش قائم» کنترل شونده توسط تغییرشکل و در غیر این‌صورت کنترل شونده توسط نیرو فرض می‌شوند. ارزیابی دیافراگم ورق فولادی تنها در مقابل برش انجام می‌گیرد. مقاومت برشی این دیافراگم با توجه به جزییات آن می‌تواند مقاومت جاری شدن برشی یا مقاومت کمانش برشی باشد. در دیافراگم خرپایی فولادی, اعضای تحت کشش و فشار ناشی از نیروهای جانبی وارد بر دیافراگم قرار می‌گیرند. اگر اتصالات این دیافراگم قوی‌تر از اعضای متصل باشند. اعضای خرپا تحت اثر کشش و فشار محوری کنترل‌شونده توسط تغییرشکل در نظر گرفته شده و با استفاده از ضرایب 17 مهاربندهای همگرا مورد ارزیابی قرار می‌گیرند. برای جزییات بیش‌تر به بند (۴-۳-۲-۴) بخش فولادی راهنمای کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود مراجعه شود. ج- ارزیابی اجزای دیافراگم در این مورد مشابه بند (۴-۳-۲-۴) در ارزیابی خطی عمل می‌شود. ۵-۳-۳-۳ ارزیابی دیوار برشی بتنی» میانقاب و تیر و ستون دهانه‌ی مهاربندی‌شده در اثر بارهای جانبی» دیوار برشی بتنی تحت برش» خمش و نیروی محوری فشاری یا کششی قرار دارد. همچنین ممکن است بخشی از بار ثقلی نیز بر دیوار برشی وارد شود که طبق بند (۴-۳-۳-۲) اگر بیش از مقدار معینی باشد.ء باید دیوار برشی از اعضای سیستم باربر جانبی حذف شود. رفتار دیوار برشی در مقابل خمش و کشش و در اغلب موارد برش» کنترل‌شونده توسط تغییرشکل بوده و در مقابل نیروی فشاری» کنترل‌شونده توسط نیرو در نظر گرفته می‌شود. مقادیر زاویه‌ی دوران خمیری برای ارزیابی دیوار برزشی در جدول (۲۰-۴) ارایه شده است. در استفاده از جدول (۲۰-۴) باید به نکات زیر توجه نمود: ۱- در ارزیابی دیوارهای برشی پیش‌ساخته که به روش اتصالی ساخته می‌شوند (در این دیوارها مقاومت برشی اتصال بین قطعات مجاور از مقاومت برشی خود قطعات بیش‌تر نیست) باید مقادیر زوایای دوران خمیری در جدول فوق به نصف کاهش داده ۲- در مورد ستونی که یک دیوار برشی ناییوسته را حمل می‌کندء همان‌گونه که در بند (۲-۳-۲-۴) گفته شد.ء برای تعیین زوایای دوران خمیری از ردیف (ب) جدول استفاده می‌شود. ۳- اگر طبق بند (۴-۳-۳-۴) برای ارزیابی دیافراگم بتنی درجا یا دیافراگم بتنی پیش‌ساخته با بتن رویه‌ی درجا از جدول (۴- ۳ . ۳ 1 کف , و ۰) استفاده شودء در تعریف پارامتر اس باید توجه نمود که 0 < ۳ و م۷ نیروی برشی افقی موجود در ۹ دیافراگم در راستای زلزله حاصل از روابط (۵-۴) و (۶-۴) است. -------- صفحهٔ بعد -------- فقص) پارم- ارزیابی جدول (۲۰-۴): زاویه‌ی دوران خمیری برای ارزیابی دیوار برشی کنترل‌شونده با خمش زاویه‌ی دوران خمیری (رادیان) سا ها ۴ 0 الف - دیوارهای برشی با قطعات دیوار : ۳+ ,ا( ۸ ۸) 7 محصورشدگی مرزی سس ۳ ۲1 لا > له ْ (۸ ۵ ۱ > ِ 9 ۵۸ ب- ستون‌هایی که دیوارهای برشی ناپیوسته به آن‌ها اتکا دارند. قاط رک اس سس هلالک ج- تیرهای کوپله کننده دیوارهای برشی [ ماد : 17 رماتور طولی و عرضی ۵۲ 1 ۱۷ ا ۹۷ ۱ فاقد شرایط سس اش تال ۱۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۴۳۴( میانقاب‌ها د ابتدای حر کت < جدول ‎ )۲۲-۴( کرنش‌های قابل بنایی در راستای در مورد میا بود. در این حاله با استفاده از رد, راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه ای ساختمان‌های موجود-سا جدول (۲۱-۴): تغییرمکان نسبی کل یا زاویه‌ی دوران خمیری برای ارزیابی دیوار برشی کنترل‌شونده با برش تغییرمکان نسبی کل مجاز به درصد با زاویه دوران خمیری (رادیان) سس شوایط تمام نوع عضو سس اس 1 الف - دیوارهای برشی و قطعات دیوار ب- تیرهای کوپله‌کننده دیوارهای برشی آرماتور طولی و عرضی واجد شرایط فاقد شرایط ر اثر بار جانبی در صفحه‌ی خود تحت برش قرار می‌گیرند و رفتار آن‌ها کنترل‌شونده توسط تغییرش تانبی که هنوز تغییرشکل‌ها کوچک هستند.ء میانقاب با قاب پیرامونی به صورت یک‌پارچه عمل نم برشی در برش و خمش خواهد بود. در میانقاب‌های بنایی خیلی زود رفتار میانقاب و قاب از هم جدا ر صفحه خودء فقط در برش و بر اساس رابطه (۱۸-۴- ب) انجام می‌شود که کرنش‌های قابل‌قبول مر نعیین می‌شود. چون سطح عملکرد سازه‌ای 5 معادل سطح عملکرد آستانه‌ی فروریزش برای میانقاب بنایی باید نیروی م۲ طبق تعریف بند (۶-۸-۳) را به صورت کنترل‌شونده توسط نیرو تحمل نماید. : ن‌قاب‌های بتنی اگر بارگذاری جانبی در حدی باشد که تغییرشکل‌ها نسبت به تغییرشکل‌های آستانه‌ی کوچک باشند. می‌توان این دو را به صورت یک دیوار برشی بتنی یک‌پارچه در نظر گرفت. در این ص بیش‌ترء ارزیابی میانقاب بتنی عینا مشابه ستون‌های بتنی فشاری مجاور میانقاب و با استفاده از جدول ( ت» ارزیابی ستون‌های مجاور میانقاب به صورت اعضای فقط کششی یا فقط فشاری» کنترل‌شونده توسه ف ۷ بند (۲-۳-۲-۴) و جدول (۱۷-۴) انجام می‌گیرد. خنمان‌های بشی کل است. در ده و رفتار آن ده و میانقاب ساس ارزیایی بوط به آن از است. مقادیر ستای عمود بر قاومت دیوار فروریزش قاب سورت ارزیابی گرفت. برای ۱۷-۴) خواهد -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- ارزیابی ۱۵ تیر و ستون بتنی در یک دهانه‌ی مهاربندی شده» به صورت اعضای فقط کششی یا فقط فشاری» کنترل‌شونده توسط تغییرشکل هستند و ارزیابی آن‌ها با استفاده از جدول (۱۷-۴) انجام می‌گیرد. جدول (۲۲-۴): مقادیر کرنش برشی برای آرزیابی دیوار میان‌قاب بنایی 0 7 0.7 > 0 3 0۳3 ۶-۳-۲-۳ ارزیابی اتصال و اجزای کوچک سازه‌های چند بخشی طبق بند (۷-۸-۳) در صورتی که ساختمان‌های چند بخشی به هم بسته شوند. باید با هم مدل‌سازی و تحلیل شوند. ولی در هر کوچک متصل باید برای نیروهای مزبور به صورت کنترل‌شونده توسط نیرو و با استفاده از رابطه (۱۹-۴) آرزیابی شوند. ارزیابی پی‌های ساختمان در مطالعات بهسازی لرزه‌ای شامل سه مرحله است: ۱- کنترل برکنش؛ ۲- کنترل ظرفیت باربری؛ ۳- ارزیابی اجزای سازه‌ای پی. در ارزیابی غیرخطی باید رفتار پی‌ها در کشش در منحنی رفتاری آن‌هاء پیش‌بینی شده باشد. در این صورت اگر پی به کشش بیفتد. اثر آن روی رفتار سازه و پی خود به خود در نظر گرفته شده و نیازی به کنترل جداگانه نخواهد بود. ب- کنترل ظرفیت باربری کنترل ظرفیت باربری پی تنها در صورتی لازم است که پی‌ها در مدل سازه حضور نداشته و به عبارتی تکیه‌گاه سازه صلب فرض شده و از فنرها استفاده نشده باشد. ظرفیت باربری پی در ارزیابی غیرخطی کنترل‌شونده توسط نیرو فرض شده و با استفاده از رابطه‌ی (۱۹-۴) ارزیابی می‌شود. ظرفیت باربری پی ( ,م0)) برای استفاده در رابطه‌ی مزبور طبق جداول (۱۰-۴) تا (۱۲-۴) محاسبه می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه ای ساختمان‌های موجود -ساختمان‌های ی استفاده از رابطه‌ی (۱۹-۳۴) می‌تواند ابتدا برای کنترل ظرفیت باربری جانبی پی در مقابل نیروی برشی پای ستون یا دیوار انجام در مورد پی‌های سطحی, در مرحله‌ی بعد ظرفیت لنگری پی در مقابل لنگر خمشی پای ستون یا دیوار» حول هر یک از دو محور افقی بطور جداگانه آرزیابی می‌شود. در این حالت ,م2 برابر لنگر م۸ که در جدول (۱۰-۴) تحت عنوان ظرفیت باربری خمشی ذکر شده» خواهد بود. در صورت مفصلی بودن پای ستون» به‌جای ظرفیت لنگری» ظرفیت باربری فشاری (قائم) با استفاده از رابطه (۳- )۹٩‏ و جدول (۱۰-۴) ارزیابی می‌شود. در مورد پی‌های شمعی نیز به‌جای ظرفیت لنگری, ظرفیت باربری فشاری باید کنترل شود. نیروی محوری فشاری شمع در این حالت با استفاده از رابطه‌ی (۲۰-۴) تعیین می‌شود: زا ید َ ۱ 1 : ۸ ۲ ۲ ۱-1 ۱ که در آن: ۳۲ : نیروی محوری فشاری شمع؛ ,: سطح مقطع شمع؛ و ,لا: فاصله‌ی مرکز شمع از محورهای چرخش گروه شمع گذرنده از مرکز سطح گروه شمع؛ و ,ا: لنگرهای اینرسی گروه شمع حول محورهای چرخش آن؛ تعداد شمع‌ها؛ ۳۲ : نیروی محوری فشاری در پای ستون یا دیوار متکی بر گروه شمع؛ و ی ۷1: لنگرهای خمشی حول محورهای چرخش در همان نقطه است. چ- ارزیابی اجزای سازه‌ای پی ارزیابی اجزای سازه‌ای پی‌های سطحی شامل کنترل پی بتنی منفردء نواری یا گسترده در مقابل برش و خمش حاصل از نیروهای وارده از سازه در تراز روی پی است. تلاش‌های وارده کنترل‌شونده توسط نیرو در نظر گرفته شده و از روابط (۱۶-۳) و (۱۷-۴) محاسبه می‌شوند. رابطه‌ی (۱۹-۴) نیز برای ارزیابی پی دراین حالت بکار برده می‌شود که در آن م,0) یک بار برابر برش حداکثر در مقاطع پی تحت اثر توزیع تنش قائم در زیر پی بوده و بار دیگر برابر لنگر حداکتر خواهد بود. حداکثر مقدار تنش قائم خاک در هر نقطه در زیر پی باید به ,۰9 ظرفیت باربری مورد انتظار خاک پیء محدود شود. در مورد پی‌های عمیق (شمعی)» کفایت مقطع شمع در مقابل نیروی کششی محاسبه شده طبق بند (۲-۳-۲-۴) یا نیروی فشاری حاصل از رابطه‌ی (۲۰-۴) توام با لنگرهای خمشی ناشی از برش باید همانند یک ستون ارزیابی شود. لنگرهای خمشی در مقاطع شمع با اعمال نیروی برشی وارده در راس شمع و مدل‌سازی شمع با استفاده از فنرهای افقی خاک بر مبنای مدول عکس‌العمل خاک قابل محاسبه است. طول مهارنشده‌ی شمع را می‌توان در زمین غیرروانگرا برایر صفر در نظر گرفت. اتصال شمع فولادی به سرشمع کنترل‌شونده توسط نیرو در نظر گرفته می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- ارزیابی ۱۳۷ ۸-۳-۳-۴۳۴- ارزیابی اجزای غیرسازه‌ای در صورتی که طبق جداول (۱-۹) و (۲-۹) دستورالعمل لازم باشد که عضو غیرسازه‌ای مورد ارزیابی قرار گیرد. نیروها و تغییرمکان‌های لازم طبق بند (۸-۸-۳) محاسبه می‌شوند. اگر عضو غیرسازه‌ای در مدل سازه وارد شده باشدء نیروها و تغییرمکان‌های مربوط از تحلیل غیرخطی سازه به‌دست آمده و مستقیماً در ارزیابی عضو به کار می‌روند. مدل رفتاری عضو غیرسازه‌ای می‌تواند به ارزیابی شود. در صورتی که عضو غیرسازه‌ای حساس به تغییرشکل باشد. حداکثر نسبت تغییرمکان نسبی آن نباید از اعداد ذکر شده در جدول (۱۳-۴) بیش‌تر شود. برای سایر جزییات به بند (۸-۳-۲-۴) رجوع شود. -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۵ مثال اول (ساختمان سه‌طبقه‌ی بتنی) -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- مال اول (ساختمان سه طبقه‌ی بشی) )۱۰ ۱-۵- تعریف مثال خاک منطقه طبق استاندارد ۲۸۰۰ از نوع ا[ا است. ابعاد کلی پلان ۱۷/۵۳۰۹/۹ متر و مساحت زیربنا ۵۲۰ مترمربع است. تمام نقشه‌های معماری و سازه‌ای این ساختمان در پیوست (الف) این فصل ارایه شده است. در شکل (۱-۵) پلان معماری طبقات این ساختمان نشان داده شده است. له : َ- لها ۱-۲-۵ بازرسی وضعیت موجود ساختمان وضعیت موجود ساختمان از نظر ظاهری, کیفیت نگهداری در دوران بهره‌برداری» امکان عملیات بهسازی احتمالی, شرایط ابنیه مجاور و شرایط زمین ساختگاه (جنس خاک سطح آب زیرزمینی» شیب زمین و وجود شیروانی و غیره) بررسی شده و براساس آن جغرافیایی» لرزه‌خیزی,» کاربری» هندسه و پیکربندی مشخص شده و براساس آن چک‌لیست‌های ارزیابی تکمیل و در ادامه آرایه شده -------- صفحهٔ بعد -------- ۱.۳ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های ی چک لیست شماره‌ی یک- بازدید محلی ۱- آدرس ساختمان: ۲- طول و عرض جغرافیایی در ورودی اصلی ساختمان: ۳- کروکی موقعیت زمین و ساختمان: |الا۱۱۱۱االاا۱|۱۱االاا۱۱۱۱االا۱۱ا سس سس ۰ ی : : ۰ سس ۴- آیا تحهیزات هشدار دهنده‌ی دود و نشت گاز در ساختمان وجود دارد؟ خیر ] بله‌ل]ء وضعیت تجهیزات هشدار دهنده‌ی دود و نشت گاز: ۵- آیا تجهیزات آتش نشانی در ساختمان وجود دارد؟ خیر ۳ بله ل], وضعیت تجهیزات آتش‌نشانی: ۶- آیا رویه‌ی مقاوم در برابر آتش بر روی اعضای سازه‌ای وجود دارد؟ خیر ۳ بله‌ل]. جنس و وضعیت رویه‌ی مقاوم در برابر آتش: ۷- آیا تغییرات در پلان معماری اولیه وجود دارد؟ خیر أ۳] بله‌ لآ شرح تغییرات پلان معماری: ۸- آیا بخش جدیدی به سازه‌ی موجود اضافه شده است؟ خبر آ۳] بلل], شرح بخش‌های جدید اضافه‌شده: -٩‏ وضعیت توپوگرافی منطقه: ساختمان واقع بر خطالراس با سراشیبی تند 1 ساختمان واقع بر خطالقعر و نواحی پست 1 ساختمان در مجاورت خاکریزی یا خاکبرداری 0 ساختمان بر روی زمین با شیب تند ل] ۰- آیا احتمال دارد ساختمان بر روی خاک دستی احداث گردیده باشد؟ خیر [۳] بله[] ۱- آیا سابقه‌ی روانگرایی در منطقه دیده شده است؟ خیر ۳] بله[] ۳- آیا احتمال روانگرایی در منطقه وجود دارد؟ خیر [۳] بله[] ۳- آیا سابقه‌ی زمین‌لغزش در منطقه دیده شده است؟ خیر آ۳] بلل] ۴- آیا احتمال زمین‌لغزش در منطقه وجود دارد؟ خیر ۳] بله[] ۵- آیا در نزدیکی ساختمان تونل, حفره‌های بزرگ و یا قنات وجود دارد؟ خیر أ۳] بلهل] فاصله از ساختمان: ۶- آیا از نزدیکی ساختمان خط مترو عبور می‌کند؟ خیر ۳] بلهل] فاصله از ساختمان: ۷- آیا ساختمان در محدوده یا مسیر قنات قرار گرفته است؟ خیر ۲۳ بل3] ن در محدوده با مسیر قرار خیر -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- مثال اول (ساختمان سه طبقه‌ی بشی) ۱. ۳ - آیا ساختمان در مسیل ساخته شده است؟ خیر أ۳] بله[] ۹- ویژگی‌های اصلی و قابل توجه خاک: شن و ماسه متراکم ۰- وضعیت زمین اطراف ساختمان از نظر جنس خاک و سطح آب زیرزمینی با توجه به سوابق قابل مشاهده‌ی محلی مانند گودبرداری‌های اطراف چگونه است؟ تراز آب زیرزمینی در عمق بیش از ۲۰ متر قرار دارد. ۱- امکان انجام عملیات اجرایی بهسازی ساختمان در زمان‌های مختلف چگونه است؟ در طول شب امکان‌پذیر نیست ۲- آیا محوطه‌ی لازم برای انجام عملیات اجرایی بهسازی و فضای لازم برای استقرار ماشین‌آلات موجود است؟ خیرل] بله [] ۳- آیا ساختمان‌های مجاور در انجام عملیات اجرایی بهسازی مانع ایجاد می‌کنند؟ خیر آ۳] بله[] ۴- وضعیت ساختمان‌های مجاور: محاورت دارد (فاصله و اختلاف تراز طبقات بین دو ساختمان) : درز انقطاع رعایت شده است. ارتفاع و تراز طبقات یکسان است. : درز انقطاع رعایت شده است. ارتفاع و تراز طبقات یکسان ۵- شناسایی وضعیت اجزای مشترک با ساختمان مجاور: ۶- بررسی احتمال سیب ناشی از ساختمان مجاور: و ۷- کیفیت نگهداری از ساختمان در طول بهره‌برداری: وجود خوردگی یا زنگ‌زدگی در اجزای سازه‌ای 0 وجود فرسودگی در اجزای غیر سازه‌ای 0 ۸- نوع پوشش اجزای سازه‌ای چگونه است؟ کیفیت ظاهری بتن اجراشده مناسب است. ۹- آیا ساختمان دارای آسانسور است؟ تعداد و ظرفیت آن ذکر شود؟ خیر ۰- فهرست اجزای غیر سازه‌ای ساختمان ضمیمه شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱.5 راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های ی ۱- موقعیت ساختمان: کی شش ۲- تاریخجه‌ی ساختمان: سال طراحی سازه:۱۳۷۱ سال شروع ساخت:۱۳۷۱ سال بهره‌برداری:۱۳۷۲ ۳- عوامل ساخت: پیمانکار: بهره‌بردار: ۳ ها ما مشق ۱ ا تا کی را 0 و ی و ۵- سطح کل زمین: ۲۰۰ متر مربع کاربری فعلی: مسکونی کاربری قبلی: مسکونی ۷- اسناد و مدارک موجود اسناد و مدارک موجود! موجود نیست ۳ 1 - مقاطع ساختمان 8 0 تسا لته هن - نقشه‌ی محوطه‌ی ساختمان 8 0 : ی و ۳ ق ‏ له هن با سس ی ای نا -------- صفحهٔ بعد -------- نگ ص ل اول (ساختمان سه طبقه‌ی بتنی) ۱ ْ اسناد و مدارک موجود موجود نیست ۳ .۳ اقس است ورد نقصا بان وی اه اه ها -بلان سون‌گناری ‏ 0 8 اقا اه اه هد ی اه اک ره با جزییات سازه‌ای - جزیبات وصله‌ی ستون‌ها 0 ی 8 0 - جزیبات سازه‌ای پله‌ها 0 لا جزییات غیرسازه‌ای هی ای اقا فروی مات اه ها سوک که اه ها جاک اه ها - فهرست نواقس تحویل‌موقت و صورتجلسه‌های رفع نها 60 88 - گزارش‌های تحلیل خطر ساختگاه ات ان گزارش آزمایش مصالح افو که اه اه با که اه اه با سا اه ما ی که هرگونه مرمت یا بازسازی در ساختمان صورت گرفته است. لازم است مدارک مرتبط برای تعیین نواقص, مطابق با چک‌لیست فوق -------- صفحهٔ بعد -------- نص راهنمای کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های بتی ۸- سیستم سازه‌ای ساختمان: 1 میانقاب با | میانقاب با , امتداد اصلی دوم (متعامد) ۹- اجزای سازه‌ای: ۱-۹- دیوارهای سازه‌ای: دیوار برشی بتنی معمولی ‏ [] دیوار برشی بتنی هم‌بند [] دیوار برشی فولادی 0 سایر سا ۲-۹- پی‌ها: ۳-۹- نوع دیافراگم: تیرچه بلوک ی مهاربندی فولادی افقی 1 دال بتنی 0 کف فلزی با پوشش بتن سازه‌ای 0 دال و تیرچه بتنی 0 کف فلزی با پوشش بتن غیر سازه‌ای 0 طاق ضربی 1 کف فلزی بدون پوشش ۹ مرکب ۳ سایر 0 ۰ میانقاب‌ها ۲-۰ میانقاب‌های موجود در ساختمان کدام یک از شرایط زیر را ارضا می‌کنند: میانقاب جداشده آ۳]: میانقابی که در بالا و اطراف خود دارای درزهایی با قاب است به طوری که وقوع حداکثر تغییر شکل‌های مورد انتظار قاب را به‌طور آزادانه امکان‌پذیر می‌سازد. میانقاب برشی ل]: میانقاب در هر چهار طرف به‌طور کامل با قاب محیطی خود در تماس است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصار پنجم- مال اول ([ساختمان سه طبقه‌ی بشی) ۱۹۷ لیست شماره‌ی سه- سونداز ۱- سونداژ جزییات اتصال تیر به ستون ۱ لاش تیا 8 80 ۲۳۷ ۱ مشخصات میلگردهای طوی وعرفی ۵۴ |۳۱ منخمات وسله‌ماوطول ری ۴۱ | ۵ ی 5۳1۱0۲ 1-[ 5۳1100 2-2 5۳1۱0 5-53 00۵/۵ "0-1 ِ 00۱۱۸ "0-18 کروکی جزییات مقطع ستون‌ها -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۵۸ راهنما یکاربردی دستورالعمل بهسازی لرزدای ساخنمان‌های موجود- ساخنمان‌های ب ۳ ۳ پح ۰ ۱ > ّ ح [0۵ - ل ز > ز[ع 5 زو زب سلپاس با پگ 2 لس - ۰ ا |۸۸ ۱۳ اس 8 588 ۹ ۳۳ > 888 1 و ۳ 58 : سب بش اس نمی ۰ ۱ 8 ۰ )ِا ل 8 7 ل ه ۴ ج َ 3 لس 5 5 ت خ ۰ پا 02 ۱ 01 047 ۰ 9 8 ۹ 0 کت بم لکح2[ 8 بم 5 5 (۵ 1 1 ل . ۹ ۹ 5 وا ۹ نی ۹ اش له ۹ 1( 53 الک 8 ارتکد قه یهد | 8 9 ۰ ۱ ۳ نت لا 1-5 8ج اج 5 لک 5 ۳۴ 5 ۴۳ و کی ت 9 8 کروکی ابعاد پی ی _ -------- صفحهٔ بعد -------- و9 صل پنجم- متال اول (ساختمان سه طبقه‌ی بشی) ۹۹ چک لیست شماره‌ی چهار- ارزیابی کیفی رای یس ی ۱ آیا مسیرهای انتقال بار ثقلی تا روی پی ادامه دارند؟ بله [] خیر [] نامشخص ۲- آیا مسیرهای انتقال بار جانبی تا روی پی ادامه دارند؟ ها بله لآ خیر لآ نامشخص ۳- درز انقطاع با ساختمان‌های مجاور: ‏ آ0] وجود دارد (ل] کم‌تر از مقدار مجاز - [۳] بیش‌تر از مقدار مجاز) لآ]وجود ندارد ۴- اجزای سازه‌ای مشترک بین ساختمان‌های مجاور: لآ وجود دارد وجود ندارد ۵ آیا احتمال بروز آسیب ناشی از ساختمان‌های مجاور وجود دارد؟ ل] بله (ل] سقوط اجزای سست - ل] آتش‌سوزی - لا سایر موارد) ۰ ۵ خیر ۶ به‌طور کلی, سازه در پلان: ‏ [8ً منظم ل] نامنظم (ل] عدم تقارن اعضای سیستم باربر جانبی- ل] توزیع نامتناسب جرم در پلان- لا نامنظمی هندسی) ۷ به‌طور کلی, سازه در ارتفاع: ۳ منظم ‏ ل] نامنظم (ل] طبقه نرم پا ضعیف- ل] توزیع نامتناسب جرم- ل] نامنظمی هندسی) ‏ ل] نامشخص ۸- احتمال وقوع پیچجش چقدر است؟ [] زیاد ل] متوسط کم ل] نامشخص ۹ آیا اعضای باربر جانبی در ارتفاع تغییر صفحه دارند؟ ‏ ل] بله خیر ل] نامشخص ۰ آیا تیغه‌های داخلی به‌طور منظم و متقارن در کف طبقات توزیع شده‌اند؟ بله ل] خیر [] نامشخص سا از ۱- نشست در سازه: ها وجود ندارد ل] وجود دارد (ل] یکنواخت- ل] غیر یکنواخت) ۲ وضع ظاهری پی‌ها: لآمناسب ‏ لا نامناسب ( ی نامشخص ۳- آیا پی‌ها در یک تراز قرار دارند؟ بله ل] خبر ۴- تراز آب زیرزمینی نسبت به سطح زمین چقدر است؟ ۳ بیش از ۲۰ متر لآبین ۲۰۱۷۱۰ لآبین ۱۰۱3۲ ل] کمتر از ۲ متر ۵- آیا شواهدی از خاک‌شستگی و سایش خاک اطراف پی وجود دارد؟ ل] بله خیر ل] نامشخص ۶- آیا پی مشترک با سازه مجاور دارد؟ ل] بله خیر [] نامشخص ۳- کف‌ها و بام ۷ آیا کف در مجاورت دهانه‌های مهاربندی شده دارای بازشو هستند؟ ‏ لا بله (ل]کم‌تر از مقدار مجاز- ل] بیش از مقدار مجاز) ها خبر ۸- آیا بازشوهایی در کف با عرض بیش از پر بعد ساختمان, وجود دارد؟ ل] بله ها خبر ۹- انسجام و یک‌پارچگی کف‌ها و بام را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ [ا مناسب ل] نامناسب ۰ اتصال قطعات بام به اجزای سازه را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ مناسب ل] خطر سقوط وجود دارد ل] مصداق ندارد ۱- آیا ترک‌های غیرعادی در سقف‌های بتنی دیده می‌شود؟ ل] بله خیر [] نامشخص ۲- در صورت استفاده از ورق‌های موج‌دار در سقف. ورق‌ها به‌طور مطلوب به اسکلت سقف مهار شده‌اند؟ ل]بله لأآخیر لامصداق ندارد ۳- در سقف‌های تیرچه‌بلوک با دهانه‌های بیش از ۴ مترء تیرچه‌ها دارای کلاف عرضی هستند؟ ۳ بله لآاخیر لانامشخص ل[] مصداق ندارد ۴- سیستم سقف در محل تکیه‌گاه‌ها به عناصر زیر سری به‌طور مناسب متصل شده است؟ لابله لآاخیر نامشخص ۶ سازه‌ی بتنی ۵- کیفیت ظاهری بتن چگونه است؟ مناسب ل] ترک سطحی ل] ترک عمیق ل] کنده‌شدگی پوشش بتن ۶- کیفیت اجرای بتن را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ آامناسب ل] نامناسب [] نامشخص ۷- آیا در اعضای بتنی موردی که کرمو باشدء رویت می‌شود؟ ل] بله خیر لآ نامشخص ۸- ابعاد ستون‌ها را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ ۵ مناسب ل] وجود بعد کوچک‌تر از ۵1۱ ۲۵ لا عرض ستون کم‌تر از ۰/۳ بعد دیگر ‏ ل] نسبت طول آزاد به عرض ستون بیش‌تر از ۲۵ ۹- ابعاد تیرها را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ ‏ [] مناسب [] وجود بعد کوچک‌تر از ۵1۷ ۲۵ ] ارتفاع بیش از پل( طول دهانه (] عرض تیر کم‌تر از پر ارتفاع مقطع تیر (] عرض تیر بیش از عرض ستون به اضافه پم ارتفاع تیر ۰- آیا ستون کوتاه در قاب وجود دارد؟ [] بله خیر 3] نامشخص ۱- آیا فلسفه‌ی تیر ضعیف- ستون قوی رعایت شده است؟ بله خبر [] نامشخص -------- صفحهٔ بعد -------- 7 راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های ی ۳- ستون‌هاء تیرها و دیوارهای برشی دارای سابقه سیب قبلی ناشی از آتش‌سوزی و یا ضربه هستند؟ ۳- آیا تغییر ناگهانی در مقطع تیرها و ستون‌ها مشاهده می‌شود؟ [] بله ۴- تیری که دارای خیز قابل توجهی باشدء وجود دارد؟ ل] بله ۵-آپا خروج از مرکزیت محور تیر نسبت به محور ستون از ,ار عرض ستون بیش‌تر است؟ ۶-آیا ترک برشی در محل اتصال ستون‌ها به کف و سقف رویت می‌شود؟ ۷-آیا دیوار حائل بتنی با اسکلت سازه اتصال دارد؟ ل] بله [] خیر ۱-2 دیوار برشی ل] وجود دارد وجود ندارد ۸- آیا دیوارهای برشی دارای نسبت ,۱/ ,۱ (ارتفاع به طول) کوچک‌تر از ۴ هستند؟ [] بله ۹- در دیوارهای با نسبت ,۳,/1 بزرگ‌تر از ۲ از المان‌های مرزی استفاده شده است؟ [] بله [] خیر ل] مصداق ندارد ۰- یا ترک‌های قطری با عرض بیش از ۱۱1۲۲ مشاهده می‌شود؟ ل] بله ل] خیر ۱- ابعاد بازشو دیافراگم‌ها در مجاورت دیوارهای برشی کم‌تر از 4 طول دیوار است؟ [] بله [] خیر ل] مصداق ندارد ۲- مصالح دیوارها از چه نوعی است؟ ‏ 0 آجر سفالی ل]بلوک سفالی ل]بلوک سیمانی [] آجر فشاری [] آجر مجوف ۳- ملات مصرفی دیوارها چیست؟ ماسه سیمان [] ماسه آهک ل] نامشخص ۴- کیفیت ملات مصرفی را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ ‏ [] مناسب نامناسر لا نامشخص ۵- کیفیت اجرای دیوارها را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ ‏ ۳ مناسب نامناس ل] نامشخص ۶- آیا در محل درز انقطاع» تیغه‌ها و دیوارها قطع شده‌اند؟ ل] بله نامش مصداق ندارد ۷- خطر واژگونی دیوارها و مسدود شدن ورودی یا خروجی‌ها را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ ‏ ل] زیاد ل] بدون خطر .لا نامشخص ۸- آیا ترک در دیوارها رویت می‌شود؟ ل] بله (ل] ترک ضربدری ناشی از زلزله- ل] ترک عمودی ناشی از نشست- ل] سایر موارد ...) ۵ خیر ۹- آیا جان‌پناه‌ها به‌طور مناسب مهار شده‌اند؟ ‏ ل] بله [] خیر ها نامشخص ل] مصداق ندارد ۱-۵- میانقاب‌های مصالح بنایی ها وجود دارد ۰- آیا ترک‌های قطری مشاهده می‌شود؟ ل] بله (ل] ترک ضربدری ناشی از زلزله- لا ترک عمودی ناشی از نشست- ل] سایر موارد .۰۰ ) ۵ خیر ۱(- آیا میانقاب‌ها به طور پیوسته تا روی فونداسیون ادامه دارند؟ بله خر [] نامشخص 7۳- آیا کیفیت اجرای ملات میانقاب‌ها مناسب به نظر می‌رسد؟ بله خر ل] نامشخص ۳- آیا اجرای میانقاب‌ها سبب ایجاد ستون کوتاه شده است؟ [] بله ۲-۵- دیوار غیرسازه‌ای اف وجود دارد ۴- آیا دیوارهای غیرسازه‌ای داخلی دارای مهار کافی در خارج از صفحه خود هستند؟ ر ها خیر [] نامشخص ۵- دیوارهای غیرسازه‌ای مصالح بنایی که ارتفاعشان کم‌تر از ارتفاع طبقه است. با کلاف‌های افقی یا قائم به سازه متصل شده‌اند؟ ۶- آیا طول آزاد تیغه‌ها یا دیوارهای غیرسازه‌ای واقع بین دو پشت‌بند یا کلاف قائم کم‌تر از حداکثر مقدار مجاز است؟ ۵ بله ل] خیر ل] نامشخص ۷- آیا ارتفاع تیغه‌ها یا دیوارهای غیرسازه‌ای, کم‌تر از حداکثر مقدار مجاز است؟ بله (۳] بدون کلاف افقی - ل] با استفاده از کلاف افقی مناسب - ل] با استفاده از کلاف افقی نامناسب) [] خیر [] نامشخص ۸- ابعاد پشت‌بند دیوارها مناسب است؟ بله ل] خیر ل] نامشخص ۹- آیا اتصال کافی بین دیوارهای غیرسازه‌ای با دیوارهای سازه‌ای یا کلاف‌ها و ستون‌ها وجود دارد؟ ‏ ل] بله ل] خیر نامشخص -٩‏ اجزای غیر سازه‌ای ۰-آیا در خارج از ساختمان قطعات الحاقی وجود دارد؟ ‏ ل] بله (ل] مهار مناسب به سازه - ل] مهار نامناسب به سازه) [] خیر ۱-آیا در صورت سقوط قطعات الحاقی, افراد صدمه می‌بینند؟ [] بله لآ خیر -------- صفحهٔ بعد -------- و9 صل پنجم- مثال اول (ساختمان سه طبقه‌ی بشی) ۱7 7۲-آیا قطعات الحاقی خاص با جنبه فقط معماری در نمای ساختمان وجود دارد؟ لا بله (لّ] پایداری لرزه‌ای مناسب- لا ناپایدار لرزه‌ای) لا خیر ۳- نرده‌ها و سایر ملحقات موجود در نما به‌طور مناسب به سازه متصل شده‌اند؟ ‏ ل]بله [] خیر [] مصداق ندارد ۴-آیا پله‌ی فرار در ساختمان وجود دارد؟ 8 وجود دارد- لازم است 8 وجود ندارد- لازم است 8 وجود ندارد- لازم نیست ۵-آپا قطعات سنگین در لبه‌ی بام یا تراس‌ها و طره‌های بیرونی ساختمان وجود دارد؟ ل] بله (1] مهار مناسب- ل] مهار نامناسب- ل] بدون مهار) لآخیر ۳-۹ آویزها و قطعات درون ساختمان اف وجود دارد ۳ وجود ندارد ۶-آویزهای سنگین در ساختمان وجود دارد؟ 0 بله (1] مهار مناسب - ل] مهارنامناسب) ۷-قطعاتی که به دیوارها متصل هستندء به خوبی مهار شده‌اند؟ [] بله ۶۸-خطر وازژگونی و یا لغزش تجهیزات و آسیب به سازه و افراد را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ ‏ لا زیاد 4۹-آپا قفسه‌هاء کمدها و سایر لوازم و تجهیزات به‌طور مناسب به کف و دیوار و سازه مهار شده‌اند؟ ل] بله (ل] مهار مناسب- [] مهارنامناسب) ۳ خر ۳-۹- تاسیسات مکانیکی وجود دارد ۰-آیا فاصله‌ی مهار کانال‌ها مناسب است؟ [] بله ۱-آیا لوله‌ها در محل تکیه‌گاه‌ها دارای اتصالات مناسب هستند؟ ‏ ل]بله ۲۳-نحوه‌ی مهار کانال‌های تاسیساتی مناسب است؟ [] بله ۳-لوله‌ها و کانال‌ها در محل عبور از دیوار و یا درز انقطاع, به‌طور صحیحی اجرا شده‌اند؟ 2-٩‏ شیشه‌ها ای وجود دارد [] وجود ندارد ۴-آیا قاب شییشه‌ها در برابر زلزله از پایداری مناسبی برخوردار هستند؟ [] بله ۵-آیا نحوه‌ی قرارگیری شیشه‌ها در قاب به گونه‌ای است که تغییرشکل سازه باعث شکستن شیشه می‌شود؟ ل] بله ۶-آیا خطر برخورد قطعات غیرسازه‌ای که در مجاورت سطوح شیشه‌خور قرار دارند. وجود دارد؟ ۵ بله ل] خیر ۷-در سازه‌های با نمای شیشه‌ای وسیعء شبکه‌ی قاب شیشه‌ها دارای جزییات و مقاومت لرزه‌ای مناسب است؟ اف وجود دارد ۸-آیا ترک و یا رگه‌های شکست در نما مشاهده می‌شود؟ [] بله 1 خیر ل] نامشخص ل] مصداق ندارد ۹-احتمال سقوط مصالح نما را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ لآزیاد ‏ ۵ کم [] بدون خطر ل] نامشخص ۰ آیا در نماسازی با سنگ پلاک. سنگ‌ها بطور مناسب مهار شده‌اند؟ ل] بله ‏ [] خیر ل] نامشخص [] مصداق ندارد ۳ وجود ندارد ۱-آیا سقف کاذب دارای مهار مناسب به سقف سازه‌ای است؟ ل] بله ۲-آیا سقف کاذب با مصالح سبک اجرا شده است؟ [] بله ۳-آیا فاصله‌ی مناسب بین سقف کاذب با دیوارها و ستون‌ها رعایت شده است؟ ل] بله ۵- سیستم روشنایی به‌طرز مناسبی به سقف متصل شده است؟ (] بله ع۸- نحوه‌ی دسترسی به ساختمان به منظور امدادرسانی مناسب است؟ ۷-احتمال بروز آتش‌سوزی در هنگام وقوع زلزله را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ [] زیاد ۸-آیا اجزای اصلی سازه در مقابل آتش‌سوزی به‌طور مناسبی محافظت شده‌اند؟ ‏ ل] بله -------- صفحهٔ بعد -------- ۱7۳ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های ی ۳-۵- تعیین هدف ب‌هسازی و سطح اطلاعات با توجه به بازدیدهای انجام شده از ساختمان و اطلاعات جمع‌آوری شده و نیز شناخت خواسته‌های کارفرماء هدف پهسازی مطلوب برای این ساختمان انتخاب شده است. بنابراین برای این سازه باید سطح عملکرد ایمنی جانی در سطح خطر-۱ و سطح عملکرد آستانه‌ی فروریزش در سطح خطر-۲ تامین شود. با توجه به درج مشخصات مصالح در نقشه‌های اجرایی موجود و هدف بهسازی مطلوب و نیز انجام آزمایش‌های متعارف و با استفاده از جدول (۴-۱)» سطح اطلاعات متعارف درنظر گرفته شده است. بنابراین مطابق جدول (۵-۱) ضریب آگاهی برایر ۱ منظور می‌شود. 2-۵- تعیین سونداژها و آزمایش‌های مقاومت مصالح و ژئوتکنیک ۱-2-۵- سوندازها با توجه به این که جزییات اجرایی در نقشه‌ها موجود است. مطابق جدول (۱-عم» بازرسی وضعیت موجود ساختمان مورد نظر انجام شده و اطلاعات موجود در نقشه‌ها با وضعیت موجود تطابق دارد. در بازرسی وضعیت موجود ساختمان, کلیه‌ی تیرها و ستون‌های قابل دسترسی با اطلاعات موجود در نقشه‌ها تطابق داده شده‌اند. ۸۳۰ تیرها و ۸۴۰ ستون‌ها قابل دسترسی بوده که در همه‌ی موارد تطابق داشته‌اند. هم‌چنین با برداشت موضعی مصالح پوششی و مقدار محدودی از بتن رویهء حداقل یک اتصال از هر نمونه اتصال اصلی بررسی» در پیوست (ب) این فصل بر روی پلان معماری طبقات ساختمان مشخص شده‌اند. ۲-2-۵- آزمایش‌های مقاومت مصالح با توجه به لزوم انجام آزمایش‌های متعارف برای این ساختمان, تعداد و نوع آزمایش‌ها مطابق شکل (۴-۱) و بند (۳-۲-۲-۶) دستورالعمل بهسازی در جدول (۱-۵) ارایه شده است. بر این اساس برای تعیین مقاومت طراحی بتن» دو مغزه از تیرهاء دو مغزه از ستون‌ها و دو مغزه از پی‌ها گرفته شده و حداقل تعداد مغزه در کل ساختمان, برابر ۶ نمونه درنظر گرفته شده است. نمونه‌برداری از محل‌های دارای کم‌ترین تنش در تیرها (از یک پنجم دهانه از بر ستون) و در ستون‌ها (از وسط ستون) انجام شده است. برای تعیین مقاومت مشخصه‌ی میلگردهای فولادی نیز دو نمونه‌گیری از آرماتورهای به‌کار رفته در ساختمان جهت آزمایش انجام شده است. محل‌های گرفتن مغزه و نمونه میلگرد از اعضاء در پیوست (ج) این فصل بر روی پلان معماری طبقات ساختمان مشخص شده است. آزمایش نمونه‌ها برای تعیین مشخصات مکانیکی آن‌ها باید بر مبنای یک استاندارد معتبر منتشر شده (مانند استانداردهای انحمن آزمایش مصالح امریکا (/۸57۸)) صورت گیرد. مشخصات مورد انتظار مصالح براساس متوسط گیری از نتایج آزمایش‌ها و کرانه‌ی پایین مشخصات بر مبنای مقدار متوسط منهای یک انحراف معیار به‌دست می‌آیند. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- مال اول (ساختمان سه طبقه‌ی بشی) ۱7۳ جدول (۱-۵): تعداد و نوع آزمایش‌ها نتایج آزمایش‌های مقاومت مصالح انجام شده در جدول (۲-۵) ارایه شده‌اند. با توجه به این نتایجء مقادیر مقاومت‌های مورد انتظار جدول (۲-۵): نتایج آزمایش‌های مقاومت مصالح مصالح ۱ المان مقاومت میانگین ۱ انحراف معیار ۱ میانگین- انحراف معیار (۱۸۳2) (۱۸۳2) (۱۸۳۵) (۱۸۳2) الا با ال ستون ۳۹/۵ ۵1/۵ ۲۱۳/۰ ۳۵ تا ۳-۰ ۴۳/۲ ۳ ۳ سس مقاومت مورد انتظار بتن سازه و پی ۹۵ 29.5 یا مقاومت کرانه‌ی پایین بتن سازه و پی ۹۵ 247 لا مقاومت مورد انتظار میلگردها 4 430.222 ]۲ مقاومت کرانه‌ی پایین میلگردها 4 392.4 > روا مدول الاستیسیته مورد انتظار بتن (براساس آبا) 4۵ ی ]5000/۲ > یت مدول الاستیسیته کرانه‌ی پایین بتن (براساس آبا) 4 244952 > 5000/۲ ع نت مدول الاستیسیته‌ی میلگرد 4 2۷105 مت -------- صفحهٔ بعد -------- تیه راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های بتشی ۳-2-۵- آزمایش‌های ژئوتکنیک با توجه به سطح عملکرد., هدف بهسازی و سطح اطلاعات درنظر گرفته شده برای این ساختمان» اطلاعات مورد نیاز مثل نوع خاک بافت. تراکم نسبی» مشخصه‌های مکانیکی خاک, عمق آب زیرزمینی» لایه‌بندی خاک» ظرفیت باربری و تنش مجاز خاک. ضریب ارتجاعی بستر» وضعیت نشست برای انواع پی‌ها و غیره باید در گزارش ژئوتکنیک مربوط بررسی و ارایه شود. هم‌چنین ساختگاه باید از نظر ژئوتکنیک لرزه‌ای نیز مورد بررسی قرار گرفته و پتانسیل و نوع پدیده‌های گسلش, زمین‌لغزش» روانگرایی و نظایر آن‌ها ارزیابی شوند. در صورت لزوم برای انجام مطالعات تحلیل خطر و تهیه طیف طرح ویژه‌ی ساختگاه» انجام آزمایش‌های ئوفیزیک و تعیین پروفیل تغییرات سرعت موج برشی تا عمق متناظر با سنگ بستر لرزه‌ای اجتناب ناپذیر است. جهت کنترل ظرفیت خاک. ظرفیت برشی مجاز آن تحت بارهای ثقلی (بارهای مرده و زنده) و برای پی‌های سطحی تک و گسترده برابر و 5 * بو گزارش شده است. همچنین مقدار ۵ 5 ی تعیین شده است. با توجه به این که در این ساختمان پی‌ها سطحی و منفرد هستند» طبق بند (۱-۴-۴) دستورالعمل ظرفیت باربری تجویزی مورد انتظار خاک عبارت است از: دا 5 > ,30 ع 9 ۵-۵- تحلیل خطر زلزله و طیف طراحی برای به‌دست آوردن نسبت شتاب مبنای طرحء ۸ می‌توان از نقشه‌های معتبر پهنه‌بندی لرزه‌ای که در آن میزان بیشینه‌ی شتاب زمین برای دوره‌های بازگشت مختلف ارایه شده است. استفاده نمود. با توجه به این که نقشه‌های پهنه‌بندی معتبر شتاب» برای سطح خطر-۲ که در آن دوره‌ی بازگشت ۲۴۷۵ سال (۲ احتمال وقوع در ۵۰ سال) درج شده باشد. موجود نیست. با انجام مطالعات لازم و تحلیل خطر ساختگاه میزان نسبت شتاب مبنای طرح برای هر دو سطح خطر یک و دو برآورد گردیده و مقدار آن در سطح خطر-۱ (زلزله با دوره‌ی بازگشت ۴۷۵ سال) برابر ۰/۲۱ و در سطح خطر-۲ (زلزله با دوره‌ی بازگشت ۲۴۷۵ سال) برابر ۰/۳ به‌دست آمده براساس بند (۶-۱) دستورالعمل بهسازی استفاده از طیف طرح استاندارد برای مقاصد بهسازی محدود و مبنا و مطلوب بلامانع است. لذا طیف ضریب بازتاب ساختمان» 13 مطابق استاندارد ۲۸۰۰ ایران درنظر گرفته شده و در شکل (۲-۵) ارایه شده است. طیف طرح استاندارد از حاصل‌ضرب مقدارهای طیف ضریب بازتاب ساختمان (7]) و شتاب مبنای طرح (۸) حاصل می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- مال اول (ساختمان سه طیقه‌ی بشی) ۱7 ۳/۷۵ ۳/۵ ۲۱/۳۵ ۲ ۱/۷۵ ۱/۵ هه ۱/۳۵ ۱ ۵ ۰.۵ ۳۵ ۳ م]۲ ۲/۶ ۲/۴ ۲۲ ۲ م/۱ ۱/۶ ۱/۴ 7۲ ا ماه ۶اه لا ال (0) ]1 شکل (۲-۵): طیف ضریب بازتاب ساختمان 1-۵- محاسبات بارهای مرده و زنده بارهای مرده و زنده این ساختمان با توجه به جزییات موجود در نقشه‌هاء براساس استاندارد ۵۱۹ بدست آمده و در جدول (۳-۵) شده‌اند. همچنین کاربری این ساختمان مسکونی می‌باشد. جدول (۳-۵): مقادیر بارهای به‌دست آمده برای ساختمان رد۱6 8 روج ۳ ی( بار واحد طول جان‌پناه شرقی و غربی ۱70 . و۱ بار زنده وا سایر طبقار- ت بار زنده واحد سطح سایر طبقات 7 200 -------- صفحهٔ بعد -------- ۱7 راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های ی ۷-۵- محاسبات بار زلزله به روش استاتیکی خطی در روش تحلیل استاتیکی خطی طبق دستورالعمل بهسازی» برش پایه‌ی ساختمان در زلزله سطح خطر مورد نظر با استفاده از ۷۷ و )۷۶ 17 5 ۳ | , (ط دی زمین محل ساختمان از نوع [] است» بنابراین: 0.5 عم زمان تناوب‌های اصلی نوسان این ساختمان در هر دو جهت طولی و عرضی مطابق دیل است: ۵ 0.4 ۶ ۳ (00704 حس 7 عبر جهت طولی و عرضی قاب خمشی بتنی 5 به دلیل خطی بودن تحلیل, مقدار دل) برابر واحد درنظر گرفته شده است. ضریب :۳ در ابتدا برابر واحد فرض می‌شود و پس از انجام تحلیل, این مقدار اصلاح می‌شود. ضریب ,۳ با توجه به جدول (۱-۳) برای ساختمان سه‌طبقه‌ی بتنی که دارای سیستم باربر جانبی قاب خمشی است. برایر ‎۰/٩ مقدار ,5 برابر است با: در سطح خطر-۱: 5 << 2.5 0.21 < ۸.8 << 5 در سطح خطر-۲: 5 > 2.5 0.3 ۶ ۸8 - ,5 وزن کل ساختمان (4)۷۷ شامل بار مرده به اضافه ۸۲۰ درصد از بار زنده (مطابق استاندارد ۲۸۰۰) برابر ۵۱۶/۳۸۵ تن به‌دست آمده است. بنابراین برش پایه‌ی این ساختمان برابر است با: در سطح خطر-۱: 0 1.125110.9(0.525516.385-274.49> و۷ در جهت طولی ۳ 1.125110.9(0.5255[6.385-27449< ۷ در چهت عرضی در سطح خطر-۲: 0 5392.13 16.365 0(.9(0.755 25211۷ 1۱.[ک و۷ در جهت طولی 392.13 16.385 0.90.755 1.12511[ > ۷ در جهت عرضی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- مثال اول (ساختمان سه طبقه‌ی بشی) ۱7۷ اصلاح ضریب ب: پس از تحلیل ابتدایی و محاسبه‌ی تغییرمکان نسبی مرکز سختی هر طبقه ( ,8) در جهت طولی و عرضی و نیز محاسبه‌ی برش هر طبقه ( : ۷ ) در جهت طولی و عرضی, مقادیر ضریب پایداری هر طبقه در جهت مورد نظر مطابق جدول (۴-۵) به‌دست می‌آید. جدول (۶-۵): مقادیر ضریب پایداری ۷ ْى ۷0 ۱ : : ۳ ۴ ۳۲۳۰ ۲۳۳۱/۳۸ ۲۳۳۱/۳۸ ۹/۵۹ ۸۳ ۳۳/۸۱ ۲ ۳۹ ۳۵ ۳۸۵ ۲۴/۹ ۳۲۷۴/۹ ۷/۷۹ ۶/۵ 0۲ ۱ در جدول فوق: بخشی از وزن سازه شامل بار مرده و بار زنده‌ی دایم در طبقه‌ی ا-ام؛ (8: تغییر مکان نسبی مرکز سختی طبقه‌ی اسأّم در جهت مورد نظر؛ ,۷ نیروی برشی طبقه‌ی ذ-أم در جهت مورد نظر؛ ارتفاع طبقه‌ی اسام است. ا<د ول + 0.1 > 0.053 > (ی0 من 0) 1۵۳ ک م0 بنابراین فرض دح برابر یک صحیح بوده است. توزیع نیروی جانبی در ارتفاع ساختمان براساس رابطه (۸-۳)» در جدول (۵-۵) خلاصه شده است: [ < اج 2 > 0.75 + 0.51 < اک | : له 0 در رابطه‌ی فوق: نیروی جانبی وارد بر طبقه‌ی اسام؛ :۷ وزن طبقه‌ی اسأم در محاسبات زلزله؛ ,: ارتفاع طبقه‌ی سم از تراز پایه؛ ۷ برش پایه؛ |: ضریبی است که تابع زمان تناوب سازه است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱7۸ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های ی جدول (۵-۵): توزیع نیروی جانبی در ارتفاع برای سطوح خطر ۱ و ۲ ۹ ۷۷ (2 ۱ (۵۵)) ۷۷ ۱ طبقه (10) ,۳۳ (0۳)) ,۳,۶۳ 2 ۷۵۹/۸۸ ۵۳/۱۱ ۰.۹۳ ۳۶/۸ ۳/۸۵ ۱۹/۸ ۱ ۱۳۳/۹۷ ۹.۳/۸ فرش ۱۳۱۳/۳۶ ۷/۰۵ ۱۷۳۳/۵۸۳۵ ۲ ۱/۸۳/۳۸ ۱۳۸/۳ ۴۷ ۱۳/۶ ۱۰/۳۵ ۱۳۳/۵۹۷ ۳ سا ۸-۵- مدل‌سازی خطی همان‌طور که در بند (۱-۲) ذکر شد پس از اتمام مرحله شناخت وضع موجود ساختمان مرحله ارزیایی کمی با مدل‌سازی سازه مدل‌سازی این سازه به منظور انجام تحلیل‌ها با استفاده از نرم‌افزار 5۸۳2000 صورت گرفته است. تمام اعضای اصلی سازه مدل شده‌اند. سیستم باربر ثقلی و جانبی ساختمان در هر دو جهت. قاب خمشی است. جزییات مدل این سازه در 5۸۳» در شکل‌های (۳-۵) تا ‎)٩-۵(‏ نشان داده شده است. براساس نقشه‌های موجود مشخصات مقاطع اعضا در جدول (۶-۵) ارایه شده است. جدول (1-۵): مشخصات مقاطع اعضا > مقطع 0 ۹ به دلیل این که در بازرسی‌ها هیچ‌گونه تغییرشکل دایمی یا خروج از مرکزیت و یا ضعف و آسیبی که سبب کاهش مقاطع اعضا شود., دیده نشده» از مقادیر جدول فوق در مدل‌سازی استفاده شده است. هم‌چنین سختی اعضا طبتق جدول (۲-۶) دستورالعمل لازم به ذکر است که میانقاب‌های این سازه از قاب‌ها جدا شده‌اند و سختی آن‌ها در مدل لحاظ نشده است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- مال اول (ساختمان سه طبقه‌ی بتنی) 7 لح صل سس ۳ م2 حصلا ص لل آمضص 22 21 20 19 الک 0 و 02 !! ۴ ۳ ۱ 72 18 17 16 15 ۰ 14 13 12 1 شکل (۳-۵): مدل سه بعدی ساختمان شکل (۶-۵): پلان تیرریزی طبقه همکف 44 43 42 41 66 65 604 63 تا دا 40 39 38 37 62 61 60 59 4 ال 36 35 34 3 58 57 56 5 شکل (۵-۵): پلان تیرریزی طبقه اول شکل (1-۵): پلان تیرریزی طبقه دوم 70 8 58 957 56 55 ده 0 و59 قاق ۵ 88 8 8 36 35 34 33 10 39 38 37 اه اه 2 ۵ 5 ۳ 14 13 12 11 18 17 15 یی ‌ ۴ ۵ ات 5 ۳ با » ۸ بل رل 9. ‌ لل 8 8. 1 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های ی شکل (۹-۵): قاب محور -) ۹-۵- انتخاب اولیه روش تحلیل به منظور استفاده از روش تحلیل استاتیکی خطی باید مطابق بند (۱-۳-۳) ضوابط ذیل کنترل شود. 0 0.5 ] ۱- کنترل زمان تناوب اصلی ساختمان: ۵ ۷ 51.75و3.57 >0.4 2 ۲- کنترل تغییر ابعاد پلان: هیچ‌گونه تغییر ابعاد پلان در طبقات وجود ندارد. ۳- کنترل سیستم باربر جانبی متعامد: سازه در هر دو جهت ‎٩‏ و ۷ دارای سیستم باربر جانبی است. ۴ کنترل نامنظمی در سختی پیچشی: یعنی نسبت حداکثر تغییرمکان جانبی نسبی در هر طبقه و در هر راستا» کم‌تر از ۱/۵ برابر نسبت تغییرمکان نسبی متوسط آَنْ طبقه در همان راستا به ارتفاع آَن طبقه باشد. جدول (۷-۵): کنترل نامنظمی در سختی پیچشی ۱۱۰۲۷ ۱/۰۳۹ ۵- کنترل نامنظمی جرم و سختی در ارتفاع: یعنی نسبت تغییرمکان متوسط جانبی نسبی در هر طبقه و در هر راستاء به استثنای -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- مال اول (ساختمان سه طبقه‌ی بشی) )۱۳ با توجه به موارد فوقء می‌توان از روش تحلیل استاتیکی خطی استفاده نمود. سایر کنترل‌ها برای بررسی اعتبار نتایج این روش؛ بعد از محاسبه مقادیر 1۳14 انجام خواهد شد. ۱۰-۵- بررسی پارامترهای اثر گدار ۱-۱۰-۵- اثر همزمانی مولفه‌های متعامد زلزله با توجه به وجود ستون‌های مشترک بین دو یا چند قاب باربر جانبی در دو جهت متعامد.ء در ترکیب بارهاء ۳۰ درصد نیروهای ۲-۱۰-۵- اثر مولفه‌ی قائم زلزله به دلیل عدم وجود عضو طره در این سازه یا سایر اعضایی که مولفه‌ی قائم زلزله در آن‌ها تاثیر جدی داشته باشد. از اثر مولفه‌ی ۳-۱۰-۵- اثر ۲-۸ تصحیح ضریب ,۲ در بند (۷-۵) انجام شده است. 2-۱۰-۵- ملاحظات پیچس با توجه به شکل (۶-۲ع)» به منظور بررسی لزوم درنظر گرفتن پیچش اتفاقی» نیاز به محاسبه‌ی [1 (نسبت حداکثر تغییرمکان افقی طبقه به تغییرمکان افقی مرکز جرم آن طبقه) در تمام طبقات ساختمان است. مقادیر [1 با درنظر گرفتن خروج از مرکزیتی برابر با ۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳ راهنمای کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های ی جدول (۹-۵): جایجایی مرکز جرم در جهت مثبت محور )2 بله ۱۳۷۰ ۷ ۷/۳۹ ۱ بله ۱/۷۱ ۱۳/۵۹ ۱۷/۷۷ ۲ بله ۱/۷۰ ۱۳/۴۸ ۱۳۰ ۳ جدول (۱۰-۵): جابجایی مرکز جرم در جهت منفی محور ۲ خیر ۱/۱۳۸ ۷/۹ ۸ ۱ خیر ۱/۱۳۴ ۱۳/۴۸ ۱۸/۹۳ ۲ خیر ۱/۱۳۱ ۱۳۷۲ ۳۷/۷۱ ۳ جدول (۱۱-۵): جایجایی مرکز جرم در جهت مثبت محور ۷ بله ۱/۴۸ ۶۲ ۶/۵ ۱ بله ۱/۴۸ ۱۳/۳۸ ۱۳۴/۹۷ ۲ بله ۱/۴۸ ۳/۶ ۳۱/۵۸ ۳ جدول (۱۳۲-۵): جایجایی مرکز جرم در جهت منفی محور ۷ - .1 < 1۹ 1 ۱ ۱۹۹ طبقه بله ۱/۱۰۲۶ ۶,۱۶ ۶,۲ ۱ بله ۱/۰۳۵ ۱۴/۲ ۱۳۴/۵۶ ۲ بله ۱/۳۶ ( ۱ ۳۱/۳ ۳ با توجه به نتایج جداول فوق درنظر گرفتن پیجش اتفاقی فقط برای حالتی که مرکز جرم به اندازه ۵ بعد ساختمان در جچیست -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- مال اول (ساختمان سه طبقه‌ی بشی) ۱۳۳ ۵-۱۰-۵- بررسی صلبیت دیافراگم الف) مطابق بند (۱-۴-۲-۳) دستورالعمل بهسازی صلبیت دیافراگم طبقات در جهت‌های ۷ و ۷ کنترل شده و نتایج آن در جداول (۱۳-۵) و (۱۴-۵) ارایه شده است. جدول (۱۳-۵): کنترل صلبیت دیافراگم طبقات در جهت محور )< 5 0 « ,ز ۸ دز ۸ ۱ ۸ ۰ ۰ ۱ ۸۰ 9 ۸۰ ۸ ۹ ۸ (07) س ی طبقه ۳ ۵۸ ۸ ۸ ۸ (613) دزی ۸ 017 5 از در جداول فوق: ,۵: متوسط تغییرمکان جانبی طبقه‌ی 1-أم؛ ,۸۵: متوسط تغییرمکان جانبی طبقه‌ی 1 --آم. با توجه به جداول فوق, دیافراگم طبقات در هر دو راستای * و از صلب هستند. 2 اس 1 در رابطه‌ی فوق: 25 ی ۱ 0 از نیروی جانبی وارد بر طبقه‌ی [-ام؛ ۷ وزن طبقه‌ی ز[-ام در محاسبات زلزله؛ ۷ وزن دیافراگم مطابق تعریف استاندارد ۲۸۰۰ است. -------- صفحهٔ بعد -------- تمه راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های بتشی جدول (۱۵-۵): نیروی جانبی اعمال شده بر دیافراگم ۱۳۸/۳ ۱۳۳/۹۷ ۱۳۸/۳ ۱۳۳/۹۷ ۹.۳/۰۸ ۰ ۱۷۳۳/۳۵ ۲۳۳۱/۳۸ ۲۳۳۱/۳۸ ۳۳۳/۱ ۱۱۳/۳۴ ۱۱۳/۴ 0۳/۱۱ ۱۹/۸ ۳۱۷۴/۹ ۳۱۷۴/۴۹ 00/۸ ۹.۹/۸۳ ۹.۹/۸۳ 1-۱۰-۵- ترکیب بارها دو نوع ترکیب بار ثقلی مجزا مطابق روابط (۳۰-۳) در ترکیب با بارهای زلزله به شرح زیر درنظر گرفته شده است. ( ,۵ + )1.1۳ > و 0.900 > و00 که در آن» نو( بار مرده و , بار زنده‌ی موثر است. به منظور بدست آوردن نیروها و تغییرشکل‌های مقاطع اعضا حسب نیاز از ترکیب بارهای حالت کنترل‌شونده توسط تغییرشکل و حالت کنترل‌شونده توسط نیرو استفاده شده است. این تر کیب بارها در دیل آورده شده‌اند. (,0+م۱۰1۳)0 16 (:0) 0.35۷ + 52 + (0+م0) ۱۰1۷ ۲0۱/801 .2 )0.35۷ - 52 + (0+م0) ۱۰1۷ 32 )0.35۷ +52 - (,0+م0) ۱۰1۷ 023 4.۰ )0.35۷ - 52 - (0+0) 1۰1۷ 54 + )5۷ + (0+م0) ۱۰1۷ 65 - (0) 5۷ + (,0+م0) ۱۰1۷ 76 + 5۷ - (,0+0) ۱۰1۷ 8 - (00) 5۷ - (,0+م0) ۱۰1۷ 9208 )0.35۷ +52 + و0 0.9 ۱0۰.9 (+0) 0.35۷ - 82 + و0 0.99 ۱۱0 (+0) 0.35۷ + 52 - 0 0.99 1۱2.11 )0.3۷ - 52 - و0 0.99 13.2 + (0) 5۷ + و0 0.99 ۱43 - )5۷ + و0 0.99 15۰014 + )5۷ - و0 0.99 ۱65 0. 3 - (ج0) ۳۷ - و0 0.99 ۱7. 06 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- مال اول (ساختمان سه طبقه‌ی بتنی) هد تر کیب بارهای حالت کنترل شونده توسط نیرو: (,0+م0) ۱۰1 ۱۰6 ([01-23)) / (0) 0.3۳۷ + ([01203) / ۳۸ + (را0+آ0)) ۱۰.1۷۳ 1 .2 (لدکیع,۲) / 0.3۳۷ - (لجکی6) / ۳۵ + (0+0) ۱۰1۷ 3.2 (لکی),۲) / (0) 0.3۳۷ + (لجکی))) / ۳۹ - (0+0) 1۰1۷ 4.۲053 (لدکی),)) / 0.3۳۷ - (لجکی۲)) / ۳۹ - (0+0) 1۰1۷ 5.04 ((د6د۳,) / 0.3۳2 + (لیکی۲06) / (۵) ۳۷ + ( 0+ 0) 1۰1۳ 6۰05 ی (0) / 0.3۳۸ - (ل)))) / (م) ۳۷ +( 0+ 0) ۱۰.1۳ 6 ).7 ( وک ,0)) / 0.3۳۵ + (لیکی))) /(۳۷)۵ -(0+م0)) ۱۰.1۱۳ اد( ۱[ 0 ۵0 ار ون ,0)) / 0.3۳۸ - (لیکی))) /۳۷ -( 0+ 0) ۱۰.1۳ 09.8 (لیکیع,۲) / (۵) 0.3۳۷ + (لیک6)) / ۳۹ + و0 0.99 ۱0.09 (لای),)) / 0.3۳۷ - (لای))) / ۳۸۵ + ول (0.9 0 .1۱| ( لکد ,۲) / (۵) 0.3۳۷ + (لیک6)) / ۳۹ - ول 0.9 ۱2.0۱1 (لد6ی۲,6) / (0) 0.3۳۷ - (ل66) / ۳۵ - و0 0.99 13.2 (ل))(0) / 0.3۳۵ + (لج)ی))) / (م) ۳۷ + و0 0.99 14.3 رل ,0) / 0.3۳۸ - (ل)ی)))) / ۳ + ول 0.9 4( .۱5 ۲ (0) / 0.3۳2 + (ل)ی))) / (ج) ۳۷ - و0 0.99 ۱6.5 (لد6ی,0) / 0.3۳2 - (ل66)) /(۳۷)۵ - و0 0.99 ۱7.06 در روابط فوق: < : بار مرده؛ 0 : بار زنده؛ 4 : بار زلزله در جهت ۸؛ ۷ات بار زلزله در جهت ۷ است. ۱۱-۵- تحلیل خطی و محاسبه مقادیر نیازها براساس فرضیاتی که تا این مرحله درنظر گرفته شده است مدل سازه در نرم‌افزار 5۸۳2000 تهیه شده و تحلیل خطی انجام شده است. براساس نتایج این تحلیل, مقادیر نیاز اعضای سازه تعیین شده‌اند. این نیازها در تیرها عبارتند از نیروی برشی و لنگر خمشی و در ستون‌ها عبارتند از نیروی برشی در جهت محورهای محلی ۲ و ۲ لنگر خمشی حول محورهای محلی ۲و ۲و نیروی محوری. این مقادیر به عنوان نمونه برای تعدادی از تیرها و ستون‌ها در ابتدا و انتهای عضو در جداول (۱۶-۵) و (۱۷-۵) ارایه شده‌اند. لازم به توضیح است که تلاش‌های داخلی تیرها در بر ستون و تلاش‌های داخلی ستون‌ها در بر تیر تعیین شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳ راهنما ی کاربردی دستورالعمل بهسازی لوزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های ب جدول (۱۹1-۵): مقادیر نیازها در تیرها در سطح خطر-۱ مقطعح عضو ات اس سس اک کح سه تا تا سل - واحدها بر حسب نیوتن و میلی‌متر است. در جدول فوق به دلیل این که تلاش‌های خمشی در المان‌های تیرء کنترل‌شونده توسط تغییرشکل هستندء لذا مقادیر آن‌ها برا تر کیب بارهای حالت کنترل‌شونده توسط نیرو محاسبه نشده است. جدول (۱۷-۵): مقادیر نیازها در ستون‌ها در سطح خطر-۱ اس مقطح عضو که و هه اه ها 0 لص سل سای سس هت که هک ات 9 هس هس 0 - واحدها بر حسب نیوتن و میلی‌متر است. ی ی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- مال اول (ساختمان سه طبقه‌ی بشی) ۱۷۷ در جدول مقادیر نیازها در ستون‌ها به دلیل اینکه تلاش‌های خمشی در المان‌های ستون» کنترل‌شونده توسط تغییرشکل هستند. ۱۳-۵- محاسبه‌ی ظرفیت تیرها در این مرحله ظرفیت‌های خمشی و برشی اعضای تیر براساس آیین‌نامه آبا محاسبه شده است. ظرفیت خمشی تیرها به میزان آرماتورهای طولی در بالا و پایین مقطع وابسته است. بنابراین ظرفیت خمشی مثبت و منفی در تیر می‌تواند در مقاطع مختلف متفاوت باشد و باید در مقاطع مورد نظر محاسبه شود. در این مثال مقادیر طول‌های مهاری و وصله‌ها براساس ضوابط آیین‌نامه‌ی آبا کنترل شده و در محاسبه ظرفیت‌ها لحاظ شده‌اند. برای تعیین ظرفیت برشی» روش‌های تقریبی و دقیق وجود دارد. در روش تقریبی یک مقدار مستقل برای ظرفیت برشی تعیین می‌شودء ولی در روش دقیق, ظرفیت برشی به مقادیر نیاز برشی و خمشی در مقطع مورد برشی در هر مقطع از تیر و برای هر ترکیب بار متفاوت خواهد بود. با توجه به توضیحات فوق» برای نمونه مقادیر ظرفیت‌ها برای چند تیر در مقطع ابتدایی (فاصله نسبی مقطع برابر صفر) و انتهایی (فاصله نسبی مقطع برابر یک) محاسبه و نتایج در جدول (۱۸-۵) ارایه شده‌اند. جدول (۱۸-۵): مقادیر ظرفیت برشی و خمشی تیرها در سطح خطر-۱ ی نسبی شماره‌ی سس هس که که سس هس وه مه سا ی ام *0۱1- کلیه‌ی ترکیب بارهای حالت کنترل‌شونده توسط تغییرشکل. در جدول فوق به دلیل این که ظرفیت برشی در المان‌های تیر وابسته به مقادیر تلاش‌های برشی و خمشی در ترکیب بار مورد نظر است. لذا در کلیه ترکیب بارهای حالت کنترل‌شونده توسط تغییرشکل نمی‌توان یک مقدار واحد به ظرفیت برشی نسبت داد. هم‌چنین محاسبه‌ی کرانه پایین ظرفیت‌های خمشی تیرها مورد نیاز نیست. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ راهنمای کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های بتی ۱۳-۵- محاسبه‌ی ظرفیت ستون‌ها در این مرحله نیز مشابه تیرهاء ظرفیت‌های خمشی, برشی و محوری اعضای ستون براساس آیین‌نامه‌ی آبا محاسبه شده است. لازم به توضیح است که در محاسبه‌ی مقادیر ‎10۳٩‏ ظرفیت خمشی بدون درنظر گرفتن اندرکنش نیروی محوری (جدول ۱۹-۵) شده است. نتایج برای چند ستون در مقطع ابتدایی (فاصله‌ی نسبی مقطع برابر صفر) و آنتهایی (فاصله‌ی نسبی مقطع برابر یک) محاسبه و در جداول (۱۹-۵) و (۲۰-۵) ارایه شده است. جدول (۱۹-۵): مقادیر ظرفیت خمشی» برشی و محوری ستون‌ها در سطح خطر-۱ مورد انتظار جهت ۳ جهت ۲ مورد انتظار مقطح عضو که کح که که م لوصح کی هک نلک هس ی که یا ‏ اص سک که کح - واحدها بر حسب نیوتن و میلی‌متر است. *00» کلیه‌ی ترکیب بارهای حالت کنترل‌شونده توسط تغییرشکل. در جدول فوق به دلیل اینکه ظرفیت برشی در المان‌های ستون وابسته به مقادیر تلاش‌های برشی و خمشی در ترکیب بار مورد نظر است. لذا در کلیه ترکیب بارهای حالت کنترل‌شونده توسط تغییرشکل نمی‌توان یک مقدار واحد به ظرفیت برشی نسبت داد. هم‌چنین محاسبه‌ی کرانه‌ی پایین ظرفیت‌های خمشی و محوری ستون‌ها مورد نیاز نیست. جدول (۲۰-۵): مقادیر ظرفیت خمشی ستون‌ها (اندر کنشی) در سطح خطر-۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۵ حال 1 در اول [ساختمان سه ط سبه‌ی 1۳-1 اع 4 با توجه به نتایج بن ۲) ارایه شده است. لا ده توسط تغییرشکل عرانی عضو نامیده می ن فصل ارایه شده اد نیروی برشی جهت ۲-۲ 17 1.00 1.03 0.93 097 [ 0.8 0.95 0.40 1.01 0.۹7 ۱15 0.98 1.09 118 1.29 119 121 1.32 119 0.95 114 ۱.24 ۱.01 0417 0.6 0.2 0.81 رابطه‌ی (۱-۳) محا پرداخته می‌شود. لاز شماره‌ی ۱ و ستون - خطر-۱ ۱۹ یج در جداول کیب بارهای دون منظور اکثر آن‌ها که » عنوان نمونه -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۰ 11 نیروی برشی جهت ۲-۲ 0.68 0.۹0 0.67 099 077 ۱.07 ۱.01 110 110 ۱.28 132 ۱.28 ۱.29 112 0.96 114 114 0.59 0.50 0352 047 0۱.49 038 0۱.49 041 0۱.53 0۱.46 073 0.66 115 074 099 ۱.00 091 ۱.00 074 0.60 070 077 از ی لرزه‌ای ساخنما ن سطح خطر-۱ تر کیب بار 00/15 0014 00/15 014 00/15 010 | 002/131 0۱11210 | |0131 0/13 | [|02/151-) 0۱11210 0/2 019 019 019 012 00/8 0/5 0/18 05 01 00/6 7 هک 06 01 006 0/3 0/3 0۱/3 00/2 0/13 0/13 00/2 00/2 00/9 019 019 012 ۰ - -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پیجم- ۰ همان‌طو سطح خطراد ۲ در این‌جا 1 )1 1( نیروی حداکثر ۰ مخوری ۸ تیرها در ملح خطر- فاصله‌ی | . : سماره‌ی | عضو مقطع را | 103 ۱ را | 104 ۱ ۷ | 105 ۱ ۷ ]| 106 ۱ را ]| 107 ۱ را | 108 ۱ را | 109 ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۳ راهنمای کاربردی دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود- ساختمان‌های بتی ادامه‌ی جدول (۲۲-۵): مقادیر 1201 ستون‌ها در سطح خطر-۱ 05 ۲0308 5 ۲0/807 080 ۲0/800 206 ۲۵9 112 065 ۲006 096 ۲0/807 085 ۲0809 ال کدی ۲0۵96 0 113 05 ۲0/806 048 ۲0/800 009 ۲0/804 ال 0۵92 لب 11۹ 6 05 ۲0/۵0۱۹ دک ۲0/807 لک ۲0/802 ال 6 ۲0/808 ال 115 05 ۲0/80۱ 097 ۲0/807 060 ۲0/802 ال 4 ۲۹0۵0۱5 0 116 تحص ی هو هک که اک همان‌طور که در جدول فوق مشاهده می‌شود. ‎1-1٩‏ حدود ۲۰ درصد ستون‌ها بیش از عدد ۲ شده است. همچنین +21( ستون‌ها در سطح خطر دو محاسبه شده و حدود ۷۵ درصد آن‌ها بیش از عدد ۲ شده است. به دلیل عدم تکرار نتایج 1614 ستون‌ها ۱۵-۵- انتخاب روش تحلیل نهایی با توجه به این که مقادیر 1۳14 در تعدادی از المان‌های سازه‌ای بزرگ‌تر از عدد ۲ شده است و براساس آنجه که در بخش (۱-۳-۳) آمده لازم است که سه شرط نیرویی دیگر نیز برای تعیین روش تحلیل کنترل گردد: ۱- کنترل وجود انقطاع در سیستم باربر جانبی در ارتفاع و در پلان: انقطاع در سیستم باربر جانبی در ارتفاع و در پلان وجود ندارد. ۲- کنترل وجود طبقه ضعیف: مقدار *[-)(] متوسط برای طبقات مختلف براساس رابطه زیر (رابطه ۲-۳) محاسبه شده و در جدول (۲۳-۵) ارایه شده است. ۳ 0 1-1 که در آن: :۷ حداکثر نیروی برشی ناشی از نیروی زلزله در عضو [ از طبقه‌ی مورد نظر؛ ,+ 11 : بزرگ‌ترین نسبت نیرو به ظرفیت در عضو 1؛ تعداد کل اعضای باربر طبقه مورد نظر است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- مثال اول (ساختمان سه طبقه‌ی بشی) ۸۳ جدول (۲۳-۵): مقدار 16214 متوسط طبقات ۹ به‌دست آمده در طرفین مرکز سختی با عنایت به تشابه مقاطع اعضا به لحاظ مشخصه‌های هندسی و مقاومتی,ء نشان می‌دهد که نسبت آن‌ها کم‌تر از عدد ۱/۵ است. با توجه به موارد فوق, استفاده از نتایج تحلیل استاتیکی خطی مورد قبول است. لذا در این مثال کنترل معیارهای پذیرش براساس نتایج تحلیل استاتیکی خطی صورت می‌پذیرد که در ادامه جزییات آن ارایه می‌شود. ۱۹-۵- کنترل معیارهای پذیرش تیرها با توجه به مقادیر نیاز و ظرفیت تلاش‌های برشی و خمشی تیرها در مراحل قبل و با توجه به این که لنگر خمشی کنترل‌شونده توسط تغییرشکل و نیروی برشی کنترل‌شونده توسط نیرو است. معیارهای پذیرش لنگر خمشی با رابطه‌ی (۵-۴) در جدول (۲-۴) و معیارهای پذیرش نیروی برشی با رابطه‌ی (۶-۴) محاسبه می‌شوند. نتایج معیارهای پذیرش تیرها در جدول (۲۴-۵) خلاصه شده‌اند. جزییات محاسبه‌ی معیارهای پذیرش تیر شماره‌ی ۱ به عنوان نمونه در پیوست (د) این فصل ارایه شده است. جدول (۳۶-۵): معیارهای پذیرش تیرها در سطح خطر-۱ و سطح عملکرد ایمنی جانی معیار پذیرش ‏ معیار پذایرش نیروی 0 0 ٍ ٍ 0 ی -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۸52 معیار پذیرش 1.00 112 0۹0 1.50 0.93 ۱.07 1.355 20 076 0۹4 124 112 1.02 1.08 097 1.01 0.93 1.00 092 096 0۹7 079 076 077 079 1.50 111 131 1.50 093 070 1.44 0.98 0۹6 0۹0 0۹0 070 076 0.63 075 ادامه‌ی جدول (۶-۵ ۲ معیار پذیرش نیروی برشی جهت ۲-۲ ۱.02 1.11 از سح -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- مال اول (ساختمان سه طبقه‌ی بشی) ۸ ادامه‌ی جدول (۳۶-۵): معیارهای پذیرش تیرها در سطح خطر-۱ و سطح عملکرد ایمنی جانی وی تمس ی کبک کی دیص کب ی حبص وک ی کح سک و حیحص وک و حیحص وک کی که وک هیقف وک ی سک هی کی کی کح سک ی سح هس همان‌طور که در جدول فوق مشاهده می‌شود. معیار پذیرش حدود ۶۰ درصد تیرها کم‌تر از عدد ۱ شده است. هم‌چنین معبار پذیرش تیرها در سطح خطر دو و سطح عملکرد آستانه‌ی فروریزش محاسبه شده و حدود ۴۱ درصد آن‌ها کم‌تر از عدد ۱ شده است. به دلیل عدم تکرار نتایج معیار پذیرش تیرها در سطح خطر ۲ در این‌جا ارایه نشده‌اند. ۷-۵ کنترل معیارهای پذیرس ستون‌ها براساس مقادیر نیازها و ظرفیت‌ها که در مراحل قبل محاسبه شده‌اند و هم‌چنین روابط (۶-۴) و (۹-۴) و (۱۰-۴) و جدول (۶-۴)» (د) این فصل آرایه شده است. جدول (۲۵-۵): معیارهای پذیرش ستون‌ها در سطح خطر-۱ و سطح عملکرد ایمنی جانی . ٍ -------- صفحهٔ بعد -------- ۸7 معیار معیار پذیرش پذیرش . نیروی برشی حداکثر ۱ جهت ۳-۳ | 11 ی و049 همان‌طور که در به دلیل عدم تکرارن های بتی 88 1 ۱ ده است.