معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ربیس جمهور

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. جمهوری اسلامی آبران معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ربیس جمهور راهنمای کلربرد سستم‌های اطلاعات مکانی (015) و سنجش از دور (5) در استخراج پارامترهای موثر معثالعات هیدر و لوزیکی حوضه‌های آبریز فشریه شماره ۶۴۶ معاونت نظارت راهبردی وزارت نیرو امور نظام فنی دفتر مهندسی و معیارهای فنی آب و آبفا ۳ ی ۱۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- خواننده گرامی: امور نظام فنی اجرایی معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور. با استفاده از نظر کارشناسان برجسته مبادرت به تهیه این نشریه نموده و آن را برای استفاده به جامعه مهندسی کشور عرضه نموده است. با وجود تلاش فرآوان. این اثر مصون از ایرادهایی نظیر غلط‌های مفهومی, فنی, آبهام. ایهام و آشکالات موضوعی نیست. از این‌روء از شما خواننده گرامی صمیمانه تقاضا دارد در صورت مشاهده ه رگونه ایراد و اشکال فنی مرانب را به صورت زیر (- شماره بند و صفحه موضوع مورد نظر را مشخص کنید. ۳- ایراد مورد نظر را به صورت خلاصه بیان دارید. ۳- در صورت امکان متن اصلاح شده را برای جایگزینی ارسال نمایید. ۴- نشانی خود را برای تماس احتمالی ذکر فرمایید. کارشناسان این امور نظرهای دریافتی را به دقت مطالعه نموده و اقدام مقتضی را معمول خواهند داشت. پیشاپیش از همکاری و دقت نظر جنابعالی قدردانی می‌شود. نشانی برای مکانبه : تهران, میدان بهارستان, خیابان صفی علی‌شاه - مرکز تلفن ۱ معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور. آمور نظام فنی 1 1 ۷۷۱22, -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- افزایش سریع جمعیت و محدودیت امکانات موجود. لزوم استفاده بهینه از منابع آب را ضروری می‌نماید. بر این اساس وجود یک راهنمای جامع درخصوص اخذ و مدیریت بهینه اطلاعات مکان مرجع جهت بررسی کاربرد سیستم‌های اطلاعات مکانی (715)) و سنجش از دور (1۳5) در استخراج پارامترهای موثر مطالعات هیدرولوژیکی حوضه‌های آبریز و استفاده از علوم و فناوری‌های اطلاعاتی پیشرفته که نیاز به اندازه‌گیری و مشاهدات میدانی را با توجه به مطالب فوق, امور آب وزارت نیرو در قالب طرح تهیه ضوابط و معیارهای فنی صنعت آب کشورء تهیه نشریه «راهنمای کاربرد سیستم‌های اطلاعات مکانی (015) و سنجش از دور (18) در استخراج پارامترهای موثر مطالعات هیدرولوژیکی حوضه‌های آبریز» را با هماهنگی امور نظام فنی معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس‌جمهور در دستور کار قرار داد و پس از تهیه. آن را برای تایید و ابلاغ به عوامل ذینفع نظام فنی اجرایی کشور به این معاونت ارسال نمود که پس از بررسی؛ براساس ماده ۲۳ قانون برنامه و بودجه آیین‌نامه استانداردهای اجرایی مصوب هیات محترم وزیران و طبق نظام فنی اجرایی کشور (مصوب شماره ۴۲۳۳۹/ت ۳۳۴۹۷ ه مورخ ۱۳۸۵/۴/۲۰ هیات محترم وزیران) تصویب و ابلاغ گردید. بدین وسیله معاونت نظارت راهبردی از تلاش و جدیت رییس آمور نظام فنی جناب آقای مهندس غلامحسین حمزه مصطفوی و کارشناسان محترم آمور نظام فنی و نماینده مجری محترم طرح تهیه ضوابط و معیارهای فنی صنعت آب کشور وزارت نیرو جناب آقای مهندس محمد ابراهیم‌نیا و متخصصان همکار در امر تهیه و نهایی نمودن این نشریه. تشکر و قدردانی می‌نماید و از ایزد منان توفیق روزافزون همه‌ی این بزرگواران را آرزومند می‌باشد. امید است متخصصان و کارشناسان با ابراز نظرات خود درخصوص این نشریه ما را در اصلاحات بعدی یاری فرمایند. معاون نظارت راهبردی -------- صفحهٔ بعد -------- تهیه و کنترل «راهنمای کاربرد سیستم‌های اطلاعات مکانی (۲15)) و سنجش از دور (115) در استخراج پارامترهای موثر مطالعات هیدرولوژیکی حوضه‌های آبریز» [ نشریه شماره ۶۴۶ ] مجری: معاونت پژوهشی دانشگاه تهران مولف اصلی: محمودرضا دلاور دانشگاه تهران دکترای مهندسی نقشه‌برداری- سیستم‌های اطلاعات مکانی اعضای گروه تمیه کننده: محمودرضا دلاور دانشگاه تهران دکترای مهندسی نقشورداری - سیستم‌های اطلاعات مکانی عبدالوحید آغاسی دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی دکترای منابع آب میرابوالفضل مصطفوی دانشگاه لاوال, کانادا دکترای مهندسی نقشرداری - سیستم‌های اطلاعات مکانی عبدالعلی قبادی شرکت مهندسی مهاب قدس فوق لیسانس مهندسی عمران کوروش کریمی زند دانشگاه تهران فوق لیسانس مهندسی عمران مهدی حسئلو دانشگاه تهران دکترای مهندسی نقشه‌برداری - سنجش از دور سنجش از دور فرید کریمی‌پور دانشگاه تهران دکترای مهندسی نقش‌یرداری - سیستم‌های اطلاعات مکانی سعید نادی دانشگاه اصفهان دکترای مهندسی نقشیرداری - سیستم‌های اطلاعات مکانی هانی رضائیان دانشگاه خوارزمی دکترای مهندسی نقشهرداری - سیستم‌های اطلاعات مکانی آرمان عظیمی دانشگاه تهران فوق لیسانس مهندسی نقشه‌برداری- سیستم‌های اطلاعات مکانی عباس شیخ محمدزاده دانشگاه تهران دکترای مهندسی نقشه‌برداری - سیستم‌های اطلاعات مکانی, دانشگاه تهران سیستم‌های اطلاعات مکانی -------- صفحهٔ بعد -------- اعضای گروه نظارت: مریم رحیمی فراهانی طرح تهیه ضوابط و معیارهای فنی فوق لیسانس عمران - آب صنعت آب کشور - وزارت نیرو اعضای گروه تایید کننده (کمیته تخصصی مدیریت منابع آب طرح تهیه ضوابط و معیارهای فنی صنعت آب کشور): احمد ابریشم چی دانشگاه صنعتی شریف دکترای منابع آب بهرام تقفیان مرکز تحقیقات حفاظت خاک و دکترای منابع آب ابخیزداری عباسقلی جهانی کارشناس آزاد فوق‌لیسانس مهندسی هیدرولوژی پیمان دانش‌کار آراسته دانشگاه بین‌المللی امام‌خمینی (ره) دکترای علوم و مهندسی آبیاری مریم رحیمی فراهانی طرح تهیه ضوابط و معیارهای فنی فوق‌لیسانس عمران - آب صنعت آب کشور - وزارت نیرو اعضای گروه هدایت و راهبری پروژه: فرزانه آقارمضانعلی رییس گروه آمور نظام فنی ساناز سرافراز کارشناس منابع آب امور نظام فنی -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست مطالب عنوان مقدمه فصل اول- اصول و مفاهیم پایه در سیستم‌های اطلاعات مکانی (15:) 2 ۱- کلیات ۱ ۲- تاریخچه و تعاریف (- ۱-۲- تعریف 0:15 ۱- ۳- منابع داده قابل استفاده ۴-۱- مدل‌های داده مکانی ۱-۴-۱ مدل داده سلولی ۱- ۲-۴- مدل داده برداری - ۵- ساختارهای داده - ۶- نحوه ورود داده به پایگاه داده ۱- ۱-۶- اخذ و رقومی‌سازی اطلاعات - ۲-۶- منابع تهیه داده‌های مکانی ۱ ۳-۶- رقومی‌ساز 2 ۴-۶- تصحیح و ویرایش داده‌ها - ۵-۶- مرجع کردن داده‌ها ۱- ۷- خروجی‌های اطلاعات - ۱-۷- خروجی کاغذی ۱ ۲-۷- خروجی رقومی - ۸- انواع پردازش‌ها ۱-۱ توابع هیدرولوژیک -٩۹ -۱‏ قابلیت تبادل اطلاعات ۰-۱ محیط‌های رایانه‌ای قابل استفاده ۱ کیفیت اطلاعات (- ۱۲ مروری بر برخی پیشرفت‌های اخیر در سیستم‌های اطلاعات مکانی ۱۰ ۱۱ ۱۲ ۱۳ ۱۳ ۱۳ ۱۳ ۱۴ ۱۵ ۱۵ ۱۵ ۱۵ ۱۶ ۱۸ ۱۹ ۳۰ ۳۱ ۲۳۲ -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست مطالب عنوان فصل دوم - راهنمای استفاده از قابلیت‌های ۲15 در مطالعات منابع آب ۲- ۱- هم‌پوشانی لایه‌های اطلاعاتی نقشه‌های پایه 7 ۱-۱- روش کار ۲ ۲- تهیه و کنترل کیفیت مدل‌های رقومی ارتفاعی زمین (1:۸4]) 7 ۱-۲- تهیه مدل‌های رقومی ارتفاعی زمین 7 ۳- مروری بر روش‌های درون‌یابی در مدل‌های رقومی زمین (11۸4) 7 ۱-۳- روش‌های درون‌یابی سراسری و محلی 7 ۲-۳- معیارهای انتخاب روش مناسب درون‌یابی 7 ۳-۳- کیفیت مدل‌های رقومی زمین 7 ۴- کاربردهای 015 در مطالعات فیزیوگرافی حوضه‌های آبریز ۱-۴- محصولات قابل استخراج از مدل‌های رقومی ارتفاعی زمین 7 ۵- کاربردهای 5آن) در تعیین توزیع مکانی پارامترهای اقلیمی ۲ ۶- بررسی راهکارهای انتخاب و کاربرد مدل‌های رقومی زمین (/1(7) برای مطالعات منابع آب 7 ۱-۶- تهیه نقشه هم باران 7 ۲-۶- تهیه نقشه هم فشار ۲ ۳-۶- تهیه نقشه هم دما ۲ ۷- استخراج پارامترهای مورد نیاز برای مدل‌سازی بارش رواناب حوضه‌های آبریز ۱-۷-۲- تهیه ورودی‌های مکانی مدل 175-1745 175۳-0150170/5, 115-000۸5 و ۷/۱/15 با اس از 05 7 ۲-۷- تهیه هیدروگراف‌های واحد لحظه‌ای ژئومورفولوژیک (11111)) 7 ۸- استخراج پارامترهای مدل‌های متداول فرسایش مانند مدل فرسایش جهانی و )۲51۱۸ ۱-۸- معرفی معادله جهانی فرسایش خاک (15٩ت]) ۳-۸- معرفی مدل ۳51۸۳ 7 4 تلفیق پارامترهای فیزیوگرافی, اقلیمی و پیکره زمین (زمین و خاک) برای تعیین حوضه‌های همگن 7۲ ۰ کاربرد 015 در مطالعات آب‌های زیرزمینی جح صفحه ۳۳ ۳۵ ۳۵ ۳۹ ۳۹ ۳۱ ۳۱ ۳۷ ۳۸ ۴۰ ۴۰ ۳۷ ۳۷ ۳۷ ۳۹ ۳۹ ۵۰ ۵۰ تفاده ۵۰ ۵۵ ۶ ۵۶ ۵۹ ۶۱ ۶۱ -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان 7 ۱۰ ۱- ساماندهی داده‌ها و تولید لایه‌های اطلاعاتی پایه آب‌های زیرزمینی فصل سوم - اصول و مفاهیم پایه سنجش از دور ۳ ۱- کلیات ۳ ۲- اصول و مفاهیم پایه در سنجش از دور ۳ ۱-۲- تاریخجه و تعاریف ۳ ۳-۲ مروری بر فیزیک سنجش از دور ۳ ۳-۲- مزایا و ویژگی‌های سنجش از دور ۳ ۴-۲- طبقه‌بندی سیستم‌های سنجش از دور ۳ ۵-۲- سکوها و سنجنده‌ها در سنجش از دور ۳ ۶-۲- انواع داده‌ها در سنجش از دور ۳ ۷-۲- مروری بر داده‌های سنجش از دور قابل استفاده در مطالعات منابع آب ۳ ۸-۲- اصول پردازش تصویر ۳ ۹-۲- تصحیحات قابل اعمال در پردازش تصویر در سنجش از دور ۳ ۱۰-۲- آشکارسازی تغییرات با استفاده از سنجش از دور ۳ ۱۱-۲- محیط‌های نرم‌افزاری در پردازش رقومی تصاویر سنجش از دور فصل چهارم - راهنمای استخراج عوامل موثر در مطالعات منابع آب با استفاده از سنجش از دور ۴ ۱- نمایش توزیع فضایی گستره‌های آبی ۳ ۲- نمایش توزیع فضایی و تغییرات زمانی پوشش گیاهی ۴ ۱-۲- روش‌های متعامد ۴ ۲-۲- روش‌های نسبتی ۳-۲- روش‌های مرکب ۴ ۴-۲- روش‌های تشخیص تغییرات پوشش گیاهی ۴ ۳- تعیین گستره مناطق برخی حوضه‌های آبریز ۴ ۱-۴- معیارهای طبقه‌بندی ۴ ۲-۴- کلاس‌های کلی طبقه‌بندی و انتخاب تصویر مناسب ۴ ۳-۴- کلاس‌های نمونه استفاده شده در سطوح ]|[ ,]| با ۶۱ ۸۵ ۸۷ ۸۸ ۸۸ ۸۹٩۹ ۹۱ ۹۳ ۳ ۹۴ ۹۴ ۹۴ ۹۵ ۱۰۰ ۱۱۳ ۱۱۵ ۱۱۷ ۱۱۹ ۱۲۰ ۱۲۰ ۱۳۱ ۱۳۲ ۱۳۳ ۱۳۴ ۱۳۴ ۱۳۵ ۱۳۶ -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست مطالب عنوان ۳ ۴-۴- مراحل مختلف تهیه نقشه‌های پوشش طبیعی و کاربری اراضی ۳ ۵-۴- شناسایی تغییرات در نقشه‌های پوشش طبیعی و کاربری اراضی ۴ ۵- بررسی امکان کاربرد سنجش از دور در برآورد کیفیت آب ۳ ۱-۵- مدل‌های کیفیت آب ۴ ۲-۵- برآورد عمق کدری به‌وسیله بشقاب سچی (سنجش کدری آب) ۳-۵- رنگ ۴ ۳-۵- بررسی آلاینده‌های حرارتی ۵-۵- روش تعیین گیاهان آبزی ۶- تهیه نقشه حرارت‌سنجی به کمک سنجش از دور ۴ ۱-۶- تهیه نقشه حرارتی سطوح پیکره‌های آبی با تصاویر سنجنده ۱101015 ۴ ۲-۶- تهیه نقشه حرارتی سطوح خشکی با تصاویر سنجنده ۸/111 ۴ ۷- تدقیق محاسبات تبخیر و تعرق با کمک داده‌های سنجش از دور ۴ ۸- کمک به برآورد رطوبت خاک به منظور استفاده در معادلات بیلان منابع آب ۴ ۱-۸- فیزیک مساله ۴ ۲-۸- الگوریتم خط پایه -/۸۱/5 -٩ ۳‏ کمک به پهنه‌بندی سیل ۴ ۲-۹ توانمندی سنجش از دور در پیش‌بینی و هشدار سیل ۴ ۱۰- بررسی کاربردهای سنجش از دور در مطالعات فرسایش حوضه‌های آبریز ۴ ۱-۱۰- کاربردهای سنجش از دور در مطالعات فرسایش حوضه آبریز ۴ ۱۰ ۲- روش به‌کارگیری داده‌های تهیه شده ۴ ۱-۱۱- باندهای مرئی ۴ ۱۱ ۲- روش‌هایدن ۴ ۱۲ تعیین مرزهای آبخوان ۴ ۱-۱۲- شناسایی داده‌های سنجش از دوری مورد استفاده در استخراج مرز آبخوان ح ۱۳۱ ۱۳۲ ۱۳۳ ۱۳۳ ۱۳۵ ۱۳۹ ۱۳۰ ۱۴۳۰ ۱۳۲ ۱۳۳ ۱۳۴ ۱۳۶ ۱۵۹۱ ۱۹۲ ۱۵۹۴ ۱۹۷ ۱۵۸ ۱۵۹ ۱۶۱ ۱۳۱ ۱۳۱ ۱۳۲ ۱۳۲ ۱۳۲ ۱۳۲ ۱۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان ۳ ۱۲ ۲- انتخاب تصاویر ۴ ۳ تفکیک سطحی آبرفت‌ها با توجه به دانه‌بندی ۴۳ ۱۴ ۲- راه‌های مختلف تهیه نقشه‌های زمین‌شناسی فصل پنجم - پیاده‌سازی ۵ ۱- نمایش توزیع فضایی گستره‌های آبی 4۵ ۱-۱- داده‌های کاربردی 4۵ ۳-۱- تعیین پهنه‌های آبی با استفاده روش دوم ۵ ۲- نمایش توزیع فضائی پوشش گیاهی 4۵ ۱-۲- داده‌های کاربردی 4۵ ۲-۲- ترسیم نمودار پراکندگی و خط خاک ۵ ۳-۲- محاسبه شاخص‌های مختلف ۵ ۳- تهیه نقشه دماسنجی سطح آب دریا 4۵ ۱-۳- داده‌های به‌کار گرفته شده 4۵ ۳-۳۲- محاسبه دمای سطح آب دریا ۵ ۳- تعیین حدود پیکره‌های تبخیری (پلایا) ۵ ۱-۴- فرآوری تصاویر ۵ ۲-۴- ایجاد فضای سه باندی ‎115٩| 4۵ ۱-۵- تشکیل تصویر ۷ باندی ۵ ۲-۵- حذف نمودن ابرها ۵ ۳-۵- حذف منابع آب ۱۶۴۳ ۱۶۳۴ ۱۳۵ ۱۳۵ ۱۳۷ ۱۷۱ ۱۷۳ ۱۷۳ ۱۷۴ ۱۷۴ ۱۷۵ ۱۷۵ ۱۷۶ ۱۷۶ ۱۷۸ ۱۸۱ ۱۸۱ ۱/۸۲ ۱۸۳ ۱۸۵ ۱۸۵ ۱۸۹ ۱۹۱ ۱۹۱ ۱۹۳ ۱۹۵ ۱۹۶ -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست مطالب ۵ ۴-۵- طبقه‌بندی بدون نظارت ۱۹۷ ۵ ۵-۵- طبقه‌بندی نظارت شده ۱۹۹ 4۵ ۶-۵- نمونه‌برداری زمینی ۳۰۰ 4۵ ۷-۵- انتقال اطلاعات به 5آن)ع۸۲ ۳۰۰ ۵ ۶- برآورد رطوبت خاک به وسیله سنجنده -۸/5 ۳۰۱ ۵ ۱-۶- مرحله اول: فرآوری تصاویر و داده‌های جانبی ۳۱ ۵ ۲-۶- مرحله دوم: تشکیل ترکیب تصاویر ۳۹ پیوست ۱- قابلیت‌های سیستم‌های اطلاعات مکانی در مطالعات منابع آب‌های سطحی و آب‌های زبرزمینی ‏ ۲۱۳ پیوست ۲- معرفی ۸۲۵۲1۱۵۲۰ و نحوه استفاده از آن در مطالعات منابع آب ۳۹ منابع و مراجع ۳۷ فهرست شکل‌ها شکل ۱-۱-اجزای اصلی یک 015 ۸ شکل ۲-۱- نمایش مدل داده سلولی ۱۰ شکل ۳-۱- نمایش عوارض در مدل داده‌برداری و سلولی ۱۰ شکل ۴-۱- تبدیل داده‌ها به اطلاعات در یک سیستم اطلاعاتی ۱۲ شکل ۵-۱- سطوح جزییات در سازماندهی داده‌ها ۱۲ شکل ۶-۱- خطاهای مربوط به عدم اتصال لبه‌ها ۱۴ شکل ۷-۱- نمایش مقطع یک 511 ۷ شکل ۹-۱- نحوه عملکرد تابع تجمع جریان ۷ شکل ۱۰-۱- نمایش شماتیک مفهوم ۷۷/۵10۲۵16۵ ۱۸ شکل ۱۱-۱- خروجی تابع تولید شبکه جریان ۱۸ شکل ۱-۲- چندضلعی‌های تیسن ۳۵ شکل ۲-۲- محاسبه بر اساس سه همسایگی ۳۶ د -------- صفحهٔ بعد -------- شکل ۳-۲- نمایش شماتیک همسایگی ۳*۳ روی یک 11:۸1 ۳۱ شکل ۴-۲- شبکه جهت‌نما ۴۳ شکل ۵-۲- رتبه‌بندی آبراهه‌ها ۴۵ شکل ۶-۲- منحنی هم ارزش مربوط به ارتفاع ۵۰ متر ۳۶ شکل ۷-۲- نمایش نیمرخ طولی ۳۷ شکل ۸-۲- نقشه هم بارش براساس /773] ۴۸ شکل ۹-۲- نقشه مناطق هم بارش استان بوشهر بر اساس چندضلعی‌های تیسن ۳۹ شکل ۱۰-۲-ارتباط 015 و 1135 ,0007710/5 ۵۱ شکل ۱۱-۲- گراف مراحل تهیه نقشه فرسایش خاک با استفاده از 015 ۵۸ شکل ۲ ۱۲ رابطه بار هیدرولیکی و ضخامت آبخوان با سطح زمین, سطح آب زیرزمینی» سنگ کف و سطح مبنا ‏ ۷۶ شکل ۱۳-۲- شمایی از حدود و هندسه آبخوان ۷۷ شکل ۱۴-۲- نمایش ارتباط منابع آب‌های زیرزمینی و سطحی (الف) جریان سطحی زهکشی می کند (ب) جریان سطحی تغذیه می‌کند ۳۸ شکل ۱۵-۲- تعیین (الف) جهت شیب. نمایش موقعیت یک منبع آلاینده (ب) توزیع شدت آلودگی با استفاده از نقشه شیب ۳۹ شکل ۱-۳- جریان انرژی و اطلاعات در سنجش از دور ۸۸ شکل ۲-۳- میدان الکترومفناطیسی ۵ شکل ۳-۳- طیف الکترومغناطیس !1 شکل ۳-۳- الف- پراکنش نور در هنگام برخورد با جو. ب- جذب نور در هنگام برخورد با جو 1۱ شکل ۵-۳- سه نوع برخورد انرژی با اشیا ۹۱ شکل ۶-۳- طبقه‌بندی سامانه‌های سنجش از دور 1۳ شکل ۷-۳ -الف- خطخطی شدن . ب- خط جامانده ۹1۷ شکل ۸-۳- موزاییک چند تصویر از یک سنجنده ۹۷ شکل ۹-۳- فرآیند ثبت هندسی ۹۹ شکل ۱۰-۳ - الف- نزدیک‌ترین همسایگی ب- درون‌یابی دوخطی ج- کانولوشن مکعبی ۱۰ شکل ۱-۴- منحنی رفتار طیفی آب دریا ۱۱۷ شکل ۲-۴ انعکاس باندهای قرمز و فروسرخ برای سلول‌های تصویری مختلف تصویر ۱۱۹ -------- صفحهٔ بعد -------- شکل ۳-۴- روند انجام تهیه نقشه‌های پوشش طبیعی و کاربری اراضی ۱۳۲ شکل ۴-۴- تغییرات فصلی در الف- جمنزار. ب- جنگل‌های خزان‌شو ۱۳۳ شکل ۶-۳- منحنی بازتاب طیفی برای میانگین‌های عددی باندهای هر یک از ۱۰ کلاس ۱۳۸ شکل ۷-۴- نقشه‌برداری هیدرو اکوستیک الف) نمایی از عملیات هیدرواکوستیک ب) شدت آکو به صورت رنگی (مقیاس ستون سمت تال محور قائم سمت راست عمق به متر و محور افقی فاصله‌ی مسیر حرکت به متر) ۱۳۰ شکل ۸-۴- تصویر طبقه‌بندی شده گیاهان آبزی در دریاجه 5۱۷/۵1 به‌وسیله تصاویر 1۳0۳/05 ۱۳۲ شکل ۹-۴- توزیع دو بعدی ]۷1-1 ۱۵۰ شکل ۱۰-۴- الف- سطح زمین از دید یک سنجنده مایکروویو . ب- سطح زمین, آنچه بشر می‌بیند ۱۵۲ شکل ۱۱-۴- مراحل پایش پیکره‌های آبی و سیل ۱۳۰ شکل ۱۲۳-۴- انعکاس طیفی مواد مختلف در طول موج‌های مختلف (۷۸۹5۸) ۱۶۶ شکل ۱۳-۳۴- مراحل اصلی و بررسی عناصر سطحی زمین ۱۳۸ شکل ۱۴-۴- نمودار مقادیر بازتابی در باندهای ۴ و ۷ ۷155 به‌دست آمده به‌وسیله رادیومترهای میان گذر ۱۳۹ شکل ۱۵-۴ نمودار مقادیر بازتابی در باندهای ۵ و ۷ 5 به‌دست آمده به‌وسیله رادیومترهای میان گذر ۱۳۹ شکل ۱۶-۴- نمودار مقادیر بازتابی در باندهای ۴ و ۵ ۷155 به‌دست آمده به‌وسیله رادیومترهای میان گذر ۱۷۰ شکل ۱-۵- الف - تصویر منطقه مورد بررسی, ب- باند ۲. ج- باند ۵ د- باند ۷ ۱۷۳ شکل ۲-۵-الف- نمودار طیفی باند ۵ ب- نمودار طیفی باند ۷ ۱۷۴ شکل ۳-۵- پهنه آبی استخراج شده به روش اول ۱۷۴ شکل ۴-۵- پهنه آبی استخراج شده به روش دوم ۱۷۴ شکل ۵-۵- الف- تصویر منطقه مورد بررسی, ب- تصویر باند قرمزء ۱۷۵ ج- تصویر باند فروسرخ., د- پراکندگی پیکسل‌های دو باند قرمز و فروسرخ ۱۷۵ شکل ۶-۵- اندازه شیب و پارامترهای مرتبط ۱۷۶ شکل ۷-۵- الف- 1 ب- [0۷۷ل چ ]۷ کل د- ]۳۷۷[ ه- ]5۸۱۷ ر- ]۳۷ س- ]۷۷/1۷ ۱۷۷ شکل ۸-۵- نقشه پوشش گیاهی منطقه با استفاده از ۸711/1 ۱۷۸ شکل ۹-۵- نقشه پوشش گیاهی منطقه با استفاده از 12۷/1 ۱۷۸ ر -------- صفحهٔ بعد -------- شکل ۱۰-۵- نقشه پوشش گیاهی منطقه با استفاده از 8۷/1 ۱۷۹ شکل ۱۱-۵- نقشه پوشش گیاهی منطقه با استفاده از ۳۷1] ۱۷۹ شکل ۱۲-۵- نقشه پوشش گیاهی منطقه با استفاده از 5۸۱/1 ۱۸ شکل ۱۳-۵- نقشه پوشش گیاهی منطقه با استفاده از ۳۷/1 ۱۸ شکل ۱۴-۵- نقشه پوشش گیاهی منطقه با استفاده از ۷/12۷1 ۱۸۱ شکل ۱۵-۵- تصویر منطقه مورد بررسی از ماهواره ۸101215 ۸۱ شکل ۱۶-۵- الف- تصویر ماهواره‌ای 101015 قبل از زمین مرجع نمودن ب- تصویر ماهواره‌ای ۱101018 بعد از زمین مرجع نمودن ۸۲ شکل ۱۷-۵- نحوه چیدمان نقاط کنترل زمینی تصویر ماهواره‌ای ۱۷101015 ۱۸۲ شکل ۱۸-۵- نقشه دمای سطح آب دریای خزر ۱۸۴ شکل ۱۹-۵- تصویر 110۴ الف- ۸/0003 ب- ۱/0282 ۱۸۴ شکل ۳۰-۵ تصویر رنگ طبیعی سنجنده +۳1۱1 ماهواره 2108۵1] از منطقه دریاچه نمک و دریاچه حوض سلطان ۱۸۵ شکل ۲۱-۵- الف- تصویر خام باند ۲۹ سنجنده ۱/0115 ب- تصویر زمین مرجع شده ۱۸۸ شکل ۳۲-۵- تصاویر باندهای مورد نیاز جهت تعیین پیکره های تبخیری. الف- باند ۶ سنجنده +/137۱ ب- باند ۴ سنجنده +/137۳ ج- تصویر قطع شده و نمونه‌برداری مجدد شده به ۲۸/۵ متری, باند ۲۹ سنجنده ۱/0115 ۱۹۰ شکل ۲۳-۵- ترکیب رنگی آ115 پلایاها به رنگ زرد. ۱۹۱ شکل ۳۴-۵- الگوریتم مراحل به کار برده شده برای تفکیک مناطق آبی ۱۹۲ شکل ۲۵-۵- تصویر طبیعی سنجنده +/۳۳۸ ماهواره 2081] بخشی از منطقه دریاچه ارومیه. ۱۹۵ آذربایجان شرقی, آذربایجان غربی و دریاچه سد ارس ۱۹۵ شکل ۲۶-۵- تصویر شکل ۲۵-۵ عاری شده از ابر شده ۱۹۶ شکل ۲۷-۵- تصویر ۲۵-۵ عاری شده از ابر و پیکره‌های آبی ۱۹۷ شکل ۲۸-۵- طبقه‌بندی نهایی و نام کلاس‌ها برای تصویر ۱۶۹-۲۳ سنجنده +۳1۸ ماهواره 2۳08۵1] ۳۰۰ شکل ۳۹-۵- تصاویر (الف)» (ج) (ه) و (ز) به ترتیب حرارت ظاهری خام در باندهای ۷۶ 11۶ ۷۱۰/۶۵ و ۵ می باشد و (ب)» (د)» (و) و (ح) به ترتیب زمین مرجع شده‌ی همان تصاویر است. تصاویر (ط) و(ی) نیز نقشه خشکی اقیانوس خام و زمین مرجع شده می‌باشند. ۲۱۵ شکل ۳۰-۵- (الف) موقعیت تصویر بر روی نقشه جهان که با رنگ متفاوت قابل رویت است ۳۶ (ب) نمونه‌ای از تصاویر حاصله برای گذر صعودی ۳۶ -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست شکل‌ها عنوان شکل ۳۱-۵- الف- تصویری از ‎٩117۷1‏ ماه فوریه با سیستم مختصات هم مساحت آزیموتی لامبرت و شکل ۳۲-۵- نمایی از داده درصد جرمی لای ۷۷/20۳ با سیستم مختصات طول و عرض جغرافیایی شکل ۳۳-۵- الگوریتم تعیین رطوبت خاک سنجنده ۸۱/514 شکل ۳۴-۵- تصویر رطوبت خاک مربوط به روز ۶ ژانویه سال ۲۰۰۷ از تمامی جهان شکل پ.۱- ۱- محدوده حوضه بهار همدان به عنوان منطقه مورد بررسی شکل پ. ۱ ۵- نقشه جهت شیب حوضه شکل پ. ۱ ۷- المان‌های جهت جریان شکل پ. ۱- ۹- نقشه مقایسه آبراهه‌های موجود و محاسباتی شکل پ. ۱۰ - نقشه قطعه‌بندی آبراهه‌ها شکل پ. ۱۱ الف- نقشه هم دمای حوضه در سال‌های ۱۳۸۵ ۱۳۷۶ شکل پ.- ۱ ب- نقشه هم دمای حوضه در سال ۱۳۷۷ (دنباله) شکل پ. ۱-ج- نقشه هم دمای حوضه در سال‌های ۱۳۸۵ ۱۳۸۱ (دنباله) شکل پ.۱- ۱ د- نقشه هم دمای حوضه در سال ۱۳۸۵ (دنباله) شکل پ. ۱۲ الف- نقشه هم تبخیر برای سال‌های ۱۳۷۶-۱۳۸۵ شکل پ. ۱ ۲ ب- نقشه هم تبخیر برای سال ۱۳۷۷ (دنباله) شکل پ. ۱۲ ج- نقشه هم تبخیر برای سال‌های ۱۳۸۱-۱۳۸۵ (دنباله) شکل پ.۱- ۱۳۲-د- نقشه هم تبخیر برای سال ۱۳۸۵ (دنباله) شکل پ.۱- ۱۳ نمودار فرازسنجی ۳۹۷ ۳۹۷ ۳۹ اه ۳۱۲ ۳۱۵ ۳۱۶ ۳۱۷ ۳۱۸ ۳۱۹ ۳۱۲۰ ۳۳۰ ( وه ۲۳۳۲ ۳۳۳ ۳۲۶ ۳۲۷ ۳۲۷ ۳۳۸ ۳۳۸ ۳۳۹ ۳۳۹ ۳۳۰ ۳۱۳۰ ۳۲۳۲ -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان شکل پ.۱- ۱۵- نقشه پراکندگی چاه‌های حوضه شکل پ.- ۱۶- نقشه پراکندگی چشمه‌های حوضه شکل پ.۱- ۱۷ نقشه هم تراز حوضه شکل پ.۱۸-۱- نقشه‌های هم ضخامت حوضه شکل پ.۱- ۲۰- نقشه خطوط هم ارزش 115 شکل پ.۱- ۲۱- نقشه خطوط هم‌ارزش کلر حوضه شکل پ.۱- ۲۲- نقشه خطوط هم‌ارزش آ]آ حوضه شکل پ.۲ ۱- تابع ۵00۵11101۵ /۳۸] شکل پ.۲ ۲- منوی خروجی تابع ۳۵۵۵۳۵1110۲1۵ /۳۸] شکل پ. ۲ ۳- تابع 5۱۳5 |]۳ شکل پ. ۲ ۴- منوی خروجی تابع 510۵5 |]۳۱ شکل پ. ۲ ۵- تابع 11۳6011010 ۳10۷۷ شکل پ. ۲ ۶- نمونه‌ای از خروجی تابع 11۳011010 ۲۳10۷۷ شکل پ. ۲ ۷- تابع 121۳6011010 ۳10۷۷ شکل پ.۲- ۸- خروجی تابع شکل پ. ۲ ‎-٩‏ تابع 16111110 :51۳۵17 شکل پ. ۲ ۱۱ مقدار آستانه برای مشخص نمودن آبراهه‌ها شکل پ.۲- ۱۲ تابع 5081161121100 51۳۵1۳ شکل پ.۲ ۱۳ لایه خروجی تابع شکل پ. ۲ ۱۴ تابع 10116211010 00۳10 ۲۵1061 شکل پ.۲ ۱۶- تابع 1۳۵۵۵۶1۵ ۳۵1۷۵0 ۲۵10۵1 شکل پ.۲ ۸ جدول توصیفات لایه‌ای ۲۵1611611 شکل پ. ۲ ۱۹ تابع ۳۳۵۵۵۵۵1۳۵ 116 12۳۵۱۵۵0 ۱۳۲ ۳۳۳ ۳۳۳ ۳۳۴ ۳۳۴ ۳۳۶ ۳۷ ۳۳۸ ۳۴۱ ۱۳۲ ۱۳۲ ۳۳ ۳۳ ۱۳۴ ۳۴۵ ۳۴۵ ۳۴۶ ۳۴۳۶ ۱۳۷ ۱۴۷ ۲۴۸ ۲۴۸ ۳۳۹ ۳۳۹ ۳۵۰ ۳۵۰ ۱۳ ۸8( -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست شکل‌ها عنوان شکل پ. ۲ ۳۰ خروجی تابع شکل پ. ۲ ۲۱ تابع 1۳۳۵۵۵۶۹1۵ 116 12۳۵1۵26 شکل پ.۲ ۲۲ خروجی تابع شکل پ. ۲ ۲۴ جدول توصیفات لایه ۲-۵1611۵11 شکل پ. ۲ ۲۳۵ جدول توصیفات لایه 16] 1۳۵1280 شکل پ. ۲ ۲۶- تابع ۳۲۵۵۶۹1۵ ۳۵۱۲ 12۳۵1۵۵6 شکل پ. ۲ ۲۷ خروجی تابع شکل پ.۲- ۳۸ جدول توصیفات لایه جدید ۳۵۱1۳ ع۳۵128(]» شکل پ. ۲ ۲۹ تابع 21661-) 10۳ ۳۵10 ۳1۵۷۷ 1۵۳۵0۹1 شکل پ.۲ ۳۰ خروجی تابع شکل پ.۲ ۳۱ جدول توصیفات لایه ۳۵1۳-۵1 ۳10۷۷ 1080۹1 شکل پ. ۲ ۳۲ تابع 02101165 ۸0101 1۵۳ 1۳۵1 ۳1۵۷۷ 1۲۵۵۵1 شکل پ.۲ ۳۴ جدول توصیفات لایه ایجاد شده تابع ۸۵[0101 ۳۵1 ۳10۷ 1۲086۹1 شکل پ. ۲ ۳۵ تابع 51006 شکل پ. ۲ ۳۷ تابع 30 112 00۳6216۳ 51006 شکل پ.۲ ۳۸ معرفی لایه ورودی و خروجی تابع شکل پ. ۲ ۳۹ تابع ۱10۳1۳ ۳۵۵1۵ 20 30 1320 0۳6216۳ 51006 شکل پ.۲ ۳۰ معرفی لایه ورودی و خروجی تابع شکل پ.۲ ۴۱ تابع ۸00۲1۵1101 ۳10۷۷ ۷۷/۵۱۵111۵0 شکل پ. ۲ ۳۲ معرفی لایه ورودی و خروجی تابع شکل پ.۲ ۴۳۳ منوی ۷۷/۵۲۵۲۹۱۵۵ شکل پ.۲ ۴۳۴ معرفی نام کلاس عارضه ض [(۸2 ۱۳ ۳۹۲ ۳۹۳ ۳۹۳ از۸۵ ۱ ۳۵۹۳ ۳۵۹۴ ۳۵۹۵ ۳۹۵ ۳۵۶ ۳۵۹۶ ۳۹۷ ۳۹۷ ۳۵۸ ۳۵۸ ۳۵۹۹ ۳۵۹ ۳۳۰ ۳۰ ۳۳۱ ۳۱ ۳۱۶۲ ۲۱۲ لاه ۱ ۲۱۳۳ ی -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان شکل پ. ۲ ۴۶- نحوه ایجاد یک عارضه ۳۵171 1721011 شکل پ. ۲ ۴۷ جدول توصیفات لایه ۳۵۱۱۲ 17۵1610 شکل پ.۲- ۳۸ منوی ترسیم حوضه‌های آبخیز شکل پ.۲- ۴۹ تنظیمات جهت ترسیم حوضه‌های آبخیز شکل پ. ۲ ۵۰ پیغام انجام شدن عملیات برای دو نقطه شکل پ.۲ ۵۱ حوضه‌های آبخیز ترسیم شده شکل پ.۲ 4۵۲ جدول توصیفات لایه ۳۵111 :17۵101 شکل پ. ۲ ۵۳ جدول توصیفات لایه ۳0۱11 ۱۷/210۳5110 شکل پ. ۲ 4۵۴ جدول توصیفات لایه ۷۷۵10۲۹/۵۵ شکل پ.۲ ۵۵ تنظیمات جهت ایجاد کلاس عارضه ۳۵11 1721610 شکل پ. ۲ ۵۶- معرفی نام کلاس عارضه شکل پ. ۲ 4۵۷ معرفی فیلدهای ۲121۵ و 126901101101 شکل پ.۲ ۵۸ انتخاب نقطه بر روی آبراهه شکل پ. ۲ ۵۹ تابع 10111621100 50/۵16۳5160 ۵160 شکل پ.۲- ۶۰- معرفی لایه ورودی و خروجی تابع شکل پ. ۲ ۶۱- زیرحوضه‌ها شکل پ. ۲ ۶۲- تابع 61۳۵1۵ ۸۲۵۵ 1۳۵1۵۵26 شکل پ. ۲ ۶۳- معرفی ناحیه و لایه خروجی تابع شکل پ. ۲ ۶۴- پیغام محاسبه مراکزثقل حوضه‌ها شکل پ. ۲ ۶۵- تابع ۳۵1۳0 ۳10۷۷ 1۵۳86۹1 شکل پ. ۲ ۶۶- معرفی لایه ورودی و خروجی تابع شکل پ.۶۷-۲- پیغام ایجاد ارتباط داده ای جدول توصیفات لایه تولید : ۵ 1۳۵1۵26 شکل پ. ۲ ۶۸- تابع ۱/0100 11505 ۳۵۳ ۳۱۵۷ 1۵۳۵۵۹1 شکل پ. ۲ ۶۹- معرفی لایه ورودی و خروجی تابع مسیر جریان شکل پ. ۲ ۷۱ تابع ۷۷/۵10۲۹1۵05 1۵۳ ۳۵1۳ ۳10۷ 1۲۵۵۵۹1 ۵ ۳۱۳۵ ۲۱۳۵ ۲۱۶ ۳۶۶ ۳۶۶ ۲۳۷ ۲۱۳۷ ۲۱۳۷ ۳۳۸ ۳۳۸ ۲۱۹ ۲۱۹ ۳۷۰ ۳۷۰ ۳۷۰ ۳۷۱ ۳۷۱ ۳۷۱ ۲۷۲ ۳۲۷۲ ۳۷۳ ۲۷۳ ۳۱۷۳ ۳۷۴ ۳۷۳ -------- صفحهٔ بعد -------- شکل پ. ۲ ۷۲ تابع 50۷/۵10۲5005 10۳ ۳۵1 ۳1۵0۷ 1۵۳۵۵۹1 ۲۷۴ شکل پ. ۲ ۷۳ تابع 12۳۵1۵10۲5 1۳2110 ۳10۷۷ ۳۷۵ شکل پ.۲ ۷۴ معرفی لایه ورودی و خروجی تابع ۳۷۵ شکل پ.۲- ۷۵ جدول توصیفات کلاس عارضه [17۵1 ۳10۷۷ 10۳86۵1 ۳۷۵ فهرست جدول‌ها جدول ۱- ۱- ویژگی‌های مدل‌های داده برداری و سلولی ۱۰ جدول ۳ ۱- مقایسه روش‌های درون‌یابی ۳۷ جدول ۲ ۲- اجزا داده‌های ورودی مدل 11۳۲-115 ۳ جدول ۲ ۳- شاخص‌های ارزیابی برآورد رسوب در روش ۲۹1۸۳ پ جدول ۲ ۴- رده‌بندی کلاس‌های فرسایش و خصوصیات آنها در نقشه پهنه‌بندی میزان فرسایش ۳۰ جدول ۳ ۱- نرم‌افزارهای مورد ارزیابی ۱۱۴ جدول ۳ ۲- مقایسه نرم‌افزارهای مورد آرزیابی با به توجه برخی از معیارهای مطرح شده ۱۱۳ جدول ۱-۴- سامانه‌های سلسله مراتبی پوشش طبیعی و کاربری اراضی اصلاح شده ۱۳۵ جدول ۲-۴- یک سامانه طبقه‌بندی برای نقشه‌های پوشش طبیعی و کاربری اراضی به‌وسیله سنجش از دور اصلاح شده ۱۳۷ جدول ۴ ۳- برخی سنجنده‌های مناسب برای تعیین 5177 ۱۳۶ جدول ۴ ۴- آلاینده‌ها و رنگ آنها در تصاویر رنگی ۱۳۹ جدول ۴ ۵- ضرایب به‌دست آمده از مدل ۳۱/۷/۳ برای محاسبه 557 از الگوریتم ۱1۲557 ۱۳۳ جدول ۴ ۶- ضرایب به‌دست آمده از رادیوساندها برای محاسبه 557 از مدل ۱1۲557 ۱۳۴ جدول ۴ ۷ - ضرایب به‌کار گرفته شده برای محاسبه 1.57 ۱۴۵ جدول ۴ ۸- ضرایب گسیل‌مندی برای باندهای ۴ و ۵ سنجنده ۸۷111 برای ماهواره ۸/0۸۸ ۱۴۵ جدول ۴ ‎-٩‏ سنجش عوامل موثر در تعیین جریان‌های انرژی در سطح زمین به‌وسیله ۲05 ۱۳۶ جدول ۴ ۱۰ پارامترهای مورد نیاز برای تعیین مقاومت سطحی شاخ و برگ گیاه ۱۳۹ جدول ۴ ۱ مقایسه دو روش فعال و غیر فعال سنجش از دور مایکروویو برای تعیین رطوبت خاک ۱۵۱ ظ -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست جدول‌ها جدول ۴ ۱۲ پارامترهای روابط (۴۰-۴) تا (۴۷-۴) ۱۵۹۳ جدول ۴ ۳- مقادیر اولیه و محدوده قابل قبول برای الگوریتم ۱۵۶ جدول ۴ ۱۴- ماهواره‌ها و کارایی آنها در مواجهه با سیل ۱۹۵۸ جدول ۵ ۱- لیست لایه‌های فرمت 11۳] با سطح پردازش ۱0103 ۱۸۳ جدول ۲-۵- مشخصات باندهای یک کیلومتری موجود در داده 1۸] به‌طور خلاصه از پایگاه اینترنتی داده رنگ اقیانوس ۱۸۶ جدول ۵ ۴- کلاس‌های مورد استفاده در پروژه ۱۹۹ جدول پ.د 4 اسامی ایستگاه‌ها و مشخصات جغرافیایی و شناسنامه‌ای ایستگاه‌های واقع در داخل محدوده مطالعاتی ۲۲۴ جدول پ.۲-۱ ایستگاه‌های انتخابی برای انجام مطالعات بارندگی از داخل و خارج از محدوده ۳۵ جدول پ.۳-۱ مشخصات ایستگاه‌های مورد استفاده برای پارامتر دما ۳۶ -------- صفحهٔ بعد -------- مقدمه ۱ ٩۳/۰۷/۰۱ مقدمه افزایش سریع جمعیت کشور و محدودیت امکانات موجود. لزوم استفاده بهینه از منابع را اجتناب ناپذیر می‌نماید. بدین ترتیب وجود یک راهنمای جامع در خصوص اخذ و مدیریت بهینه اطلاعات مکان مرجع جهت بررسی کاربرد سیستم‌های اطلاعات مکانی (015) و سنجش از دور (15) در استخراج پارامترهای موثر مطالعات هیدرولوژیکی حوضه‌های آبریز و استفاده از علوم و فناوری‌های اطلاعاتی و ارتباطی پیشرفته بیش از پیش احساس می‌شود. امروزه سیستم‌های اطلاعات مکانی (15:)) جهت اخذ. ذخیره‌سازی, بازیابی, به‌هنگام‌سازی, پردازش, نمایش, کاربرد و تبادل اطلاعات مکان مرجع به‌طور وسیعی مورد استفاده قرار می‌گیرند. در این رابطه جهت برآورد نحوه استخراج پارامترهای موثر مطالعات هیدرولوژیکی حوضه‌های آبریز و کاربردهای سیستم‌های اطلاعات مکانی و سنجش از دور در مطالعات هیدرولوژیکی حوضه‌های آبریزء علوم و فنون مختلفی مورد استفاده قرار می‌گیرند. از جمله این علوم و فنون می‌توان به مدل‌سازی رقومی زمین (4)1(10 زمین آمار : آمار مکان مرجع "ء تجزیه و تحلیل‌های مکان مرجع ‏ هیدرولوژی, ژئومورفولوژی» زمین‌شناسی و ... اشاره نمود. وجود آمار و اطلاعات دقیق. صحیح و به‌هنگام. عامل حیاتی برای کلیه برنامه‌ریزی‌ها و تصمیم‌گیری‌های کلان اقتصادی, فرهنگی, اجتماعی و ... در کشور می‌باشد. در واقع از دیر باز آمار به عنوان یکی از زیرساخت‌های مهم توسعه در کشورها مد نظر بوده و همراه با تحولات علم و فناوری یکی از مهم‌ترین آبزارها و بسترهای توسعه محسوب شده است. از آنجا که آب به عنوان یکی از منابع اصلی توسعه پایدار محسوب می‌گردد. لذا برنامه‌ریزی جهت مطالعه سیستماتیک و استفاده بهینه از منابع محدود آب کشور با توجه به افزایش چشمگیر جمعیت و لزوم بهینه‌سازی منابع تولید و مدیریت تقاضا و مصرف آن. نیازمند وجود اطلاعات دقبق, صحیح. به‌هنگام و مکان مرجع است. در این راستا تهیه راهنمای کاربرد سیستم‌های اطلاعات مکانی (015) و سنجش از دور (165) در استخراج پارامترهای موثر مطالعات هیدرولوژیکی حوضه‌های آبریز جهت استفاده مهندسین مشاور و دستگاه‌های اجرایی در فازهای مطالعاتی یا اجرایی به منظور ارائه روش‌های کاربردی در استفاده از قابلیت‌های علوم و فناوری‌های 0715 و سنجش از دور در مطالعات هیدرولوژیکی حوضه‌های آبریز تهیه گردیده است. هیدرولوژی به بررسی آب‌های موجود در سطح., زیر و اتمسفر زمین مانند رودخانه‌ها و دریاهاء بارش باران و برف و ... می‌پردازد و شامل مسایلی مانند تخمین منابع آب موجود. مطالعه فرآیندهایی مانند نفوذ, تبخیرء ... و نیز مطالعه مسایلی مانند سیل و خشکسالی و ارائه استراتژی‌هایی برای مدیریت بهینه منابع آب می‌باشد. چرخه آب در طبیعت شامل مراحلی است که به عنوان چرخه هیدرولوژی معروف می‌باشد. محاسبه بسیاری از پارامترهای موثر در چرخه آب نیازمند داده‌های مکانی می‌باشند که کمبود این داده‌ها یکی از محدودیت‌های عمده در این زمینه به حساب می‌آید. 000512115115 -| 51۵1151۵5 ]5021۵ -2 ۸۵۷50۵ 5021121 -3 -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ راهنمای کاربرد سیستم‌های اطلاعات مکانی (019)و سنجش از دور (#۶۹) در استخراج پارامترهای موثر ... ٩۳/۰۷/۰۱ سنجش از دور به عنوان علم و فناوری اخذ اطلاعات از اجسام بدون تماس فیزیکی با آنها با تولید انواع داده‌های مکانی با قدرت‌های تفکیک مکانی. طیفی, زمانی و رادیومتریکی, با هزینه مقرون به صرفه به‌ویژه در مناطق وسیع و در زمان مورد نیاز و 5ات) به عنوان علم و فناوری اخذ. ذخیره‌سازی, بازیابی» به‌هنگام‌رسانی» پردازش, تلفیق, تجزیه و تحلیل, مدل‌سازی. شبیه‌سازی, مدیریت. کاربرد.ء نمایش و تبادل اطلاعات مکان مرجع با ایجاد یک بستر مناسب بر مبنای فناوری اطلاعات برای مدیریت و تجزیه وتحلیل انواع داده‌های مکانی, دارای پتانسیل بسیار زیادی برای بهبود امروزه با افزایش کاربردهای 015 و سنجش از دور (135) در بسیاری از علوم, گرایش به استفاده از آنها برای مطالعصات هیدرولوژیکی به‌صورت فزاینده‌ای افزایش یافته است. از اینرو ارائه راهکارها و دستورالعمل‌های علمی مناسب برای استفاده از این علوم و فنون در بهینه‌سازی روندهای سنتی مطالعات هیدرولوژیکی ضروری به نظر می‌رسد. نشریه حاضر در همین راستا و به منظور آرائه راهنمای علمی برای کاربردهای 5ان) و 165 در محاسبه پارامترهای هیدرولوزیکی به‌صورت استاندارد و با کیفیت مطرح می‌گردد. فصل‌های ارائه شده در این راهنماء به تشریح اصول و مفاهیم پایه سیستم‌های اطلاعات مکانی و سنجش از دور و برخی کاربردهای آنها در هیدرولوژی مربوط می‌گردند. نحوه استخراج پارامترهای موثر مطالعات هیدرولوژیکی حوضه‌های آبریز با استفاده از سیستم‌های اطلاعات مکانی و سنجش از دور و انجام برخی مطالعات موردی در فصول آتی این راهنما ارائه شده‌اند. - هدف راهنمای کاربرد سیستم‌های اطلاعات مکانی (015) و سنجش از دور (15) در استخراج پارامترهای موثر مطالعات هیدرولوژیکی حوضه‌های آبریز با هدف ارائه روش‌های مختلف در به‌کارگیری توانایی‌ها و قابلیت‌های سیستم‌های اطلاعات مکانی (015) و سنجش از دور (115) در انجام مطالعات منابع آب حوضه‌های آبریز تهیه گردیده, به گونه‌ای که با استفاده از الگوریتم‌هاء سیستم‌ها و محیط‌های رایانه‌ای بتوان با کیفیت مناسب. این پارامترها را استخراج نموده و مطالعات هیدرولوژیک حوضه‌های آبریز مربوطه را انجام داد. به‌طور کلی طرح‌های استفاده از منابع آب را می‌توان در چهار فاز مطالعاتی, برنامه‌ریزی و طراحی, اجرایی و مدیریتی تقسیم‌بندی نمود. راهنمای حاضر عمدتا در چهارچوب فاز مطالعاتی جهت تعیین و استخراج پارامترهای موثر بر مطالعات هیدرولوژیکی حوضه‌های آبریز تدوین شده است. مطالعات منابع آب شامل مطالعات هواشناسی اقلیم شناسی, هیدرولوژیکی (آب‌های سطحی) و آب‌های زیرزمینی است. معرفی کلیات و موقعیت منطقه. شبکه سنجش, بررسی و ارزیابی کیفیت داده‌های آب و هواشناسی, تحلیل بارندگی, دماء نم نسبی, باد. ساعات روشنایی و تشعشع خورشیدی و تبخیر و تعرق. تحلیل وضعیت فیزیوگرافی حوضه‌های آبریز., تهیه و تحلیل منحنی‌های هم ارزش و... از نیازهای اساسی مطالعات هواشناسی و اقلیم است. تهیه اطلاعات پوشش و -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ ‏مقدمه ٩۳/۰۷/۰۱ محیط‌های دو بعدی و سه بعدی و به‌ویژه در سیلاب‌دشت‌هاء تهیه و پردازش نقشه‌های رقومی و اطلاعات پایه برای مطالعات آب‌های سطحی و زیرزمینی,» تهیه داده‌های ثانویه برای مطالعات آب‌های زیرزمینی و نحوه مدل‌سازی آب‌های زیرزمینی و... از مراحل مهم مطالعات هیدرولوژیکی حوضه‌های آبریز است. پیشرفت‌های اخیر در سنجش از دور (58) از لحاظ کیفی و کمی از یک سو و قابلیت‌های فراوان موجود در این منابع اطلاعاتی, مانند پوشش وسیع و به‌هنگام بودن آنها باعث شده است که امروزه این تصاویر در بسیاری از کاربردهای زمینی به کار روند. از آنجا که بخش عمده‌ای از پارامترهای هیدرولوژیکی در زمره پارامترهای زمین مرجع قرار می‌گیرند. سنجش از دور پتانسیل بالایی در استخراج این پارامترها دارد. از سوی دیگرء یکی از قابلیت‌های سیستم‌های اطلاعات مکانی, علاوه بر قابلیت مدیریت داده‌های مکانی, استخراج لایه‌های اطلاعات مکانی جدید از لایه‌های موجود با استفاده از عملگرها و توابع موجود در آن است. با توجه به آنکه برخی از پارامترهای هیدرولوژیکی به صورت غیرمستقیم و با استفاده از داده‌های مکانی دیگر به دست می‌آیند مانند استخراج شیب و جهت شیب از مدل رقومی زمین,» این سیستم‌ها می‌توانند به عنوان یکی از گزینه‌های مناسب برای استخراج پارامترهای هیدرولوژیکی مورد استفاده قرار گیرند. ارائه اطلاعات دقیق, صحیح. به‌هنگام. مکان مرجع. رقومی و نسبنا ارزان قیمت از اقلیم منطقه تحت مطالعه به‌ویژه در حوضه‌های وسیع در طرح‌های شهری و روستایی» استانی» منطقه‌ای, ملی و فرا ملی با استفاده از سنجش از دور و شبیه‌سازی داده‌های مکانی و توصیفی باعث می‌گردد تا انجام مطالعات هیدرولوژیکی حوضه‌های آبریز. تسهیل, تسریع. تدقیق و مقرون به صرفه‌تر گردد. همچنین با امکان تلفیق حجم عظیم داده‌های حاصله از روش‌های زمینی, هوایی و ماهواره‌ای, می‌توان به ارتقا کمی و کیفی مطالعات هیدرولوژیکی پرداخت. - دامنه کاربرد این راهنما ضمن تشریح اصول و مفاهیم پایه سنجش از دور و سیستم‌های اطلاعات مکانی موثر بر مطالعات هیدرولوژیکی حوضه‌های آبریزء با تشریح انجام چند مطالعه موردی, به تست نتایج و راهکارهای ارائه شده پرداخته است. در این راهنما نحوه استخراج پارامترهای موثر بر مطالعات هیدرولوژیکی حوضه‌های آبریز که در تصاویر سنجش از دور با توجه به توان تفکیک مکانی. طیفی, زمانی و رادیومتریک. قابل تشخیص و استخراج بوده و با توجه به قابلیت‌های تحلیلی مکان مرجع در 5آن) قابل تلفیق, مدل‌سازی و مدیریت باشند ارائه گردیده است. لذا با توجه به قدرت تفکیک. مقیاس, کوچک‌ترین واحد مکانی مورد نیاز جهت تفکیک. ابعاد عوارض و ویژگی‌های طیفی و زمانی آنها در سنجش از دور و مسایل مربوط به ویژگی‌های هندسی, توپولوژیک و توصیفی اطلاعات هیدرولوزیکی از دیدگاه 5ال) و نحوه تعامل داده‌ها و سیستم‌ها. استانداردهاء پایگاه‌های داده, اشتراک اطلاعاتی و قابلیت‌های تبادل داده‌هاء کیفیت اطلاعات. تنوع و حجم اطلاعاتی جهمت تلفیق و تحلیل اطلاعات مکان مرجعء پارامترهای موثر در مطالعات هیدرولوژیکی حوضه‌های آبریز استخراج می‌گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۱ اصول و مفاهیم پایه در سبستم‌ها بستم‌های اطلاعات مکاز طلاعات مکانی (15:)) -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول - اصول و مفاهیم پایه در سیستم‌های اطلاعات مکانی (۱5) ۷ ٩۳/۰۷/۰۱ ۱-۱- کلیات این فصل حاوی اطلاعاتی در ارتباط با اصول و مفاهیم پایه در سیستم‌های اطلاعات مکانی" می‌باشد. هدف از ارائه این فصل, آشنایی با سیستم‌های اطلاعات مکانی و قابلیت‌های آن است. برای این منظورء ابتدا به بررسی تاریخچه شکل‌گیری این علم و فناوری و ارائه تعاریف مرتبط با آن خواهیم پرداخت. سپس با بررسی مدل‌ها و ساختارهای داده مکانی نحوه ورود و خروج اطلاعات در 5آن) تشریح خواهد شد. به منظور آشنایی بیش‌تر با قابلیت‌هایی که این علم و فناوری می‌تواند ارائه دهد. انواع مختلف پردازش‌هاء قابلیت تبادل اطلاعات و به دست آمده, مباحث مربوط به کیفیت اطلاعات و در نهایت. نمونه‌هایی از پیشرفت‌های اخیر در علم 5آل0 نیز ارائه ۳-۱- تاریخچه و تعاریف در بسیاری از فعالیت‌های بشری, موقعیت مکانی بستری مناسب برای سایر اطلاعات به حساب می‌آید. تا آنجا که حدود ۸۰ 7 از اطلاعات مورد استفاده, دارای مولفه‌های مکانی هستند. بخش عمده‌ای از این فعالیت‌هاء ذخیره‌سازی اطلاعات موجود و سپس برنامه‌ریزی و تصمیم‌گیری بر اساس نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل این داده‌ها است. با توسعه و پیشرفت علوم رایانه. سیستم‌های اطلاعاتی و پایگاه‌های داده به منظور مدیریت بهینه اطلاعات شکل گرفتند. اما از آنجا که این سیستم‌ها از مولفه‌های مکانی داده‌ها حمایت نمی کردند. نتوانستند کارایی مناسبی را برای مدیریت اطلاعات مکانی ارائه دهند. از این رو نیاز به سیستم‌های اطلاعاتی با قابلیت‌های ویژه در مدیریت داده‌های مکانی صروری می‌نمود. اولین نمونه‌ای که قابلیت‌های فوق‌الذکر را در قالب یک چهارچوب رسمی بر مبنای فناوری‌های رایانه‌ای مهیا نمود. سیستم اطلاعات مکانی کانادا" می‌باشد که در سال ۱۹۶۳ به منظور مدیریت اطلاعات ملی کشور کانادا ایجاد گردید. اکنون پس از گذشت حدود پنجاه سال از ایجاد اولین نمونه عملی 715 استفاده از این سیستم‌ها به عنوان یک جز (٩آن))‏ دنه ادبر5 110۲1۳۵11010 0005211۵ -[ (5انک)) ۹10 و5 1310۳۳۵10۵ 10 د 000۲ ۸3 -2 -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ راهنمای کاربرد سبستم‌های اطلاعات مکانی ‎)/۱٩(‏ و سنجش از دور (٩؟#)‏ در استخراج پارامنرهای مور ... ٩۳/۰۷/۰۱ ۱-۲۹ تعریف ۲15 5آن) مجموعه‌ای از سخت‌افزارء نرم‌افزارء الگوریتم‌ها و روش‌ها. افراد و داده‌های مکان مرجع است که قابلیت جمع‌آوری, ذخیره‌سازی, بازیابی, تغییر و تحول, تحلیل و نمایش داده‌ها را به منظور فراهم نمودن اطلاعات مفید برای تصمیم‌گیری دارا می‌باشد (شکل ۱-۱). تعریف فوق, تعریفی کلی از 015 می‌باشد. در حالت کلی, به 015 با سه تفکر مختلف می‌توان نگریست که در هر یک از آنها بر روی یکی از کاربردهای 015 تاکید بیش‌تری شده است: شکل +۱- اجزای اصلی یک ۲15 - نگرش ابزار - مبنا پا نقشه -مبنا : در اینجاء 2018 به صورت مجموعه‌ای قوی از قابلیت‌ها و توابع مورد استفاده جهت جمع‌آوری. ذخیره‌سازی, بازیابی. تبدیل و نمایش داده‌های مکان مرجع دنیای واقعصی تعریف می‌گردد. در این نگرش. 5آ7) تنها به عنوان سیستمی استفاده می‌شود که نیازهای روزمره را مدنظر دارد و در مواردی, برخی از تحلیل‌های ساده مورد نیاز را انجام می‌دهد. - نگرش پایگاه داده : در این نگاه. 015 به عنوان یک پایگاه داده تعریف می‌شود که بخش اعظم داده‌های آن. مکانی هستند و علاوه بر آن قابلیت‌هایی برای پاسخ به پرسش‌هایی در ارتباط با اجزا مکانی موجود در پایگاه داده وجود دارد. تعریفی که در اینجا آرائه می‌گردد. انتظارات بیش‌تری نسبت به نگرش قبلی از 5آل0) را دارا ۱- 10۵0100-1300 0۲ 100-020 ۷۶۷ 2- 123130250 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول - اصول و مفاهیم پایه در سیستم‌های اطلاعات مکانی (۱5) ۹ ۳/۷/۰۱ - نگرش سازمانی !: در اینجاء 018 به عنوان سیستمی در نظر گرفته می‌شود که بخش اعظم نیازهای کاربران را به صورت اتوماتیک انجام می‌دهد. بر این اساس, 5آ7) مجموعه‌ای از توابع است که قابلیت‌های پیشرفته‌ای را در ذخیره‌سازی, بازیابی, تغییر و تحول و نمایش داده‌های مکانی ارائه می‌دهد. با توجه به این تعاریف. سیستمی که برای پاسخگویی به نیازهای اطلاعاتی موجود در مطالعات هیدرولوژی حوضه مورد نیاز خواهد بود منطبق با نگرش سوم می‌باشد که در آن علاوه بر مدیریت داده‌هاء قابلیت تحلیل و پردازش داده‌ها و ۳-۱- منابع داده قابل استفاده به طور کلی. جمع‌آوری و تولید داده‌های مکانی می‌تواند از طرق زیر صورت گیرد: - منابع اولیه جمع‌آوری و تولید داده‌های مکانی * نقشه‌برداری زمینی» ژئودزی. نقشه برداری ماهواره‌ای مانند سیستم‌های جهانی تعیین موقعیت " * فتوگرامتری * سنجش از دور - منابع ثانویه جمع‌آوری و تولید داده‌های مکانی * رقومی یا اسکن نمودن نقشه‌های کاغذی موجود *ه استفاده از نقشه‌های موجود ۴-۱- مدل‌های داده مکانی مدل داده, برای ذخیره‌سازی و نمایش اشیا مکانی موجود در جهان واقعی در یک پایگاه داده مکانی مورد استفاده قرار می‌گیرد. برای این منظور دو نوع مدل داده برداری و سلولی (شبکه‌ای) و تلفیق آنها قابل استفاده می‌باشد. ۱-۴- مدل داده سلولی مدل داده سلولی, ساده‌ترین نوع نمایش سطح است. در این مدل, سطح مورد نظرء به قطعاتی با اشکال منظم (مثلث. مربع. شش ضلعی و ..) تقسیم شده و سپس مقدار پارامتر مورد نظر برای هر یک از سلول‌ها ذخیره می‌شود (شکل ۲). نکته حایز اهمیت آن است که در این حالت. به هر سلول یک و فقط یک مقدار قابل تخصیص است و ذخیره‌سازی بیش از یک پارامترء |- 0۳82117211000 ۷77 2- 01002 ۳۵۹۱110۱۵ 55160 ))0۳5( -------- صفحهٔ بعد -------- ۱ راهنمای کاربرد سیستم‌های اطلاعات مکانی (۱15»)و سنجش از دور (#۹) در استخراج پارامترهای موثر ... ٩۳/۰۷/۰۱ ۷۹۷۹۷۹ ط ار َ ۰ 7 شکل ۲-۱- نمایش مدل داده سلولی - ۲-۴- مدل داده برداری مدل داده برداری, برای ذخیره‌سازی و نمایش موقعیت مکانی عوارض نقطه‌ای, خطی, سطحی و یا حجمی به‌کار می‌رود. مولفه پایه در این مدل داده, نقطه است و خط و سطح از متصل نمودن نقاط به دست می‌آید. در واقعء هر شی در مدل داده برداری توسط تقاط 9 خطوطی تعریف می‌شوند که مشخص کننده مرزهای آن شی بوده و در یک سیستم 1 ی شکل ۱ ۳ نمایش عوارض در مدل داده برداری و سلولی جدول (۱-۱)» مقایسه‌ای بین خصوصیات مدل داده برداری و سلولی را نشان می‌دهد. جدول ۱ - ویژگی‌های مدل‌های داده برداری و سلولی انین (وابسته به ابعاد سلول) -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- اصول و مفاهیم پایه در سیستم‌های اطلاعات مکانی (019) )۱ ۹۳/۰۷/۰۱ با توجه به خصوصیاتی که برای هر یک از مدل‌های داده برداری و سلولی ذکر گردید. هیچ‌یک از آنها بر دیگری برتری ندارد و هر یک از این دو مدل داده برای کاربردهای خاصی مناسب‌تر هستند. ۵-۱- ساختارهای داده بسیاری اصطلاح داده و اطلاعات را به‌صورت مترادف به‌کار می‌برند درحالی که این دو واژه مفاهیم کاملا متمایزی را شامل می‌شوند. در حقیقت داده به عنوان یکی از اجزا مربوط به یک حقیقت یا یک شی مطرح می‌باشد که می‌تواند به‌صورت سیستماتیک اخذ شود و معمولا به یکی از حالات زیر یافت می‌شوند. - عبارات زبانی: مانند نام سنء آدرس, تاریخ, مالکیت - عبارات سمبلیک: مانند علایم راهنمایی و رانندگی - عبارات ریاضی: مانند 1۵۶ < ۳ - سیگنال‌ها: مانند امواج الکترومفناطیسی دریافت کننده آنها دارای معنا بوده و بتوانند برای تصمیم‌گیری‌ها مورد استفاده قرار بگیرند. اطلاعات زمانی مفیدند که دارای شرایط زیر باشند: - مرتبط - روشن و قابل فهم - ساده برای به‌کار گیری" همان‌طور که در شکل (۴-۱) دیده می‌شود عملکرد یک سیستم اطلاعاتی در واقع تبدیل داده‌ها به اطلاعات می‌باشد. 1[- 1 2- ۵۱۱1۵6 ۸00۳216 200 ۷۵۲1۲1۵ [6 3- ]1۳0-10-10 ۵|م 00۳ -4 5- 1۵11181۵ 6-1 7- ۳۵۹۶ ۱۵ 1۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ راهنمای کاربرد سیستم‌های اطلاعات مکانی ‎))۱٩(‏ و سنجش از دور (5) در استخراج پارامترهای موثر ... ۹۳۳۰۷/۰۱۱ داده ها ز ستت] ور ود 1 ۰ / خدوج / ی شکل ۱ ۴- تبدیل داده‌ها به اطلاعات در ,یک سیستم اطلاعاتی انجه از این مقدمه مد نظر می‌باشد. اشاره به این نکته است که «سازماندهی» داده‌ها و «ساختار» داده‌ها برای تبدیل داده‌ها به اطلاعات. مفاهیمی بنیادی می‌باشند که باید مورد بررسی قرار گیرند. فرآیندهای سازماندهی و ساختاردهی دو بخش کاملا مرتبط می‌باشند که با یکدیگر مفهوم پیدا می‌کنند و اغلب هر دو تحت عنوان ساختار داده‌ها مورد بررسی قرار می‌گیرند. شکل (۵-۱) تا حدود زیادی مفهوم ساختار داده‌ها را در برابر مفاهیم مدل داده‌ها" و ساختار فایل‌ها" نمایش می‌دهد. ۰۳۲۲۵ ,57۶۳-۳۸۲۵ 1۳50۳0 4 اقا نورق دهد ههد ۳0 رد00 72 6 ساخار قابل شکل ۱ ۵- سطوح جزبیات در سازماندهی داده‌ها ۶-۱ نحوه ورود داده به پایگاه داده مراحل مختلف ورود داده به پایگاه داده شامل موارد ربر می‌باشد. 1- 1312 ۱10۵0۵1 2- ۳1| ۵ -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل اول - اصول و مفاهیم پایه در سیستم‌های اطلاعات مکانی (؟۷۱) ۳ ٩۳/۰۷/۰۱ - اخذ و رقومی سازی داده‌ها - تصحیح و ویرایش داده‌ها - مرجع کردن داده‌ها موارد فوق در ادامه تشریح شده‌اند. د- 1-۶ اخذ و رقومی‌سازی اطلاعات انواع داده‌های مختلفی که در سیستم اطلاعات مکانی مورد استفاده قرار می‌گیرند از منابع مختلف اخذ و جمع‌آوری می‌شوند که هر کدام مراحل مربوط به خود را برای ورود به پایگاه داده در 015 می‌طلبند. د ۲-۶- منابع تهیه داده‌های مکانی روش‌های تهیه داده‌های مکانی را به‌طور کلی می‌توان به چهار روش برداشت زمینی, فتوگرامتری» سنجش از دور و ۳-۶- رقومی‌ساز رقومی‌ساز به‌صورت استاندارد شامل یک میز و یک آشاره‌گر" می‌باشد. میز رقومی‌ساز از یک شبکه مغناطیسی از سیم‌ها تشکیل شده که در زیر یک پوسته قرار گرفته‌اند. قدرت تفکیک رقومی‌ساز به فاصله این سیم‌ها بستگی دارد. رقومی‌ساز از طریق ولتاژی که سیم‌پیچ‌های موجود در سر اشاره‌گر در این شبکه ایجاد می‌کند. موقعیت اشاره‌گر را روی میز تعیین می‌نماید و به نرم‌افزار مربوط به ترسیم در کامپیوتر منتقل می‌کند. در واقع نقشه را روی صفحه قرار می‌دهیم و با موس روی خطوط ۴-۶- تصحیح و وبرابش داده‌ها معمولا پس از مرحله رقومی‌سازی داده‌هاء برخی نواقص و خطاهای احتمالی در داده‌ها ایجاد می‌شوند که باید قبل از به کار گیری داده‌ها در سیستم‌های اطلاعات مکانی نسبت به شناسایی و اصلاح آنها اقدام نمود. این خطاها به دو دسته خطاهای هندسی و خطاهای توپولوژیک تقسیم شده‌اند که عبارتند از: الف - خطاهای هندسی - وجود بیش از یک موقعیت برای یک نقطه - وجود مقادیر بیش از حد زیاد یا کم نقاط برای نمایش یک خط - وجود نقاطی با مختصات اشتباه بر روی یک خط |- 7 -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۴ راهنمای کاربرد سیستم‌های اطلاعات مکانی ‎))۱٩(‏ و سنجش از دور (5) در استخراج پارامترهای موثر ... ٩۳/۰۷/۰۱ ب- خطاهای توپولوزژیک - عدم اتصال لبه‌ها در خطوط و پلیگون‌ها - خطای ردشدگی : مربوط به عبور اشتباه دو خط از روی یکدیگر می‌باشد. - خطای نرسیدگی : مربوط به خطا در عدم اتصال دو خطی که منطقا باید متصل باشند. - خطاهای مربوط به مرز مشترک: مربوط به هم‌پوشانی پلیگون‌های کاذب" و یا شکاف بین پلیگون‌های مجاور در زمان رقومی‌سازی " - اشتباه در اتصال رووس پلی‌گون‌ها پلیگون‌های پیچ خورده" - پلیگون‌های باز" - وجود خطوط منطبق برهم" معمولا خطاهای ذکر شده به یکی از روش‌های دستی, خودکار یا نیمه خودکار اصلاح می‌شوند. (شکل ۶-۱) (فاصنه ای که روی هم افتادند) 7 گپ ( فاصنه خانی) شکل ۱ ۶- خطاهای مربوط به عدم اتصال لبه‌ها - ۵-۶- مرجع کردن داده‌ها مرجع نمودن داده‌ها معمولا شامل دو مرحله اصلی می‌باشد که عبارتند از: |- 0۷۵۲ 01 2- ]100۴ 01 7 -د3 4- 0 5- ۷۷/1۳۵ 40 6- 1010560 0 7- 10110216 ]65 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول - اصول و مفاهیم پایه در سیستم‌های اطلاعات مکانی (۲۱5) ۵ ٩۳/۰۷/۰۱ ۰۰ ۲ اس ۰ یک ۰.۰ سا ۱ ۰ ۷-۱- خروجی‌های اطلاعات معمولا خروجی‌های سیستم‌های اطلاعات مکانی را می‌توان به صورت کاغذی " و رقومی آ طبقه‌بندی نمود که در ادامه معرفی می‌شوند. 2-د خروجی کاغذی سخت کپی, خروجی بر روی کاغذ را گویند که توسط پلاترها و چاپگرها انجام می‌شود. این دستگاه‌ها معمولا در دو نوع برداری و سلولی موجود می‌باشند. 2 ۲-۷- خروجی رقومی خروجی بر روی صفحات تصویر را نرم کپی گویند. فناوری در زمینه صفحات نمایش به سرعت در حال پیشرفت می‌باشد. امروزه معمولا دو نوع صفحه نمایش رایج یکی بر مبنای 1.۳1 و دیگری بر مبنای لامپ تصویر موجود می‌باشند. صفحات نمایش دارای لامپ تصویر معمولا از دو فناوری استفاده می‌کنند: - نمایش حالت برداری" - نمایش به‌صورت اسکن سلولی " ۸-۱- انواع پردازش‌ها این توابع» داده‌های مکانی و توصیفی را برای پاسخ به سوالات درباره دنیای واقعی به کار می‌برند. معمولا مدل‌سازی‌های پیچیده مکانی در تصمیم‌گیری‌ها نقش اساسی بازی می‌کنند. این مدل‌سازی‌ها را می‌توان از دیدگاه 5آ7) با استفاده از ترکیب یک‌سری تجزیه و تحلیل‌های پایه انجام داد. این تجزیه و تحلیل‌های پایه می‌توانند بر اساس مدل داده‌ای که برای پردازش داده‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد به‌صورت زیر تقسیم‌بندی شوند: - توابع سلولی ۰ توابع محلی ورد با و 1( -2 3- ۲127۵ (۷ 4- 501 (۷ 0 ۷/106 ۷/۵۵۵۲ -5 (قا 15 502 1۵۹16۲ -6 -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ راهنمای کاربرد سیستم‌های اطلاعات مکانی ‎))۱٩(‏ و سنجش از دور (5) در استخراج پارامترهای موثر ... ٩۳/۰۷/۰۱ * توابع همسایگی یا کانونی (مرکزی) * توابع منطقه‌ای * توابع سراسری * توابع کاربردی - توابع برداری * بازیابی/ طبقه‌بندی/ اندازه گیری * همپوشی لایه‌ها * همسایگی آ * خطانقطه در پلیگون" * پلیگون‌های ورونوی (تیسن)" * توابع همجواری" ۰ مجاورت " * نزدیکی" شک 1-2 توابع هیدرولوژیک با توجه به اینکه شکل سطح حوضه یکی از عوامل ایجاد شکل هیدروگراف می‌باشد این توابع ابزاری قوی برای توصیف ویژگی‌های هیدرولوژیک سطح ایجاد می‌کنند. برخی از مهم‌ترین توابع هیدرولوزیک عبارت از تابع شناسایی الف - تابع شناسایی فرورفتگی! فرورفتگی. یک حفره محلی می‌باشد که جریان را به صورت محلی به خود جذب می‌کند. شکل (۷-۱) یک مقطع | - (۷ 2- 40 3- 116/۳۵۱۵۲ 1 0 4- ۷۷۵۳۵۵۱ )1131659301(( 5-01 6-017 7- ۳11۷ 8- 301/0۳6 15 9- 1 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول - اصول و مفاهیم پایه در سیستم‌های اطلاعات مکانی (۲۱5) ۱۷ ٩۳/۰۷/۰۱ 3۷ 2 ان ۱۵ ۳۲۵۸۱۱۵ شکل ۱ ۷- نمایش مقطع یک 5۱۳1 تابع فرورفتگی, کلیه این عوارض در سطح یک حوضه آبریز را شناسایی می‌کند. این تابع جهت جریان آب را روی سطح هر سلول تعیین می‌کند. این کار به‌وسیله تعیین جهت بیش‌ترین شیب از هر 5 35 2 1 34 2 ۴۱۴۷۸۲۱۵۱ ۴۳۱۵۷۷_۹ ۱۷/۸۱ ۳-۸ ج- تابع تجمع جریان این تابع مقدار جریان تجمعی برای هر سلول را با استفاده از مجموع جریانات تمام سلول‌ها به سلول‌های مجاور محاسبه می‌کند. یکی از کاربردهای آن در تعیین مقدار جریان در یک حوضه آبی می‌باشد. این جریان تجمعی با استفاده از خحروجی 7 [ ای ۱ ۰ ۱ ۴۱۵۷۷۸۵ لایه جمهت جریان (018 ۱۵۷۷ ۸۵110۲۷)۴ا ۴۱۵۱۷۸۵۵۱۷۲۱۷ شکل ۱- ‎-٩‏ نحوه عملکرد تابع تجمع جریان -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ راهنمای کاربرد سیستم‌های اطلاعات مکانی ‎))۱٩(‏ و سنجش از دور (5) در استخراج پارامترهای موثر ... ٩۳/۰۷/۰۱ د- تابع تولید ۱۷2۲۲۶۱۵۵ این تابع مجموعه‌ای از سلول‌ها است که سطح حوضه یک شاخه جریان آب را مشخص می‌کند. شکل (۱۰-۱) نمایش‌دهنده مفهوم ۷۷/210۲5160 می‌باشد. ۱۱ 5 ۱۷316۳۶۱۵۵ رز شکل ۱-۱ نمایش شماتیک مفهوم ]۱۷۷2۲0۲۹ ه- تابع تولید شبکه جریان با استفاده از نتیجه خروجی تابع تجمع جریان و در نظر گرفتن یک حد آستانه. تابع تولید شبکه جریان خطوطی را که معرف آبراهه‌ها می‌باشند را می‌تواند استخراج نماید. نمونه‌ای از این آبراهه‌ها در شکل (۱۱-۱) ارائه شده است. ۶ ال ه شکل ۱-۱ خروجی تابع تولید شبکه جریان یک شبکه عبارت است از مجموعه‌ای از عوارض خطی متصل به یکدیگر که یک الگو یا یک چهارچوب را تشکیل می‌دهند. شبکه‌ها معمولا جهت بررسی انتقال منابع از یک نقطه به یک نقطه دیگر مورد استفاده قرار می‌گیرند. 5آ00) برای اجرای سه نوع عمده تجزیه و تحلیل‌های شبکه استفاده می‌شود: - اختصاص منابع |- 5۳۵ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- اصول و مفاهیم پایه در سیستم‌های اطلاعات مکانی (6۱5) ۹ ٩۳/۰۷/۰۱ انتقال آب و رسوب‌ها در یک رودخانه می‌تواند با استفاده از مدل شبکه‌ای پیش‌بینی گردد. با پیش‌بینی صحیح جریان آب در یک شبکه از رودهاء میزان و موقعیت وقوع سیل را می‌توان از قبل پیش‌بینی نمود به‌طوری که خدمات اضطراری برای مقابله با آن آماده شوند. توابع شبکه در زمینه بهینه کردن مسیر از توابع بسیار رایج در 015 می‌باشند. یکی از موارد معمول, اختصاص منابع تقسیم‌بندی یک منطقه به قسمت‌هایی می‌باشد که بتوان درآنها به‌طور موثری منابع آب موجود را ارائه نمود. تجزیه و تحلیل‌های شبکه معمولا دارای چهار المان می‌باشند که عبارتند از: - مجموعه‌ای از منابع - یک یا چند محل که منابع در آنها قرار دارند - یک هدف برای تحویل مجموعه‌ای از مقاصد - مجموعه‌ای از شرایط که محدودیت‌هایی را در رسیدن به هدف شبکه ایجاد می‌کنند. برخی از الگوریتم‌های مسیر یابی رایج که در تجزیه و تحلیل‌های شبکه کاربرد فرآوان دارند عبارتند از: - الگوریتم دیکسترا : این الگوریتم برای حل مسایل مسیریابی با یک نقطه شروع جایی که وزن‌های مربوط به یال‌ها بزرگ‌تر یا مساوی صفر باشند به‌کار می‌رود. می‌رود با این تفاوت که وزن‌های یال‌های شبکه می‌تواند منفی نیز باشند. - الگوریتم | - ستاره : این الگوریتم از یک روش اکتشافی برای حل مسایل با یک نقطه شروع به‌کار می‌رود. - الگوریتم جانسون": همانند الگوریتم فلوید - وارشال عمل می‌کند با این تفاوت که سرعت آن در گراف‌های بت ۰ ۰ و | وت ۶ خ . ۰ . با و ۹-۱- قابلیت تبادل اطلاعات گام نخست در انجام هر تحلیل دسترسی به داده‌های مورد نیاز و انتقال آنها به صورت صحیح به محیط تحلیل می‌باشد. این مهم در سیستم‌های اطلاعات مکانی, که از تنوع بالای داده برخوردارند. از اهمیت بیش‌تری برخوردار می‌باشد. برای نمونه به منظور انجام تحلیلی جهت برآورد ویژگی‌های حوضه آبریز رودخانه. نیازمند دسترسی به داده‌هایی از قبیل تویوگرافی زمین. 0 هداز( -۱ ۸0 8011۵-10۲ -2 0 *۸ -3 4- 11000-۷۷25۳ ۵[ ۸۵| 5- [0۹0 ۸ |07 6- ۳۵۲۳۲,۵11۵۱۱ ۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ راهنمای کاربرد سیستم‌های اطلاعات مکانی ‎))۱٩(‏ و سنجش از دور (5) در استخراج پارامترهای موثر ... ٩۳/۰۷/۰۱ مسیر رودخانه. عوارض طبیعی و یا مصنوعی حاشیه رودخانه و داده‌های بارش می‌باشد. بدین ترتیب باید مجموعه‌ای از داده‌های نقطه‌ایء خطی و سطحی را فراخوانی نمود و در محیط تحلیل تلفیق کرد. عدم انتقال صحیح این اقلام داده کاربر را درگیر حجم بالایی از کارهای اضافی می‌نماید که به صورت مستقیم روی کیفیت نتیجه تحلیل تاثیر می‌گذارد. در حالت ایده‌آل انتظار داریم که کاربر حداقل درگیری را با مقوله دسترسی و انتقال داده قابل استفاده در محیط تحلیل داشته باشد. تبادل اطلاعات به معنای انتقال داده از محیطی به محیط دیگر می‌باشد. پیش فرض هر نوع انتقال داده‌ای عبارت است از: - مطابقت محتوایی داده‌ها قبل و بعد از ارسال - مطابقت ساختاری داده‌های منتقل شده برای استفاده در محیط مقصد ۱۰-۱- محیط‌های رایانه‌ای قابل استفاده محیط اجرای سیستم‌های اطلاعات مکانی تفاوت چندانی با محیط اجرای سار برنامه‌های رایانه‌ای ندارد. منظور از محیط اجراء اجزای سخت‌افزاری و نرم‌افزاری پایه مورد نیاز برای اجرای یک برنامه می‌باشد. عمده تفاوت این سیستم‌ها در قابلیت‌هایی است که به کاربران خود ارائه می‌دهند. بنابراین محیط‌های رایانه‌ای قابل استفاده را باید به عنوان انتخاب محیط رایانه‌ای مناسب تعبیر نمود. نکته حایز اهمیت در این زمینه عبارت است از این که در انتخاب اجزای نرم‌افزاری و سخت‌افزاری, اولویت با اجزای نرم‌افزاری است. به این معنا که پس از انتخاب نرم‌افزار مناسبء اجزای سخت‌افزاری با هدف تامین نیازهای نرم‌افزار مزبور ارزیابی و انتخاب می‌گردند. البته در انتخاب سخت‌افزار, بالاخص حافظه دائمی مورد نیاز سیستم. مشخصات داده‌ها از روند معمول در انتخاب نرم‌افزار مناسب برای یک پروژه عبارت است از: - بررسی رویکرد سیستمی حاکم بر پروژه که ارائه دهنده استراتژی کلی برای انتخاب نرم‌افزار می‌باشد - بررسی قابلیت‌های تابعی سیستم معیارهای انتخاب نرم‌افزار مبتنی بر دو مقوله کارآمدی" و کارایی " می‌باشند کارآمدی عبارت از توانایی به انجام رساندن و تحقق صحیح نیازهای کاربر از سوی نرم‌افزار می‌باشد. صحت ساختار, عملکرد و مدیریت پایگاه داده و همچنین صحت تحلیل‌ها از مهم‌ترین شاخص‌های کارأآمدی محسوب می‌شوند. از جمله مشخصات کارآمدی یک سیستم نرم‌افزاری, قابلیت گسترش و تعمیم آن می‌باشد. در این راستا قابلیت کار تحت شبکه. 1۱-55 2-1 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول - اصول و مفاهیم پایه در سیستم‌های اطلاعات مکانی (6۱5) )۳ ٩۳/۰۷/۰( سازگاری با سایر سیستم‌هاء وضعیت رشد تولیدکننده و هماهنگی رشد مربوط به نیازهای سازمانی از مواردی است که باید لحاظ گردد. چنین مواردی را می‌توان با مراجعه به فروشنده و یا کاربران سیستم تعیین نمود. و سخت‌افزاری است. فاکتورهای موثر در این زمینه عبارت است از مهندسی به‌کار گرفته شده در معماری نرم‌افزار و ۱۱-۱- کیفیت اطلاعات اطلاعات کافیء صحیح. دقیق. به‌هنگام و قابل استفاده» بستر تمامی فرآیندهایی می‌باشند که توسط یک سیستم اطلاعاتی " به انجام می‌رسند. معمولا بیش از نیمی از هزینه‌ها و سرمایه‌های تخصیص یافته برای طراحی, ایجاد و به‌خدمت گیری یک سیستم اطلاعاتی صرف تامین محتوای داده مورد نیاز سیستم می‌گردد. ضعف و یا عدم وجود برنامه‌ریزی و دانش تخصصی در زمینه پرداختن به امر تامین محتوای اطلاعاتی یک سبستم اطلاعاتی می‌تواند تاثیرات - ایجاد تغییرات محسوس در هزینه‌ها و زمان تعیین شده برای پروژه - تضعیف سایر ابعاد پروژه از قبیل مدل‌سازی‌هاء ارزیابی‌هاء پروژه‌های رهنماء پایگاه داده و ساختار کلی سیستم - ناکارآمدی کاربری‌های ایجاد شده در سیستم - عدم امکان نگهداری و به‌هنگام‌سازی محتوای اطلاعاتی سیستم بر این اساس, ضعف محتوای اطلاعاتی در هر سیستم اطلاعاتی سبب می‌گردد تا سیستم اطلاعاتی مزبور با به‌کلی تحقق نیابد و یا در مرحله‌ای از اجرا متوقف گردد. ضمن اینکه سیستم مزبور» حتی در صورت تحقق و ایجادء عمر چندانی نخواهد داشت و پس از مدت کوتاهی از رده خارج می‌شود. فرآیند از رده خارج شدن یک سیستم. فرآیندی تدریجی است که در ابتدا با ابراز عدم رضایت‌مندی کاربران سیستم آشکار شده و سپس با بروز عدم قابلیت و کاربری سیستم در حمایت از فرآیندهای به‌هنگام‌رسانی (جهت ادامه بقای سیستم) به اوج می‌رسد. در چنین شرایطی سیستم اطلاعاتی مزبور عملا خارج از رده محسوب خواهد شد. با توجه به شرایط فوق. صرف وقت و هزینه کافی در زمینه ترسیم و تعیین نیازهای اطلاعاتی مربوط به هر سیستم اطلاعاتی و منابع داده‌ی تامین‌کننده‌ی آن. امری ضروری و حیاتی است. |- 1110۳13۵1101 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳ راهنمای کاربرد سیستم‌های اطلاعات مکانی ‎))۱٩(‏ و سنجش از دور (5) در استخراج پارامترهای موثر ... ٩۳/۰۷/۰۱ ۱۳-۱- مروری بر برخی پیشرفت‌های اخیر در سیستم‌های اطلاعات مکانی از پیدایش فناوری سیستم‌های اطلاعات مکانی به عنوان یک نواوری در اوایل دهه ۱۹۶۰ بیش از ۵۰ سال می‌گذرد. در طی این مدت این نوآوری مراحل معرفی " و ایجاد" را با موفقیت پشت سرگذارده است. در حال حاضر سیستم‌های اطلاعات مکانی در مرحله تکوین و تثبیت " به سر می‌برند. در این مرحله. تغییر و تحولات در فناوری سیستم‌های اطلاعات مکانی با سرعت کم‌تری نسبت به مراحل قبل به انجام می‌رسد. این در حالی است که هدف اصلی در این مرحله گسترش هرچه بیش‌تر حوزه استفاده از نوآوری مزبور به لحاظ سرمایه‌ای برای تولیدکنندگان محصولات و سرویس‌ها نیز می‌گردد. با توجه به هدف عنوان شده بهترین دیدگاه بررسی پیشرفت‌های اخیر ایجاد شده در حوزه فناوری سیستم‌های اطلاعات مکانی. دیدگاه استفاده کنندگان از لحاظ گستردگی حوزه استفاده و نوع کاربری‌ها می‌باشد. در صف نخست این پیشرفت‌هاء سطح تماسی است که این فناوری با عموم مردم برقرار کرده است. در این سطح استفاده کنندگان غیرمتخصص نیازمند استفاده از داده‌های مکانی برای فعالیت‌های روزمره خود هستند. بستر اصلی ایجاد این شرایط وجود اینترنت می‌باشد. با مروری بر سیستم‌های اطلاعات مکانی که آرائه‌دهنده سرویس تحت وب می‌باشند. مشاهده می‌شود که مخاطب اصلی اکثریت این سیستم‌ها مردم عادی می‌باشند. بالطبع سطح حداقلی از سرویس‌ها به همراه سادگی و سهولت قابل توجه در استفاده به راحتی در این سرویس‌ها قابل ملاحظه است. آنچه شرکت ع[ع000) تحت عنوان ۸/12۳0 0000810 و ۳۵۲۸ ع[ع700) معرفی نموده است. نمونه موفقی از چنین رویکردی است. از سوی کسب درآمد از داده‌های در اختیار خود ایجاد نموده‌اند. [- 2- 3- ۳۹۵۱1 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۲ راهنمای استفاده از قابلیت‌های 15:) در مطالعات منابع آب -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- ٩۳/۰۷/۰ ( هم‌پوشانی عبارت از فرآیند قرار دادن لایه‌ها/کلاس‌های" اطلاعات مکانی رقومی مختلف بر روی هم به منظور دستیابی به لایه/کلاس ترکیبی جدید حاصل از مجموع این اطلاعات می‌باشد به‌گونه‌ای که هر لایه/کلاس ترکیبی حاصل ۱-۱-۲- روش کار بر اساس نوع داده‌هائی که مورد هم‌پوشانی قرار می‌گیرند. لایه‌ها/کلاس‌های ترکیبی حاصل شده را می‌توان بر مبنای یکی از چهار دسته عملگر زیر تفسیر نمود: - عملگرهای بولین (مانند ۸771 01 107) می‌توانند در مورد داده‌های موضوعی و دسته‌بندی شده مانند داده‌های طبقه‌بندی جنس خاک. در ساختارهای شبکه‌ای (سلولی) و برداری مورد استفاده قرار گیرند. - عملگرهای مجموعه‌ها (مانند 7010۳]. 11107۹001 1(111070006]) می‌توانند در مورد داده‌های موضوعی مانند داده‌های طبقه‌بندی جنس خاک. در ساختار برداری مورد استفاده قرار گیرند. - عملگرهای ریاضی (مانند + - ») می‌توانند در مورد داده‌های عددی و در ساختارهای شبکه‌ای مورد استفاده قرار گیرند. - عملگرهای رابطه‌ای (مانند <. > *) می‌توانند در مورد داده‌های عددی و در ساختار شبکه‌ای مورد استفاده قرار گیرند. ضمنا در تولید لایه‌ها/کلاس‌های ترکیبی حاصل شده می‌توان برای هر کدام از اطلاعات مکانی اولیه یک وزن مشخص در نظر گرفت یا اینکه تمام داده‌ها را با یک وزن (معمولا برابر ۱) هم‌پوشانی نمود. نکته: در صورتی که از روش وزن‌دار استفاده شود. نیاز به نرمال سازی وزن‌ها وجود دارد (یعنی به‌طور معمول همه وزن‌ها باید بین * و ۱ باشند و مجموع آنها نیز ۱ شود). یکی از روش‌های نرمال‌سازی که ساده‌ترین و در عین حال کاربردی‌ترین روش می‌باشد. روش ماتریس مقایسه‌ای است که در آن به روش زیر عمل می‌شود. تعیین وزن نسبی هر مجموعه داده (لایه) نسبت به دیگر لایه‌ها (این فرآیند معمولا با نظرسنجی از افراد خبره صورت می‌گیرد) (۱-۲) 1 | ا2 [ 1/1 ط ۱- در اینجا تفکیک کلاس و لایه اطلاعاتی به ترتیب برای روش شی‌گرا و رابطه‌ای در همپوشانی استفاده می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۶ راهنمای کاربرد سیستم‌های اطلاعات مکانی (715) و سنجش از دور (#۹) در استخراج پارامترهای موثر ... ٩۳/۰۷/۰۱ که در آن وزن لایه 2 نسبت به [ برابر آو وزن لایه 0 نسبت به 2 برابر 1/1 در نظر گرفته شده است. ۳- در هر ستون از این ماتریس هر عنصر به مجموع عناصر آن ستون تقسیم می‌شود و ماتریس جدید رابطه (۲-۲) حاصل می‌گردد. 1 ۱ 1 +1/1 1+1 )۲-۲( ۱/1 | |+[1/1[ 1+[ ۴ از عناصر هر سطر میانگین‌گیری نموده و سپس وزن لایه مربوط به آن سطر را به‌دست می‌آوریم: ۱ ِ 1 (۳-۲) 1۱ ا4ا 1 <وزن لایه ۵ 1 1/1 ۰ + 1/1 4لخا1 <وزن لایه با بر این اساس مراحل لازم جهت هم‌پوشانی لایه‌ها به قرار زیر است: گام اول: تعیین لایه‌های اطلاعاتی مورد نیاز برای هم‌پوشانی گام دوم: تعیین روش هم‌پوشانی (وزن دار یا ساده) نکته: در صورتی‌که روش هم‌پوشانی» وزن‌دار باشد اجرای مراحل زیر ضروری است: - مراجعه به متخصصین و افراد خبره جهت نظرسنجی در مورد وزن‌های نسبی هر لایه اطلاعاتی نسبت به لایه‌های دیگر - تشکیل ماتریس مقایسه و محاسبه وزن‌های نرمال‌سازی شده برای هر لایه - ضرب وزن هرلایه در مقادیر آن لایه (در مورد لایه‌های عددی) نکته: اگر مقادیر لایه‌ها دسته‌بندی شده باشد (مثل لایه جنس خاک) ابتدا باید به هر دسته یک عدد نسبت داد. سپس این اعداد را در مقدار وزن مربوطه ضرب نمود. گام سوم: تعیین نوع عملگر مورد نیاز برای رسیدن به تفسیر و تجزیه و تحلیل مورد انتظار گام چهارم: اعمال تابع هم‌پوشانی و تشکیل نواحی ترکیبی سپس می‌توان لایه ترکیبی را تفسیر نمود. مثال: تعیین نواحی مستعد سیل خیزی با توجه به پارامترهای زیر: -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم -راهنمای استفاده از قابلیت‌های 6۱5 در مطالعات منابع آب ۳۷ ٩۳/۰۷/۰۱ + پوشش گیاهی کم ۲ میزان بارش زیاد + خاک با تراوایی کم اجرای گام اول: تولید داده‌های اولیه: د نقشه شیب: شیب بر حسب درصد به ۵ کلاس زیر طبقه‌بندی می‌شود: (اعداد ارائه شده شبیه‌سازی بوده و واقعی نمی‌باشند) - کم‌تر از ۵: شیب خیلی کم - ۱۵-۵: شیب کم - ۳۹-۱۵: شیب متوسط - ۵۰-۳۰: شیب زیاد - بیش از ۵۰: شیب خیلی زیاد 7 نقشه پوشش گیاهی: پوشش گیاهی بر حسب درصد تراکم به سه کلاس زیر طبقه‌بندی می‌گردد: - *کم‌تر از ۳۰: پوشش کم - ۱-۳۹ ۶: پوشش متوسط - بیش از ۶۰: پوشش زیاد ۳ نقشه بارندگی: میزان بارندگی بر حسب میلی‌متر به سه کلاس زیر طبقه‌بندی می‌شود: - کم‌تر از *۱: بارش کم - ۳۰۹-۱۹ بارش متوسط - بیش از ۳۰: بارش زیاد ۴ نقشه تراوایی خاک: میزان نفوذ آب بر حسب میلی‌متر به سه کلاس زیر طبقه‌بندی می‌شود: - کم‌تر از ۳: تراوایی کم - ۱۹-۳: نیمه تراوا - بیش از ۱۰: تراوایی زیاد اجرای گام دوم: تعیین روش هم‌پوشانی در این مثال فرض بر این است که از روش وزن‌دار استفاده می‌شود. از آنجا که در این مثال از روش وزن‌دار استفاده شده است. وزن‌های زیر از طریق نظرسنجی از متخصصان و با میانگین‌گیری (به‌صورت فرضی) تعیین می‌شود (به هر لایه. وزنی بین * تا ۱۰۰ داده شد): - وزن لایه شیب نسبت به پوشش گیاهی: ۸۵ - وزن لایه شیب نسبت به بارش: ۴۰ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ راهنمای کاربرد سیستم‌های اطلاعات مکانی ‎))۱٩(‏ و سنجش از دور (5) در استخراج پارامترهای موثر ... ۹.۳/۱ - وزن لایه پوشش گیاهی نسبت به بارش: ۲۵ و سپس ماتریس‌های زیر مطابق با روابط ۱-۲ و ۲-۲ تهیه می‌شوند. تراوایی خاک بارش پوشش گیاهی ‏ شیب ۷۵ ۴ ۸۵ ۱ شیب ۴ ۳۵ ۱ ۵ پوشش گیاهی ۳۵ ۱ ۱/۳۵ ۰ بارش ۱/۳۵۱ ۱/۴۰ ۱/۷۵ | تراوایی خاک ۶ ۰/۶۰۵۷ ۰/۹۸۷۶ ۰/۹۵۱۶ 4۹ ۰/۳۷۸۶ ۰/۱۱۱۶ ۰/۰۱۱۸ ۷ ۹۰/۱۱۵۱ ۹/۱۱۹۴ ۰/۲۳۹۷ ۶۶ ۴ ۲ ۶ وزن نرمال‌سازی شده لایه‌ها طبق رابطه ۳-۲ عبارت است از: ورن لایه شیب: ۰.۳ وزن لایه بارش: ۰/۰۶۷۷ وزن لایه جنس خاک: ۰/۰۰۴۹ این وزن‌ها را در مقادیر هر لایه ضرب کرده و هر لایه مجددا کلاسه‌بندی می‌شود. اجرای گام سوم: تعیین نوع عملگر عملگر مورد نیاز جهت تفسیر مورد نظر عبارت است از: (۰/۰۰۴۹* (لایه جنس خاک))(۰/۰۶۷۷«لایه بارش))+ (۰/۱۶۶۷«لایه پوشش گیاهی)/۱)+ (۰)۷۶۰۳* (لایه شیب) اجرای گام چهارم: اعمال تابع هم‌پوشانی اعمال تابع هم‌پوشانی به‌دست آمده از گام سوم و ترکیب لایه‌های مذکور و ایجاد لایه ترکیبی هم‌پوشانی تولیدشده در این گام انجام می‌شود. لایه جدید به‌دست آمده به تعداد کلاس‌های مورد نظر طبقه‌بندی می‌شود. در این لایه هر کلاس که دارای مقدار بیش‌تری باشد از لحاظ سیل‌خیزی پتانسیل بیش‌تری را دارا است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم -راهنمای استفاده از قابلیت‌های ‎۱٩‏ در مطالعات منابع آب ۳۹ ۹۳۷/۱ ۲-۲ تهیه و کنترل کیفیت مدل‌های رقومی ارتفاعی زمین (015۸1) مدل‌های رقومی ارتفاعی زمین یک بستر اطلاعاتی جهت نمایش, ذخیره‌سازی و تحلیل اطلاعات ارتفاعی سطح زمین به‌صورت ایجاد یک سطح پیوسته از آن می‌باشد. در این مدل‌هاء اطلاعات ارتفاعی سطح زمین در قالب رووس یک شبکه منظم یا نامنظم نمایش داده می‌شود. این مدل‌ها پایه و اساس اولیه بسیاری از تجزیه و تحلیل‌ها در مطالعات مختلف از ایده اولیه مدل‌های رقومی زمین " (/177) مربوط به سال‌های ۱۹۵۰ می‌شود و اولین بار این اصطلاح توسط 1/111۳ و 0 از دانشگاه ۸111 آمریکا مطرح شد و بعدا به مرور عناوین مختلف دیگری مانند مدل‌های رقومی ارتفاعی زمین " (/1016۸) داده‌های رقومی ارتفاعی زمین " (17710» مدل‌های رقومی ارتفاعی " (/4)10110 مدل‌های رقومی سطح زمین*(/1000) و مدل‌های رقومی سطح * (/150) در مجامع مختلف مورد استفاده قرار گرفت. اگر چه در نگاه اول این عناوین مترادف به‌نظر می‌رسند ولی در عمل تفاوت‌های خاصی دارند که کاربرد آنها را متفاوت می‌سازد. - /(00. 0750 /(05: این اصطلاحات عمدتا در مورد مدل‌های رقومی به‌کار برده می‌شوند که در آنها مقدار هر راس شبکه ارتفاع سطح زمین در آن نقطه از یک سطح مبنای ارتفاعی باشد. - 1110: به مدلی رقومی گفته می‌شود که در آن مقدار هر راس شبکه. ارتفاع سطح زمین یا عوارض مصنوعی روی سطح زمین در آن نقطه از پایین آن می‌باشد. - 514]: به مدلی رقومی گفته می‌شود که در آن مقدار هر راس شبکه. معرف ارتفاع سطح زمین و بالای عوارض مصنوعی روی سطح زمین در آن نقطه از یک سطح مبنا باشد. - [10: به مدلی رقومی گفته می‌شود که در آن مقدار هر راس شبکه. معرف یک ویژگی از سطح زمین در آن نقطه باشد. این ویژگی می‌تواند الزاما ارتفاع نباشد و مثلا معرف نوع پوشش گیاهی سطح باشد. ۱-۲-۲ تهیه مدل‌های رقومی ارتفاعی زمین در این بخش به‌صورت اخص روی روش‌های تهیه مدل‌های رقومی ارتفاعی زمین (10۳:۸/1) بحث و بررسی شده است. که برای وضوح بیش‌تر به آن مدل‌های رقومی ارتفاعی زمین گفته می‌شود. ۱/0061 10۳۳۵1 [۵ا(ع1] -| ۱100۵1 ۳10۷۵1۵ آهازع[] -2 44 ۳10۷۵11۵۱ 1۳۳۵۱۵ [۵انع11 -3 ۱۷10001 ۲10211 هازع1(1 -4 ۱10001 00۳0۵ آهازع1] -5 ۱/0061 5۳1۵06 [11۵ع11] -6 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ راهنمای کاربرد سیستم‌های اطلاعات مکانی ‎))۱٩(‏ و سنجش از دور (5) در استخراج پارامترهای موثر ... ٩۳/۰۷/۰۱ - انتخاب منبع اخذ اطلاعات * نقشه‌برداری زمینی * نقشه‌های کارتوگرافی موجود (که شامل اطلاعات ارتفاعی باشد) * عکس‌ها و تصاویر هوایی و ماهواره‌ای * تصاویر چ۱]10۸1 - انتخاب روش مناسب برای نمونه‌برداری روش‌های مختلفی برای نمونه‌برداری در مدل‌های رقومی زمین به‌کار می‌روند که عبارتند از: * نمونه‌برداری با فواصل انتخابی * نمونه‌برداری با فواصل ثابت در یک راستا (پروفیل برداری) * نمونه‌برداری تلفیقی - انتخاب یک روش مناسب برای درون‌یابی و ایجاد شبکه مناسب با قدرت تفکیک مورد نیاز درون‌یابی و مقایسه روش‌های مورد استفاده به‌ترتیب در بخش‌های ۱-۳-۲ و ۲-۳-۲ مورد بررسی قرار خواهند گرفت. * انتخاب منبع اخذ اطلاعات انتخاب یک روش برای اخذ اطلاعات جهت تهیه /2۳۸] به عواملی از قبیل وسعت منطقه مورد مطالعه. دقت و صحت مورد * انتخاب روش نمونه‌برداری از دید عملیاتی چهار روش عمده جهت نمونه‌برداری برای ایجاد یک 1۳:۸ وجود دارد که عبارتند از: ۰ نمونه‌برداری انتخابی (تصادفی) در این روش فقط در نقاط خیلی مهم (به‌طور مثال نقاطی که شیب زمین در آن نقاط یک تغییر ناگهانی را شامل می‌شود) نمونه‌برداری انجام می‌شود. این نقاط به‌ گونه‌ای انتخاب می‌شوند که صفحه مثلث حاصل از اتصال سه نقطه مجاور در بهترین وجه بر سطح زمین مماس شود. از مهم‌ترین مزایای این روش مدل‌سازی بهینه سطح با کم‌ترین تعداد نقاط ممکن است. |- 11801 16160110 2 8 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم -راهنمای استفاده از قابلیت‌های ‎۱٩‏ در مطالعات منابع آب ۳ ۹۳۷/۱ ۰ نمونه‌برداری با فواصل ثابت در یک راستا در این روش فواصل نقاط نمونه‌برداری در یک راستای ثابت مثلا + مشخص است و در راستای دیگر (مثلا ) نمونه‌برداری فقط در نقاط خیلی مهم صورت می‌پذیرد. این روش عمدتا در نقشه‌برداری زمینی مورد استفاده قرار می‌گیرد. 2 نمونه‌برداری با فواصل ثابت در دو راستا (منظم) در این روش یک شبکه منظم از نقاط با فواصل ثابت. نمونه‌برداری می‌شود. این روش که عمدتا در فتوگرامتری مورد استفاده قرار می‌گیرد به‌طور مشخص ساده‌ترین روش و در عین حال بهینه نمی‌باشد زیرا در مناطق نسبتا مسطح وبا مناطق با شیب ثابت با توجه به فاصله نمونه‌برداری, نقاط اضافه یا کم برداشت می‌شود. ۰ نمونه‌برداری تلفیقی این روش تلفیقی از نمونه‌برداری انتخابی و نمونه‌برداری با فواصل ثابت در دو راستا (منظم) می‌باشد. در واقع در این روش با روش نمونه‌برداری با فواصل ثابت در دو راستا (منظم) ابتدا نمونه‌برداری صورت می‌پذیرد. سپس در نقاط خیلی مهم که در بین فواصل نمونه‌برداری منظم قرار گرفته‌اند نیز به‌صورت انتخابی نمونه‌برداری صورت می‌گیرد. این روش یکی از کاراترین روش‌ها می‌باشد. با توجه به گستردگی و اهمیت انتخاب روش مناسب برای درون‌یابی» این مبحث و مقایسه روش‌های مختلف درون‌یابی در ادامه تشریح شده است. ۳-۲- مروری بر روش‌های درون بابی در مدل‌های رقومی زمین (1۱13۹1) درون‌یابی فراًیندی است که بر اساس آن داده‌های مورد نظر برای نقاط یا نواحی بدون داده بر اساس داده‌های به طور کلی روش‌های درون‌یابی به دو دسته درون‌یابی سراسری و محلی که در ادامه مورد بررسی قرار خواهند ۱-۳-۲- روش‌های درون بابی سراسری و محلی ۱-۱-۳-۲ روش‌های درون‌یابی سراسری در درون‌یابی سراسری برای پیش‌بینی یا تخمین داده‌های نقاط بدون داده از کلیه‌ی داده‌های موجود مشاهده شده استفاده می‌شود. به همین دلیل یک تغییر در داده ورودی بر کل داده‌های درون‌یابی شده تاثیر می‌گذارد. درون‌یاب‌های سراسری عمدتا برای درون‌یابی مستقیم استفاده نمی‌شوند. بلکه برای آزمون و یا حذف پراکندگی‌های حاکم بر داده‌ها به -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۲ راهنمای کاربرد سیستم‌های اطلاعات مکانی (15) و سنجش از دور (#5) در استخراج پارامترهای موثر ... ٩۳/۰۷/۰۱ سا ی ۰ : ۰ ۰ ۱ ی * کار گرفته می‌شوند. مدل‌های طبقه‌بندی, سطوح روند و کریجینگ . رایج‌ترین روش‌های درون‌یابی سراسری می‌باشند که در ادامه تشریح شده‌اند. - درون یابی سراسری با استفاده از مدل‌های طبقه‌بندی هنگامی که داده‌های مکانی پراکنده هستند. گاهی بهتر است که مشاهدات. یک جمعیت ابستای آماری " فرض شود. (یعنی. میانگین ۳ واریانس داده‌ها مستقل از مکان و مقدار داده‌ها باشد). در این روش داده‌های مشاهده شده بر مبنای این فرض که مهم‌ترین تغییر در مرزها رخ می‌دهد. به وسیله چندضلعی‌های مشابه طبقه‌بندی می‌شود. روش کار گام اول: داده‌های مشاهده شده به ۷ دسته طبقه‌بندی می‌شود. گام دوم: میانگین داده‌های هر طبقه. ,۲ و میانگین کل داده‌هاء بر محاسبه می‌شود. گام سوم: 7 مقدار ویژگی در موقعیت ,7 با استفاده از مدل‌های آماری به دست می‌آید. ساده‌ترین مدل آماری که مورد استفاده قرار می‌گیرد. مدل ۸۲/0۷/۸" است: (۳-۲) 8 ره + (رد)7 که در آن 0 انحراف بین ا وم می‌باشد و۵ انحراف معیار هر طبقه می‌باشد. - درون یابی سراسری با استفاده از سطوح روند برای میدان‌هایی که پراکندگی ویژگی‌ها در سراسر آن پیوسته باشد یا میدان به تدریج از یک ناحیه به ناحیه دیگر تغییر نماید. به خوبی می‌توان بر این نواحی, سطوح نرمی را برازش داد. این عمل با برازش یک معادله چندجمله‌ای به مشاهدات در نقاط داده انجام می‌شود. روش کار * گام اول: تعریف تابع ریاضی سطوح روند - چندجمله‌ای این تابع در حالت یک بعدی (رگرسیون ساده) به‌صورت رابطه ۵-۲ است: ثابت: و0 <(7)7 (۵-۲) خطی: ۵+ ,۳+ و <7 18 -[ ۳۵ 5131102۳۷ 0۵1۷ 11د 5121 -2 یه دادرا۵ ۸ -3 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم -راهنمای استفاده از قابلیت‌های ‎7۱٩‏ در مطالعات منابع آب ۳۳ ٩۳/۰۷/۰۱ و برای حالت دو بعدی (رگرسیون چندگانه) به‌صورت رابطه ۶-۲ می‌باشد: (۶-۲) (۰۰1ط) 2 -(.*)7 1۱۱۳ * گام دوم: با توجه به اندازه و پیچیدگی منطقه مورد نظرء تعداد عبارات مورد استفاده در چندجمله‌ای انتخاب می‌شود و سپس یک خط یا سطح (بر حسب یک یا دو بعدی بودن داده‌ها) به داده‌ها برازش می‌یابد و با روش کم‌ترین مربعات. ضرایب چندجمله‌ای محاسبه می‌شود. * گام سوم: با داشتن ضرایب چندجمله‌ای, مقدار ویژگی مورد نظر برای هر نقطه نمونه‌برداری نشده قابل کریجینگ یک روش درون‌یابی آماری می‌باشد که در آن داده در نقاط مورد نظر با استفاده از میانگین وزن‌دار داده‌های مشاهده شده در سایر نقاط محاسبه می‌شود. این روش شبیه روش سطوح روند می‌باشد با این تفاوت که در این روش وزن‌ها براساس فاصله بین نقاط با داده معلوم و نقاط مورد نظر و از روی همبستگی آنها محاسبه می‌شود. پارامترهای کنترل روش‌های سطوح روند و فاصله معکوس وزن‌دارء داده‌های متفاوتی را تولید می‌نماید که باعث وزن‌های بهینه برای درون‌یابی را به وسیله واریوگرام تعیین می‌نماید. مهم‌ترین مدل‌های واریوگرام عبارتند از: 52 (۷-۲) مدل گوسی: 2۴ هو *(۲))0 مدل کروی: ( 1 0 -(0)) مدل توانی: [(4/۵-)1-0۷0] ۵۱+( <(۲)0 مدل خطی: ۵4+ ,» <(۵)) که در آنها ‏ فاصله بین نقاط می‌باشد و پارامترهای مجهول از روش کم‌ترین مربعات برای نقاط با داده‌های معلوم محاسبه می‌گردند. (۸-۲) ( ۰200 52 -(ود)2 1 با این تفاوت که وزن‌ها ( 2) به جای یک مدل کلی, از تحلیل‌های زمین آماری داده‌ها و با استفاده از مدل‌های واریوگرام فوق‌الذکر به‌دست می‌آیند. فرم ماتریسی رابطه درون‌یاب کریجینگ برای محاسبه داده نقطه مجهول (م7) به‌صورت رابطه ۹-۲ می‌باشد: )٩-۲(‏ 7 ۱۳12 |1227 - 70 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴ راهنمای کاربرد سیستم‌های اطلاعات مکانی (15))و سنجش از دور (#5) در استخراج پارامترهای موثر ... ٩۳/۰۷/۰۱ که در آن [,2]2,,2 ماتریس همبستگی بین نقاط معلوم :2 و نقاط مورد نظر ,2 می‌باشد و [,1]27 نیز همبستگی بین نقاط معلوم است. و۲1 ی زولا6 )۲ (۱۰-۲) 5 1127 ۲1۵۱ ۰ ۲142 ,۲1۵ او ار (۱۱-۲) ۱ مدا [ )۲ که در آن اندیس 8 برای نقطه مورد درون‌یابی به کار بردذده می‌شود: 1 (۱۲-۲) ۳225 :۲1۵ 10 جایی که و 2 داده‌ها در نقاط معلوم 1 و ۳ 110 تعداد نقاط معلوم می‌باشد. از آنجایی که مقادیر ,۰2 مجهول می‌باشد. مقادیر | ]۲ با استفاده از روابط بالا قابل محاسبه نمی‌باشند. لذا برای محاسبه آنها از روابط واریوگرام استفاده می‌شود. به این صورت که با استفاده از داده‌های معلوم» (۲)4 از طریق رابطه ۱۲-۲ معادلات او محاسبه می‌شود. روش کار - گام اول: ماتریس [,17]2 را با محاسبه مقادیر | ]۲ از رابطه ۱۲-۲ تعیین می‌شود. - گام دوم: با انتخاب یکی از مدل‌های واریوگرام. ضرایب ثابت آن با استفاده از [ ]۲ به‌دست آمده از مرحله قبل و از طریق روش کم‌ترین مربعات محاسبه می‌شود. - گام سوم: ماتریس | ٍ۲]2,,2 با استفاده از معادله واریوگرام تعیین شده در گام دوم به‌دست می‌آید. - گام چهارم: با استفاده از رابطه ماتریسی درون‌یاب 16۳18108 مقدار داده مورد نظر برای نقطه مجهول محاسبه می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم -راهنمای استفاده از قابلیت‌های ‎۱٩‏ در مطالعات منابع آب ۳۵ ۹۳۷/۱ - روش‌های درون‌یابی محلی در درون‌یابی محلی از داده‌های همسایگی نزدیک نقطه مورد نظر در یک منطقه کوچک استفاده می‌شود. در روش‌های درون‌یابی سراسری, پراکندگی‌های محلی, به عنوان خطای ساختار نیافته و تصادفی نادیده گرفته شده است درحالی که در روش‌های محلی برای جبران این امرء از نزدیک‌ترین همسایگی ناحیه نمونه‌برداری به طور مستقیم استفاده می‌شود. مراحل کلی روش‌های درون‌یابی محلی به ترتیب زیر است: + تعریف یک ناحیه جستجو یا همسایگی در اطراف نقطه مورد نظر + یافتن نقاط داده داخل همسایگی ۳ انتخاب یک تابع ریاضی برای ارائه انحراف موجود میان این تعداد محدود نقاط داخل همسایگی - روش تیسن تیسن (دیاگرام‌های ورونوی) تقسیم‌بندی مناسبی را از نظر مکانی برای کل منطقه ایجاد می‌نماید. به طوری که در هر چندضلعی تنها یک نقطه مشاهده وجود داشته باشد (شکل ۱-۲). روش کار - گام اول: با استفاده از مثلث‌بندی دلونی و یا به طور مستقیم دیاگرام‌های ورونویی رسم می‌شوند. - گام دوم: مرزهای چندضلعی‌های همسایه که مقدار یکسانی دارند. از بین برده می‌شوند و هر نقطه در داخل [- (۷ 2- ۹۷۵۳۵1۵1 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۶ راهنمای کاربرد سبستم‌های اطلاعات مکانی ‎)1۱٩(‏ و سنجش از دور (٩؟#)‏ در استخراج پارامنرهای مور ... ٩۳/۰۷/۰۱ - روش عکس فاصله (10۷۷)! روش عکس فاصله ایده‌ی مجاورت مطرح در چندضلعی‌های تیسن ر با تغییرات تدریجی سطوح روند تر کیب می‌کند. این روش فرض می‌نماید که مقدار ویژگی مورد درون‌یابی» میانگین وزنی عکس فاصله نقاط داده موجود در همسایگی روش کار * گام اول: در ابتدا باید نقاط همسایگی انتخاب شوند. برای این امر می‌توان یک شعاع همسایگی تعریف نمود. * گام دوم: فاصله هر یک از نقاط همسایگی تا نقطه مورد بررسی اندازه‌گیری شده و در تابع پیش‌بینی ۷۸۷ قرار داده می‌شود. گام سوم: تعیین تابع درون‌یابی از رابطه ۱۳-۲: ۰ :)22 (۱۳-۲) اک 1 1 زرم 11 درون‌یابی تا نقاط داده 9 پارامتر وزنی است که کاربر تعریف می‌نماید. مثال ۱: با در نظر گرفتن ۲ برابر ۱ و استفاده از سه همسایه نزدیک. مقدار نقطه وسط برابر است با (شکل ۲-۲): )10041+1603:۱+200<«271( 164. 61 - داد اج > (و*)2 1- 1۵۹۵ 11۵100 ۷۷/۵1 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم -راهنمای استفاده از قابلیت‌های 7۱ در مطالعات منابع آب ۳۷ ٩۳/۰۷/۰۱ - روش اسپیلاین" اسپیلاین‌ها توابع تکه‌ای " هستند که به تعداد اندکی از یک همسایگی نقاط داده» با اطمینان از پیوسته بودن بخش‌های منحنی. به طور کامل برازش داده می‌شود. با استفاده از اسپیلاین‌ها این امکان وجود دارد که یک بخش از منحنی بدون این که بخش‌های دیگر را دوباره محاسبه نمائیم تغییر کند. انجام این کار با سطوح روند امکان‌پذیر نیست. با به‌دست آوردن پارامترهای تابع اسپیلاین می‌توان مقدار مورد نیاز برای هر نقطه را به‌دست آورد. تابع مورد استفاده در درون‌یابی اسپیلاین به‌صور ت رابطه ۱۴-۲ است: ۸ (۱۴-۲) 2۹ ر۵ +(ا ,)1( ‎٩) 11 که در آن: (۱۵-۲) ان لاد2 + 2+ 2 <(3.*۷) 1 و ۱۷ برابر تعداد نقاط مورد استفاده وا و ز۸ و زه ضرایب ثابت معادله می‌باشند که با استفاده از نقاط با مقادیر معلوم محاسبه می‌شوند. 1 صضصریب ثابتی است که 5 تعییرا کننده میزان نرمی تابع برازش داده شده می‌باشد. 1 فاصله هر ۰ ۱ معلوم تا نقطه مورد نظر می‌باشد و ( ضریب تابتی برآبر ۲۵ است. ۳-۲ ۲ معیارهای انتخاب روش مناسب درون بابی اهم روش‌های درون‌یابی و معیارهای انتخاب روش درون‌یابی مناسب به شرح مندرج در جدول (۱-۲) است. جدول ۱-۲ مقایسه روش‌های درون بابی محدودیت‌های راه کار ارزیابی سریع برای شود محدود به انحراف معیار ‏ اسیستماتیک قبل از درون‌یابی پیوسته کناره‌ها ممکن است سطح ۱ 9 ۰ بدنده شناأ سطوح روند | قطعی | سراسری 1 ۱ و شبکه‌بن ی دارای اعوجاج نماید. خطای ۱ : روند. توزیع ارزیابی محدود به خوبی 7 نرمال داده‌ها [- 0 2- ۳1000۵۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ چندضلعی‌ها وزنی ۳۲ ۳ مدل‌های رق سه دست موثر می‌باش نم‌های اطلاعات مکانی (؟ ٩۳/۰۷/۰۱ ۱-۳۲- مقایبسه روش‌های د خطای ارزیابی به واریوگرام و توزیع داده‌ها و ابعاد بلوکهای درون‌یابی وابسته است. مدل‌سازی ساختارهای ۱ بدون خطای ارزیابی. تنها یک داده برای هر چندضلعی وجود دارد و الگوی موزاییکی به توزیع داده‌ها بستگی دارد. بدون خطای ارزیایی. نتایج به اندازه پنجره جستجو و انتخاب پارامتر وزن‌گیری وابسته است. انتخاب صضعیف پنجرم زمانی که با تراکم بالای داده مانند منحنی‌های رقومی شده استفاده شود نتایج مصنوعی به برزش یافته کاملا نرم باشد خوبی برازش امکان‌پذیر ن انطباق آن با زمین ل رقومی زمین دارا سطحاتی آن میس هنگام بودن داده‌هان اندازه گیری‌های زمی وی فرضیات مدل درون‌یابی شده نرم است پیش‌بینی کننده محلی. نزدیک‌ترین آن به نقطه مشاهده سطح مورد بررسی نرم است سطح مورد بررسی همه جا نرم است ن انطباق با -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم -راهنمای استفاده از قابلیت‌های ‎۱٩‏ در مطالعات منابع آب ۳۹ ۹۳۷/۱ - خطاهای بزرگ (اشتباهات) بخش عمده این خطاها ناشی از یکی از موارد زیر است: - خطاهای موجود در داده‌های اولیه - خطاهای دستگاهی - خطاهای انسانی - خطاهای مدل ۱-۳-۳-۲ خطاهای تصادفی این خطاها ناشی از خطای مشاهداتی یک کمیت منفرد می‌باشد که هیچ قانون مشخصی را دنبال نکرده و غالبا از توزیع نرمال پیروی می‌کند. جهت کاهش تاثیر آنها اغلب از فیلترها استفاده می‌شود. ۲-۳-۳-۲ خطاهای سیستماتیک این خطاها غالبا از یک الگوی مشحص پیروی می‌کنند 9 ناشی از عدم تنظیم ابزارهای اندازه‌گیری با عدم تطابق شرایط جوی در زمان اندازه گیری با شرایط ایده‌آل که در آن اندازه گیری‌ها انجام شده‌اند. می‌باشد. برای برطرف کردن برطرف می‌شوند. ۳-۳-۳-۲ خطاهای بزرگ (اشتباهات) اطلاعات می‌باشد و از طریق برخی الگوریتم‌های محاسباتی قابل شناسایی و برطرف شدن می‌باشند. ۴-۳-۳-۲ معیارهای قابل پذیرش دقت در تولید مدل‌های رقومی زمین در این بخش به برخی از مهم‌ترین استانداردهای موجود در تولید مدل‌های رقومی زمین آشاره می‌گردد. این استانداردها از ابزارهای متفاوتی برای تعیین میزان دقت استفاده می‌کنند. از میان استانداردهای موجود می‌توان به ۸5 5 ۸۷5۹۱۱۸ ۸5۳۳۹ و غیره اشاره کرد. به‌طور کلی هدف از تمامی این استانداردها معیاری است که بتوان گفت آیا مدل تولید شده قابل قبول است یا خیر. از میان استانداردهای مذکور 71۱1۸5 به‌دلیل قدمت و سادگی ۱- 3131100 ۵[ ۷۵۳0 ۸00۳۵ 5 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ راهنمای کاربرد سیستم‌های اطلاعات مکانی ‎))۱٩(‏ و سنجش از دور (5) در استخراج پارامترهای موثر ... ٩۳/۰۷/۰۱ مسطحاتی و ارتفاعی را در خود گنجانده است. بر اساس این استاندارد: - برای کنترل دقت مسطحاتی, از میان نقاط نمونه‌برداری برای نقشه‌های بزرگ‌تر از ۱/۳۰۰۹ حداکثر ۱۰ - برای کنترل دقت مسطحاتی, از میان نقاط نمونه‌برداری برای نقشه‌های با مقیاس ۱/۲۰۰۰ یا کوچک‌تر از - برای کنترل دقت ارتفاعی, از میان نقاط نمونه‌برداری حداکثر ۱۰ درصد نقاط مجاز هستند خطای بیش‌تر از ۴-۲ کاربردهای 15 در مطالعات فیزیوگرافی حوضه‌های آبریز فیزیوگرافی در حقیقت مطالعه خصوصیات فیزیکی و وضعیت ریخت‌شناسی حوضه آبریز است که اثر تعیین‌کننده‌ای بسیاری از عوامل هیدرولوزیکی تاثیر داشته باشند. آزاین‌رو لازم است که در مطالعات هیدرولوژیکی یک حوضه قبل از هر چیز خصوصیات فیزیوگرافی آن مورد مطالعه قرار گیرد. یکی از منابع اطلاعاتی که بسیاری از پارامترهای فیزیوگرافی حوضه آبریز را می‌توان از آن استخراج نمود. مدل‌های رقومی ارتفاعی زمین می‌باشد که در بخش ۲-۲ معرفی گردیدند. در ادامه این بخش دستورالعمل استخراج پارامترهای فیزیوگرافی حوضه آبریز از /1۳۸ ارائه می‌شود. ۱-۴-۲ محصولات قابل استخراج از مدل‌های رقومی ارتفاعی زمین برخی از مهم‌ترین پارامترهای قابل استخراج از مدل‌های رقومی زمین که می‌توانند در مطالعات فیزیوگرافی حوضه آبریز موثر واقع شوند عبارتند از شیب» جهت شیب. جهت جریان, رتبه‌بندی آبراهه‌هاء منحنی‌های فراز سنجی (هیپسومتری)» نیمرخ‌های طولی و عرضی که در ادامه مورد بررسی قرار خواهند گرفت. این پارامترها از طریق ابزارهای مختلف تحلیل مکانی در 5آن) از جمله در ۸۳۲۵|۷۹ 31 و ۸۳۲۵|۹۲ [502112 موجود در نرم‌افزار ۸۲۵2715 قابل حصول می‌باشند. ۱-۱-۴-۲ نقشه شیب به منظور بررسی شیب حوضه لازم است. نقشه شیب تهیه شود. در نقشه شیب مقدار موجود در هر سلول نمایش دهنده نرخ تغییرات ارتفاع به ازای یک بازه می‌باشد و بر مبنای درجه یا درصد بیان می‌شود و اغلب به‌صورت بزرگ‌ترین -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم -راهنمای استفاده از قابلیت‌های ‎۱٩‏ در مطالعات منابع آب )۴ ۹۳/۰۷/۰۱ می‌باشد که با استفاده از یک همسایگی ۳*۳ هر سلول و از طریق رابطه ۱۶-۲ به‌دست می‌آید: 1 2+ رد272 + )7( 2 + 22+ )۱ 8 (۱۶-۲) شیب در جهت ۷ 85 5 ۱ 1 از2 ۳ 27 + از 2)<( ره + 221 + )۱ ,8 شیب در جهت لا ۹5 5 که در آن او [ همان‌طور که در شکل (۳۲-۲) دیده می‌شود به‌ترتیب شماره سطر و ستون‌ها در جهت *و ‏ روی ۳ ۱ 6 شکل ۳-۲- نمایش شماتیک همسایگی ۳*۳ روی یک 1۳۷1 با استفاده از این دو رابطه, مقدار شیب برای هر سلول در نقشه شیب از رابطه ۱۷-۲ به‌دست خواهد آمد. 1 دا 2 ۹ (۱۷-۲) ف < (5) 1830 ۹۱۷ 07 در روابط بالاا ۵7 و ۵ به ترتیب ابعاد سلول در راستای * و ۷ می‌باشد. مثال: در شبکه ۳*۲ زیر با ابعاد سلول ۰ متر در راستای و لل مقدار شیب سلول مرکزی برابر خواهد بود با: 82 ۱)106+200+98(-)111+210+60( [ [0/23-- ف 07 100 ۱06+218+111۱-)98+150+60 52 ])۱06+218+۱۱1(-)98+150+60([ - 93 ۹۲ ۱60 (0/908) 1۵۳۱ < و ج 0/908 - 0/053+0/630/ -(۶) ها با حرکت کرنل فوق در امتداد سلول‌های مدل رقومی زمین, مقدار شیب در هر سلول محاسبه شده و مجموعه شیب‌های فوق در سلول‌های مربوطه. نقشه شیب را ارائه می‌دهد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۲ راهنمای کاربرد سیستم‌های اطلاعات مکانی (15)و سنجش از دور (٩؟#)‏ در استخراج پارامترهای موثر ... ۹۳/۷/۱ ۲-۱-۴-۲ نقشه جهت شیب در نقشه جهت شیب. مقدار هر سلول نمایش‌دهنده زاویه بین خط بزرگ‌ترین شیب سلول نسبت به شمال در جهت عقربه‌های ساعت می‌باشد. متداول‌ترین روش محاسبه جهت شیب بر مبضای استفاده از روش تفاضلی مرتبه دومی‌باشد که توسط 6 20 70۷00۵۲۵0۳ در ۱۹۸۷ ارائه شده است و برمبنای رابطه ۱۸-۲ می‌باشد: __7/ 77 (۱۸-۲) (0) 1۵0 در این رابطه ۵2/۵7 و 62/6۵ از همان روابط ۱۶-۲ محاسبه می‌شوند. مثال: روش محاسبه جهت شیب مانند مثال بند ۱-۱-۴-۲ و با توجه به وقوع خط بزرگ‌ترین شیب در ناحیه چهارم مثلناتی با توجه به منفی بودن (۵7/0 و مثبت بودن 02/۹ می‌باشد. ۹۸ ۷۵ ۶۰ ۱۰۰ ۱۹۰۰ ۱۹۵ ۱۱۱ ۱۰۹ ۶ 02 031 ۸ 3 - ث ۵ ۳-۱-۴-۲ نقشه جهت جریان" در نقشه جهت جریان, هر سلول نمایش‌دهنده جهت جاری شدن یک سیال از آن می‌باشد که به سمت کمارتفاع‌ترین سلول همسایه آن سلول رخ می‌دهد. نقشه جهت جریان یکی از کلیدهای اصلی برای استخراج خصوصیات هیدرولوژیکی رایج‌ترین روش محاسبه جهت جریان, استفاده از یک شبکه ۳۳ جهت نما مطابق شکل (۲ ۴) می‌باشد. در 01:04 هر |- 110۷۷ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم -راهنمای استفاده از قابلیت‌های 7۱ در مطالعات منابع آب ۴۳۳ ۹۳/۷/۰۱ (۱۹-۲) ۳ [.1 + ([).(1 1 2 - ۱2 ۳ و 1118 10 ۲0-1 ۱ 1 جایی‌که ۷۷۲ برای سلول‌های ۱ و ۳و ۵ و ۷ برابر ۱ و برای سلول‌های ۲و و ۶و۸ براد پل می‌باشد. چنان‌چه دو همسایه از سلول مورد بررسی دارای مقدار کم‌ترین و برابر هم بودند. تعداد همسایه‌های مورد بررسی گسترش داده می‌شوند تا اینکه فقط یک جهت جریان برای هر سلول به‌دست آید. مثال: در این مثال یک شبکه ۵*۵ ارتفاعی ارائه شده است که با استفاده از رابطه ۲ ۱۹ نقشه جهت جریان برای آن محاسبه [ 17107 201171 ی 3 | 21 | 15 ۱ 16 3 هت هه 1 ۴-۱-۴-۲ رتبه‌بندی آبراهه‌ها برای رتبه‌بندی آبراهه‌ها در 015 ابتدا باید این آبراهه‌ها را استخراج نمود. این فرآیند در 015 تحت عنوان استخراج شبکه زهکشی نامیده می‌شوند که در ادامه تشریح شده است. در گذشته, شبکه‌های زهکشی و حوضه‌های آبریز از روی عکس‌های هوایی یا از نقشه‌های توپوگرافی برداشست می‌شدند. این کار علاوه بر زمانبر بودن, به طور اجتناب ناپذیری خطا را افزایش می‌داد. تشخیص مرزهای حوضه با چشم روی عکس‌های هوایی. در مناطق نسبتا مسطح آسان نیست و زیر جنگل‌های پر درخت ممکن است حتی دیدن رودها شبکه‌های زهکشی و رودخانه‌هاء حوضه‌هاء مرزها و .... عوارض ساختاری مهم زمین هستند که در درک جریان نقش دارند. این موارد می‌توانند در یک /10۳۴۸ لحاظ شوند و نیز برعکس می‌توانند از آنها به طور خودکار استخراج شوند. استخراج خودکار شبکه‌های زهکش, ابزارهای جدیدی را در 015 برای تخمین جریان آب و رسوبات‌گذاری و ارتباط پویای مدل‌های هیدرولوژیکی برای هیدرولوژیست‌ها فراهم نموده است. گام‌های زیر در استخراج خودکار شبکه زهکش از 1۳:۸ لازم هستند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴ راهنمای کاربرد سیستم‌های اطلاعات مکانی (؟1۱)) و سنجش از دور (5)) در استخراج پارامترهای موثر ... ٩۳/۰۷/۰۱ جریان کلی بر روی یک 01:۸1] با در نظر گرفتن جهت تندترین شیب تعیین می‌گردد. چندین الگوریتم برای محاسبه این جهت وجود دارد که در بخش ۲-۱-۴-۲ توضیح داده شدند. - حذف فرورفتگی‌ها هنگامی که یک سطح هموار با یک شبکه مربعی تخمین زده می‌شود. برخی سلول‌ها وجود خواهند داشت که توسط همسایه‌های با ارتفاع بالاتر احاطه شده‌اند. این فرورفتگی‌ها می‌توانند واقعی یا غیر طبیعی باشند که مورد خطاهای درون‌یابی ایجاد می‌گردند. مشکل فرورفتگی‌های غیرطبیعی این است که آنها الگوریتم زهکشی را مختل می‌نماید و بنابراین لازم است که حذف عوارض طبیعی باشند. یک روش برای حذف فرورفتگی‌های غیر طبیعی, افزایش ارتفاع سلول مرکزی تا ارتفاع یک یا چند سلول همسایه می‌باشد. همچنین ممکن است برخی فرورفتگی‌های طبیعی به‌دلیل محدودیت‌های مقیاس و قدرت تفکیک. نیاز به حذف داشته باشند. - تعیین جربان‌های تجمعی در یک شبکه محاسبه خصوصیاتی مانند مقدار تجمعی جریانی که از هر سلول عبور می‌نماید از روی 1۳۸ اصلاح شده (بدون (۲۰-۲) ( ,)2 +(ب5)0-(ب5)0 1۹ اگر مقدار جریان برای هر سلول ۱ باشد. نقشه المان بالا دست یا به عبارت دیگر, تعداد سلول‌های تجمعی در بالا عملگر تجمعی. جریان تجمعی را از لایه اطلاعاتی بارش بر روی سطح محاسبه می‌نماید. به طور مثال جرم متعادل هر سلول از رابطه (۲۱-۲) محاسبه می‌شود. ٩-۳] ۳-1] )۲۱-۲( -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم -راهنمای استفاده از قابلیت‌های ‎۱٩‏ در مطالعات منابع آب ۳۵ ۹۳۷/۱ 8 نمایانگر آب مازاد هر سلول, ۳. بارش دریافتی» آء برگاب » 1 نفوذ " و 21 تبخیر و تعرق است. جریان تجمعی بر روی شبکه با جمع زدن 5 سلول‌های متصل به‌هم (که از نقشه جهت جریان قابل تعیین می‌باشند) به دست می‌آید. پس از این مرحله و برای رتبه‌بندی آبراهه‌ها باید سلول‌هایی که محل تقاطع آبراهه‌های مختلف می‌باشند را شناسایی کنیم. این کار با محاسبه تعداد سلول‌های بالادست برای هر سلول انجام می‌شود. سپس رتبه آبراهه. ما بین هر دو نقطه تقاطع برابر خواهد بود با رتبه آبراهه‌های تقاطع بالادست به‌علاوه ۱ تذکرء اولین آبراهه (آبراهه‌ای که بالادست نداشته ۱۳ شکل ۵-۲- رتبه‌بندی آبراهه‌ها ۵-۱-۳-۲ محاسبه منحنی‌های فرازسنجی (هیپسومتری) در برخی نقشه‌های توپوگرافی برای نمایش دادن تغییرات ارتفاع از رنگ‌های گوناگون استفاده می‌کنند. از رنگ سبرز برای نمایش دادن زمین‌های پست. مانند جلگه و دشت. از رنگ زرد برای مناطق کم ارتفاع و از رنگ‌های قهوه‌ای و نارنجی برای نشان دادن مناطق بلند و بسیار بلند کوهستانی و از آبی کم رنگ تا آبی سیر برای اعماق استفاده می‌شود. بر اساس این طیف رنگی به راحتی می‌توان مساحت مناطق مختلف را بر اساس ارتفاع محاسبه نمود. ۶-۱-۴-۲ ایجاد منحنی‌های هم اآرزش توزیع این منحنی‌هاء نمایش‌دهنده چگونگی تعییر مقادیر روی یک سطح می‌باشد. در نواحی که تغییرات مقادیر روی یک سطح کم می‌باشند منحنی‌ها با فواصل بیش‌تری نسبت به هم قرار می‌گیرند و بر عکس. [- 2- 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۶ راهنمای کاربرد سیستم‌های اطلاعات مکانی ‎))۱٩(‏ و سنجش از دور (5) در استخراج پارامترهای موثر ... ٩۳/۰۷/۰۱ روش محاسبه: روش‌های متعددی برای تولید منحنی‌های هم ارزش وجود دارند که عمدتا بر مبنای روش‌های مثلث‌بندی و سپس درون‌یابی و اتصال نقاط هم ارزش می‌باشند. به عنوان مثال منحنی میزان از روی 71۸ با درون‌یابی فواصل بین هر در ایحجاد منحن های هم ارزش. خطوط حاصل از این فرآیند دارای رووس اتصال تیز و شکسته می‌باشند. در این مرحله با توجه به حد دقت و مقیاس نقشه‌ها (کوچک‌ترین جز قابل نمایش بر روی نقشه)» محل اتصالات تیز و شکسته مزبور نرم می‌شود. در شکا (۶-۳۲) یک شبکه ۴۴ از ارتفاعات سطح رمین درون‌یابی شده و ۸ منحنِ میزان مربوط به ارتفاع ۵۰ متر 46 48 0 53 50 / 55 58 5۵ شکل ۶-۲ منحنی هم ارزش مربوط به ارتفاع ۵۰ متر ۷-۱-۴-۲- نیمرخ طولی و عرضی آبراهه‌ها نیمرخ‌های طولی و عرضی آبراهه‌ها نمایش‌دهنده تغییر ارتفاع به ترتیب در امتداد محور یا عمود بر محور رودخانه باشد. روش محاسبه: نیمرخ‌ها از روی 1:۸ با درون‌یابی فواصل بین هر پیکسل و به دست آوردن ارتفاع محل برخورد امتداد رودخانه با خطوط اتصال بین پیکسل‌ها و ترسیم این ارتفاعات نسبت به طول هر قطعه به‌دست می‌آید. (شکل ۷-۲) | - 01 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم -راهنمای استفاده از قابلیت‌های ‎۱٩‏ در مطالعات منابع آب ۳۷ ۹۳۷/۱ شکل ۷-۲- نمایش نیمرخ طولی ۵-۲ کاربردهای ۲1۹5) در تعیین توزبع مکانی پارامترهای اقلیمی پهنه‌بندی توزیع مکانی پارامترهای اقلیمی باید بر مبنای درون‌یابی در نقاط با مقادیر مجهول بر اساس مقادیر معلوم در نقاط اندازه گیری شده آن پارامترها صورت گیرد. بررسی روش‌های مختلف درون‌یابی و مقایسه آنها در بخش (۲- ۳) ارائه شده است. ۶-۲- بررسی راهکارهای انتخاب و کاربرد مدل‌های رقومی زمین (731آ) برای مطالعات منابع آب مطابق با تعریفی که در بخش (۲-۲) برای مدل‌های رقومی زمین ارائه شد. در این مدل‌ها مقادیر ذخیره‌سازی شده اساس بسیاری از پارامترهای مختلف مورد استفاده در مطالعات منابع آب می‌توانند تحت این قالب مدل‌سازی شده و نمایش داده شوند. در این بخش برخی از این پارامترها مورد بررسی قرار گرفته‌اند. ۱-۶-۲- تهیه نقشه هم باران نقشه هم باران مکان هندسی موقعیت‌هایی است که دارای بارش یکسان می‌باشند. این نقشه‌ها معمولا با استفاده از داده‌های ایستگاه‌های باران‌سنجی به‌دست می‌آیند و به سه دسته نقشه‌های همبارش بر اساس 7۸/1 چندضلعی‌های تیسن و منحنی‌های میزان تقسیم می‌شوند. روش کار: الف - نقشه‌های هم بارش بر اساس 07۸1 تهیه این نقشه‌ها طی گام‌های زیر به‌دست می‌آیند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ راهنمای کاربرد سیبستم‌های اطلاعات مکانی ‎)1۱٩(‏ و سنجش از دور (٩؟#)‏ در استخراج پارامنرهای مور ... ٩۳/۰۷/۰۱ - گام اول: با توجه به مفاهیمی که در بخش ۲-۲ ذکر شده. یک شبکه با قدرت تفکیک مورد نیاز تشکیل داده سپس با استفاده از یکی از روش‌های درون‌یابی میزان بارش برای هرکدام از رووس شبکه از ایستگاه باران - گام دوم: با استفاده از یکی از روش‌های طبقه‌بندی, 1۸] حاصل از گام اول به تعداد مناسب کلاس که هر کلاس معرف میزان بارش مشخصی می‌باشد طبقه‌بندی می‌شود. - گام سوم: در هر کلاس, میزان بارشی معادل میانگین دسته‌ها قرار داده می‌شود. شکل (۸-۲) نمونه‌ای از این نقشه‌ها می‌باشد. چست رم : + ۲ ۹ ۰ ۰ ۰ شکل ۸-۲ نقشه هم بارش براساس 11:۷1 ب- نقشه‌های هم بارش بر اساس چندضلعی‌های تیسن با دباگرام ورنوی تهیه این نقشه‌ها شامل گام‌های زیر است: - گام اول: انجام مثلث بندی به روش دلونی بین ایستگاه‌های باران سنجی - گام دوم: رسم عمود منصف‌های هر کدام از اضلاع مثلث‌ها و اتصال آنها به منظور ایجاد چندضلعی‌های تیسن مربوط به هر ایستگاه باران‌سنجی - گام سوم: تعمیم میزان بارش هر ایستگاه چندضلعی به تمام سطح چند ضلعی شکل (۹-۲) نمونه‌ای از این نقشه‌های هم بارش برای استان بوشهر می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم -راهنمای استفاده از قابلیت‌های ۱9 در مطالعات منابع آب ۳۹ ۹۳/۰۷/۰۱ ۴۳ ۱ ام 110 ۱۵ که شکل ۹-۲- نقشه مناطق هم بارش استان بوشهر بر اساس چندضلعی‌های تیسن ج- نقشه‌های هم بارش بر اساس منحنی‌های میزان این نقشه‌ها بر اساس /278 و با تکنیک شرح داده شده در بخش (۲-۲) تهیه می‌شوند. از آنجا که در محدوده مورد مطالعه در این تحقیق تعداد ایستگاه‌ها کم است. لذا از ابزار گرادیان جهت تعمیم اطلاعات به‌شرح زیر استفاده شد. به‌طور کلی توزیع بارندگی در یک منطقه رابطه نزدیکی با خصوصیات جغرافیایی, توپوگرافی و وضعیت عمومی جو در آن ناحیه دارد. در مطالعه موردی این تحقیق به منظور تهیه نقشه هم بارش منطقه در اولین مرحله روابط همبستگی بارش با ارتفاع مورد بررسی قرارگرفت. در محدوده مورد مطالعه. رابطه همبستگی بارندگی سالانه برای دوره‌های ۵ ۱۶ و ۰ ساله و همچنین سال‌های تر و خشک بررسی شد. در کلیه موارد روابط همبستگی خوبی برای ارتفاع و بارندگی وجود داشت که در قسمت مطالعه موردی به تشریح مورد بررسی قرار گرفته است. ۲-۶-۲ تهیه نقشه هم فشار تهیه این نقشه‌ها عینا مشابه با روش تهیه نقشه هم بارش می‌باشد با این تفاوت که به جای اطلاعات بارش اطلاعات به دست آمده از ایستگاه‌های فشارسنجی استفاده می‌شود. ۳-۶-۲ نهیه نقشه هم دما تهیه نقشه‌های هم دما عینا مشابه با روش تهیه نقشه هم بارش می‌باشد با این تفاوت که به جای اطلاعات بارش. اطلاعات دما به‌دست آمده از ایستگاه‌های دماسنجی استفاده می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۵۰ راهنمای کاربرد سیستم‌های اطلاعات مکانی (15)و سنجش از دور (٩؟#)‏ در استخراج پارامترهای موثر ... ٩۳/۰۷/۰۱ تهیه این نقشه‌ها عینا مشابه با روش تهیه نقشه هم بارش می‌باشد با این تفاوت که به جای اطلاعات بارش, اطلاعات ۷-۲- استخراج پارامترهای مورد نیاز برای مدل‌سازی بارش رواناب حوضه‌های آبریز در این بخش به بررسی پارامترهای مورد نیاز در مدل‌سازی بارش - رواناب حوضه‌های آبریز پرداخته شده است. ۱-۷-۲ تهیه ورودی‌های مکانی مدل 11۳2-11۷15 11۳6-0۳:011۷15 00011۸۹-:11۳و ۷۷۹15 با استفاده از 15:) ۱-۱-۷-۲ معرفی ۲1۳-0011۱۷15 مدل‌سازی هیدرولوژیکی مکانی 0001[1045-:1۳] با پردازش اطلاعات رقومی زمین, مجراهای زهکشی و محدوده‌های حوضه آبریز را به ساختار داده‌های هیدرولوژیکی که واکنش حوضه آبریز را به میزان بارندگی نشان می‌دهد. تبدیل می‌کند. این مدل‌سازی علاوه بر ساختار داده‌های هیدرولوژیکی, قابلیت ایجاد داده‌های شبکه‌ای برای تبدیل رواناب شبکه توزیع شده خطی . خصوصیات فیزیکی حوضه آبریز و رودخانه. مدل حوضه 11۳2-11815 و فایل نقشه زمینه را نیز دارد و به کاربر اجازه می‌دهد تا طرح کلی هیدرولوژیکی حوضه آبریز را ایجاد نماید. به این ترتیب کاربر می‌تواند اطلاعات زمین را تحلیل نموده. حوضه‌ها و رودها را تشخیص داده و ورودی‌های هیدرولوژیکی را برای کاربردهای بعدی آماده نماید. این نتایج هیدرولوژیک در سیستم مدل سازی هیدرولوژیکی 1815 1--)1۳] به کارگرفته می‌شوند. ارتباط بین 0015 11۳0-0001115 و 11۳60-11015 در شکل (۱۰-۲) نشان داده شده است. در این شکل خطجین عمودی نقش 5آ0 و هیدرولوژی حوضه آبریز را متمایز می‌کند. در این شکل 00011815 یک رابط برای انتقال اطلاعات مکانی خام به مدل هیدرولوژیکی است که در این میان از قابلیت 5آن) در فرمت دادن به داده‌هاء پردازش و تبدیل مختصات استفاده می‌شود. نتیجه نهایی پردازش 5آن) ایجاد پایگاه داده مکانی هیدرولوژی شامل /1۳۸ اصلاح شده» اطلاعات نوع خاک. اطلاعات کاربری زمین, بارش و ... می‌باشد. 00001105 با پردازش 1۳۸ حوضه را استخراج و ورودی‌های مدل هیدرولوژیک را آماده می‌کند. آنگاه 118/15 این داده‌ها را به عنوان ورودی مدل هیدرولوژی می‌پذیرد. این مدل و همجنین 11۳۳-115 در قالب یک بسته نرم‌افزاری سازگار با نرم‌افزار سیستم اطلاعات مکانی ۸۲۵۹/۱۵۷۲ و 0 ]|۸۵ 5021121 به زبان ۸۷۵۲۱۵ توسط مرکز مهندسی هبدرولوژی (11۳۳) ۲۵1۵۲ ۳۳۵10۵۲/۵ 1۷۵010010 ] ارتش آمریکا ارائه شده است. 1- ۷00111۵0 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم -راهنمای استفاده از قابلیت‌های ۱5 در مطالعات منابع آب ۵۱ ٩۳/۰۷/۰۱ ۲۳۵007 فخنا ره 31 ۵ ۱ 05 وی ۳ 1 لزر الوا کزن ها او ٩۱1 ۸ 7‏ 1 ۹ 1 51 از نجل رل 1313 + اه دا ما ای ۴ رانا 15| کاج م۴۱00 018 1۳۳۳ ر ۹ 6 لگ 2 2۱( ۱۹۵۲۵۱ زارد ۵ ۱ ( 1۱۱۱۷ ۳۳ 00۱ شکل ۱۰-۲- ار تباط 215 و 11۷15 ,26011115 - ورودی مدل ۲۰11۷15 تنها ورودی مورد نیاز مدل 0011015:) یک مدل رقومی ارتفاعی زمین (/1۳۸) است که وارد مدل 00011015 می‌شود. آن گاه پردازش‌های مورد نیاز بر روی آن اعمال شده تا برای استخراج مدل هیدرولوژیکی آماده گردد. نحوه تولید 1۳:۸ و کنترل کیفیت آن به ترتیب در بخش‌های ۲-۲ و ۳-۳-۲ ارائه شده‌اند. * آماده سازی 0۳۱1 برای تحلیل داده‌های هیدرولوژیکی به یک مدل زمین اصلاح شده هیدرولوژیکی نیاز است. منظور از مدل اصلاح شده هیدرولوژیکی, 1۳۸۸ بدون فرورفتگی‌های جزیی محلی است. با افزایش ارتفاع سلول‌های فرورفته و گود و رساندن ارتفاع کلیه فرآیندهای آماده‌سازی در خود نرم‌افزار 11۳:۳-000118/5 برنامه‌ریزی شده و به صورت اتوماتیک قابل انجام می‌باشند. ]|- -------- صفحهٔ بعد -------- 2۳ راهنمای کاربرد سیستم‌های اطلاعات مکانی ‎))۱٩(‏ و سنجش از دور (5) در استخراج پارامترهای موثر ... ٩۳/۰۷/۰۱ ۲-۱-۷-۲ معرفی 1۳۲-11۷15] مدل‌سازی هیدرولوزیکی ۲1۳2-11015 برای شبیه‌سازی بارش سیستم درختی حوضه آبریز (منابع آب. حوضه رودخانه. هیدرولوژی سیل و حوضه آبریز آب‌های سطحی در طبیعت یا در مناطق شهری کوچک) طراحی شده است. هیدروگراف‌های به دست آمده به وسیله ۲1۷15 به طور مستقیم یا به وسیله‌ی نرم‌افزارهای دیگر برای مطالعات دسترسی مطالعات دشت‌های سیلابی و کاربردهای دیگر به کار می‌رود. ۲1۷/15 قابلیت ارائه حوضه‌های آبریز مختلفی را دارد. در محیطی, اطلاع از چگونگی حوضه‌های آبریزء آگاهی از هدف مطالعات هیدرولوژیکی و ارزیابی فنی می‌باشد. یک مدل یک خروجی (عامل نامعلوم) را از یک یا چند ورودی (عامل معلوم) استخراج می‌نماید. در مدل 110/8 عامل - ورودی‌ها و فرضیات مدل 1۷15] مولفه‌های ورودی مدل 11۸15 شامل موارد زیر می‌باشد. - مدل حوضه. که طرح کلی و فیزیکی منطقه مورد نظر را نمایش می‌دهد و از اشکال مختلفی برای نمایش زیرحوضه‌هاء ایستگاه‌های ذخیره یا تلمبه. کانال‌ها و رودها و مجراهای خروجی و ... بهره می‌برد. - مدل هواشناسی, که رویدادهای مختلف بارندگی منطقه را در برمی‌گیرد. - مدل مشخصه‌های کنترل, که جزییاتی هم چون بازه‌های زمانی شبیه‌سازی شده را تعریف می‌نماید. مولفه داده‌های ورودی. مانند داده‌های سری‌های زمانی» جفتی و شبکه‌ای هستند که اغلب به عنوان پارامتر و با شرایط مرزی مدل حوضه و هواشناسی برای این شبیه‌سازی لازمند. مدل حوضه یکی از خروجی‌های مدل 115-00011815 بوده و از روی /175۸ استخراج می‌شود و شامل زیرحوضه: قسمتی از طول رودخانه. چنداب. فرورفتگی (چاله)» مخزن و انحرافی " می‌باشد و مستقیما وارد مدل 1150-11018 شده و به فرأیند آماده‌سازی خاصی نیاز ندارد. مدل هواشناسی, تحلیل داده‌های هواشناسی را به عهده دارد که شامل داده‌های بارندگی, تبخیر - تعرق و برف آب است. این مدل هر دو حالت بارش نقطه‌ای و شبکه‌ای را پردازش می‌نماید. بر این اساس می‌توان اطلاعات مربوط به ایستگاه‌های سنجش را به‌صورت نقطه‌ای مستقیما وارد مدل کرد یا با استفاده از درون‌یابی (تشریح شده در بخش ۳-۲) به داده‌های شبکه‌ای تبدیل شده و سپس وارد سیستم نمود. به هر حال برای آن فرأیند آماده‌سازی خاصی مورد نیاز |] - 9 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم -راهنمای استفاده از قابلیت‌های ۶۱5 در مطالعات منابع آب ۳ ۳/۷/۰۱ نمی‌باشد. مشخصه‌های کنترل عبارتند از تاریخ و زمان شروع تاریخ و زمان پایان و بازه زمانی محاسبات که به‌صورت اطلاعات عددی به سیستم وارد می‌شوند. اجزای داده‌های ورودی شامل سری‌های زمانی» جفتی و شبکه‌ای, به عنوان پارامتر و یا شرایط مرزی مدل حوضه و هواشناسی به صورت دستی و یا در قالب فایل‌های موجود 1(55-)1۳] وارد مدل ۲1۳2-11015 می‌شوند. در جدول (۲ ۲) این اجزا ارائه شده‌اند. جدول ۲ ۲ اجزا داده‌های ورودی مدل 1۳۲-11۱15] | شبکه‌های میزان تراوش ۲ مقاطع عرغی ۱ | خک‌های سود روت نها که اک | شعهی خی یا هی رس اک کم آ ‏ که کب 0 1 ۳-۱-۷-۲ معرفی ۲1۳۲-00011۸5 ۲1۳-۶5 برنامه جنبی به‌منظور استفاده همراه با ۸۲۵۷/۱۵۷۷ است. این برنامه یک نرم‌افزار در زمینه 5آ7) است که توسط موسسه تحقیقات زیست محیطی امریکا ([۳.۹5[۹) به‌منظور تجزیه و تحلیل داده‌های مکانی مورد استفاده در نرم‌افزار ۲1۳-1۸5 ارائه شده است. با استفاده از این ابزار کاربرانی که تجربه کمی در زمینه 5آ7) دارند. می‌توانند از یک مدل رقومی ارتفاعی زمین و داده‌های تکمیلی مربوط استفاده نمایند و فایل ورودی ۲1۳2-1۳۸5 که حاوی اطلاعات مکانی منطقه مورد نظر است را تهیه کنند. همچنین می‌توان از آن برای تجزیه و تحلیل خروجی نرم‌افزار ۲1۳-16۸5 نیز استفاده کرد. اطلاعاتی که ۲1۳-00۲۸۹ در فایل ورودی ذخیره می‌کند عبارتند از: شماره مشخصه‌های رودخانه 0 مقاطع آن. خطوط زبری مقاطع, ولی لازم به ذکر است اطلاعات سازه‌های هیدرولیکی موجود در مسیر در این فایل گنجانده نمی‌شوند. داده‌های پروفیل سطح آب و سرعت که جز نتایج 1۸۹5-)1۳] هستند را نیز می‌توان همراه با سایر داده‌ها وارد برنامه کرد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۵۴ راهنمای کاربرد سیستم‌های اطلاعات مکانی (؟1۱)) و سنجش از دور (5)) در استخراج پارامترهای موثر ... ٩۳/۰۷/۰۱ این نرم‌افزار یک فایل مکانی به‌منظور استفاده در 1۸5-)1۳] تولید می‌کند و همچنین می‌توان نتایج خروجی 1۸5-)1۳] را به‌صورت گرافیکی در آن مشاهده کرد. این برنامه, فایل ورودی را با استفاده از داده‌های به‌دست آمده از مدل شیب و مدل رقومی ارتفاعی زمین منطقه مورد نظر می‌سازد. بنابراین برای استفاده از این نرم‌افزار در اختیار بودن یک 11۸ که در قالب شبکه نامنظم مثلثی توصیف شده ضروری است. لایه‌هایی که با استفاده از این داده‌ها ساخته می‌شوند لایه‌های 11۸5 نامیده می‌شوند. اطلاعات مکانی در نتیجه محاسباتی که بر روی این لایه‌ها انجام می‌شود به‌دست می‌آیند. قبل از وارد کردن این داده‌ها در ۲1۳-۶5 و انجام محاسبات هیدرولیکی, باید داده‌های مکانی و داده‌های مربوط به مشخصات جریان تکمیل شوند. همچنین باید پروفیل سطح آب و سرعت‌های به‌دست آمده از شبیه‌سازی در 71۳۲-11۸5 را در محیط نرم‌افزاری ۸۲۵/1۵۷ وارد کرد. - ورودی ۲1۳۲-001۸۹ به منظور استفاده از این مدل باید یک [17۸] در قالب 11۳ از ناحیه مورد مطالعه موجود باشد. [1۸] مذکور نشان‌دهنده ناحیه نسبتا مسطحی است که دربردارنده کانال اصلی و نواحی سیلاب‌گیر اطراف می‌باشد. به‌دلیل اینکه تمام اطلاعات مورد نیاز این مدل از /18] به‌دست می‌آید این فایل باید از دقت بسیار بالایی برخوردار باشد. واحدهای مورد استفاده در برنامه نیز بستگی به واحد 110/1 دارد. ۴-۱-۷-۲ مدل ۱۷۷۱1۹5 5 یک محیط کامل برای آنالیزهای هیدرولوژیکی است که توانسته با تلفیق امکانات 018 و مدل‌های هیدرولوژیکی متنوع ابزاری قدرتمند در شبیه‌سازی هیدرولوژیکی حوضه‌های آبریز ایجاد کند. به‌طوری که ابتدا داده‌های خام ورودی توسط نرم‌افزار دریافت و پس از پردازش اولیه برای ایجاد بستر رقومی مورد نیاز شبیه‌سازی, به فرمت 110 یا 121-۸4 تبدیل می‌گردند. سپس ۷۸]۹5ابا استخراج آبراه‌ها و دریافت محل خروجی‌ها اقدام به تعیین حوضه‌ها و زیرحوضه‌ها نموده و در نهایت با به کارگیری مدل مناسب هیدرولوژیکی, هیدروگراف حاصل از بارش را محاسبه می‌کند که این هیدروگراف را می‌توان به فراخور نیاز پروژه مورد مطالعه برای شبیه‌سازی دشت سیلابی رودخانه‌ها و اثرات تخریبی سیلاب و یا محاسبات هیدرولیکی سازه‌ها در مسیر آبراهه‌ها و در محیط شهری برای طراحی سیستم سیلابروی شهری به‌کار برد. در محیط‌های شهری به دلیل وجود خیابان‌ها وعوارض مصنوعی ایجاد شده, مسیر آبراه‌ها فقط از شکل توپوگرافی زمین تبعیت نمی‌کند بلکه ساختار شهری و موقعیت خیابان‌ها و معابر تاثیر به‌سزایی در تعیین شکل و وسعت حوضه‌های آبریز دارند. آنجچه۷۷/۸/]5 را از سایر مدل‌های نرم‌افزارهای مشابه متمایز می‌کند ارائه 2/0401 ۲0۳۵۸۸ است که می‌توان با به کارگیری این ابزار در بستر رقومی 111 اقدام به شبیه سازی حوضه‌های شهری نمود و با به‌کارگیری مدل‌های مربوط به هیدرولوژی شهری,» حجم رواناب حاصل از بارش را محاسبه و در نهایت آن را به‌عنوان مقادیر ورودی در نرم‌افزار 50۳۸ و یا مدل 1۲۵1۳ 510710 برای طراحی شبکه سیلاب‌روی شهری به‌کار برد. به‌طور کلی می‌توان ویژگی‌های ۷/۱۸5 را در خصوص سیلاب شهری به‌صورت زیر برشمرد. - تهیه 710 و /1050 و اصلاح آنها -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم -راهنمای استفاده از قابلیت‌های ‎۱٩‏ در مطالعات منابع آب ۸۵ ۹۳۷/۱ - استفاده از نقشه‌های 1۳۵۹16۳ و (۸1- به‌عنوان 111280 13201870۵ برای بررسی صحت داده‌های رقومی و نتایج آنالیزها - استخراج آبراهه‌ها و نمایش مسیر جریان - حوضه‌بندی برمبنای مدل رقومی و آبراهه‌های استخراج شده - حوضه‌بندی به‌صورت مفهومی " بر مبنای مدل رقومی 718 با داشتن مسیر آبراهه‌ها و مرز تقریبی حوضه - برآورد ضریب رواناب و شماره منحنی نفوذ توسط لایه‌های 015 - محاسبه زمان تمرکز بر اساس روش 11-55 و روابط متنوع از جمله ([ع۳۱۲۳1 و ۲۳۵۲۳ - استفاده از مدل‌های 711-55.11۳-110/5. .۸71011۸ برای برآورد رواناب - قابلیت اتصال به نرم‌افزارهای 11۳2-71045 11۳۲-1۸5 و ۸۳۲۵015 برای انجام آنالیزهای هیدرولوژیکی و 0015 ۲-۷-۲- تهیه هیدروگراف‌های واحد لحظه‌ای ژئومورفولوژیک (011711)" هیدورگراف رواناب مستقیم ناشی از بارش اضافی به ازای یک عمق واحد (۱ سانتی‌متر) و به طور یکنواخت در یک مدت زمان معین (10 ساعت) بر سطح حوضه را هیدروگراف واحد می‌نامند. پارامتر مدت که شاخص بسیار مهمی است. به عنوان پیشوند هیدروگراف واحد استفاده می‌شود. برای یک حوضه. هیدروگراف‌های واحد متعددی با مدت زمان‌های مختلف 1 می‌توان تعریف نمود. شکل این هیدروگراف‌های واحد متفاوت به مقدار مدت 77 بستگی دارد. با کاهش 1. شدت" بارش اضافی که برابر با 1/7 است افزایش می‌یابد و هیدروگراف واحد بیش‌تر فشرده " می‌شود. با میل دادن مدت زمان 10 به مقدار صفرء هیدروگراف واحد لحظه‌ای (1[11]) به‌دست می‌آید. بنابراین ]لا[ یک هیدروگراف واحد مجازی است که روان‌آب سطحی حوضه ناشی از یک بارندگی لحظه‌ای به عمق ۱ سانتی‌متر بارش اضافی را نمایش می‌دهد. این هیدروگراف. یک منحنی تک راس با عرض محدود و با خصوصیات شاخص زیر می‌باشد: (۲۲-۲) 0 + (۷)1 ج 0ج ] عمق واحد < )۱ 0 مهم‌ترین برتری 1111 استقلال آن از مدت زمان بارش است. به این ترتیب در این حالت یک پارامتر کم‌تر از هیدروگراف واحد با مدت زمان (1 ساعت دارد. این امر 1171 را برای تحلیل‌های تئوری ارتباط بارش - رواناب اضافی یک حوضه بسیار مناسب می‌سازد. 1|- 0010۵ [ ۲1۷۵۳۵8۳2 111] دبا۵ع 13۹1۵12 010210۵ 0600 -2 10 -3 4- ۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ۵۶ راهنمای کاربرد سیبستم‌های اطلاعات مکانی ‎)1۱٩(‏ و سنجش از دور (٩؟#)‏ در استخراج پارامنرهای مور ... ٩۳/۰۷/۰۱ ساده‌ترین روش‌های محاسبات می‌باشند. موجود است. در روش منحنی 5 عرض یک اال]اً در هر زمان » شیب منحنی 5 (منحنی ‎٩‏ به دست آمده از هیدروگراف واحد (۱-1) با شدت ۱ سانتی‌متر بر ساعت در همان زمان است. برای تبدیل هیدروگراف [-(] به هیدروگراف 7-۳ برای همان حوضه از منحنی 5 استفاده می‌شود. برای هر نقطه در محور زمان منحنی آآلآا. مجموع ار تفاع آن نقطه و نقاط قبلی, ارتفاع منحنی 5 آن نقطه خواهد بود. منحنی حاصل از به ۸-۲- استخراج پارامترهای مدل‌های متداول فرسایش مانند مدل فرسایش جهانی و ۳51۸۳ به طور کلی عواملی که در فرسایش موثرند عبارت از بارندگی, رواناب. باده خاک. شیب. پوشش گیاهی, وجود تمهیدات حفاظتی و چندین عامل اثرگذار دیگر هستند. این عوامل به سه دسته زیر تقسیم می‌شوند. - دسته اول: عوامل انرژی هستند که شامل توانایی یا پتانسیل بارندگی, رواناب و باد می‌باشند که توان مذکور را قدرت فرسایشی می‌نامند. - دسته دوم: عوامل قدرت است که عامل اساسی فرسایش‌پذیری خاک است و به خواص فیزیکی و شیمیایی خاک بستگی دارند. - دسته سوم: عوامل حفاظتی بوده که بیش‌تر به پوشش گیاهی منطقه بستگی دارند. ۱-۸-۲ معرفی معادله جهانی فرسایش خاک (151. 5) ظ۳آ5[] یک مدل تجربی برای تخمین میانگین فرسایش خاک ناشی از فرسایش آبی در درازمدت است که توسط 1 20 ۷۷/1۵011۵۵۲ (۱۹۷۸) آرائه شده است. در این معادله فرسایش شباری و صفحه‌ای در نظر گرفته شده‌اند. فرسایش صفحه‌ای " و شیاری " از بین رفتن لایه‌های خاک سطح زمین بر اثر بارش و رواناب را بررسی می‌نماید و فرسایش خاک ناشی از منابع متمرکز مانند آب گذر و فرسایش کناره رود را در نظر نمی گیرد. این مدل معمول‌ترین مدل مورد استفاده برای تخمین فرسایش خاک است. گرچه این معادله در ابتدا برای مناطق کشاورزی (11۷۵104 باه / [7100[۳۵ع2) کوجک ایجاد شد. اما بعدها برای کاربری‌های دیگر نیز مورد استفاده قرار گرفت. به‌ کار گیری این مدل در 715) امکانات آسانی برای ورود. اداره و خروج داده‌ها به خصوص از لحاظ پردازش‌های سلولی فراهم می‌نماید. |- 01 2- <[1[[[ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم -راهنمای استفاده از قابلیت‌های ‎۱٩‏ در مطالعات منابع آب 1۷ ۹۳۷/۱ (۲۳-۲) رک کر اک 90 کرک کچ سا که در آن: ۸: فرسایش خاک محاسبه شده (واحد جرم در واحد سطح در واحد زمان, مانند کیلوگرم در هکتار در سال) +[ عامل فرسایش دهی رواناب - بارش (10۳ع12 6۳۵۹1۷۵ ۲۵112[1-۳011) که مقدار آن برابر با میانگین سالانه فرسایش‌دهی (تن در هکتار در سال) است و از رابطه ۲۴-۲ محاسبه می‌شود. ۴ < ۳0/0 )۲۴-۲( در این معادله 6 آنرژی جنبشی باران است که با استفاده از رابطه ۲ ۲۵ محاسبه می‌شود. در این رابطه., 30 بیش‌ترین شدت باران در مدت ۳۰ دقیقه (سانتی‌متر در ساعت) می‌باشد که از روی بارندگی به دست آمده از باران نگار و تقسیم‌بندی مدت بارندگی به تعدادی بازه‌های کوچک به‌گونه‌ای که بتوان شدت بارندگی را در آنها یکنواخت در نظر گرفت در نظر گرفته می شود. ۳ 210+ 89 [108301 )۲۵-۲( انرژی جنبشی کل باران از جمع انرژی‌های جنبشی در تمام بازه‌ها به دست می‌آید. آن گاه با صرب انرژی جنبشی کل (۳ [01۵)) در شدت بارش بیشینه در مدت ۲۰ دقیقه (130) شاخص فرسایش‌دهی ویشمایر, +[ به دست می‌آید. این شاخص از ترکیب طول شیب (-]) بر روی صفحه تصویر و تندی شیب (8) (که با نقطه میانی کلاس شیب ارائه می‌شود) به‌دست می‌آید و مقدار آن برای شیب استاندارد. ۵ درجه و طول ۲۲ متر ۱ متر می‌باشد. مقدار آن از روی گراف 0 یا فرمول‌های متعددی به دذدست می‌آید. برخی فرمول‌های رایج برای آن در ادامه ارائه شده‌اند: : : 8 (۲۶-۲) (0.065 +0 4.56910 +0 *65.41910) "(چ) < 5 ][ (0.065 + 0.0455 + ی - ۷85 ] 2213 (0.006552 + 0.0455 +1/22.13*)0.065/-۹] 4 / ( 0043 +0305 +1/22(*)0. 43)-۹] (*0.00655 + 0.0455 +1/22.13(7*)0.065)-۹] 7 3 1 / 0611۹51726 * ۸012۵110 ۳10) -ک] 6 (09 / (0.01745 *55[006) -------- صفحهٔ بعد -------- ۵۸ راهنمای کاربرد سیستم‌های اطلاعات مکانی ‎))۱٩(‏ و سنجش از دور (5) در استخراج پارامترهای موثر ... ٩۳/۰۷/۰۱ شاخص محصول," مدیریت" و پوشش گیاهی " می‌باشد و مقدار آن برابر با نسبت فرسایش خاک در شرایط مشخصی از سطح خاک لخت (بدون واحد) است. از آنجایی‌که میزان تاثیرعوامل مورفولوژی و پوشش گیاهی در طول سال متغیر است به همین دلیل یک سال به چندین دوره منطبق بر مراحل مختلف رشد گیاه تقسیم شده آن گاه نسبت‌های این دوره‌ها و میانگین وزنی این مقادیر تهیه می‌شود و با معدل گیری مقادیر» شاخص !) محاسبه می‌گردد. شاخص عملیات حفاظت خاک" و کنترل" می‌باشد و مقدار آن برابر با نسبت فرسایش خاک در زمینی است که به‌صورت نواری زیر کشت رفته به فرسایش خاک زمینی که این اقدامات در آن صورت نگرفته است (بدون واحد). این مقادیر به‌صورت تجربی به دست می‌آیند. در صورتی که تدابیری در این زمینه انجام نشده باشد.ء مقدار آن برابر ۱ در نظر گرفته خواهدشد. داده‌های مکانی مورد نیاز برای استفاده از 015 در تخمین فرسایش عبارتند از: - مدل رقومی ارتفاعی زمین (1۳۱) - روند بارش (بارش سالانه میانگین به میلی‌متر)" - نقشه نوع خاک" مراحل استفاده از 015 برای تولید نقشه فرسایش خاک در گراف شکل (۱۱-۲) نمایش داده شده است. سبب شکل ۱-۲ گراف مراحل تهیه نقشه فرسایش خاک با استفاده از ۲15 |- ۲ 2 3- 0۳0001۳8۶ 07 4- 5000۳ ۳۳۵11۵6 07 5- 00۳۵۱ 06 6- ۳۳۵۵1۱11۵110 ۵ 7- ٩۵[| 1۷۳6 00 8- 1۵00 0/۵ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم -راهنمای استفاده از قابلیت‌های 7۱ در مطالعات منابع آب ای ٩۳/۰۷/۰۱ ۲-۸-۲- معرفی مدل ۳۹1۸۲ برخلاف مدل ۳آ5[] و دیگر نسخ آن. مدل ۳51۸۳ کل رسوب سالانه را تخمین می‌زند و تنها بر فرسایش شیاری و صفحه‌ای تمرکز ندارد. این مدل برای حوضه‌های بزرگ‌تر از ۳۰ کیلومتر مربع در غرب آیالات متحده ایجاد شده بود. گرچه برای حوضه‌های کوچک‌تر نیز کارایی دارد. برای به کارگیری مدل )۲51۸ بهتر است که حوضه مورد نظر به واحدهای هیدرولوژیکی یا اجزای واحدهای اراضی یا هر واحدی دیگر تقسیم شده و آرزیابی ‎٩‏ شاخص جدول (۲- ۲) مورد بحث در هر واحد صورت پذیرد. | زمین‌شناسی سطحالارضی و حساسیت سنگ به فرسایش 2 خاک" 22 < 16.67 )۲۷-۲( که در آن ۴ عبارت است از شاخص فرسایش پذیری خاک در مدل ]51[ میلقا‎ 3 (۲۸-۲) 2 << در که در آن 2 عبارت است از بارش ۶ ساعته با دوره برگشت ۲ساله که با استفاده از منحنی‌های شدت- مدت به‌دست می‌آیند. ۵ 4 رواناب 24 < 0.00610 )۲۹-۲( که در آن ‎1٩‏ و 0۳ به‌ترتیب عبارتند از ارتفاع رواناب" و دبی بیشینه ویژه" ۸ ۰ 5 عوارض زمین (۲۰-۲) 5 << کر که در آن 5 عبارت است از درصد شیب که از روی 1۳۸ استخراج می‌شود. 26 << 0 )۳۱-۲( [- 5۶۳۲۵۵۵ 6000۷ 2- 5100۵5 50۵111۷11۷ ) 0 3- 50| 4- )۵ 5- ۳ 6- ۲۵۲۲ ۲1۵۱ 1 7- 500110 ۳:۵۷ 100 8- 100007۵ 9- ] ۵/0۲0 ۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ راهنمای کاربرد سبستم‌های اطلاعات مکانی ‎)۱٩(‏ و سنجش از دور (٩؟#)‏ در استخراج پارامنرهای مور ... ٩۳/۰۷/۰۱ 7 کاربری زمین " (۳۲-۲) 20-00 > 27 که در آن ۳۵ درصد سایه بانی محصول در هر نوع پوشش " می‌باشد. 8 شرایط فرسایش (فرسایش سطحی)" (۳۲۳-۲) اد اردار دی ددم ۱ سس ۱6 که در آن 557 شاخص فرسایش سطح خاک می‌باشد. 9 فرسایش کانال " و حمل رسوب* (فرسایش رودخانه) (۳۴-۲) 1.6759۵ - وب( که در آ ن 55۳۵ شاخص فرسایش خندقی می‌باشد. جدول ۲ ۳- شاخص‌های ارزیابی برآورد رسوب در روش ۳۹1۸۳ اش سح لک :2 ار فرسایش رو معادله این مدل عبارت است از: (۳۵-۲) 03 38.776 - 05 که در آن 85 رسوب تولید شده کل" درجه رسوب تولید شده کل" (حاصل جمع امتیازات شاخص‌ها) جدول ۲ ۴- رده‌بندی کلاس‌های فرسایش و خصوصیات آنها در نقشه پهنه‌بندی میزان فرسایش سس سس بیش 1 ۹ ۶۹ م۱ ۲۳۸-۴۷۶ ۸ | کم‌تر از ۹۵ 2 :۳ کنگلومراها_] سنگ آهک‌ها 0دل] 2۵] -۱ 2- 000 ۵۵۱۷ 1 3- ]1۳۵۹[0 4- )11۵ ۵] 50010۲1 -5 ۵ 501۱۳۵۱ [2ا10 -6 0 ل[۱۵ ۷ 50011۵1 -7 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم -راهنمای استفاده از قابلیت‌های ۱5 در مطالعات منابع آب (۶ ٩۳/۰۷/۰۱ استفاده از 015 در تخمین فرسایش با استفاده از مدل ‎:۳۹٩1۸۲ + نقشه‌های مربوط به هر کدام از ‎٩‏ شاخص ذکر شده با استفاده از مطالب ذکر شده در بخش مطالعات موردی در قالب لایه‌های شبکه‌ای تهیه می‌شوند. - هرکدام از لایه‌های مذکور امتیازبندی و وزن‌دهی می‌شوند. لایه‌های ایجاد شده با استفاده از هم‌پوشانی جمع می‌شوند و ضریب ۴[ را ایجاد می‌کنند. ۳ با جایگذاری مقادیر در رابطه ۳۵-۲ مقدار فرسایش برای هر سلول محاسبه می‌گردد. + ۹- تلفیق پارامترهای فیزیوگرافی, اقلیمی و پیکره زمین (زمین و خاک) برای تعیین حوضه‌های همگن تعداد زیادی از ویژگی‌های فیزیکی حوضه‌ها در مطالعات مختلف مورد بررسی قرار می‌گیرند که مهم‌ترین آنها عبارتند از: ۱- مساحت و محیط. ۲- شکل حوضه. ۳- تراکم حوضه. ۴- شکل شبکه زهکشی. ۵- رتبه‌بندی آبراهه‌هاء ۶- شیب متوسط حوضه. ۷- طول آبراهه اصلی, ۸- شیب و پروفیل طولی آن. ‎-٩‏ جهت حوضه. ۱۰- ارتفاع متوسط حوضه. همان‌طور که قبلا ذکر گردید همه این عوامل فیزیوگرافی به‌صورت لایه‌هایی قابل استفاده در محیط‌های نرم‌افزاری سیستم‌های اطلاعات مکانی قابل حصول و استفاده می‌باشند. بر اساس داده‌های اقلیمی نیز می‌توان نقشه هم باران و هم دما را برای حوضه‌های مختلف به‌دست آورد. با تلفیق این پارامترها و پارامترهای پیکره زمین که مبین شیب. جهت شیب و ارتفاع زمین می‌باشند می‌توان به حوضه‌های همگن دسترسی پیدا کرد. به‌طوری‌که این حوضه‌ها حوضه‌هایی هستند که بیش‌تر از *۸/ از خصوصیات آنها از نظر پارامترهای ذکر شده شبیه به‌هم می‌باشند. ۱-۲- کاربرد 15:) در مطالعات آب‌های زبرزمینی از آنجا که بخش عمده‌ای از عوامل موثر بر مطالعات آب‌های زیرزمینی دارای مولفه‌های مکانی می‌باشند. در این بخش به بررسی قابلیت‌های 5آن0 در زمینه مطالعات آب‌های زیرزمینی پرداخته می‌شود. به طور کلی, 015 می‌تواند در دو بخش زیر در رابطه با مطالعات آب‌های زیرزمینی مورد استفاده قرار گیرد: - ساماندهی داده‌ها و تولید لایه‌های اطلاعاتی پایه آب‌های زیرزمینی - تهیه و نمایش داده‌های ثانویه آب‌های زیرزمینی با استفاده از لایه‌های اطلاعاتی پایه در ادامه به بررسی و تشریح موارد فوق پرداخته شده است. 1-۱-۲ ساماندهی داده‌ها و تولید لایه‌های اطلاعاتی پایه آب‌های زیرزمینی همان‌طور که در فصل قبل نیز اشاره شد در 015 داده‌های مکانی بر اساس محتوا و نوع اطلاعات, در لایه‌های مختلف ذخیره شده و سپس اطلاعات توصیفی مربوط به هر یک از لایه‌هاء به آن منتسب می‌گردد. با توجه به آنکه رقومی بودن نیاز اساسی داده‌های مورد استفاده در 015 اعم از مکانی و توصیفی می‌باشد. در این بخش مشخصات داده‌های پایه -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۲ راهنمای کاربرد سیستم‌های اطلاعات مکانی (715) و سنجش از دور (#۹) در استخراج پارامترهای موثر ... ٩۳/۰۷/۰۱ آب‌های زیرزمینی به منظور استفاده در پردازش‌های آتی بررسی می‌شود. برای این منظورء کلیه داده‌های پایه مورد نیاز مطالعات آب‌های زیرزمینی در قالب جداولی با محتویات زیر ارائه می‌گردد. - نام لایه: لایه مورد نظر - تعریف لایه: یک تعریف از لایه مورد نظر - نوع لایه: در این قسمت. برداری یا شبکه‌ای بودن لایه مشخص می‌شود و در مورد داده‌های برداری نوع عوارض آن (نقطه‌ای» خطی و یا سطحی) تعیین می‌گردد. - داده‌های توصیفی منتسب به لایه: در این بخش. داده‌های توصیفی یا اطلاعات مربوطه در قالب جدولی با محتویات زیر ارائه می‌گردد. * نام: نام داده توصیفی * واحد: در مواردی که داده توصیفی دارای واحد اندازه گیری باشد. این واحد در این قسمت معرفی می‌شود. * دامنه: در مواردی که محدوده مشخصی برای داده توصیفی مربوطه وجود داشته باشد. این مقدار در این قسمت ارائه می‌گردد. در ادامه به معرفی لایه‌های اطلاعاتی مورد نیاز برای مطالعات آب‌های زیرزمینی پرداخته می‌شود. ۱-۱-۱-۲ توپوگرافی داده‌های توپوگرافی را می‌توان به صورت نقاط ارتفاعی, منحنی میزانء مدل رقومی ارتفاعی زمین (/17۳۸) و 7107 ارائه نمود. نام لایه: نقاط ارتفاعی تعریف لایه: مجموعه‌ای از نقاط برداشت شده از سطح زمین که دارای مولفه ارتفاعی نسبت به یک سطح مبنای ارتفاعی مشخص داده‌های توصیفی: شش شش |- 1 2- 1 3- 8 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم -راهنمای استفاده از قابلیت‌های ‎7۱٩‏ در مطالعات منابع آب ۶۳ ۹۳/۷/۰۱ تعریف لایه: خطوط هم‌تراز ارتفاعی هستند که نقاط موجود بر روی هر خط. دارای ارتفاع یکسان می‌باشند. هر چه این نوع لایه: ها برداری (لانقطه‌ای قاخطی لاسطحی) شبکه‌ای داده‌های توصیفی: یی و ر ‌ شش نام لایه: مدل رقومی ارتفاعی زمین (11: ۸4) تعریف لایه: لایه‌ای است که در آن. سطح زمین به‌صورت شبکه‌ای تقسیم‌بندی شده و هر سلول شبکه. دارای ارتفاع نوع لایه: لابرداری (ل] نقطه‌ای لا خطی 8 شبکه‌ای داده‌های توصیفی: تسش نام لایه: شبکه نامنظم مثلنی (7187) تعریف لایه: یک مثلث‌بندی نامنظم از سطح می‌باشد که با استفاده از نقاط ارتفاعی انجام می‌شود. نوع لایه: برداری (لانقطه‌ای لاخطی سطحی) داده‌های توصیفی: اک -------- صفحهٔ بعد -------- ۶,۴ راهنمای کاربرد سیستم‌های اطلاعات مکانی ‎))۱٩(‏ و سنجش از دور (5) در استخراج پارامترهای موثر ... ٩۳/۰۷/۰۱ ۲-۱-۱-۲ شبکه آبراهه‌ها تعریف لایه: لایه‌ای است که در آن. آبراهه‌ها مشخص شده‌اند. نوع لایه: ها برداری (ل] نقطه‌ای 8 خطی لا سطحی) لا شبکه‌ای داده‌های توصیفی: دا وس را ی طا ‏ را یعس وس مساو با ی ,333333 ,33333 سک ۳-۱-۱۰-۲- زمین‌شناسی داده‌های توصیفی: سس ال تا سح کح ی سس نک و و ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم -راهنمای استفاده از قابلیت‌های ؟۱» در مطالعات منابع آب ۶۵ ۹۳/۰۷/۰۱ ۴-۱-۱-۲ ژئوالکتریک نام لابه: زئوالکتریک داده‌های توصیفی: اک استان ‏ ا فا را شا نموه | که ا ‏ نا دموا با الا ها نالف را فا ال راودا را ۷ شماره‌سوناز را ال شش سک ک 55۹ 5 ۴ ارتفغ مطلق را ال لا سعاسشای ‏ لش با ات ما ال شش سوک ی اک ایوستگا را نا ی سوت 22.ص و روف ۵-۱-۱-۲ چاه و گمانه نام لا به: چاه و گمانه تعریف لایه: لایه‌ای است که در آن اطلاعاتی در ارتباط با خصوصیات مواد تشکیل‌دهنده لایه‌های زمین و ضخامت آنها و داده‌های توصیفی: با رقوم‌نقه‌ فا را نا ای عمق‌جایاگاه را 0 را ها و اا فخات ار ها ساسا داجس فا نا سس سا مس -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۶ راهنمای کاربرد سیبستم‌های اطلاعات مکانی ‎)1۱٩(‏ و سنجش از دور (٩؟#)‏ در استخراج پارامنرهای مور ... ٩۳/۰۷/۰۱ ۶-۱-۱-۲ عمق سنگ کف تعریف لایه: لایه‌ای است که در آ ن عمق سنگ کف نسبت به یک سطح زمین. به‌صورت خطوط تراز مشخص شده‌اند. (این داده مختص آبخوان آزاد بوده در صورتی‌که آبخوان تحت فشار باشد باید عمق از ضخامت لایه‌های ناتراوا تعیین گردد). داده‌های توصیفی: وگ تسار را ۷-۱-۱-۲- جنس سنگ کف تعریف لایه: لایه‌ای است که در آن جنس سنگ کف در مناطق مختلف مشخص شده است. داده‌های توصیفی: 8181 11 انا 1 1 0 و ۸-۱-۱۰-۲- شکه پیرومتری تعریف لایه: این لایه. شامل چاه‌های پیزومتری و مشخصات آنها می‌باشد. داده‌های توصیفی: سس اس یه سس ۳ ۵01 بآ با حطس قمع [| با حطس قمع [| ۱ ۳ ازا8 ۱ هه 17 11041 1 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم -راهنمای استفاده از قابلیت‌های ‎۶۱٩‏ در مطالعات منابع آب ۶۷ ۳/۷/۰۱ ۹-۱-۱-۲ عمق سطح آب پیوسته از عمق سطح آب به دست آورد که اغلب به صورت منحنی میزان تهیه می‌گردد. تعریف لایه: لایه‌ای است که در آن. عمق سطح آب به صورت منحنی میزان ارائه می‌شود. لا شبکه‌ای داده‌های توصیفی: سم سس ۱-۱-۱-۲ توزیع بار هیدرولیکی آبخوان نام لایه: توزیع بار هیدرولیکی آبخوان تعریف لایه: لایه‌ای است که در آن. با استفاده از مشاهدات انجام شده در پیزومترهاء خطوط هم‌بار هیدرولیکی ترسیم شده است. نوع لایه: 9 برداری (لانقطه‌ای ‏ 8 خطی لا سطحی) لا شبکه‌ای داده‌های توصیفی: سس سس خر ک ک کی ۱۱-۱-۱۰-۲- نقاط منابع آب نام لایه: جاه تعریف لابه: لایه‌ای است که در آن چاه‌های موجود در یک منطقه به همراه مشخصات آن وجود دارد. لا شبکه‌ای داده‌های توصیفی: با فسات سس نمسای از اب ۳ دود سای اش اب وتان فخش تب شا ها وخ شخ شا اه شا -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۸ ی نام داده‌های توصیفی نام مالک در پرونده حفاظت شماره پروانه حفر تاریخ صدور پروانه حفر شماره پروانه بهره‌برداری تاریخ صدور پروانه بهره‌برداری شماره پروانه آخرین کف شکنی یا جابجایی کلاسه پرونده تاریخ آمار برداری نام مالک فعلی سال حفاری سطح آب در هنگام آمار برداری قطر لوله جدار طول لوله جدار قطر لوله آبده نوع موتور نیروی محر که قدرت موتور دور موتور در دقیقه قدرت الکترو موتور قدرت چعبه دنده قدرت ترانس برق شماره بدنه کنتور آب ساختمان موتور خانه طول لوله آبرسانی ار تفاع آبرسانی شماره اشتراک برق ات مکانی ‎))۱٩(‏ و سنجش | ۹ سس ز دور (75) در استخراج بارامنرهای مور ... 3333333333333333 دیزل, بنزینی» موتور ژنراتورء برقی» بادی, غیره سالم. خراب -------- صفحهٔ بعد -------- - راهنمای استفاده از قابلیت‌های ‎۱٩‏ در مطال نام داده‌های توصیفی آبدهی بدون تجهیزات وسیله اندازه گیری آبدهی درصد مصرف کشاورزی درصد مصرف فضای سبز درصد مصرف گیاهان دارود درصد مصرف گلخانه درصد مصرف دام و طیور درصد مصرف آبزی‌پروی درصد مصرف شرب شهری درصد مصرف شرب روستایی درصد مصرف صنعت درصد مصرف خدمات درصد مصرف آب بسته‌بندی درصد مصرف بلا استفاده تعداد روزهای بهره‌برداری در بهار متوسط بهره‌برداری روزانه در بهار کل بهره‌برداری فصل بهار تعداد روزهای بهره‌برداری در تابستان متوسط بهره‌برداری روزانه در تابستان کل بهره‌برداری فصل تابستان تعداد روزهای بهره‌برداری در پاییز متوسط بهره‌برداری روزانه در پاییز کل بهره‌برداری فصل پاییز تعداد روزهای بهره‌برداری در زمستان متوسط بهره‌برداری روزانه در زمستان کل بهره‌برداری فصل زمستان کل ساعات بهره‌برداری سالانه حجم بهره‌برداری سالانه تخلیه سالانه میزان مصرف سوخت فسیلی در سال روش آبیاری درجه حرارت آب نام سازند سن سازند جنس سازند ۹ 3333333333333333 سس سس سس سس سس سس سس سس ی ی ی ی یی ی ی ی ی ی ی ی ی ۶۹ یی -------- صفحهٔ بعد -------- ۷۰ یی نام لابه: چشد تعریف لابه: ۱ نوع لا به: داده‌های توص راهنمای کاربرد س نام داده‌های توصیفی باقیمانده خشک (1105) ۳11 003 103 | 504 جمع انیون‌ها 0 2 9 ۳ جمع کاتیون‌ها 8 +5۸1 سختی کل []] برحسب ۲2۸603 به ایه‌ای است که در آن چشمه‌های م هابرداری (8نقطه‌ای لا لا شبکه‌ای نام داده‌های توصیفی نام استان نام محدوده مطالعاتی کد محدوده مطالعاتی نام شهرستان نام بخش نام آبادی نام مالک نام چشمه تاریخ آمار برداری ارتفاع مظهر چشمه از سطح دریا منبع یا مخزن آب طول لوله آبرسانی ارتفاع آبرسانی نوع چشمه از لحاظ نحوه ظهور نوع چشمه از لحاظ تداوم آبدهی نوع چشمه از لحاظ دمای آب مات مکانی ‎))۱۹٩(‏ و سنجش | ۹ واحد 18/1 11/۱ 1/۱ 1/۱ 1/۱ 1/۱ 1۳/۲ 1/۱ 1۳/۲ 112۳:/[- 1۳/۲ در صد 118/1 منطقه به همراه مشخم سطحی) واحد 17 11 ز دور (5) در استخراج بارامنرهای مور ... 0۳و۳۳ مات آن وجود دارد. -------- صفحهٔ بعد -------- مای استفاده از قابلیت‌های ؟۱) در مطاله نام داده‌های توصیفی نوع چشمه از لحاظ کیفیت نوع سازند سخت سن سازند جنس سازند آبدهی لحظه ای آبدهی لحظه‌ای با تجهیزات وسیله اندازه گیری آبدهی حداقل آبدهی حداکثر آبدهی تعداد روزهای بهره‌برداری در بهار متوسط بهره‌برداری روزانه در بهار کل بهره‌برداری فصل بهار تعداد روزهای بهره‌برداری در تابستان متوسط بهره‌برداری روزانه در تابستان کل بهره‌برداری فصل تابستان تعداد روزهای بهره‌برداری در پاییز متوسط بهره‌برداری روزانه در پاییز کل بهره‌برداری فصل پاییز تعداد روزهای بهره‌برداری در زمستان متوسط بهره‌برداری روزانه در زمستان کل بهره‌برداری فصل زمستان کل ساعات بهره‌برداری سالانه حجم بهره‌برداری سالانه تخلیه سالانه درصد مصرف کشاورزی درصد مصرف فضای سبرز درصد مصرف گیاهان داروب درصد مصرف گلخانه درصد مصرف دام و طیور درصد مصرف آبزی‌پروی درصد مصرف شرب شهری درصد مصرف شرب روستایی درصد مصرف صنعت درصد مصرف خدمات درصد مصرف آب بسته‌بندی درصد مصرف بلا استفاده روش آبیاری ۹۲ 3333333333333333 سا سس سس سس سس سس سس سس سس سس سس سس سس سس سس سس ی ی سس سا دامنه کربناته. غیر کربناته ۷۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۷۲۳ راهنمای کاربرد سبستم‌های اطلاعات مکانی ‎))۱۹٩(‏ و سنجش از دور (5) در استخراج پارامترهای موثر ... ٩۳/۰۷/۰۱ ۳ ۲ درجه‌حرارت‌آب ار ال هش اش ۶۳۱ تاریخ نمونه‌برداری مشخصات کیفی | *ا# ور ال ی ۱ ۶ تاریخ انجام آزمایش مشخصات کیفی ] ار ی ۶۵ هدایت الکتریکی (۲۳6) ی 0۹۵ میکروزیمنس برساتی شا بافیمنده‌خشک (109) | 6۹ راشب اک اک ال تمه ال اش اب ها که ال مهف یی سیرک ا صعرا وه ها ی کح ۲ص جمط‌انونها ‏ ا ‏ ا ااح از اضرا که ها کح تا ا کر الوا اب ها ی اش ا صعلر ‏ اج ها اک تا عا ‏ عم ها کح از ۷۷ جم‌کانتن‌ها ی ۷ اک با ا ها ها وس ا ص که لش اک سا خی کل ۱[ رس نی ا ار نام لابه: قنات تعریبف لابه: لایه‌ای است که در آن قنات‌های موجود در یک منطقه به همراه مشخصات آن وجود دارد. نوع لابه: ها برداری (8نقطه‌ای لاخطی لا سطحی) لا شکه‌ای داده‌های توصیفی: اسان را فا ان ۳ نم محدوده مطلاتی ‏ اا 8 ام ان زا را یتاللاطم هدودحمدک یا نامفوستان را فا ها ناوشا فا اع ای ناف را فا ما ۷ وکا تفای اا اما ناماد ی فا اب | تارخ آماربراری را اقا رز ۱۰ مختصات 1۸لا مادر چاه رشته‌ای 22 11021 سا اش اش ۳ شماره منع روی‌ نش را ار ۳ عمق مادر چاه رشته املی ار 0 را ۱ را را لا ‏ یعرف یاه‌هتشردادعت ۴ ۱۵ طول بلدترین رشته ار 0 را ام اعا وتات فا وبا وضیت‌ابای | شا دائمی فصلی هوایین | دک -------- صفحهٔ بعد -------- - راهنمای استفاده از قابلیت‌های ؟۱) در مطالعات نام داده‌های توصیفی طول لوله آبرسانی ارتفاع ابرسانی ابدهی لحظه‌ای آبدهی لحظه‌ای با تجهیزات وسیله اندازه گیری آبدهی حداقل آبدهی تعداد روزهای بهره‌برداری در بهار متوسط بهره‌برداری روزانه در بهار کل بهره‌برداری فصل بهار تعداد روزهای بهره‌برداری در تابستان متوسط بهره‌برداری روزانه در تابستان کل بهره‌برداری فصل تابستان تعداد روزهای بهره‌برداری در پاییز متوسط بهره‌برداری روزانه در پاییز تعداد روزهای بهره‌برداری در زمستان متوسط بهره‌برداری روزانه در زمستان کل بهره‌برداری فصل زمستان کل ساعات بهره‌برداری سالانه حجم بهره‌برداری سالانه تخلیه سالانه درصد مصرف کشاورزی درصد مصرف فضای سبز درصد مصرف گیاهان دارویی درصد مصرف گلخانه درصد مصرف دام و طیور درصد مصرف آبزی‌پروی درصد مصرف شرب شهری درصد مصرف شرب روستایی درصد مصرف صنعت درصد مصرف خدمات درصد مصرف آب بستّه بندی درصد مصرف بلا استفاده روش آبیاری درجه حرارت آب نام سازند سن سازند جنس سازند تاریخ آخرین لایروبی واحد رو 1 15 15 ۱5 ۱/5 ۷ا12 10۲ 10۳ 130۷ 1۳ 10۲ 120۷ 1۵۳ 1۳ ۷ا2ل 0۳ 1۵۳ 0۳ 1 3 11 7/2 7 120۷ 01 08[ ۷۳ یی تاریخ آخرین لایروبی -------- صفحهٔ بعد -------- ۷۴ سچچچچچچج ۱-۱۱-۲- نام لابه: تعریف لا نوع لایه: داده‌های ردیف ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷ ۸ ۹ ۱۰ ۱۱ ۱۲ ۱۳ نام داده‌های توصیفی شماره مجوز آخرین لایروبی تاریخ آخرین پیشکاری تاریخ نمونه‌برداری مشخصات کیفی تاریخ انجام آزمایش مشخصات کیفی باقیمانده خشک (715) ۳ 003 11003 َ 504 جمع آنیون‌ها +۷ ه ۲ ۷12 8 ۳ ۹ جمع کاتیون‌ها ۹3 5۸14 ختی کل 711 برحسب ۲8203 ۲- ضرایب هیدرولیکی آبخوان حاصل از به: در این لایه. ضرایب هیدرولیکی آبخوان ها برداری (8 نقطه‌ای لاخط لا شبکه‌ای ْ ی‌(15)) و سنجش از دور (#5) واحد میکروزیمنس بر سانتی‌متر -[/۱8 11۳/[ 1۳/۱ 111۳/[ 11۳/[ 1۳/۱ 111۳/۱ ۱1۳/۱ 1۳/۱ 1۳/۱ /ا1 در صد 18/1] صیفی به آن متصل می‌ش 9 احد ذر صد 12/5 1/5 1/۵ 1/5 1/5 1/5 1/5 ار صد 5 2 1 18 در استخراج پارامترهای مور ... سس دامنه -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم -راهنمای استفاده از قابلیت‌های ۶۱5 در مطالعات منابع آب ۵ ۳/۷/۰۱ سوو ‏ ی سس جک نع ۸ روش خفاری ا ‏ 808 با مرااض را زر ا کلی‌جزی | ورس بقل ورس دا ماش سا رو ار سا مت آزماش 6 ال موس ی ۳ مه شوج رس اب روا ششک وس شرس س ‏ س ی ‌ ‌ ‌‌‌ کی ۱۳-۱-۱۰-۲- پهنه‌بندی آبرفت‌های یک دشت بر اساس تراوایی تعریف لایه: در این لایه. مشخصات تراوایی آبرفت‌های یک دشت وجود دارد که براساس قابلیت هدایت هیدرولیکی پهنه‌بندی می‌شود. داده‌های توصیفی: ات سا سس ۱۴-۱-۱۲ مدیریت سری‌های زمانی عوامل هیدرولوژیکی برای امکان مدیریت سری‌های زمانی. اندازه گیری‌های مربوط به بازه‌های زمانی مختلف الزامی است. از این رو برای انجام تحلیل‌های زمانی, اطلاعات ذکر شده در جداول فوق در بازه‌های زمانی مختلف ثبت شده و سپس تحلیل‌های زمانی بر روی ۱۵-۱-۱۰-۲- چگونگی تهیه و نمایش داده‌های ثانویه برای مطالعات و مدل‌سازی آب‌های زبرزمینی با استفاده از اطلاعات پایه ارائه شده در بخش (۱-۱۰-۲) و اطلاعات توصیفی مرتبط با آنهاء می‌توان مجموعه‌ای از داده‌های مورد استفاده در مطالعات منابع آب را تولید نمود. از آنجا که این داده‌ها مستقیما قابل مشاهده و اندازه‌گیری نبوده و با استفاده از داده‌های اولیه موجود به دست می‌آیند. داده‌های تانویه نامیده می‌شوند. در ادامه. به تشریح نحوه -------- صفحهٔ بعد -------- ۷۳۶ راهنمای کاربرد سیستم‌های اطلاعات مکانی (715) و سنجش از دور (#۹) در استخراج پارامترهای موثر ... ٩۳/۰۷/۰۱ تهیه و نمایش داده‌های ثانویه مورد نیاز بخش مطالعات آب‌های زیرزمینی با استفاده از داده‌های اشاره شده در بخش (۱-۱۹-۲) پرداخته شده است. 3۶-۱-۱۲ نحوه تعیین ضخامت آبخوان با توجه به شکل (۱۳-۲)» بار هیدرولیکی و ضخامت آبخوان را می‌توان برای آبخوان آزاد به شرح زیر به دست آورد. عمق آب زیرزمینی - تراز سطح زمین - بار هیدرولیکی شکل ۱۲-۲ رابطه بار هیدرولیکی و ضخامت آبخوان با سطح زمین, سطح آب زبرزمینی. سنگ کف و سطح مبنا از آنجا که تراز سطح زمین, عمق سطح آب زیرزمینی و تراز سنگ کف. به ترتیب لایه‌های اطلاعاتی ارائه شده در بخش‌های ۱-۱-۱۰-۲. ۸-۱-۱-۲ و ۶-۱-۱۰-۲ می‌باشند. کافی است ابتدا با استفاده از تفاضل دو لایه توپوگرافی و آبخوان را تولید نمود. ۷-۱-۱-۲ نحوه تعیین قابلیت نفوذ پذیری آبخوان (۳۶-۲) قابلیت انتقال هیدرولیکی ‎٩1(‏ ب نفوذپذیری (۷) هیدرولیکی آبخوان بخش ۱۲-۱-۱۰-۲ موجود است. از تقسیم این مقدار بر ضخامت به دست آمده برای آبخوان در بخش قبل. می‌توان لایه نفود‌پذیری آبخوان را به دست آورد (در صورت وجود المان قابلیت انتقال هیدرولیکی). -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - راهنمای استفاده از قابلیت‌های ‎۱٩‏ در مطالعات منابع آب ۳۷ ٩۳/۰۷/۰۱ ۱۸-۱-۱-۲- تعیین گستره آبخوان آبرفتی مرز یک آبخوان. به صورت مرز بین دو سازند آبرفتی و سنگ سخت به همراه مجموعه داده‌های اطلاعاتی از چاه‌های مشاهده‌ای. پیزومتری» اکتشافی. بهره‌برداری, ژئوفیزیک و غیره تعریف می‌گردد. به این ترتیب می‌توان با استفاده از اطلاعات توصیفی مربوط به نقشه زمین‌شناسی ارائه شده در بخش ۳-۱-۱۰-۲ و دیگر داده‌های ذکر شده» مرز بین دو سازند فوق را تعیین نموده و آن را به عنوان مرز آبخوان در یک لایه اطلاعاتی جدید ذخیره نمود. ۱۹-۱-۱۰-۲- تعیین حدود و هندسه آبخوان یک آبخوان از لحاظ مسطحاتی, توسط لایه مرزهای آبخوان (بخش ۳-۲-۱۰-۲) و از لحاظ ارتفاعی, توسط لایه سنگ کف (بخش ۷-۱-۱۰-۲) محصور شده است (شکل ۱۳-۲). بنابراین. با استفاده از یک عملیات هم‌پوشانی, می‌توان بخشی از لایه سنگ کف را که از لحاظ مسطحاتی, منطبق بر لایه مرز آبخوان می‌باشد. جدا کرده و سپس از تلفیق این لایه با لایه مرز آبخوان, نمایشی سه‌بعدی از حدود و هندسه آبخوان به دست آورد (شکل ۱۳-۲). سنگ کف شکل ۳-۲ شمایی از حدود و هندسه آبخوان ۳۰-۱-۱۲ تهیه نقشه‌های هم ارزش عوامل کمی مورد نیاز به طور کلی, نقشه‌های هم ارزش را می‌توان برای یک پارامتر عددی با استفاده از مقادیر به دست آمده برای آن در مجموعه‌ای از نقاط نمونه‌برداری به دست آورد. به عنوان مثال, با استفاده از پارامتر میزان بارش در لایه ایستگاه‌های باران‌سنجی, می‌توان نقشه هم‌باران را تولید نمود. اصول انجام این کار در بخش ۶-۲ ارائه شده است. ۲۱-۱-۰-۲- تهیه شبکه جریان براساس یک قانون کلی, جریان همیشه از پتانسیل بیش‌تر به پتانسیل کم‌تر ایجاد می‌گردد. در تهیه نقشه شبکه جریان, بار هیدرولیکی آبخوان به عنوان شاخص پتانسیل عمل می‌کند. بنابراین, با توجه به لایه توزیع بار هیدرولیکی آبخوان (بخش ۱ *۱) می‌توان شبکه جریان را تولید نمود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۷۸ راهنمای کاربرد سیستم‌های اطلاعات مکانی ‎))۱٩(‏ و سنجش از دور (5) در استخراج پارامترهای موثر ... ۹۳/۰۷/۰۱ هیدرولیکی ایجاد نمود و سپس مشابه با یک مدل رقومی ارتفاعی زمین, لایه‌های شیب و جهت شیب را برای آن تولید ۲۲-۱-۱۰-۲- نحوه تعیین ارتباط هیدرولیکی آبخوان و جریان‌های سطحی برای تعیین ارتباط هیدرولیکی آبخوان و جریان‌های سطحی, دو اصل کلی باید در نظر گرفته شود. - جریان همیشه از سمت بار هیدرولیکی بیش‌تر به سمت بار هیدرولیکی کم‌تر ایجاد می‌گردد. - در صورت همگرایی جریان‌های آب‌های زیرزمینی. عمل زهکشی و در صورت واگرایی آنهاء عمل تغذیه رخ می‌دهد. (شکل ۱۴-۲) 90 ۱ 50 ٍ 70 ٍ 90 60 80 ٍ 70 60 (الف) [ب) شکل ۱۴-۲- نمایش ارتباط منابع آب‌های زیرزمینی و سطحی (الف) جریان سطحی زهکشی می‌کند (ب)جربان سطحی تغذیه می‌کند این ساختار را می‌توان با استفاده از نقشه جهت جریان تولید شده در بخش ۳-۱-۴-۲ و شبکه آبراهه ۲-۱-۱۰-۲ که به صورت یک نقشه جهت شیب تهیه شده است. تشحیص داد. ۳۳-۱-۱۰-۲- بررسی نحوه تهیه نقشه‌های هم‌ارزش کیفی آب‌های زیرزمینی می‌شود. می‌توان برای هریک از پارامترها نقشه هم ارزش تهیه نمود که اصول آن در بخش ۶-۲ توضیح داده شده است. این پارامترها می‌تواند هر یک از یون‌های عمده شیمیایی. عناصر فلزی سنگین و نادرء هیدروکربون‌هاء دترجنت‌هاء سموم -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم -راهنمای استفاده از قابلیت‌های ۱ در مطالعات منابع آب ۷۹ ٩۳/۰۷/۰۱ ۲۴-۱-۱۰-۲- نحوه پردازش نقشه‌های آلودگی بر اساس خروجی مدل‌ها نقشه‌های آلودگی به دست آمده در بخش قبل, حاوی اطلاعات مفیدی در مورد آلودگی‌ها و نحوه گسترش آنها می‌باشد. همچنین پس از تولید نقشه‌های فوق, می‌توان با تولید یک مدل رقومی شبکه‌ای از آن و سپس نقشه شیب و جهت شیب (مشابه آنچه در بخش‌های ۱-۱-۴-۲ و ۲-۱-۴-۲ ارائه شد)» جهت افزایش و گسترش پارامتر مورد نظر را تعیین نمود. به این ترتیب. با استفاده از نقشه جهت شیب می‌توان جهت گسترش آلودگی و با استفاده از نقشه شیب. ۲۵-۱-۱۰-۲- نقشه گستره مکانی منابع آلاینده با استفاده از خروجی‌های به دست آمده در بخش ۲۴-۱-۱۰-۲. می‌توان منابع آلاینده و گستره مکانی آلودگی رابه - در نقشه جهت شیب نحوه توزیع آلودگی, نقشه‌ای که تمام جهات از آن ساطع می‌گردد. نمایش یک منبع آلاینده می‌باشد. (شکل ۱۵-۲- الف) عبارت دیگرء محدوده‌ای که توسط سلول‌های حاوی مقدار صفر احاطه شده است. گستره آلودگی را نشان سک و اج اما ما تسم سللنل لاه با رش سس ۱۱1۱1۱ ]۱ شکل 1۵-۲ تعیین (الف) جهت شیب. نمایش موقعیت یک منبع آلاینده (ب) توزیع شدت آلودگی با استفاده از نقشه شیب ۳۶-۱-۱۲ چگونگی توسعه پایگاه داده آب‌های زیرزمینی برای پیاده‌سازی پایگاه داده مکانی آب‌های زیرزمینی عموما ساختاری رابطه‌ای مد نظر می‌باشد. در ساختار رابطه‌ای. داده‌های مکانی در قالب لایه‌های اطلاعاتی و داده‌های توصیفی در قالب ساختارهای جدولی ذخیره می‌شوند. در این ساخنا ر اجزای تفصیلی هر داده توصیفی در د یک رکورد 9 براساس اقلام اطلاعاتی که فیلدها مشخص می‌نماید ذخیره -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۰ راهنمای کاربرد سیستم‌های اطلاعات مکانی ‎))۱٩(‏ و سنجش از دور (5) در استخراج پارامترهای موثر ... ۹.۳/۰۱ می‌شوند. به علاوه ارتباط میان عوارض از طریق اتصال جداول اطلاعاتی, با استفاده از مشخصه‌های مشترک موجود در این جداول, برقرار می‌شوند. به طور مشخص‌تر پایگاه داده مکانی مورد نظر مبتنی بر معماری 70012120286) خواهد بود. این معماری از سوی شرکت ]۳:۹۹ ارائه شده است. از مشخصات این معماری برخورداری از قابلیت‌هایی تخصصی برای مدیریت نمایش مختلف داده‌های مکانی. اعم از داده‌های برداری و شبکه‌ای (سلولی) و روابط توپولوژیک میان داده‌ها می‌باشد. به علاوه معماری 56 سسهیلاتی را نیز جهت استفاده از پایگاه داده مکانی به صورتی شخصی و یا تحت شبکه فراهم می‌سازد. آنجه در ادامه ارائه می‌شود. ساختار یک پایگاه داده رابطه‌ای مبتنی بر معماری ۳0012120290 برای مدیریت داده‌های معرفی شده در پروژه می‌باشد. ۳۷-۱-۱۲ نحوه تبادل اطلاعات بین محیط 15 و مدل آب‌های زبرزمینی تبادل اطلاعات میان یک 67001۵1280290 و مدل‌های تحلیل کاملا اتومانیک است. به عبارت دیگر پس از ایجاد 54 مدل‌های تحلیل مختلف می‌توانند بدون نیاز به انجام فرأیند خاصی, داده‌های مورد نظر را معرفی. فراخوانی و ذخیره نمایند و سایر فرآیندها بدون دخالت کاربر به انجام می‌رسند. محیط ۸۲۵2715 امکانات کاملی برای این امر را در اختیار کاربران قرار می‌دهد. به علاوه برای استفاده از پایگاه داده در محیط‌های دیگر نیز کتابخانه‌هایی ارائه شده‌اند که امکان محاوره با یک 70012120296 و مدیریت محتویات آن را فراهم می‌نماید. با توجه به اینکه نرم‌افزارهای سیستم‌های اطلاعات مکانی تقریبا یک گام جلوتر از مدل‌های هیدرولیکی می‌باشند. بنابراین ساختار ار تباطی و محاوره‌ای آنها قالب 51120۳110 می‌باشد. این قالب و ساختار تقریبا توسط اکثر نرم‌افزارهای 2۸1 نرم‌افزارهای سیستم‌های اطلاعات مکانی و اکثر مدل‌های هیدرولیکی پشتیبانی می‌گردد. در نظر گرفتن این ساختار ثابت محاوره‌ای فواید فراوانی را در پیش رو دارد که از جمله آن. کاهش مدت زمان آموزش کاربران را می‌توان نام برد. ۲۸-۱-۱-۲- نحوه ذخیره‌سازی داده‌های مکانی و تغییرات زمانی آنها در معماری 7001221282896 لایه‌های داده‌های مکانی در قالب فرمتی اختصاصی تحت عنوان 1212801 ۳6۵1۳۵ ذخیره می‌شوند. سیستم مدیریت طراحی شده برای یک 700121280296) شامل توابعی برای تبدیل انواع مختلف فرمت‌های داده از قبیل (۸1-). 511200۳1۱۵ و تصویر به فرمت 1212901 ۳۵۵۲۳۲۵ است. تغییرات زمانی داده‌ها در معماری 700122120290) مبتنی بر ذخیره‌سازی نسخه‌های زمانی است. به این معنا که با ایجاد تغییرات در داده‌هاء نسخه‌ای جدید از داده‌ها ذخیره‌سازی می‌شود. با ذخیره‌سازی زمان هر نسخه. امکان تحلیل داده‌های زمانی توسط سیستم فراهم می‌گردد. سادگی این ساختار امکان مدیریت موثر داده‌های زمانی را فراهم می‌سازد. انتقاد اصلی که در مورد این ساختار مطرح است عبارت است از تکرار داده‌ها که خود منجر به ازدیاد داده‌ها می‌گردد. |- ۳۵۲۹۵۸ ۵| 06 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم -راهنمای استفاده از قابلیت‌های ‎۱٩‏ در مطالعات منابع آب ۸۱ ٩۳/۰۷/۰۱ در راستای انجه ارائه گردید. به بیان نحوه ذخیره‌سازی داده‌های مختلف پرداخته می‌شود. برای این منظور از زبان مدل‌سازی واحد موسوم به .آ/173" استفاده شده است. - داده‌های هواشناسی داده‌های هواشناسی در قالب سه لایه داده ذخیره می‌شوند که از طریق فیلدهای مشترک زیر به هم مرتبط می‌شوند. * لایه داده مکانی ۷۷/0۵110۳5121101 که موقعیت ایستگاه‌ها را به صورت نقطه‌ای ذخیره می‌نماید. موقعیت هر ایستگاه به صورت نقاط سه‌بعدی نگهداری می‌شود که شامل طول و عرض جغرافیایی و ارتفاع ایستگاه می‌باشند. دهعت وه تا ۲ > ۲1۷۵۵ 0600۵۱۷) (۵ > ۲۷۱۵۹2 ۳۱9 : 5131100۸136 0۲ لا :513100۱0 * داده جدولی ۷۷/0۵۵11۲1۵12 که پارامترهای برداشت شده برای هر ایستگاه را ذخیره می‌نماید. ۲ :513100۱0 6 0 : 5۳۷۵۷۵۱۵ ۱07 : ۵۱۱م۵۱۵71۷۵/- 09۲۱۴۱۵۱۵۲۷۵۵۹۵۵ : عاا3/- * داده جدولی ع۷۷/۵۵110۲1۵12۷21 که فهرستی از پارامترهای برداشت شده را ذخیره می‌نماید. ۷۷۵۵1۲۱۵۲۵۵1۵۷۵۱ 6۲ :۷۵۱۵71۷۵۵۱0 9 :۷۵۱۵۱۱۵۲۵ - داده حوضه آبریز داده حوضه آبریز لایه داده مکانی است که هر یک از حوضه‌های آبریز را در قالب محدوده آنها به صورت یک چندضلعی. شناسه. مساحت و محیط آن ذخیره می‌نماید. ۷۱0 [۲۵1۲۷۳۹۵۱۷۵۲ 685۲10600 > ۵1۲۷1۷۵۵ 060۲) 01۹۲ 09 ی ۱12۵۳6 ۵۵ ۵] 69۲۱۴۳۱۵۱۵۷۵۵ : ۸۲۵3- ۹۵۷۵۵ 65۲۱۴۱۵۱۵۲۷۵6۵ : ۳۵۲۱۲۳۵۵۲- 1۲ - ۵۵2۵۵۵ ۱0۵0118 11111۵۵ -۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۲۳ راهنمای کاربرد سیستم‌های اطلاعات مکانی (15) و سنجش از دور (85) در استخراج پا رامترهای موثر ... ٩۳/۰۷/۰۱ - داده آبراهه‌ها داده آبراهه‌ها که شامل انواع رودخانه‌هاء کانال‌هاء قنات و مواردی از این قبیل می‌باشد. لایه مکانی سه‌بعدی است. در این لایه مسیر طولی آبراهه‌ها به صورت توالی از نقاط سه‌بعدی برداشت می‌شود. به این ترتیب می‌توان آبراهه‌ها را در ارتفاع مختلف روی سطح زمین و یا زیر آن تعریف نمود. ۳۱۵۷۷۱۱۵ ۲ > 060۵1۲۷۲۷۵۵) ([1۲۵ > ۲۵۹2 لت ات۸ ۹۹۵ات وت ۱9۳ 9 ۱136 65۲1۳۱۵۱۵7۷۵۵۵۵۵ : ۱۳۳۳و ما- 1 ۶ ۵۱۲۵۵1۱۵۲۱۹ ۲۱۷۵۲۵۴۳۱۵۷۷ :۴۱۵۷/۵۱۲- 09 هن ۴۱۵۷۷۲1۷۵۵- مقدار ۱ که به صورت آتوماتیک برای ۳10۷11۳ لحاظ می‌گردد. نشان‌دهنده هم‌جهت بودن جریان با جهت رقومی‌سازی خطوط است. مقاطع عرضی به صورت عوارض خطی سه‌بعدی به همراه شناسه آبراهه مربوطه و تاریخ و زمان برداشت ذخیره می‌گردند. ی؟6 ۲ > ۵1۲۷۲1۷۵۵ 060) ([1۲۵ > ۲۵۹2 وت *ت‌زوات ۵۹8ات رونت ۱93 9۹۲ ۴۱۵۷۱۲۱۳۵۱۵- 69۲1۳۱۵۱۵۵۵ : 0316711۳6۵- - داده‌های مدل رقومی زمین داده‌های مدل رقومی زمین شامل لایه‌های زیر است. * لایه داده مکانی 1018111۳011 لایه‌ای سه بعدی است که موقعیت نقاط ارتفاعی را ذخیره می‌نماید. ال مانا رتم (6 > 52 ,68۲1060۲۵1۲۷۳۵۱۲ > 1۷۵۵ ۵۲۷ 060) ات )هت / ۹8۸ات رونت ۱9۳ * لایه داده مکانی 01110۳۲-) لایه‌ای سه بعدی است که موقعیت منحنی‌های تراز زمین را ذخیره می‌نماید. 00۲1۹۵۲ ۲ 1۷6۶ ۵۷ 0600)] ([16 > ۲۵۹۶ وت ت‌ازوات 8ات رونت 9 ی * لایه داده مکانی 110 حاوی مدل مثلث‌بندی زمین است که از لایه‌های ۲1018111۳011 و 00110۲) استخراج شده است. این لایه داده برای هر نقطه فضاء مقدار ارتفاعء شیب و جهت شیب را ارائه می‌نماید. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم -راهنمای استفاده از قابلیت‌های ‎۱٩‏ در مطالعات منابع آب ۸۳ ٩۳/۰۷/۰۱ (69۲۱1۱۱ > 1۷۵6 1۱۸)0600/۵1۲۷ 689۲۱۴۱۵۱۵۲۷۵۵۵۵ :۴۱۵۷۵۱۱۵۳- 68۲۱۴۱۵۱۵۲۷۵۱۵۵۵ : 006ا5- 68۲۱۳۱۵۱۵۲۷۵۲۵۵۵ : 0601 ی۸- - داده چاه ۷۷۵۱۱ 1۰ 1۷6۵ 0600۵۱۷) [1۲۵ > ۲۵92 وت )ات۵۱۸ ۷٩ات‏ وت ۱8 ۵۱۵۵ 65۲1۳1۵۱۵۷۵۵ : 0601۳- ۵۵ا ۵ 69۲۱۳۱۵۱۵1۷۵۵ : ۸/۵16۲0601۳- ۹۵۱۵۵ 69۲۱۳۱۵۱۵۲۷۵۵ : ۱۵۷۵۱ اااام5- - داده چشمه است که برای هر چشمه منظور می‌گردد. ۹5۳۱9 1۰ > 1۷6۵ 060۵1۷) (6 > ۲۱۵۹2 ۱01 ۱۵۵ 69۲۱۴۱۵۱۵۲۷۵۵۵ : 060۷- 69۲۱۴۱۵۱۵1۷۵۵۵۵۵ : ۸/۵16۲0601۳- ۵۵ا۹۵ 65۲1۳1۵۱۵۲۷۵۵۵ : |۱۵۷۵ مااباام5- - داده حوضه‌های آبی زیرزمینی داده حوضه‌های آبی زیرزمینی به صورت چندضلعی‌های حجمی سه‌بعدی ذخیره می‌گردد. حجم آب و مشخصات وت ۸۹۱۱۱۱ ۲ 69۲1060۲۱۵1۲۷۱۷۱ > 1۷۵6 ۵۲۷ 060۲) ([16 > ۲۵92 ات نوات ۵/۹ 8دات وت م۱۵ 69۲1۳1۵۱۵۷۵۵۹۵۵۵ : ۷/۵۱۲۵ ۵۵ا 685۲1۳۱1۵۱۵۲۷۵۵۵ :110۱۵۷۵۱ 50- -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۴ راهنمای کاربرد سیستم‌های اطلاعات مکانی (15)) و سنجش از دور (#۹) در استخراج پارامترهای موثر ... ٩۳/۰۷/۰۱ - داده‌های تصوبری داده‌های تصویری در قالب فرمت 212901] 1۳2810۲ در پایگاه داده ذخیره می‌شوند. این فرمت معادل فرمت ۳2۵1۳0 441 است با این تفاوت که برای ذخیره‌سازی تصاویر به‌کار می‌رود. در 670012120292 طبقه‌بندی تصاویر در دو سطح به انجام می‌رسد. (- هر تصویر جداگانه و با اسم منحصربه‌فرد خود ذخیره‌سازی می‌شود. 2-258 111386 ذخیره می‌شوند. ۲۹-۱-۱۰-۲- مدیریت داده آب‌های زبرزمینی اعم از داده‌های اولیه و ثانویه و نتایج مطالعات و مدل‌سازی چنانکه عنوان شد مدیریت داده‌های یک 7001(2120290) به صورت اتوماتیک به انجام می‌رسد. با این وجود قسمت اعظمی از فرآیند تضمین صحت داده‌های ورودی برعهده عامل انسانی می‌باشد. در این راستا تعریف سطوح دسترسی مناسب بسیار مهم است. به علاوه در زمینه سهولت مدیریت داده‌هاء معماری 700121280290) ساختاری تحت عنوان 85 ۳۵۵۳۵ را ارائه نموده است. هر 1295ل) ۳۵۵۲۳۲۵ می‌تواند شامل مجموعه‌ای از 12129601 ۳۵۵1۲۵ باشد. به این ترتیب می‌توان از یک 12895) ۳۵۵1۲۵ جهت نگهداری داده‌های اولیه و از یک 295ال) ۳۵۵۲۲۵ دیگر برای نگهداری داده‌های ثانویه و مواردی از این قبیل استفاده نمود. -------- صفحهٔ بعد -------- اصول و فصل ۳ مفاهیم پایه سنجش از دور -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم -اصول و مفاهیم پایه سنجش از دور ۸۷ ٩۳/۰۷/۰۱ ۱-۳ کلیات به‌طور کلی طرح‌های استفاده از منابع آب را می‌توان در چهار فاز مطالعاتی» برنامه‌ریزی و طراحی, اجرایی و مدیریتی تقسیم‌بندی نمود. راهنمای حاضر عمدتا در چهارچوب فاز مطالعاتی جهت تعیین و استخراج پارامترهای موثر بر مطالعات هیدرولوژیکی حوضه‌های آبریز تدوین گردیده است. مطالعات منابع آب شامل مطالعات هواشناسی اقلیم شناسی, هیدرولوژیکی (آب‌های سطحی) و آب‌های زیرزمینی است. معرفی کلیات و موقعیت منطقه, شبکه سنجش, بررسی و ارزیابی کیفیت داده‌های آب و هواشناسی, تحلیل بارندگی, دماء نم نسبی, باد. ساعات روشنایی و تشعشع خورشیدی و تبخیر و تعرق. تحلیل وضعیت فیزیوگرافی حوضه‌های آبریز, تهیه. تحلیل منحنی‌های هم ارزش و ... از نیازهای اساسی مطالعات هواشناسی و اقلیم است. تهیه اطلاعات پوشش و شاخص‌های گیاهی, انجام مطالعات زمین آمار. تحلیل مدل‌های بارش - رواناب. تحلیل فرسایش و سیلاب در محیط‌های دوبعدی و سه‌بعدی و به‌ویژه در سیلاب دشت‌هاء تهیه و پردازش نقشه‌های رقومی و اطلاعات پایه برای مطالعات آب‌های سطحی و زیرزمینی» تهیه داده‌های ثانویه برای مطالعات آب‌های زیرزمینی و نحوه مدل‌سازی آب‌های زیرزمینی و ... از مراحل مهم مطالعات هیدرولوژیکی حوضه‌های آبریز است. پیشرفت‌های اخیر در سنجش از دور (1۳5) از لحاظ کیفی و کمی از یک سو و قابلیت‌های فراوان موجود در این منابع اطلاعاتی, مانند پوشش وسیع و به‌هنگام بودن آنها باعث شده است که امروزه این تصاویر در بسیاری از کاربردهای زمینی به کار روند. از آنجا که بخش عمده‌ای از پارامترهای هیدرولوژیکی در زمره پارامترهای زمین مرجع قرار می‌گیرند. سنجش از دور پتانسیل بالایی در استخراج این پارامترها خواهند داشت. از سوی دیگر یکی از قابلیت‌های سیستم‌های اطلاعات مکانی, علاوه بر قابلیت مدیریت داده‌های مکانی, استخراج لایه‌های اطلاعاتی مکانی جدید از لایه‌های موجود با استفاده از عملگرها و توابع موجود در آن است. با توجه به آنکه برخی از پارامترهای هیدرولوژیکی به صورت غیرمستقیم و با استفاده از داده‌های مکانی دیگر به دست می‌آیند مانند استخراج شیب و جهت شیب از مدل رقومی زمینء این سیستم‌ها می‌توانند به عنوان یکی از گزینه‌های مناسب برای استخراج پارامترهای هیدرولوژیکی مورد استفاده قرار گیرند. به عبارت دیگر ارائه اطلاعات دقیق, صحیح. به‌هنگام. مکان مرجع. رقومی و نسبتا ارزان قیمت از اقلیم منطقه تحت مطالعه به‌ویژه در حوضه‌های وسیع در طرح‌های شهری و روستایی, استانی» منطقه‌ای, ملی و فراملی با استفاده از سنجش از دور و استفاده از قابلیت‌های 15ل) در اخذ. ذخیره‌سازی, کنترل کیفیت. به‌هنگام‌رسانی, مدیریت. تلفیق, تحلیل,. مدل‌سازی و شبیه‌سازی داده‌های مکانی و توصیفی باعث می‌گردد تا انجام مطالعات هیدرولوژیکی حوضه‌های روش‌های زمینی» هوایی و ماهواره‌ای. می‌توان به ارتقا کمی و کیفی مطالعات هیدرولوژیکی پرداخت. این راهنما ضمن تشریح اصول و مفاهیم پایه در سیستم‌های اطلاعات مکانی (فصل اول) و نقش آنها در مطالعات منابع آب (فصل دوم) و اصول و مفاهیم پایه در سنجش از دور (فصل سوم) و نقش آن در مطالعات هیدرولوژیکی -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۸ راهنمای کاربرد سیستم‌های اطلاعات مکانی (715) و سنجش از دور (#۹) در استخراج پارامترهای موثر ... ٩۳/۰۷/۰۱ حوضه‌های آبریز (فصل چهارم)» با تشریح انجام چند مطالعه موردی به تست نتایج و راهکارهای ارائه شده می‌پردازد در این راهنماء نحوه استخراج پارامترهای موثر بر مطالعات هیدرولوژیکی حوضه‌های آبریز که در تصاویر سنجش از دور با توجه به توان تفکیک مکانی. طیفی, زمانی و رادیومتریک قابل تشخیص و استخراج بوده و با توجه به قابلیت‌های تحلیل مکان مرجع در 015 قابل تلفیق, مدل‌سازی و مدیریت باشند. ارائه می‌گردد. لذا توجه به مسایل قدرت تفکیک. مقیاس, کوچک‌ترین واحد مکانی مورد نیاز جهت تفکیک. ابعاد عوارض و ویژگی‌های طیفی و زمانی آنها در سنجش از دور و مسایل مربوط به ویژگی‌های هندسی, توصیفی و توپولوژیک اطلاعات هیدرولوژیکی از دیدگاه 5آن) و نحوه تعامل داده‌ها و سیستم‌هاء استانداردهاء پایگاه‌های داده, اشتراک اطلاعاتی و قابلیت‌های تبادل داده‌هاء کیفیت اطلاعات. تنوع و حجم اطلاعاتی جهت تلفیق و تحلیل اطلاعات مکان مرجع از جمله ویژگی‌های مورد نظر در استفاده از سنجش از دور و 5آت) در استخراج پارامترهای موثر مطالعات هیدرولوژیکی حوضه‌های آبریز هستند. ۲-۳- اصول و مفاهیم پایه در سنجش از دور ۱-۳-۳- تاریخچه و تعاریف در این بخش با معرفی سنجش از دور و تاریخچه آن,ء مبانی روش‌های سنجش از دور توضیح داده خواهد شد. ۱-۱-۲-۳ تعاریف سنجش از دور علم, فن و هنر تهیه اطلاعات از سطح زمین بدون تماس با آنها است که می‌تواند به‌وسیله سنجش انرژی بازتابی یا گسیل شده و همچنین با پردازش, تحلیل و به‌کارگیری این اطلاعات حاصل شود. در تعریف دیگری سنجش از دور را فناوری به‌دست آوردن اطلاعات مربوط به هدف از طریق تحلیل داده‌های جمع‌آوری شده در فاصله دور می‌دانند که از سه بخش: هدف (که همان شی یا پدیده موجود در محیط)» اخذ داده‌ها (از طریق تجهیزات مشخص) و تحلیل داده‌ها (به‌وسیله شیوه‌های خاص) تشکیل شده است. این روندها در شکل (۱-۳) نشان داده شده است. 0] جورخ ۸ 1 دا ۹ اه شکل ۱-۳- جریان آنرژزی و اطلاعات در سنجش از دور -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم -اصول و مفاهیم پایه سنجش از دور ۸۹ ٩۳/۰۷/۰۱ ۲-۱-۲-۳- تاریخچه فناوری جدید سنجش از دور با اختراع دوربین در حدود ۱۶۰ سال قبل شروع شد. ایده تهیه تصاویر زمینی در سال ۰ ممیلادی مطرح شد و به‌وسیله بالونی به‌منظور تهیه نقشه‌های تویوگرافی انجام شد. در جنگ جهانی اول دوربین‌های که بر روی هواپیما نصب شده بود. باعث شناسایی در مقیاس وسیع جهت کاربردهای نظامی شد. از آن موقع تا سال ۱۹۶۰ میلادی تصاویر هوایی به‌عنوان تنها منبع و ابزار استاندارد برداشت و نمایش تصاویر قائم یا مایل از سطح به‌شمار می‌رفت. سنجش از دور ماهواره‌ای که هم‌اکنون عمدتا با آن سروکار داریم باعث تصویربرداری در محدوده بسیار وسیعی از متحده در سال ۱۹۴۶ مبلادی به‌وسیله ۳۲۵1۲۲ ۳۷۵1۷1۱ در سازمان ملی تحقیقات فضائی استفاده شد. ۲-۲-۳ مروری بر فیزیک سنجش از دور به منظور بررسی نحوه تراکنش بین امواج تابشی واصله از خورشید یا سنجنده‌های مختلف و جو و نیز طیف‌های مختلف طول‌موج الکترومغناطیس و خصوصیات فیزیکی این امواج لازم است مبانی و اصول کاربردی در این تراکنش مشخص شده و از لحاظ فیزیکی و سنجش از دوری بررسی شود. ۱-۲-۲-۳ تابش الکترومغناطیس در سنجش از دور وجود منبع انرژی برای روشنایی بخشیدن به اشیا مورد نیاز است. این انرژی از نوع تابش الکترومغناطیسی است. تمامی تابش‌های الکترومغناطیس دارای خصوصیات اولیه‌ای می‌باشند و نیز رفتار قابل پیش‌بینی براساس نظریه امواج دارند. تابش الکترومغناطیس شامل میدان الکتریکی تا که اندازه آن در راستای عمود بر سیر تابش متغیر است و میدان مغناطیسی ۱۸ است که عمود بر میدان الکتریکی است. هر دوی این میدان‌ها با سرعت نور (0) سیر می‌کنند. (شکل ۲-۳) شکل ۳ ۲- میدان الکترومغناطیسی ۲-۲-۲-۳ قوانین تابش در محدوده‌های طیف بازتابی, بیش‌تر به خصوصیات بازتابشی از اشیا پرداخته می‌شود ولی در محدوده‌های طیف حرارتی. به خصوصیات گسیلی اشیا توجه می‌گردد. دلیل اصلی این موضوع این است که بیش‌تر حرارت‌های مرسوم (حرارت محیط -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۰ راهنمای کاربرد سیستم‌های اطلاعات مکانی ‎))۱٩(‏ و سنجش از دور (5) در استخراج پارامترهای موثر ... ۹.۳/۰۱ آن توضیحاتی ارائه شود. ۳-۲-۲-۳ طیف الکترومغناطیس محدوده طیف الکترومغناطیس از طول موج‌های کوتاه (شامل پرتوهای گاما و ایکس) تا طول‌موج‌های بلند (شامل (۲2) نسامد ‏ طول موح ۱۹۱/۴1 81 ۱۹۵۳۱ شیناسر ۱۷ ۸ 0 .۳ 17 ۷۳۲۳ ۹ ٩07+ ۱۲۷۶2‏ 1 102 7ش5 8۸0۸8 , پا ان ۱2 ن ‎٩‏ ۳ را 104 سس ِ 10 ی 0 اه ‎٩۳۳ ۹۴ 0۹2 : 7" 5 ۹ وبرع ۱ ۶ 10 3 سس زد مش 10 2 2 10 0 بلند تر لو ناهت شکل ۳ ۳ طیف الکترومغناطیس محدوده طیف الکترومغناطیس از طول موج کوتاه تا بلند شامل محدوده‌های گاماء ایکس. ماوراء بنفش. مرئی. فروسرخ. مایکروویو و رادیویی می‌باشد. ۴-۲-۲-۳- برخورد با حو ذرات معلق و گازهای موجود در جو در دریافت تابش تاثیر می‌گذارد. این تاثیرات با مکانیزم‌هایی مانند پراکنش"! و جذب" ۱-8 2-0 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم -اصول و مفاهیم پایه سنجش از دور ۹ ٩۳/۰۷/۰۱ ۹ 4 ی ۹ ۹ 4 0 ای ۹ ۸۳۳/ ‌ با / سس مر ] 3 ۱ غرم 2 ۱ 2 ۱ اد ای ۱ « ۱ ۱ 1 « ی ِ 7 ۹ « کس ۹ ه ۹ الف ب شکل ۳ ۴- الف - پراکنش نور در هنگام برخورد با جو. ب- جذب نور در هنگام برخورد با جو ۵-۲-۲-۳ برخورد تابش به اشیا تابشی که با برخورد به جوء نه جذب شده و نه پراکنده می‌شود. به سطح زمین رسیده و با آن برخورد می‌کند. سه نوع بازتابش (16) (شکل ۵-۳) هستند. کل انرژی فرودی که به سطح زمین برخورد می‌کند. یک یا چند مورد از این برخوردها است. خصوصیات آنها بستگی به طول‌موج انرژی» شرایط و مواد تشکیل شده‌ی آن عوارض دارد. 5 2 و مر ۵ 0 و ا 7 1 7 ۱ 9 ونوا ی 2 / اه 1 4 سس سس شکل ۳ ۵- سه نوع برخورد انرژی با اشیا َ عبور کند و نیز بازتابش (16) حالتی است که آنرژی تابشی از سطح جسم پس زده شده و دوباره جهتی را برای حرکت انتخاب نماید. هدف اصلی در سنجش از دور اندازه‌گیری تابشی است که از سطح اجسام بازتابیده شده است. ۲-۳ ۳- مزایا و ویژگی‌های سنجش از دور اصلی‌ترین مزیت سنجش از دورء توسعه توانایی‌های بصری است. به‌علاوه این که به‌علت محدود بودن ذهن در دیدن و ذخیره‌سازی جزییات اشیاء ما را کمک می‌نماید. به‌واسطه به‌کارگیری این تکنیک. منابع داده‌ها بسیار بیش‌تر از عکس‌های هوایی است. در واقع هدف. اندازه گیری و ترسیم ابعاد فضایی اشیا به‌وسیله سنجش از دور می‌باشد. به‌علاوه اینکه از داده‌های سنجش از دور برای نظارت بر پدیده‌های پویا در سطح کره زمین نیز استفاده می‌شود که شامل نظارت -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ راهنمای کاربرد سیستم‌های اطلاعات مکانی ‎))۱٩(‏ و سنجش از دور (5) در استخراج پارامترهای موثر ... ٩۳/۰۷/۰۱ بر منابع انرژی» گیاهان. کیفیت محیطی, اندازه گیری دمای اشیا مختلف. کشف و شناسایی مکان‌های بحران زده ناشی از آتش‌سوزی, سیلاب. آتشفشان» زمین‌لرزه و غیره. تخمین توده مولفه‌های مختلف مانند سازندهای بیوشیمیایی درختان, تولید محصول سامانه‌های کشاورزی» ذخایر آبی و رواناب حوضه آبریز و جمعیت در مناطق شهری و غیرشهری است. سنجش از دور معمولا محدود به استفاده از تابش الکترومغناطیس می‌باشد. این تابش (الکترومغناطیس) شامل انرژی‌های نوری فرابنفش, مرئی» فروسرخ نزدیک. میانی و دورء مایکروویو و طول موج‌های بلند رادیویی می‌باشد. بعضی از مزایای سنجش از دور در کاربرد منابع زمینی به شرح زیر می‌باشند. - افزایش سرعت و کارایی بیش‌تر مطالعات منابع زمینی - تسهیل و تسریع تهیه نقشه‌های منطقه‌ای - ذخیره‌سازی داده‌ها به‌صورت خودکار و ضبط دائمی تصاویر از مکان‌های مورد نظر - نمایش اطلاعات در محدوده‌های مختلف طول‌موج در کنار دید مرئی انسان - تکرار پذیر بودن تصاویر و امکان تهیه نقشه‌های پوششی ماهانه و سالانه - امکان به‌هنگام‌سازی سریع نقشه‌های پوششی با توجه به توان تفکیک سنجنده - رقومی بودن ذاتی داده‌ها و امکان به‌کارگیری سریع توسط رایانه - مقرون به صرفه بودن نسبی داده‌های تولید شده به کمک سنجش از دور - قابلیت تهیه تصاویر استریو از مناطق مختلف به منظور تولید مدل رقومی ارتفاعی زمین" - امکان ترکیب داده‌های مختلف سنجش از دوری - امکان ارائه‌ی سرویس به سیستم‌های اطلاعات مکانی (715)) به‌عنوان منبع اولیه داده - کاربردهای مختلف در تهیه نقشه‌های کاربری/پوشش زمین. ارزیابی محصولات کشاورزی» بررسی وضعیت و نظارت بر گونه‌های گیاهی, طراحی شهری, کمک به اکتشاف مواد معدنی, تهیه نقشه‌های حرارتی دریا و خشکی. تهیه نقشه‌های آلودگی منابع آب. برف سنجی, هواشناسی, اقیانوس‌شناسی و غیره علاوه بر مطالب ذکر شده, مفهوم «سنجش از دور چندگانه"»» بسیاری از امکانات سنجش از دور را بیان می‌نماید. این حالت‌ها مانند چندلایه‌ای. چند زمانی. چند طیفی, چندقطبی (در داده‌های رادار) یا چند کاربره می‌باشند. تمامی این عوامل باعث می‌شود تصاویر سنجش از دور به‌عنوان یک منبع ارزان» سریع و به‌هنگام در دسترس باشد و به‌طور وسیعی از آنها استفاده گردد. ۱00۵1 ۳1۵۷۵10 [۵ا(ع11 -۱ 8 1۳۵۳۱6 0۵01 ۱۵۱ -2 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم -اصول و مفاهیم پایه سنجش از دور ۹۳ ٩۳/۰۷/۰۱ ۳-۳ ۴ طبقه‌بندی سیستم‌های سنجش از دور طبقه‌بندی سیستم‌های سنجش از دور انجام شده در این راهنما در شکل (۶-۲) نمایش داده شده است. دو طبقه‌بندی اول از سمت چپ بر اساس خواص فیزیکی سنجنده‌ها است که مورد اول پا نام طبقه‌بندی بر اساس ناحیه طیفی و مورد دوم با نام طبقه‌بندی بر اساس منبع انرژی آورده شده است. در طبقه‌بندی سوم ارتفاع سکوها به عنوان معیار انتخاب شده است. در طبقه‌بندی چهارم به ترتیب قدرت تفکیک‌های مکانی. طیفی و زمانی و رادیومتریکی تحت عنوان طبقه‌بندی بر اساس قدرت تفکیک مورد بررسی قرار گرفته است. با توجه به هندسه تصویربرداری از سطح زمین. ۳ ۳ ۹ طبعه بندی سیستم های سنجسش د ارتفاع سنحنده ‏ هندسه تصوبربردار ی ا تون تفکیک نوع منبع برژی ام ۲ ۱ دام سکو های کم ارتفاع ۳۳ ا سنحنت . از ۵ صفحه ای بالا رآدیومتر : ز دور _ مری و 1 سوم شاتل ها چند طیعی لس فروسرح ۱ ل زر ۱ ۳ ماهواره ها ۱ 0 ار بر یی : : سنجش از دوز فروسرج 9 ۱ و ار ۱ ۱ 0 ان رار نی پایین سپکترور دیومر | خور شید | ۱ سنجش از دور ً ۹ ۱ ایک ۵۹ زمین آهنگ رآداری باند مایکروویو ادا سای : ر . ان فعااً ۹ ۲ رک غیر فعال شکل ۳ ۶ طبقه‌بندی سامانه‌های سنجش از دور ۳-۳ ۵- سکوها و سنجنده‌ها در سنجش از دور سنجنده‌ها در رابطه با طبقه‌بندی سیستم‌های سنجش از دور (۴-۲-۳) ارائه شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۴ راهنمای کاربرد سیستم‌های اطلاعات مکانی (؟1۱)) و سنجش از دور (5)) در استخراج پارامترهای موثر ... ٩۳/۰۷/۰۱ ۲-۳ ۶- انواع داده‌ها در سنجش از دور در تقسیم‌بندی انواع داده‌ها لازم است دو نوع داده خام و پردازش شده که اولی تصاویر خام و دومی تصاویر و با ۱-۶-۲-۳ داده‌های خام بر اساس طبقه‌بندی ناحیه استفاده از طیف الکترومغناطیس, داده‌های خام از سنجنده‌های نوری یا از سنجنده‌های ۲-۶-۲-۳ داده‌های پردازش شده اراضی 0 پوشش رمین. پوشش برف 0 یخ دمای سطح رمین (57 )۱ 2 دمای سطح دریاها (۲)557 0 داده‌هایی در مورد آب قابل بارش و محصولاتی نظیر بازتابش سطح, امیسیویتی و دمای سطح زمین, انواع پوشش سطح زمین و تغییرات آن, اندکس تفاضلی تکینه شده گیاهی (71۷1«)" و اندکس ناحیه بر گی(۸1])" است (۳۸80 ۷/6۳ ۰۸/0115 ۲-۳ ۷- مروری بر داده‌های سنجش از دور قابل استفاده در مطالعات منابع آب بعضی از داده‌های سنجش از دور برای استفاده در زمینه‌های مختلف منابع آب مناسب می‌باشند. این داده‌ها با توجه ۳-۳ ۸- اصول پردازش تصوبر وقتی به یک تصویر ماهواره‌ای و یا یک عکس هوایی می‌نگریم» چشم با توجه به آشنایی با فن تفسیر عکس. در یک فعالیت بسیار منحصر به فرد قادر به تفکیک و تشخیص برخی عوارض است. وقتی قادر به تشخیص آنچه در تصویر می‌بینیم» هستیم و این اطلاعات را با دیگران در میان می‌گذاریم. ما در حال تجربه تفسیر تصویر هستیم. این داده‌های تصویری,» زمانی که به‌وسیله ذهن مفسر آنسانی مورد پردازش قرار گیرند به اطلاعات قابل استفاده تبدیل می‌شوند. پردازش تصویر ابزاری است که به منظور تغییر و تحول و تفسیر تصویر به‌کار برده می‌شود. تفسیر تا حدی تابع مفسر انسانی است که تنها با تمرین بر روی صدها مورد سنجش از دوری با توجه به کاربرد و محل وقوع آنها تجربه کسب می‌نماید. ۱- ۵0۵ 5۳۳۵06 6 2- 500 5۳۳۵06 ۵ ۷۵۵01۵1100 [11۵ 1111670 310۳۳۵112۵0 -3 ۸۲۵۵ آدما -4 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم -اصول و مفاهیم پایه سنجش از دور ۹۵ ٩۳/۰۷/۰۱ ۱-۸-۲-۳ اصول پردازش تصویر در سنجش از دور بصری پارامترهای مهم در تفسیر بصری داده های سنجش از دور شامل شکل, ته رنگ. اندازه, مقیاس. سایه. بافت. جهت. الگو. ارتباط بین عوارض است. فرآیند تفسیر بصری عکس/تصویر می‌تواند به پنج مرحله: شناسایی, تشخیص. بررسی و ۳-۸-۲-۳ اصول پردازش تصویر در سنجش از دور رقومی امروزه با توجه به قیمت مناسب رایانه‌هاء افزایش حافظه, سرعت آنها و توسعه یافتن تئوری‌های پردازش رقومی تصویر, این شاخه نسبت به پردازش بصری تصویر برتری یافته است ولی هنوز در برخی موارد مانند مکان‌هایی که دسترسی به رایانه کمی دشوار است (مانند بسیاری از عملیات نجات پا جهت پردازش‌های میدانی) از پردازش تصویر بصری استفاده می‌شود. پردازش رقومی تصویر یک موضوع بسیار وسیع است که اغلب با مدل‌های ریاضی بسیار پیچیده همراه است. هدف در این فصل معرفی اصول پایه‌ی پردازش رقومی تصویر بدون وارد شدن به بحث پیرامون جزییات ریاضی مورد استفاده در آنها است. در پردازش رقومی تصویرء تصویر رقومی به صورت سلول تصویری وارد رایانه می‌شود. در رایانه برنامه‌ای طراحی شده که این داده‌ها را وارد یک معادله یا سری معادلات کرده و سپس نتایج محاسبه را برای هر سلول تصویری یا دسته سلول‌های تصویری ذخیره می‌کند. این نتیجه می‌تواند خود یک تصویر رقومی جدید باشد که صرفا نمایش داده بصری مورد استفاده قرار گرفته در حالت رقومی نیز قابل استفاده است. ته رنگ که در واقع همان مقدار سلول تصویری است مهم‌ترین عنصر سنجش از دور رقومی نیز می‌باشد. اندازه. شکل, بافت و الگو نمایانگر نحوه قرارگیری ته رنگ و رنگ به هر صورت تمامی این عملیات را می‌توان به صورت یک یا چندین نوع از هفت عملیات بسیار وسیع رایانه‌ای قرار داد که عبارت از پیش پردازش, بارزسازی تصویر طبقه‌بندی, تلفیق تصاویر با سایر داده‌ها در سامانه‌های اطلاعاتی, تجزیه و تحلیل ابرطیفی,» مدل‌سازی بیوفیزیکی و انتقال, مقایسه و ذخیره‌سازی تصویر می‌باشند. ۹-۳-۳ تصحبحات قابل اعمال در پردازش تصوبر در سنجش از دور برای استفاده از هر تصویر سنجش از دور ابتدا باید اطلاعات تصویر, نماینده‌ای از صحنه برداشست شده واقعصی زمین تحت سنجش سنجنده باشد. از این رو پیش‌پردازش جز لاینفک هر فرآیند سنجش از دوری است. این فرآیند شامل تصحیحات رادیومتریکی و هندسی می‌باشد که در ذیل تشریح می‌شوند. انتخاب این که چه تصحیحی و چه روشی باید مورد استفاده قرار گیرد به هدف عملیات وابسته است. برای مثال اگر هدف تهیه‌ی -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۶ راهنمای کاربرد سبستم‌های اطلاعات مکانی ‎)1۱٩(‏ و سنجش از دور (٩؟#)‏ در استخراج پارامنرهای مور ... ٩۳/۰۷/۰۱ اصلا نباید انجام شود. سازمان‌های عهده دار تهیه‌ی تصاویر ماهواره‌ای معمولا قسمت‌هایی از این تصحیحات را با توجه به شناختی که از سنجنده و کاربران داده آن دارند. انجام می‌دهند. خریدار با توجه به نیاز خود. تصاویر را به صورت پیش پردازش شده برای کاربری حود خریداری می‌کند در این فصل به بحث درباره‌ی این سطوح پردازش پرداخته شده است. ۱-۹-۲-۳ تصحیحات راد یبومتریک گیرند. هر کدام از این موارد به خصوصیات سنحنده‌هاً و به شرایط هنگام اخذ داده بستگی دارند و شامل تصحیحات و یا روش‌های حدف خطای رأدیومتر یک می‌باشند که در زیر تشریح شده‌اند: ۱- خطاهای موجود در آشکارسازهای سامانه سنجش از دوری مانند خطوط پویش از دست رفته". خطای راه‌راه شدن " (که به‌وسیله آشکارسازهای خارج از تنظیم به‌وجود می‌آید)» یا خطای شروع خط ( که در آن پویشگر از جمع‌آوری داده از ابتدای هر خط پویش قاصر است) ۲- تاثیرات اتمسفری که به‌وسیله پراکنش و جذب در اتمسفر صورت می‌پذیرد. ۳- تاثیرات توپوگرافیک به‌وجود آمده در تصویر به‌دلیل شیب و تفاوت ارتفاع در عوارض موجود بر روی سطح زمین و ۴- نویز موجود در تصاویر به‌دلیل اختلالات یا خطا در سنجنده یا در ذخیره و ارسال نمودن داده ممکن است. اتفاق افتد. نویزهای معمول شامل راه‌راه شدن منظم و سنجنده ۷155 ماهواره ۸0/15۸17.] سری یک تا پنج. خطایی معمول است که به‌علت متغیر بودن پاسخ طیفی شش آشکارساز سنجنده ۸155 حاصل می‌شود. این اختلاف برای هر آشکارساز متفاوت است و باعث نشان دادن روشنایی‌های یکسان برای هر باند و آشکارساز می‌شود و نماد ظاهری آن راه‌راه شدن تصویر می‌باشد. فرآیند تصحیح می‌شود. خطوط پویش از دذست رفته وقتی اتفاق می‌افتد که خطایی در سامانه سنحنده باشد که باعت تاثیر بر روی ۱- 12۳۵0000 05 2- ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم -اصول و مفاهیم پایه سنجش از دور ۹۷ ٩۳/۰۷/۰۱ اه ۷ س۳ چم مک < ۴۲ + ۹ / ۹ ۰ هه ۳ 3 س هض تچ ۹ 8 ۳ ر ا 7 ظ خ اد پس ۰ ۱ 1 ل . ۱ سس ۷ پا : هر ۹ ۳ چه ۳ و۳ ی نیمه ال ی 4 < سس 2 م۳ ۸ ۳ ک سلطا ۳ الف ب شکل ۷-۳ - الف - خط خطی شدن . ب- خط جامانده (1998 ,145-ع)) اعمال تصحیحات رادیومتریک زمانی که از تصاویر زمان‌های متفاوت برای تشخیص تغییرات استفاده شود لازم است زیر در غیر این صورت یک نوع کاربری زمین در تصاویر مربوط به دو سال متفاوت. یک ته رنگ یکسان را نشان نخواهد داد. مورد دیگر استفاده از این تصحیحات برای ساختن موزاییک تصویری از سنجنده‌ای واحد (شکل ۸-۳) است جراکه تصاویر باید دارای شرایط نوردهی یکسان از یک منظر به منظر دیگر باشند. شکل ۳ ۸ موزابیک چند تصویر از یک سنجنده ( 1998 ,15-)-)) تصحیح رادیومتریک مطلق نیاز به داشتن دانش وضعیت اتمسفر در زمان تصویربرداری دارد که معمولا در دسترس نیست. اما تصحیح نسبی اتمسفری» روشی مقرون به صرفه تر است که در آن یک تصویر به عنوان مبنا در میان تصاویر زمان‌های متفاوت انتخاب می‌شود و مقادیر سلول تصویری دیگر تصاویر به این تصویر مبنا ارتباط داده می‌شوند. دو روش معمول برای تصحیح رادیومتریکی نسبی وجود دارند که عبارت از تناظر هیستوگرام و برازش تصویر است. اولی هیستوگرام مقادیر روشنایی یک تصویر را با تصویر دیگر متناظر می‌کند به گونه‌ای که توزیع ظاهری مقادیر روشنایی در دو تصویر تا سرحد امکان به یکدیگر نزدیک شوند درحالیکه به‌وسیله دومی مقادیر تک تک سلول‌های تصویری تصویر دوم به تصویر مبنا به صورت باند به باند برای ایجاد یک برازش خطی مرتبط می‌گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۸ راهنمای کاربرد سبستم‌های اطلاعات مکانی ‎)1۱٩(‏ و سنجش از دور (٩؟#)‏ در استخراج پارامنرهای مور ... ٩۳/۰۷/۰۱ ۲-۹-۲-۳- تصحیحات هندسی تصاویر سنجش از دور به‌طور ذاتی با اعوجاجات هندسی در ارتباط هستند. این اعوجاجات به عوامل زیادی مانند جهت و منظر عدسی‌های سنجنده, حرکت سامانه اسکن کننده» سرعت. جهت و ارتفاع سنجنده. شکل ظاهری زمین., انحنا و دوران زمین بستگی دارد. تصحیحات هندسی به منظور برقرار کردن توازن بین این اعوجاجات و تبدیل هندسه تصاویر به شکل واقعی زمین صورت می‌گیرند. بسیاری از این تغییرات به‌صورت سیستماتیک می‌باشند و می‌توان با مدل کردن دقیق سنجنده. حرکت سکو و ارتباط هندسی بین سکو و زمین این تصحیح را انجام داد. خطاهای سیستماتیک شامل خطاهایی نظیر پیچش در زمان پویش به‌دلیل حرکت به سمت جلوی سوو در زمان هر چرخش آینه دوار در سنجنده‌های با پویش جانبی, پویش نامنظم به‌وسیله آینه و سرعت نامنظم سکو است. پردازش ثبت هندسی! تصاویر با سامانه مختصات زمینی معلوم انجام گیرد. خطاهای غیر سیستماتیک شامل تغییرات در ارتفاع و وضعیت مداری سکو (خطاهای ناشی از رل" پیچ" و یاو" که به ترتیب دوران حول محور ۰ ۷ و7 هستند) می‌باشد. فرأیند ثبت هندسی (شکل ۹-۳) شامل شناسایی مختصات هندسی تصویری (سطر و ستون) از نقاط مختلف تصویر است که همان نقاط کنترل زمینی !در تصویر معوج است (۸4 1۵ ۸1 در شکل 4-۳) و تناظریابی این نقاط با موقعیت‌های مختصات زمینی (طول و عرض جغرافیایی) انجام می‌شود. مختصات واقعی زمینی به‌عنوان نمونه از یک نقشه (134 10 [تا در شکل ۹-۳) در فرمت کاغذی یا رقومی تهیه می‌شود. به این حالت ثبت تصویر به نقشه گویند. در این حالت نقاط کنترل زمینی با مختصات پیکسلی تصویر جفت شده و به‌وسیله پردازش رایانه‌ای, معادله انتقال صحیح برای تبدیل تصویر خام به تصویر مختصات دار به‌کارگرفته می‌شود. حالت دیگری نیز می‌تواند برای ثبت هندسی به‌کارگرفته شود که استفاده از یک تصویر مختصات دار برای ثبت هندسی تصویر خام دیگر است. به این حالت ثبت تصویر به تصویر گویند و معمولا قبل از هر فرآیند تبدیل هندسی باید انجام شود. ۱- 000۵1۲۵ 0 2- [۹۵|] 3- 4-۷۷ 5- 06۳) )۵1۲۵[ ۳۵۱ ۵( -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم -اصول و مفاهیم پایه سنجش از دور ۹۹ ٩۳/۰۷/۰۱ به منظور تصحیح هندسی صحیح بر روی تصویر اعوجاج یافته, فرآیندی به‌نام نمونه‌برداری مجدد" انجام می‌شود که در آن مقدار رقومی سلول‌های تصویری در مکان جدید مختصات دار قرار می‌گیرد و تصویر تصحیح شده به‌دست می‌آید. فرآیند نمونه‌برداری مجدد. مقدار سلول تصویری جدید را از مقدار سلول تصویری,» تصویر اصلی و تصحیح نشده به‌دست می‌آورد و محاسبه می‌نماید. سه نوع روش معمول نمونه‌برداری مجدد. نزدیک‌ترین همسایگی. درون‌یابی دوخطی " و کانولوشن مکعبی " وجود دارند. روش نمونه‌برداری مجدد نزدیک‌ترین همسایگی (شکل ۱۰-۳- الف) مقدار سلول تصویری مورد نظر را از سلول تصویری, تصویر اصلی در نزدیک‌ترین مکان به سلول تصویری جدید در تصویر تصحیح شده قرار می‌دهد. این روش ساده‌ترین روش نمونه‌برداری مجدد است و همچنین مقدار سلول تصویری را تغییر نمی‌دهد ولی باعث می‌شود که بعضی مقادیر سلول‌های تصویری دوبار تکرار شوند و سلول تصویری اصلی از دست رود. این روش همچنین باعث دندانه دندانه شدن تصویر در لبه‌ها می‌شود. در روش نمونه‌برداری مجدد درون‌یابی دوخطی (شکل ۱۰-۳- ب) با میانگین‌گیری وزن‌دار از نزدیک‌ترین چهار سلول تصویری در تصویر اصلی, مقدار سلول تصویری را به‌دست می‌آورند. این فرآیند میانگین‌گیری مقدار سلول تصویری اصلی را دگرگون کرده و مقدار رقومی جدیدی در تصویر خروجی می‌سازد و باعث تغییر در درجات خاکستری سلول‌های تصویری می‌شود. روش نمونه‌برداری مجدد کانولوشن مکعبی (شکل ۱۰-۲-ج) با استفاده از میانگین گیری وزن‌دار از نزدیک‌ترین شانزده سلول تصویری در همسایگی تصویر اصلی در اطراف سلول تصویری خروجی و تصویر تصحیح شده به‌دست می‌آید. مانند روش درون‌یابی دوخطی این روش نیز باعث تولید یک مقدار درجه خاکستری دیگر برای سلول تصویری می‌شود. دو روش آخیر باعث تولید تصویر نرم‌تر می‌شود و برعکس روش نزدیک‌ترین همسایگی. تصویر دچار دندانه دندانه شدن" نمی‌شود. چنان‌چه هدف تحلیل‌های بعدی, طبقه‌بندی بر مبنای مقادیر سلول تصویری [- 58 0ع 2 1 027681[ -2 0 811162۳ -3 ۲7 مات -4 6 81000 -5 -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ راهنمای کاربرد سبستم‌های اطلاعات مکانی ‎)/۱٩(‏ و سنجش از دور (٩؟#)‏ در استخراج پارامنرهای مور ... ٩۳/۰۷/۰۱ باشد. بهتر است که نقاط کنترل قبل از طبقه‌بندی تعیین گردند ولی نمونه‌برداری مجدد پس از انجام طبقه‌بندی و با استفاده از روش نزدیک‌ترین همسایگی به‌دلیل عدم تغییر درجات خاکستری صورت پذیرد. شکل ۱۰-۳ -الف- نزدیک‌ ترین همسایگی ب- درون‌یبابی دوخطی ج- کانولوشن مکعبی ۱۰-۳-۳- آشکارسازی تغییرات با استفاده از سنجش از دور تغییر در یک شی در واقع دگرگونی یک یا چند خصیصه در آن شی است. برای آن که بتوان تغییرات ایجاد شده در آن دو مقطع زمانی مناسب را تعیین نمود. سپس با مقایسه این دو وضعیت از طریق مقایسه خصوصیات پدیده در دو مقطع زمانی, تغییرات ایجاد شده در آن پدیده را مشخص نمود. تغییر هر پدیده در سنجش از دور با تغییر در دو ویژگی - نوع پوشش زمینی 7۲ تراکم سطحی نوع پوشش زمینی در صورتی که نوع پوشش زمینی یک منطقه تغییر نماید. خواص طیفی آن نیز تغییر خواهد کرد. لذا در صورتی که باندهای طیفی مناسبی به کار گرفته شود. می‌توان تغییر پوشش زمینی را با تعیین مناطقی که خواص طیفی آن به طور کلی تغییر نموده است. مشخص نمود. در مواردی ممکن است با تغییر تراکم سطحی نوع پوشش زمینی,» خواص طیفی آن به طور محسوسی تغییر نماید. لذا تغییر طیفی بخشی از سطح زمین می‌تواند ناشی از تغییر نوع پوشش و یا تغییر در تراکم سطحی آن نوع پوشش باشد و تفکیک این دو حالت در بسیاری از موارد حایز اهمیت می‌باشد. با رشد روز افزون سیستم‌های تصویربرداری ماهواره‌ای و آفزایش توان (فدرت) تفکیک مکانی. طیفی, زمانی و رادیومتریک آنهاء روز به روز دامنه کابرد تصاویر ماهواره‌ای در پاسخ به نیازهای بشر گسترش می‌یابد. از جمله موضوعاتی که در این زمینه می‌تواند. دارای اهمیت باشد ارزیابی داده‌های سنجش از دور از نظر توانایی پاسخ به سوالات و نیازهای مختلف می‌باشد. یکی از کاربردهایی که با توجه به بالا رفتن توان تفکیک تصاویر ماهواره‌ای مطرح می‌شود. تشخیص تغییرات ایجاد شده در یک بازه زمانی می‌باشد. هر چه توان تفکیکی طیفی, مکانی و رادیومتریک سنجنده تصویربردار -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم -اصول و مفاهیم پایه سنجش از دور ۰۱ ٩۳/۰۷/۰۱ بیش‌تر باشد. انتظار می‌رود جزییات بیش‌تری از تصویر قابل استخراج باشد و این بدان معنی است که می‌توان تغییرات ۱-۱-۲-۳ اهمیت و لزوم بررسی تغییرات سطح زمین یکی از مهم‌ترین زمینه‌های ارتباطی در علوم سنجش از دور و 18 موضوع بررسی تغییرات" است که از اهمیت خاصی برخوردار بوده و از جنبه‌های گوناگونی می‌تواند مورد توجه قرار گیرد. کاربرد آشکارسازی تغییرات در تمام زمینه‌های مختلف علمی و کاربردی مطرح است و تلاش‌های زیادی که در ارائه روش‌های مختلف در این زمینه انجام شده است بیانگر ادعای فوق می‌باشد. سطح زمین به‌خصوص در مناطق شهری» پدیده ساکن و ثابتی نبوده و متاثر از علل و عوامل متعدد طبیعی و انسانی» در معرض تغییر و دگرگونی دائمی قرار داشته و به‌خصوص رشد و پیشرفت صنعت چون مدیریت منابع طبیعی (از قبیل جنگل, مرتع و زیستگاه‌های طبیعی) مدیریت شهری و روستایی و مدیریت بحران می‌تواند کاربرد داشته باشد. پیش‌بینی و برآورد وضعیت آینده می‌تواند به برنامه‌ریزی صحیح‌تر برای مواجهه با حوادث و رویدادهای آینده و پیش‌بینی امکانات لازم جهت عملکره مناسب در قبال وضعیت‌های بحرانی, کمک نماید. در بسیاری می‌ماند و چه بسا ادامه این روند در آینده منجر به بحرانی گردد که آمادگی لازم برای مواجهه با آن موجود نباشد. این در فنون آشکارسازی, روند تغییرات مشخص شده و در صورت پیش‌بینی بحران در آینده» آمادگی لازم ایجاد شود. در واقع آشکارسازی تغییرات با استفاده از داده‌های سنجش از دور به دلایل متعددی اهمیت یافته‌اند از آن جمله می‌توان به پوشش و میدان دید وسیع این تصاویرء دسترسی منظم و طبیعت رقومی تصاویر (که امکان پردازش تصاویر توسط رایانه را به طور مستقیم امکان پذیر می‌سازد) اشاره نمود. کاربرد دیگری که در زمینه آشکارسازی تغییرات مطرح می‌شود در زمینه آرشیو داده‌های سنجش از دور می‌باشد. با توجه به افزایش توان تفکیک زمانی تصاویر سنجش از دور تعداد تصاویری که بایگانی می‌شوند. به طور قابل توجهی افزایش می‌یابد. اما باید بدانیم که بررسی و پردازش تمامی این داده‌ها نیاز به زمان و نیروی انسانی متخصص قابل توجهی دارد. لذا لازم است تا از میان این حجم زیاد تصاویرء تصاویری که تغییرات قابل توجهی نسبت به تصویر قبلی خود |- ۲۳۵۳ ۶6 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ۱.۳ راهنمای کاربرد سبستم‌های اطلاعات مکانی ‎)1۱٩(‏ و سنجش از دور (٩؟#)‏ در استخراج پارامنرهای مور ... ٩۳/۰۷/۰۱ مطرح می‌شوند. به عبارت دیگر با استفاده از این فنون. تصویر انتخاب شده و متحصصین روی این تصویر. پردازش‌های لازم را انجام می‌دهند. بنابراین صرف نظر از علل و عوامل ایجاد کننده تغییرات بر روی سطح زمین. اطلاع و آگاهی از میزان و چگونگی این مدیریت مناسب و هدفمند زمین و منابع آن امری امکان‌ناپذیر خواهد بود. علم و آگاهی از کم و کیف این تغییر و تحولات رخ داده از یک طرف برای مدیران, برنامه‌ریزان و سیاست‌گذاران مسایل مختلف در ارتباط با زمین, در مدیریت و هدایت سمت و سوی سیاست‌ها. طرح‌ها و برنامه‌های بلند مدت خود در جهت صحیح و مناسب. یک ضرورت انکار ناپذیر بوده و از سوی دیگر اطلاع از وقوع چنین تغییراتی, به این مفهوم است که کلیه دانسته‌ها و اطلاعات قبلی از سطح زمین. از میزان دقّت و اعتبار خود خارج شده و نیاز به بازبینی و اصلاح دارند. لذا در مواردی که به هر دلیل نیاز به مطالعه بر روی یک فرآیند پویا باشد. استفاده از فنون آشکارسازی تغییرات مناسب با موضوع مورد مطالعه به عنوان ابزاری مفید مطرح می‌باشد. اولین گام در تشخیص تغییرات. دسترسی به مجموعه داده‌های لازم جهت تعیین وضعیت موضوع مورد نظر در دو مقطع زمانی متفاوت می‌باشد. برای سنجش و بررسی تغییرات صورت گرفته در روی زمین در طول زمان» روش‌های متعدد و مختلفی را می‌توان مورد استفاده قرار داد که هر یک از آنها دارای معایب و مزایای خاص خود می‌باشند. یکی از بهترین روش‌های تغییر سنجی, استفاده از تصاویر به‌روز ماهواره‌ای است. استفاده از چنین داده‌هایی این امکان را فراهم می‌آورد که با بکارگیری این منبع اطلاعاتی مناسب و نسبتا ارزان به سریع‌ترین و اقتصادی‌ترین طریق ممکن, سطح زمین و به‌خصوص شهرها را مورد مطالعه قرار داده و ضمن سنجش و بررسی آنهاء میزان. شکل و نحوه تغییر آنها را در طول زمان مشخص کرد. در این راه تحلیل‌های مکانی در 5آ7) می تواند با تلفیق داده‌های سنجش از دور و سایر داده‌هاء به بهبود.ء تسهیل و تسریع این فرآیند تغییر سنجی کمک زیادی نمایند. در بحث تشخیص تغییرات در سنجش از دورء بسته به نوع داده ماهواره‌ای از لحاظ توان تفکیک مکانی. طیفی, زمانی یک سری پردازش‌های مقدماتی جهت آماده‌سازی داده‌ها برای آشکارسازی تغییرات. الزامی می‌باشد. وارد کردن تصاویر به یک محیط 6 و استفاده از توابع مناسبی همجون هم پوشانی 9 عملیات جبری کلاس‌های اطلاعاتی. مسئله مقایسه حذف و یا کاهش عوامل مخرب در تحلیل فوق می‌باشد. هر چه عوامل مخرب در یک پروژه تشخیص تغییرات بیش‌تر باشد. پیچیدگی کار افزایش می‌یابد و در نتیجه زمان و هزینه بیش‌تری صرف می‌گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل سوم -اصول و مفاهیم پایه سنجش از دور ۳ ٩۳/۰۷/۰( ۳-۱-۲-۳ عوامل مزاحم در تحلیل آشکارسازی تغییرات و روش‌های تعدیل آن تعدادی از عوامل موثر در تشخیص تغییرات به شرح زیر می‌باشد. - تفاوت توان تفکیک مکانی و طیفی تصاویر تفاوت توان تفکیک مکانی و محدوده طیفی تصاویر ورودی به سیستم تشخیص تغییرات باعث پیچیدگی مقایسه تفاوت باندهای طیفی ممکن است منجر به غیر قابل مقایسه شدن کلاس‌های پوشش زمینی قابل تشخیص در دو تصویر گردد. کلاس‌های پوشش زمینی قابل تشخیص در یک تصویر ممکن است در تصویر دیگر به دلیل تعداد باندهای طیفی کم‌تر و یا پهنای باند بیش‌تر قابل تشخیص نباشد. در صورتی که تفاوت توان تفکیک مکانی بین دو تصویر قابل می‌توان با انتخاب داده‌ها از یک نوع سنجنده برطرف نمود. - وجود ابر در تصاوبر کاهش اثر ابر لازم است در مرحله انتخاب تصاویر, انتخاب تصاویر با پوشش ابری کم مدنظر قرار گیرد. در مواردی که چند تصویر با مشخصه‌های رادیومتریکی و فصلی نزدیک به هم موجود باشند. می‌توان با ترکیب این تصاویر پوشش آبری تصویر را کاهش داد. تغییرات فصلی یکی از عوامل مهم در پیچیدگی تشخیص تغییرات می‌باشد. تغییر در پوشش گیاهی به خاطر تغییر فصل باعث تغییر آنعکاس سطحی زمین می‌گردد. این مشکل را می‌توان با انتخاب تصاویری که تا حد امکان از لحاظ حتی در مواردی که تاریخ دو تصویر به هم نزدیک هستند. کاملا محسوس می‌باشد. لذا باید تصاویر مربوط به سال‌های تقریبا یکسان از لحاظ بارندگی انتخاب شوند. - تغییر عملکرد سنجنده در طول زمان و تفاوت سنجنده‌ها تفاوت عملکرد دو سنجنده از یک نوع و نیز تغییر عملکرد یک سنجنده به مرور زمان باعث پیچیدگی فرآیند تشخیص تغییرات می‌شوند. در واقع این عوامل باعث می‌گردد اختلاف ناشی از عوامل فوق در دو پیکسل متناظر به عنوان تغییر -------- صفحهٔ بعد -------- ۱.۴ راهنمای کاربرد سیستم‌های اطلاعات مکانی ‎))۱٩(‏ و سنجش از دور (5) در استخراج پارامترهای موثر ... ۹.۳/۰۱ - تفاوت شرایط نوردهی صحنه تغییرات میزان تابش خورشید. زاویه زنیتی خورشید و ازیموت خورشید در روشنی پیکسل‌ها و محل سایه‌ها تفاوت ایجاد می‌کند که در نهایت بر نتایج حاصل از تحلیل تشخیص تغییرات موثر می‌باشد. این اثرات را می‌توان با انتخاب صحنه‌های تقریبا یکسان از لحاظ وضعیت خورشید کاهش داد. به طور کلی هر چه زاویه ارتفاعی تابش خورشید بیش‌تر باشد. میزان سایه‌های ایجاد شده در تصویر کاهش می‌یابد و در نتیجه برای تحلیل تشخیص تغییرات مناسب‌تر می‌باشد. - تفاوت شرایط جوی تصاوبر تفاوت اثرات جوی موثر بر تصاویر می‌تواند بر مشخصات تصاویرء تاثیر قابل توجهی داشته باشد. با فرض اینکه اثرات جوی بر روی تصاویر در تمام تصویر همگن باشد. می‌توان این اثرات را با اعمال تصحیحات جوی تصاویر و یا نرمالیزاسیون داده‌ها تعدیل نمود. عدم انطباق مکانی تصاویر نسبت به یکدیگر باعث کاهش صحت تجزیه و تحلیل آشکارسازی تغییرات با استفاده از داده‌های رقومی می‌گردد. معمولا خطای انطباق مکانی تصاویر نسبت به یکدیگر باید در حد نیم پیکسل و یا کم‌تر باشد تا اثر عدم انطباق مکانی بر نتایج به دست آمده کمینه گردد. ۴-۱-۲-۳ مراحل پیش پردازش لازم جهت تحلیل آشکارسازی تغییرات - استخراج منطقه مورد مطالعه از تصاویر پس از انتخاب صحنه‌های مناسب جهت مطالعه منطقه مورد نظر باید یک سری پردازش‌های اولیه برای استخراج تصویر منطقه مورد نظر از تصاویر موجود انجام گردد. از جمله پردازش‌هایی که ممکن است جهت استخراج تصویر مورد نظر از تصاویر موجود لازم گردد. می‌توان به موزاییک نمودن تصاویر مربوط به یک تاریخ به منظور دستیابی به تصویری که منطقه مورد نظر را پوشش می‌دهد و نیز حذف داده‌های اضافی که پردازش آن‌ها اهمیت ندارد و یا مانع پردازش درست داده‌ها می‌گردد. اشاره نمود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم -اصول و مفاهیم پایه سنجش از دور ۵ ۹۳۷/۰۱ - تصحیح هندسی و انطباق مکانی تصاویر در تحلیل آشکارسازی تغییرات. مناطق تغییر با مقایسه وضعیت هر پیکسل در یک مقطع زمانی با وضعیت همان پیکسل در مقطع زمانی دیگر مشخص می‌گردد. لذا لازم است تصاویر ورودی به سیستم تشخیص تغییرات علاوه بر داشتن هندسه همسان, انطباق مکانی خوبی نسبت به هم داشته باشند تا هر پیکسل در یک تصویر با پیکسل نظیر خود در تصویری دیگر مقایسه گردد. با توجه به اینکه آشکار سازی تغییرات با مقایسه پیکسل به پیکسل انجام می‌شود. عدم انطباق مکانی تصاویر نسبت به یکدیگر نباید خطای 16۸15 مکانی پیکسل‌های دخیل در این مرحله از نیم پیکسل تجاوز نماید. به منظور رسیدن به این دقت معمولا یکی از تصاویر را به عنوان مرجع در نظر گرفته و این تصویر را با استفاده از نقاط کنترل زمینی» زمین مرجع کرده و سپس تصویر دیگر را با استفاده از نقاط خوش تعریف مشترک در دو تصویرء بر ارتفاعی رقومی زمین می‌تواند در رسیدن به دقت لازم مفید باشد. - تصحیح رادیومتریک تفاوت شرایط تصویربرداری در دو مقطع زمانی مختلف باعث تفاوت در میزان انرژی دریافتی توسط سنجنده از یک پیکسل بدون تغییر در حد واسط این دو مقطع زمانی و در نتیجه میزان ثبت شده برای پیکسل مورد نظر در دو مقطع زمانی می‌گردد که در نهایت منجر به معرفی مناطق تغییر یافته می‌شود. برای انجام تصحیح رادیومتریک. ابتدا لازم است که با انتخاب باندهای مناسب از داده و ترکیب آنها به صورت 1013 یک تصویر رنگی را تشکیل داده و با اعمال ترانسفورماسیون‌های لازم به هیستوگرام تصویرء میزان روشنایی و کنتراست تصویر را در وضعیت مناسبی قرار داد چنان‌که عوارض در روی آن به خوبی مشخص و قابل تمایز بوده و بتوان از آن در تحلیل‌های بصری مورد نیاز استفاده کرد. این تحلیل‌های بصری به‌خصوص در مراحلی همچون انتخاب نقاط کنترل در فرآیند تصحیح هندسی و همچنین برای بررسی و انتخاب انواع پوشش‌های زمین در منطقه و پس از آن تعیین نواحی آموزشی عوامل موثر در ایجاد این تفاوت را می‌توان به دو دسته تقسیم نمود. (- اعوجاجات مربوط به سنجنده‌های تصویربردار 7۲ اعوجاجات ناشی از عوامل بیرونی (محیط تصویربرداری) - اعوجاجات رادیومتری مربوط به سنجنده‌های تصویربردار تفاوت در نحوه عملکرد سنجنده‌هایی که از یک نوع هستند ولی بر روی سکوهای مختلف قرار دارند یکی از عوامل ایجاد اعوجاجات رادیومتری در نتایج آشکارسازی تغییرات می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ راهنمای کاربرد سیستم‌های اطلاعات مکانی ‎))۱5٩(‏ و سنجش از دور (#5) در استخراج پارامترهای موثر ... ٩۳/۰۷/۰۱ صورتی که داده‌های کالیبراسیون جهت کالیبره نمودن تصویر مربوط به هر سنجنده موجود باشد با کالیبره کردن تصاویر می‌توان عوامل مربوط به عملکرد سنجنده‌ها را تعدیل نمود. در مواردی که داده‌های مربوط به سنجنده‌های ۱۷155 و 10 به کار گرفته می‌شود به دلیل فقدان سیستم کالیبراسیون 01002۲۵ در این سنجنده‌ها می‌توان با استفاده از روش‌های نرمالیزاسیون اثر عملکرد متفاوت سنجنده‌ها در شرایط یکسان را کمینه نمود. تفاوت در موقعیت مکانی (شامل آزیموت و زاویه زنیتی) سنجنده نسبت به پیکسل موردنظر در دو مقطع زمانی تصویربرداری نیز از عوامل ایجاد خطا در نتایج - اعوجاجات ناشی از عوامل بیرونی بخش عمده‌ای از اثرات ناخوشایند رادیومتریک. مربوط به محیط تصویربرداری می‌باشد. وضعیت محیط تصویربرداری شامل شرایط جوی و شرایط نوردهی به صحنه می‌باشد. شرایط مختلف جوی باعث تفاوت در توزیع طیفی و مکانی تشعشع تابیده شده به سطح زمین» میزان تضعیف تشعشع انعکاسی از سطح و میزان افزایش رادیانس میسر می‌گردد. لذا در تحلیل داده‌های چند زمانه به خاطر تفاوت شرایط جوی در زمان‌های مختلف باید تصحیحاتی بر روی داده‌ها انجام گیرد. تفاوت در شرایط نوردهی صحنه شامل شدت تابش خورشید. آزیموت و زاویه زنیتی خورشید نسبت به پیکسل ۵-۱-۲-۳ روش‌های آشکارسازی تغییرات در سنجش از دور این روش‌ها را می‌توان به سه گروه عمده تقسیم نمود. - روش‌های مبتنی بر تشخیص تغییر طیفی - روش‌های مبتنی بر طبقه‌بندی - روش‌های ترکیبی طیفی بارز شده‌اند. ایجاد می‌گردد. این تصویر می‌تواند حاوی یک یا چند باند باشد و به آن تصویر اختلاف می‌گویند. اغلب این فنون بر مبنای فاصله طیفی بین پیکسل‌ها (روش‌های تفاضلی) و یا شباهت پیکسلی (روش‌های نسبت. ضرب داخلی و ضریب همبستگی) عمل می‌نماید. سپس با انتخاب یک یا چند حد آستانه. تصویر اختلاف به نقشه تغییر تبدیل می‌شود. در این روش‌ها اغلب نوع تغییر ایجاد شده مشخص نمی گردد و فقط مناطق تغییر یافته تعیین می‌گردد. در روش‌های مبتنی بر طبقه‌بندی ابتدا تصاویر به کلاس‌های مناسب طبقه‌بندی شده و سپس با استفاده از نتایج طبقه‌بندی و پس از یک مرحله تفسیرء نقشه تغییر به دست می‌آید. در این روش‌ها اغلب نوع تغییر مشخص می‌گردد. روش‌های مبتنی بر تغییر طیفی و روش‌های مبتنی بر طبقه‌بندی را می‌توان به اشکال مختلف با هم ترکیب نمود تا -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم -اصول و مفاهیم پایه سنجش از دور ۷ ٩۳/۰۷/۰( - روش‌های مبتنی بر تشخص تغییر طیفی روش‌های تشخیص تغییر طیفی که بر پایه عملیات پیکسلی استوار هستند در زمره ساده‌ترین روش‌های تشخیص تغییرات می‌باشند. در این روش‌ها پیکسل‌های متناظر از دو تصویر با هم مورد پردازش قرار می‌گیرند تا در نهایت تصویری به دست آید که بخش‌های دارای تغییر طیفی از قسمت‌های دیگر که دارای تغییر کم و یا بدون تغییر می‌باشند. قابل تشخیص باشد. مساله اساسی در این روش‌ها تعیین مرز بین پیکسل‌های تغییر یا به عبارت دیگر تعیین حد آأستانه متداول‌ترین روش تعیین حد آستانه برای تشخیص پیکسل‌های تغییر یافته از پیکسل‌های بدون تغییرء استفاده از هیستوگرام تصویر اختلاف می‌باشد. پیکسل‌هایی که دستخوش تغییر قابل ملاحظه‌ای شده‌اند در دو انتهای هیستوگرام تصویر اختلاف واقع می‌شوند و پیکسل‌هایی که تغییر قابل توجهی نداشته‌اند حول میانگین هیستوگرام تجمع می‌یابند. معمولا حد آستانه در محلی انتخاب می‌شود که فاصله‌اش از میانگین هیستوگرام. ضریبی از مقدار انحراف معیار تصویربرداری شامل تغییر در سنجنده» شرایط نوردهی یا تابش نور و شرایط جوی, به دو گروه روش‌های مبتنی بر عملیات پیکسلی و روش‌های مبتنی بر عملیات پیکسلی و صحنه‌ای تقسیم نمود. * روش‌های مبتنی بر عملیات پیکسلی مشخصه‌های آماری تصاویر دخالتی ندارند. این روش‌ها شامل تفاضل تصاویرء روش تحلیل بردار تغییرء روش ضرب داخلی, روش ضریب همبستگی, روش نسبت و تفاضل شاخص پوشش گیاهی است که در زیر به آن اشاره شده است. 0 تفاضل تصاوبر در این روش دو تصویر که دارای انطباق مکانی نسبت به هم و مربوط به دو زمان متفاوت هستند. پیکسل به پیکسل از هم کم می‌شوند. از دیدگاه ریاضی این روش یک تصویر اختلاف با تعداد باند برابر با تصاویر اولیه ایجاد می‌نماید. در نهایت با استفاده از یکی از روش‌های تعیین حد آستانه تصویر اختلاف به دست آمده به روش تفاضل, به نقشه تغییر تبدیل می‌گردد. این روش به عدم انطباق مکانی دو تصویرء وجود پیکسل‌های مخلوط و به اختلافات رادیومتریک دو تصویر ورودی حساس می‌باشد. این روش ممکن است برای دو نوع تغییر مختلف مقدار تفاضل یکسان بدهد. لذا این روش می‌تواند باعث ایجاد نتایج گمراه کننده شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ راهنمای کاربرد سیستم‌های اطلاعات مکانی ‎))۱٩(‏ و سنجش از دور (5) در استخراج پارامترهای موثر ... ۹.۳/۱ ۵ روش تحلیل بردار تغییر در این روش دو تصویر تک باندی به دست می‌آید. تصویر اول معرف اندازه بردارهای تغییر پیکسل‌ها بوده و تصویر دوم معرف جهت بردار تغییر می‌باشد. گردد. اندازه تغییر را می‌توان با به دست آوردن اندازه اقلیدسی بردار تغییر به دست آورد. جهت تغییر را می‌توان با تعیین ۵ روش ضرب داخلی اختلاف بین دو پیکسل در فضای برداری (چند طیفی) را می‌توان با زاویه بین بردارهای نظیر به هر پیکسل بیان نمود. در صورتی که دو پیکسل یکسان باشند. زاویه بین آن‌ها صفر خواهد بود و یا به عبارت دیگر ضرب داخلی دو بردار برابر واحد می‌باشد. در غیر این صورت عددی در بازه (۱ و ۱-) به دست می‌آید. در صورتی که پیکسل برداری مربوط به یک محل در بازه زمانی بین دو تصویربرداری تغییر کرده باشد. ضرب داخلی پیکسل‌های برداری مربوط به دو مقطع زمانی مقداری غیر از واحد به دست می‌آید هر جه تغییر شدیدتر باشد عدد به دست آمده به ۱- نزدیک‌تر می‌گردد. در این روش تغییر جهت بردار پیکسل در طی زمان معیار تغییر در نظر گرفته شده و به اندازه بردار پیکسل توجهی نشده است. ۵ روش ضریب همبستگی از لحاظ مفهومی این روش مشابه روش ضرب داخلی می‌باشد. اختلاف این دو روش آن است که روش ضریب بردار چند طیفی مفید می‌باشد. این روش توانایی کاهش اثرات ناشی از تفاوت دو تصویر به خاطر تفاوت در میان تابش خورشید. موقعیت خورشید. آثرات جوی و سنجنده را دارد. در واقع روش ضرب داخلی به اختلافات رادیومتریک دو تصویر به خاطر شرایط متفاوت تصویربرداری حساس می‌باشد. در حالی که روش ضریب همبستگی به میزان زیادی باعث کاهش این اثرات می‌شود. ۵ روش نسبت در این روش نسبت مقادیر پیکسل‌های متناظر از تصاویر دارای انطباق مکانی در زمان‌های متفاوت برای هر باند محاسبه می‌شود. اگر تغییری رخ داده باشد انتظار می‌رود که نسبت به دست آمده به میزان قابل توجهی بیش‌تر یا کم‌تر از واحد باشد. پس از ایجاد تصویر نسبت برای به دست آوردن مناطق تغییر باید تصویر به دست آمده تفسیر گردد. یک انتقاد عمده که به این روش وارد می‌شود آن است که توزیع تصویر نسبت غیرنرمال می‌باشد. در این روش در صورتی که از سنجنده‌های متفاوت استفاده شده باشد به 82211 و 011801 سنجنده‌ها حساس می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل سوم -اصول و مفاهیم پایه سنجش از دور ۹ ٩۳/۰۷/۰( 0 تفاضل شاخص پوشش گیاهی در این روش یک شاخص بارزسازی پوشش گیاهی بر روی هر تصویر اعمال می‌شود و سپس از تفاضل دو تصویر می‌شود. از انجا که شاخص‌های پوشش گیاهی. تفاوت پاسخ طیفی عوارض زمینی را بارز می‌نماید و باعث می‌شوند تفاوت‌های ناشی از شدت تابش نرمالیزه گردد. روش تفاضل شاخص پوشش گیاهی, روشی مناسب جهت مطالعه تغییرات * روش‌های مبتنی بر عملیات صحنه‌ای همه تغییراتی که در تصاویر ثبت می‌شوند حایز اهمیت نمی‌باشند. این تغییرات ناشی از تغییر در سنجنده, شرایط نوردهی یا تابش نور در زمان تصویربرداری و شرایط جوی در زمان برداشت تصویر می‌باشد. تمامی این اثرات را می‌توان به عنوان اختلافات رادیومتریکی بین دو صحنه در نظر گرفت که می‌توان به میزان زیادی اثر آن‌ها را قبل از انجام تحلیل تغییرات از میان برد. بر این اساس تصحیح رادیومتریک یک صحنه نسبت به صحنه دیگر با نرمالیزاسیون نسبی تصاویر مطرح گردیده است. در اینجا به چند روش از روش‌های آشکارسازی تغییرات که سعی در کاهش اثرات رادیومتریک ناشی از تفاوت شرایط تصویربرداری دارند. اشاره می‌گردد. 0 تفاضل تصاویر نرمال شده این روش اساسا نوعی تفاضل تصاویر است با این تفاوت که اختلافات رادیومتریک بین دو زمان تصویربرداری در نظر گرفته می‌شود. در این روش ابتدا دو تصویرء باند به باند نرمال‌سازی شده تا تصاویری با میانگین و انحراف از معیار قابل مقایسه به دست آید. این دو تصویر نرمال شده از هم کم شده و یک تصویر تغییر طیفی به دست می‌آید. چند روش برای نرمال‌سازی یک تصویر وجود دارد که یکی از روش‌های معمول, استفاده از میانگین و انحراف معیار در مرحله نرمال‌سازی می‌باشد. در این روش نرمال‌سازی, ابتدا میانگین و انحراف معیار تصاویر محاسبه می‌گردد. سپس ضرایب یک تبدیل خطی به گونه‌ای تعیین می‌گردد که میانگین و انحراف معیار تصویر حاصل از اعمال این تبدیل خطی بر تصویر هدف. با میانگین و واریانس تصویر مرجع یکسان گردد. تصویر هدف تصویری است که باید نرمال شود. با توجه به اینکه روش تفاضل تصاویر نرمال شده اثرات مربوط به شرایط متفاوت تصویربرداری را کاهش می‌دهد. نتایج بهتری نسبت به روش تفاضل به دست می‌دهد. در فرآیند نرمال‌سازی انتخاب پارامترهای تبدیل بسیار مهم می‌باشد. 0 تحلیل مولفه اصلی چند زمانه تحلیل مولفه اصلی (۳۲۸) یکی از رایج‌ترین روش‌های کاهش داده‌ای چند باندی می‌باشد. در مطالعات چند زمانه؛ دو تصویر ۱ باندی از یک منطقه که در زمان‌های مختلف برداشته شده است را می‌توان روی هم قرار داد و یک تصویر 21 -------- صفحهٔ بعد -------- 2 راهنمای کاربرد سیستم‌های اطلاعات مکانی (015)و سنجش از دور (#۹) در استخراج پارامترهای موثر ... ٩۳/۰۷/۰۱ که به هر باند یک مولفه می‌گویند. ویژگی باندهای حاصل این است که واریانس باند اول دارای بزرگ‌ترین مقدار بوده و به ترتیب در باندهای بعدی واریانس کاهش می‌یابد. تغییر در انعکاس سراسری سطح و اختلافات رادیومتریکی ناشی از شرایط متفاوت تصویربرداری در مولفه‌های اصلی ظاهر شده و تغییرات محلی مربوط به تغییرات در پوشش زمین در مولفه‌های فرعی تصویر ظاهر می‌گردد. 0 روش برازش تصاوبر لذا آثر شرایط متفاوت جوی و موقعیت خورشید کاهش می‌یابد. در روش برازش, مقادیر پیکسل در تاریخ دوم به عنوان یک تابع خطی از مقادیر پیکسل در تاریخ اول فرض می‌شوند. ضرایب این تابع خطی را می‌توان با حل دستگاه معادلات خطی حاصل از نوشتن معادله خطی برای هر یک از پیکسل‌ها به روش کم‌ترین مربعات به دست آورد. سپس ضرایب به دست آمده در قالب یک تابع خطی بر تصویر اول اعمال می‌شود و تصویر حاصل برآوردی از تصویری است که اگر شرایط تصویربرداری در تاریخ اول همانند تاریخ دوم باشد. به دست می‌آید. برای پیکسل‌هایی که دستخوش تغییر شده‌اند. اختلاف مقادیر پیکسل‌های متناظر در تصویر دوم و تصویر برآورد شده قابل توجه خواهد بود. لذا تصویر برآورد شده یا برازش یافته به همراه تصویر دوم را می‌توان به یک روش آشکارسازی تغییر مثل تفاضل و یا تقسیم وارد ساخته و مناطق تغییر را به دست آورد. - روش‌های مبتنی بر طبقه‌بندی در روش‌های مبتنی بر طبقه‌بندی, ابتدا یک مرحله طبقه‌بندی روی تصاویر انجام می‌شود و تصویر اختلاف از نتایج طبقه‌بندی به دست می‌آید. در نهایت تصویر اختلاف با تفسیر به نقشه تغییر تبدیل می‌گردد. مزیت اصلی این روش‌ها آن انتخاب حد آستانه نمی‌باشد. روش‌های مبتنی بر طبقه‌بندی با توجه به روش مورد استفاده جهت ایجاد نقشه تغییر, می‌تواند به دو گروه تقسیم گردد. الف - روش‌های مقایسه پس از طبقه‌بندی ب- روش‌های طبقه‌بندی هم‌زمان داده چند زمانه * روش‌های مقایسه پس از طبقه‌بندی در این روش‌ها ابتدا وضعیت منطقه مورد نظر در تاریخ‌های مختلف تصویربرداری در قالب یک نقشه موضوعی مشخص می‌گردد. این نقشه را می‌توان از منابع مختلف از جمله طبقه‌بندی تصاویر به روش‌های مختلف و با نقشه‌های موضوعی موجود به دست آورد. نکته قابل توجه آن است که روش طبقه‌بندی مورد استفاده برای هر یک از تصاویر و حتی منبع هر تصویر می‌تواند متفاوت باشد. نقشه تغییر با مقایسه برچسب پیکسل‌های متناظر در هر -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم -اصول و مفاهیم پایه سنجش از دور )۱ ٩۳/۰۷/۰۱ نقشه به دست می‌آید. با توجه به این که هر تصویر به طور جداگانه طبقه‌بندی می‌شود. نیازی به نرمالیزاسیون نسبی تصاویر نمی‌باشد. در صورتی که تغییرات ایجاد شده در مقیاس تصویر خواسته شده باشد. نیازی به انطباق مکانی نسبی دو نقشه طبقه‌بندی شده نمی‌باشد. در غیر این صورت. انطباق مکانی تصاویر و یا نقشه‌ها همانند روش‌های تغییر طیفی حایز اهمیت می‌باشد. صحت نقشه تغییر به دست آمده از این روش وابسته به صحت طبقه‌بندی هر * روش‌های طبقه‌بندی داده چند زمانه در این روش‌ها پس از روی هم قرار دادن دو یا چند تصویر به دست آمده در مقاطع زمانی مختلف. تصویر چند زمانه حاصل با استفاده از یک روش طبقه‌بندی, طبقه‌بندی می‌شود. تصویر طبقه‌بندی حاصل حاوی یک کلاس بدون تغییر و چندین کلاس تغییر می‌باشد. با توجه به وضعیت دسترسی به داده‌های واقعیت زمینی دو راهکار برای اجرای این روش وجود دارد که عبارت از روش طبقه‌بندی بدون نظارت و روش نظارت شده است. مشکل عمده در به کارگیری این روش انتساب برچسب مناسب به کلاس‌ها می‌باشد. در صورتی که از نوع تغییرات ایجاد شده آگاهی وجود داشته باشد و نمونه‌ای از پیکسل‌هایی که دچار این نوع تغییر شده‌اند در تصویر قابل شناسایی باشد.ء می‌توان یک روش نظارت شده را جهت طبقه‌بندی این تصویر به کار گرفت. در اغلب موارد دسترسی به داده‌های واقعیت زمینی زمانمند ممکن نمی‌باشد. از سوی دیگر تغییرات ناشی از تغییر خواص طیفی پوشش زمین و تغییرات مربوط به شرایط متفاوت تصویربرداری دارای وضعیت یکسانی خواهند بود. بنابراین نرمالیزاسیون نسبی تصاویر آلزامی می‌باشد. َ روش‌های ترکیبی به منظور کمینه‌سازی خطای تشخیص تغییرات. روش‌های مبتنی بر تشخیص تغییر طیفی را می‌توان با روش‌های مبتنی بر طبقه‌بندی به شیوه‌های مختلف ترکیب نمود. به عنوان نمونه با به کارگیری یک روش مبتنی بر تشخیص تغییر طبقه‌بندی, طبقه‌بندی نمود تا اطلاعات تغییر کلاس‌ها به دست آید. به کارگیری این روند می‌تواند به میزان قابل توجهی ۶-۱۰-۲-۳- ارزیابی و مقایسه روش‌های آشکارسازی تغییرات در اصل شباهت‌های زیادی بین فنون موجود که عناوین متفاوتی به آن‌ها نسبت داده شده است. وجود دارد. در واقع. گاهی اسامی مختلفی برای پردازش‌های تقریبا یکسان به کارگرفته می‌شود. همچنین مواردی هم وجود دارد که یک عنوان برای روش‌های متفاوت به کارگرفته می‌شود. نکته دیگری که پس از مطالعه بر روی کارهایی که در زمینه آشکارسازی تغییرات انجام شده‌اند. جلب توجه می‌کند این است که در بیش‌تر مطالعات انجام شده در این زمینه یک فن آشکارسازی تغییر جهت بررسی یک موضوع خاص در -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ راهنمای کاربرد سیستم‌های اطلاعات مکانی ‎))۱٩(‏ و سنجش از دور (5) در استخراج پارامترهای موثر ... ۹.۳/۰۱ دقت. در دسترس نبودن و یا به عبارت بهتر کمیاب بودن داده‌های واقعیت زمینی زمانمند می‌باشد. مطالعاتی که در آن‌ها روش‌های آشکارسازی تغییرات با هم مقایسه شده‌اند. اندک هستند و در اغلب آن‌ها مقایسه به صورت کمی انجام نشده است. البته در تعدادی از مطالعات. مقایسه‌ای به همراه آرزیابی کمی ننتایج انجام شده است که می‌توان به موارد زیر اشاره نمود. یاسوکا و همکاران (۱۹۹۳)" روش تفاضل شاخص پوشش گیاهی را بهتر از دو روش تفاضل و روش نسبت ارزیابی نموده است. این در حالی است که اسلاگت و همکاران (۱۹۹۴)" دقت این روش را کم‌تر از روش طبقه‌بندی داده چند زمانه عنوان نموده است. ال-ری و همکاران (۱۹۹۵)" پس از جمع‌بندی کارهای انجام شده در تقسیم تصاویر» شاخص پوشش گیاهی نرمال شده» برازش تصاویرء تحلیل مولفه اصلی, مقایسه پس از طبقه‌بندی, طبقه‌بندی داده چند زمانه را مقایسه نموده‌اند. چندین روش مبتنی بر پردازش‌های مکانی مثل نرم کردن, بهبود لبه‌ها و چند روش تعریف بافت بر اساس انحراف معیار نیز در این تحقیق مورد ارزیابی قرار گرفته است. نتایج به‌دست آمده از این - روش برازش با استفاده از باند ۲ سنجنده ۷155 بالاترین دقت را به‌دست می‌دهد. روش تفاضل و تقسیم تصاویر در رده بعدی قرار دارند. ۴ روش مقایسه پس از طبقه‌بندی کم‌ترین دقت را ارائه می‌دهد. بنر و لینهام (۱۹۸۹)! معتقدند که روش 7۳۸ در کل بهترین نتایج را به‌دست می‌دهد. اما یادآوری نموده‌اند که بعضی از کلاس‌های تغییر توسط روش‌های دیگر با دقت بهتری به‌دست می‌آیند. سینگ (۹۸۹ ۵ روش ۳2-۸ را نسبت به روش‌های تفاضل و تقسیم ارجح معرفی نموده است. از سویی دیگر فانگ و لی‌درو (۱۹۸۸)* ادعا می‌کنند هر دو این روش‌ها بهتر از روش‌های مقایسه پس از طبقه‌بندی و طبقه‌بندی هم‌زمان داده چند زمانه عمل می‌نماید. در نهایت جیاجو (۱۹۸۸)" این گونه عنوان می‌کند که روش مقایسه پس از طبقه‌بندی نتایج بهتری نسبت به روش‌های طبقه‌بندی داده چند زمانه و ۳-۸ به‌دست می‌دهد. (1993) .|۵2 ۵1 62امبا۵۹ ۷ -| (1994) .آ۵ ا6 51022011 -2 (2[1.)1995 ۵1 ۳1-۵6 -3 (1989) 11۵1 ] 200 ۳۵:۵۲ -4 (1989) داع 5 -5 (1988) 11۳۵۷۷ 200 ۳۳۵ -6 (1988) ا[12[ -7 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم -اصول و مفاهیم پایه سنجش از دور ۳ ٩۳/۰۷/۰۱ ۱-۳-۳ محیط‌های نرم‌افزاری در پردازش رقومی تصاویر سنجش از دور ارزیابی نرم‌افزارهاء اغلب شامل تهیه فهرستی از خصوصیاتی است که هر بسته نرم‌افزاری با آن مورد سنجش قرار می‌گیرد و نرم‌افزاری که بیش‌ترین خصوصیات مطلوب را داشته باشد. برتری می‌یابد. نرم‌افزارها با هدفی خاص طراحی می‌شوند و از قابلیت بالایی نیز برخورد دارند. این موضوع درمورد نرم‌افزارهای پردازش تصویر نیز مصداق دارد. انواع فراوان سامانه‌های سنجنده در سطوح و دامنه‌های مختلف مورد استفاده قرار می‌گیرند. فاکتورهای مهمی نظیر حجم» تنوع و ویژگی‌های داده‌هایی که باید پردازش شوند و ملزومات سامانه پردازش تصویر برای ارتباط عملیاتی با سایر سامانه‌ها. در امر پردازش تصاویرء مطرح هستند.امروزه مشکل وافعی تعیین بهترین سامانه پردازش تصویر نیست. بلکه یافتن «مناسب‌ترین» آنها در میان سامانه‌های موجود و براساس کاربرد و نیاز کاربران است که در زیر به آن پرداخته می‌شود. ۱-۱۱-۲-۳- معیارهای انتخاب معیارهای بسیار زیادی برای انتخاب سامانه‌های پردازش تصاویر سنجش از دور وجود دارند و در این بین با توجه به کاربرد و ویژگی‌های پروژه‌های مختلف معیارهای مختلفی وجود دارند. عوامل و معیارهای مختلفی در زمینه انتخاب نرم‌افزارهای پردازش تصاویر سنجش از دور وجود دارند که برخی از اهم معیارهای فوق به‌صورت زیر است. - امکان تعامل با فرمت‌های مختلف داده‌ای و نرم‌افزاری - نمایش و بارزسازی بصری تصاویر - امکان انجام روش‌های مختلف طبقه‌بندی - امکان انجام تصحیحات هندسی و رادیومتریکی - امکان تهیه تصاویر ارتوفتو - امکان تولید مدل‌های رقومی زمین - قابلیت پردازش تصاویر رادار - کارایی و سهولت استفاده از نرم‌افزار - هزینه نرم‌افزار - قابلیت تعامل با نرم‌افزارهای 0015 - امکانات ترسیم و نمایش برداری (]۸) جهت انجام پردازش‌های کارتوگرافیک - وجود مستندات جامع به‌صورت کاغذی و یا رقومی - وجود رابط گرافیکی کاربر مناسب -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۱۴ راهنمای کاربرد سیستم‌های اطلاعات مکانی ‎))۱٩(‏ و سنجش از دور (5) در استخراج پارامترهای موثر ... ۹۳/۰۷/۰۱ را ۲-۱۱-۲-۳- مقایسه نرم‌افزارهای پردازش رقومی تصاوبر سنجش از دور اسامی و آدرس اینترنتی مهم‌ترین نرم‌افزارهای پردازش رقومی تصاویر سنجش از دور که درحال حاضر مورد استفاده قرار می‌گیرند. در جدول (۱-۳) تشریح شده است. جدول ۱-۳ نرم‌افزارهای مورد ارزیابی نرم‌افزار آدرس اینترنتی ۷1 11۸1 ۲1۹۱۸۹5 1 1۳4 1۵۳۵۳۵ 11110://۷۷۷۱۷۷۰۱ براساس معیارهای ذکر شده در بخش ۱-۱۱-۲-۳ به بررسی هریک از خصوصیات ذکر شده پرداخته شده است (جدول ۲-۲۳). در این جدول بهترین معیار با پنج سناره و کم‌ترین آنها با دو ستاره نشان داده شده است. جدول ۲-۳ مقایسه نرم‌افزارهای مورد ارزیابی با توجه به برخی از معیارهای مطرح شده بر داز بر داز ۰۰ ات امکان در سیم مل د _- رح بر نام ۹ ۹ ذهیه ۱ روش‌های ابارزسازی ونمایش | داده‌ها و مبنای را تصاویر | تصاویر ۷ هندسی و 2 1 و نرم‌افزارهای 1 نرم‌افزاد ‏ | رز رو: ااورتوفتو ادیومتریکی طبقه‌بندی | تصویر | برداری با | فرمت‌های 5 محصولات برطیفی , راداری راد بو مسر ری ما پایه 5 0 5 000 4 دزی ترا یی در یک 2 در یک ترش تریک یه تزا نا تزا نا 000 00 1۹80 دزی 2 6 2 2 2 ری نا 2 2 6 2 000؟-000د؟٩ 51 9 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۴ راهنمای استخراج عوامل مور در مطالفات منابع آب با استفاده از سنجش از دور -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم -راهنمای استخراج عوامل موثر در مطالعات منابع آب با استفاده از سنجش از دور ۷ ۹۳/۷/۰۱ ۱-۴- نمایش توزیع فضایی گستره‌های آبی به‌دلیل رفتار جذبی آب از باندهای فروسرخ به بعد. می‌توان با استفاده از یک حد آستانه برای یک تک باند فروسرخ میانی. پیکره‌های آبی را از سایر عوارض در تصویر تشخیص داد. باندهای مرئی برای تعیین بصری خطوط مرزی مناسب نیستند و ازطرف دیگر فنون نسبت بین دو باند مانند باند فروسرخ میانی به باند سبز بسیار مناسب تر است. چراکه به‌وجود می‌آیند. به‌وسیله فنون نسبت گیری بین باندی از بین می‌روند. فنون نسبت گیری بین باندی» بیانگر نسبت انرژی بازتاب شده به آنرژی ورودی است که برای مثال در خصوص نسبت مقادیر آنرژی بازتابیده شده در باند فروسرخ میانی به سبزء مقادیر کوچک‌تر از یک. مناطق تحت پوشش آب می‌باشند. - مراحل روش اول گام ۱- تهیه تصویری که توان تفکیک مکانی آن متناسب با دقت نقشه در دست تهیه باشد. مثال ۱: منلا در تهیه نقشه ۱:۲۵۰۰۰۰ با توجه به اینکه کوچک‌ترین عارضه قابل تشخیص در نقشه. دارای ابعادی برابر با توان تفکیک مکانی آنها در باندهای مورد نظر بهتر از ۵۰ متر باشد (مانند +/۳1۸ ماهواره‌ی ۸۳05۸7]). گام ۲- ایجاد تصویر تک باندی از باندی که در محدوده‌ی فروسرخ میانی قرار گیرد. لازم به ذکر است که باند فروسرخ میانی دارای طول موجی از یک تا *۱ میکرومتر می‌باشد. باند ۵ سنجنده‌ی+۲۳1۱1 ماهواره ۸(۷115۸1.] بین ۱۵ تا ۵۰ درصد (بازتابش) می‌باشد. حداقل حد آستانه را از منحنی شکل (۱-۴) استخراج کرد. اس 7۲ ]۲ بر په‌ و چم 1 طول موج (۳) شکل ۱-۴- منحنی رفتار طیفی آب دریا -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ راهنمای کاربرد سیستم‌های اطلاعات مکانی (7۱5)و سنجش از دور (٩؟#)‏ در استخراج پارامترهای موثر ... ٩۳/۰۷/۰۱ مثال ۲: روش جداسازی آب با استفاده از سنجنده‌ی +۳7۱ ماهواره 1۸7115۸7 این سنجنده دارای دو باند فروسرخ میانی ۵ ( ۱۱۲۱ ۱/۵۵-۱/۷۵) و ۷ (13 ۲/۰۸-۲/۳۵) است که در منحنی فوق یک سلول تصویری هر یک از باندهای این سنجنده ۲۵۵ درجه خاکستری می‌باشد. دو درصد حداکثر مقدار یک سلول تصویری که معادل رقم ۵ (درجه خاکستری) می‌باشد به عنوان کم‌ترین رقم حد آستانه پیشنهاد می‌شود. گام ۴- تمامی سلول‌های تصویری که مقداری کم‌تر از حد آستانه داشته باشند آب می‌باشند. - مراحل روش دوم گام ۱- تهیه تصویری که توان تفکیک مکانی آن مناسب دقت نقشه در دست تهیه باشد. گام ۲- ایجاد تصویر دو یا سه باندی که حتما دارای دو باند در محدوده‌های فروسرخ میانی و مرئی (ترجیحا در طیف گام ۳- یک حد آستانه باید انتخاب شود. عدد پیشنهادی برای مثال برای سنجنده +/17۸ ماهواره‌ی 1۸7115۸7 گام ۳- نسبت بین باندی فروسرخ میانی به مرئی محاسبه شود. گام ۵- مناطقی که نسبت بین دو باند آنها کم‌تر از حد آستانه باشد آب تلقی می‌شوند. - مراحل روش سوم گام ۱- تهیه تصویری که توان تفکیک مکانی آن مناسب دقت نقشه در دست تهیه باشد. گام ۲- انجام طبقه‌بندی بدون نظارت. برای مثال برای داده‌های سنجنده‌های 781 و +/۳73 ماهواره 1.۸75۸7 از تمامی باندها برای استخراج ۱۰ کلاس از تصویر استفاده شود. گام ۳- ترکیب کلاس‌های احتمالی آب به عنوان یک کلاس مرز پیکره آبی معمولا به محدوده بزرگ‌ترین گستره آن اطلاق شده و بنام بالاترین حد معمولی آب (011۷/1) شناخته می‌شوند. 011۷۷ با استفاده از وجود پدیده‌های فیزیکی هیدرولوژیکی که نمایانگر حد عادی رسیدن آب در بالای بستر یا حوضه آبریز است. تعریف می‌شود. این مرز در واقع در زمانی که مالکیت اراضی مطرح باشد. مشکل‌ساز می‌گردد. برای تعیین آن نیاز به دانستن بالاترین حدی از آب است که به صورت معمول اراضی را پوشش می‌دهد و لذا نیاز به دانستن و تشخیص گیاهان خاصی دارد که در مرزهای آبی رشد می‌کنند و داده‌های سنجش از دور به‌غیر از داده‌های ابرطیفی قادر به طبقه‌بندی مورد نیاز این گیاهان در زمین‌های مرطوب نیستند و لذا تنها دو راه حل وجود دارد. اولی ۱- 0۳641۵۲۷ ۲11 7۳ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم -راهنمای استخراج عوامل موثر در مطالعات منابع آب با استفاده از سنجش از دور ۹ ۹۳۷/۱ تفکیک‌های مکانی در حدود ۳ متر و کار میدانی است. راه حل دیگر مساله 01117 استفاده از تصاویر چند زمانی است عکس‌برداری هوایی روزانه در دوره حداکثر پیشروی آب مفید به‌نظر می‌رسد. ۳-۴ نمایش توزیع فضایی و تغییرات زمانی پوشش گیاهی تعیین پوشش گیاهی از طریق تعیین شاخص‌های مختلف گیاهی میسر می‌شود. این شاخص‌ها با به‌کارگیری باندهای قرمز" ( 0.7 - 0.620) که در این راهنما با 14:10 و فروسرخ نزدیک " (۲۳۲ 1.3 -0. 7) که با 718« نشان داده می‌شود. حاصل می‌گردد. به‌همین منظور برای بررسی این شاخص‌ها روابط خاصی مطرح و از روش‌های متعامد » نسبتی و مرکب شکل محدوده پایین و راست شامل پیکسل‌هایی است که دارای خاک می‌باشد و این محدوده به خط خاک" معروف پیکسل‌هایی است که با پوسش گیاهی پوسیده سده است. به مکان حاصل از برحخورد این دو مرر. نقطه پوسشسش گیاهی نشان داده می‌شود. باند قرمز شکل ۲-۴- انعکاس باندهای قرمز و فروسرخ برای سلول‌های تصویری مختلف تصویر |- 1۵ 40 2- ۳1627 1۳۵۳۲۵0 40 3- )0110801۵[ 4- 0 5- 6- 5۵۱ 6 7- ۷۷۵8012110110 1 -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۰ راهنمای کاربرد سبستم‌های اطلاعات مکانی ‎)1۱٩(‏ و سنجش از دور (٩؟#)‏ در استخراج پارامنرهای مور ... ٩۳/۰۷/۰۱ ۱-۲-۴- روش‌های متعامد در روش‌های متعامد با به‌کارگیری روش‌های تفاضلی و استفاده از پارامترهای اضافی و برخی ثابت‌هاء نقشه شاخص گیاهی تولید می‌شود. ۱-۱-۳۲-۴- روش شاخص قائم گیاه (۳۷1)! یک روش معمول برای استفاده از شاخص‌های پوشش گیاهی. استفاده از شکل (۲-۴) است که با اندازه‌گیری فاصله پیکسل مورد نظر از خط خاک انجام می‌شود. استفاده از خط خاک. به‌علت سادگی در پیدا کردن بیش‌تر نقاط گیاهی توصیه می‌شود. روش شاخص قائم گیاه (۳۷/1)» فرض می‌کند که فاصله عمودی پیکسل مورد نظر تا خط خاک رابطه مستقیمی با پوشش گیاهی داشته و با رابطه (۱-۴) به‌دست می‌آید. ۳ 05)2([1ه» ۷ 1[ (۹1)۵- - ]۹۷ (۱-۳) [آ0ه [آ0ه 1۸010 - و۴1 18) + *( 318 - در این رابطه #71 باند فروسرخ نزدیک و 1۳1 باند قرمز سنجنده می‌باشد. زاویه ۵ نیز زاویه‌ای است که خط خاک با محور فروسرخ در شکل (۲-۴) می‌سازد. در نتیجه خطوطی موازی با خط خاک تشکیل می‌شود که دارای مقدار گیاه یکسان می‌باشد و به خطوط 50-۷280121101] معروف هستند. ۲-۱-۲-۴- روش شاخص تفاضل گیاه (0۷1)* برمبانی رابطه ]/1۲۹. رابطه ][/۱] را می‌توان تشکیل داد با فرض اینکه که شیب خط خاک برابر با یک باشد. در این روش با به‌کارگیری رابطه (۲-۴). نقشه توزیع پوشش تشکیل می‌شود. (۲-۴) ۵ - ۱۳ - 0۷1 ۲-۲-۴ روش‌های نسبتی ۱-۲-۲-۴- روش شاخص نسبت گیاه (۷1)" همدیگر را قطع می‌نماید. در این روش با تقسیم باند فروسرخ نزدیک به باند قرمز طیف الکترومغناطیس (رابطه ۲-۴) 1- ۳۵۳۵۵۵۵۵۱۵۳ ۷۵۵0121100 2- 121110۳000 ۷۷۵001211011 4 3- 1۵10 ۷۵۵001211010 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم -راهنمای استخراج عوامل موثتر در مطالعات منابع آب با استفاده از سنجش از دور )۳ ٩۳/۰۷/۰۱ ۲114 (9 آه ۵ ۲-۲-۲-۴- روش نرمال کردن شاخص گیاه (1.۸1 0۳ ۷0۷1)! در این روش با استفاده از نسبت تفاضل باند فروسرخ نزدیک و باند قرمز به حاصل جمع آنها (رابطه ۴-۴) شاخص پوشش گیاهی حاصل می‌گردد. [-|1۷1 ([ هل[ - ]۱۷| [ +۷1۱[ ]هل[ + ]۲۷ در صمن از این روس برای نحمین شاخص براگ درختان بیر استفاده می‌شود که به روسضس 1۸1 یر معروف است 9 دارای همان رابطه (۴-۳۴) است. (]۳1 ۲[ - ۷116 (۵-۴) لها ]1۳[ + ۲۷114 در به کار گیری روابط (۳-۴) و (۵-۴۳)» عوامل زیادی مانند نوع سنجنده, شرایط ابرناکی منطقه و زاویه دید سنجنده به منطقه مورد بررسی تاثیر می‌گذارند. محدوده اعداد به‌دست آمده برای [/1۷1۷ بین */۱- تا ۱/۰+ می‌باشد. این بدین معنی است که هرچه ۷1۷/1 به ۱/۰+ نزدیک باشد. منطقه مورد بررسی دارای سبزینگی بیش‌تری می‌باشد. ۳-۲-۲-۴- روش شاخص درصد فروسرخ گیاه (۳)۱۴۷1" رابطه (۶-۴) محاسبه می‌گردد. (۶-۴۳) رن را 2 (]۳ ما + ]۲۷ شاخص ]۷[ از لحاظ کارایی مانند ]1۷ ,۸1۱/1 می‌باشد ولی محدوده آن بین ‎٩/٩‏ تا ۱/۰+ می‌باشد و نیز از لحاظ محاسباتی یک عملیات ریاضی کم‌تر از روش 311۷1 دارد که در مورد تصاویر بزرگ سرعت محاسبه با استفاده از آن ۳-۳-۳ روش‌های مرکب در این روش‌ها از پارامترهای موثر دیگر به غیر از دو باند مورد نظر یعنی 16[ و ۲۹۳1 استفاده می‌شود که در زیر تشریح شده است. ۵001211010 ۷۷ 1111000۵ 1700] 30۳۳۵ -۱ ۸۲۵۵ دما -2 ۷۵01211010 00 دا ۳۵۳۵۵ 1۳۳۸۳۵۵ -3 -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۲۳ راهنمای کاربرد سیستم‌های اطلاعات مکانی ‎))۱٩(‏ و سنجش از دور (5) در استخراج پارامترهای موثر ... ۹.۳/۱ ۱-۳-۲-۴ روش شاخص تعدیل خاک گیاه (5۸۷1)! در این روش نیز تاثیر پارامترهای خاک را بر روی پوشش گیاهی مد نظر قرار داده و آن را با رابطه (۴- ۷) مورد بررسی قرار به‌کار می‌گیرد. (۷-۴) 0+7 ۴۳۲۷ کال - رو ]+۳۴۳ + ]۲ 5 ج با ج|۱>ا>0 هوت؟ نشان داد که خطوط 150-۷/080121101 در یک نقطه واحد همگرا نمی‌شوند و فاکتور نآ در رابطه ]5۸۷ بر بیش‌ترین مقدار پوشش گیاهی, مقدار 0 <ا و برای کم‌ترین مقدار پوشش گیاهی, لازم است 7>۱]ا و برای پوشش گیاهی متوسط. ۰/۵ <آ (که بیش‌ترین استفاده را نیز دارد) در نظر گرفته می‌شود. ۲-۳-۲-۴- روش شاخص اصلاح شده تعدیل خاک گیاه (۷15۸۷1)" روش شاخص اصلاح شده تعدیل خاک گباه» اصلاح شده روش ۸1 می‌باشد که در آن پارامتر ] به شیوه خاصی با به کار گیری اطلاعات منطقه و تصویر مورد نظر به‌کار برده می‌شود. محاسبه با در روش فوق از رابطه (۸-۴) به‌دست می‌آید: (۸-۴) 71 31۷1 1-2۷51000۳ ع با که ]۷۷1۷/1 شاخص وزنی تفاضل گیاه است که از لحاظ کارایی معادل ]/۳۷ می‌باشد و به‌وسیله رابطه ‎)٩-۳( محاسبه می گردد: )۹٩-۴(‏ 1۳:1 51000 - ]۲۷ - ]۷/12۷ در دو رابطه اخیر, 51006 شیب خط خاک می‌باشد که با رابطه رزی ]1۳ / ری ]۷ مشخص می‌شود. در این رابطه رز ]۰۷ مقدار باند فروسرخ نزدیک خط خاک و ,ری ۹۳1[. مقدار باند قرمز خط خاک می‌باشد. ۴-۲-۴ روش‌های تشخیص تغییرات پوشش گیاهی چهار روش جهت شناخت تغییرات پوشش گیاهی با به‌کارگیری شاخص‌های گیاهی و در نتیجه تعیین و تشخیص خشکسالی وجود دارد که این روش‌ها شامل ۷۷/۹۷/1 ۷11 ۸۲/1 و ]۷/1 است که در زیر به آنها اشاره شده است. ۷۵۵۵12110 0مادعسزل۸ ‎٩5۵۱|‏ -|۱ ۲1۵۵ -2 ۷۵۵0121100 0عادزل۸ آزم5 ۱۷10۵111۵۵0 -3 ۷۵۵0121100 1111000۵ ۵۵0 ۷/۵۵ -4 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم -راهنمای استخراج عوامل موثر در مطالعات منابع آب با استفاده از سنجش از دور ۳۳ ۹۳۷/۰۱ ۱-۴-۲-۴- روش شاخص تامین آب گیاه (۷۷۹۷1)! در این روش با استفاده از شاخص پوشش گیاهی 712۷1« و استفاده از حرارت ظاهری؟ باندهای حرارتی می‌توان شاخص تامین آب گیاه را از رابطه (۱۰-۴) محاسبه نمود. ۷۷۹۷/۱ - (۷۷1 (۱۰-۴) ۸4 که در آن و7 حرارت ظاهری باند چهارم سنجنده ۸۷/1181 می‌باشد. ۲-۴-۲-۴- روش شاخص خشگی گیاه (۷01)" در روش شاخص خشکی گیاه نیز شاخص تامین آب گیاه. ی برای سال یا تصویر جاری ر تبهیه کرده و برای منطقه مورد نظر نیز حداقل و حداکثر شاخص تامین آب گیاه ( ,۷511و ]۷/51) برای یک دوره مورد مطالعه. در نظر گرفته و از رابطه (۱۱-۴) برای استخراج این شاخص (خشکی گیاه) اقدام می‌نماید. ۷۷/۹۷ 10۱ اه هار 1۱00) لا ۱-۴ ۱ 11111 / ۱ ۷۹/۹۷/1 ۷/]([| - 11 11211 ۳-۴-۲-۴- روش شاخص آنومالی گیاه (۸۷۱)" در این روش با محاسبه شاخص تفاضلی نرمال گیاه تصویر جاری ,1۷/1« و نیز محاسبه ]11۷ میانگین دوره مورد بررسی, به تشخیص این آنومالی با استفاده از رابطه (۱۳-۲) پرداخته می‌شود. (۱۳۲-۴۳) 1 - |11۷1 - [۸۱۷ 110۱ ۴-۴-۲-۴- روش شاخص شرایط گیاه (۹)۷۲ شاخص شرایط گیاه با استفاده از شاخص تفاضل نرمال گیاه برای دوره کنونی و حداقل و حداکثر این شاخص برای کل دوره مورد بررسی با استفاده از رابطه (۱۳-۴) محاسبه می‌گردد. (۱ - ۲۷1 111 11111 ۷۲| - ۳-۴- تعیین گستره مناطق برخی حوضه‌های آبریز روش تعیین گستره حوضه آبریز بر اساس تعیین نقطه تمرکز و امتدادیابی نقاط خطالراس, بهترین روش برای تعیین حوضه آبریز است ولی شاید بتوان گستره برخی حوضه‌های آبریز را با استفاده از نمایش خطالراس کوه‌ها در تصاویر ۷۵۵001211010 ام ناگ ۷/۵۲۵۲ -1 که ۲61 -2 )م12۲۵ ۷۷/۵۵۵1۵110 -3 ۵۵01211010 ۷ ۸۵۳۵۱۷ -4 5- ۷۷۵۵۵1۵11010 ۲۵۵۱110 -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۴ راهنمای کاربرد سیستم‌های اطلاعات مکانی ‎))۱٩(‏ و سنجش از دور (5) در استخراج پارامترهای موثر ... ۹.۳/۰۱ مشخص نمود. از آنجاکه این امر بسته به توانایی مفسر دارد. صحت تعیین آن صرفا اساس بصری دارد و با توجه به در اختیار بودن اطلاعاتی نظیر مدل رقومی ارتفاعی زمین (1015: ۷1) با قدرت تفکیک ۹۰ متری حاصل از /51418" برای اکثر نقاط جهان, استفاده از روش بصری توصیه نمی‌شود. اگرچه برخی نرم‌افزارهای پردازش تصاویر سنجش از دور با استفاده از اطلاعات سه بعدی منطقه قادر به تعیین گستره حوضه آبریز می‌باشند ولی الگوریتم مورد استفاده در آنها یک الگوریتم سنجش از دوری نیست و سنجش از دور تنها قادر است اطلاعات خام سه‌بعدی را در اختیار قرار دهد. به این منظور دو منبع عمده برای تعیین مدل رقومی ارتفاعی زمین در سنجش از دور قادر به تهیه اطلاعات آن است و جزییات آن در بخش 5آ7) ذکر شد که به شرح زیر می‌باشند. - تهیه [2۳۸] از تصاویر ماهواره‌ای استریو (برای تصاویر سنجنده‌های نوری و مایکروویو) - تهیه /152 با استفاده از تکنیک اینترفرومتری " (تنها برای تصاویر سنجنده‌های مایکروویو) لازم به ذکراست که نحوه تعیین گستره حوضه‌های آبریز در بخش ۵ 6 ذکر شده است. با استفاده از تصاویر مختلف سنجش از دور با قدرت تفکیک مختلف می‌توان عوارض سطح زمین را شناسایی و نسبت به تهیه نقشه آنها اقدام نمود. همچنین با شناسایی و طبقه‌بندی عوارض مختلف طبیعی و بشر ساخت می‌توان نقشه‌های پوشش طبیعی و کاربری اراضی را تهیه نمود. این نقشه‌ها از داده‌های مهم در برخی از تحلیل‌های سیستم‌های اطلاعات مکانی هستند و اغلب براساس طبقه‌بندی تصاویر ماهواره‌ای حاصل می‌شوند. یکی از روش‌های متداول برای تهیه نقشه پوشش طبیعی و کاربری اراضی, روش مورد استفاده اندرسون آ و همکاران (۱۹۷۶) در سازمان زمین‌شناسی ایالات متحده است که در زیر به تفصیل به آن پرداخته خواهد شد. تفاوت کلاس‌های موجود در این طبقه‌بندی از یک‌سو و مشابهت گونه‌های طبیعی و گیاهی در ایالات متحده با اقلیم ایران از سوی دیگر باعث شد که از این طبقه‌بندی استفاده شود. ۱-۳-۴ معیارهای طبقه‌بندی سامانه‌های طبقه‌بندی نقشه‌های پوشش طبیعی و کاربری اراضی که به‌طور وسیعی از سنجنده‌های ماهواره‌ای برای - دقت تفسیر برای چندین طبقه از این نقشه‌ها باید». یکسان باشد. - نتایج تکراری و تکرارپذیر باید از یک مفسر به مفسر دیگر و از یک تصویر به تصویر زمان دیگر به‌دست آید. ۱- 5۳16 ۳۵۵۵۲ 10002۲20 2- 11671۵1۷ 3- ]2۵ 00۵۲/۹۵ 0 4-0 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم -راهنمای استخراج عوامل موثر در مطالعات منابع آب با استفاده از سنجش از دور ۳۵ ٩۳/۰۷/۰۱ - سامانه طبقه‌بندی کننده باید در محدوده وسیعی اجرایی باشد. - کلاس‌های طبقه‌بندی شده باید نماینده واقعی فعالیت مورد نظر باشد. - سامانه طبقه‌بندی کننده باید برای استفاده از تصاویر مختلف (سنجش از دور) و در زمان‌های مختلف سال مناسب باشد. - استفاده از زیرکلاس‌های به‌دست آمده از تصاویر با قدرت تفکیک بالا و عملیات میدانی یا استفاده از سنجنده‌های بهبودیافته باید امکان‌پذیر باشد. به عبارت دیگر واحدهای اصلی, قابل تقسیم و تفکیک به واحدهای جزیی یا کوچک‌تر باشند. - تجمیع و ادغام کلاس‌های به‌دست آمده باید امکان‌پذیر باشد. - امکان مقایسه با نقشه‌های پوشش طبیعی و کاربری اراضی آتی. وجود داشته باشد. - زمانی که استفاده‌های چند منظوره از زمین وجود دارد باید آنها مشخص گردند. بعضی از این شرایط باید در طبقه‌بندی در حالت کلی برای تهیه نقشه‌های پوشش طبیعی و کاربری اراضی به‌کار برده شوند. ولی بعضی از این شرایط برای داده‌های تفسیر شده و به‌دست آمده از تصاویر سنجش از دور می‌باشد. ۳-۴-۴ کلاس‌های کلی طبقه‌بندی و انتخاب تصویر مناسب کلاس‌های کلی طبقه‌بندی در سنجش از دور نوری بسیار متفاوتند. ولی می‌توان بر اساس قدرت تفکیک مکانی تصاویر مورد نشان داده شده است. جدول ۱-۴ سامانه‌های سلسله مات پوشش طبیعی و کاربری ی اصلاح شده داده‌های سنحنده‌هایی همجچون ۷۹5 ز پالاتر از ۱۳۴۰۰متر و سنجنده‌ای مانند +1:1۳۹۸ (در باند پانکروماتیک) عکس‌های هوایی با ارتفاع پرواز مابین ۳۱۰۰ ت۱۲۴۰۰۱متر و سنجنده‌ای همچون ۱۳۳۱5 عکس‌های هوایی با ارتفاع پرواز زیر ۳۱۰۰ متر باید توجه داشت که نقشه‌های پوشش طبیعی و کاربری اراضی تهیه شده در هر کدام از سطوح, محدود به کلاس‌های خاص یا مقیاس نقشه‌ها نیست. اطلاعات در سطوح آ وآ[ می‌تواند از حالت کلی و کشوری تا استانی باشد. نقشه‌های پوشش طبیعی و کاربری اراضی با جزییات بیش‌تر از سطوح 111 و1۷ به دستور کارفرمایان مختلفی که نیاز به اطلاعات استانی, منطقه‌ای و حتی شهری دارند. تهیه می‌شود. لذا ارتباط کلی بین سطوح طبقه‌بندی و داده‌های استفاده شده به‌منظور محدود کردن کاربران به استفاده از داده‌های اولیه خاص و یا تهیه نقشه نهایی با مشخصات خاص ذکر شده در این گزارش نمی‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۶ راهنمای کاربرد سبستم‌های اطلاعات مکانی ‎)1۱٩(‏ و سنجش از دور (٩؟#)‏ در استخراج پارامنرهای مور ... ٩۳/۰۷/۰۱ منبع اصلی داده‌های سنجش از دور برای سطح آ1ء استفاده از داده‌های اخذ شده از ارتفاع بالا یا عکس‌های هوایی و رنگی فروسرخ می‌باشد. کلاس‌های استفاده شده در سطح ][ را نمی‌توان با اعتمادپذیری یکسان تفسیر نمود. مثلا تفسیر بعضی از کلاس‌هایی که از تصاویر هوایی به‌دست می‌آیند با تفسیر کلاس‌های به‌دست آمده از تصاویر ماهواره‌ای تفاوت دارد. در سطح [[] به کار گیری وسیع تصاویر ماهواره‌ای بزرگ مقیاس (۱:۱۵۰۰۰ تا ۱:۴۰۰۰۰) انتظار می‌رود. به‌واسطه استفاده از این اطلاعات وسیع و داده‌های سنجش از دور انواع نقشه‌های پوشش طبیعی و کاربری اراضی قابل تولید و اندازه گیری هستند. بالاخره در پردازش سطح 1۷ می‌توان از داده‌های وسیع کمکی و همچنین از داده‌های سنجش از دور بزرگ مقیاس استفاده نمود. قدرت تفکیک مکانی, مهم‌ترین عامل برای انتخاب تصاویر خام جهت تهیه نقشه‌های پوشش طبیعی و کاربری اراضی است. هنگامی که تهیه نقشه پوشش طبیعی و کاربری اراضی مطرح است. به طور معمول و با توجه به دقت چشم انسان و دقت ترسیم» تفکیک واحدهای کوچک تر از ۲/۵*۲/۵ میلی‌متر مربع بسیار مشکل بوده (این رقم قراردادی است و می‌تواند تا ۴۸۴ میلی‌متر مربع نیز باشد) و از طرف دیگر کوچک‌ترین واحد هر نقشه معمولا ۲/* میلی‌متر در مقیاس نقشه در نظر گرفته می‌شود که معادل توان تفکیک مکانی سنجنده تولید کننده تصویر است. برای مثال سنجنده 185/1 دارای یک باند سیاه و سفید ۵/۸171 است ولی چون باندهای مورد استفاده در طبقه‌بندی, باند فروسرخ نزدیک میانی و دو باند مرئی ۲۳/۵ متری آن است. قابلیت تهیه نقشه‌های پوشش طبیعی و کاربری اراضی با حداکثر مقیاس ۱:۳۰۰۰۰۰ (تا ۱:۵۰۰۰۰۰) را دارا است. ۳-۴-۴ کلاس‌های نمونه استفاده شده در سطوح 11۲ ,11 ,] سامانه‌های طبقه‌بندی‌کننده نقشه‌های پوشش طبیعی و کاربری اراضی در حالت کلی باید شامل کلاس‌های سطح یک. دو و سه باشند (جدول ۲-۴). این سامانه‌ها باید سه خصوصیت اصلی فرآیند طبقه‌بندی را دارا باشند. آسامی کلاس‌های مورد استفاده, ساده بوده و مفهوم را برساند. - قابلیت انتقال اطلاعات را داشته باشد. ۳ قفادر به خلاصه‌سازی استنتاجی و نتیجه‌گیری کلی و عمومی باشد. سامانه‌های طبقه‌بندی کننده قادرند پالایش‌های بیش‌تری نسبت به تنوع و گستردگی داده‌های مورد استفاده, داشته باشند و این در حالی است که در لایه‌های عمومی باید نسبت به هدف اصلی تشکیل و تهیه نقشه‌های پوشش طبیعی و کاربری اراضی (برای فعالیت‌های طراحی, برنامه‌ریزی و مدیریت) دقت نمود. دستیابی به اهداف اصلی و گسترده تهیه و استاندارد سازی سامانه‌های طبقه‌بندی‌کننده نقشه‌های پوشش طبیعی و کاربری اراضی در مقیاس‌های ملی و منطقه‌ای بستگی به بهبود استفاده گسترده از این سامانه دارد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱- زمانی ستخراج عوامل موثتر در مطالعات ۳ ۲-۴- یک سامانه طبقه‌بندی برای زد + ۵ ارتباطات و خدمات شهری + ۶- سازمان‌ها و نهادها + ۷ مکان‌های تفریحی ۳ ۱ 27 زمین‌های شهری دیگر ُه‌ای شهری. بین کلاس‌های ۱-۱ ۷-۱ امنابع آب با استفاده از سنجش از دور ۹۳/۰۷/۰۱ سس نشه‌های پوشش طبیعی و کاربری اراضی به‌وسیله سنجش از دور ۵ تک واحدی با تراکم کم ۲۹ تک واحدی با تراکم متوسط ۲ تک واحدی با تراکم زیاد ۴۹۹ خانه‌های متحرک ۵ خانه‌های چند طبقه. با طبقات کم ۱ ۶- خانه‌های جند طبقه. با طبقات زیاد ۹ ۷ مسکونی مختلط 2 ۲ خرده‌فروش‌ها و خدماتی‌ها + ۲ ۲ عمده‌فروش‌ها و خدماتی‌ها (شامل انبارها و بنگاه‌ها) ۳۲ ۲ ادارات و خدمات حرفه‌ای ۲۹ ۴ هتل‌ها و متل‌ها ۵ مراکز فرهنگی و تفریحی + ۲ ۶- مراکز تجاری و خدماتی مختلط ۳ صنایع سبک ۳۹ ۲ صنایع سنگین + ۳ ۴ صنایع در دست ساخت ۴ ۱ فرودگاه‌ها (شامل باند پرواز, محل پارکینگ. آشیانه و پایانه) + ۴ ۲ راه‌آهن (شامل محوطه و پایانه) (- ۴ ۳ اتوبوس و پایانه ۴ ۴ راه‌های اصلی و بزرگراه‌ها ۴ ۵ بنادر و تاسیسات وابسته ۹ ۴ ۶- تاسیسات پارک ماشین‌ها (به‌صورت مستقل) ۱ ۵ ۱ تاسیسات انرژی (گاز و برق) ۵۹ ۲ مراکز تهیه آب (شامل ایستگاه پمپاز) د ۲-۵ تاسیسات فاضلاب ۴۵۹ مراکز دفع ضایعات ۱-۶-۱ مراکز آموزشی (مدارس راهنمائی, دبیرستان. پیش دانشگاهی و دانشگاه‌ها) ۲-۶- مراکز مذهبی /حوزه‌های علمیه ۳-۶ مراکز پزشکی و سلامتی ۴-۶۹ مراکز تادیبی ۵-۶۹ مراکز نظامی - ۶-۶ مراکز دولتی. مدیریتی و خدماتی ۷-۶- گورستان با + ۷ زمین‌های گلف + ۷ ۲ پارک‌ها و باغ وحش‌ها ۷ ۳ تفرجگاه‌های ساحلی 7۱ ۷ ۴ ورزشگاه‌ها. سیرک‌هاء محل مسابقات ماشین‌سواری.موتورسواری, اسب‌سواری, چوگان و ... اااااا - ۹ مناطق توسعه نیافته در مناطق شهری ۱۳۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۸ ۴- علفزار -٩‏ وقتی ۰- وقتو 3333333333333 ول ۲-۴- یک سامانه طبقه‌بندی براو گیاهان ارایشی 7 ۴ زمینهای کشاورزی دیگر ۹ * ۲ جنگل‌های خزان شو ۴ + جنگل‌های مرکب "" ۳ جنگل‌های مصنوعی ۴ ۵ جنگل‌های سوخته (دچار حریق شده) فصلی یا در طی سال در سیلاب قرار گ م منطقه‌ای شامل مخلوطی از جنگل‌های مم‌های اطلاعات مکانی ‎)/۱٩(‏ و سنجش از دور (٩؟#)‏ در استخراج پارامنرهای ٩۳/۰۷/۰۱ نقشه‌های پوشش طبیعی و کاربری اراضی به‌وسیله سنجش از دور سطح سه - 7‏ محصولات ردیفی 7 +۲ محصولات زمینی 7 ۳ چراگاه 7 ۲ ۱ باغ مرکبات 7 ۲ ۲ باغ غیرمرکبات ۲ ۲ ۳ نهالستان 7 ۲ ۴ گیاهان آرایشی 7 ۵-۳۲ تاکستان 7۲ ۳ د احشام (گاو و گوسفند) 7 ۳ ۲ ماکیان (مرغ و خروس) گراز و خوک 7 ۴ ۱ زمین‌های کشاورزی غیر فعال 7 ۴ ۲ دیگر زمین‌ها + 4 مصنوعی " ۳ ۲ معتدل" از وا سیلابی " ۲ ۴ کوهستانی: ۳ - ۵ بیابانی" + 7۲ دشت‌های بوته‌ای " ۳ ۲ ۲ خارستان ساحلی ۳ ۲ ۳ بلوط کوتاه و همیشه بهار جنگلی ۳ ۲ ۴ اراضی جاروئی رشد دوم" ۴ ۲ درخت ماموت ۴ ۲۳ دیگر درختان ۶ ۲ بلوط ۴ ۲ جنگل‌های مختلط ۳ ۴ [ کاج‌های با میوه مخروطی ۴ ۴ 7 احیا و اصلاح جنگل 11۵۵ 10001۳۶ 5 "۵00001110 0۳25125 ۱0۵۲۵1۵ )0۳۵55[۵ 8ل07258[2) ۱1112۵ 0۳25818) 0 ۵10۳۵٩ ۳۳۵1۳۵۵ ۲۳۹۵ 1101-0۲۵۷۷۸۱( نع بوته‌ای و جارویی باشد. 20 -1 4 -2 7 -د3 1 -5 -6 8 -7 8-0 -------- صفحهٔ بعد -------- ستخراج عوامل موثر در مطالعات 3333333333333333 ل ۲-۴- یک سامانه طبقه‌بندی براو ۵ رودخانه‌ها 9 جویبارها ۵ ۴ خلیج‌ها و دهانه رودها ۵ ۵ آب‌های دریای آزاد ۶ زمین‌های مرطوب گیاهی. ۶ زمین‌های مرطوب گیاهی. ۳-۶ زمین‌های مرطوب غیر گیاهی امنابع آب با استفاده از سنجش از دور ۹۳/۰۷/۰۱ 0 نقشه‌های پوشش طبیعی و کاربری اراضی به‌وسیله سنجش از دور 4۵ 4 دک خشک شده ۵ - ۲ رودخانه یا جویبار به‌هم تابیده ۵ ۳ رودخانه‌های فصلی ۵ - ۴ رودخانه‌های دائمی با جزر و مد ۵ ۵ رودخانه‌های دائمی بدون جزر و مد ۵ ۲ - پیش یخچال " (دریاچه‌ای که در حال تبدیل شدن به یخچال باشد) ۵ ۳ ۲ بسته " (دریاچه‌ای که رودخانه‌ای از آن خارج نمی‌شود) ۵ ۲ ۳ آب ساکن " (جریان در بین عمق‌های متفاوت آب کم است) ۵ ۲ ۴ آب‌دره"(در دره‌های یخجالی دارای فرسایش وجود دارند) ۵ ۲ ۵ یوغی شکل" (در پیچ‌های نا شکل رودخانه‌ها رخ می‌دهند) ۵ ۲ ۶- دهانه آتشفشانی " ۳۵ - مخازن مصنوعی ۵ ۳ ۳۲ مخازن طبیعی ۵ ۳ ۳ سدهای مخزنی ۵ ۳ ۴ سدهای انحرافی ۵ ۵۲ بندها ۵ ۳ ۶- حوضجه‌های تغذیه ۵ ۴ سه‌گوش نمکی" ۵ ۴ ۲ با لایه‌بندی زیاد" ۵ ۴ ۳ با لایه‌بندی کم" ۵ ۴ ۴ با اختلاط قائم ۵ ۴ ۵ دهانه رود معکوس "" ۵ ۴ ۶- غیردائمی "۲ 1 ۱-۱-۶- درختان همیشه سبز ۳-۱-۶ درختان خزان شو ۳-۱-۶- جنگل‌های ماندابی ۱-۲-۶- گیاهان علفی ۲-۲-۶ مرداب آب شیرین ۳-۲-۶- مرداب آب شور ۱-۳-۶ -زمین‌های آبگیر 7 460 عاه]ا 613012 6 ] 0711610 هآ 01111۵ عاها 0 6)] 0۷ ۵اه | 6۵۳ ۵۲۷ ۷۷/۵۵6 ۷( 5۳۵1160 11۷ 51۳311۲160 011۷ 0۲۹6 ۹۵۲۷۷ 011111116131 ۱۳۹ ۵۱ -|1 ۵1 -2 40۵ -3 ۷7 -4 7 -5 010 -6 [۵) -7 ۵11 -8 ایز7[ -9 1 -0| - |[ 1 -2|[ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۰ سام استفاده کلاسه« کاربری ل ۲-۴- یک سامانه طبقه‌بندی براو سطح دو ۷ - پیکره‌های تبخیری ۹۷ سواحل ۷ ۳ مناطق شن و ماسه‌ای به‌غیر از سواحل ۷ ۳۴ صخره‌های برهنه ۷ ۵ معادن ۷ ۶- زمین‌های درحال تغییر کاربری ۸ ۲ تندراهای علفی ۸ ۳ تندراهای زمین‌های بایر ۸ ۴ تندراهای مرطوب ۸ ۵ تندراهای مرکب 4 ۱- زمین‌های با برف دائمی 4٩‏ ۲ یخچال‌های طبیعی بندی‌کننده در حالت ظاهری ب . جهت طبقه‌بندی وجود داشته مختلف مناطق مرطوب. زمین‌ها محدوده بین کلاس‌های مختلف حدوده آستانه مهم می‌باشد. مم‌های اطلاعات مکانی (٩؟۱/)‏ و سنجش از دور (٩؟#)‏ در استخراج پارامنرهای ٩۳/۰۷/۰۱ نقشه‌های پوشش طبیعی و کاربری اراضی به‌وسیله سنجش از دور سطح سه 4۷ سنگ بستر نمود یافته در سطح" (سنگ بستر برهنه) ۷ ۳ ۲ پس‌ماندهای اتشفشانی ۷ ۴ + تیلس " (توده سنگریزه در پای صخره) ۵4۷ د خاک رس ۵4۷ ۲ ذغال سنگ ۷ ۵ ۲ فلزات سنگین ۷ ۵ ۴ معادن دولومیت 4۷ ۵ ۵ معادن فسفات ۷ ۵ ۶- معادن مواد معدنی سنگین ۷ ۱-۶ زمین‌های روستایی در حال تغییر بدون دورنمای ۷ ۲-۶ زمین‌های گودبرداری شده" ۹۷ ۳-۶- زمین‌های ضایع شده" 4۹ ۲ + قله‌های یخی ۹ ۳۲ + یخجال‌های دره‌ای یار ساده می‌باشند. اما ممکن است بعضی مشکلات و ابهام اد باشند. در تصاویر استفاده شده ممکن است شناسایی عوارض ( جداسازی زمین از آب به‌نظر آسان می‌آید ولی مشکل طبق 100 60 1 ۱۹111۵۵[ ۸۳۵۵۵ "0۵۷۷ ۸۳۵۵۵ |00 ۸۳۵۵۵ ات در بنشدی |- 0 2- 1 3- 41 4- 1 5- 0 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم -راهنمای استخراج عوامل موثر در مطالعات منابع آب با استفاده از سنجش از دور ۱۳ ۹.۳/۰۱ با توجه به مطالب ذکر شده در بخش‌های قبلی و به منظور تهیه نقشه‌های پوشش طبیعی و کاربری اراضی, لازم است مراحل مختلفی انجام شوند. که در زیر به آن اشاره شده است. با توجه به گستردگی منطقه مورد استفاده و تعداد تصاویرء لازم است که یک موزاییک از کل تصاویر مورد استفاده تهیه شود. در این مرحله با توجه به شرایط مختلف نوردهی و نیز استفاده از تصاویر با شرایط مختلف جوی لازم سپس با به‌کارگیری روش طبقه‌بندی بدون نظارت "۰ یک دید کلی و آماری از کلاس‌های به‌دست آمده با توجه به خصوصیت طیفی تصاویر از منطقه به‌دست آید. نتایج کلاس‌های به‌دست آمده باید مورد ارزیابی قرار گیرند. این همچنین با به‌کارگیری سامانه موقعیت‌یابی جهانی (15ت)) در این محدوده باید نقاطی به منظور آموزش نرم‌افزار در توصیفی جمع‌آوری شوند. در مرحله بعد لازم است نقاط به‌دست آمده از 5 به‌واسطه روش‌های 5آن) بر روی + روند ارزیابی طبقه‌بندی با نظارتآ در چند مرحله انجام می‌شود. به‌واسطه به کار گیری اطلاعات به‌دست آمده شدن اولین طبقه‌بندی با نظارت به‌وسیله تیم اعزام شده. لازم است تا دومین تیم برای بهبود و پالایش نتایج به منطقه اعزام شود تا طبقه‌بندی با نظارت را کامل نمایند. این رویه سه بار دیگر هم اگر مورد نیاز باشد. ۴ نقشه نهایی می‌باید دوباره برای ارزیابی دقت به‌وسیله بازدید زمینی و با ارزیابان حرفه‌ای آشنا با محیط کنترل شود. سنجش این ارزیابی به‌صورت کیفی انجام می‌گردد. 0 11۳۹۷۵۹۹۵۵ -1 0 ۳۵۹11101۶ [2 مان -2 0۷۵۲|۵(۷ -3 0 مدز 50 -4 -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳ راهنمای کاربرد سیستم‌های اطلاعات مکانی ‎))۱٩(‏ و سنجش از دور (5) در استخراج پارامترهای موثر ... ۹.۳/۰۱ انتخاب داده‌های انتخاب روش جمع‌آوری داده‌های زمینی سنجش از دوری شکل ۳-۴- روند انجام تهیه نقشه‌های پوشش طبیعی و کاربری اراضی مطالعه شناسایی تغییرات در نقشه‌های پوشش طبیعی و کاربری اراضی به‌منظور به‌روزکردن نقشه‌های کاربری و قدیمی و تصاویر سنجش از دور قابل انجام می‌باشد. شناسایی و استخراج تغییرات به دو صورت انجام می‌شود. _ مقایسه بین دو نقشه پوشش طبیعی و کاربری اراضی که به‌طور مستقل تولید شده‌اند. - تلفیق دو تصویر در یک تصویر مرکب یا استفاده از تصاویر ۳2۸ استخراج این تغییرات به منظور به‌روز کردن نقشه‌های گیاهی با مقیاس ۱:۵۰۰۹۰ تا ۱:۱۹ با تصاویر ]۸۲۷15۸1 ] و 5۳01 قابل انجام است. تغییرات در نقشه پوشش طبیعی به دو دسته است: ۱ تغییرات فصلی: زمین‌های کشاورزی و جنگل‌های خزان شو به‌طور فصلی تغییر می‌نماید. - تغییرات سالیانه: تغییرات در نقشه‌های پوشش طبیعی و کاربری اراضی که به‌صورت واقعی انجام شده باشد. کشف شود. بنابراین دو تصویر با زمان‌های متفاوت باید از یک فصل در سال‌های مختلف به منظور استخراج اثرات فصلی انتخاب تصویر از ماه‌های مختلف یک فصل نیز باید مد نظر باشد (شکل ۴-۴). ۱- ۳۲۱۵۱ ۵۵[ 00۱۳۵۵۵ 5 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم -راهنمای استخراج عوامل موثر در مطالعات منابع آب با استفاده از سنجش از دور ۱۳۳ ۹۳۷/۱ شکل ۴-۴ تغییرات فصلی در الف - چمنزار. ب- جنگل‌های خزان‌شو ۵-۴ بررسی امکان کاربرد سنجش از دور در بر آورد کیفیت آب سنجش از دور به ندرت قادر است به تنهایی نوع و غلظت آلاینده را تعیین کند. ولی به راحتی قادر است محل ورود آلاینده و مشخصات پراکنش آن را تعیین کند. لازم به ذکر است برخی از آلودگی‌ها نظیر فسفر در رنگ و رفتار آب در طیف‌های مرئی و حرارتی از خود اثری باقی نمی‌گذارند و سنجش از دور قابلیت تشخیص آنها را ندارد. در این بخش برخی مدل‌های کیفیت آب (۱-۵-۴) معرفی می‌گردند که روابطی تجربی برای تعیین برخی پارامترهای کیفیت آب می‌باشند. سپس در بند (۲-۵-۴) پارامتری بنام عمق کدری که به‌وسیله ابزاری بنام بشقاب سچی" اندازه گیری می‌شود مورد بحث قرار می‌گیرد. در بند (۳-۵-۴) به کاربرد سنجش از دور در مورد رنگ آب اشاره می‌شود. با اینکه در بند (۴-۵-۴) در رابطه با آلاینده‌های حرارتی مطالعاتی ارائه می‌شود همجنین در بند (۵-۵-۴) گیاهان آبزی نیز مورد بررسی قرار می‌گیرند. 1-۵-۴ مدل‌های کیفیت آب این مدل‌ها نیاز به تعیین مجدد ضرایب برای بومی کردن آنها دارند و از طرف دیگر تنها ترکیب باندی ممکن نیز نیستند. برای هر منطقه می‌توان رابطه خاص آن منطقه را از طریق تعیین معادلات برازش میان مقادیر سلول‌های |- 50001 115 1۳۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۴ راهنمای کاربرد سیستم‌های اطلاعات مکانی ‎))۱٩(‏ و سنجش از دور (5) در استخراج پارامترهای موثر ... ۹.۳/۰۱ 1-۵-۴ ۱ روابط کارینتر روابط تجربی بسیار زیادی در زمینه کیفیت آب با استفاده از سنجش از دور طراحی شده است که همگی به محل طراحی آنها وابسته است. برای مثال رابطه کارپنتر و کارپنتر! که در زیر به آن اشاره شده است. مستقل از زمان می‌باشد و برای دریاچه‌های جنوب غربی استرالیا طراحی شده است. تصحیح زمان برای از بین بردن تغیرات فصلی نور و زاویه خورشید برای (۱۴-۴) ]10.5(5) - 0.0534(۱/1556) + 0.0727(۱/1555) - 554 0.304(۱/1) +451 < ]1 ع۵ما (۱۵-۴) (0.00479) - 5.12(51[7) + 0.0546(۱/1555) -0.114(۱/1554) - 5.48 < 08۳ که در آنها منظور از ۸/1554 ۸1555 و 31556 مقادیر عددی بازتابش متوسط باندهای ۰۴ ۵ و ۶ سنجنده‌ی ۹55 (معادل همان (1)10۳۳14110 < 7 است که واحد آن 77717" است و (1۳)0180۲1 - ۰۳ رنگ‌دانه است که واصد آن ۲ ۱ 1۳8 می‌باشد. الک سینوس زاویه ارتفاعی خورشید (دامنه آن ۱۷ تا ۴۷ درجه) در لحظه تصویربرداری ۸7715۸7] است (که از فایل هدر قابل استخراج است) و 771/۳ زمانی از روز است (دامنه آن از ساعت ۰۸:۲۰ تا ۱۳:۳۰ است) که نمونه‌برداری زمینی برای کنترل صورت می‌پذیرد. تصاویر مورد استفاده مربوط به سنجنده ۱1۹5 ماهواره 11 بود. برای مثال برای استفاده از رابطه فوق کافی است که در هر سلول تصویری آب. مقادیر عددی تصویر در باندهای ۰۴ ۵ و ساعت نمونه‌برداری زمینی که در آن این رابطه کالیبره شده با جایگذاری مقادیر فوق در روابط (۱۴-۴) و (۱۵-۴) مقادیر ۲ 1-۵-۴ ۲ روابط خَرم خرم* با انجام ۵۰ نمونه‌برداری در خلیج سان‌فرانسیسکو در ایالات متحده روابط ۱۶-۴ تا ۱۹-۴ را برای شوری,» کدری, بار جامد معلق و کلروفیل آب این خلیج پیشنهاد نمود. (۱۶-۴) (3/]556 11.8)1 - (19.7)103/1]555 - 91. 8 - بوانصناه5 (۱۷-۴) 5 - *(0.09)0/556 + *(0.8)۱/1585 + *(0.40)۱/554 - 3. 70 - زا ۲۳ ۱15۹٩ 7۱۸-۴(‏ 0.34)1 + (۱1555 24.410 + 79. 5- - لزامک عم ما5 1 ,/اع 60۳ 200 ۲۵۳۵ رز 011۵0 ۱983 امه 200 +عاصو مه -۱ ۲- لازم به ذکر است که سنجنده ۷155 در ماهواره‌های 211041821.] ماقبل سری ۰۴ دارای ۴ باند بود که نام گزاری باند اول آن با باند ۴ شروع می‌شد. 1] 1۳۳1011۷ 001110016116[ -3 7 -4 0 -5 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم -راهنمای استخراج عوامل موثر در مطالعات منابع آب با استفاده از سنجش از دور ۳۵ ٩۳/۰۷/۰۱ ۴ (4.14)۱/1557 + (1.93)۱/1556 + (2.62)۱/1555 - (2.73)۱/1554 + 40. 99- - ااوطام وا (۱۹-۴۳) *(۱/596 )0. 25 - *(0.30)۱/1555 + *(0.07)0/1554 + که در آنها ۸/1554 ۸/1555 1/1556 و۸1]557 به ترتیب مقادیر عددی بازتابش متوسط باندهای ۴. ۵ ۶ و ۷ سنجنده ۱]۹5 برای هر سلول تصویری آب است و 5211۳1 ۷ن۳۳1۵ 7 5۶0040050110 و [1وم10۲۵ ۲1 به ترتیب شوری (یک بخش در هزار)» کدری آب (۸77]1)» مجموع ذرات جامد معلق در آب (میلی گرم بر لیتر) و کلروفیل (گرم بر لیتر) می‌باشند. خرم در مدل دیگری که برای تعیین شوری آب در رودخانه‌ای در کارولینای شمالی استفاده کرده از معادله (۲۰-۴) بهره برده است که مقایسه آن با (۱۶-۴) حایز اهمیت است. (۲۰-۴) کال ]382-۱200 وزدزامه ۱۷1۹۹54 + 5 مقایسه این دو رابطه نشان می‌دهد که هر حوضه می‌تواند روابط برازش مربوط به خود را داشته باشد و رابطه‌ای کلی که برای تمامی حوضه‌ها صادق باشد وجود ندارد. ۲-۵-۴ برآورد عمق کدری به‌وسیله بشقاب سچی (سنجش کدری آب) میزان کل فسفرء کلروفیل آلفا و عمق کدری بشقاب سچی (5177)» پارامترهای مهمی در بررسی کیفیت آب دریاچه‌ها کاربرد زیادی دارند. از این میان 5171 به شدت با اندازه گیری‌های طیفی ماهواره‌ها در ارتباط است. برای دریاچه‌هایی که کدری آنها تحت تاثیر تجمع فیتوپلانکتون‌ها است. کلروفیل نیز به شدت با مشاهدات ماهواره‌ای هم‌خوانی دارد. اما فسفر به‌وسیله سنجش از دور قابل بررسی نیست. داده 5171 حاصل از تصاویر ماهواره‌ای باید به‌وسیله یک برازش به اطلاعات زمینی مرتبط گردد. نتیجه می‌تواند مستقیما نقشه 5177 دریاچه باشد یا می‌تواند به‌وسیله رابطه کارلسون " (رابطه ۴ ۲۱) به 751 تبدیل شود. ]۹1)501( - 60 -14.411)51( 1 )(۲۱-۴( شاخص 51717 تحت تاثیر فاکتورهای دیگری به‌غیر از کدری ناشی از جلبک‌ها نیز می‌باشد. لذا بهتر است ‎٩17 حاصل از داده‌های سنجش از دوری را همواره «51(1 حاصل از ماهواره» خواند و [5 1 حاصله را نیز ‎1٩[«‏ بر اساس کدری» خوانده شود. گام ۱- انتخاب تصاویر ماهواره‌ای مناسب و نمونه‌برداری زمینی تصاویر باید با کیفیت بالا و بدون ابر باشند که در فصل تابستان و ترجیحا در مرداد اخذ شده باشند. البته این زمان ممکن است برای مناطق مختلف و دریاچه‌های فصلی مورد بازبینی قرار گیرد. برای انتخاب زمان مناسب بهتر است که |- 1۳۵۵۱۵ 51216 2-5 -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۶ راهنمای کاربرد سبستم‌های اطلاعات مکانی ‎)/۱۹٩(‏ و سنجش از دور (٩؟#)‏ در استخراج پارامنرهای مور ... ٩۳/۰۷/۰۱ دریاچه کم‌ترین تغییرات فصلی شفافیت را به همراه بیش‌ترین میزان کدری دارا باشد. در جدول (۳-۴) نام برخی سنجنده‌های متداول برای تعیین ‎٩177‏ با ذکر نقاط ضعف و قوت آنها ذکر شده است. س 4 ۳-۴ برخی سنجنده‌های مناسب برای تعیین ۹51۱1 ای ز خود تصاویر این تصحیحات 7 انجاه داد برای تصحیح اتمسفری کافی نیست لذا نباید تنها با استفاده از خود تصاویر این تصحیحات را انجام داد ۱۳۳۱5 ۷5 : مناسب بزرگ‌تر از ۲۰۰۰۰ متر مربع ۳ سنحنده‌های ابر طیفی عالی 5 م ار ۰ سنحنده گران قیمت 9 مستقر در هواپیما قَیو هواپیمای مخصوص آن هر ستاره نشانگر یک امتیاز مثبت در سنجحنده برای استفاده در تعیین [([5 است بشقاب سچی متداول, ابزاری ساده ولی وابسته به کاربر است. اندازه گیری بشقاب سچی شامل پایین بردن یک بشقاب مسطح سفید با قطر ۲۰ سانتی‌متر در آب است (شکل ۵-۴). کی مدا به ۶ ۳ ۰ [ رش ۶ # 6 که یس 1 ْ ی 7 ۹ ها | یجها ۶ رت ی ای -- ‌-ِ هی ۹ 4 ۰ - ‌ ۰ سس > ۰ چا << ‌- ۹ - ۱ ی --.. لک سم ۰ ۹ ۹ سم ۰ - ۹ ۹ شکل ۵-۴- بشقاب سچی میزان دوعمقی که بشقاب در آنها ابتدا ناپدید می‌شود و سپس دوباره با بالا کشیدن آن پدیدار می‌شود اندازه گیری و برای بررسی سنجش عمق کدری به‌وسیله بشقاب سجی (51(7) نیاز به مشاهدات زمینی می‌باشد که کاری کم هزینه است. حداقل ۲۰ نمونه اندازه گیری شده میدانی با پراکندگی مناسب. برای هر تصویر مورد نیاز است. این اندازه گیری‌ها بهتر است در فاصله زمانی یک تا دو روز از زمان تصاویر ماهواره‌ای باشند و حداکثر اختلاف زمانی که در آن اطلاعات میدانی هنوز قابل استفاده باشد. هفت روز است لذا تصاویر قدیمی و بدون مشاهدات میدانی هم‌زمان, کارایی لازم را ندارند. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم -راهنمای استخراج عوامل موثر در مطالعات منابع آب با استفاده از سنجش از دور ۱۳۷ ٩۳/۰۷/۰۱ با آینکه طبق جدول (۳- ۳) تصاویر حاصل از سنجنده‌های موجود در ماهواره‌های 1 کم‌ترین میزان کارایی را در تعیین 51017 داشتند. ولی از آنجا که نزدیک به سه دهه بهترین داده تجاری قابل دسترس را برای مهندسان و دانشمندان تهیه می‌کردند. الگوریتم ذکر شده در ادامه فرض را بر اساس تصاویر ۸1۷15۸7.] قرار داده است. ولی امروزه با تجاری شدن سنجنده‌های با توان تفکیک مکانی بالا و تصاویر سنجنده‌های ابر طیفی, الگوریتم فوق به‌راحتی برای این تصاویر نیز قابل تعمیم است. برای این کار گام‌های ۲و ۲ را با توجه به نوع تصویر باید مورد بازبینی قرار داد. (برای گام ۲ باید به بخش (۳ ‎)٩-۲‏ مراجعه شود) برای تعدیل گام ۲ نیز با در نظر داشتن مشخصات طیفی سنجنده به بخش (۲ ۲ ۵) مراجعه شود. گام ۲- پیش پردازش نمونه‌برداری مجدد باید نزدیک‌ترین همسایگی باشد. برای انجام عمل ثبت هندسی, نیاز به حداقل ۴۰ نقطه کنترل زمینی دارای پراکندگی مناسب و وضوح تصویر مناسب می‌باشد. دقت مکانی (]1۸/15) باید در حدود ۰/۲۵-* سلول تصویری باشد. تصاویر با خطای بالای ۱-* سلول تصویری باید دوباره تصحیح هندسی شوند. تصحیح رادیومتریک نباید صورت پذیرد. مگر اینکه داده‌های میدانی 517 برای یک تصویر خاص موجود نباشد. گام ۳- تصویر پیکره آبی به این منظور از بخش (۱-۴) و ترجیحا روش سوم استفاده شده و مناطق غیر آبی از تصویر حذف گردد. سپس باید پیکره آبی حاصله مورد بررسی قرار گیرد تا از عدم وجود مناطق سایه. لبه‌های تصویرء اعوجاجات تصویرء سایه ابرء مه. خطوط پویش از دست رفته و نظایر آن اطمینان حاصل گردد. در صورت وجود هر یک از موارد ذکر شده. آن قسمت باید از تصویر پیکره آبی حذف شود. گام ۴- طبقه‌بندی بدون نظارت تصویر پیکره آبی طبقه‌بندی بدون نظارت تصویر مناطق آبی برای به‌دست آوردن نمونه‌ای از هر یک از دریاچه‌های مورد نظر است و نمایانگر قسمت مرکزی دریاچه است که در آن بازتابش از گیاهان. خطوط ساحلی, یا بازتابش از کف دریاچه بازتاب گام ۱-۴- اعمال یک طبقه‌بندی بدون نظارت ۱۰ کلاسه بر روی تصویر مناطق آبی. گام ۲-۴- تهیه منحنی طیفی از میانگین عددی باندهای هر کلاس (مانند شکل (۶-۴)) -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۸ راهنمای کاربرد سبستم‌های اطلاعات مکانی (15) و سنحجش از دور (؟#) در استخراج بارامنرهای مور ... ٩۳/۰۷/۰۱ ۹1 کچ اد کی ۹3 زد 6 5 6ج 7 6 ۳ج 8 لس ۱۹9 زا ندز کی 1317 71315 1۱11 71۹13 71۹12 71۹11 باندهای اوولا«ه] شکل ۶-۴- منحنی بازتاب طیفی برای میانگین‌های عددی باندهای هر یک از ۱۰ کلاس فروسرخ میانی (باند ۵) دارای بازتابش بسیار بالایی می‌باشند. نمونه‌ها نباید از این مناطق استخراج شوند (کلاس‌های ۷ تا ۰ در شکل (۶-۴)). گام ۴-۴- یک رنگ خاص به هر یک از کلاس‌های تصویر طبقه‌بندی شده اختصاص داده شود. گام ۵- استخراج منحنی طیفی با استفاده از تصویر طبقه‌بندی شده حاصل از گام ۴-۴ در تصویر مناطق آبی حاصل از گام ۳. مناطقی از هر دریاچه نباشند و می‌توانند از حداقل هشت سلول تصویری (در دریاچه‌های کوچک) تا ۱۰۰۰ سلول تصویری باشند. سپس گام ۶ اعمال برازش جچندگانه بر اساس نتایج تجربی کلابید" 9 همکاران (۰۲۳۲ ۲۰( روابط ۲۲-۴۱ 9 ۲۲-۴) برای سنجنده‌های 1۹5 9 10 ماهواره (۲۲-۴) خن اس 1۹۹5 (۲۳-۴۳) جشه اس 71۱13 که در آن منظور از 3/554 و ۸1555 مقادیر عددی بازتابش متوسط باندهای ۴ و ۵ سنجنده ۷155 برای منطقه ذکر شده در گام پنجم است و 517 مقادیر زمینی اندازه‌گیری شده برای کدری بشقاب سچی برای دریاچه مربوطه است و 1 و 1013 به ترتیب مقادیر عددی بازتابش متوسط باندهای ۱ و ۳ سنجنده 78 برای منطقه ذکر شده در گام پنجم |- ۳۱۵۳ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم -راهنمای استخراج عوامل موثر در مطالعات منابع آب با استفاده از سنجش از دور ۱۳۹ ٩۳/۰۷/۰۱ است. لازم به ذکر است که این روابط برای دریاچه‌های موجود در مناطق مینسوتاء ویسکانسین و میشیگان " در ایالات به گونه‌ای که ضریب همبستگی (-۳) آن بین ۰/۵۳۲ تا ۹/۹۸ گزارش شده است اما در فصل تابستان مقدار ۳ تقریبا ۰/۸ کرد که حاصل. تصویر 517 دریاچه‌های آن منطقه خواهد بود. با استفاده از شاخص حالت آ75 رابطه‌ی (۲۱-۴) نیز می‌توان مقادیر 511 را به |7151 تبدیل کرده و تصویر (151)51(1 دریاچه‌ها را تهیه کرد. ۳-۵-۴- رنگ برخی مشخصات رنگی آب و نوع آلاینده ذکر شده است. البته رنگدانه‌ها که در بند (۴ ۱-۵) ذکر شده‌اند از جمله این آلاینده‌ها به حساب می‌آ یند. جدول ۴-۴- آلاینده‌ها و رنگ آنها در تصاویر رنگی رنگی و فیتوپلانکتون‌ها است. از آنجمله می‌توان به سنجنده‌های 22765 ۲015*,۸/0015 و 5۳۸۷۷1۳۹۶ اشاره کرد. ۱/150 20 ۷/1۵00 بدا۵۵۵ ۱۷۱۵ -1 )۲ 1۳۵1۵ -2 0 -3 07 6010۳ 706 لقاحد0) -4 1۵016 000۵ آهاحد0) -5 07۳ 1۵0۷ ۲1۵1-01-۷۷ ۷۷/۱۵۵ 502-۷1۵1۵ -6 -------- صفحهٔ بعد -------- 1۴۳۰ راهنمای کاربرد سبستم‌های اطلاعات مکانی (۱5) و سنجش از دور (#5) در استخراج بارامنرهای موثر ... ٩۳/۰۷/۰۱ ۴-۵-۴- بررسی آلاینده‌های حرارتی سنجش از دور عموما حرارت سطحی را اندازه گیری می‌کند و تنها آثاری که از حرارت در عمق بر روی سطح به‌وجود ۵-۵-۴- روش تعیین گیاهان آبزی تعیین انواع گیاهان آبزی در دو مرحله قابل انجام است. گام ۱- انتخاب تصاوبر ماهواره‌ای مناسب نظیر 1۳00105 که قدرت تفکیک مکانی بالا دارند استفاده شود. تصاویر باید با کیفیت بالا و بدون ابر باشند. گام ۲- نقشه برداری از گیاهان به‌صورت زمینی این عمل باید با در اختیار داشتن رایانه قابل حمل, 0015 و اکوساندر برای گیاهان روی آب و زیر آب صورت پذیرد. در |< ختیار دا تور تصویر و برداشت نقاط با توجه بده مو5 قعیت 9 رنگ آنها در تصویر تو صبه شده است. گیاهان به‌و سیله متخصص مربوطه شناسایی و به‌وسیله 005 مکان‌یابی شده و در تصویر مشخص می‌گردند و برای گیاهان زیر آبی نیز از عملیات هیدرواکوستیک! استفاده می‌شود. شکل (۷-۴) نمایی از عملیات هیدرواکوستیک است که با استفاده از 0۳5 و اکوساندر مخصوص آن صورت می‌پذیرد. گیاهان در شکل (۷-۴-ب) به رنگ روشن قابل رویت می‌باشند. این روش اکوساندرهای هیدروگرافی در داشتن فرکانس‌های متعدد است. تربار هر باه مگ له بر ها 011۱ 10:۳۹ 2( 0:۳ ۱۱ ۰ ۳ 2 با >> )بمچچم 1 ای بممچوم همم من مم دمم دمم مممم ره ز ما سا اج ارفاع گله ‏ اد اد از را اه کل که ده و وی ال با کج اه ود 0 تسه اه تور ات یت و 9 1 بوشش من مارظ زره 10 4 ارتقاع متوسط ‏ 4۸ 0 1 هم جر ۹ تمه ها ما مو فصت مرها 2 الف ب شکل ۷-۴ نقشه برداری هیدرو اکوستیک (2006 ,۱۵ 1818) شکل الف) نمابی از عملیات هیدرواکوستیک می‌باشد شکل ب) شدت آکو به صورت رنگی نشان داده شده است که ستون سمت چپ مقیاس آن را بر اساس 41 نشان می‌دهد. عمق به متر در محور قائم سمت راست و | 10 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم -راهنمای استخراج عوامل موثر در مطالعات منابع آب با استفاده از سنجش از دور ۱۴ ٩۳/۰۷/۰۱ گام ۳- پیش پردازش از آنجا که معمولا تصاویر مورد استفاده برای این کار دارای توان تفکیک طیفی بالایی نیستند. نیازی به تصحیح اتمسفری نیست ولی تصاویر با کیفیت بالا عموما بهتر است به صورت ارتو" خریداری شوند. در غیر این صورت باید یک گام ۴- طبقه‌بندی تصویر گام ۱-۴- ابتدا مرز بدنه‌های آبی و مناطق زمینی باید تعیین شود که بهتر است به صورت دستی و با در نظر گرفتن گام ۲-۴- یک طبقه‌بندی بدون نظارت با ۱۰ کلاس تنها بر روی مناطق آبی انجام شود و با استفاده از داده‌های زمینی کلاس‌های مربوط به گیاهان زیر آبی حذف شود تا تنها کلاس‌های مربوط به گیاهان روی آبی باقی بماند. گام ۳-۴- یک طبقه‌بندی بدون نظارت با ۱۰۰ کلاس بر روی تصویر گیاهان روی آبی حاصل از گام (۲-۴) صورت پذیرد. طبقه‌بندی حاصل دارای کلاس‌های مربوط به گیاهان زیر آبی بسیار متراکم نیز می‌باشد که باید دوباره از تصویر حذف شوند. حاصل در دو کلاس گیاهان روی آبی و گیاهان زیر آبی بسیار متراکم ادغام شود. گام ۴-۴- یک طبقه‌بندی بدون نظارت با ۱۰۰ کلاس بر روی تصویر گیاهان روی آبی حاصل از گام (۲-۴) صورت پذیرد و یک طبقه‌بندی بدون نظارت با ۱۰ کلاس بر روی گیاهان زیر آبی بسیار متراکم انجام شود. گام ۴ ۵- یک طبقه‌بندی بدون نظارت با ۱۰ کلاس بر روی تصویر گیاهان زیر آبی حاصل از گام (۴- ۲) صورت پذیرد. گام ۵- ادغام کلاس‌های حاصل از گام‌های (۴-۴) و (۵-۴) با توجه به اطلاعات زمینی. طبقه‌بندی را کامل می‌کند. شکل (۸-۳) نمونه‌ای از این عمل که به‌وسیله سنجنده 11۳0/05 صورت گرفته را نمایش می‌دهد. |- 0۳110 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۴۳۳ راهنمای کاربرد سبستم‌های اطلاعات مکانی ‎)۱٩(‏ و سنجش از دور (٩؟#)‏ در استخراج پارامنرهای مور ... ٩۳/۰۷/۰۱ - ‏رس و 1 ۹ ۰ 9 چ اس‎ ۰, هم سم‎ , ۱ 6 ۰ ۱ ‏ءّ ۹ ۰ ۰ ط تس ۰ ی ی ۰ ح‌ ای گیاهان آبی فرو رونده در آب گیاهان آبی برون آینده ۴ ٩ ‏بومش گب‌هی در سضح صجیم رس زرد ۲ ۱ ‏وش که در طخ 1 نوده کل ولای و رشق پزمرده وش گناد زیر طخ آب تضصورت ارگ بر با مین بر [ | شکل ۸-۴- تصوبر طبقه‌بندی شده گیاهان آبزی در دریاچه ‎٩5۱2۳‏ به‌وسیله تصاویر ۱۲0۴05" ۶-۴- تهیه نقشه حرارت‌سنجی به کمک سنجش از دور نقشه حرارتی را می‌توان به دمای سطح خشکی (*57-]) و دمای سطح دریا (*557) تقسیم نمود. به‌همین منظور در تهیه این نقشه‌ها باید از سنجنده‌هایی استفاده نمود که دارای باندهای حرارتی به‌خصوص در محدوده‌های ۱۱/۲۸۰ ۱۹/۷۸۰ میکرومتر (مانند باند ۳۱ سنجنده 401215 و ۹۲/۲۷۰ ۱۱/۷۷۰ میکرومتر (مانند باند ۳۲ سنجنده 0/0015 هستند. تصاویر و سنجنده‌های موجود سنجش از دوری که فعال بوده و هنوز تصاویر از آنها تهیه می‌شوند و نیز دارای باند حرارتی می‌باشند. عبارت از سنجنده‌های 101015 از ماهواره 707۳۵ و نیز سنجنده ۸۷/11 از ماهواره 10۸۸ هستند. استفاده از تصاویر سنجنده 101015 به‌علت داشتن باندهای بیش‌تر (۳۶ باند) و باریک بودن محدوده این باندها و قدرت تفکیک مکانی بهتر نسبت به سنجنده ۸۲/1111 (۵ باند)» جهت تهیه نقشه حرارتی فوق‌الذ کر پیشنهاد می‌شود. 53 ...اه آ۵ 5۵/۵۷۵ -۱ ۵ م50۳۵ 04ف] -2 ۳0۵ 502 -3 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم -راهنمای استخراج عوامل موثر در مطالعات منابع آب با استفاده از سنجش از دور ۳۳ ٩۳/۰۷/۰۱ ۱-۶-۴ تهیه نقشه حرارتی سطوح پیکره‌های آبی با تصاوبر سنجنده ۱۷1011۹5 مدلی که برای محاسبه 551 در بیش‌تر منابع علمی استفاده می‌شود. مدل 57 از سری آلگوریتم‌های موسوم به بالایی برخودار است. مدل ۷125۹51 مورد استفاده عبار تست از: (۲۴-۴) درد ۷ (1-(۹00)0) ۷ رن + درب ۷ + ربا ۷ج بن- 557 _۱10۵۲]5 131: حرارت ظاهری باند ۳۱ وو ,وا ااختلاف حرارت ظاهری (در باندهای ۳۱و 0۰)۳۲۲: زأویه زئیت ماهواره و 2۱۰02۰3۰۸ ضرایبی هستند که مقادیر آنها در زیر ارائه می‌شود. زوایه زنیت ماهواره از اطلاعات هدر فایل استخراج و مقدار آن برای تمام پیکسل‌های تصویر محاسبه می‌گردد. در مرحله بعد حرارت ظاهری باندهای ۳۱ و۳۲ با استفاده از مقادیر رادیانس تصویر و به کمک عکس قانون پلاسک طبق رابطه (۲۵-۴) محاسبه می‌گردد. 0 (۲۵-۴) مس 1 (1 + 26) 1 م2 ۱1۸ 1 حرارت ظاهری برحسب درجه کلوین. ۸ طول موج (13۱)» 1 ثابت پلانک برایر با ۸ ۳ ۰ ی 1 ز سرعت نور برابر با 4 ۶ ثابت استفان بولتزمن برابر با ۳۳ ۰ وا رادیانس رحس ر و2 ۷9 است. برای محاسبه ضرایب مدل ۸/۲557 از دو دسته ضرایب استفاده می‌شود که عبارت از ضرایب مدل جهانی ۳۱/۷/۳ و ضرایب به‌دست آمده از رادیو ساندها می‌باشند. ۱-۱-۶-۴ ضرایب به‌دست آمده از مدل جهانی در این روش ضرایب مدل ۷125۹51 براساس داده‌های جمع‌آوری شده از مدل شبیه‌سازی جهانی ۳۱/۷۷۲ به‌دست می‌آید. این داده‌ها در شرایط اتمسفری مختلف. در فواصل ۱۶ درجه‌ای طول و عرض جغرافیایی و در ساعات * و ۱۲ 1" در روزهای ۱ و ۱۶ ماه‌های فرد میلادی در سال ۱۹۹۶ جمع‌آوری شده‌اند. از آنجا که ضرایب به‌دست آمده از جدول (۵-۴)» نمایانگر شرایط اتمسفری تمامی دریاها و اقیانوس‌های زمین می‌باشند بنابراین انتظار می‌رود که دارای عدم قطعیت کم‌تری نسبت به رادیوساندهای مورد بحث در بند (۲-۱-۶-۴) باشند. جدول ۵-۴- ضرایب به‌دست آمده از مدل ۳۱1۷۷۲ برای محاسبه ‎٩٩1‏ از الگوریتم ۸1551 0 ما میگ م5 اقا ۵۱ -۱ ۵۳۴8 ۷/۵۵1 ۵0 0010-1۵ ان تما 1۳00۵ -2 1 116 [۵۳۹۵ 11۱۷ -3 -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۴۳۴ راهنمای کاربرد سیستم‌های اطلاعات مکانی ‎))۱٩(‏ و سنجش از دور (5) در استخراج پارامترهای موثر ... ۹.۳/۰۱ ۲-۱-۶-۴ ضرایب به‌دست آمده از راد بوساندها با استفاده از ۱۳۰۰ رادیو ساند کنترل شده با کیفیت در ۵ زاویه زنیتی مختلف در نقاط مختلف دنیا یک پایگاه داده مشتمل بر ۳۰/۰۰۰ داده از درجه حرارت ظاهری" در باندهای ۳۱و۳۲ به‌دست آمده است. بر اساس این پایگاه داده» ضرایب مدل ۷108557 در دو حالت که اختلاف بین حرارت‌های ظاهری در باندهای ۳۱ و۳۲ بزرگ‌تر و یا کوچک‌تر مساوی ۰/۷ جدول ۶-۴- ضرایب به‌دست آمده از رادیوساندها برای محاسبه 557 از مدل ۱1557 3131 نس 0 ۱.92521 00555 0۱559 06 ("0754 ۱۳631 ۱۳۳4 ۲-۶-۴- تهیه نقشه حرارتی سطوح خشکی با تصاویر سنجنده ۸۷11141 همان‌طور که در ابتدا توضیح داده شد سنجنده ۷10115 دارای باندهای باریکتری نسبت به سنجنده ۸۷۲11۹1 می‌باشد. اما به‌علت پیچیدگی الگوریتم‌های تهیه نقشه حرارتی سطح خشکی و جدید بودن تصاویر ۸40115 از تصاویر سطح زمین (]5]) با استفاده از تصاویر سنجنده )۸۱/۲11 یک درجه سیلسیوس در توان تفکیک ۱۱۰۰ متر تحت شرایط بدون ابر می‌باشد. همچنین می‌توان از اندازه گیری‌های هم‌زمان زمینی در مناطق مسطح و همگون به منظور بررسی دقّت نتایج استفاده نمود. در محاسبه نقشه [5.] مانند تهیه نقشه حرارتی سطح پیکره‌های آبی از الگوریتم 50111-۷۷100 استفاده می‌شود. ولی ۰۰ ۰ اس ح ۰" ۰ ۰ ۰ ۰ ح ۲ ۰ ۰ یی ۰ یی طیفی آنواع پوشش‌های زمینی در محدوده طول موج ۱۰/۵-۱۲/۵ میکرومتر (محدوده‌ای که در باندهای ۴و۵ 0۸۸ قرار دارد) ثبات بیش‌تری دارند. بنابراین باندهای حرارتی ۴ و ۵ سنجنده )۸۱/۲11 جهت استفاده در الگوریتم 5111-۷۷100۷۷ مشابه الگوریتم 1.87 محلی, ارائه شده به‌وسیله بکر و لی " به منظور کاهش اثرات اتمسفری و تغییرات ضریب گسیل, وان و دازید در سال ۱۹۹۶ الگوریتم اصلاح شده 5111-۷71۵00۷ را با معلوم کردن مقادیر ضریب گسیل, ۰۶ روی انواع |- ۲۵6۵ 2-11 0 نآ 2۵0۵ 0016۲ -3 4- ۷۷/۵۵ 20 10716۲, 6 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم -راهنمای استخراج عوامل موثر در مطالعات منابع آب با استفاده از سنجش از دور ۳۵ ۹۳/۰۱ پوشش‌ها در زوایای دید مختلف ارائه نمودند. به‌منظور بهبود الگوریتم 5111-۷۷1۵0۷۷ یک پایگاه داده با در نظر گرفتن زاویای دید مختلف و شرایط اتمسفری از جمله بخار آب ایجاد شد. براساس این داده‌ها در شرایط مختلف. ضرایب متفاوتی (ل),وا ,را ,را ,ر۸,ر۸,,۸) برای معادله 50111-۷۷100 در نظر گرفته می‌شود (روابط ۲۶-۴). - را ۸ تص 71+ را ۸2 1-2[ 5 4 وک ,8 + + )+ مس ۸۲ + 8 2 + ۸ + ,۸) خآ ۶+ رع)0.5 <ع (۲۶-۴) ( و8 + و6) (وع - رع) < ۸۶ :حرارت ظاهری باند 1۰۴ :حرارت ظاهری باند ۵» وق: ضریب گسیل باند ۴ و وق: ضریب گسیل باند ۵ می‌باشند. ضرایب روابط (۲۶-۴) در جدول (۷-۴) ارائه شده است. جدول ۷-۴ - ضرایب به‌ کار گرفته شده برای محاسبه ]1.5 011 در روابط (۲۶-۴) ضرایب گسیل باندهای ۴ و ۵ سنجنده ۸۱/۲11 برای زوایای تابش مختلف و به‌طور میانگین برای ۴ کلاس کلی و پوشش طبیعی زمین در جدول (۸-۴) نشان داده شده است. جدول ۸-۴- ضرایب گسیل‌مندی برای باندهای ۴ و ۵ سنجنده ۸۷111318 برای ماهواره ۱0۸۸ 10 | ۹0 | 65 10 ا] ۹0 | 655 سا هه ها ها ها تا تا سا مه سید سک سک هط سک سس اج ک سح که کح کح کح مس هه هی یا یا یا ی 0 هه اه سک یمه اه در نهایت ] به‌دست آمده از رویط مذکور مربوط به این چهارده کلاس می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۴۳۶( راهنمای کاربرد سبستم‌های اطلاعات مکانی (۱5) و سنجش از دور (#5) در استخراج بارامنرهای مور ... ٩۳/۰۷/۰۱ ۷-۳- تدقیق محاسبات تبخیر و تعرق با کمک داده‌های سنجش از دور در سال‌های اخیر بر روی بسیاری از پارامترهایی که می‌توانند به محاسبه ۲77۲ کمک کنند در سنجش از دور کار شده است. این پارامترها شامل دمای سطح., رطوبت سطحی خاک. آلبدو سطحی, پوشش گیاهی و تابش خورشیدی فرودی به سطح می‌باشند. ولی در مورد اندازه گیری پارامترهای اتمسفری نظیر دمای هوای نزدیک سطح, گرادیان بخار آب نزدیک به سطح و بادهای نزدیک سطح به‌وسیله سنجش از دور پیشرفت چندانی حاصل نشده است. جدول (۳ ‎)٩‏ شامل برخی پارامترها می‌باشد که سنجنده‌های ماهواره‌های منابع زمینی (*۳05) برای تعیین جریان‌های انرژی در سطح زمین اندازه گیری می‌کنند. سنجنده 101015 دارای داده سطح 1۷ از پردازش می‌باشد که تحت نام 1/01016 خوانده می‌شود. این داده ضامل مقاومت الکتریکی سطحی و ۳:7 می‌باشد. قدرت تفکیک مکانی ۳7۲ حاصل از سنجنده‌ی ۱101015 یک کیلومتر است که با قدرت تفکیک زمانی هشت روز تهیه می‌شود. ابتدا محصول مقاومت سطحی با استفاده از دمای سطح خشکی (۱10011) و شاخص گیاهی بهینه شده ۷10015 (۱10013) محاسبه شده و سپس با استفاده از اطلاعات تابش ی . ۰ اه ی ۳ ورودی, مقدار ]۳ تعیین می‌گردد. در این الگوریتم به جای محاسبه مستقیم تبخیر و تعرق, پارامتری بنام تا (سهم (۲۷-۴) 0 - 5۳ جدول ۹-۴- سنجش عوامل موثر در تعیین جریان‌های آنرژی در سطح زمین به‌وسیله ۲۳05 ۸/155۸ ۲۳۵۱۵۲۵[| ۹۵۵ ۵ گاز ,0 ) 8 60۲0-250 گاز (۳1,.۳: 0) و کلروفلئورو کرین‌ها / 15,604 1-11۵05034-۱۱۲[ (استراتسفر) ۱-7 0 دع)[ 531011 00۵0۲۷۵110 1۵۳3 -2 0 1۷۵007۵1100 -3 4- ٩111110/۵۳ آمدن۸0۲ -5 6- [0۵ ۷۵۲۵۵ 1 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم -راهنمای استخراج عوامل موثر در مطالعات منابع آب با استفاده از سنجش از دور ۱۳۷ ۹۳/۷/۰۱ ادامه جدول ۹-۴- سنجش عوامل موثر در تعیین جریان‌های انرژی در سطح زمین به‌وسیله ۲05 به سطرهای مربوط به مشاهدات مستقیم در انرژی تابشی ورودی رجوع کنید دمای لایه‌های مرزی بر اساس ارتفاع لایه‌های ۹۸ مرری مقاطع حرارت تروپسفری ۸۹*۹۸ 51,۷ /۱۷10(1(15.۸۳۲ 1050 ۵1, ۷۷۱۱5 1۳۵0 نان *ک۸ ۲۸۷۷/۹۰۷۷ بر اساس باد در لایه‌های فوقانی 1 بخار آب اتمسفری ی ۸۱/۹51۹, ۸۵/۹1,۵01]([5.۸۸/[4 [٩ هر ۵ [8 [اهدا یر را ۸ یا ۱۷ در‏ ۵ ۱۱1 که در آن 0 کل انرژی موجود شامل انرژی‌های نهانی و محسوس اتمسفر می‌باشد. پارامتر "تا به دو دلیل مناسب‌تر از 57 می‌باشد که عبارتند از: اولا ۳۳ نماینده مناسب تری برای رطوبت سطحی است چرا که ۳۲ نه تنها تابع پارامترهای سطحی نظیر رطوبت خاک و گیاه است بلکه تحت تاثیر تابش ورودی نیز می‌باشد. دوما انا نماینده‌ی دوره زمانی طولانی‌تری نسبت به ۳7 می‌باشد زیرا اثر تغییرات روزانه و ماهانه دما در آن نرمالیزه شده است ولی از طرف دیگر تعیین میزان دقیق 0 بسیار مشکل و کم دقت است چراکه نیاز به داده‌هایی نظیر بخار آب اتمسفر دارد. الف- تابش تنها از سطح زمین است. ب- نقل و انتقال انرژی بین گیاه و خاک کم است. می‌توان برای ۳۳ رابطه (۲۸-۴) را نوشت که اساس الگوریتم ۷101216 را تشکیل می‌دهد. ۲0 0 )+۳ اتف آظ ۳ج (۲۸-۴) مت ) ۷۳ ۱۷ 0 ۱ 0 - الگوریتم ۱101216 به عنوان سهم پوشش گیاهی" ( پی.؟)» می‌توان از شاخص‌های گیاهی نظیر 3111۷1 استفاده کرد ولی استفاده از 71 ]۳۷۲ و ۷1 نیز پیشنهاد شده است. |- 000 5۵۲۵۱۹۵ 01 2- ۲۳۵0110۵ ۷۵۵۵1۵1101 7۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۸ راهنمای کاربرد سبستم‌های اطلاعات مکانی ‎)1۱٩(‏ و سنجش از دور (٩؟#)‏ در استخراج پارامنرهای مور ... ٩۳/۰۷/۰۱ پیات از رابطه تعمیم یافته «پنمن- ماتیس "» (رابطه (۲۹-۴)) محاسبه می‌شود که در آن ۰۸ تغییرات فشار بخار اشباع در اثر تغییر حرارت (-1 ۳۵) است. ‏ پارامتر پریستلی- تیلور" خوانده می‌شود که مقدار ۱/۲۶ برای آن پذیرفته شده است. ۷ ثابت 8۷6117011712 است (! ۳۵). را مقاومت آیرودینامیکی (۲ ری است وی مقاومت سطحی شاخ و برگ گیاه (! ) است: ۸ (۲۹-۴) گس انا ۴ +[)/د+۸ ۱ 27۳ (/ گام ۱-۲- تعیین مقاومت آثرودینامیکی روابط تجربی (۳۰-۴) و (۳۱-۴) از رابطه تحربی بین مقاومت آیرودینامیکی و سرعت باد استفاده می‌کند. (۳۰-۴) (برای جنگل‌ها) ولآ 0.008 < ,1/۲ گام ۱-۱-۲ محاسبه سرعت باد در ارتفاع امتری با محاسبه ,] (در گام حاضر) و زمر یبین]" (در گام ۳) و میرن (با استفاده از معادلات بیلان آنرژی) و رابطه (۳- ۲) می‌توان مقاومت آثرودینامیکی خاک (1,0۵70) را محاسبه کرد: 00 (۳۲-۴) رپس ی پر ری را ۷۸ مرو 1 / منم +( ن 1( 4201 و مقدار سرعت در ۱ متری, با استفاده از رابطه تجربی (۳۲۲-۴) محاسبه می‌شود. (۳۲۲-۴) لا 0/0015 > رم / ۱ گام ۲-۱-۳۲ محاسه سرعت باد در ار تفاع ۵۰ متری با استفاده از مقاطع لگاریتمی بادء رل از ببروولً محاسبه می‌شود: (۳۴-۳) 0 [] ۴۳ /[(1]7-0(/72 0 ۲۷ 1)۵ ۲0۵۳۱۵۵ ۶ ۳۵۱۳۵-۹۵۵۵۸ -۱ 7 ۳۳۵۵11۵-1210 -2 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم -راهنمای استخراج عوامل موثر در مطالعات منابع آب با استفاده از سنجش از دور ۳۹ ۹۳/۰۷/۰۱ که در آن ۷ سرعت برشی باد!(۱ 5 2 ارتفاع به مترء ل جابجایی سطحآ به مترء ,2 زبری سطح (مقدار 0/0051 - و2 برای خاک و ۰/۰۱ متر برای گیاهان در نظر گرفته شود)» ۷ ثابت ون کارمن " است که ۰/۴ در نظر گام ۲-۲- تعیین مقاومت سطحی شاخ و برگ گیاه رابطه رسانایی (۳۵-۴) می‌تواند برای تعیین مقاومت سطحی شاخ و برگ گیاه استفاده شود که در آن تابش فعال ناشی از فتوسنتز (۳۸)؟ و ,7 که نمایانگر دمای هوا است به‌وسیله سنجش از دور قابل تعیین می‌باشند. دیگر پارامترهایی نظیر پتانسیل آب موجود در برگ که به‌وسیله سنجش از دور قابل تعیین نبودند در نظر گرفته نشده است. روابط (۳۶-۴) و (۳۷-۴) روابط معرف توابع موجود در رابطه (۳۵-۴) است که پارامترهای آنها به همراه تعریف و مقادیرشان در جدول (۱۰-۴) ذکر شده است. دم 1 (۳۸۹) 12( 110 - 1 هزات 1 1 [(ا 10 (مات )اج ۰ مگ ال وا وا ۸ - (۳۷-۴) (۸ + ۸ < (۳۸۱۹) 12 جدول ۱-۴- بارامترهای مورد لباز برای تعیین مناومت ی شاح و برگ یاه سا موم _کارانی جذب فوتون در نورباشدت‌های کم گام ۱-۲-۲- تعیین دمای هوا (,[ اک مین )» توزیع دو بعدی دمای سطح - شاخص گیاهی رسم می‌گردد (مانند شکل (۹-۴)). برای این کار برای هر [|- 5۵۵۳ 1 11 مدای -2 3- ۷۷۵۵ ۳۵۳۳۵ ۹ 1 4- ۳۵۱۵۵۷۵۱۳۵۱۵ ۸۵1۱۷۵ 7 5- ۸1۱۱۶۱۲ 11۵13121060 )1121۳۵[( 6- 3/11۱۱ 1۵۵1۵1۵0۵ ))۳۵( 0 لمات -7 -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۵۰ راهنمای کاربرد سیبستم‌های اطلاعات مکانی ‎)1۱٩(‏ و سنجش از دور (٩؟#)‏ در استخراج پارامنرهای مور ... ٩۳/۰۷/۰۱ سلول تصویری, مقدار 51]ا و شاخص گیاهی (مثلا ][/11۷) محاسبه شده و به‌عنوان مولفه‌های ۸ و۷ مانند شکل ‎)۹٩-۴( رسم می‌شوند. سپس در گوشه گرم (خط مماس بر بیش‌ترین مقادیر که داده‌ای بالاتر از آن خط قرار نگیرد طبق نامگزاری کارلسون") . کم‌ترین میزان 57.]آ مشاهده شده در تصویر را استخراج نموده و به عنوان پ..7 که معادل دمای شکل ۹-۴- توزیع دو بعدی ۷1-1 گام ۲-۲-۲- تعیین تابش فعال ناشی از فتوسنتز برای تعیین ۳۸ حاصل‌ضرب ,1 در ثابت ۷۷:۱ |۲۵ ۲/۰۵ استفاده می‌شود که برای محاسبه تابش ورودی موج کوتاه (140) از روابط کند استفاده می‌شود که پارامترهای کدری, آلبیدو رطوبت نسبی و فشار استاندارد اتمسفری به ترتیب ۰/۰۳ ۹/۲۰ ۶۰/ و ۳۵ ۱۰۱۳ در نظر گرفته می‌شوند. البته در صورتی که هر یک از این مقادیر دارای مقدار برای تعیین ,,,,۳۳ از رابطه (۳۸-۴) استفاده می‌شود. 1 سا (۳۸-۴) ۱ ۵۳۵ ریات ۳ 1۸2 1 پارامترهای حداکثر دمای مم کن خاک برهنه ) ۸ ) و دمای واقعی خاک برهنه ( روما ) با توجه به شکل (۴- )٩‏ از توزیع دو بعدی دمای سطح - شاخص گیاه ذکر شده در گام (۱-۲-۲) استخراج می‌شوند. دمای هوا (,[) نیز به عنوان اطلاعات جانبی برای روز تصویربرداری در منطقه باید وارد رابطه (۳۸-۴) گردد. |- 9 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم -راهنمای استخراج عوامل موثر در مطالعات منابع آب با استفاده از سنجش از دور ۵ ۹۳/۷/۰۱ گام ۵- محاسبه سهم تبخیر و تعرق با در اختیار داشتن پارامترهای حاصل از گام‌های ۱ تا ۴ و رابطه (۲۸-۴)» می‌توان 1:۳ را محاسبه کرد. گام ۶- تهیه تصویر ۳۴ برای هر سلول تصویری, 1-۳ را محاسبه کرده و می‌توان تصویری با مقادیر ۳ت] ایجاد نمود. ۸-۴- کمک به برآورد رطوبت خاک به منظور استفاده در معادلات بیلان منابع آب اغلب مدل‌ها در هیدرولوژی از سنجش مستقیم رطوبت خاک استفاده نمی‌کنند که علت آن را باید در وابستگی شدید اندازه‌گیری‌های زمینی به زمان و مکان ایستگاه‌های اندازه گیری و عملی نبودن مشاهدات زمانی پیوسته مگر در موارد خاص دانست. اکنون سنجش از دور توانایی تعیین میزان رطوبت خاک برای اکثریت مناطق به صورت گسترده. پیوسته و بدون آنجام مشاهدات زمینی را دار می‌باشد. سنجش از دور مایکروویو به‌دلیل تفاوت زیاد کنتراست بین خواص دی‌الکتریک آب مایع و خاک خشک. توانایی تعیین میزان رطوبت خاک و رطوبت گیاه را دارد. ضریب دی‌الکتریک برای آب تقریبا در حدود ۸۰و برای خاک خشک در حدود ۳ الی ۵ (بدون بعد)می‌باشد. بنابراین با افزایش رطوبت خاک میزان ضریب دی‌الکتریک می‌تواند به میزان ۲۰ یا بیش‌تر برسد؛ برای سنجش از دور مایکروویر غیرفعال این تغییر در ضریب دی‌الکتریک منجر به کاهش ضریب گسیل‌مندی از حدود ۰/۹۵ به ۶ یا کم‌تر می‌شود؛ همان تغییر برای سنجش از دور مایکروویو فعال سبب افزایش میزان پس پراکنش در حدود ۱۰ دسی بل جدول 1۱-۴ مقایسه دو روش فعال و غیر فعال سنجش از دور مایکرووبو برای تعیین رطوبت خاک آنچه اندازهگیری می‌شود زاب معایب یا منابع نوفه(نویز) مایکروویو فعال ۳ - قدرت تفکیک مکانی بالا (حتی ۳ متر) (007 1-100) ۹ عرص رویش محدود - قابلیت استفاده در تمامی شرایط جوی مایکروویو دمای ظاهری(تابش مایکروویو)» غیرفعال ضریب دی‌الکتر یک (003 1-100) دمای خاک - پوشش مناطق وسیع - در برخی گیاهان نفوذ می‌کند -------- صفحهٔ بعد -------- ۵۳ راهنمای کاربرد سبستم‌های اطلاعات مکانی ‎)۱٩(‏ و سنجش از دور (٩؟#)‏ در استخراج پارامنرهای مور ... ٩۳/۰۷/۰۱ در ادامه الگوریتمی با مبنای فیزیکی ذکر می‌گردد که برای سنجنده مایکروویو غیرفعال ۸۱/15۳ مستقر بر روی ماهواره‌ی ۸۹۵ طراحی شده است. محصول رطوبت خاک از جمله محصولات سطح 2۸ سنجنده‌ی ۸۸/5[4-۳ می‌باشد. به‌وسیله سنجش از دور مایکروویو غیر فعال نمایش می‌دهد. برای تعیین رطوبت سطحی خاک. دو فرکانس زیر ۱۰ گیگاهر تزء آن سنجنده یعنی فرکانس‌های ۶/۹۲۵ و ۱/۶۵ گیگا هرتز. در هر دو حالت قطبش افقی و عمودی مورد استفاده قرار می‌گیرند. چراکه فرکانس کم‌تر یا در حدود ۱۰ گبگاهرتز از اثرات منفی گیاهان و زبری سطح می‌کاهد. به‌وسیله سنجنده ۳-)]۸۸/5. ۰/۰۶ گرم بر سانتی‌متر مکعب است و قدرت تفکیک زمانی آن یک روزه می‌باشد. ۱-۸-۴ فیزیک مساله رابطه (۳۹-۴) که بر اساس شکل (۱۰-۳۴) می‌باشد. یک مدل فیزیکی با در نظر گرفتن یک لایه جذب گیاهی است نمایش می‌دهد. لازم به ذکر است که رورا" در رابطه (۳۹-۴) برای یک فرکانس مشخص و یک زاویه دید معین است. + |[(ی27-) 00 مان ار )۳0+ با < موز (۳۹-۴) + (7-)0( با - )ان نمایانگر حاجب ماورائی" است. اندیس م۰ مربوط به هریک از قطبش‌های افقی یا عمودی است. 7 نمایانگر دماء ۵نمایانگر 2 , ر , ۱ / ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ آ ‏ ۱ ۱ ۱ 7۲ شم ۳ ْ ۹ َ نم ۱ [/ ] مر ۱ و سس ۵ ور ۰ ۱ تحص ۰ ۳۷۲ دی ارام صصحم ۵ هو پی الف ب شکل ۱۰-۴- الف - سطح زمین از دید یک سنجنده مایکروویو آب- سطح زمین. آنچه بشر می‌بیند 1۷ -| -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم -راهنمای استخراج عوامل موثر در مطالعات منابع آب با استفاده از سنجش از دور ۵۳ ۹۳۷/۱ روابط (۴۰-۴) تا (۴۶-۴) روابطی می‌باشند که پارامترهای رابطه (۳۹-۴) را بسط می‌دهند تا بتوان به‌وسیله اطلاعات جانبی مقدار وزرا را تعیین نمود. تعریف این سری پارامترهای نهایی به صورت خلاصه در جدول (۱۳-۴) ذکر شده است. نهایتا برای یک فرکانس مشخص, ضریب دی‌الکتریک به مقدار رطوبت خاک بستگی دارد که به صورت معادله (۴۷-۴) نمایش داده شده است. (۴۰-۴) :[(,5-)0۳0 - 1۱|( ۵- مر آ) ک باکترا (۴۱-۴) :050 / ( ,20+ ,20+ م5) عبت (۴۲-۴) 0۷0 > م۲ (۴۳-۴) (-)0[ راک + با(0 -1)] > ها (۴۴-۴) (0-)00[ با + روا( - 1)] > مها 2 ۰.2 0 ۹ - ,ع/۰- 2.080 (۳۵-۴۳) وا 0 0 کز- بع/+ +090 ع 2 (۴۶-۴) 0 - ,ع/+- 0080 ۹ ار و 1 0 ۹ - +6090 (۴۷-۴) (2 :0+5 :)1 > بع برای محاسبه ,۰8 خاک به صورت مخلوطی از ذرات خاک و خلل و فرج مملو از هوا و آب فرض می‌شود. مدل دابسون و همکاران نیاز به دانستن مشخصات نسبت جرمی شن و ماسه و همچنین چگالی توده خاک دارد. جدول ۱۲-۴ پارامترهای روابط (۴۰-۴) تا (۴۷-۴) حاجب ماورایی اکسیژن در نادیر روابط استاندارد برای جذب بخار آب و ذرات ابر در ضرایب حاجب ماورائی بخار آب و آب اتمسفر (برای ذرات ابر جذب ریلی فرض می‌شود) نرخ تفاضلی تغییر دما (ا) اطلاعات جانبی (د) در گام ۴ البدو پس پراکنش تک قطبی کالیبراسیون در جنگل‌های استوایی ضرایب زبری کالیبراسیون در صحرا چگالی توده" (گرم بر سانتی‌متر مکعب) اطلاعات جانبی (ب) در گام ۴ زاویه دید (درجه) مشخصات باند مورد استفاده فرکانس (گیگا هرتز) مشخصات باند مورد استفاده قطن مشخصات باند مورد استفاده مسیی 9 105 ابا -| -------- صفحهٔ بعد -------- ۵۴ راهنمای کاربرد سیبستم‌های اطلاعات مکانی ‎)1۱٩(‏ و سنجش از دور (٩؟#)‏ در استخراج پارامنرهای مور ... ٩۳/۰۷/۰۱ ادامه جدول ۱۳-۴- پارامترهای روابط (۴۰-۴) تا (۴- ۴۷) آب قابل بارش (سانتی‌متر) اطلاعات جانبی (د) در گام ۴ دمای هوای سطحی ) اطلاعات جانبی (د) در گام ۴ رطوبت سطحی خاک (گرم بر سانتی‌مترمکعب) با استفاده از الگوریتم بازیافت تکراری محتوای آب گیاه (کیلوگرم بر متر مربع) با استفاده از الگوریتم بازیافت تکراری دمای سطح 1) با استفاده از الگوریتم بازیافت تکراری. پارامترهای جدول (۱۲-۴) به دو دسته الف و ب تقسیم شده‌اند. دسته الف پارامترهای سنجنده و محیط میانی می‌باشند که نسبت به زمان ثابت یا آهنگ تغییرات آنها کند است. دسته ب متغیرهای ژئوفیزیکی محیط می‌باشند. روابط (۳۹-۴) تا (۴۷-۴) در نهایت می‌توانند به‌صورت رابطه‌ی خلاصه‌سازی شده (۴۸-۴) درآید: (۳۸-۴۳) (2) 0 > رورا که در آن [ نمایانگر باند و [ز]< * نمایانگر پارامترهای متفیر خاک - گیاه - اتمسفر است که برای الگوریتم تکراری به سه پارامتر ,۷۷,۰1۷ وی" تبدیل می‌شود. ۲-۸-۴ الگوریتم خط پایه" ۴-ج۸۹1۹51 گام ۱- وارد نمودن داده‌های خام منظور از داده‌های خام, هر یک از چهار مقدار حرارت ظاهری برای قطبش‌های افقی و عمودی در باندهای ۶/۹۲۵ و 4۵ گیگا هرتز می‌باشد. گام ۲- کنترل کیفیت داده‌ها گام ۳- نمونه برداری مجدد داده‌ها باید با توجه به شبکه جدید(۲۵*۲۵ کیلومتری) نمونه‌برداری مجدد شوند تا با اطلاعات جانبی هماهنگی داشته باشند. شبکه مزبور شبکه ۳۸۹5۳-0۲۵ 31511 می‌باشد که مشخصات آن‌را می‌توان در آدرس اینترنتی 3791172 مشاهده کرد. گام ۴- تهیه اطلاعات جانبی الف - توپوگرافی سطح نمودن دریاها و اقیانوس‌ها و مناطق کوهستانی که الگوریتم در آنها قابل اجرا نیست را فراهم می‌سازد.لازم به ذکر است که توان تفکیک مکانی هر سلول تصویری این داده ۳۰ آرک ثانیه. معادل ۹۶۰ مترء می‌باشد. ۳۵۸ ۷/2103 وا 0۵0[ -۱ ۸ 3۵۹01100 -2 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم -راهنمای استخراج عوامل موثر در مطالعات منابع آب با استفاده از سنجش از دور ۸۵ ۹۳۷/۱ البته هر مدل ارتفاعی رقومی دیگری که توان تفکیک بالاتری نسبت به مدل 0708030 داشته باشد نظیر اطلاعات حاصل از 5161۸ و یا مدل رقومی حاصل از نقشه‌های توپوگرافی نیز قابل استفاده می‌باشد. از داده انواع خاک جهانی " با قدرت تفکیک مکانی ۱ (طول و عرض جغرافیایی) استفاده می‌شود. از این داده می‌توان برای تعیین مشخصات دی‌الکتریکی خاک به عنوان تابعی از رطوبت خاک استفاده کرد. ج- نوع پوشش گیاهی استفاده از داده ۲0۲ مربوط به 16 11808 توصیه می‌شود که دارای توان تفکیک مکانی یک کیلومتر می‌باشد. این داده برای تعیین پارامتر 0 مورد استفاده قرار خواهد گرفت که میزان آب موجود در گیاه را به میزان حاجب ماورائی گیاه مر تبط می‌سازد. د- پارامترهای اتمسفری (آب قابل بارش و دمای هوای سطحی) از اطلاعات سری داده‌های اقلیم شناسی جهانی 7 با ۳۳ می‌توان استفاده نمود. همچنین می‌توان از خروجی‌های مدل‌های پیش‌بینی آنی استفاده کرد. این منابع داده برای تعیین تاثیرات اتمسفری در الگوریتم مورد استفاده گام ۵- طبقه‌بندی نوع سطح این طبقه‌بندی قبل از هر عملی برای حذف سلول‌های ۲۵ کیلومتری مربوط به گستره‌های آبی بزرگ. مناطق به‌شدت کوهستانی» پوشش گیاهی متراکم و پوشش دائمی برف استفاده می‌شود. لازم به ذکر است که زمین‌های یخ زده و مناطق تحت بارش در هنگام تصویربرداری نیز باید از تصویر حذف شوند چراکه الگوریتم مورد بحث قادر به تعیین میزان رطوبت خاک در شرایط فوق نمی‌باشد. برای این کار از اطلاعات جانبی الف و ج معرفی شده در گام ۴ استفاده می‌شود. گام ۶- کالیبراسیون مدل پارامترهای دیگر مورد نیاز مدل بازیافت. مقادیر ۰ 0و ,۵ مورد کالیبراسیون قرار می‌گیرند. این عمل با انتخاب مناطق ۳۳۵۵۵ 5176 ۳۵۳۵۵ آزمک اهامای -| 6۵۳۵01155 00۵۲ هآ همان -2 3- 312110 ۵[ 006۲۹5 1۵۳ ۳۷1۳۵۱۵۲۵ 0 4- ‏شا‎ 0۳۵ 1۵۳ ۱601-13۵ ۵6 ۷/۵۵11 6۲ ۳۵۳۵۵٩5 -------- صفحهٔ بعد -------- ۵۶ راهنمای کاربرد سیستم‌های اطلاعات مکانی ‎))۱٩(‏ و سنجش از دور (5) در استخراج پارامترهای موثر ... ۹.۳/۱ گام ۱-۶- کالیبراسیون در مناطق صحرایی از آنحاکه ربری سطح صحراها در محدوده فرکانس‌های مایکروویو مورد استفاده» دارای آهنک تغییرات بسیار کمی 7-)0 6[ را را (۴۹-۴) (۹۹۲۵ا با وا اد سا ) )6۷ ۳۳ ۳ 1 - 10 )6 مقادیر ‎٩,‏ و ,4 (از داده‌های جانبی د) ذکر شده در گام چهارم به همراه و7. ,2و ,2 که به‌وسیله‌ی مدل‌های پیش‌بینی تعیین می‌گردند به عنوان مقادیر اولیه برای رابطه (۴۱-۴) جهت تعیین ,7 استفاده می‌گردد. با استفاده از با (از اطلاعات جانبی د) و ,7 در رابطه (۴۰-۴)» مقدار پارامترهای ,آ و نا" محاسبه می‌گردد. ۱۳۳ وعآ از مدل‌های پیش‌بینی تعیین می‌گردد و با استفاده از معادله ۴۹-۴ و داده دمای ظاهری در سلول‌های تصویری صحرایی, روا و با محاسبه (۴۳-۴) و (۴۴-۴) برای هر فرکانس تعیین می‌گردد. و حاجب ماورائی بالای پوشش گیاهی. خاک زیرین را عملا از بازتابش در محدوده مایکروویو محروم می‌کند لذا با استفاده از حد (0 + م7) رابطه (۲۳۹-۴) را می‌توان به‌صورت رابطه (۵۰-۴) بازنویسی کرد: - بآ (۵۰-۴) لش -[ دورن ( ,)00 :1 گام ۷- اجرای تکراری الگوریتم بازیافت بر روی زمین‌های باقی مانده جدول ۱۳-۴ مقادیر اولیه و محدوده قابل قبول برای الگوریتم سس مک نک -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم -راهنمای استخراج عوامل موثر در مطالعات منابع آب با استفاده از سنجش از دور ۵10۷ ٩۳/۰۷/۰۱ گام ۲-۷- مقدار :0 ‎)٩(‏ برای هر یک از قطبش‌ها و باندها با استفاده از مقادیر گام (۱-۶) و پارامترهای از پیش تعیین شده در گام‌های ۵ و ۴ با استفاده از روابط (۲۹-۴) تا (۴۷-۴) محاسبه می‌شود و [ بآ دی ۰۷۷ی1] < ۷ بایک عملیات تکراری سرشکن می‌شوند تا جمع وزن دار تفاضلات مربعی" *1 رابطه (۵۱-۴) بین 7۳ (دمای ظاهری مشاهده شده)و ‎)0:)٩(‏ کمینه شود که الگوریتم لونبرگ - ما رکه " برای کمینه کردن پیشنهاد شده است. ۱ 05 4 (۵۱-۴) شنت شاد 6 11 مقدار :0 معمولا بسیار همگرا است و به سرعت به پاسخ می‌رسد. متغیرهای اتمسفری مدل- آب قابل بارش »)٩,(‏ مسیر آب مایع ابر (,)» دمای هوای سطحی (,,7) و نرخ تفاضلی تغییر دما ( ,57)- به عنوان اطلاعات دلیل مقدم " از اطلاعات اقلیم‌شناسی ارائه می‌شود. پارامترهای اتمسفری حاجب ماورائی اکسیژن در نادیر( و7)» ضرایب حاجب ماورائی بخار آب و آب ( ,4و ,4)» ثوابتی با مقادیر مشخص می‌باشند. پارامترهای ضریب حاجب ماورائی (0)» ضرایب زبری ( و (ج)» آلبدو پس پراکنش تک قطبی (,(»)» چگالی توده (مم) و نسبت جرمی ماسه و رس ‎٩(‏ و0) مقادیر ثابت به‌دست آمده از کالیبراسیون و یا داده‌های جانبی می‌باشند. گام ۸- ذخیره‌سازی هر یک از مقادبر نهایی رطوبت سطحی خاک (,1۱). محتویات آب گیاه (,۷) و دمای سطح (710). تصویر حاصل از م1۳ همان رطوبت سطحی خاک را نشان می‌دهد که برای سنجنده ۳-/۸۸/15 این رطوبت مربوط به قشری با ضخامت ۰/۰۲ میلی‌متر از سطح خاک می‌باشد. ۹-۴ کمک به پهنه‌بندی سیل در ابتدا پارامترهای مهم بصری برای تشخیص سیلابدشت که به‌وسیله رانگو و آندرسون پیشنهاد شده است. ذکر می‌شود. فیزیوگرافی بالادشت ۰ ۵ ۳ درجه رهایی خاکریزهای طبیعی تپه‌های ماسه‌ای تثبیت شده بر روی تراس " رودخانه ۵ آرایش کانال و مشخصات ریختاری رودخانه‌ای ۷ ۰ 121110۳0005 50۳00 اه سک لها م۷۷ ۵ ۹/۱۱7۵ -1 ۸0 ۵۳۵۲ 1۷۵۳۵۲۵-۹۵۲۵ -2 3- ۸-۳۲۱۵۲۳[ 6۷ 2 ۵1۳۵۵ از 160 [199 1974 بجرو‌د لش اجه ۵۳۵۵ -4 0۵5 ] |[ 31۵1۳۵ 0۲ 20001 ۸ آن عم -5 60-0 7- 320۵/۵ ۸۳۵۵۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۵۸ راهنمای کاربرد سیستم‌های اطلاعات مکانی ‎))۱٩(‏ و سنجش از دور (5) در استخراج پارامترهای موثر ... ٩۳/۰۷/۰۱ ۷ قابلیت دسترسی به رطوبت خاک (معیاری کوتاه مدت برای استعداه سیل) + اختلاف خاک ۰- مرزهای کاربری اراضی ۱-توسعه کشاورزی ۳-پیشگیری‌های فروکش سیل در سیلابدشت برای تعیین منطقه تحت سیلاب. می‌توان با استفاده از روش تشخیص تغییرات با داشتن دو تصویر که یکی مربوط به قبل از سیل و دیگری مربوط به زمان اوج سیلاب یا در فاصله زمانی حداکثر دو هفته از روز وقوع سیل باشد. منطقه که در واقع به دلیل امکان وجود ابر در زمان تصویربرداری از منطقه می‌باشد ولی تصاویر حاصل از سنجنده‌های مایکروویو این مشکل را ندارند و به‌مراتب برای تعیین وضعیت پیشرفت سیل بهتر می‌باشند. جدول (۱۳-۴) مقایسه انواع سنجنده‌های معمول برای بررسی سیل را نشان می‌دهد. جدول ۱۴-۴- ماهواره‌ها و کارایی آنها در مواجهه با سیل سنجنده نوع سنجنده مزایا معایب کارایی مکانی (متر) :1/1 ۱۳۸ سا 0 ۹۵ وی کم (۲۵۰۵۰۰ سس و 0 و روز) با استفاده از زوایای جمع‌آوری وت. توانایی تصویربرداری 1005 توری عالی (۴ تا ۱) متوسط (۱۱روز) 1 ۱ مجدد از منطقه را دربین ۱۱ روز و ارات مایکرووید غیرفعال هر ستاره نشانگر یک امتیازمثبت در سنجنده برای استفاده در بررسی سیل است دو تصویر از قبل و بعد از حادثه مورد نیاز است تا با استفاده از الگوریتم‌های تشخیص تغییرات. مکان‌های سیب دیده را -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم -راهنمای استخراج عوامل موثر در مطالعات منابع آب با استفاده از سنجش از دور ۸۹ ۹۳۷/۱ گام ۱- انتخاب سنجنده مناسب جهت اخذ تصاوبر گام ۲- انتخاب ۳ باند مناسب این انتخاب کاملا بستگی به مهارت مفسر دارد ولی برای مثال برای سنجنده +/۳7۱ ماهواره 1].۸77105۸7. ترکیب‌های باندی (۵.۳۰۱) (۱۵۰۴)» (۵۰۴۰۲) و (۷۰۴۰۱) به‌دلیل حساسیت آنها به نوع خاک پیشنهاد می‌شود ولی بهترین روش, انجام یک طبقه‌بندی بدون نظارت با تمامی کلاس‌ها می‌باشد که نیازمند تعیین منحنی‌های طیفی (شکل ۶-۳) برای کلاس‌های مختلف و تعیین باندهای مناسب با توجه به آن منحنی‌ها است. گام ۳- تصحیح هندسی هر دو تصوبر قبل و بعد از تغییرات گام ۴- استفاده از ۳2۸۱ به عنوان معیار تغییرات روش 2-۸ بر اساس تجزیه و تحلیل ماتریس‌های همبستگی است در نتیجه‌ی این کارء تصاویر جدید ۲2-۸ غیر همبسته حاصل می‌شود. باندهای جدیدی که به‌وجود می‌آیند مربوط به تغییرات هستند. گام ۵- بررسی کیفیت داده‌ها و اطلاعات و دقت آماری آنها گام ۶- تهیه داده نهایی به صورت تصویر ۳-۹-۴ توانمندی سنجش از دور در پیش‌بینی و هشدار سیل مدیریت سانحه به سه بخش اصلی آمادگی. که (انجام) فعالیت‌هایی از قبیل پیش‌بینی و شناسایی منطقه خطر را قبل از رخداد حادثه در برمی‌گیرد. پیشگیری که فعالیت‌هایی نظیر پیش‌بینی و هشدار به‌هنگام, پایش (مانیتورینگ) و آماده‌سازی طرح‌های محتمل‌الوقوع قبل از رخداد یا در حین حادثه را شامل می‌شود و مرحله پاسخ و تسکین که مرتبط با فعالیت‌های بعد از حادثه نظیر ارزیابی خسارت و مدیریت فعالیت‌های مرتبط است. کاربران زیادی از جمله سیاست‌گذاران سطح بالا در سطح ملیء سازمان‌های بین‌المللی, محققان و سیاست‌گذاران سطح میانی در سطوح منطقه‌ای, استانی و محلی, تولید کنندگان محلی شامل کشاورزان. متصدیان, بازرگانان و مدیران بخش آب مایل به با استفاده از فنون سنجش از دور و با تکیه بر قابلیت‌های سنجنده‌های مختلف در اخذ و گردآوری اطلاعات از مناطق وسیع با توان تفکیک‌های متنوع طیفی, مکانی.رادیومتریک و زمانی, امکان پایش سیل بخوبی وجود دارد. از طرفی تلفیق اطلاعات به‌دست آمده از سنجش از دور با دیگر مجموعه داده‌های مکانی و غیر مکانی. عامل شگرفی برای شناسایی. پایش (نظارت) و ارزیابی سیل محسوب می‌گردد. |- ۳۲۱۵۱۵۵| 00100۵6۱۲ 5 2-5 -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۰ راهنمای کاربرد سیستم‌های اطلاعات مکانی ‎))۱٩(‏ و سنجش از دور (5) در استخراج پارامترهای موثر ... ٩۳/۰۷/۰۱ دلایل بسیاری از قبیل امکان پوشش وسیع 9 توانایی تصویربرداری محجدد از منطقه. استفاده عملی از ماهواره‌های مختلف به‌دست آمده از سنجنده‌ها و سکوهای مختلف (ماهواره» هواپیما و زمین و ..) برای نظارت بر سیل در کشورهای توسعه یافته به کار گرفته شده است. جهت پایش مناطق آب گرفته با توجه به نوع تصویر از روش‌های مختلفی استفاده می‌گردد. در تصاویر با توان تفکیک مکانی مناسب از انواع روش‌های طبقه‌بندی استفاده می‌گردد. استفاده از روش‌های متداول 6 ۷۵۵۱۵۲ 5000۳1 امکان تعیین مناطق آبی را بخوبی ایجاد می‌کند. در تصاویر با توان تفکیک مکانی کم و نسبتا کم. از انواع روش‌های حد آستانه‌ای استفاده می‌ گردد. انواع روش‌های حد آستانه تک باند. مدل حرارتی. مدل تفاضلی باند این شاخص و تعیین حدود آستانه جهت آب می‌توان با دقت بالا پیکره‌های آبی و مناطق سیل زده را استخراج نمود. (۵۲-۴) بش 0 بان (۳1[ + ۳۳۲ ای سنجش از دور با توجه به سنجنده مورد استفاده روش‌های مختلفی وجود دارد. انتخاب تصویبر ماهواره‌ای و انجام پیش پردازش‌های موردنظر ماسک ابر تهیه شده در مرحله قبل انتخاب روش با توجه شکل ۱۱-۴- مراحل پابش پیکره‌های آبی و سیل -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم -راهنمای استخراج عوامل موثر در مطالعات منابع آب با استفاده از سنجش از دور از ۹۳/۷/۰۱ ۱۰-۴ بررسی کاربردهای سنجش از دور در مطالعات فرسایش حوضه‌های آبریز در بررسی کاربردهای سنجش از دور در مطالعات فرسایش حوضه‌های آبریز باید به این نکته توجه داشت که سنجش از دور برخلاف نقشه‌های حرارتی و پوشش طبیعی و کاربری اراضی, به‌طور مستقیم محصولی به‌عنوان لایه با نقشه فرسایش تولید نمی‌کند. بلکه عوامل و لایه‌های مرتبط با پردازش این مطالعات و رسیدن به فرسایش حوضه را در اختیار قرار می‌دهد. ۱-۱-۴ کاربردهای سنجش از دور در مطالعات فرسایش حوضه آبریز با استفاده از تصاویر سنجش از دور و نیز محصولات استخراج شده از این تصاویر می‌توان لایه‌ها و داده‌های اولیه را برای برآورد فرسایش تهیه نمود و با به‌کارگیری مدل‌های فرسایش با استفاده از داده اولیه تهیه شده به‌وسیله سنجش از دور می‌توان به نتیجه مطلوب رسید. در زیر داده‌های اولیه که امکان تهیه آن با استفاده از تصاویر سنجش از دور ممکن ۱- تهیه داده‌های پوشش طبیعی و کاربری اراضی: یکی از عوامل موثر در فرسایش حوضه‌های آبریزء تغییر کاربری و پوشش منطقه مورد بررسی می‌باشد. به‌همین منظور با استفاده از روش‌ها و الگوریتم‌های مذکور در بخش (۴-۴) می‌توان نقشه‌های پوشش طبیعی و کاربری اراضی منطقه را تهیه نمود. فرسایش حوضه‌آبریز دارد. به‌همین منظور با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای می‌توان نقشه پوشش گیاهی منطقه را به‌دست آورد. در این مورد نیز به تفصیل در بخش (۳۲-۴) بحث شده است. استریو تهیه نمایند و به‌واسطه اختلاف منظر دو تصویر می‌توان نقشه توپوگرافی را تهیه نمود. ۴ تهیه نقشه‌های زمین‌شناسی: با توجه به خصوصیات طیفی سطوح مختلف زمین می‌توان این سطوح را به لایه‌های مختلف زمین‌شناسی تقسیم‌بندی نمود. این تقسیم‌بندی و نحوه تعیین کلاس‌های مختلف استفاده شده در بخش (۱۴-۴) ارائه گردیده است. ۲-۱-۴- روش به‌کارگیری داده‌های دهیه شده با استفاده از داده‌های تهیه شده در بند (۱-۱*۹-۴) و با یک‌سری تحلیل که در بخش سیستم اطلاعات مکانی تشریح -------- صفحهٔ بعد -------- ۵ راهنمای کاربرد سیستم‌های اطلاعات مکانی ‎))۱٩(‏ و سنجش از دور (5) در استخراج پارامترهای موثر ... ۹.۳/۰۱ ۱۱-۴- تعیین حدود پیکره‌های تبخیری! (پلایا) پیکره‌های تبخیری را می‌توان از طریق رفتار رنگی آنها تعیین نمود که به‌وسیله سنجش از دور نوری و روش طبقه‌بندی از دیگر عوارض قابل تفکیک می‌باشند ولی به‌نظر نمی‌رسد در حال حاضر روش موفقی برای تعیین آنها به‌وسیله سنجش از دور مایکروویو موجود باشد. در ادامه دو روش برای تعیین پیکره‌های تبخیری ذکر شده است که در مورد طبقه‌بندی آنها می‌توان یا از روش سوم بخش ۱۰۴ که یک طبقه‌بندی ساده است یا روش مطرح شده در گام ۴ الگوریتم ۵-۵-۴ که در واقع یک طبقه‌بندی مرحله به مرحله است. استفاده نمود. ۱-۱۱-۴- باندهای مرئی پیکره‌های تبخیری در صورت عاری بودن از آب. عموما دارای پوششی از نمک در سطح خود می‌باشند که در تصاویر مرئی با ترکیب رنگی واقعی به رنگ سفید دیده می‌شود. برخی از پیکره‌های تبخیری در فصل بارش حاوی آب هستند. لذا اگر آب به میزانی جمع شود که بر روی سطح پوششی نمک قرار گیرد. ته‌رنگ آبی روشنی نیز به آن اضافه می‌شود. ۳-۱۱-۴- روش‌هایدن " هایدن محصول ویژه‌ای را از تصاویر ماهواره‌های ۸125۸7] و 718/18 " به صورت زیر پیشنهاد می‌کند. ترکیب رنگی "1151 (خلوص, اشباع و شدت) 7 باند ۶ سنجنده 7 ماهواره 1].۸7[128۸7 به عنوان 1] ۳ تصویر فروسرخ حرارتی پویشگر چندطیفی 11۸15 به عنوان 5 ۴ باند ۴ سنجنده 1۸ ماهوراه ۸۳[15۸17] به عنوان | که در آن بدنه اصلی پیکره‌های تبخیری به طور یقین به رنگ زرد دیده می‌شود. به جای سنجنده 11۷5 می‌توان از دیگر تصاویر فروسرخ حرارتی (به‌غیر از باند ۶ سنجنده 1۸) نیز استفاده کرد که ممکن است تفاوتی در ته‌رنگ زرد گفته شده ایجاد شود ولی در تفکیک پذیری این پیکره‌ها تاثیری نمی گذارد. لازم به ذکر است که مناطق دارای پوشش ۱۲-۴- تعیین مرزهای آبخوان استفاده از سنجش از دور به‌عنوان ابزاری برای دید وسیع در مقیاس‌های منطقه‌ای, بسیار موثر بوده و هزینه عملیات زمینی و سنتی برای تهیه و تعیین مرزهای آبخوان را به حداقل می‌رساند. |- 5 2- 127. 1۷۳۵۲ 3- 1۳0۵| 1۳3۳۵۵ ۱1115060۵] 6 4- 1۵۰, 5۵1۳211010 200 111511 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم -راهنمای استخراج عوامل موثر در مطالعات منابع آب با استفاده از سنجش از دور ۶۳ ۹۳۳۷/۰۱ ۱-۱۳-۴- شناسایی داده‌های سنجش از دوری مورد استفاده در استخراج مرز آبخوان با توجه به ماهیت آبخوان‌ها و پنهان بودن آنها از دید تصاویر ماهواره‌ای, به کمک سنجش از دور مرئی می‌توان به تخمین مرز این حدود به‌صورت غیرمستقیم پرداخت. در این حالت به کمک محصولات مختلف سنجش از دوری و داده‌های مختلف تولید شده به‌وسیله این روش می‌توان به تعیین حدود آبخوان رسید. عوامل مختلفی مانند پوشش گیاهی سطح., حدود لایه‌های زمین‌شناسی (مانند مرز بین گسل‌ها و شکست‌ها)) و رطوبت سطح زمین بر خصوصیات آبخوان تاثیر می‌گذارند. در این بین نقش سنجش از دور می‌تواند به تهیه این لایه‌ها به‌خصوص نقشه‌های پوشش گیاهی (بخش ۲-۴) و نقشه‌های زمین‌شناسی (۱۴-۴) کمک نماید. تفاوت در دمای سنجش شده به‌وسیله سنجنده‌های ماهواره‌ای باعث استنتاج و شناسایی آب‌های زیرزمینی کم عمق و چشمه‌ها یا تراوشات طبیعی می‌شود. این تفاوت دما بین آب و محیط باعث کاهش دما در تابستان و افزایش دما در زمستان نسبت به محیط اطراف می‌شود. آب‌های زیرزمینی کم عمق به‌واسطه اندازه گیری رطوبت سطح خاک و با تغییر در نوع پوشش گیاهی و الگوهای آن قابل شناسایی می‌باشد. تغذیه و تخلیه مناطق آب‌های زیرزمینی در حوضه زهکشی به‌وسیله خاک. گیاهان و آب‌های زیرزمینی عمیق و کم عمق انجام می‌شود. به همین منظور برای شناسایی آبخوان به‌وسیله سنجش از دورء به‌واسطه به‌کارگیری روش‌های تفسیر تصاویر و نیز به کارگیری خصوصیاتی از تصویر مانند تن. رنگ. بافت. الگو و اندازه و نیز شکل, مکان و ارتفاع منطقه مورد بررسی» می‌توان اشکال زمین باعث شناسایی عوارض فیزیکی (یعنی کوه‌های سنگی, عوارض آتشفشانی» مخروط افکنه و عوارض منجمد و یخچالی) در سطح زمین می‌شوند. برای مثال می‌توان فرض کرد که آب‌های زیرزمینی به سمت شیب‌های کم و به سمت پایین بادزن آبرفتی همانند جریان‌های سطحی هدایت می‌شوند. در یک حوضه آبریز بزرگ. می‌توان فرض کرد که مواد درشت دانه که به‌وسیله زهکشی‌های قدیمی جابجا شده‌اند. بسیار دورتر از این حوضه قرار گرفته و به‌جای آن مواد ریز دانه با نفوذ پذیری زیاد قرار گرفته است. بسیاری از رسوبات درشت دانه در حاشیه حوضه آبریز قرار می‌گیرند. 7 عوارض زهکشی شامل اندازه و شکل حوضه. الگوها و چگالی زهکشی, شکل دره» مکان و زاویه انشعابات کانال‌ها می‌باشند. فرض می‌شود که اتصالات و گسل‌ها در زمین‌های سنگی بر پیشرفت الگوهای زهکشی تاثیر گذار می‌باشند. ۳ انواع پوشش گیاهی (شامل طبیعی یا ساخته شده به‌دست انسان) و خاکی, گیاهان متراکم در دره‌ها یا حوضه‌های آبریز باعث مشخص شدن وجود مقدار آب کافی و محتملا آب‌های زیرزمینی نزدیک به سطح می‌شود. ولی نیاز به اتصال در تحلیل تصویر دارد. فرض می‌شود که خطواره‌ها مکان اتصالات و گسل‌ها می‌باشند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۸۶۴ راهنمای کاربرد سیستم‌های اطلاعات مکانی ‎))۱٩(‏ و سنجش از دور (5) در استخراج پارامترهای موثر ... ۹.۳/۰۱ 4۵ منحنی‌ها به‌صورت خطوط متقارن مانند خطواره‌ها در تحلیل تصاویر با شکل‌های دایره‌ای یا بیضوی ۶ بافت تصویر باعث شناسایی تراکم الگوهای زهکشی می‌شود. سامانه‌های زهکشی با بافت‌های ریزء باعث شناسایی رسوبات ریز دانه و نواحی کم نفوذ می‌شود. برای شناسایی نواحی با باشت میانه تا زبر زهکشی و امتداد جریان‌های اصلی از این روش استفاده می‌شود. ۲-۱۳۲-۴- انتخاب تصاو بر معیارهای انتخاب تصاویر سنجش از دور برای تحقیقات آب‌های زیرزمینی از کاربردهای دیگر متفاوت می‌باشند. (- انتخاب تصاویر با زاویه پایین تابش خورشید. شکل زمین و توپوگرافی منطقه به‌وسیله سایه وقتی که زاویه ۳ انتخاب تصاویر سیاه 9 سفید فروسرخ مانند باند هفت سنحجنده ۸۳۹۸ ] که برای نمایش عوارض سطح انواع الگوها و پوشش گیاهی می‌شود. الگوهای گیاهی و روشنائی باعث شناسایی محل تقریبی آب‌های زیرزمینی می‌شود. در فصول خشک گیاهان با رطوبت مناسب به رنگ قرمز روشن دیده می‌شوند درحالیکه گیاهان بدون رطوبت کافی به‌صورت قرمز کدر یا قهوه‌ای دیده می‌شوند. ۱۳-۴ تفکیک سطحی آبرفت‌ها با توجه به دانه‌بندی همان‌طور که می‌دانید سطوح آبرفتی را می‌توان با توجه به دانه‌بندی‌های مختلف ذرات به سطوح مختلفی تقسیم نمود. در این راستا با استفاده از تصاویر و داده‌های سنجش از دوری به‌واسطه طبقه‌بندی سطوح زمین به‌وسیله |- ۳۵1 90-)7 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم -راهنمای استخراج عوامل موثر در مطالعات منابع آب با استفاده از سنجش از دور ۵ ٩۳/۰۷/۰۱ در این راستا با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای و روش‌های مختلف مانند تهیه نقشه‌های پوشش اراضی در موارد خاص ۰ ۰.۰ ۱ ۰ ۲ ۳ رها ۰ ۰۰ یا ۰۰ دانه‌بندی خاک را مشخص نمود. برای توضیحات بیش‌تر به بخش ۱۴-۴ (تهیه نقشه‌های زمین‌شناسی) مراجعه شود. به واسطه به‌ کار گیری سنجش از دور اکتشاف مواد معدنی به چهار طریق صورت‌پذیر است. تهیه نقشه‌های خطواره منطقه‌ای که در امتداد نواحی مورد نظر قرار دارد. + شناسایی سنگ‌های آلتره شده با رگه‌های معدنی و هیدروترمالی همراه با تنه‌های معدنی. ۴ تهیه داده‌های زمین‌شناسی پایه. ۱-۱۴-۴- موارد استفاده تصاویر هوابی و ماهواره‌ای سال‌ها زمین‌شناسان از تصاویر هوایی برای استخراج پارامترهای مختلف زمین‌شناسی بهره برده‌اند. این موضوعات شامل موارد زیر هستند. مطالعات تغییرات سطح زمین (ریخت‌شناسی) کانی‌های معدنی, نفت. گاز و آب‌های زیرزمینی ۶ توانایی ترسیم مستقیم بر روی نقشه‌های زمین‌شناسی به‌صورت بصری و در حالت همپوشی نقشه‌ها با ورود داده‌های سنجش از دورء زمین‌شناسان کاربردهایشان را در سه قسمت گسترش دادند. مزیت محدوده وسیع پوشش به آزها اجازه داد تا در یک تصویر واحد یک تعریف واحد در مقیاس منطقه‌ای 1 5۹۳۵۵۵ -| 1 لا[ 0ع -2 5[ 11501۷60 -3 -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۶۶ ۳ تواناب به‌ وس بهبود ۳ تواناب این اد نمونه راه اصلی شناد ضخامت لایه‌های قادرند با دیدن تص دیگرء وابسته به خ راهنمای کاربرد سیستم‌های اطلاعات مکانی (5؟۱)) و سنجش از دور (5) در استخر | ۹۳/۰۷/۰۱ تحلیل باندهای چند طیفی به‌صورت کمی به آنها اجازه داد تا به‌واسطه استفاده از له رایانه. خصوصیات پیچیده مواد مختلف سطح زمین را تشخیص دهند و نیز در اتش الحاق انواع مختلف تولیدات سنجش از دور (مانند تصاویر بازتابی راداری یا تصاویر < للاعات با داده‌های ارتفاعی و با داده‌های پایه (مانند نقشه‌های موضوعی, اندازه‌گیریه رداری‌های شیمیایی) راه‌حل‌های جدیدی برای برقراری ارتباط بین خصوصیات طب مایی جنس انواع زمین در مکان‌های مختلف. استفاده از خصوصیات طیفی این گونه‌ه ناسی باعث دیدن الگوهایی می‌شود که بسته به نزدیکی به سطح,ء گستردگی در منطق وابسته, وضعیت ساختار (افقی یا مایل بودن) و درجه فرسایش متفاوت می‌باشند. بعض ویر ماهواره‌ای یا عکس هوایی بعضی گونه‌های سنگی را شناسایی نمایند. بنابراین شناد تصوصیات طیفی‌شان می‌باشد و انواع و سن صخره‌های مختلف با تغییر در طول‌موج‌ها: ۱۲-۱) خصوصیات طیفی مواد مختلف که در آزمایشگاه تهیه شده است را نشان می‌دهد ۷ 8۸1۸ ۸۱0 حالما [ 0 557 6۲ 5:2۸ ۲8 ۸1۲ 0۷لا - ۹-٩۲۵۸۲۵۴۶ 7 ر6۳۷ا۱۳۵ 55۲ 025 ابا ی 7 261#< 2و ( 0 (5) 587 ۷۱۵0۷ باعل ای ۲۵۹1۱۴۴ مر ۱ 3 ندیارزانی ۹ وا ادا 88 با 00۵۰ 8۱۷۲ ۷۷۲۹۱۲۲ ۸۴وی 2 ۲۸۱۷۵۳0 ۶و۲ 8 2۵ .1 (صمرا ول موج شکل ۱۲-۴- انعکاس طیفی مواد مختلف در طول موج‌های مختلف (۸۹5۸) پارامترهای موثر ... پردازش تصاویر رارتی) یا ترکیب ای ژئوفیزیکی و ٩‏ مورد بررسی. سایی انواع مختلف -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم -راهنمای استخراج عوامل موثر در مطالعات منابع آب با استفاده از سنجش از دور ۳۷ ۹۳۷/۰۱ شناسایی مواد مختلف مطرح شده در شکل (۱۲-۴) به‌صورت تفسیر کتابخانه‌ای طیفی مواد. مانند گام ۵ بند ۲-۵-۴ انجام می‌شود. راه معمول تهیه نقشه این ساختارهای زمین‌شناسی و ترسیم توزیع آنهاء استفاده از مناطق آموزشی! در مکان‌های مشخص تصویر است و این مر تنها با عملیات زمینی محقق می‌شود. سپس با یک‌سری پردازش مانند طبقه‌بندی تصویر به‌صورت با نظارت. نتیجه لازم به‌دست می‌آید. خطواره عوارض خطی یا الگوهای تفسیری در تصاویر سنجش از دور می‌باشد. خطواره‌های ساختاری زمین‌شناسی مانند گسل‌ها یا شکاف‌ها را بازتاب می‌کنند. در این حالت استخراج خطواره‌ها در کاربردهای زمین‌شناسی در سنجش از دور بسیار آهمیت دارد. این خطوط را باید از دیگر عوارض خطی که به ساختارهای زمین‌شناسی مرتبط نمی‌باشند. متمایز نمود. بنابراین استخراج خطواره می‌بایست به‌وسیله یک زمین شناس تفسیر شود. خطواره تولید شده به‌وسیله رایانه باید شامل تمام عوارض خطی از سطح طبیعی زمین مانند ساختارهای مصنوعی باشد که باید به‌وسیله مفسر حذف شود. به‌همین منظور استفاده از تصاویر ماهواره‌ای در استخراج خطواره‌های زمین‌شناسی در وسعت بسیار زیاد مفید می‌باشد. این خطواره‌ها در تحلیل‌های زمین‌شناسی و اکتشاف نفت جاری در امتداد گسل‌هاء مخازن نفتی در بین گسل‌ها و لایه‌های نفتی می‌توانند مورد استفاده قرار گیرند. ۲-۱۴-۴- راه‌های مختلف تهیه نقشه‌های زمین‌شناسی راه‌های بسیاری برای تهیه نقشه‌های زمین‌شناسی از جمله استفاده از تصاویر ماهواره‌ای و پردازش تصاویر موجود می‌باشد. در زیر روشی مبتنی بر کاربرد تصاویر سنجش از دور و نیز روش ازمایشگاهی تشریح می‌شود. ۴- ۱-۲-۱۴ استفاده از روش‌های تفسیری برای طبقه‌بندی زمین‌شناسی در این روش با به کارگیری تصاویر ماهواره‌ای و هوایی از منطقه مورد نظر و نیز استفاده از بازدیدهای زمینی و آزمایشات زمین‌شناسی برای مناطق سطحی مختلف. نقشه عناصر سطحی تهیه می‌گردد. در این روش از نیروهای انسانی شامل زمین‌شناسان, ریخت‌شناسان. متخصصان خاک و مهندسان باید استفاده نمود. در شکل (۱۳-۴) مراحل مختلف به‌کارگیری روش تفسیری و سنتی تهیه نقشه‌های زمین‌شناسی با به کارگیری تصاویر ماهواره‌ای و ۱-1۳۵۱1۲۵۳ 4۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۸۶۸ راهنمای کاربرد سیستم‌های اطلاعات مکانی ‎))۱٩(‏ و سنجش از دور (5) در استخراج پارامترهای موثر ... ۹.۳/۰۱ نقشه‌های اولیه عناصر سطحی و ماهواره‌ای ماهواره‌ای آزمایشات زمینی به‌وسیله مهندسان زمین‌شناس برای ارزیابی مناسب بودن مکان‌های زمینی پیشنهاد امکان وجود عناصر مناسب شکل ۱۳-۴ مراحل اصلی و بررسی عناصر سطحی زمین ۲-۲-۱۴-۴- استفاده از روش‌های رقومی برای استخراج مواد سطحی در این روش سطوح با ذرات درشت می‌توانند در تصاویر ماهواره‌ای قابل تمایز باشند. در این تصاویر تغییر دراته رنگ تصاویر و به‌واسطه عوامل دیگر مثلا پوشش گیاهی و ... باعث شناسایی مواد سطحی می‌شود. به‌همین منظور برای به‌دست آوردن مواد مختلف روی سطح باید در هنگام جمع‌آوری داده‌های زمینی نمونه‌برداری شود. در این بین برای جداسازی مواد مختلف به‌وسیله انعکاس طیفی در باندهای مختلف سنجنده‌ها (مئلا باندهای سنجنده ۱/55 ماهواره 7 پاسخ طیفی هریک از گونه‌های مختلف مواد روی سطح به‌وسیله رادیومترهای میان‌گذر باندی که بسیار شبیه به باندهای سنجنده به‌کارگرفته شده باشد. اندازه‌گیری می‌شود. نمونه‌هایی از محدوده‌های بازتابی بعضی از موارد مختلف موجود روی سطح خاک در اشکال (۱۴-۴) تا (۱۶-۴) دیده می‌شوند. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم -راهنمای استخراج عوامل موثر در مطالعات منابع آب با استفاده از سنجش از دور ٩۳/۰۷/۰۱ 35ج ,7 جِ ۲ ۸۸ پ اع۸ اه ۲ ۶ 06اه 896 اش 7 ً. 6 0 ج اه سا سای ۰ ۲ ۰ ۳ نخس اه ۸ ۲ 2 موم امه ۵ 200۸6 ۵ ۳ ۲ ۰ ۰ ا 4 0۱80۵۱ شکل ۱۴-۴- نمودار مقاد بر بازتابی در باندهای ۴ و ۷ ۷155 به‌دست آمده به‌وسیله راد پومترهای میان گذر ۹ هی ۹ 4 ۲ 2 ۲ 7 9 ۹ 10 ک .۰ 3 ۴*۴ ] ۲ ۳ را ۲ ب ۰ 2 ۱ ا :1 .۰ ‌ 1 5 ۲۱۵۹۵۵۱ شکل ۱۵-۴ نمودار مقادبر بازتابی در باندهای ۵ و ۷ ۷155 به‌دست آمده به‌وسیله راد بومترهای میان گذر ۸۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۷۰ راهنمای کاربرد سیستم‌های اطلاعات مکانی ‎))۱٩(‏ و سنجش از دور (5) در استخراج پارامترهای موثر ... ۹.۳/۰۱ شکل ۱۶-۴ نمودار مقاد بر بازتابی در باندهای ۴ و ۵ ۷155 به‌دست آمده به‌وسیله راد بومترهای میان گذر ماهواره ۸([15۸1.]آ. موقعیت‌های متمایزکننده‌ای برای شناسایی این مواد وجود دارند. در نهایت به‌واسطه به‌کارگیری نمود. در این بین داده‌های زمینی جمع‌آوری شده و نیز داده‌های رقومی به‌دست آمده از سنجنده‌های ماهواره‌ای باید دارا می‌باشد. به‌همین منظور برای استخراج این عوارض باید کار آزمایشگاهی بسیار زیادی انجام شود. بدون شک عوامل زیادی مانند اندازه ذرات باعث سنجش طیفی مرکب در سنجنده‌های مختلف می‌شود. اگر مواد طیفی مختلف دارای اتمسفری از بین روند. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۵ پیاده‌سازی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم - پیاده‌سازی ۱۱۷۳ ٩۳/۰۷/۰۱ ۱-۵- نمایش توزبع فضابی گستره‌های آبی استخراج پهنه‌های آبی از بسیاری از تصاویر ماهواره‌ای قابل انجام می‌باشد. لازم است تصاویر به‌ کار گرفته شده دارای مطرح شده پرداخته خواهد شد. ۵--۱- داده‌های کاربردی تصویر مورد استفاده, تصویر سنجنده +۳1۸ ماهواره ۸015۸1] است که شامل هفت باند است. باندهای ۲ ۵ و ۷ آن که به ترتیب باندهای سبز و فروسرخ میانی و فروسرخ میانی است مورد استفاده قرار گرفته است. منطقه مورد بررسی 1 دریاجه ارومیه ۲ ۱ اس ۹ ت یا ( 1 ۵ ۳ ۱ ۲ ۲ ۱ ۹ 1 او ۰ ۴ ه ۲ خ دجم الف ب 3 د برای محاسبه پهنه‌های آبی موجود در تصویر لازم است از تک‌باندهای سبز شکل (۱-۵-ب) و فروسرخ میانی شکل (۱-۵- ج و د) استفاده شود. بدیهی است خصوصیات طیفی هریک از باندهای سنجنده +۳1۸ بایکدیگر تفاوت دارد. با نمودارهای طیفی . خصوصیات طیفی آشکارتر شده و استخراج پهنه‌های آبی به‌طور دقیق‌تری صورت می‌گیرد (شکل ۲-۵). 1 50۵01۵۱ -| -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۷۴ راهنمای کاربرد سیستم‌های اطلاعات مکانی ‎))۱٩(‏ و سنجش از دور (5) در استخراج پارامترهای موثر ... ۹.۳/۱ الف ب شکل ۵- ۲- الف- نمودار طیفی باند ۵. ب- نمودار طیفی باند ۷ 1-۵ ۳۲ تعیین بهنه‌های آبی با استفاده از روش اول در این روش از یکی از باندهای فروسرخ میانی (باند ۵ یا ۷) و یک حد آستانه استفاده شده و پهنه آبی مشخص می‌شود. با استفاده از یک گزینه شرطی به‌صورتی که اگر مقدار پیکسل مورد نظر از آن حد آستانه کوچک‌تر باشد. حد آستانه ۲۰ در طیف الکترومغناطیس., پهنه‌های آبی تصویر استخراج می‌شود (شکل ۲-۵). ۹ ۳و۴ ل ۰ یه شکل ۵- ۳ پهنه آبی استخراج شده به روش اول در این روش با استفاده از باندهای محدوده مرئی (باند سبز ۲) و فرو سرخ میانی (باند ۵)» به برآورد : پنه‌های آبی منطقه مورد مطالعه پرداخته می‌شود. طریقه عمل به این صورت است که حاصل نسبت باند فروسرخ میانی به باند مرشی سبز را در یک حد آستانه قرار داده و با به کار گیری حد آستانه ۱ برای تصویر ماهواره‌ای ۸۲۷15۸1 به استخراج پهنه آبی پرداخته می‌شود. نقشه استخراج شده پهنه آبی به‌صورت شکل (۴-۵) می‌باشد. ۹ ۳ ۳ ۱ ۱ ف شکل ۵- ۴- پهنه آبی استخراج شده به روش دوم -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم - پیاده‌سازی (۱8۱۸ ٩۳/۰۷/۰۱ با توجه به پهنه آبی استخراج شده در روش دوم همان‌طور که از شکل (۴-۵) نیز پیدا است. روش دوم با توجه به به کار گیری خصوصیات طیفی دو باند به‌صورت کامل‌تری نسبت به روش اول در استخراج پهنه آبی موفق بوده است. ۳-۵ نمایش توزیع فضائی پوشش گیاهی همان‌طور که در فصل‌های گذشته ذکر شده با توجه به کاربردهای شاخص‌های گیاهی و بررسی خصوصیات این شاخص‌ها با ارائه مثالی این مساله تشریح می‌گردد. 3-۳-۵ داده‌های کاربردی تصویر مورد استفاده, تصویر سنجنده +/13۳۱ از ماهواره 1].۸7[125۸7 است که شامل هفت باند است و باندهای ۳ و۴ آن به‌ترتیب باندهای قرمز و باند فروسرخ مورد استفاده قرار گرفته است. منطقه مورد بررسی بخش غربی دریاچه ارومیه می‌باشد (شکل ۵-۵-الف). از دریاچه ارومیه و ۳ دس و شکل ۵ ۵- الف- تصویر منطقه مورد بررسی. ب - تصویر باند قرمز, ج- تصوبر باند فروسرخ., د- پراکندگی پیکسل‌های دو باند قرمز و فروسرخ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۷۶ راهنمای کاربرد سیبستم‌های اطلاعات مکانی ‎)1۱٩(‏ و سنجش از دور (٩؟#)‏ در استخراج پارامنرهای مور ... ٩۳/۰۷/۰۱ در این مرحله لازم است که دو باند قرمز و فروسرخ را در لایه‌های جداگانه‌ای قرار داده و هرکدام را به تفکیک نشان داد (شکل ۵-۵-ب و ج). سپس به ترسیم نمودار پراکندگی! این دو باند در این قسمت به‌وسیله نرم‌افزار ۳21 04 پرداخته می‌شود. در این حالت نمودار شکل (۵-۵-د) حاصل می‌شود. بعد از این مرحله لازم است که از روی نمودار پراکندگی مورد نظرء پارامترهای خط خاک استخراج شود. برای این منظور لازم است مطابق شکل (۶-۵) به اندازه گیری شیب و عرض از مبدا خط خاک پرداخته شود (رابطه ۱-۵). باند فروسرخ 290 20 150 100 ۹50 0 باند قرمز شکل ۵- ۶ اندازه شیب و پارامترهای مر تبط ۷ > 51000۳۷ - )۱-۵( 0 - 50 ۲۵ را زان / 150-0 ۳ 0-30 -0.4۷ 100 < -0 ۳-۲-۵- محاسبه شاخص‌های مختلف در این مرحله با استفاده از داده‌های باندهای قرمز و فروسرخ به برآورد شاخص‌های مختلف پرداخته می‌شود. همان‌طور که در شکل (۷-۵) دیده می‌شود تصویر شاخص‌های مختلف نشان داده شده است. برای برآورد هریک از این شاخص‌ها در نرم‌افزار 0001۵110۵ 1۳1 در قسمت ۳005 این نرم‌افزار و در منوی ۸/10401106 70019۱۳۸51 آن یک‌سری کد شامل عملیات ریاضی و تمام عملیاتی که در محاسبه شاخص‌ها مورد نیاز است. موجود می‌باشد. این محاسبات با استفاده از فرمول‌های ارائه شده در بندهای قسمت (۲-۵) قابل انجام است. |- 02110۳ [01 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم - پیاده‌سازی ٩۳/۰۷/۰۱ ی .۳ ,۳ ۸ پا ۱ ۳ ۳ , + و دزد وه نی را یدیا ۳ 1 تته ۳ کدی با ترع و 9 و کی اه ار . - سار ۲ ( یو ۲ / م۸ ری جر ۰ 7۸۵ اه یت و ۳ وه ۲ ات امد " ها 7 ۸ 0 2 ت و ی 0 گت کر لا 8 ۰ سب سس -» 1 3 که پا یس از 0 2 چا ۹ ۱ هش را ۹ 1 الف ب تفه 7 ی هه وج اب ما دادعا ۱ 5 که سس نم شش ۳۳ 0 4 ۳ ۴ ۳ ی ۳ 1 ۹ رز ۵ مد بو ۱ ۱ که 7 ۳ ۳ ار جرشتنه 1 ۸ جر ۳ . میم ۹ ۳ 4 "وهی < . ۸ ۳ 8 9 ِ ۹ یشم ی ۵۳ مهد ۰ ی ۹ 1 پت ی 1 ی 9 ۵ ۱ ک و پا نها هه و + ی امه هم ام ها و َ سسکا و ماد مت هت 2 ۱ اس شکرد بجکه خ وه هس سیگ اک 2۳ و ۸ 5 با ها ال 9 ای دسا ص- 0 ۱ ا ح‌ د 9 و سب ۳ هشن : 7 خر ود ال 1 27 ۱ سه اه ۳ رس و کین دی یی ۸ ۹ ۰ سس ‌ 2 مود ۰ سسچی 2 ۳ بل ۸ + وم ۳۰ : 5 ۳۸ 1 1 1 ؟ ان سا پا ۳4 ۸ ۱ ور ۶ ها ۵ ۳ ۳ 2 8 هه اه را ۱۵ ۸ ۹ ۹ نم بیط 2.4 ای با هه ۹ ۳۵ »۰ وی ۵ وا ایس سر ۹ 0 ۹ ۹ ۹ بت نت وه سا ارسا ۸ ۵ ۸ ۹ ۰ ا ‌ اف 4 سط ۱ ۵ ر ۹ ۹ ۳ 4 7 ی م۷ و رها : یرگ رک یو از ز دزم چات 9 ۹ ۹ فش و ۱ 7 ها رت ۹ ی 1 ۳ ۸ اوه ۳ ح وس ۹ 7 4 وال ۹ ال > و ویو سس شکل ۵ ۷- الف - ]۳۸0۷1 ب- ۸(۷1۱ ج- ]14۷ د- ]۵.1۳۷ ]5۸۷ ر- ]۳۷1 س - ]۱۷۷1۷1 ۱۷۷ چچجچج -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۷۸ راهنمای کاربرد سبستم‌های اطلاعات مکانی ‎)۱٩(‏ و سنجش از دور (٩؟#)‏ در استخراج پارامنرهای مور ... ٩۳/۰۷/۰۱ همان‌طور که دیده می‌شود. دریاچه ارومیه در تصویر شکل (۷-۵- الف)» بسیار تیره دیده می‌شود ولی در کناره غربی دریاچه. مناطق پوشیده از گیاه وجود دارند که روشن‌تر به‌نظر می‌رسد. ۴-۲-۵- تعیین مناطق با پوشش گیاهی 1-۴-۲-۵ تصویر ۷0۷1 با اعمال حد آستانه حد آستانه به کار گرفته شده برای استخراج پوشش گیاهی با استفاده از ]۷71۷ ۹/۱ می‌باشد. 0.1 > 11۳۵010" ( 11۳۵۵۵1 < [۲11۷) - ۱۵۵ ۸ ۳۹ شکل ۵ ۸ نقشه پوشش گیاهی منطقه با استفاده از ۲۱۷1 - تصویر 0۷1 با اعمال حد آستانه :1 > 1۳۳۵۳۵۵ :(1 1۳۳۵۵0 < [1۷) - ۲۷/۵۵ در این حالت نقشه ارائه شده شکل (۹-۵) با توجه به حد آستانه در نظر گرفته شده تولید شد. ۱ ۸ ۲۹ ۳ ۳ 8 َ ۰ ل ۹ و / ۰ 4 َ ۹ ده : ۹ ۳ صجچت اب اه 2 1 2 ههام ی ی ۹8 شکل ۹-۵ نقشه پوشش گیاهی منطقه با استفاده از 10۷1