مهلونت برفامه ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهور

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. حمهوری اسلامی ابران مهلونت برفامه ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهور اکتشاف فلزات بایه (اکتشاف مس) فشریه شمطاره ۵۴۱ معاونت نظارت راهبردی وزارت صنایع و معادن دفتر نظارت و بهره‌برداری معادن 30۳[ ادا ۱۱۱۱۱ شره ۱۳/۸ ۱۹۱ ۱۳۹۰ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- ریاست جمهوری معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور ۲۳۳۹ تاریخ: ۱۳۹۱/۱/۳۹ موضوع: فهرست خدمات مراحل چهارگانه اکتشاف فلزات پایه (اکتشاف مس) بخشنامه به دستگاه‌های اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکاران به استناد ماده (۲۳) قانون برنامه و بودجه و ماده (۶) آیین‌نامه استانداردهای اجرایی طرح‌های عمرانی - مصوب سال ۱۳۵۲و در چارچوب نظام فنی و اجرایی کشور (موضوع تصویبنامه شماره ۹ ت ۳۳۴۹۷ مورخ ۱۳۸۵/۴/۲۰ هیأت محترم وزیران)» به پیوست نشریه شماره ۵۴۱ امور نظام فنی. با عنوان «فهرست خدمات مراحل چهارگانه اکتشاف فلزات پایه (اکتشاف مس)» از نوع گروه سوم ابلاغ می‌شود. رعایت مفاد این ضابطه برای دستگاه‌های اجرابی. مشاوران» پیمانکاران و سایر عوامل ذی‌نفع نظام فنی و احجرایی. در صورت نداشتن ضوابط معتبر بهتر. از تاریخ ۱۳۹۱/۴/۱ اجباری است. ۸۲ ۷ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- اصلاح مدارک فنی برجسته مبادرت به تهیه این نشریه نموده و آن را برای استفاده به جامعه مهندسی کشور عرضه از این‌روء از شما خواننده گرامی صمیمانه تقاضا دارد در صورت مشاهده هرگونه ایراد و انسکال فشی مراتب را به صورت زیر گزارس فرمایید: -(‏ سماره بند و صفحه موضوع مورد نظر را مشخص کنید. ۳ ایراد مورد نظر را به صورت خلاصه بیان دارید. ۳- در صورت امکان متن اصلاح تسده را برای جایگزینی ارسال نمایید. نضانی خود را برای تماس احتمالی ذکر فرمایید. کارشناسان این دفتر نظرهای دریافتی را به دقت مطالعه نموده و اقدام مقتضی را معمول خواهند داشت. پیشاپیش از همکاری و دقت نظر جنابعالی قدردانی می‌شود. نضانی برای مکاتیه : تهران, میدان بهارستان» خیابان صفی علیشاه» معاونت برنامه‌ریزی و نظارت و نم اس با اد ۵( -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- بسمه تعالی نظام فنی و اجرایی کشور (مصوبه شماره۴۲۳۳۹/ ت ۳۳۴۹۷ ه مورخ ۱۳۸۵/۴/۲۰ هیات وزیران) به کارگیری معیارهاء استانداردها و ضوابط فنی در مراحل تهیه و اجرای طرح و نیز توجه لازم به هزینه‌های نگهداری و بهره‌برداری در قیمت تمام شده طرح‌ها را مورد تاکید جدی قرار داده است و این دفتر به استناد ماده ۲۳ قانون برنامه و بودجه و نظام فنی اجرایی کشور وظیفه تیه و تدوین ضوابط و معیارهای فنی طرحهای توسعه‌ای کشور را به عهده دارد. فلز مس یکی از عناصر مهم در گسترش تمدن بشری و رشد و توسعه صنایع به شمار می‌آید. کشور ایران به خاطر دارا بودن و واقع شدن بر روی یکی از کمربندهای بزرگ کانه‌زایی مس دنیا از مناطق مس‌دار مهم جهان به شمار می‌رود. با توجه به ذخایر قطعی شناخته شده» بیش از هشت درصد کل ذخیره مس دنیا در ایران واقع شده است. در اکتشاف ذخایر مس توجه به ویژگی‌های زمین‌شناسی» ساختاری» ماگماتیزم» کانی‌شناسی» محیط تکتونیکی و دگرسانی ضروری است و برای انجام مطالعات سیستماتیک اکتشافی استفاده از معیارها و راهنماهای اکتشافی زمین‌شناسی,» ژئوشیمیایی؛ زئوفیزیکی و مطالعات دورسنجی توصیه می‌شود. نشریه حاضر با عنوان «ف‌هرست خدمات مراحل چهار گانه اکتشاف مس» در راستای اهداف وزارت صنایع و معادن و در چارچوب برنامه تهیه ضوابط و معیارهای معدن تهیه شده است و کلیه اقدامات مرحله‌ای لازم از قبیل گردآوری اطلاعات. بررسی و مطالعات دفتری» برنامه‌ریزی» اجرای عملیات صحرایی و میدانی و ارایه گزارش و مستندات مربوط را در بر می‌گیرد. در این نشریه سعی شده است کارآمدترین شیوه‌های اکتشاف در حد کاربردی معرفی شود و تمرکز تهیه اطلاعات روی مواردی باشد که بتواند تصویر جامع از کمیت. کیفیت. محیط و شرایط جغرافیایی- اقتصادی کانسار به دست دهد. برنامه‌ریزی‌های اکتشافی به نحوه‌ای تنظیم شده که در صورت اجرای آن‌ها ریسک عملیات اکتشافی کاهش می‌یابد و معیارهای تصمیم‌گیری برای توقف با ادامه عملیات اکتشافی به مراحل بعدی تعیین می‌شود. با همه‌ی تلاش انجام شده قطعا هنوز کاستی‌هایی در متن موجود است که ان‌شاء... کاربرد عملی و در سطح وسیع این نشریه توسط مهندسان موجبات شناسایی و برطرف نمودن آن‌ها را فراهم خواهد نمود. در پایان» از تلاش و جدیت جناب آقای مهندس غلامحسین حمزه مصطفوی و کارشناسان امور نظام فنی همچنین جناب آقای مهندس وجیها... جعفری مجری محترم طرح تهیه ضوابط و معیارهای فنی بخش معدن کشور در وزارت صنایع و معادن» کارشناسان دفتر نظارت و بهره‌برداری معادن و متخصصان همکار در امر تهیه و نهایی نمودن این نشریه» تشکر و قدردانی می‌نماید. امید است شاهد توفیق روزافزون همه‌ی این بزرگواران در خدمت به مردم شریف ایران اسلامی باشیم. معاون نظارت راهبردی شهریور ۱۳۹۰ / -------- صفحهٔ بعد -------- مجری طرح آقای دکتر محمود مهرپرتو آقای مهندس علیرضا باباخانی اعضای شورای عالی خانم فرزانه آقا رمضانعلی آقای بهروز برنا آقای وجیه ا... جعفری خانم اشرف خیاط آذری آقای عبدالرسول زارعی أقای ناصر عابدیان آقای حسن مدنی آقای هرمز ناصرنیا اعضای کار گروه اکتشاف آقای بهروز برنا آقای محمد پریزادی أقای ناصر عابدیان آقای علیرضا غیائوند اعضای کارگروه تنظیم و تدوین آقای مهدی ایران‌نژاد آقای عبدالرسول زارعی آقای مصطفی شریف‌زاده آقای حسن مدنی آقای بهزاد مهرابی اعضای گروه هدایت و راهبری پروژه خانم فرزانه آقارمضانعلی آقای علیرضا فلسفی همکاران دیگر خانم مهندس الهام کلانتری تیه و کنترل مدیر کل دفتر نظارت و بهره‌برداری وزارت صنایع و معادن معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ریاست جمهوری وزارت صنایع و معادن معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ریاست جمهوری معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ریاست جمهوری وزارت صنایع و معادن سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور سازمان نظام مهندسی معدن سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور وزارت صنایع و معادن وزارت صنایع و معادن دانشگاه تربیت معلم رئیس گروه آمور نظام فنی کارشناس عمران امور نظام فنی ب کارشناس آرشد مهندسی صنایع کارشناس مهندسی معدن کارشناس مهندسی معدن کارشناس ارشد مهندسی معدن کارشناس ارشد مهندسی معدن کارشناس آرشد مهندسی معدن کارشناس ارشد مهندسی معدن کارشناس ارشد مهندسی معدن دکترای پترولوژی کارشناس ارشد مهندسی معدن دکترای زمین‌شناسی اقتصادی دکترای مهندسی فرآوری مواد معدن کارشناس ارشد مهندسی معدن دکترای زمین‌شناسی اقتصادی ی -------- صفحهٔ بعد -------- معیارها و فصل ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- معیارها و راهنماهای اکنضافی ۳ ۱-۱- آشنایی در اکتشاف ذخایر مس توجه به ویژگی‌های زمین‌شناسی, ساختاری, ماگماتیزم» کانی‌شناسی» لیتولوژیکی» محیط تکتونیکی (تکتونو ماگمایی)» دگرسانی و ارتباط آن با کانی‌سازی ضروری است. استفاده از مطالعات زمین‌شناسی» زئوشیمیایی» زئوفیزیکی و ماهواره‌ای از ابزارهای مناسب در اکتشاف فلز مس است. برای انجام مطالعات سیستماتیک اکتشاف ذخایر مس. معیارهاً و راهنماهای اکتشافی زمین‌شناسی» زئوشیمیایی» ژئوفیزیکی و مطالعات دورسنجی توصیه می‌شود. اصلی‌ترین و بنیادی‌ترین داده‌های مورد نیاز در اکتشاف مواد معدنی از جمله مس, داده‌های زمین‌شناسی است. داده‌های زمین‌شناسی به صورت نقشه‌های زمین‌شناسی با مقیاس‌های مختلف تهیه می‌شود که در مراحل مختلف اکتشاف از شناسایی یا ۱:۱۰ یا ۱:۵۰۰) مورد استفاده قرار می‌گیرند. معیارها و راهنماهای زمین‌شناسی در اکتشاف ذخایر مس شامل ویژگی‌های سنگ چینه‌ای تکتونیکی, سنگ‌شناسی, کانی‌شناسی, ماگماتیزم. تکتونو- ماگمایی, دگرسانی و رابطه زمانی سنگ میزبان کانی‌سازی است ۵و هه میزان غنی‌شدگی این عنصرء آنومالی عناصر پاراژنز آن در انواع مختلف کانی‌سازی بسیار کارساز بوده و کمک شایانی به شناسایی 5-۱- معیارها و راهنماهای مطالعات زئوفیزیکی مطالعات ژئوفیزیکی در اکتشاف مس بسیار متداول است. در مراحل شناسایی و پی‌جویی مطالعات ژئوفیزیک هوابردی و در مراحل اکتشاف عمومی و تفصیلی مطالعات ژئوفیزیک زمینی مورد استفاده قرار می‌گیرد. در مطالعات ژئوفیزیکی برای اکتشاف مسء مشکل اصلی چگونگی مدل‌سازی خواص ژئوفیزیکی در یک چارچوب سازگار با مدل‌های ارایه شده برای تیپ‌های مختلف ذخایر ذخایر رگه‌ای مس نوع سنگ میزبان از سنگ‌های رسوبی تا آتشفشانی» نفوذی و حتی دگرگونی متغیر است و اغلب در زون‌های برشی تشکیل می‌شود که ترکیب کانسنگ آن‌ها بسیار متغیر است. ترکیب این متغیرها می‌تواند انواع گوناگونی از محیط درونگیر را -------- صفحهٔ بعد -------- 3 فهرست خدمات مراحل چها رگانه اکنضاف فلزات پایه (اکنشاف مس) تشکیل دهد که هر یک خواص ژئوفیزیکی خاص خود را دارند. مدل خواص ژئوفیزیکی دخایر مس برای انتخاب مناسب‌ترین روش اکتشافی موثر است. مناسب‌ترین روش تابعی از تیپ کانی‌سازی مس است و برای بهینه‌سازی برداشت‌های ژئوفیزیکی قبل از انتخاب کاربرد روش‌های دورسنجی در اکتشاف ذخایر مس بر اساس تشخیص ردیاب‌های کانی‌سازی در سنگ میزبان انجام می‌گیرد که أسترء مادون قرمز و هیپراسپکترال کاربرد وسیعی در تشخیص زون‌های دگرسانی آرژیلیکی, سیلیسی» هماتیتی» ساختارهای خطی و سنگ‌های موجود در منطقه و از داده‌های مادون قرمز برای تشخیص وجود کلریت در سنگ‌های میزبان, از داده‌های آستر برای تفکیک زون‌های دگرسانی آرژیلیکی» سیلیسی و هماتیتی و از داده‌های هیپراسپکترال برای تفکیک کانی‌های رسی در زون‌های دگرسانی آرژیلیکی استفاده می‌شود. مهم‌ترین انواع کانسارهای مس از نظر خاستگاه و طرز تشکیل به همراه معیارها و راهنماهای اکتشافی در جداول (۱-۱) تا (۶-۱) -------- صفحهٔ بعد -------- قصل اول- معیارها و راهنماهای اکتشافی ی مراحل عمومی و ره ۳ جدول ۱-۱- کانسارهای مس پورفیری. - کمان‌های ماگمایی حاشیه قاره و جزایر قوسی - فراوانی سیستم‌های گسله, شکستگی‌های عمیق و تکتونیک کششی - توده‌های نیمه‌عمیق کالک آلکالی با ترکیب مونزونیتی» گرانودیوریتی و دیوریتی - وجود کانه‌های سولفیدی مس به صورت افشان و شبکه‌ای- رگجه‌ای, ساختمان‌های حلقوی و گنبدی بافت پورفیری و ساخت‌های برشی دگرسانی‌های آرژیلیک و فیلیکی گسترده» سیلیسی شدن» بیوتیتی شدن» فلدسپاتی شدن و پروپیلیتی شدن سنگ‌ها عمدتا مزوزوئیک و سنوزوئیک - آنومالی مس همراه با مولیبدن, نقره و بُر در بخش میانی و سرب و روی, باریم» منگنزء طلاء آنتیموان» سلنیم» تلوریم و روبیدیم در بخش خارجی - بعضا آنومالی عناصر تنگستن» آرسینک, بیسموت و پتاسیم. ۴ + ۵ سس را شدت دگ‌ساز کان ,سا: 4۵) +۳۵8 گرسانی و کانی‌سازی - مغناطیس‌سنجی (به خاطر شدت پایین خواص مغناطیسی توده‌های نفودی کم‌عمق) - الکترومغناطیسی (برای شناسایی مناطق دگرسانی آرژیلیکی) - رادیومتری (برای شناسایی زون‌های پتاسیک به دلیل وجود توریم) پلاریزاسیون القایی» مقاومت مخصوص و گرانی‌سنجی تلفیق داده های ۸/155 استر و هیپراسپکترال مفید است. -------- صفحهٔ بعد -------- انواع کانسارهای سولفید توده‌ای دگرسانی سن کانی‌سازی معیارهای ژئوشیمیایی مراحل شناسایی و پی‌جویی مراحل اکتشاف فهرست خدمات مراحل چها رگانه اکنضاف فلزات پایه (اکنشاف مس) جدول ۲-۱- کانسارهای مس سولفید توده‌ای. - محیط‌های تکتونیکی کافت اقیانوسی» جزایر قوسی و گودال‌های پیش و پشت‌کمانی - تکتونیک شدید با گسله‌های عمیق طولی امتدادلغز و رورانده - وجود کانه‌های سولفیدی مس همراه با کانه های پیریت به میزان زیاد - قبرسی: وجود مجموعه‌های افیولیتی (مناطق با گسترش گدازه‌های بالشی و دایک‌های صفحه‌ای) - کروکو: وجود توف‌های داسیتی و ریوداسیتی - بشی: وجود نهشته‌های آواری و گدازه‌های بازالتی و آندزیتی توده‌ای» شبکه‌ای- رگچه‌ای, نواری و برشی آرژیلیکی» زئولیتی» سیلیسی» هماتیتی و لیمونیتی مزوزوئیک و ترشیری» پرکامبرین و پالئوزوئیک - قبرسی: آنومالی عناصر مس» روی» آهن, منگنزء کبالت. نقره» گوگرد و طلا همراه با تهی‌شدگی کلسیم و سدیم - بشی: آتومالی عناصر مسء روی» کبالت, نقره, نیکل, کروم و طلا مغناطیس‌سنجی» پلاریزاسیون القایی و مقاومت مخصوص -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- معیارها و راهنماهای اکنضاه دگرسانی سن کانی‌سازی مراحل شناسایی و پی‌جویی عمومی و معیارهای دورسنجی فعالیت‌های ماگمایی بعد از کوهزایی در محیط‌های حاشیه قاره‌ای و درون قاره‌ای - وجود توده‌های نفوذی نیمه‌عمیق و عمیق» توده‌های پورفیری حاوی کانی‌سازی مس» نهشته‌های کربناته و آواری- کربناته قدیمی‌تر در مجاورت یا اطراف توده‌های نفوذی - وجود کانی‌های ولاستونیت» دیوپسید. گارنت» اپیدوت در سنگ‌های کربناته همراه با کانه‌های سولفیدی مس و عمدتا مزوزوئیک و سنوزوئیک - آنومالی مس,» نقره و طلا در بخش داخلی و سرب و روی در بخش خارجی - آنومالی عناصر بُره تنگستن» کبالت. بیسموت و مولیبدن نیز کم و بیش دیده می‌شود. - پاراژنز کانه‌های کالکوپیریت» پیریت» منیتیت و پیروتیت و در مواردی کانه‌های مولیبدنیت» بیسموتیت. - کانی‌هایی نظیر گارنت (گروسولار و آندرادیت) دیوپسید. ولاستونیت. اپیدوت و کلریت نیز در تشخیص این گونه کانی‌سازی‌ها اهمیت دارد. - مغناطیس‌سنجی و الکترومغناطیسی مغناطیس‌سنجی,» پلاریزاسیون القایی و مقاومت مخصوص استفاده از داده های 1۸ و مادون قرمز مفید است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ سا مراحل معیارهای زئوفیزیکی مراحل عمومی و و ۰ فهرست خدمات مراحل چها رگانه اکتضاف فلزات پایه (اکتنشضاف مس) ۰ ۳ 7 ۰ ۴ ۴ ۳ - وجود نهشته‌های با ویژگی‌های کافت درون قاره‌ای همراه با ولکانیسم دومدی (اسید و بازیک) شامل تناوب شیل» دلومیت. ماسه‌سنگ و گچ همراه با گدازه‌های ریولیتی و بازالتی - ولکانیسم با ویژگی آلکالی و کمان‌های ماگمایی حاشیه قاره کانی‌سازی سولفیدی به صورت لایه‌ای» عدسی و پراکنده آرژیلیکی» سیلیسی و کلریتی پر کامبرین- پالئوزئیک و ترشیری مطالعات کانی سنگین: - پاراژنز کانه‌های کالکوسیت. کالکوپیریت. بورنیت. کوولیت. پیریت» گالن و دیژنیت - مغناطیس‌سنجی,» پلاریزاسیون القایی و رادیومتری استفاده از داده های مادون قرمزء ۷155 و 1۸/1 مفید است. جدول ۵-۱- کانسارهای مس رگه‌ای و رگچه‌ای. - فعالیت‌های گرمابی اپی‌ترمال و مزوترمال وابسته به ماگماتیزم جوان (ترشیری) رگه‌های سیلیسی حاوی سولفید مس مطالعات کانی سنگین: - پاراژنز کانه‌های کالکوپیریت. پیریت. گالن, اسفالریت و هماتیت همراه با کانی‌های کوارتز» کلسیت و باریت - الکترومغناطیسی (برای شناسایی زون‌های برشی) و رادیومتری (به دلیل افزایش میزان پتاسیم در زون‌های دگرسانی) پلاریزاسیون القایی» مقاومت مخصوص و گرانی‌سنجی استفاده از داده های ۸155 مفید است. -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل اول- معیارها و راهنماهای اکنشافی چیه مراحل شناسایی و عمومی و َ ۳۳ جدول 1-۱- کانسارهای مس ماگمایی. - وجود مجموعه‌های مافیک- اولترامافیک یا گدازه‌های کوماتئیتی با ویژگی آلکالی در مناطق خشکی (قاره) و سپرهای قدیمی با رژیم تکتونیکی کششی - مجموعه‌های سنگی دونیت. هارزبورژیت. نوریت. آنورتوزیت. بازالت و پیروکسنیت - سولفیدهای توده‌ای و لایه‌ای مس نیکل, کبالت همراه با کانی‌های گروه پلاتین و کرومیت - ساختارهای حلقوی و گنبدی شکل معمولا" پرکامبرین و به مقدار کمتر در کرتاسه و ترشیری - آنومالی عناصر مس» نیکل, کبالت. کروم آهن, تیتانیم. عناصر گروه پلاتین و در مواردی فسفر و عناصر خاک‌های نادر مطالعات کانی سنگین: - پاراژنر کانه‌های کالکوپیریت» پیریت. پیروتیت. پنتلاندیت» کرومیت. منیتیت» ایلمنیت. تیتانومنیتیت و کانی‌های گروه پلاتین همراه با کانی‌های الیوینء سرپانتین» دیوپسید- هدنبرژیت - مغناطیس‌سنجی, الکترومغناطیسی و رادیومتری به صورت هم‌زمان مغناطیس سنجی,» پلاریزاسیون آلقایی و رادیومتری استفاده از داده‌های ماون قرمزء ۷155 و 11 مفید است. -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فهر ست فصل ۲ خدمات مر حله شناسایی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل دوم - فهرست خدمات مرحله تسناسایی ۱۳ در این مرحله باید زون‌های ساختاری- متالوژنیکی مستعد کانی‌سازی‌های مختلف مس (پورفیری, اسکارنی» سولفید توده‌ای, رگه‌ای» ماگمایی و نظایر آن) بر اساس نقشه‌های زمین‌شناسی پایه موجود شناسایی و اولویت‌بندی شود. بر اساس داده‌های زمین‌شناسی» زمین‌شناسی اقتصادی» دورسنجی,» ژئوفیزیک هواییء زئوشیمیایی و پردازش و تلفیق این داده‌هاء محدوده‌های امیدبخش انواع مختلف کانی‌سازی مس تعیین می‌شود. پس از بازدید صحرایی و نمونه برداری اولیه» محدوده‌های امیدبخش, اولویت‌بندی و نوع کانی‌سازی قابل انتظار در آن‌ها تعیین می‌شود. چک‌لیست مرحله شناسایی مس در جدول (۱-۲) آمده است. ۲-۲- جمع‌آوری داده‌ها و انتخاب محدوده مناسب در این مرحله بر اساس داده‌های زمین‌شناسی و اکتشافی پایه نظیر نقشه‌های زمین‌شناسی ۱:۳۵۰.۰۰۰ و ۱:۱۰۰.۰۰۰ نقشه‌های ژئوفیزیک هوایی ۵۱:۱.۰۰۰,۰۰۰ ۵۱:۲۵۰.۰۰۰ ۱:۱۰۰.۰۰۰ نقشه‌های پراکندگی مواد معدنی ۱:۲.۵۰۰.۰۰۰ و 0۱:۱.۰۰۰.۰۰۰ نقشه‌های ژئوشیمیایی ۱:۱۰۰.۰۰۰ و سایر اطلاعات موجود در زون‌های ساختاری متالوژنیکی مناسب برای اکتشاف مس و نوع کانی‌سازی مورد نظرء محدوده یا محدوده‌های مناسب برای مرحله شناسایی انتخاب و اولویت‌بندی می‌شود. فهرست خدمات این مرحله به شرح زیر است: الف- جمع‌آوری و بررسی کلیه نقشه‌های زمین‌شناسی موجود و تعیین زون‌های ساختاری- متالوژنیکی مناسب برای اکتشاف مس در کشور بر اساس ویژگی‌های لیتولوژیکی و زون‌های ساختاری ایران؛ ب- بررسی داده‌های ماهواره‌ای لندست و 781 با مقیاس ۱:۱.۰۰۰.۰۰۰ و تعیین مناطق با ساختارهای خطی و حلقوی و زون‌های دگرسانی؛ پ- بررسی نقشه‌های ساختاری و تکتونیکی ایران با مقیاس ۱:۲.۵۰۰.۰۰۰ و ۱:۱.۰۰۰.۰۰۰ و تعیین مناطق با ویژگی‌های ساختاری مناسب برای کانی‌سازی مس؛ ت- بررسی نقشه‌های پراکندگی مواد معدنی ایران با مقیاس ۱:۲.۵۰۰.۰۰۰ و ۱:۱.۰۰۰۰۰۰۰ و تعیین مناطق با تراکم بالای کانی‌سازی مسء زون‌ها و ایالت‌های کانی‌سازی مس در کشور؛ ث- ایجاد بانک اطلاعاتی در سیستم 5آن) پردازش داده‌ها و رقومی کردن نقشه‌ها؛ ج- تلفیق داده‌های فوق و تعیین مناطق مناسب برای اکتشاف مس در مرحله شناسایی که عمدتا دارای گسترش وسیعی هستند. ۳-۲۳- بررسی» پردازش و تلفیق لایه‌های اطلاعاتی پایه در این مرحله ابتدا بانک اطلاعاتی تشکیل و لایه‌های اطلاعاتی زمین‌شناسی» زئوفیزیکی» زئوشیمیایی» دورسنجی و زمین‌شناسی اقتصادی در این بانک تفکیک. پردازش و تلفیق و محدوده‌های امیدبخش اکتشافی در محدوده بزرگ مورد نظر مشخص و معرفی -------- صفحهٔ بعد -------- ۱ فهرست خدمات مراحل چهارگانه اکتشاف فلزات پایه (اکتضاف مس) 24-۳ بررسی صحرایی و نمونه‌برداری از محدوده‌های امیدبخش و اولویت‌بندی و معرفی محدوده‌های مناسب برای ادامه عملیات اکتشسافی در این مرحله محدوده‌های امیدبخش معرفی شده» مورد بازدید صحرایی و نمونه‌برداری قرار گرفته و نوع کانی‌سازی قابل انتظار در آن‌ها مشخص و بر اساس نتایج برداشت‌های صحرایی و تحزیه نمونه‌ها محدوده‌های مناسب برای ادامه عملیات اکتشافی معرفی و اولویت‌بندی خواهد شد. الف- جمع‌آوری و بررسی داده‌های زمین‌شناسی در مقیاس ۱:۲۵۰.۰۰۰ و ۱:۱۰۰.۰۰۰ و تعیین محدوده‌های با ویژگی لیتولوزیکی مناسب برای آنواع کانی‌سازی مس» زون‌های دگرسانی, ساختارهای تکتونیکی و ماگمایی مناسب؛ ب- جمع‌آوری و بررسی داده‌های ژئوفیزیک هوایی (مغناطیسی, الکترومغناطیسی و رادیومتری) موجود و مشخص کردن مناطق با آنومالی بالا (برای کانی‌سازی نوع اسکارن» رگه‌ای, سولفید توده‌ای و ماگمایی) و با آنومالی پایین (توده‌های نفوذی کم‌عمق برای کانسارهای نوع پورفیری و اپی‌ترمال وابسته به آن) و ساختارهای خطی و حلقوی؛ پ- جمع‌آوری و بررسی داده‌های ماهواره‌ای موجود (ترجیحا ۸۸55 7۸1 اسپات. آستر و هیپراسپکترال) و مشخص کردن ساختارهای خطی, حلقوی, تفکیک واحدهای سنگی و زون‌های دگرسانی؛ ت- جمع‌آوری و بررسی داده‌های ژئوشیمیایی و کانی سنگین در مقیاس ۱:۱۰۰.۰۰۰ و در صورت وجود مقیاس‌های ۱:۵۰.۰۰۰ و ۰ و مشخص کردن آنومالی‌های زئوشیمیایی و کانی سنگین مس و عناصر پاراژنز (سرب» روی» مولیبدن» نیکل, کبالت. طلا و نقره)؛ ث- جمع‌آوری داده‌های زمین‌شناسی اقتصادی و اکتشافی ناحیهء کانسارها و نشانه‌های معدنی فلزی و غیر فلزی موجود؛ ج- ایحاد بانک اطلاعاتی در سیستم 5آل) پردازش کلیه داده‌های فوق و رقومی کردن نقشه‌هاء تلقیق داده‌ها و تعیین محدوده یا محدوده‌های امیدبخش برای اکتشاف انواع مختلف کانی‌سازی مس در مرحله شناسایی که عموما دارای گسترش ۵۰ تا ۱۵۰ کیلومتر مربعی هستند؛ چ- عملیات صحراأیی بررسی محدوده‌های آمیدبخش و تعیین نوع کانی‌سازی احتمالی (پورفیری» اسکارن» رگه‌ای» سولفید توده‌ای)؛ ح- نمونه‌برداری از رخنمون‌های کانی‌سازی و دگرسانی (از هر محدوده ۴ تا ۵ نمونه از رخنمون‌های کانی‌سازی برای تجزیه شیمیایی» تعیین میزان مس و عناصر پاراژنزء ۱ تا ۲ نمونه برای مطالعات کانه‌نگاری» ۱ تا ۲ نمونه برای مطالعات کانی‌شناسی به روش پراش اشعه ایکس و ۲ تا ۳ نمونه رسوبات آبراهه‌ای برای تجزیه شیمیایی و مطالعات کانی سنگین)؛ خ- تجزیه نمونه‌های برداشت شده از رخنمون‌های کانی‌سازی برای تعیین میزان مس و ۵ عنصر پاراژنز بر اساس نوع کانی‌سازی قابل انتظار به روش جذب اتمی و نمونه‌های آبراهه‌ای به روش 1۳۳-055 یا ۸45 1۳۳-۰ برای حداقل ۲۰ عنصر؛ د- تعبیر و تفسیر نتایج» مشخص کردن محدوده‌های امیدبخش برای اکتشاف مس در مرحله پی‌جویی و اولویت‌بندی آن‌ها و ارایه پیشنهادات برای انجام عملیات اکتشافی در مرحله پی‌جویی. -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل دوم - فهرست خدمات مرحله تسناسایی ۱ سرفصل‌ها و زیرفصل‌های گزارش مرحله شناسایی اکتشاف مس به صورت زیر پیشنهاد می‌شود: ۱-۵-۲ جچکیده هوایی؛ ماهواره‌ای؛ زمین‌شناسی اقتصادی» بررسی‌های صحرایی و نمونه‌برداری» پردازش و تلفیق داده‌ها و معرفی محدوده‌های ۲-۵-۳ فهرست‌ها پ- فهرست جدول‌ها: ۳-۵-۲ مقدمه 2-۵-۲ اطلاعات کلی منطقه ت- کارهای انجام شده قبلی شامل کلیه گزارش‌های زمین‌شناسی و اکتشافی که تا زمان بررسی‌ها درباره این ناحیه موجود است. ۵-۵-۲- زمین‌شناسی و متالوژنی الف - زمین‌شناسی ناحیه‌ای؛ ب- زمین‌شناسی محدوده مورد بررسی؛ ت- متالوژنی و طبقه‌بندی زایشی استعدادهای کانه‌سازی؛ ث- ماگماتیزم, دگرگونی و دگرسانی؛ ج- زمین‌شناسی اقتصادی (ایالت‌های فلززایی؛ نشانه‌های معدنی شناخته شده» نوع کانی‌سازی» سنگ میزبان و کنترل کننده‌های ناحیه‌ایء انواع دگرسانی و ارتباط آن با کانی‌سازی): -------- صفحهٔ بعد -------- اظ فهرست خدمات مراحل چها رگانه اکتضاف فلزات پایه (اکنضاف مس) 1-۵-۲ دورسنجی الف- نوع داده‌های ماهواره‌ای مورد استفاده؛ ب- تصحیحات هندسی و رادیومتری؛ پ- روش‌های آشکارسازی؛ ت- پردازش داده‌ها برای تعیین واحدهای سنگی در رابطه با کانی‌سازی؛ ث- پردازش داده‌ها برای تعیین ساختارهای کنترل‌کننده کانی‌سازی؛ ج- پردازش داده‌ها برای تعیین زون‌های دگرسانی مربوط با کانی‌سازی؛ چ- تفسیر نقشه‌های ساختاری» لیتولوژیکی و دگرسانی. ۷-۵-۲ مطالعات زئوشیمیایی الف- طراحی شبکه نمونه‌برداری ژئوشیمیایی؛ ب- عملیات صحرایی نمونه‌برداری ژئوشیمیایی؛ پ- آماده‌سازی نمونه‌هاء روش تجزیه و نتایج تجزیه نمونه‌های ژئوشیمیایی؛ ت- تعیین دقت نتایج تجزیه نمونه‌ها؛ ث- مطالعات آماری پایه؛ ج- پردازش داده‌های زئوشیمیایی؛ چ- تعبیر و تفسیر نقشه‌های آنومالی ژئوشیمیایی و معرفی محدوده‌های امیدبخش ژئوشیمیایی. ۸-۵-۲ مطالعات ژئوفیزیک هوابردی الف- نوع داده‌های ژئوفیزیکی؛ ب- ویژگی‌های داده‌های زئوفیزیکی؛ ت- پردازش داده‌ها و تهیه نقشه‌های آنومالی؛ ث- تفسیر نقشه‌های آنومالی و تعیین محدوده‌های امیدبخش ژئوفیزیکی. ۹-۵-۲ مطالعات تلفیقی الف- تهیه بانک اطلاعاتی؛ پ- تعیین انواع لایه‌های شاهد کانی‌سازی در سیستم 5آن0)؛ -------- صفحهٔ بعد -------- ت- اولویت‌بندی لایه‌های اطلاعاتی و چگونگی وزن دادن به آن‌ها؛ ث- تهیه نیمرخ‌های زمین‌شناسی؛ چ- تفسیر مناطق امیدبخش و اولویت‌بندی آن‌ها. ۱۱-۵-۲۳ ارایه برنامه مرحله پی‌جویی الف- معرفی روش کار بهینه؛ ب- نتایج کارهای انجام شده؛ پ- تعیین معیارهای تصمیم‌گیری و ارایه پیشنهادات برای بررسی‌های مرحله پی‌جویی. ۱۳-۵-۲- فهرست منابع ۱۳-۵-۲- پیوست‌ها الف- نتایج تجزیه نمونه‌های ژئوشیمیایی؛ ات داده‌های خام ماهواره‌ای و ژُئُوفیریک هوابردی؛ پ- نقشه تلفیه و ۰ ۰ مناطق تع( مس؛ ث- نقشه نیمرخ‌های پیمایش زمین‌شناسی؛ ج- جداول تکمیلی. -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ جدول ۱-۲ جمع‌آوری داده‌ها برای انتخاب محدوده شامل نقشه‌های زمین‌شناسی» ساختاری, پراکندگی ایحاد بانک اطلاعاتی در سیستم 5آن) و معرفی محدوده‌های مناسب برای اکتشاف مس بررسی صحرایی و نمونه‌برداری از محدوده‌های امیدبخش و معرفی محدوده امیدبخش مناسب در مرحله پی‌جویی و تجزیه نمونه‌های برداشت شده زمین‌شناسی, زئوشیمیایی» ژئوفیزیک هوایی» ماهواره‌ای و زمین‌شناسی اقتصادی و تلفیق داده‌ها در سیستم 5آن) و معرفی محدوده‌های گزارش نهایی اکتشاف مرحله شناسایی همراه با پیشنهاد برای اکتشاف مرحله پی‌جویی همراه با نقشه محدوده یا محدوده‌های آمیدبخش - چک‌لیست مرحله شناسایی مس. مقیاس- میزان ۰ و ۱:۱۰:۰۰ در زون‌های ساختاری- متالوژیکی عمده ر ۷ ۵۵ ۵ ۱۳۵ در ۵۵ یا ۱۹۵ در مضحدوده اکتشاف برای اکتشاف مرحله شناسایی ب ۴۸ ۲۵ خ ۱۵ در محدوده اکتشاف مرحله شناسایی با ۱:۵ پا رگانه اکنتساف فلزات پایه (1؟ نوع کانی‌سازی کلیه انواع کانی‌سازی مس کلیه انواع کانی‌سازی مس کلیه انواع کانی‌سازی مس کلیه انواع کانی‌سازی مس کلیه انواع کانی‌سازی مس -------- صفحهٔ بعد -------- فهر ست فصل ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- فهرست خدمات مرحله پی‌جوبی )۳ ۱-۳- آشنایی این مرحله اکتشاف در محدوده‌های امیدبخشی انجام خواهد شد که در مرحله شناسایی معرفیء اولویت‌بندی و نوع کانی‌سازی در جدول (۱-۳) آمده است. ۲-۳- جمع‌آوری داده‌ها در این مرحله کلیه داده‌های زمین‌شناسی, ژئوشیمیایی, ژئوفیزیکی (زمینی و هوابردی) ماهواره‌ای و زمین‌شناسی اقتصادی در محدوده مورد بررسی جمع‌آوری می‌شود. تصحیحات لازم بر روی نقشه توپوگرافی ۱:۳۵.۰۰۰ و رقومی کردن آن انجام می‌گیرد. ارم 2-۳ مطالعات زئوشسیمیایی این مطالعات شامل نمونه‌برداری از رسوبات آبراهه‌ای بوده که به صورت زیر پیشنهاد می‌شود. ۱-2-۳ طراحی شبکه نمونه‌برداری زئوشیمیایی و کانی سنگین در این مرحله شبکه نمونه‌برداری ژئوشیمیایی و کانی سنگین به شرح زیر طراحی می‌شود: الف- ۴ تا ۵ نمونه ژئوشیمیایی در هر کیلومتر مربع از رخنمون‌های سنگی؛ ب- ۲ تا ۳ نمونه در هر کیلومتر مربع پوشش آبرفتی؛ پ- ۲ نمونه کانی سنگین در هر کیلومتر مربع از رخنمون‌های سنگی؛ ت- ۱ نمونه کانی سنگین در هر کیلومتر مربع پوشش آبرفتی. ۲-2-۳ عملیات صحرایی الف- نمونه‌برداری زئوشیمیایی و کانی سنگین با استفاده از نقشه تویوگرافی ۱۳۰ و عکس هوایی ری ۱۳۵ بر اساس شبکه طراحی شده؛ -------- صفحهٔ بعد -------- ب- شماره‌گذاری و کدگذاری نمونه‌ها و تعیین محل نمونه‌ها بر روی زمین و نقشه توپوگرافی؛ ۳-2-۳ آماده‌سازی و انجام آزمایش نمونه‌های زئوشیمیایی الف- آماده‌سازی نمونه‌ها به روش ۳-0(5 | یا 0۳-5 ] برای ۳۵ عنصر شامل مس سرب روی؛ مولییدن, طلا و9 سایر عناصر پاراژنزی؛ 2-2-۳ پردازش داده‌های زئوشسیمیایی و کانی سنگین در این مرحله نقشه‌های آنومالی ژئوشیمیایی مس و عناصر پاراژنز و نقشه‌های آنومالی کانی سنگین تهیه و محدوده‌های امیدبخش دارای کانی‌سازی مس معرفی می‌شود. ۵-2-۳- کنترل صحرایی الف- برداشت نمونه‌های تکمیلی ژئوشیمیایی و کانی سنگین از محدوده‌های امیدبخش؛ ب- برداشت نمونه‌های لیتوژئوشیمیایی از رخنمون‌های کانی‌سازی و زون‌های دگرسانی؛ پ- برداشت نمونه‌هایی برای مطالعات کانه‌نگاری» کانی‌شناسی پراش اشعه ایکس و پتروگرافی بهه طور محدود (از هر محدوده امیدبخش برداشت ۵ تا ۱۰ نمونه ژئوشیمی, ۳ تا ۵ نمونه کانی سنگین, ۴ تا ۵ نمونه لیتوژئوشیمیایی» ۲ تا ۲ نمونه کانه‌نگاری» ۲ تا ۲ نمونه کانی‌شناسی پراش اشعه ایکس و ۲ تا ۳ نمونه پتروگرافی توصیه می‌شود). 1-4-۳ تجزیه شیمیایی در این مرحله نمونه‌های آبراهه‌ای و لیتوژئوشیمیایی کنترلی به روش جذب برای مس و عناصر پاراژنزی (سرب» روی» مولیبدن, نقره و طلا) مورد تجزیه قرار می‌گیرد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-۵-۳ عملیات صحرایی برداشت زمین‌شناسی نیمرخ‌هایی با فواصل ۲۵۰ متر؛ ت- تفکیک زون‌های دگرسانی و کانی‌سازی بر روی عکس‌های هوایی؛ ۳-۵-۳ عملیات دفتری تب تیه نقشه زمین‌شناسی - توپوگرافی ۱۳۰ همراه با راهنما و برش‌های زمین‌شناسی» محل حفریات و نمونه‌برداری‌ها.ء شب و امنداد لایه‌ها و گسله‌ها و9 پدیده‌های ماگمایی؛ دگرگونی؛ دگرسانی و نظایر آن‌ها. 1-۳- حفریات اکتشافی ۱-1-۳ ترانشه در این مرحله یک یا چند ترانشه عمود بر گسترش طولی کانی‌سازی برای شناسایی بدون شبکه‌بندی منظم حفر می‌شود و نمونه‌برداری به صورت لب‌پری یا شیاری انجام می‌شود. ۲-۹-۳ چاهک در این مرحله یک چند چاهک اکتشافی بر روی مناطق دارای پوشش خاکی یا آبرفتی حفر می‌شود و نمونه‌برداری به روش شیاری و سیستماتیک انجام می‌شود. ۳-۹-۳- گمانه ۷-۳- مطالعات زئوفیزیک زمینی مطالعات زئوفیزیک زمینی به روش‌های زیر توصیه می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ فهرست خدمات مراحل چها رگانه اکتضاف فلزات پایه (اکنشاف مس) ۱-۷-۳ روش پلاریزاسیون القایی و مقاومت‌سنجی این روش‌ها برای کانی‌سازی‌های نوع پورفیری» سولفید توده‌ای» رگه‌ای, ماگمایی و اسکارن انجام می‌گیرد. ۲-۷-۳ روش‌های مغناطیسی و گرانی‌سنجی این روش‌ها برای کانسارهای اسکارن و ماگمایی به صورت چند نیمرخ شناسایی در صورت لزوم (حداکثر ۵۰۰ نقطه) توصیه می‌شود. ۸-۳- آماده‌سازی و انجام آزمایش‌های شیمیایی ارم در این مرحله نمونه‌های برداشت شده از حفریات و رخنمون‌های کانی‌سازی به روش‌های جذب اتمی برای تعیین میزان مس و عناصر پاراژنز انجام می‌گیرد. در مورد کانسارهای مختلف» تجزیه عناصر زیر توصیه می‌شود: الف- کانسارهای نوع پورفیری: مس, مولیبدن, طلاء نقره» سرب» روی؛ ب- کانسارهای نوع سولفید توده‌ای: مس, سرب» روی» طلاء نقره؛ پ- کانسارهای نوع اسکارن: مس» مولیبدن, تنگستن» قلع. طلا و نقره؛ ت- کانسارهای نوع رگه‌ای: مس» طلاء نقره» سرب روی» آرسنیک» آنتیموان و جیوه؛ ۹-۳- مطالعه و پردازش داده‌ها و اطلاعات در این مرحله بررسی‌های زمین‌شناسی اقتصادی همراه با نتایج مطالعات زئوشیمیایی مورد تعبیر و تفسیر قرار می‌گیرد و محدوده یا محدوده‌های کانی‌سازی مس و نوع کانی‌سازی قابل انتظار معرفی می‌شود و پس از ارایه گزارش نهایی مرحله پی‌جویی پیشنهاد ۱۱-۳- ساختار گزارش نهایی مرحله پی‌جویی سرفصل‌ها و بخش‌های گزارش مرحله پی‌جویی در مناطق امیدبخش دخایر مس به صورت زیر توصیه می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- فهرست خدمات مرحله پی‌جوبی ۳ ۱-۱۱-۳- چکیده چکیده باید شامل هدف اصلی و خلاصه‌ای از موقعیت جغرافیایی و ریخت‌شناسی» زمین‌شناسی» ژئوشیمی, بررسی‌های اکتشافی پیش‌بینی هزینه‌های اکتشافی مرحله بعد باشد. ۲-۱۱-۳- فهرست‌ها الف- فهرست مطالب؛ پ- فهرست جدول‌ها. ۳-۱۱-۳- مقدمه ۵-۱۱-۳- اطلاعات کلی منطقه ت- وضعیت اجتماعی. 1-۱۱-۳- زمین‌شناسی ب- زمین‌شناسی محدوده مورد بررسی شامل چینه‌شناسی» پتروگرافی و کانی‌شناسی» زمین‌ساخت و تکتونیک, ماگماتیزم و دگرگونی» دگرسانی» کانی‌سازی (بیان نوع و کنترل کننده‌های کانی‌سازی). ۷-۱۱-۳- نقشه‌برداری (تویوگرافی و زمین‌شناسی) ۸-۱۱-۳- حفریات اکتشافی و نمونه‌برداری‌ها الف- نوع حفریات (ترانشه, چاهک)؛ ب- چگونگی حفرء برداشت زمین‌شناسی و نمونه‌برداری از حفریات؛ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳7 فهرست خدمات مراحل چها رگانه اکنشاف فلزات پایه (اکتشاف مس) ۹-۱۱-۳- مطالعات زئوفیزریکی الف- نوع عملیات انتخابی و اهداف آن؛ ب- روش برداشت؛ ت- پردازش داده‌ها و تهیه نیمرخ‌ها و نقشه‌های آنومالی زئوفیزیکی؛ ث- تفسیر آنومالی‌ها و مشخص کردن گسترش عمقی کانی‌سازی؛ چ- مدل‌سازی پیکره کانی‌سازی. ۱۰-۱۱-۳- مطالعات زئوشیمیایی الف- طراحی شبکه نمونه‌برداری و روش نمونه‌برداری زئوشیمی و کانی سنگین؛ ب- روش آماده‌سازی و تجزیه نمونه‌های زئوشیمیایی و مطالعات نمونه‌های کانی سنگین؛ پ- خطاگیری و تعیین دقت تجزیه نمونه‌ها؛ ت- مطالعات آماری پایه؛ ث- پردازش داده‌های ژئوشیمیایی و کانی سنگین؛ ج- تهیه نقشه‌های آنومالی ژئوشیمیایی (تک عنصری و هاله مرکب) و کانی سنگین؛ چ- تعبیر و تفسیر آنومالی‌هاء تعیین مناطق امیدبخش و اولویت‌بندی آن‌ها. ۱۱-۱۱-۳- استعداد کانه‌سازی الف- قابلیت کانه‌سازی» تغییرات عیار» ضخامت» گسترش سطحی و عمقی؛ ب- توده‌های ماده معدنی و ارتباط آن با آثار سطحی و عمقی و بازتاب‌های ژئوفیزیکی؛ ۱۳۲۳-۱۱-۳ مشخصات کانی‌شناسی ۲ ده سیمیایی ۱ تکنولوزیکی ماده معدنی الف- روش نمونه‌برداری و تعداد نمونه‌ها؛ ب- نتایج تجزیه‌های شیمیایی؛ ت- نتایج مطالعات کانی‌شناسی» بررسی وضعیت عیار و تیپ کانسنگ‌ها؛ -------- صفحهٔ بعد -------- الف- مدل‌سازی رفتار عیار؛ ب- ارزیابی عیار تقریبی مس و عناصر همراه» تعیین منبع در رده ۳۳۳ و نوع کانی‌سازی قابل انتظار و چگونگی گسترش آن پ- اولویت‌بندی اکتشافی زون‌های کانی‌سازی مس و عناصر همراه. ۱۶-۱۱-۳۳ انجام مطالعات فرصت‌سنجی ۹۱۵-۱۱-۳- انجام مطالعات بالقوه اقتصادی کانسار ۱۹-۱۱-۳- مطالعات تلفیق, الف- ایجاد بانک اطلاعاتی؛ ب- پردازش داده‌های زمین‌شناسی, زئوشیمیایی» زئوفیزیکی و حفریات اکتشافی؛ پ- تلفیق داده‌ها در سیستم 5آن) معرفی و تفسیر محدوده یا محدوده‌های کانی‌سازی مس. ۱-۳ ۱۷-۱ نتیجه‌گیری 9 ارایه برنامه مر حله اکتشاف عمومی ۱۸-۱۱-۲۳ فهمرست منابع ۱۹-۱۱-۳- پیوست‌ها الف- نتایج تجزیه نمونه‌ها (با سربرگ شرکت یا موسسه)؛ پ- نقشه‌های توپوگرافی, زمین‌شناسی» ژئوفیزیکی و زئوشیمیایی؛ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ جدول ۱-۳- چک نوع عملیات اطلاعاتی در سیستم 015 رقومی کردن نقشه توپوگرافی» فتوزئولوژی اولیه عکس‌های هوایی و انجام تصحیحات لازم مطالسات ژئوشیمیایی و کانی سنگین» طراحی شبکه نمونه‌برداری» نمونه‌برداری» آماده‌سازی و تجزیه شیمیایی» خطاگیری, پردازش داده‌هاء تهیه نقشه‌های آنومالی زئوشیمیایی و کانی سنگین کنترل آنومالی‌هاء نمونه‌برداری مجدد و انجام آزمایشات بر روی نمونه‌های کنترلی و معرفی محدوده‌های آمیدبخش و اولویت‌بندی آن‌ها برداشت زمین‌شناسی» تفکیک واحدهای سنگی زون‌های دگرسانی, اندازه‌گیری شیب و امتداد لایه‌هاء گسل‌ها و زون‌های کانی‌سازی» نمونه‌برداری برای مطالعات کانه‌نگاری» پتروگرافی» کانی‌شناسی و در نهایت تهیه نقشه توپوگرافی- زمین‌شناسی از حفریات انجام مطالعات ژئوفیزیکی زمینی به روش پلاریزاسیون القایی و مقاومت‌سنجی انجام مطالعات ژئوفیزیکی زمینی به روش مغناطیسی و گرانی‌سنجی تعبیر و تفسیر نتایج فوق و معرفی محدوده یا محدوده‌های کانی‌سازی مس و نوع کانی‌سازی قابل انتظار ارزیابی عیار و ذخیره انجام مطالعات بالقوه اقتصادی کانسار تعیین معیار تصمیم‌گیری برای ادامه عملیات اکتشافی نتیجه‌گیری نهایی و ارایه پیشنهادات برای ادامه عملیات اکتشافی و آرایه گزارش نهایی مرحله پی‌جویی را مفیاس- میزان ۵ و ۰ در محدوده امیدبخش به گسترش ۵۰ تا ۱۵۰ هکتار نقشه توپوگرافی ۱:۳۵.۰۰۰ و عکس‌های هوایی ۱:۲۰.۰۰۰ ۰ در محدوده امیدبخش ۰ در محدوده‌ضای وسعت ۵ تا ۲۰ کیلومتر مربع ۰ در محدوده امیدبخش مرحله پی‌جویی یا چاهک به صورت موردی ۰ محدوده کانی‌سازی- چند کیلومتر مربع رگانه اکتشاف فلزات پایه اکن نوع کانی‌سازی در کلیه انواع کانی‌سازی مس در محدوده‌های آمیدبخش در کلیه آنواع کانی‌سازی مس در کلیه انواع کانی‌سازی مس در کلیه انواع کانی‌سازی مس در کلیه انواع کانی‌سازی مس - ترانشه در کانب‌ارهای رگه‌ای, لایه‌ای و عدسی - چاهک در نوع پورفیری در کانسآارهای پورفیری» رگه‌ای, سولفید توده‌ای در کانس‌ارهای اس‌کارن و ماگمایی در کلیه آنواع کانی‌سازی مس در کلیه انواع کانی‌سازی مس در کلیه انواع کانی‌سازی مس در کلیه انواع کانی‌سازی مس در کلیه آنواع کانی‌سازی مس اف مس) ی -------- صفحهٔ بعد -------- فهر ست ٍ فصل ۴ خدمات مرحله اکتشاف عمومی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- -۱- آشنایی در این مرحله اکتشاف مس در زون کانی‌سازی اولویت‌دار که در پی‌جویی معرفی و گسترش سطحی تقریبی و نوع کانی‌سازی آن مشخص شده انجام خواهد شد. وسعت محدوده مورد بررسی چند کیلومتر مربع تا حداکثر ۱۰ کیلومتر مربع خواهد بود (در کانسارهای نوع پورفیری وسعت محدوده در مرحله اکتشاف عمومی ممکن است به بیش از ۰ کیلومتر مربع نیز برسد). چک‌لیست مرحله اکتشاف عمومی مس در جدول (۱- ۴) آمده است. ۳-۶- جمع‌آوری داده‌ها برنامه‌ریزی مطالعات اکتشافی مرحله عمومی انجام می‌شود. ۳-۶- برنامه‌ریزی برای مطالعات اکتشاف عمومی این مرحله شامل برنامه‌ریزی مطالعات ژئوشیمیایی» زمین‌شناسی» ژئوفیزیکی» حفریات اکتشافی و نمونه‌برداری» مطالعات فرآأوری مقدماتی» تعبیر و تفسیر نتایج و ارایه گزارش نهایی است. 2-2- مطالعات زئوشیمیایی این مطالعات در مرحله اکتشاف عمومی شامل نمونه‌برداری از پوشش خاک یا رخنمون‌های کانی‌سازی در یک شبکه منظم در محدوده کانی‌سازی است که به صورت زیر انجام می‌شود: الف- طراحی شبکه نمونه‌برداری در شبکه‌های ۲۵۰۲۵۰ یا ۲۵۰۳۱۰۰ یا ۱۰۰۳۱۰۰ متری از پوشش خاکی یا رخنمون‌های کانی‌سازی؛ ب- عملیات صحرایی نمونه‌برداری ژئوشیمیایی بر اساس شبکه طراحی شده که نمونه‌های پوشش خاک از عمق ۳۰ سانتی‌متری خاک و نمونه‌های سنگی به صورت لب‌پری یا شیاری که نمونه‌های لب‌پری در دایره‌ای به شعاع ۳ تا ۵ متر و نمونه‌های شیاری در طول ۲ تا ۵ متر عمود بر گسترش طولی زون کانی‌سازی برداشت می‌شود. محل نمونه‌ها هم بر روی زمین و هم بر روی نقشه باید با پ- آماده‌سازی نمونه‌ها و انجام تجزیه شیمیایی به روش 055 -10۳ یا ۸/15 -10۳ برای ۴۵ عنصر شامل مسء سرب روی؛ طلاء نقره» مولیبدن و سایر عناصر پاراژتزری؛ ت- تعبیر و تفسیر نتایج و معرفی محدوده‌های مناسب برای حفر گمانه‌های اکتشافی. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۲ فهرست خدمات مراحل چها رگانه اکتشاف فلزات پایه (اکنشاف مس) الف- تهیه نقشه توپوگرافی ۱:۵۰۰۰۰ محدوده کانی‌سازی با استفاده از عکس‌های هوایی؛ ب- عملیات صحرایی برای تهیه نقشه زمین‌شناسی از محدوده کانی‌سازی بر اساس عکس‌های هوایی ۱:۵۰۰۰۰ (از تبدیل مقیاس عکس‌های هوایی ۱:۲۰.۰۰۰) و نقشه توپوگرافی ۱:۵۰۰۰۰ شامل تفکیک واحدهای سنگ چینه‌ای, گسل‌ها و عملکرد آن‌ها بر کانی‌سازی» گسترش سطحی کانی‌سازی و دگرسانی‌هاء در امتداد پروفیل‌هایی به فواصل ۵۰ مترء برداشت شیب و امتداد لایه‌هاء زون کانی‌سازی و گسل‌ها و انتقال آن بر روی عکس‌های هوایی و نمونه‌برداری از رخنمون‌های کانی‌سازی» واحدهای سنگی و دگرسانی برای انجام مطالعات پتروگرافی» فسیل‌شناسی» کانه‌نگاری, کانی‌شناسی به روش پراش اشعه ایکس و تجزیه شیمیایی به روش‌های دستگاهی مناسب؛ پ- انتقال عوارض زمین‌شناسی و اکتشافی از روی عکس‌های هوایی بر روی نقشه توپوگرافی ۱:۵۰۰۰۰ و تهیه نقشه زمین‌شناسی- توپوگرافی ۱:۵۰۰۰۰ همراه با راهنمای کامل و برش زمین‌شناسی در حاشیه نقشه به همراه نمایش» محل حفریات. محل نمونه‌هاء شیب و امتداد لایه‌ها و گسل‌هاء پدیده‌های ماگمایی, دگرگونی, دگرسانی و گسترش سطحی کانی‌سازی. 1-2- حفریات اکتشافی ۱-1-۶- ترانشه در این مرحله ترانشه‌ها در کانسارهای لایه‌ای؛ عدسی و رگه‌ای به فواصل ۰ تا ۰ متر عمود بر گسترش طولی زون کانی‌سازی حفر می‌شود و باید حداقل چند متر از کمر بالاء کمر پایین و زون کانی‌سازی را در بر گیرند. ۲-۹-۶ چاهک نمونه‌برداری به روش لبپری یا شیاری و برداشت دیواره‌ها و کف هم‌زمان با نمونه‌برداری و با مقیاس ۱:۲۰۰ یا ۱:۱۰۰ انجام می‌شود. در کانسارهای نوع پورفیری و پوشیده شده توسط نهشته‌های آبرفتی» حفر چاهک‌های اکتشافی باید در شبکه‌های منظم نمونه‌برداری از چاهک باید به روش شیاری انجام گیرد. ۳-۹-۶- گمانه در این مرحله چند حلقه گمانه به منظور تعیین گسترش عمقی کانی‌سازی بر اساس مطالعات زمین‌شناسی» زئوفیزیکی و به صورت قائم یا شیب‌دار و در کانسارهای پورفیری به صورت قائم حفر خواهد شد. نمودار گمانه باید بر اساس برداشت مغزه‌ها تمهیه -------- صفحهٔ بعد -------- ۷-2- مطالعات ژئوفیزیکی مطالعات زئوفیزیکی زمین به روش‌های زیر توصیه می‌شود. این روش‌ها برای کانسارهای نوع پورفیری» رگه‌ای» سولفید توده‌ای» اسکارن و ماگمایی توصیه می‌شود. ۳-۷-2 روش مغناطیسی و گرانی‌سنجی این روش‌ها برای کانسارهای نوع اسکارن و ماگمایی و در مواردی پورفیری توصیه می‌شود. این مطالعات در ۱۰۰۰ نقطه در هر کیلومتر مربع با نیمرخ‌هایی به فواصل ۱۰۰ متر و نقاط برداشت به فواصل ۲۰ تا ۵۰ متر در طول هر نیمرخ توصیه می‌شود. -۸- آماده‌سازی و انجام آزمایش‌های شیمیایی در این مرحله نمونه‌های برداشت شده از حفریات و رخنمون‌های کانی‌سازی به روش جذب آتمی یا 2-۳-0115[ و عناصر پاراژنز مورد آزمایش قرار می‌گیرد. در کانسارهای مختلف تجزیه عناصر زیر توصیه می‌شود: ج کانسارهای نوع اسکارن: مس سرب.» روی.؛ نقره» قلع, تنگستن و مولیبدن؛ ۹-2 انجام مطالعات تکمیلی کانه‌نگاری در این مرحله مطالعات کانه‌نگاری؛ کانی‌شناسی پراش اشعه ایکس و9 پتروگرافی بر روی نمونه‌های برداشست شده از حفریات و رخنمون‌های کانی‌سازی» واحدهای سنگی و زون‌های دگرسانی انجام می‌گیرد. ۱۰-۶- مطالعات مهندسی و ژئوتکنیک -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ فهرست خدمات مراحل چها رگانه اکتضاف فلزات پایه (اکنضاف مس) ۱۱-۶- برداست نمونه معرف در این مرحله از زون کانی‌سازی نمونه معرف برای انجام مطالعات فرآوری در مقیاس پایه تهیه می‌شود. در این مرحله نتایج مطالعات زمین‌شناسی,» ژئوشیمیایی» ژئوفیزیکی و حفاری‌ها به همراه منبع و ذخیره و عیار میانگین زون اکتشافی) همراه با پیشنهادات برای عملیات اکتشافی مرحله اکتشاف تفصیلی ارایه می‌شود. سرفصل‌ها و بخش‌های گزارش مرحله اکتشاف عمومی به صورت زیر توصیه می‌شود. ۱-۱۳-۶- چکیده چکیده باید شامل خلاصه‌ای از نتایج مطالعات انجام شده باشد. ۲-۱۳-۶- فمرست‌ها الف- فهرست مطالب؛ پ- فهرست جدول‌ها. ۳-۱۳-۶- مقدمه 2-۱۳-2۶ خلاصه عملیات انجام شده در مراحل شناسایی و بی‌جوبی -۵-۱۳- اطلاعات کلی منطقه پ- وضعیت راه‌ها؛ -------- صفحهٔ بعد -------- 1-۱۳-۶- زمین‌شناسی محدوده معدنی الف- زمین‌شناسی ناحیه‌ای؛ پ- زمین‌ساخت و تکتونیک محدوده معدنی؛ ت- دگرسانیء مدل زایشی کانی‌سازی و عوامل کنترل کننده ذخیره. ۷-۱۳- 5- عملیات نقشه‌برداری (توپوگرافی و زمین‌شناسی) ۸-۱۳- ۶- مطالعات ژئوفیزیکی الف- نوع عملیات ژئوفیزیکی و اهداف آن؛ ب- روش برداشت و طراحی شبکه؛ ت- پردازش داده‌هاء تهیه نقشه‌های آنومالی ژئوفیزیکی و نیمرخ‌های دوقطبی- دوقطبی؛ ث- تفسیر آنومالی‌های ژئوفیزیکی و تعیین نقاط حفاری اکتشافی؛ 3 مدل‌سازی پیکره معدنی. ۹-۱۳-4- حفریات اکتشافی و نمونه‌برداری‌ها الف- نوع حفریات (ترانشه/ چاهک)؛ ب- چگونگی حفرء برداشت زمین‌شناسی و نمونه‌برداری از حفریات؛ ۱۰-۱۳-۶- مطالعات زئوشیمیایی الف- طراحی شبکه نمونه‌برداری و روش نمونه‌برداری؛ ب- روش آماده‌سازی و تجزیه شیمیایی نمونه‌ها؛ ت- مطالعات آماری پایه؛ ث- پردازش داده‌های ژئوشیمیایی ج- تهیه نقشه‌های آنومالی ژئوشیمیایی (تک عنصری و هاله مرکب)؛ چ- تهیه نقشه زون‌بندی مس و عناصر پاراژنز؛ ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳7 فهرست خدمات مراحل چها رگانه اکنضاف فلزات پایه (اکنشاف مس) ح- تفسیر نقشه‌های آنومالی ژئوشیمیایی. ۱۱-۱۳-۶- ویژگی‌های زون معدنی ۱۳-۱۳-۶- تخمین ذخیره الف- تعیین عیار حد و توزیع عیار؛ ب- بلوک‌بندی؛ ۱۳-۱۳-۶- نتایج مطالعات مهندسی و زئوتکنیکی ب- لرزه‌خیزی و مخاطرات طبیعی؛ ۱۶-۱۳-۶- نتایج مطالعات فرآوری در مقیاس آزمایشگاهی و پایه ۱۵-۱۳-2۶ نتایج مطالعات زیرساخت‌های فرهنگی, اجتماعی, سیاسی و اقتصادی ۱۹1-۱۳-۶- نتایج مطالعات اقتصادی یا پتانسیل اقتصادی بر حسب دقت مورد نیاز پروژه ۱۷-۱۳-2۶ پیش امکان‌سنجی -۱۸-۱۳- مطالعات تلفیقی الف- تهیه بانک اطلاعاتی؛ پ- تلفیق داده‌ها در سیستم 5٩آن)‏ معرفی و تفسیر محدوده با محدوده‌های کانی‌سازی مس. ۱۹-۱۳-2۶ ارایه برنامه مرحله اکتشاف تفصیلی الف- تعیین معیار تصمیم‌گیری برای ادامه عملیات در مرحله اکتشاف تفصیلی؛ -------- صفحهٔ بعد -------- ب- نتیجه‌گیری و پیشنهادات و معرفی رود ۲۰-۱۳4- فمرست منابع ۲۱-۱۳-۶- پیوست‌ها الف- نتایج تحزیه شیمیایی و مطالعات پترر ب- داده‌های خام زئوفیزیکی؛ پ- نقشه‌هاء نیمرخ‌ها (زمین‌شناسی» روفیز جدول نوع عملیات جمع‌آوری داده‌ها و ایحاد بانک اطلاعاتی برنامه‌ریزی برای انجام مطالعات اکتشافی مطالعات زئوشیمیایی به صورت نمونه‌برداری لیتوژئوشیمیایی یا پوشش خاکی در شبکه‌های ۰ متری, ۲۵۰۷۱۰۰ متری با ۱۰۰۳۱۰۰ مثری مطالعات زمین‌شناسی شامل تهیه نقشه توپوگرافی با استفاده از عکس‌های هوایی یا برداشت با دوربین تهیه نقشه زمین‌شناسی- توپوگرافی حفر ترانشه‌های اکتشافی حفر چاهک‌های اکتشافی یکی و ژئوشیمیایی) و لاگ‌های حفاری؛ 3 س.. مفیاس- میزان و ۱:۳۵ در محدوده امیدبخش و در محدوده کانی‌سازی به گسترش چند کیلومتر مربع ۰ در محدوده کانی‌سازی به گسترش چند کیلومتر مربع ۰ در محدوده کانی‌سازی به گسترش چند کیلومتر مربع ۰ در محدوده کانی‌سازی به گسترش چند کیلومتر مربع عمود بر امتداد طولی زون کانی‌سازی به فواصل ۰ و ۱۰۰ متری در پوشش خاک در شبکه ۲۵۰۷۲۵۰ ۱۰۰۱۱۰۰ و در موارد ناهمسانگردی ۲۵۰۳۱۰۰ متری فاصله گمانه‌ها ۲۵۰ یا ۵۰۰ متر ۳۷ س نوع کانی‌سازی در کلیه انواع کانی‌سازی مس در کلیه انواع کانی‌سازی مس در کلیه انواع کانی‌سازی مس در کلیه انواع کانی‌سازی مس در کلیه انواع کانی‌سازی مس در کانسارهای نوع پورفیری و پراکنده و دارای پوشش آبرفتی - در کانسارهای رگه‌ای, لایه‌ای و عدسی حفر گمانه‌ها به صورت قائم یا شیب‌دار - در کانسارهای پورفیری حفر گمانه‌ها به صورت قائم -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ ادامه جدو آماده‌سازی و آنالیز نمونه‌هاً مطالعات زئوفیز یکی مطالعات کانه‌آرایی مقدماتی در مقیاس آزمایشگاهی محاسبات ذخیره ممکن و عیار کانسار و مطالعات فنی و اقتصادی اولیه اکتشافی در مرحله تفصیلی برای تعیین میزان مس و عناصر پاراژنز به روش ۰ پا ۱:۳۰.۰۰۰ در نیمرخ‌های به فواصل یک یا دو نمونه در مقیاس آزمایشگاهی بها رگانه اکنشاف فلزات پایه [اکنشاف مس) سِ. - در کانسارهای پورفیری برای مس.ء مولیبدن» سرب» روی,» طلاء نقره و بیسموت - در کانسارهای سولفید توده‌ای برای مس,» سرب» روی» طلا و نقره - در کانسارهای رگه‌ای برای مس, سرب» روی» طلاء نقره» کادمیوم» آرسنیک» آنتیموان و جیوه - در کانسارهای ماگمایی برای مس,» نیکل, کبالت. کرومء تیتانیم» عناصر گروه پلاتین» فسفر و عناصر خاک‌های نادر - در کانسارهای نوع اسکارن برای مس, مولیبدن - به روش پتانسیل القایی و مقاومت‌سنجی در کانسارهای رگه‌ای» پورفیری» سولفید توده‌ای» اسکارن و ماگمایی - به روش مغناطیسی و گرانی‌سنجی در کانسارهای اسکارن» ماگمایی و در مواردی پورفیری در کلیه انوع کانسارهای مس در کلیه انواع کانسارهای مس در کلیه انواع کانسارهای مس -------- صفحهٔ بعد -------- فهر ست فصل ۵ فدمات در حله اکتشاف تفس -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- ۹-۵- آشنایی این مرحله اکتشاف مس در محدوده کانسار که بر اساس نتایج اکتشافات عمومی ادامه عملیات اکتشافی بر روی آن دارای توجیه پورفیری به بیش از چند کیلومتر مربع می‌رسد. مقیاس بررسی‌ها در این مرحله ۱:۱.۰۰۰ بوده» ولی در بعضی کانسارها مقیاس‌های ۰ نیز توجیه‌پذیر است. چک‌لیست مرحله اکتشاف تفصیلی مس در جدول (۱-۵) آمده است. ۲-۵- جمع‌آوری داده‌ها در این مرحله کلیه داده‌های زمین‌شناسی» زئوشیمیایی» ژئوفیزیکی و حفاری‌های مراحل قبل جمع‌آوری شدهه» سپس پردازش و این مرحله شامل برنامه‌ریزی عملیات اکتشافی نظیر بررسی‌های زمین‌شناسی بزرگ‌مقیاس» حفاری‌های تکمیلی» نمونه‌برداری از حفریات, مطالعات فرآوری در مقیاس نیمه‌صنعتی» مطالعات زیست‌محیطی, مطالعات مهندسی پایه و تخمین ذخیره است. ۵-- بررسی‌های زمین‌شناسی بررسی‌های زمین‌شناسی در این مرحله با مقیاس ۱:۱.۰۰۰ و به صورت زیر است: ب- تهیه نقشه زمین‌شناسی- توپوگرافی ۱:۱.۰۰۰ با برداشت زمینی به وسیله دوربین نقشه‌برداری و برداشست زمین‌شناسی در امتداد نیمرخ‌های به فواصل ۱۰ مترء شامل تفکیک واحدهای سنگی, اندازه‌گیری شیب و امتداد لایه‌ها و زون کانی‌سازی» تفکیک زون‌های دگرسانی و کانی‌سازی,» ساختار محدوده و نمونه‌برداری از رخنمون‌های کانی‌سازی و سنگی برای مطالعات پتروگراشی, کانی‌شناسی پراش اشعه آیکس, کانه‌نگاری و تحزیه شیمیایی به روش‌های جذب اتمی» 0۳-0۳5 | یا ۳-۸15-)]؛ پ- مطالعات درزه‌نگاری؛ ت- تهیه نقشه دگرسانی (به خصوص در کانسارهای نوع پورفیری). ۵-۵- حفریات اکتشافی در این مرحله حفریات اکتشافی عمیق بر اساس نتایج مرحله اکتشاف عمومی انجام می‌شود. الف- تهیه طرح شبکه حفر گمانه‌های اکتشافی و ترانشه‌ها و احداث راه دسترسی؛ -------- صفحهٔ بعد -------- 2۲ فهرست خدمات مراحل چها رگانه اکنضاف فلزات پایه (اکنشاف مس) ب- انجام حفریات اکتشافی تکمیلی بر اساس آنومالی‌های ژئوفیزیکی و ژئوشیمیایی مرحله اکتشاف عمومی به شرح زیر: - در کانسارهای نوع پورفیری شبکه حفر گمانه‌های اکتشافی ۵۰۷۵۰ متر و به صورت عمودی در اعماق ۵۱۰۰ ۱۵۰ ۲۵۰۰۲۰۰ ۰ تا ۶۰۰ متری و بیشتر همراه با برداشت زمین‌شناسی و نمونه‌برداری سیستماتیک از هر ۲ تا ۵ متر یک نمونه خواهد بود. برای نمونه‌برداری» مغزه‌ها به وسیله دستگاه برش مغزه به صورت طولی بریده شده و نمونه‌برداری از یک چهارم تا یک دوم مغزه انجام می‌شود؛ - در کانسارهای رگه‌ای» لایه‌ای و عدسی شبکه حفریات شامل حفر ترانشه‌های اکتشافی عمود بر محور طولی به فواصل ۵۰ متر و حفر گمانه‌های اکتشافی شیب‌دار بر روی ترانشه‌های مذکور به اعماق ۵۰ ۵۱۰۰ ۵۵۰ ۲۰۰ و ۲۵۰ مترء همراه با برداشت زمین‌شناسی حفریات و نمونه‌برداری سیستماتیک به روش شیاری در ترانشه‌ها -که فواصل نمونه‌برداری‌ها بر اساس تغییرات لیتولوژی تعیین خواهد شد- می‌باشد؛ - مطالعات درزه‌نگاری و مکانیک سنگ بر روی مغزه‌هاء ترانشه‌ها و در صورت نیاز مطالعات چاه‌پیمایی و چاه‌نگاری و اندازه‌گیری وزن محصوص. 1-۵- آماده‌سازی و انجام مطالعات آزمایشگاهی آماده‌سازی و انجام آزمایشات تجزیه شیمیایی بر روی نمونه‌ها به روش جذب اتمی 1۳۳-085 و یا 1۳۳-۹15 برای تعیین غلظت مس و عناصر پاراژنز انجام می‌گیرد. الف- کانسارهای نوع پورفیری: مس» مولیبدن» طلاء نقره» سرب» روی» بیسموت و عناصر کمیاب؛ ب- کانسارهای نوع سولفید توده‌ای: مس, سرب» روی» طلا و نقره؛ پ- کانسارهای نوع اسکارن: مس» سرب» روی» قلع تنگستن» مولیبدن» طلا و نقره؛ ت- کانسارهای نوع رگه‌ای: مس» سرب» روی» طلاء نقره» جیوه» آرسنیک و آنتیموان؛ ث- کانسارهای نوع ماگمایی: مس» نیکل, کبالت. کروم» تیتانیم عناصر گروه پلاتین» فسفر و عناصر خاک‌های نادر و عناصر کمیاب. ۷-۵- مطالعات کانی‌شناسی در این مرحله مطالعات کانه‌نگاری» کانی‌شناسی» پراش اشعه ایکس و پتروگرافی بر روی نمونه‌های برداشت شده از رخنمون‌های سنگی و زون‌های دگرسانی و کانی‌سازی در ترانشه‌ها و گمانه‌های اکتشافی انجام می‌شود. یک نمونه از بخش سولفیدی) انجام می‌گیرد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۹-۵- پردازش داده‌ها بررسی امکان‌سنجی یا پیش امکان‌سنجی بر حسب دقت پروژه» محاسبه هزینه‌های اکتشافی انجام شده» تهیه طرح پایه استخراجی معدن و انجام مطالعات فرآوری در مقیاس پیشاهنگ (نیمه‌صنعتی) انجام می‌شود. در این مرحله مطالعات منابع آب در محدوده کانسار انجام می‌گیرد. ۱۱-۵- مطالعات زیست‌محیطی این مطالعات شامل تعیین عناصر و ترکیبات مضر احتمالی کانسارء تجزیه شیمیایی عناصر مضر و تعیین میزان آلودگی منابع آب شرب در محدوده عملیات معدنی به همراه تعیین منابع آلودگی و راه‌های پیشگیری از آن است. در این مرحله کلیه نتایج مطالعات اکتشافی تلفیق شده و داده‌ها به روش‌های کلاسیک و آماری تحلیل می‌شود. ۱۳-۵- گزارش نهایی مرحله اکتشاف تفصیلی سرفصل‌ها و بخش‌های گزارش مرحله اکتشاف تفصیلی مس به ترتیب زیر توصیه می‌شود. ۱-۱۳-۵- چکیده چکیده باید شامل خلاصه‌ای از کلیه بررسی‌های انجام شده تا نتیجه‌گیری نهایی باشد. ۲-۱۳-۵- فهرست‌ها الف- فهرست مطالب؛ ب- فهرست شکل‌ها؛ پ- فهرست جدول‌ها. ۳-۱۳-۵- مقدمه 2-۱۳-۵- خلاصه عملیات انجام شده در مراحل شناسایی؛ پی‌جویی و اکتشاف عمومی -------- صفحهٔ بعد -------- 3 فهرست خدمات مراحل چها رگانه اکتشاف فلزات پایه (اکنشضاف مس) ۵-۱۳-۵- اطلاعات کلی منطقه پ- وضعیت راه‌ها؛ 1-۱۳-۵- زمین‌شناسی محدوده معدنی الف- زمین‌شناسی ناحیه‌ای؛ ب- زمین‌شناسی دقیق محدوده معدنی (محدوده نقشه) شامل چینه‌شناسی و سنگ‌شناسی؛ پ- نوع, امتداده شیب و لغزش هر یک از گسل‌ها و عملکرد آن‌ها؛ ت- زمین‌ساخت محدوده معدنی؛ ث- دگرسانی؛ ج- کانی‌سازی (نوع و کنترل کننده‌های کانی‌سازی). ۷-۱۳-۵- عملیات اکتشافی الف- عملیات نقشه‌برداری (توپوگرافی و زمین‌شناسی)؛ ب- جاده‌سازی و ایجاد راه‌های دسترسی؛ پ- طراحی شبکه حفریات شامل ترانشه‌ها و گمانه‌های اکتشافی؛ ت- برداشت زمین‌شناسی ترانشه‌هاء گمانه‌ها و نمونه‌برداری‌ها؛ ث- تفسیر نتایج تجزیه شیمیایی» کانی‌شناسی» دگرسانی و نظایر آن‌ها؛ ج- نتایج برداشت‌های زئوفیزیکی؛ چ- درزه‌نگاری و مطالعات مکانیک‌سنگ بر روی مغزه‌ها؛ ح- چاه‌پیمایی و چاه‌نگاری (در صورت نیاز)؛ خ- تعیین وزن مخصوص و عیار. ۸-۱۳-۵- برآورد ذخیره الف- مدل‌سازی پیکره کانسار و بلوک‌بندی؛ پ- تخمین ذخیره به روش‌های کلاسیک و زمین‌آمار. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- فهرست خدمات مرحله اکنساف تفصیلی ی ۹-۱۳-۵- مطالعات آب‌شناسی و آب‌زمین‌شناسی ب- ویژگی‌های آبخوان‌ها (نظیر قابلیت تراوایی» گسل‌هاء پدیده‌های کارستی و آبخوان‌های تحت فشار)؛ چ- تخمین ححجم آب ورودی به محدوده معدن در مراحل مختلف معدن کاری. ۰-۱۳۵ ۱-نتایج مطالعات زمین‌شناسی مهندسی و زئوتکنیک ب- ویژگی‌های مکانیکی سنگ‌ها در مقیاس آزمایشگاهی و برجا از قبیل مقاومت و تغییر شکل‌پذیری؛ ۱۱-۱۳-۵- تکمیل و ارایه کلیه داده‌های مورد نیاز برای طراحی استخراج و ارایه خلاصه نتایج طراحی پایه در صورت لزوم ۱۲-۱۳-۵- نتایج مطالعات کانه‌آرایی در مقیاس پیشاهنگ (نیمه‌صنعتی) ۱۳-۱۳-۵- ارایه خلاصه نتایج مطالعات امکان‌سنجی یا پیش امکان‌سنجی ۱۳-۵-: ۱۶- نتایج مطالعات زیرساخت‌های فرهنگی, اجتماعی» سیاسی و اقتصادی ۱۵-۱۳-۵- نتایج مطالعات زیست‌محیطی الف- تعیین عناصر و ترکیبات مضر احتمالی و اسیدی کانسار؛ ب- تجزیه شیمیایی و مطالعات تعیین آلودگی در محدوده اکتشافی؛ پ- تعیین منابع آلودگی و راه‌های پیشگیری از آن. ۱۹1۹-۱۳-۵ نتیجه‌گیری و پیشنهادات الف- تلفیق کلیه بررسی‌های انجام شده» تعبیر و تفسیر نتایج؛ پ- پیشنهادات برای تجهیز و بهره‌برداری از کانسار. -------- صفحهٔ بعد -------- اه ۱۷-۱۳-۵- فهرست منابع ۹۸-۱۳-۵- پیوست‌ها الف- لیست نتایج تحزیه شیمیایی نمونا ج جمع‌آوری داده‌ها تهیه نقشه زمین‌شناسی توپوگرافی حفر گمانه‌های اکتشافی آماده‌سازی و انجام مطالعات آزمایشگاهی فهرست خدمات مو که ول ۱-۵- چک‌لیست مر حله اکتشاف تفص مقیاس- میزان در محدوده‌های مشخص شده از مرحله اکتشاف عمومی ترانشه‌های اکتشافی عمود بر محور طولی به فواصل ۵۰ متر برای تعیین غلظت مس و عناصر پاراژنز به روش جذب اتمی احل چها رگانه اکنضاف فلزات پایه (اکنشاف مس) نگاری» مطالعات فرآوری» زمین‌شناسی و نوع کانی‌سازی در کلیه انواع کانی‌سازی مس در کلیه انواع کانی‌سازی مس در کلیه انواع کانی‌سازی مس در کلیه انواع کانی‌سازی مس مخصوصا در کانسارهای پورفیری در کانسارهای پورفیری - در کانسارهای پورفیری برای مس, مولیبدن» طلاء نقره» سرب» روی» بیسموت و عناصر کمیاب - در کانسارهای سولفید توده‌ای برای مس» سرب؛ روی» طلا و نقره - در کانسارهای اسکارن برای مس» سرب» روی» قلع؛ تنگستن» مولیبدن» طلا و نقره - در کانسارهای رگه‌ای برای مس» سرب روی» طلاء - در کانسارهای ماگمایی برای مس» نیکل, کبالت. کروم» تیتانیم» عناصر گروه پلاتین» فسفر و عناصر خاک‌های نادر و عناصر کمیاب. -------- صفحهٔ بعد -------- از ادامه مطالعات کانی‌شناسی مطالعات فروری پیش‌بینی سرمایه‌گذاری برای تجهیز و آماده‌سازی معدن مطالعات زمین‌شناسی مهندسی و زئوتکنیک ارایه کلیه داده‌های مورد نیاز برای طراحی نتایج مطالعات کانه‌آرایی در مقیاس پیشاهنگ تلفیق بررسی‌های انجام شده و نتیجه‌گیری گزارش نهایی مرحله تفصیلی لصیلی مطالعات کانه‌نگاری, کانی‌شناسی پراش اشعه یکس و پتروگرافی یک یا دو نمونه نماینده از کانسنگ (ترجیحا یک مونه از بخش اکسیده و یک نمونه از بخش ولفیدی در کلیه انواع کانی‌سازی مس در کلیه انواع کانی‌سازی مس در کلیه انواع کانی‌سازی مس در کلیه انواع کانی‌سازی مس در کلیه انواع کانی‌سازی مس در کلیه انواع کانی‌سازی مس در کلیه انواع کانی‌سازی مس در کلیه انواع کانی‌سازی مس در کلیه انواع کانی‌سازی مس در کلیه انواع کانی‌سازی مس در کلیه انواع کانی‌سازی مس ۷ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- بیوست )۵ فلز مس یکی از عناصر مهم در گسترش تمدن بشری است. کشف کوره‌های دوب مس مربوط به هزاره چهارم پیش از میلاد (بیش از ۶ هزار سال پیش) نشان‌دهنده آن است که مس یکی از فلزاتی است که از آغاز تمدن توسط انسان مورد استفاده قرار گرفته است. دو آلیاز مهم مس با قلع (مفرغ) و مس و روی (برنج) استفاده از این عنصر را بسیار گسترده کرده» به طوری که یکی از دوره‌های مهم تمدن بشری به نام عصر مفرغ نامیده شده است. برخی از باستان‌شناسان بر این باورند که مس اولین بار در ایران مورد استفاده قرار گرفته است. بررسی‌های انجام گرفته نشان می‌دهد که ایرانیان از هزاره پنجم قبل از میلاد از فلز مس استفاده می‌کرده‌اند. قدیمی‌ترین ابزارآلات استفاده شده از مس در منطقه باستانی سیلک کاشان شناسایی شده که احتمالا مس آن از قدیمی‌ترین کانسار مس در ایران یعنی معدن مس تالمسی در نزدیکی انارک تامین شده است. کشور ایران به خاطر دارا بودن یکی از کمربندهای بزرگ مس دنیا به طول حدود ۲۰۰۰ کیلومترء از مناطق مس‌دار مهم جهان محسوب می شود. مجموع ذخایر قطعی مس ایران حدود ۳ میلیارد تن برآورد شده که محتوی ۳۰ میلیون تن مس خالص است که با احتساب دخیره قطعی مس دنیا به میزان ۳۴۰ میلیون تن» میزان ذخیره مس در ایران بیش از ۸ درصد کل دذخیره مس دنیا می‌باشد. پ-۱- مطالبی مختصر در مورد انواع کانسارهای مس مهم‌ترین آنواع کانسارهای شناخته شده مس از نظر خاستگاه و طرز تشکیل به صورت زیر است. پ-۱-۱- کانسارهای نوع پورفیری بیشترین ذخایر مس دنیا را کانسارهای پورفیری مس تشکیل می‌دهند. در کانسارهای نوع پورفیری,» کانه‌های سولفیدی مس به صورت پراکنده و افشان در توده‌های نفودذی گرانیتوئیدی تمرکز داشته و دارای عیار چند دهم درصد تا بیش از ۱ درصد مس می‌باشند. کانسارهای مس پورفیری در کمربندهای تکتونیکی نواحی فرورانش حاشیه قاره و جزایر قوسی قرار داشته و اکثر ذخایر کشف شده آن مربوط به زمان‌های مزوزوئیک و ترشیر در کمربندهای تکتونیکی حاشیه اقیانوس‌ها قرار دارد که مهم‌ترین آن‌ها در کشورهای شیلی» پرو مکزیک. آمریکاء کاناداء فیلیپین» زلاندنو و گینه جدید شناسایی شده است. ذخایر مس پورفیری مربوط به دوران اول تنها در کوه‌های آپالاچی آمریکا و نوارهای کوهزایی دوران اول روسیه و استرالیا شناسایی شده است. کانسارهای مس پورفیری بر اساس موقعیت تکتونیکی و سنگ‌های دربرگیرنده به دو نوع مونزونیتی و دیوریتی قابل تقسیم هستند که نوع مونزونیتی همراه با سنگ‌های نفودی نیمه‌عمیق مونزونیتی و گرانودیوریتی پورفیری بوده و در کمان‌های ماگمایی حاشیه قاره‌ای وابسته به نواحی فرورانش گسترش دارند. در حالی که» نوع دیوریتی همراه با سنگ‌های دیوریتی و تونالیتی پورفیری بوده و در کمان‌های ماگمایی جزایر قوسی نواحی فرورانش تشکیل شده است. در کانسارهای نوع مونزونیتی» مس با مولیبدن و در کانسارهای نوع دیوریتی مس همراه با طلا تمرکز دارد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ فهرست خدمات مراحل چها رگانه اکنشاف فلزات پایه (اکنشاف مس) چهار گونه دگرسانی گرمابی در کانسارهای پورفیری شناسایی شده که از خارج به مرکز توده و از بالا به پایین شامل دگرسانی پروپیلیتی» آرژیلیکی» فیلیک (کوارتز- سریسیتی) و پتاسیک است. دگرسانی هوازدگی متاثر از نفوذ آب و هوا و فرایند گردش آب و اکسیژن در توده پورفیری باعث شسته شدن بخش‌های فوقانی به طرف پایین و تشکیل سه ناحیه هوازده در بالاء غنی شده در میان و سولفید اولیه در زیر می شود که پرعیارترین بخش کانی‌سازی در کانسارهای پورفیری همان بخش غنی شده میانی است. کانه‌های مس در بخش اکسیده عمدتا مالاکیت و آزوریت همراه با اکسیدهای آهنء در بخش غنی شده عمدتا کالکوییریت. پیریت» بورنیت» کوولیت و کالکوسیت و در بخش سولفید اولیه کالکوپیریت. پیریت و بعضا کالکوسیت است. برای شناسایی و پی‌جویی ذخایر مس پورفیری با توجه به قرارگیری این کانسارها در کمان‌های ماگمایی حاشیه قاره‌ای و جزایر قوسی وابسته به کمریندهای کوهزایی مزوزوئیک و سنوزوئیک. توجه به ویژگی‌های زمین‌شناسی و تکتونو ماگمایی مناطق مورد اکتشاف بسیار بااهمیت خواهد بود. لذا بررسی داده‌های ماهواره‌ای و ژئوفیزیک هوایی با استفاده از نقشه‌های زمین‌شناسی کوچک‌مقیاس دقیق, می‌تواند در شناسایی ذخایر مس پورفیری بسیار کارساز باشد. اکتشافات ژئوشیمیایی موضوعی و بررسی‌های اکتشافی پی‌جویی در محدوده‌های امیدبخش که بر اساس داده‌های زمین‌شناسی- ماهواره‌ای (لندست و هیپراسپکترال) و ژئوفیزیک هوایی و ژئوشیمیایی ناحیه‌ای مشخص شده» دسترسی به ذخایر مس پورفیری احتمالی را هموار می‌سازد. کشور ایران به خاطر وجود کمان ماگمایی حاشیه قاره‌ای ارومیه- دختر به طول بیش از ۲۰۰۰ کیلومتر» یکی از مناطق مهم دارای پتانسیل ذخایر مس پورفیری در دنیا است که تا کنون ذخایر بزرگ مس پورفیری سرچشمه, سونگون و میدوک در آن شناسایی و اکتشاف شده و تعداد زیادی ذخایر کوچک‌تر نظیر دره‌زار» تخت. کدرء کالی کافی » مسجدداغی و سارا و نظایر آن‌ها در این کمان پ-۲-۱- کانسارهای نوع سولفیدی توده‌ای کانسارهای سولفیدی توده‌ای مس در مراحل نهایی فعالیت‌های آتشفشانی زیردریایی در یک افق خاص (چرت‌های قرمز بخش‌های فوقانی گدازه‌های بازالتی) تشکیل شده و بیش از ۲۰ درصد مس تولیدی دنیا از این دخایر تامین می‌شود. از خصوصیات مهم این گونه کانسارها بافت توده‌ای» شکل عدسی مانندء وجود ۲۰ تا ۶۰ درصد سولفید در کانسنگ» سنگ میزبان آتشفشانی ۴۲۳) کانسارهای مس سولفیدی توده‌ای به سه گونه کروکوء قبرسی و بشی تقسیم شده است. کانسارهای نوع کروکو در جزایر قوسی نواحی فرورانش همراه با توف‌های سبز رنگ داسیتی- ریولیتی کالک آلکالی برای اولین بار در منطقه کروکو ژاین شناسایی شده است. سنگ میزبان کانی‌سازی دارای سن میوسن و کانی‌سازی به صورت عدسی‌هایی در طول ۱۵۰۰ متر رخنمون دارد. زون‌بندی کانی‌سازی از پایین به بالا شامل زون لیمونیتی زرد رنگ حاوی پیریت- کالکوپیریت همراه با اسفالریت. باریت و کوارتزء زون سیاه رنگ حاوی اسفالریت. گالن, کالکوپیریت. پیریت و باریت» زون باریت و در نهایت چرت‌های آهن‌دار قرمز رنگ است. در زیر زون لیمونیتی یک زون استوک‌ورک سیلیسی حاوی پیریت. کالکوپیریت و کوارتز نیز وجود دارد. به طور کلی کانی‌سازی از دو -------- صفحهٔ بعد -------- بخش تشکیل شده» یکی توده ای در بالا (زون‌های لیمونیتی و هماتیتی) و دیگری بخش استوک‌ورک در زیر است که ۶۰ درصد ذخیره را بخش توده‌ای و ۴۰ درصد آن را بخش استوک‌ورک تشکیل می‌دهد. علاوه بر مس و روی» آهن و باریم میزان قابل توجه طلاء نقره و بعضا اورانیوم نیز در این نوع کانسارها گزارش شده است. میزان ذخیره این کانسارها بین چند تا ۶۰ میلیون تن گزارش کانسارهای نوع قبرسی همراه با محموعه‌های افیولیتی در داخل گدازه‌های بازالتی بالشی قرار دارند و عمدتا دارای سن کرتاسه فوقانی هستند (مربوط به پوسته اقیانوسی تتیس جوان)» البته در زمان دویسین کانسارهای توده‌ای نوع قبرس نیز شناسایی شده که احتمالا مربوط به پوسته اقیانوسی تتیس قدیمی می‌باشند. زون‌بندی کانسار از پایین به بالا شامل دایک‌های صفحه‌ای در زیر»ء سپس زون استوک‌ورک و در بالای آن زون سولفیدی توده‌ای و در نهایت زون چرت آهن‌دار و در بالاترین بخش‌ها گدازه‌های بالشی و در نهایت شیل‌های رادیولاریتی و سنگ آهک‌های پلاژیک می‌باشد. بافت کانسنگ توده‌ای» گل کلمی و بعضا نواری است و دارای ۲۰ تا ۵۰ درصد سولفید می‌باشد. کانی‌های مهم آن شامل پیریت. کالکوپیریت اسفالریت و مقدار کمی مار کازیت و پیروتیت است. میزان ذخیره از چند صد هزار تن تا بیش از ۲۰ میلیون تن متغیر بوده و دارای ۰/۵ الی ۵ درصد مس ۰/۱ الی ۳ درصد روی, با میزان قابل کانسارهای نوع پشی در مجموعه‌های رسوبی- آتشفشانی شامل نهشته‌های آواری و گدازه‌های بازالتی تشکیل شده که خود در محیط فشاری همراه با فرونشینی کف حوضه (گودال‌های پیش یا پشت‌کمانی) که در آن‌ها رسوبات دریایی عمیق همراه با ولکانیزم تولئیتی غالب استء به وجود آمده است. دامنه سن این کانسارها پروتروزوئیک بالایی و پالئوزوئیک است. سنگ درونگیر آن سنگ‌های رسوبی آواری» توف و برش آندزیتی و بعضا شیل سیاه و چرت قرمز می‌باشد. کانه‌های عمده آن پیریت. کالکوپیریت. اسفالریت و مانیتیت همراه با گالن, بورنیت و تتراهدریت و بعضا کبالتیت. کوبانیت» استانیت و مولیبدنیت است. بافت کانسنگ توده‌ای و استوک‌ورک یا نواری است. دگرسانی آن اغلب از نوع کلریتی شدن است و ذخیره آن‌ها عمدتا چند صد هزار تن تا چند میلیون تن می‌باشد. به طور کلی کانسارهای مس نوع توده‌ای در سه جایگاه جزایر قوسی نواحی فرورانش (نوع کروکو) در کف اقیانوس‌ها یا مناطق گسترش کف اقیانوس (نوع قبرس) و یا گودال‌های پیش و پشت‌کمانی (نوع پشی) تشکیل شده است. کانسارهای نوع کروکو اغلب دارای زمان ترشیرء نوع قبرس دارای زمان مزوزوئیک و اردویسین و نوع بشی دارای زمان پروتروزوئیک بالایی و پالئوزوئیک است. کانسارهای نوع قبرس در محموعه‌های افیولیتی و در مناطقی که دایک‌های صفحه‌ای و گدازه‌های بالشی گسترش دارد. قابل پی‌جویی است. در حالی که کانسارهای نوع کروکو در حوضه‌های جزایر قوسی مناطق فرورانش (مجموعه‌های آواری- آتشفشانی پرکامبرین- پالئوزوئیک و ائوسن تا میوسن) و کانسارهای نوع بشی در گودال‌های پیش با پشت‌کمانی قدیمی پالئوزوئیک و پر کامبرین فوقانی قابل پی‌چویی است. در این گونه کانسارها علاوه بر نقشه‌های زمین‌شناسی کوچک‌مقیاس دقیق, داده‌های ماهواره‌ای لندست و هیپراسپکترال, مطالعات ژئوفیزیک هوایی (مغناطیسی» ۳۸ و رادیومتری) و مطالعات ژئوشیمیایی ناحیه‌ای بسیار کارساز است. -------- صفحهٔ بعد -------- 3 فهرست خدمات مراحل چها رگانه اکتضاف فلزات پایه (اکنشضاف مس) در ایران به خاطر گسترش زیاد مجموعه‌های افیولیتی کرتاسه (نئوتتیس) و به مقدار کمتر مجموعه‌های افیولیتی پالئوزوئیک (پالئوتتیس) احتمال کانی‌سازی مس توده‌ای نوع قبرس بیشتر است. اگر چه تا کنون کانسار اقتصادی از این گونه کشف نشده و اغلب کانسارها و نشانه‌های شناخته شده از این نوع در حد اقتصادی نیست. از مهم‌ترین کانسارهای مس توده‌ای نوع قبرس در ایران می‌توان به کانسارهای مس احمدآبادء شیخ عالی» شورک» رمشک. ایران‌شهر و نظایر آن‌ها اشاره نمود که هیچ کدام در حد اقتصادی نیستء کانسارهای نوع کروکو تا کنون در ایران شناسایی نشده است. البته شاید بتوان کانسار مس بوانات در منطقه اصطهبان و کانسار مس تکنار را نام برد. از کانسارهای نوع بشی می‌توان به کانسار مس سرگز و مس چهل کوره اشاره کرد. پ-۳-۱- کانسارهای مس نوع اسکارن کانسارهای نوع اسکارن مس کانسارهایی هستند که در اثر واکنش بین محلول‌های ماگمایی با سنگ‌های کربناته در اثر نفود توده‌های گرانیتوئیدی به داخل مجموعه‌های رسوبی حاصل شده‌اند. کانسارهای اسکارنی در اثر متاسوماتیزم حاصل از واکنش مذکور ایجاد شده و نوع کانی‌های تشکیل‌دهنده آن به ترکیب شیمیایی سنگ کربناته و محلول‌های ماگمایی» درجه حرارت محلول و عمق تشکیل بستگی دارد. کانسارهای اسکارن مس به دو گروه تقسیم می‌شوندء یکی کانسارهایی که در مجاورت توده نفودی تشکیل شده و با کانسارهای مس پورفیری ارتباط دارد و دیگری کانسارهایی که در فواصل دورتر از توده نفودی تشکیل شده‌اند. بیشتر کانسارهای اسکارن مس در ارتباط با کانسارهای نوع پورفیری بوده و در مجاورت با توده‌های پورفیری در مجاورت توده‌های نفوذی کالک آلکالی قرار داشته و در زون فرورانش حاشیه قاره تشکیل شده‌اند. اسکارن‌های مس پورفیری به ندرت در جزایر قوسی تشکیل می‌شوند. توده‌های نفوذی تشکیل‌دهنده اسکارن عمدتا از نوع مونزونیت تا گرانودیوریت بوده و سنگ‌های کربناته نیز عمدتا آهکی و خیلی کم دولومیتی است. اغلب اسکارن‌های پورفیری مس مربوط به مزوزوئیک و ترشیر می‌باشند. کانی‌های تشکیل‌دهنده عمده کانسنگ شامل کانی‌های سیلیکاته گارنت. دیوپسید و ولاستونیت و کانه‌های فلزی پیریت» کالکوپیریت و مانیتیت و مولیبدنیت است. اگرچه کانه‌های گالن, اسفالریت و شئلیت نیز ممکن است در کانسنگ دیده شود. زون‌بندی کانسار از مجاورت با توده‌های پورفیری به طرف خارج شامل زون گارنت» زون دیوپسید و زون ولاستونیت است که بیشترین تمرکز کانی‌سازی در زون گارنت (آندرادیت و گروسولاریت) است. دارای ساخت و بافت نواری, شبکه رگچه‌ای و گرانوبلاستیک می‌باشند. برای شناسایی و پی‌جویی این گونه کانسارها نقشه‌های زمین‌شناسی کوچک‌مقیاس با دقت بالاء مطالعات ماهواره‌ای لندست و هیپراسپکترال, داده‌های ژئوفیزیک هوایی مغناطیسی و ۳.۸ و داده‌های زئوشیمیایی ناحیه‌ای کاربرد دارد. در ایران کانسارهای مس مزرعه و انجرد و کانسار مس اسکارن سونگون در گذشته مورد اکتشاف و بهره‌برداری قرار گرفته و کانسار مس مزرعه دوباره فعال شده و در حال بهره‌برداری است. کانسارهای مس لار در خاور زاهدان و علی‌آباد و دره زرزشک در جنوب یزد را نیز شاید بتوان جزو کانسارهای پورفیری- اسکارن قلمداد نمود که عملیات اکتشافی تا مرحله تفصیلی بر روی آن‌ها انجام شده است. تعداد زیادی نشانه معدنی مس اسکارن نیز در حاشیه توده‌های پورفیری مس‌دار در کانسارهای تخت. میوه‌رود و -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست د. گرانیتوئیدی مزوزوئیک و سنوزوئیک در تماس با سنگ‌های کربناته قدیمی‌تر نظیر کانسار آهن و مس صاحب در شرق سقز و کانسار آهن- مس شریف‌آباد در جنوب شرق کاشان وجود داشته باشد که در صورت انجام مطالعات اکتشافی دقیق‌تر دسترسی به ذخایر مس اسکارن را امکان‌پذیر می‌سازد. پ-24-۱- کانسارهای مس چینه‌سان- چینه کران کانسارهای مس نوع چینه‌سان- چینه کران بعد از کانسارهای مس پورفیری دومین منبع تولید مس در دنیا به حساب می‌آیند. در این کانسارها کانی‌سازی مس به صورت پراکنده یا توده‌ای و یا لایه‌ای و رگه- رگچه‌ای در داخل مجموعه‌های رسوبی آواری- کربناته نظیر شیل» ماسه‌سنگ» آهک‌ماسه‌ای و دولومیت و یا گدازه‌های آتشفشانی تشکیل شده است. سن سنگ‌های دربرگیرنده این کانسارها از پر کامبرین تا میوسن بوده و عمدتا در مراحل ابتدایی تشکیل کافت‌ها تشکیل شده‌اند. مورگانتی (۱۹۸۱)» کانسارهای مس و سرب و روی چینه‌سان- چینه کران را به سه گروه تقسیم نموده است: ۱) نوع حوضه‌های ریفت درون قاره‌ای نظیر کانسار کوفرشیفر و کمربند مس زامبیل و زثیر. ۲ نوع حوضه‌های فلیشی حاشیه قاره‌ای نظیر کانسار راملزبرگ در آلمان ۳ نوع حوضه‌های حاشیه پلات‌فرم‌ها نظیر کانسار سیلوان در کانادا. کانسارهای نوع کوفرشیفر و کمربند مس زامبیا و زثیر در زمره کانسارهای مس نوع چینه‌سان- چینه‌کران با سنگ میزبان رسوبی قرار می‌گیرند و به صورت کمربندی از لهستان تا انگلستان رخنمون دارند. کانی‌سازی مس در مجموعه شیل و آهک و رسوبات تبخیری پرمین قرار داشته و عمدتا در واحدهای شیلی و آهکی تمرکز دارد. زون‌بندی کانی‌سازی از پایین به بالا شامل زون غنی از هماتیت. زون سولفیدهای مس گالن» اسفالریت و پیریت است. کانه‌های مهم کانسنگ شامل کالکوزین» بورنیت. کالکوپیریت. پیریت» گالن و اسفالریت است که به صورت پراکنده در شیل و آهک دیده می‌شود. عیار مس در این کانسارها ۱ تا ۱/۵ درصد.ء روی ۳ تا ۱/۷ درصدء سرب ۰/۲ تا ۰/۵ درصد و نقره ۵۰ تا ۸۰ گرم در تن است. میزان ذخیره محموعه کانسارهای این کمربند بیش از یک میلیارد تن است. در کمربند مس زامبیا و زثیر که یکی از بزرگ‌ترین مناطق کانی‌سازی مس دنیا محسوب می‌شود. کانی‌سازی مس همانند کمربند کوفرشیفر در مجموعه شیل و هک صورت گرفته و دارای سن پرکامبرین فوقانی است (۸۵۰ تا ۱۳۰۰ میلیون سال) کانی‌سازی از نوع پراکنده بوده و کانه‌های کانسنگ شامل کالکوزین» کالکوپیریت. بورنیت و پیریت و هماتیت است. کانی‌سازی در چند افق در کرینات و شیل دیده می‌شود و زون‌بندی آن از عمق به سطح شامل هماتیت. کالکوزین» کالکوپیریت» بورنیت و پیریت است. عیار مس در کانسنگ ۲/۵ تا ۵ درصد و میزان ذخیره کانسنگ در این کمربند بیش از دو میلیارد تن برآورد شده است. انواع دیگر کانسارهای چینه‌سان- چینه کران نوع با سنگ میزبان آتشفشانی آندزیتی» داسیتی و بازالتی است که در ارتباط با فعالیت‌های آتشفشانی زیردریایی و در کمان‌های حاشیه قاره, کافت‌های درون قاره و جزایر کمانی تشکیل شده و اصطلاحا به کانسارهای نوع مانتو معروف هستند. کانی‌سازی به صورت پراکنده یا شبکه رگچه‌ای در زون‌های برشی تمرکز داشته و عمدتا شامل کالکوسیت. کوولیت. پیریت» کالکوپیریت و بورنیت است و بعضا همراه با سرب» روی» طلا و نقره می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- 7 فهرست خدمات مراحل چها رگانه اکتضاف فلزات پایه (اکنشاف مس) برای شناسایی و پی‌جویی این گونه کانسارها نقشه‌های کوچک‌مقیاس دقیق زمین‌شناسی» داده‌های ماهواره‌ای لندست و هیپراسپکترال, مطالعات ژئوفیزیک هوایی (مغناطیسی و [/۳: ۸) و مطالعات ژئوشیمیایی ناحیه‌ای در مناطق با نهشته‌های کافتی قدیمی بسیار کاربرد دارد. در ایران کانسارهای مس نوع چینه‌سان- چینه‌کران با سنگ میزبان رسوبی نظیر کمربندهای مس کوفرشیفر در آروپا و کمربند مس زامبیا و زثیر در آفریقا تا کنون شناسایی نشدهء ولی شاید بتوان کانسار مس خونگاه و کانسار مس- نیکل- کبالت ده معدن در زاگرس مرتفع را از این گونه کانسارها قلمداد کرد که کانسار خونگاه بسیار شبیه کمربند زامبیا و زثیر و کانسار ده معدن کم و بیش مشابه کوفرشیفر است. از کانسارهای با سنگ میزبان آتشفشانی می‌توان به مجموعه کانسارهای عباس‌آباد کانسار چهارگنبد» تالمسی و مسکنی اشاره نمود. برای شناسایی این نوع کانسارهای مس نهشته‌های آواری- کربناته پرکامبرین- کامبرین زیرین نظیر سازندهای ریزو و دزو در ایران مرکزی» سازندهای سلطانیه و باروت در البرز و مشابه آن‌ها در سایر نقاط ایران بسیار مناسب به نظر می‌رسد. کانسارهای با سنگ میزبان آتفشانی عمدتا در گدازه‌های مگاپورفیر لاتیتی ائوسن بالایی در البرزء طارم» طالش, آذربایجان, ایران مرکزی (انارک)» کمان‌های ماگمایی ارومیه- دختر و ترود- چاه شیرین» بردسکن- خواف و محور سبزوار- دامغان قابل پ-۵-۱- کانسارهای نوع رگه‌ای مس کانسارهای رگه‌ای مس در ارتباط با فعالیت‌های انتهایی ماگمایی گرانیتوئیدی در سنگ‌های میزبان نفوذی» آتشفشانی» رسوبی با دگرگونی در امتداد شکستگی‌های تکتونیکی جایگزین شده‌اند. این گونه کانسارها در نقاط مختلف دنیا به وفور اکتشاف و مورد بهره‌برداری قرار گرفته و به دو گونه مختلف پلوتوژن و ولکانوژن تقسیم‌بندی می‌شوند. انواع پلوتوژن وابسته به توده‌های نفوذی و نیمه‌عمیق گرانیتوئیدی بوده و بعضا با سیستم‌های پورفیری مس‌دار نیز ارتباط دارند. انواع ولکانوژن در حقیقت مربوط به فعالیت‌های انتهای ماگمایی ولکانیسم موجود در منطقه می‌باشند. کانسارهای رگه‌ای مس در ارتباط با نوع سنگ میزبان و شکل و ابعاد شکستگی‌های دربرگیرنده رگه دارای اشکال و ابعاد مختلف بوده و در طول چند ده متر تا بیش از ۱۰ کیلومترء عرض چند ده می‌توان به کانسارهای بوت و ماگما در آمریکاء کانسارهای چاتیرکول و جایسان در روسیه و کانسارهای رزن و ویرلی بریاگ در بلغارستان اشاره کرد. کانه‌های اصلی کانسنگ این گونه کانسارها کالکوپیریت و انارژیت و گانگ آن کوارتز و کلسیت است. سایر کانه‌ها شامل کالکوزین» بورنیت. پیریت» هماتیت. مانیتیت. گالن, اسفالریت و مولیبدنیت می‌باشند. درجه حرارت تشکیل این گونه کانسارها ۲۰۰ تا ۳۵۰ درجه سانتی‌گراد و در شرایط آپی‌ترمال تا مزوترمال است. از بالاا به پایین زون‌بندی کانی‌سازی شامل زون اکسیده در بالاء زون غنی شده (سوپرژن) در میان و زون سولفید اولیه (هیپوژن) در پایین می‌باشد. زون اکسیده حاوی اکسید آهن. مالاکیت» آزوریت. زون غنی شده حاوی بورنیت. کوولیت. کالکوزین و کالکوپیریت. پیریت و زون سولفید اولیه حاوی کالکوپیریت. -------- صفحهٔ بعد -------- بیوست ۵۷ سرب» ۰/۱ تا ۲ گرم در تن طلا و ۲۰ تا ۷۰ گرم در تن نقره می‌باشد. برای اکتشاف این گونه کانسارهاء استفاده از نقشه‌های زمین‌شناسی کوچک‌مقیاس دقیق, داده‌های ماهواره‌ای لندست و هیپراسیکترال و داده‌های ژئوفیزیک هوایی کاربرد دارد. در ایران کانسارهای مس و پلی‌متال رگه‌ای فراوانی شناسایی و مورد بهره‌برداری قرار گرفته که در حال حاضر فقط کانسار مس قلعه‌زری در حال بهره‌برداری و بقیه به صورت متروکه می‌باشند. اغلب این کانسارها علاوه بر مس دارای میزان قابل توجهی سرب و روی و طلا بوده و در صورت انجام عملیات اکتشافی سیستماتیک بر روی آن‌ها می‌توان انتظار دسترسی به ذخایر قابل توجه مس را پ-1-۱- کانسارهای مس و نیکل ماگمایی در این تیپ کانسارها مس کانه دوم بعد از نیکل است و میزان ۹/۲ درصد مس تولیدی دنیا از این گونه کانسارها تامین می‌شود. در این کانسارها سنگ میزبان شامل ترادف ضخیمی از سنگ‌های نفودی مافیک- اولترامافیکی شامل گابرو لایه لایه و دیاباز, پیروکسنیت تا هارزبورژیت و دونیت است که در نهایت به دیوریت‌های لایه لایه تبدیل می‌شود. مهمترین کانسارهای مس و نیکل از این تیپ در کمپلکس بوشولد در آفریقای جنوبی» کمپلکس استیل واتر در آمریکا و کمپلکس سادبری در کانادا است. سن این کمپلکس‌های ماگمایی پر کامبرین و دارای زمان ۲ تا ۲ میلیارد سال می‌باشد. از دیگر انواع کانسارهای مس و نیکل ماگمایی می‌توان به نوع کماتئیتی اشاره نمود که در سنگ‌های سبز واقع در سپرهای قدیمی و یا در کافت‌های درون قاره‌ای در ارتباط با گدازه‌های مافیک- اولترامافیک با ساخت اسپنیفکس (کماتئیت‌ها) تشکیل شده- اند. دارای بافت توده‌ای» پراکنده و شبکه رگچه‌ای بوده و کانسنگ آن‌ها دارای پیریت» پیروتیت. کالکوپیریت و پنتلاندیت و کانی‌های گروه پلاتین است. شکل کانسار عدسی, صفحه‌ای و پراکنده است و همراه با مجموعه‌های گدازه بازالتیء دونیتی و پیروکسنیتی دیده می‌شود. برای شناسایی و پی‌جویی این کانسارهاء استفاده از نقشه‌های زمین‌شناسی کوچک‌مقیاس دقیق, داده‌های ماهواره‌ای ژئوفیزریک هوایی (مغناطیسی و ]1:۸ و رادیومتری)» مطالعات زئوشیمیایی و کانی سنگین بسیار کارساز خواهد بود. در ایران کانسار مس- نیکل ماگمایی وابسته به مجموعه‌های مافیک- اولترامافیک مشابه بوشولد یا سادبری تا کنون شناسایی نشده, اگر چه کانسار مس و نیکل, کبالت گودمراد در منطقه انارک می‌تواند در ارتباط با یک ماگمای کوماتئیتی قدیمی باشد. ضمنا کانسار تیتان قره‌آغاج ارومیه, کانسار آپاتیت- خاک‌های نادر اسفوردی» کانسار تیتان کهنوج احتمالا در ارتباط با مجموعه‌های مافیک- اولترامافیک آلکالی مشابه کمپلکس‌های مد کور می‌باشند که احتمالا فاز سولفیدی آن‌ها فقیر از مس و نیکل و کانی‌های گروه پلاتین است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ نوع کانسار سولفیدی توده‌ای اسکار رن ماگمایی را جدول پ-۱- مش کانسار شناخته شده دیوریتی ۸۱۶-:) (مانتو) گه‌ای اولترامافیک فهرست خدمات مراحل جها رکانه اکنضاف فلزات پایه (اکتشاف مس عصات انوع کانسارهای شناخته شده مس در دنیا. کانسارهای شسناخته شده در دنیا چی‌ کی کوماتا (شیلی)- ال تینتیه (شیلی)- البرا (شیلی)- بینگام (آمریکا)- کنراد (قزاقستان)- توین‌بیوت (آمریکا)- کانانیا (مکزیک)- سرچشمه (ایران) جدید)- اکنیده (گینه جدید)- سه کلرادو (پاناما) اگرو کیپیاء آمبلیکو (قبرس)- آرجاء لاسایل, بایدا (عمان)- آنایاتاق - ارگانی کوره و سیرت مردنکوی (تر کیه)- آرنیتریو. باماء بالرو (اسپانیا)» کینوزاء لیمنی» کرکینویا (قبرس) کید کریک (کانادا)- بریتانیا (بریتیش کلمبیا)- آبه‌شیرو (ژاپن)- آلبرت (گینه جدید)- آکارسن. اکوی (تر کیه)- آداک‌لینه‌سکوله بشی» موتویاسوء شیکوکوء آلیکنو کاواء آساکاوا (ژاپن)- کیسلگار (استرالیا)- راول (پرو) روت (الی) آمریکا- گاسپ (گینه جدید)- سیلورپل (آمریکا)- کانانیا (مکزیک) دره میوسن (آمریکا)- ویکتوریا (آمریکا)- کوپر کانیون (آمریکا)- چالو کوباما (مکزیک)- یولیا (روسیه)- آگوردو- بروسو (ایتالیا)- بنسون‌لیک (کانادا) کوفرشیفر (آلمان)- وایت‌پاین و مونتانای غربی (آمریکا)- کاموتوء دیکولوم, شابا (زثیر)- آلاسکاء گوای ریورء مانگولا (زیمبابوه)- بالوباء چامبیاشی» چی‌بولوما (زامبیا)- لناء لوبین» اودکان (روسیه) لپاتو (فیلیپین)- رسک. هونگ (یوگسلاوی)- سام‌گوسلی (بریتیش کلمبیا)- عباس‌آباد. تالمسی (ایران)- کونیاوء کالومت., کنیکوت, دنالی (آمریکا)- بولئو (مکزیک)- روستون (کانادا)- کرید (آمریکا)- پایوکا (مکزیک)- تویوهاء اینایی» کاوازاکی» کویاما (ژاپن)- باجوء بنتن (ژاپن)- برنرء هایدن‌هیل, های گرید (آمریکا) واترهین» استیل واتر (آمریکا)- نوریلسک (روسیه)- دولوت (آمریکا)- سادبری (کانادا) ) -------- صفحهٔ بعد -------- لش نوع کانسار سولفیدی توده‌ای اسکا رن ماگمایی سس کانسار شناخته شده مونزونیتی ۱-۸/10) دیوریتی با-۱) (مانتو) گه‌ای اولثرامافیک صات انوع کانسارهای سناخته شده مس در ایران. کانسارهای شسناخته شده در ایران سرچشمه- سونگون- میدوک- دره زار- درالو دره زرشک- مسجد داغی- تخت- دالی- لار مس خونگاه- مس نیکل, کبالت. نقره (ده معدن)- مس زریگان اه -------- صفحهٔ بعد -------- امور نظام فنی معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورء با گذشت بیش از سی سال فعالیت دستورالعمل» مشخصات فنی عمومی و مقالهء به صورت تالیف و ترجمه, تهیه و ابلاغ کرده است. نشریه حاضر در راستای موارد یاد شده تهیه شده تا در راه نیل به توسعه و گسترش علوم در کشور و بهبود فعالیت‌های عمرانی به کار برده شود. فهرست نشریات منتشر شده در پایگاه اطلاع‌رسانی 116721711213131.1۳ قابل دستیابی امور نظام فنی -------- صفحهٔ بعد -------- 5 کم 3۳۵۱۱۲۶ 15۱296 5 20 ۳1212 ۹5۳2121۲ ۲۵۳ مدعلزی ۳ ۷۵ 07) 1۵۳ ۹۵۳۲165 0 119۲ 5 ۳3010۳2110 ۳6 1 .۲۷0 65 200 1051۳165 ۵1۲ ۱۷1۱۵1۹۷ ۹51۳۵۱2۶6 ۱۵۲ م1 ا0 01۵ [۵۲۵ ۱1۱۳ ۵0 نز۸۲۲ ۸/۵۵۶ اه ععنااه راب1 5 1060312 01 60۱ 0271ع1 ۱۱۱۹۱۹۵۱ 0 200 ۳۳1011۵110 ۱11۵۶ ۱۵۶ 01166 ۸/۳۱۹۱ تا۱ او اوا و ۵/۳۱۱۱۱۱۱ هر هر ۱۱۱۱۱۱ ادا 2012 -------- صفحهٔ بعد -------- چهار گانه اکتشافی با هدف آرایه دستورالعمل جامع و یکسان عناوین مورد نیاز برای تهیه گزارش‌های پایان مراحل مختلف مطالعات اکتشافی ذخایر و کانسارهای مس از دیگر موارد مندرج در این نشریه است.