سند 5276

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. و ی ودک 1 سس رنب کل سارت را ! ام مه هدر و هد 8 3 11 ۵ ز ر ۳ یب ۸ را ۰ نر وا سم هر بزه و ره با را پا معاونه سا ی رد و اه نید ۳ و ریک ره مار وروت موم موی ی و چد 9 2 وکا را راون و جوا و و جک و 4 ما ام 2 2 ی 5 3 .۳ یی ای + ر5 ۳ ۳1 1 1 ۰ مهو + : 1 ۶۵ ۱ ای ۰ ۳ 7 ۰ 5 مه و موم" اس با ۷۳۷ 9 1 ات ۳۳ تب م2 یی خرن موی هلر ی ( اس ۹ ۹ و ده اس یز ی وی کی ۰ : سک یی 2 زک اش رک وم ی ون هه هه و ۹ ۳ ییا زد مه هریم نمی ومد مه وم و و لد مه مج یب ی دور 2 مورا دا وی کین وا سای و و که ی و هار کی وم هه هی و وه -------- صفحهٔ بعد -------- شرح خد مات اکنشاف ففت و از -------- صفحهٔ بعد -------- بخش ۱ - نقشه برداری بخش ۳ - زئوشیمی بخش ۴ -- ژئوفیزیک بخش ۵ - حفاری بخش ۷ -- آزمایش چاهها -------- صفحهٔ بعد -------- برداری و کنترل و ارزشیابی می‌باشد . از آنجا که شروع مطالعه هر پروژه با تدوین شرح خدمات مناسب توام از سوی دیگر توجه به نظام فنی اجرایی بخش بالادستی صنعت نت از اولویتهای وزارت نفت می‌باشد . شهریور ماه همان سال در اختیار کارفرما قرار داد . معاونت مهندسی و فناوری پس از دریافت پیش‌نویس با همکاری بسیار نزدیک مدیریت محترم اکتشاف نتایج را مورد بررسی و آرزیابی قرار داد . نهایتاً پس از بررسی و اصلاحات متعدد نسخه نهائی در اردیبهشت ماه سال ۱۳۸۰ تهیه و به این معاونت تحویل گردید . موقعیت را مغتنم شمرده از مهندس مشاور پارس کانی و مدیریت محترم اکتشاف و کارشناسان مربوطه به ویژه جناب آقای مهندس محدث به خاطر تلاشها و همکاری صمیمانه تشکر و قدردانی می نماید . معاون وزیر در امور مهندسی و فناوری تابستان ۱۳۸۰ -------- صفحهٔ بعد -------- گروه کار تهیه کننده شرح خدمات : ۱-علی بخش جهانبخش ۲- عبدالرحیم هوشمند زاده ۳- میر علی اکبر نوگل سادات ۴ - مهدی پارسی ۵ - مهدی صفی نیا گروه کار بررسی کننده : ۱ احمد شفاعت معاون آمور مهندسی و فناوری ۲- محمود محدث مدیر اکتشاف ۳-محمدعلی زاده محمدی معاون مدیر اکتشاف ۳ - محمد سزاآوار کشاورز معاون اکتشاف در آمور فنی ۵ - محمد صالحی نصب رئیس دفتر خدمت فنی و ساختمان ۶ - داریوش باغبانی رئیس آداره چینه شناسی و رسوب شناسی ۰ شهرام شرکتی کارشناس زمین شناسی ساختمان -------- صفحهٔ بعد -------- هدف : تهیه نقشه‌های توپوگرافی و پروفیل های مورد نیاز بعنوان نقشه‌های مبنای زمین شناسی » ژئوفیزیکی و راه‌سازی و ایجاد اطلاعات یکپارچه زمین مرجع است . ۱-۱ تهیه نقشه‌های توپوگرافی با مقیاس ۱:۲۵۰۰۰ -۱:۵۰۰۰۰- ۱:۱۰۰۰۰۰- ۱:۲۵۰۰۰۰ نقشه های فوق الذکر از محدوده مورد قرارداد و قسمت هایی از نواحی مجاور که زمین شناسان در حین انجام کار نیاز داشته باشند جمع آوری و یا تهیه خواهد شد . تبصره : انزها با استفاده از نقشه های قدیمی موجود بصورت رقومی در مقیاس های مورد نظر و رعایت استانداردهای ۱-۲ کلیه نقشه ها باید در سیستم بین المللی 17781 و با شبکه بندی جغرافیایی و قائم‌الزاویه بوده و روی بیضوی ۲۷2۲584 تهیه شده و بصورت های رقومی و چاپ شده تحویل کارفرما گردد . نقشه ها با حرف لاتین و فارسی تهیه خواهد شد . ۱-۳ دمیه نقشه های توپوگرافی با مقیاس بهم۸ ۲۵۳ ۱۳۹۰۰ نقشه ها با مقیاس ۱:۲۰۰۰ . یا ۱:۵۰۰۰ برای محاسبه حجم عملیات خاکی محل استقرار دکل حفاری و مسیر جاده های دسترسی چاههای اکتشافی بوده ۰ و برای تهیه پروفیل های طولی و عرضی جاده ها مورد نیاز است . نقشه های مورد نیاز راه و محل چاه » بصورت سیاه و سفید . و رقومی و چاپ شده تحویل کارفرما می -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-۴ ایجاد شبکه های ژئوفیزیکی : خطوط ژئوفیزیکی گراویمتری ( ثقل سنجی ) با دقت دسیمتر و لرزه نگاری دو بعدی با دقت متر و سه بعدی با دقت دسیمتر بصورت میخ کوبی و شبکه ای . شامل خطوط تقریبا عمود بر هم و در صورت امکان با کار صحرایی شامل پیاده کردن خطوط از روی نقشه پلان » بر روی زمین بوسیله میخ کوبی - یا نصب گراویمتری یا استقرار ژئوفون‌ها و همچنین نقاط حفر چاه‌های انفجاری یا محل سقوط وزنه تعیین می نمایند منظور از مختصات تعیین طول و عرض جغرافیایی و طول و عرض قفائم‌الزاویه و همچنین تعیین ارتفاع ارائه شود . ۱-۵ ایجاد سیستم اطلاعات جغرافیایی ( زمین مرجع ) : اطلاعات زمین مرجع فوق . بصورت یک سیستم یکپارچه ( 5آن) ) مرکب از نقشه‌ها و اطلاعات تهیه و در اختیار کارفرما قرار داده خواهد شد . ۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ ۰ ِ هدف : مراحل مطالعات و بررسی های زمین شناسی بشرح زیر می باشد . ۲-۱ گردآوری دانسته ها و نقشه های موجود ۲-۲ زمین شناسی عمومی و برنامه ریزی ۲-۳ چینه شناسی 1]])71۸۳][۷ ۹11۹۸ ۲-۳-۱ چینه شناسی سنگهای رسوبی ۲-۳-۲رسوب شناسی ۲-۴-۲ کارهای دفتری ۲-۵ زمین شناسی تحت الارضی ۲-۵-۱ تعیین محل چاه ۲-۵-۳ تهیه نمودار ترسیمی چاه 108 |۷۷۵۱ 0۳۵0116 ۲-۵-۵ تجدید نظر در نقشه های خطوط تراز ساختمانی ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۱ گردآوری داده ها و نقشه های موجود : جمع آوری گزارش ها یادداشت های زمین شناسی »همچنین نقشه های مختلف زمین شناسی و ژئوفیزیکی از ناحیه مورد مطالعه و در صورت لزوم قسمت هایی از نواحی مجاور که مرتبط با زمین شناسی مورد مطالعه باشد . همچنین اطلاعات عمومی مرتبط با اکتشاف از قبیل اطلاعات هواشناسی ۰ راه‌های دسترسی .چشمه های نفتی و ... گردآوری شود . ۲-۲ بررسی صحرابی اولیه و برنامه ریزی زمین شناسی تفصیلی زمین شناسی اولیه و برنامه ریزی برای انجام مطالعات اختصای زمین شناسی برای محدوده‌های مورد نظر » همچنین برنامه بررسی‌های ژئوشیمی و اکتشاف گرانی سنجی و لرزه‌نگاری نیز انجام شود . ۲-۳ چینه شناسی ( ۹73۸71601۸711۷ ) در بخش زمین‌شناسی عمومی ۰ بررسی چینه‌شناسی و به ترتیبی که در تهیه نقشه‌های زمین‌شناسی با مقیاس ۰ معمول است مشخص گردیده . تعیین گردیده است : الف ) جند زون ساختاری در بلوک وجود دارد . ب ) واحدهای سنگی به ترتیب واحدهای پیر به جوان و به تفکیک ا- سنگهای رسوبی |[ - سنگهای آذرین ][[- سنگهای دگرگونی تو صیف شده آند . ۲-۳-۱ چینه‌شناسی سنگهای رسوبی : در مطالعات این مرحله یعنی بررسی اختصاصی چینه‌شناسی که قبل یا همگام با تهیه نقشه‌های زمین‌شناسی صورت میگیرد <- مطالعات . متمرکز بر سنگ‌های رسوبی است . مطالعات لیتواستراتیگرافی - بیواستراتیگرافی و کرونواستراتیگرافی به ترتیب میبایستی انجام گیرند . تهیه نقشه گسترش سنگهای منشاء » مخزن و پوشش با مقیاس متناسب همچنین تخلخل در سنگ های نقشه‌های خطوط میزان ضخامت حقیقی چینه‌ای ( 1120 1۳1010۶5 51۳2118720110 ع1۳) در مقیاس مورد نظر برای همه واحدهای سنگی باید تهیه گردد . نتیجه گیری در یک گزارش مدون و تعداد ۲ نسخه همراه به ۲1حاوی گزارش ۰ نقشه‌ها . ستون های چینه ای - نمودارهای تطابقی تحویل کارفرما شود -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۳-۲ رسوب شناسی : مطالعه رسوب شناسی در محل رخنمون و همچنین در آزمایشگاه توسط بررسی مقاطع میکروسکپی تهیه شده از نمونه ها انجام می پذیرد یعنی تشخیص اولیه و در محل اختصاصاتی مانند ساخت و بافت سنگ - فسیل ها و رنگ سنگ - تخلخل و غیره گرچه در آزمایشگاه روی نمونه ها بدقت بررسی میشود لکن بافت سنگ : شامل انداه دانه ها - شکل دانه ها - طرز قرار گرفتن دانه ها - نوع اتصال آنها و جور شدگی آنها. ساخت سنگ : تفسیر محیط رسوبی - عمق آب - شناخت جهت فوقانی لایه - جهت جریان های - اجزاء تشکیل دهنده سنگهای تخریبی و طبقه بندی ماسه سنگها و کنگلومراها - اجزاء تشکیل دهنده سنگهای کربناته و مشخص نمودن دانه های فسیلی و غیر فسیلی آنها . تخلخل و دیاژنز و طبقه بندی آنها . تشخیص میکروفاسیس ها سیکل و سکونس های رسوبی ۲-۴ بررسی های تکتونیکی و زمین شناسی ساختمانی هدف از مطالعه بشرح زیر است : الف ) پی بردن به شکل هندسی مخازن احتمالی به منظور برآورد حجمی تله های نفتگیر . سنگ پوشش و مسائل مشکل آفرین در حفاریهای اکتشافی . ج ) نحوه ارتباط سنگ‌های مخزن با رخنمون های سطحی . د ) بررسی توزیع فراوانی شدت شکستگی سنگ مخزن و مشخص نمودن ویژگی شکستگی ها . ۲-۴-۱ عملیات صحرایی و برداشت ها : - تهیه پلان با مقیاس ۱:۲۵۰۰۰ از هر ساختمان زمین شناسی و نواحی مجاور ( نزدیک ) به آن مشروط به آنکه در بررسی های اولیه ساختمان مذکور مساعد برای تجمع نفت و گاز تشخیص داده شود . - تهیه پروفیل طولی برای هر ساختمان با مقیاس های ۱:۲۵۰۰۰ و یا ۱:۱۰۰۰۰ -------- صفحهٔ بعد -------- تهیه پروفیل های عرضی ( عمود بر محور تاقدیس - یا عمود بر امتداد گسل ) و حتی الامکان عمود بر امتداد لایه بندی بازاءهر ۵ کیلومتر و پروفیل های عرضی اضافی در محل های بحرانی . - برداشت های نقطه ای - که شیب - امتداد لایه . جهت شیب لایه و مختصات نقطه ثبت گردد . تشخیص محدوده‌های هم شیب و ثبت آنها روی نقشه . تعیین مرز سازندها و واحدهای سنگی با ثبت ارتفاع و طول و عرض جفغرافیایی نقاط برداشت درزه ها از ایستگاه هایی حتی الامکان با فواصل تقریبی ۲ کیلومتر از هم » در رخنمون های مناسب . گردآوری داده های سینماتیکی که کمک به تشخیص ساز و کار دگر شکلی و کرنولوژی رویدادها مینماید . محل اندازه گیری ها علاوه بر نمایش چشمی روی عکس ها یا نقشه با برداشت 0۳5 ۰ تا بصورت رقومی در تحلیل و ترسیم رایانه ای داده ها مورد استفاده قرار گیرد. ۳-۳-۲۳ کارهای دفتری و نهیه نقشه : این کارهای حداقل شامل موارد زیر خواهد بود : با توجه به برداشت های انجام شده مقاطع متعددی ( بطور متوسط هر ۵ کیلومتر)با تلفیق های ساختمانی به روش متناسب با نوع یا الگوی چین خوردگی ( چین خوردگی موازی - چین خوردگی مشابه - چین خوردگی متحدالمرکز و ... یا تلفیق از آنها ) ترسیم شده و بوسیله مدل های کامپیوتری بازسازی و متعادل گردند . بدیهی است در نواحی که اطلاعات تحت الارضی شامل نتایج بررسی های ژئوفیزیکی با نمودار جاه ها در دست باشد » در ترسیم برشهای ساختاری مورد استفاده قرار میگیرد . - براساس مقاطع برای سازندهای مختلف نقشه خطوط تراز ساختمانی باید ترسیم گردد . سپس برای هر واحد سنگی شاخص ( سنگهای پوشش و سنگهای مخزن ) نقشه منحنی های هم ضخامت ( 11۵۳ 1500220 ) تهیه و برای سطح فوقانی هر واحد نقشه خطوط تراز ساختمانی تعیین سن تاقدیس و گسل ها و چنانچه تاقدیس و گسل رویشی باشند تخمین آغاز حرکت - ارتباط هر تاقدیس با نادیس های مجاور و زین اسبی ها (5244[09 ) و گسل های مجاور و ۶ -------- صفحهٔ بعد -------- توصیف ساختمان : نوع تقارن - یال ها - لولا و محور ساختمان و شرح آن . بلندترین نقاط چین خوردگی (۲691)) - دماغه ها ( ۳12086 ) - بستگی افقی بر حسب کیلومتر مربع - بستگی قائم برحسب متر - عمق یا ارتفاع ۳۹1 از سطح دریا نیز باید شرح داده شوند . اگر احتمال وجود مخزنی در مقابل یک گسل وجود دارد - علاوه بر بررسی های متداول برای تعیین نوع گسل و نمایش لایه های مختلف در دو سمت گسل در چند مقطع عمود بر امتداد گسل برای انجام عملیات ژئوفیزیکی برنامه‌ریزی بشود تا منجر به شناسائی نفتگیر احتمالی گردد . تشریح درزه‌ها : نوع درزه - ذکر شیب و امتداد درزه‌های فراگیر _ تنظیم دیاگرام گل سرخی برای هر ایستگاه اندازه گیری سعی در تشخیص ارتباط درزه ها با چین خوردگی و گسل ها - با توجه به فواصل درزه ها از یکدیگر و وجود یا عدم وجود جدایی سطوح و پرشدگی یا عدم پرشدگی با مینرال ها اثر درزه در تراوائی سنگ مخزن . نهایتا تهیه گزارش همراه با نقشه ها در ۲ جلد باضافه یک دیسکت حاوی گزارش نقشه‌های رقومی مورد ضمناً پیشنهاد محل هایی که بایستی عملیات ژئوفیزیکی بر روی آنها انجام گیرد با ذکر نوع عملیات ژئوفیزیکی بصورت گزارش مجزا تنظیم و آرائه شود . ۲-۵ زمین شناسی تحت الارضی ۲-۵-۱ انتخاب محل حفاری : انتخاب محل حفاری از نظر زمانی پس از خاتمه عملیات لرزه نگاری و یا بعد از آنکه زمین شناسان ساختمانی . ساختمانهای زمین شناسی مساعد را ( بطور عمده تاقدیس ها را) با اطلاعات بدست آمده از ۲-۵-۱-۱ انتخاب مساعدترین ساختمان زمین شناسی برای حفاری اکتشافی : از میان ساختمانهایی که دارای شرایط مناسب جهت حفظ هیدروکربور باشند » مناسبترین تاقدیس باید انتخاب گردد . ۵-۱-۲ انتخاب محل چاه : محل چاه با توجه به توپوگرافی ( پرهیز از توپوگرافی ناهنجار ) و حتی المقدور نزدیک به محل تقاطع برش های طولی و عرضی که اطلاع دقیقتری از اعماق زمین در دست میباشد تعیین می گردد . اهداف حفاری : ۷ -------- صفحهٔ بعد -------- گونه ای انتخاب گردد که برای همه افق ها بصورت ایده آل باشد . اگر امکان چنین مطلبی نیست برای یک افق حالت ایده آل داشته باشد و برای سایر آنها حالت قابل قبول از نظر دستیابی به اطلاعات مفید داشته باشد تا به حفر چاه های انحرافی لزومی نباشد . محل چاه بعد از آنکه روی نقشه مشخص گردید میبایستی توسط یک گروه مرکب از نقشه بردار . کارشناس زمین شناسی و کارشناس حفاری و مهندس راه و ساختمان روی زمین پیاده گردد . چنانچه مشکلات اجرایی مشاهده گردد . فرضاً زمین در آن نقطه چنان صخره‌ای باشد که حفر گودال سلر بسیار مشکل و پرهزینه گردد . یا محل در معرض هجوم سیلاب احتمالی باشد و یا ... جابجایی تا فاصله مجاز بلامانع خواهد بود . تعیین مختصات انتخاب شده توسط نقشه بردار در دو نوبت » یکبار در موقع پیاده کردن نقطه از روی نقشه بر روی زمین و بار دوم پس از احداث سلر. مکاتبات لازم برای اخذ مجوز حفاری از کارفرما ( وزارت نفت ) صورت گیرد. ۲-۵-۱-۳ - انتخاب محل بعدی برای حفاری : در صورتیکه اولین حفاری منجر به کشف ذخیره نفت و گاز بصورت تجاری نگردد - موافقت کارفرما برای حفاری روی ساختمان زمنی شناسی دیگر کسب می گردد . در حالتیکه در حفاری اول آثار و شواهد نفت و گاز در مقیاس اقتصادی کشف شود . دومین چاه بصورت توصیفی روی همان ساختمان حفر میگردد . ۲- عمق نهایی چاه : که تعیین کننده نوع دستگاه حفاری است که باید بکار گرفته شود . ۳- قطر چاه : حفاری با چه قطری شروع میشود و با چه قطری ختم میگردد . چه فواصلی با چه قطری باید حفر شوند ؟ ۳ - پیش بینی نصب لوله های جداری ۵ - نمونه گیری و مغزه گیری ۶- انواع گل حفاری مورد نیاز ۷ - محل های هرز روی گل حفاری و محدوده های پرفشار ۸ - نمودار گیری -٩‏ پیش بینی آزمایش های بهره دهی ۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ۰- آزمایش های ].5.] ۱ - تهیه ۵۲1 2 8720101 0۲۳۵۹۳۵ ۱1۵ ( بعنوان پیش بینی ) براساس اطلاعات چاههای مجاور کارشناسان حفاری و مهندسین نفت . پیشنهادهای زمین شناس را بررسی نموده در گزارش این قسمت علاوه بر پیش بینی زمان انجام کار پیش بینی تدارکات را نیز باید به عمل آید یعنی سفارش مواد و مصالح مورد نیاز را هم شامل میگردد . ۲-۵-۲-۱ -نمودار پیش بینی حفاری : حفاری خواهند شد باید منعکس باشد و در قسمت فوقانی نمودار مختصات محل چاه و عمق نهایی این نمودار با کمک گرفتن از ستونهای چینه شناسی » و با توجه به مقاطع ساختمانی و مدارک لرزه نگاری ( چنانجه انجام شده باشد ) و توجه به نقشه های خطوط تراز ساختمانی تهیه میگردد . تعیین عمق شروع سازندها و واحدهای سنگی مختلف درمرحله اول نسبت به سطح زمین انجام میشود لکن در مرحله نهایی پس از تعیین دستگاه حفاری نسبت به میز دوار ( 12010 1۵1۵۲ ) که صفر ذکر نام سازند یا واحد سنگی که در هر عمق حفر میگردد پیش بینی تخلخل و تراوائی سنگ و سایر مشخصات مانند رنگ - سختی و ... ضرورت دارد . درمورد سنگ پوشش » توجه خاص در عمق رسیدن به آن بایستی معطوف گردد زیرا در مواقعی که سنگ پوشش از انواع سنگ تبخیری و بخصوص نمک باشد تعویض گل حفاری از آب شیرین به آب نمک اشباع ضرورت دارد . همچنین پیش بینی رسیدن به سنگ های مخزن که معمولا با کار گذاشتن لوله جداری در حوالی سطح فوقانی آن برنامه ریزی میشود نیز ضرورت دارد . - پیش بینی محدوده هایی که فرار گل حفاری در آنها محتمل است . پیش بینی محدودهایی که احتمال وجود حفره و غار میرود . - پیش بینی محدودهایی که وجود آب زیر زمینی تحت فشار محتمل است و تخمین فشار آن . پیش بینی محدوده هایی که احتمال وجود نفت و گاز میرود و تخمین فشار مخزن نیز ضرورت دارند . - محاسبه حجم مخزن و تخمین ذخیره در جا و قابل استحصال . ۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۵-۳ - تهیه نمودار جاه 1,08 ۲۷۷۵۱1 ع۳۵۵۳1) : مجموعه اطلاعاتی را که از حفر یک چاه بدست می‌آید بایستی بطریقی ضبط نموده مورد تعبیر و تفسیر قرار با کمک نرم افزارهای گوناگون بصورت رقومی در این مرحله انجام میگیرد . ضمناً اهم شرح وظائف زمین شناسی مقیم علاوه بر تهیه نمودار چاه به شرح زیر است : ۱ - بررسی نمونه ها ۲ - تهیه و ارسال گزارش روزانه ۳ - دادن اطلاعات لازم به کارشناسان پتروفیزیک و مهندسی مخازن ۴ - همکاری با کارشناسان گل حفاری ۵ - همکاری با مهندس ناظر حفاری نمودار نرسیمی چاه 08 ]۱2 ۳۸0/10 ۲-۵-۳-۱ قطع و اندازه نمودار : نمودار روی کاغذهایی با ابعاد ۲۸/۵۲۶۰ سانتیمتر نمایش داده شود . در این قطع علاوه بر سر ۰ است . ضمناً روی این نمودار فواصل ۲ متری باید قابل تشخیص باشد . ۲-۵-۳-۲ عمق چاه و بیشرفت روزانه حفاری : در اولین ستون » عمق چاه برحسب پا ترسیم شده است و خطوط افقی ۲ متری را مینمایاند و فواصل بین آن ( نیم فاصله )عمق پنج پا را مشخص میسازند . ۲-۵-۳-۲ زمان حفاری : زمان حفای که در واقع منظور سرعت حفاری است برحسب دقیقه برای هر فوت بصورت رسم عواملی مانند نوع مته < سرعت دوران مته < وزن روی مته که در سرعت حفاری تاثیر دارند بایستی در همین ستون یادداشت گردند . بعلاوه نو بودن یا کند بودن و تعویض مته را نیز در همین ستون بایستی ثبت نمود تا -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۵-۳-۴ مشخصات چاه : مشخصات کلی چاه که ثابت است یعنی نام یا شماره چاه - مختصات جغرافیایی محل چاه و ارتفاع دهانه چاه و میز دوار از سطح دریا در سربرگ نمودار ذکر می شود . لکن مشخصاتی که با عمق تغییر مینمایند مانند : قطر چاه - لوله جداری و زاویه انحراف چاه بایستی متناسب با پیشرفت حفاری روی نمودار ضبط گردند . در هر زمان که تصمیم گیری بر انجام عملایت خاص در چاه پیش بیاید بایستی علاوه بر دانستن عمق جاه سایر مشخصات چاه را ینز در دست داشت . اهم این مشخصات عبارتند از : الف ) انحراف چاه از محور قائم ( 16۷1211010 ) ب ) اندازه - نوع و محل کارگذاری پاشنه لوله جداری و همچنین فواصلی که لوله جداری مشبک شده ج ) اندازه قطر چاه مشخصات یاد شده یا با نوشته یا بوسیله علائم در ستون مربوطه بایستی ثبت شوند . ۲-۵-۳-۵ مشخصات مغزه ها : در مورد مغزه ها ء در یک ستون شماره و اعماق شروع و خاتمه هر مغزه گیری ذکر میگردد . در ستون بعد درصد مغزه بدست آامده ( ۵۵۰۷۵۲۷ ع0۲۵-) ) با رنگ سیاه و قسمت از دست رفته با رنگ سفید باید مشخص گردد . در ستون دیگر شیب اندازه گیری شده طبقات حفر شده که در مغزه ملاحظه شده است ذکر گردد . باید توجه داشت که در اینجا شیب قرائت شده از روی مغزه عیناً ذکر میگردد . شیب واقعی لایه ها با توجه به زاویه انحراف چاه با محور قائم بایستی بعداً محاسبه شود که در گزارش اختصاصی مغزه ها که همراه با نمودار با مقیاس ۱:۱۰ که برای هر مغزه بایستی تهیه شود دکر میگردد . همچنین در گزارش نهایی چاه شیب واقعی ذکر میشود : چنانجه مغزه از دیوار چاه گرفته شود ( ۲0۲۵ ۷۷/۵11 51046 ) شماره و مقدار بازیافت آنها نیز در همین شرح مغزه ها و یا شرح مغزه های دیواری مانند شرح نمونه های معمولی در ستون وسط نمودار تحت عنواأن 10907101101 ۳021 باید نوشته شود . ۲-۵-۳-۶ نمایش لیتولوژی : برای توصیف نمونه دو روش کلی وجود دارد یکی روش تفسیری و دیگری روش درصدی . انتخاب روش درصدی ارجحیت دارد . ۱۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۵-۳-۷ شرح نمونه ها : چنانچه مغزه گرفته شده باشد شرح مغزه باید نوشته شود » و هرگاه حفاری با مته معمولی انجام شده باشد شرح لیتولوژی از روی نمونه خرد شده با مته خواهد بود . واریزها و مواد زائد احتمالی از قبیل خرده سیمان بایستی با استفاده از انبرک از نمونه باید خارج عموماً توجه بایستی معطوف به خرده سنگ های زاویه دار و تازه کنده شده باشد . نمونه بصورت تر در ستون شرح نمونه علاوه بر نوع و جنس سنگ های حفاری شده مشخصات دیگر مانند : رنگ - بافت - سیمان یا ملات سنگ - فسیل - مینرال - ساختار رسوبی - تخلخل - سختی و صفات دیگر چنانچه فسیل یا میکروفسیل در نمونه ها دیده شده باشد در ستون مربوطه باید ذکر گردد . برای گرده شناسی دعوت بعمل آید تا نمونه ها را از نظر میکروفسیل مورد دقت و بررسی قرار دهند و نتیجه در صورت امکان در این نمودار منعکس گردد . ولی بهر صورت نتیجه در نمودار تکمیلی چاه بایستی درج شود . مسائل مربوط به تفسیر نمونه ها برای رفع خطاهای ناشی از اختلاط نمونه یا طبقات حفر شده قبلی -- واریزه ها - مواد کنترل کننده هرز روی گل ۰ سیمان . آلودگی گریس حفاری ,زنگ لوله حفاری و دو ستون برای درج نام سازند مورد حفاری و سن واحدی که حفر میگردد باید قرارداد ۰ که میبایستی شروع و خاتمه سازند به وضوح در آن ذکر شود . سن واحد مورد حفاری در صورت یقین نوشته شود ولی از ذکر بصورت مشکوک و احتمالی خودداری گردد . ۲-۵-۳-۸ سایر مشخصات : در نمودار توجه خاصی به نشان دادن پدیده هایی که از نظر اقتصادی واجد آرزش میباشند باید معطوف گردد و چندین ستون برای این پدیده ها در نظر گرفته شود . مشاهده هیدروکربورهای جامد و نفت مرده . نفت . گاز . آب شیرین » آب نمک . آب گوگرد دار با مقادیری که دیده شده اند » چه در نمونه سنگ . جچه در مغزه و جه در گل حفاری نمایش داده شوند . علاوه بر علائمی که برای هر یک از مواد یاد شده در نظر گرفته شده ممکن است با بکار بردن کلمات : بندرت » کم فراوان و از این قبیل موضوع را بهتر بازگو نمائیم . مشخصات گل حفاری : نوع » وزن مخصوص .۰ روانی قید شود . نقاط یا فواصلی که در آنها گل حفای گم شده ( هرز رفته ) مشخص گردند. ۱۲ -------- صفحهٔ بعد -------- در این مورد از علائم باید استفاده شود ولی در صورت اهمیت ( فرار به مقدار زیاد ) با درج نوشته تاکید شود . نتایج آزمایش نمونه ها در آب داغ - اسید کلریدریک رقیق . حلال های نفتی . بررسی با اشعه ماوراء بنفش در ستون مخصوص به خود باید ضبط شوند. نتیجه و خلاصه آزمایشهای آ.5.] و بهره برداری در ستون آخر باید درج گردند . این مشخصات نه تنها برای چاهی که نمودار آن رسم میگردد پر ارزش است بلکه برای برنامه ریزی چاه بعدی نیز مورد استفاده خواهد بود . ۲-۵-۴ گزارش تکمیلی چاه : 1100۲1 ۳۳01:1610 ۱۷۷۵۱۱ گزارش شناسنامه یا مشخصات کامل چاه و سرگذشت اتفاقات حین حفاری همراه با نمودار تکمیلی چاه باید تهیه و نتایج حاصل از حفاری بصورت رقومی روی دیسکت و در دو فایل مجزا ( اصل گزارش - و پیوست ها ) آرائه گردد . رئوس مطالب گزارش بدون هیچگونه محدودیتی بشرح زیر می باشد : ۲-۵-۴-۱ اطلاعات عمومی شامل : نام ناحیه نام ساختمان زمین شناسی مورد حفاری نام چاه - شماره آن و علامت اختصاری انتخاب شده - نوع چاه - ( اکتشافی -- توصیفی ) نمایش موقعیت چاه در نقشه ساده در یک صفحه ۸4 که تاقدیس و محل چاه را نشان دهد . - مشخصات چاه : شامل مختصات جغرافیائی و مشخصات قائم الزاویه و ارتفاع دهانه چاه از سطح زمین و از سکوی حفاری ( 12016 ۳۵۲۵۲۷ ) و از سطح دریا تاریخ شروع و خاتمه حفاری تاریخ استقرار و ترخیص دکل حفاری عمق نهایی (1. 1) اهدافی که پیش بینی شده بودند و اهدافی که مورد بررسی قرار گرفتند. ۲-۵-۴-۲ زمین شناسی ساختمانی : نوع ساختمان زمین شناسی ( تاقدیس ) و مشخصات آن در افق های مختلف .وضعیت محور تاقدیس ۱۳ -------- صفحهٔ بعد -------- های مجاور- قدیمی ترین و جوانترین واحدهای سنگی در رخنمون ها ۰ مشخص ساختن گسل ها و تهیه نقشه تراز ساختمانی در افق های مناسب و یا اصلاح نقشه‌های تراز ساختمانی با اطلاعات بدست امده از چاه . - تهیه مقطع ساختمانی که از محل چاه عبور نماید یا اصلاح مقطع ترسیم شده براساس اطلاعات ۲-۵-۴-۳ چینه شناسی : براساس گزارش های روزانه . مقایسه پیش بینی با آنچه حفاری شده در مورد هر سازند نام و ضخامت هر واحد سنگی - ذکر سن هر سازنده . درج ملاحظات فسیل شناسی و در صورت امکان تهیه ۳2۵160108 . تهیه جدول سازندهای حفاری شده شامل: سن - ضخامت - عمق حفاری شده - شروع و خاتمه حفاری نسبت به سکوی حفاری (]. ۳ ) و نسبت به سطح دریا . ۲-۵-۴-۴ نمودار زمین شناسی ترکیبی تکمیلی چاه 1.08 |۷۷۵۱ ۳-0100۹116 [ 000108102 : اهم مطالبی که درنمودار باید مشخص شود در زیر آمده است : قراردادن نمودارهای اشعه گاما ( ۲ ب)) و صوتی ( 5۵10 ) در جوار ستونهای چینه شناسی درج محل پاشنه های لوله جداری با عمق های اصلاح شده براساس نمودارها درج آزمایش های 1.5.1 درج آزمایش های بهره بهره برداری ( 7691 ۳۳۵۵101 ) ترسیم تصویر چاه روی سطح افق ( 0۳0[01101 [107120112] ) در انتهای نمودار درج مغزه ها بطوریکه مشخصات شیب لایه بندی » سنگ شناسی و نشانه های مواد هیدروکربوری را شامل باشد روی نمودار و تهیه جداول جداگانه بازنگری در نمودار درصدی و انجام اصلاحات لازم در آن درج نمودارهای گرفته شده ۲-۵-۴-۵ تهیه نمودار تطبیقی (۳2۲۲-) ۲0۳۳۵۱۵0 ) ۲-۵-۴-۶ تصحیح نقشه های هم ضخامت و هم تخلخل برای سازندهای مختلف براساس اطلاعات بدست آمده از چاه ۱۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۵-۴-۷ مشخصات مخزن : - اصلاح بستگی های افقی و قائم براساس اطلاعات حاصل شده از حفر چاه چارت های 1.5.7 بررسی و تفسیر گردند - نتایج آزمایش های بهره برداری و تفسیر آنها چنانچه نمونه های مخزنی گرفته شده . بررسی و تفسیرگردند مطالعات پتروفیزیکی بعمل آمده و محدوده های هیدروکربوردار مشخص گردند تخلخل, تراوائی » درجه حرارت مخزن ۰ اشباع شدگی از آب . موئینگی حد گاز و نفت تشریح شوند . ۲-۵-۴-۸ مشخصات گل حفاری : -نوع گل حفاری بکار رفته در اعماق مختلف و برای سازندهای مختلف باید ذکر شود منبع یا منابع تأمین آب مشخص گردد نمودار تغییرات فشار گل 1۵۲1-) ۳۳۵۶۶۳۵ 111۵ 012010111) تهیه شود اعماقی که هزر روی گل بصورت شدید داشته اند با مشخص نمودن سازندهایی که گل در آن گم شده با درج مقدار ذکر گردد . محدوده هائیکه آب پرفشار داشته اند مشخص شود . نوع و وزن گل بکار رفته برای کنترل چاه ( وزن - غلظت - ۳۳۸ نمک ) هم بصورت گزارش هم در نمودار تکمیلی درج شود . ۲-۵-۴-۹ اعماقی که آب نمک - نفت و یا گاز وارد چاه شده است : جدولی تهیه گردد که در آن عمق ۰ نوع سیال . مقدار جریان مشخص گردد خلاصه مطلب روی ۵-۴-۰ لوله های جداری : جدولی تهیه گردد که در آن اندازه - نوع . طول . محل پاشنه.» قسمت های مشبک شده ... درج ۲-۵-۴-۱ وضعیت نمونه گیری گزارش فواصلی که نمونه های خرده سنگ گرفته شده . نحوه نمونه گیری . نمونه‌های ضبط شده . مقدار و نوع بسته بندی » محل ارسال و بایگانی نمونه ها . - اسلاید یا عکس های تهیه شده ۱۵ -------- صفحهٔ بعد -------- نمونه های گرفته شده برای مطالعات و بررسی های ژئوشیمیایی خواهد بود. ۲-۵-۴-۲ مغزه گیری : سازندی که مغزه در آن گرفته شده - درصد بدست امده - تخلخل - شکستگیها - شیب لایه بندی -- آثار هیدروکربوری و جنس سنگ ذکر شده باشند . گزارش های مغزه که هم زمان با گزارش های روزانه تهیه شده ضمیمه گردند . نسخه ای از عکس هاو اسلایدهای گرفته شده ضمیمه گردند . چنانچه وجود آب - نفت یا گاز اعلام شده و نمونه های مومیائی یا منجمد شده تهیه شده و به آزمایشگاه ارسال گردیده - نتیجه بررسی بصورت گزارش ضمیمه گردد . محل بایگانی مغزه ها درج شود . چنانچه نمونه یا مغزه جانبی ( 20۲۵ ۷/۵11 5140 ) از دیوار چاه اخذ شده عیناً گزارش شود . ۲-۵-۴-۳ نمودار گیری : جداولی تهیه شود که نمودارهای گرفته شده در نوبت های مختف و اعمال آنها را نشان دهد . خلاصه تعبیر و تفسیر و آهم نتایج حاصل از نمودارگیری ها بصورت گزارش ارائه گردد . -۵-۴-۴‏ لوله های جداری : جدولی تهیه گردد که در آن قطرء طول . محل کارگذاری پاشنه » قسمت های مشبک لوله های ۲-۵-۴-۵ تاریخچه حفاری : خلاصه ای از تاریخجه حفاری شامل : شروع و اختتام حفاری مشخصات دستگاه حفاری ,مشکلات احتمالی برپائی دکل . نصب موتورها و پمپ هاء انواع لوله های حفاری بکار گرفته شده - تعداد لوله های وزنه در اندازه های مختلف که بکار گرفته شده . آمار مته های مصرفی - نمودارهای سرعت حفاری مشکلات و اتفاقات حفاری برای هر سازند . مانده یابی . انحراف چاه ۰ مشکلات فرار گل . مشکلات نفود سیال بداخل چاه . مقدمات فراهم آمده برای آزمایش ها آنالیز زمان خالص حفاری و زمان های از دست رفته درج گردند . ۱۶ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۵-۴-۶ ارزیابی مخزن گزارش های روزانه مهندس نفت مورد مطالعه قرار گرفته و آهم مطالب مربوط به مهندسی نفت از آنها استخراج و بطور خلاصه قبل از محاسبات ارزیابی مخزن ارائه شود . با توجه به ستون حفاری شده در مخزن و اطلاعات بدست امده از نمودارها و آزمایش های [.12.5 و بهره دهی ۰ آرزیابی مخزن شامل : فشار » درجه حرارت . سطح تماس گاز و نفت < سطح تماس نفت و اب . درصد تخلخل سنگ مخزن . درجه اشباع نفت . ضریب حجمی هر سازند .درجه |۸۳ نفت . تجزیه گاز و برآورد میزان برداشت بهینه تا انجا که امکان محاسبه دارند در گزارش این بخش گنجانیده شوند . ۲-۵-۴-۷ محاسبات انحراف چاه همراه با تصویر آفقی چاه درمقیاس مناسب ارائه گردد . عمق قائم حقیقی (1۷1 ( 1601 [۷۵۲۱1۵ 1۳۷۵ ) محاسبه و اعلام شود . ۲-۵-۳-۸ تمیه خلاصه اطلاعات چاه 421۵ ۱۷۷۱۱ 5۱۱۱۱۵۲۷ (دراندازه ۸4 ) ۲-۵-۳-۸ پیوست ها بطو رکلی شامل : نقشه توپوگرافی تاقدیس نقشه زمین شناسی یا نقشه ژئوفیزیکی تاقدیس نقشه های خطوط میزان ساختمانی برای سنگ های مخزن که با اطلاعات چاه اصلاح شده باشند. نمودارتغییرات فشار گل حفاری ( 21271 0۳6۶۹۳۵ 2۲201011 ۱۷۵ ) نمودار تطبیقی ( 11271ل) 0۲۳۵121101 ) با چاه یا چاههای مجاور ویا با برش های سطحی نمودار تکمیلی چاه در مقیاس ۱:۱۰۰۰ گزارش فسیل شناسی و یا 0۳2100108 برگ خلاصه اطلاعات چاه در برگ ۸4. ۱۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۵-۵ تجدید نظر در نقشه های خطوط تراز ساختمانی : پس از خاتمه حفاری با توجه به عمق های بدست آمده برای سازندهای مختلف و اطلاعات حاصل از نمودارها و محاسبه سرعت آامواج صوتی میبایستی نقشه ها مورد تجدید نظر قرار گیرند و در صورت لزوم ۱۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ر ات ۳ ۳- مطالعات زئوشیمی ۳-۱- تعریف و زمان انجام کار: منظور از یررسی ژئوشیمیایی عبارتست از آرزیابی توان هیدروکربورزائی واحدهای سنگی که بعنوان شروع بررسی‌ها ۰ هم زمان یا بلافاصله بعد از پایان مطالعات چینه شناسی موضوع بند ۲-۳ می‌باشد. سنگ منشاء توان بالقوه هیدروکربورزائی دارد یا نه و اگر دارد آیا این توان از قوه به فعل تبدیل شده است؟ ضمناً حتی الامکان محاسباتی بصورت ارزیابی برای مقدار هیدروکربور تولید شده ارائه گردد. ۳-۲- نمونه برداری: لازم است حداقل موارد زیر انجام شود: ۳-۲-۱ سطحهائی که قرار است نمونه‌برداری شوند پاک سازی شوند و با ایجاد محوطه کوچکی بصورت روبرداری یا ترانشه کم عمق محل نمونه برداری آماده شود. برداشت نمونه بوسیله دستگاه حفاری کم عمق بصورت مغزه یا بوسیله دستگاه حفاری دستی اوگر ۳-۲-۲ نمونه‌هائشی که از برداشت‌های صحرائی بشرح فوق تهیه شده و یا مغزه هائی که احتمالاً از چاه حفر شده از قبل در دست باشد بایستی نرم شده از آنها پودر تهیه گردد و بطور کلی آماده سازی برای ۳-۳- مطالعات پتروگرافی آلی: با تهیه برش‌های نازک و قرص‌های صیقلی از مواد آلی جدا شده از نمونه ها مطالعه میکروسکپی در همین مرحله درجه بلوغ یا پختگی مواد آلی نیز از طریق نور انعکاسی روی نمونه قرص مشخص گردد ( شاخص بلوغ حراتی ۳۵[ ).همجنین تعیین شاخص تغییرات حرارتی ( ,[1۸) نیز در این مطالعه انجام پذیرد. ۱۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۴- آنالیز با دستگاه [۳:۷۵1 10614 : باید این آنالیز که نوعی پیرولیز می‌باشد بمنظور مشخص نمودن: الف: مقدار کل کربن موجود در نمونه ( 1061 ) ب: مقدار گاز موجود در نمونه (50) ج: مقدار هیدروکربور سیال در نمونه ( (5) د: پتانسیل هیدروکربورزائی و نوع کرژن موجود در سنگ (52) ه: حداکثر حرارتی که هیدروکربور در آن تولید شده است ( 113127) صورت گیرد و سپس ستاده‌های این تجزیه همراه با سایر اطلاعات بصورت داده‌ها به مدل های رایانه ای همجون 16۷ ل] ]۷۷1 یا مشابه آن وارد و پردازش شود. ۳-۵- تجزیه شیمیایی: در پاره‌ای موارد با انتخاب نمونه‌هایی که به ظاهر بهتر و غنی تر هستند باید تجزیه شیمیائی انجام و انواع هیدروکربور را مشخص ساخت. ۳-۶- بکارگیری کروماتوگراف گازی: از طریق طیف سنجی می‌توان به پراکندگی و ترکیب هیدروکربورهای اشباع و آرماتیک پی برد و با تعیین پارامترهای - ([7-0,ل)[]-م,۳[)0]-۳1ل)- 0۲ درجه بلوغ حرارتی مواد آلی را مشخص نمود. این بررسی برای تعیین نوع مواد آلی ( نفت زا- گاز زا- بی اثر) و پی بردن به محیط رسوبی ( دریائی- دریاچه ای - قاره اآی) خواهد بود. ۳-۷- محاسبه شاخص توان هیدروکربورزائی ]5۳1 : بر اساس پارامترهای شاخص بلوغ حرارتی ( 10-.|[1112-1[|۸) سنگ مادر به چند واحد هم بلوغ ( 1805180 ) باید تقسیم گردد. و پس از آن مقادیر نفت - گاز مایع و گاز تولید شده از هر واحد محاسبه هیدروکربور» به کمک شاخص‌ها مقدار هیدروکربور مهاجرت کرده به سوی سنگ مخزن محاسبه گردد. محدوده [5۳ و نفوذپذیری سنگ‌های مخزن محاط در سنگ مادر تعیین و در نهایت مناطق مستعد تجمع هیدروکربور ارزیابی گردند. ۷: -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۸- گزارش نهائی گزارش مراحل انجام کار همراه با نقشه‌ها- صورت نمونه هاء آزمایش‌ها ۰ نمودارهاء شکل‌هاء تعبیر و تفسیرها و نتیجه‌گیری بصورت گزارش در ۲ نسخه و بصورت رقومی بر روی دیسکت یا (آنکبرای تحویل به کارفرما آماده گردد. ۳۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳- ژئوفیزیک: هم آهنگ با بند ( ۲-۲) قسمت‌هائی که بایستی مورد مطالعه بوسیله ژئوفیزیک گرانی سنجی ( ثقل سنجی یا گراویمتری ) قرار گیرد و قسمت‌هائی که لازم است عملیات لرزه‌نگاری در آنجا انجام شود باید مشخص گردند. پس از بررسی و مشخص ساختن بخش‌هائی که باید مورد مطالعه ژئوفیزیکی قرار گیرد. پیشنهاد عملیات ژئوفیزیکی به کارفرما داده می‌شود. پیشنهاد بایستی همراه با نقشه مبنائی باشد که بر برنامه‌ریزی خواهد شد. استفاده از روش‌های نوین از قبیل 51۳۵11872007 ع56151711و -10۷6۳۹101] ۷۷/2۳0 میبایستی مدنظر قرار گیرند. ۴-۱- گرانی سنجی: ۴-۱-۱ چنانچه مورد نظر باشد که گرانی سنجی انجام شود ترتیب انجام کار بشرح زیر است: الف: گردآوری اطلاعات ب: طراحی برداشت و انتخاب دستگاه ج: عملیات صحرائی و: وارد کردن برونداده ها به بانک اطلاعاتی تشخیص آنومالی‌ها و همچنین تشخیص ضخامت پوشش آبرفت‌ها و وجود احتمالی توده ها و کنبدهای نمکی در حد نقشه ۱:۱۰۰۰۰۰ و تجسس ادامه گسل‌های مشهود- یا تحقیق گسل‌های مشکوک. بررسی وجود دایک های نفوذی و کاوش در محدوده گنبدهای نمکی برای تشخیص تله‌های چینه‌ای که بررسی در حد ۴-۱-۲- عملیات صحرائی: در مورد کارهای شناسائی و تهیه نقشه با مقیاس ۰۱:۱۰۰۰۰۰ عملیات عبارتست از برداشت پروفیل‌هائی در فواصل تقریبی ۲ کیلومتر از یکدیگرء و استقرار دستگاه روی هر خط در ایستگاه‌های حدود یک کیلومتر از یکدیگر. طول خط بستگی به وسعت دشت یا منطقه مورد برداشت دارد. ۲۲ -------- صفحهٔ بعد -------- در برداشت‌های با مقیاس ۱:۲۵۰۰۰ فاصله پروفیل ها از هم ۱ کیلومتر یا کمتر و فاصله ایستگاه‌ها عملیات نقشه‌برداری و قرائت های گراویمتری بموازات هم بایستی انجام شود. دقت کار نقشه‌برداری برای تعیین طول و عرض نقاط باید معادل دقت نقشه ۱:۵۰۰۰ باشد و حداکثر خطای مجاز در اندازه گیری ارتفضاع نقاط ۳+ سانتیمتر است. در صورت موافقت کارفرما نقشه‌برداری بوسیله 0.۳.5 ( تعیین موقعیت ماهواره‌ای ) انجام خواهد گرفت.ضمناً گرفتن نقاط پلانیمتری و حداقل یک نقطه آلتیمتری از سازمان نقشه‌برداری ضرورت دارد. لازم بذکر است که خطوط و ایستگاه‌ها با حروف و شماره بایستی مشخص شده باشند و برای آنها گراویمتری باشد که اشتباهی پیش آمد نکند. ضروری است داده‌های گردآوری شده صحرائی بصورت رقومی ثبت شده و آماده پردازش‌های رایانه‌ای باشد. ۴-۱-۳ انجام تصحیحات و محاسبات: بطور کلی باید عوارش و پدیده‌هایی که علاوه بر تغییرات دانسیته موجب تغییرات 8 میگردند شناسائی و از اندازه گیری خارج گردند تا نتیجه دلخواه بدست آید: بر مبنای رابطه‌های استانداردی که در این موارد وجود دارد محاسبه گردد و رئوس آنها بشرح زیر است: الف: تصحیحات عرض جغرافیائی ب: تصحیحات ارتفاع محل از سطح دریا د: تصحیحات اثر ماه و خورشید انجام این تصحیحات با تصحیحات روزانه دستگاه ( 17111(]) بطور یکجا بلامانع است. این تصمیمات از طریق برنامه‌های رایانه ای انجام خواهد گرفت. پس از انجام تصحیحات. ارزش‌های گراویمتری بر روی نقشه منطقه مورد مطالعه نقل میگردد. اندازه‌گیری دانسیته سنگها در رخنمون‌های اطراف - و یا اندازه‌گیری دانسیته از روش‌های غیرمستقیم مثل ۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- استفاده از روش نتلتون ( [۸/61161101) یا روش های دیگر متناسب با تویوگرافی و یا استفاده از نمودارهایی که از چاه‌های نزدیک به محل در دست باشد و غیره می‌تواند تعیین شود. آورد که منحنی تئوری آن به منحنی حقیقی نزدیک باشد. ۴-۲- لرزه‌نگاری: هیدروکریور در آنها می‌رود. بهر حال اکتشاف لرزه نگاری به دو طریقه اصلی یا دو متد: ۱- لرزه‌نگاری انکساری ۲- لرزه نگاری انعکاسی دستگاه‌ها و ماشین آلات مناسب برای انجام کارهای لرزه‌نگاری اعم انعکاسی و یا انکساری را داشته باشد که متناسب با نیاز اکتشافی منطقه, طریقه مناسب را اعمال نماید. ۴-۲-۱ نقشه برداری: خطوط ژئوفیزیکی که بر روی نقشه های توپوگرافی و زمین شناسی پیاده شده اند و به رویت نماینده کارفرما رسیده و مورد تصویب قرار گرفته اند . توسط نقشه برداری روی زمین بررسی می‌شود. در صورتیکه موانع توپوگرافی <- زیست محیطی و غیره وجود داشته باشد. تغییرات لازم داده شده یا مجوزهای لازم کسب می‌گردد. سپس برای آغاز عملیات اقدام به تعیین ایستگاه‌های حفاری جهت انفجار و ایستگاه‌های محل استقرار ژئوفونها شده و علامت گذاری‌های لازم انجام می‌شود. و مختصات نقاط یاد شده برداشت می‌گردند. ۴-۲-۲ تولید امواج لرزه‌ای: اگر منطقه‌ایکه عملیات لرزه نگاری قرار است در آنجا انجام شود به گونه ایست که مصرف مواد انفجاری مجاز باشد این کار صورت خواهد گرفت. چنانچه قسمتی از عملیات در جوار مراکز جمعیت باشد و یا از نزدیک ساختمان یا تأسیسات حساس روش انفجاری نماید. جانشین نمودن روش دیگر نباید به کیفیت برداشت ها لطمه وارد سازد. ۳۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ۴-۲-۳ رئوفون ها: شرکت ژئوفیزیکی باید مجهز به تعداد کافی ژئوفونهای مناسب برای هر دو روش انعکاسی و انکساری مجهز باشد. بدیهی است تناسب سری ژئوفونها به تعداد کانال های ضبط میبایستی رعایت گردد. کابل‌ها میبایستی از کیفیت خوب برخوردار بوده » فرسودگی نداشته باشند. وسایل حمل < پخش نمودن و جمع‌آوری کابل ها و ژئوفون ها به گونه ای باشد که مانعی در سرعت کار تقبل شده توسط پیمانکار را فراهم نکند. ۴-۲-۴ دستگاه‌های ضبط: ضبط روی نوارهای مغناطیستی و بطریقه دیجیتالی صورت می‌گیرد و بایستی قابل بازخوانی بوسیله کامپیوترهای مراکز بازخوانی باشد. دستگاه‌های ضبط قابل حمل با وسیله نقلیه سبک بایستی بکار گرفته شوند. ضمناً قادر باشند امواج مزاحم را از امواج دلخواه تفکیک نمایند. همچنین دستگاه ضبط بایستی قادر باشد امواج سطحی با فرکانس پائین را در حین عملیات صحرائی فیلتر نماید بطوریکه احتیاجی به تفکیک آنها در عملیات بازخوانی نباشد. سیستم ضبط میبایستی مجهز به بازخوانی موقت باشد و بتواند بررسی‌های بهینه سازی از قبیل انتخاب ارایش مناسب ژئوفونها و غیره را انجام دهد. ۴-۲-۵- بازخوانی: منظور از بازخوانی؛ تبدیل اطلاعات جمع‌آوری شده از عملیات صحرائی لرزه‌نگاری به مدارک قابل تفسیر زمین شناسی است. و اطلاعاتی که بصورت نوار مغناطیس ضبط شده اند باید تبدیل به مقاطعی گردند که قابل قیاس با مقاطع زمین شناسی باشند. اولین اقدام حذف یا بحداقل رسانیدن امواج متداخله و مزاحم یا امواج ناخواسته است که همراه امواج انعکاسی ضبط شده اند اقدام بعدی ارائه امواج انعکاسی بصورت مقطع زمانی است. پیمانکار یا شرکت ژئوفیزیکی که بخدمت گرفته شده است میبایست در ایران دارای مرکز بازخوانی قادر به انجام همه بررسی‌های متداول باشد و یا قرارداد انجام کار را در مرکز بازخوانی اکتشاف شرکت ملی نفت با آن مرکز منعقد نموده باشد. در صورتیکه بخواهد مدارک را برای بازخوانی به مراکز بازخوانی خارج از کشور ارسال دارد میبایستی موضوع را با کارفرما در میان گذاشته پس از هم آهنگی لازم نسبت به ارسال مدارک اقدام نماید. ۳۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۴-۲-۶ تعبیر و تفسیر: هدف از تعبیر و تفسیر لرزه نگاری بدست آوردن اطلاعات زمین شناسی از داده های لرزه نگاری است و محصول نهائی مدلی است نمایانگر مجموعه‌ای از لایه‌ها با عنایت به ضخامت ها و فرم ساختمانی آنهاء در تهیه مدل میبایستی علاوه بر مدارک لرزه‌نگاری از: الف: اطلاعات زمین شناسی روی زمین ب: اطلاعات نمودار چاه‌های محدوده مورد مطالعه بهره گرفت. ضمناً منظور از تعبیر و تفسیر لرزه‌نگاری در مرحله اکتشافی همه انواع تعبیر و تفسیر اعم از پستی و بلندی زیرزمینی مدنظر میباشد. شکل پدیده زیرزمینی بدست آمده میبایستی هم از نظر زمین شناسی و هم از نظر هندسی قابل قبول باشد. فی الواقع داده‌های لرزه نگاری بایستی منجر به تشخیص ساختمان زیرزمینی بشود که در اثر عملکرد تکتونیک باعث تغییر شکل سنگهای رسوبی گردیده اند. ۳۶ -------- صفحهٔ بعد -------- بخش حفاری مسئول تهیه و تدوین برنامه حفاری چاه بر اساس داده‌های زمین شناسی, تهیه اسناد فنی مناقصه جهت انتخاب پیمانکار اصلی عملیات حفاری و پیمانکاران جنبیء تهیه صورت مواد و مصالحی که تأمین آنها بر عهده مجری است. انتخاب نوع دستگاه حفاری متناسب با عمق نهائی چاه و نظارت دائمی و مجری روش‌های کلی قراردادهای حفاری مانند اجاره روزانه و انجام پروژه بصورت کلید در دست و .. را به کارفرما پیشنهاد نموده و پس از تصویب . یکی از روش‌ها را بمورد اجراء می‌گذارد. پیمانکار حفاری وظیفه دارد که دستگاه حفاری مطابق با درخواست مجری- انواع لوله‌های حفاری در اندازه‌های مختلف- وسایل ابزاریابی- شیرهای کنترل فوران- پرسنل فنی آزموده مطابق با استانداردهای مرسوم- وسایل استراحت کارکنان- وسایل حمل و نقل- وسایل مغزه‌گیری و سایر مایحتاج درخواستی دائم در محل کارگاه آماده نگهدارد- پیمانکار نمودارگیری - پیمانکار گل حفاری که اجرای تهیه سیالات مناسب مطابق با برنامه و رویدادهای اتفاقی را به عهده دارد و سایر سرویس دهندگان متخصص که در موقع لزوم به محل عملیات فراخوانده می‌شوند. ۵-۱- مهندسی حفاری: وظایف عمده مهندسی حفاری به شرح زیر است: تهیه و تدارک قرارداد پیمانکار عملیات حفاری و سایر پیمانکاران جنبی با صلاحدید کارفرما-تهیه و تنظیم برنامه حفاری چاه -تهیه گزارش های هفتگی و ماهیانه و تهیه گزارش نهایی وتکمیلی چاه. همچنین مهندسی مواد و مصالح حفاری شامل:مطالعه و بررسی برنامه های طرح ریز شده به منظور پیش بینی و تدارک کالاهای مورد نیاز-برنامه ریزی تدارک لوازماجناس و ابزار حفاری و پیش بینی مدت لازم برای تهیه و تحویل آنها-انتخاب فروشندگان واجد شرایط -ارتباط با عملیات حفاری به منظور ارسال بموقع کالا-کنترل و تایید اسناد تهیه شده ورودی و خروجی از انبارها-هم آهنگی با مسئولین آمور بازرگانی بمنظور تامین بموقع کالا و بالاخره تماس دائم با مهندسین ناظر مقیم سر چاه. اهم مطالب مندرج در یک برنامه حفاری شامل مطالب زیر است: ۳۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ۵-۱-۱- پیش بینی عمق نهانی حفاری: با توجه به هدف اصلی و هدف های جانبی که بایستی در این حفاری به آنها دستیابی حاصل شود عمق نهائی ۵-۱-۲- قطر چاه (اندازه حفره های چاه) ۵-۱-۳- طراحی پروفابل چاه و نقاط جداره گذاری. ۵-۱-۴- مته حفاری: انتخاب مته های مناسب حفاری در هر مقطع. ۵-۱-۵- پیش بینی و طراحی نصب لوله های جداری. ۵-۱-۶ برنامه ریزی و نظارت بر نحوه نمونه گیری. ۵-۱-۷- طراحی گل حفاری. ۵-۱-۸- طراحی عملیات سیمانکاری. ۵-۱-۹- برنامه ریزی نمودار گیری. ۵-۱-۰ برنامه ریزی و هم آهنگی آزمایش های بهره دهی. ۵-۱-۱- برآورد ریز هزینه ها و زمانبندی پیشرفت حفاری. ۵-۱-۲۳ بررسی گزارش های حفاری چاه های همجوار برای پیش بینی چینه ها و پیش بینی لابه های پر فشار و نقاط با هرز روی گل به مقدار زباد. ۵-۲ عملیات حفاری: وظایف واحد عملیات حفاری: رئشیس عملیات حفاری مسئولیت نظارت بر پیمانکار و بطور کلی عملیات حفاری را از طریق مهندسین ناظر که در تمام مدت شبانه روز و از شروع تا خاتمه کار در محل مستقر میباشد عهده دار است.اهم نکات نظارت به شرح زیر است: - نظارت بر اجرای صحیح کلیه عملیات بر اساس مفاد پیمان. - حصول اطمینان از قابلیت و تعداد کارکنان پیمانکار - ارزیابی فعالیت های در حال انجام و ارائه توصیه های علمی و عملی در رابطه با پیشرفت کار. - حصول اطمینان از بکار گیری حداکثر نکات ایمنی. - کنترل موجودی کالای مورد نیاز. - بازرسی فنی دستگاه و کنترل کارآئی ماشین آلات و دستگاه های مختلف حفاری شامل پسپ هاء‌موتورهاء‌سیستم گردش گل-سیستم کنترل فوران و غیره. ۳۸ -------- صفحهٔ بعد -------- - نظارت بر انجام آزمایش ها و تمرین های مربوط به دستگاه کنترل فوران. - نظارت مستقیم بر عملیات مشبک کاری.اسیدکاری وآزمایش چاه. - تنظیم گزارش میزان خسارات وارده احتمالی به موارد و ابزار. - سعی در صرفه جویی در مصرف مواد متعلق به کارفرما. - مسئولیت در تهیه و ارسال گزارش های روزانه عملیات حفاری و گزارش های لع(]۸1 و تایید و اعلام موارد عدم مطابقت با قرارداد: - وضفیت متهگل حفاری»سیمان,لایه آزمائی. - کنترل کیفی شرکت های سرویس دهنده. - تنظیم جلسات روزانه بر اساس نیازهای عملیاتی برای تصمیم گیری در موردعملیات حفاری,و بهینه نمودن آزها. به موقع اجراء بگذارد. احداث جاده دسرسی و محل حفر چاه (سلر): با توجه به مطالعات زمین شناسی و ژئوفیزیکی محل چاه اکتشافی تعیین شده (بند ۲-۵-۱)طبق یک برنامه تنظیمی؛گروهی متشکل از واحد های :نقشه برداریءحفاری»مهندسی ساختمان,و زمین شناسی به اتفاق نظر چاه اکتشافی را روی زمین مشخص می نمایند. به منظور دسترسی به محل چاه از نقشه های توپوگرافی موجود استفاده شده با مطابقت دادن نقشه چاه به شرح زیر و از طریق مناقصه به اجراء گذاشته میشود. ۵-۳-۱- احداث جاده دسترسی از نقطه شروع تا محل چاه به عرض مفید ۷ متر به انضمام جوی های اطراف آن خواهد بود. ضمناً جاده دسترسی در محل انشعاب از جاده اصلی به طول ۲۰ متر و عرض ۱۴ ۵-۳-۲ احداث محوطه چاه در ابعاد ۱۵۵۲۰۱۰۰ متر. ۵-۳-۳- احداث گودال پس آب و مواد زائد به ابعاد ۱۰۰۲۱۰۰ متر. ۵-۳-۴ احداث محوطه اردوگاه حفاری به ابعاد ۸۰۲۱۰۰ متر به انضمام جاده دسترسی به محل اردوگاه. ۵-۳-۵- احداث کانالهای دفع آبهای سطحی ناشی از بارندگی در محل چاه.محل اردوگاه و اطراف جاده ها ۵-۳-۶- شن ریزی محوطه چاهمحوطه اردوگاه و جاده های دسترسی شامل لایه های زیرین و رویه مورد ۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ۵-۳-۷- ساختمان دستگاه حفاری(سلر)به انضمام رامپ ها و پله های سلربه انضمام بتن ریزی اطراف آن. ۵-۳-۸- پی کنی و نصب لوله راهنمای چاه. ۵-۳-۹- احداث تختگاه بتنی محل نصب پمپ ها-موتورژنراتورها و محل استقرار کمپرسورهای هوا. ۵-۳-۰ احداث تختگاه ذخیره آب و گل حفاری و سکوهای بتنی استقرار پمپهای آب. ۵-۳-۱ احداث گودال سوخت و جاده دسترسی به آن به انضمام خط لوله فشار قوی مربوطه. ۵-۳-۲ احداث لوله کشی آب مناسب جهت آبرسانی به دکل از محل منابع مطمئن آب. ۵-۳-۳ احداث فونداسیون محل فرود هلیکوپتر در محلی مناسب و نزدیک به محل چاه. ۵-۳-۴- احداث سایر ابنیه فنی مورد نیاز از قبیل پلها-کالورتها-آبنما و سایر موارد مورد نیاز در کلیه موارد فوق الذ کر. ۵-۳-۵- تعمیرات و راه اندازی لوله های آبرسانی و جاده های دسترسی مورد نیاز. ۵-۳-۶ بررسی و کنترل صورت وضعیت های ارائه شده توسط پیمانکاران. -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ 4 0 خدمات تعیین نوع دستگاه حفاری مورد نیاز. - نظارت بو پیمانکار اصلی حفاری. - راه سازی تهیه اسناد فنی مناقصه و آرزبانی پیشنهادهای شنی و مالی دریافتی - نظارت بر کار پیمانکاران جنبی - محوطه سازی و انتخاب پیمانکار حفاری . - نظارت بر عملیات مشبک کاری و اسید کاری. - ساختمان سلر تهیه اسناد فنی مناقصه و ارزیابی پیشنهادهای فنی و مالی دریافتی ‏ - نظارت بر آزمایش های چاه . - آبرسانی و انتخاب پیمانکارآن جنبی . - نظارت بر مصرف مواد و تایید رسید و ارسال . تهیه صورت مواد و مصالح مورد نیاز. - نهیه گزارش های پیشرفت روزانه و سایر گزارش ها. تهیه گزارش پیش بینی حفاری و پیش بینی ریز هزینه ها. - هم آهنگی با واحدهای مختلف و تنظیم برنامه عملبات برنامه ریزی مراحل مختلف عملیات. کروه های دمرویس دهنده . ار تباط با واحدهای مختلف. - تابید کارکرد بیمانکار اصلی و پیمانکاران جنمی . تعاریف کارفرما : وزارت نفت مجری : شر کت طرف قرارداد با وزارت بفند. برای لنجام خدمات اکتشافی پیمانکار: شر کت های طرف قرارداد با مجری ۱ ۳۱ -------- صفحهٔ بعد -------- امروزه در دنیا خدمات نمودار گیری از چاه های نفت و گاز(088118]آ)یا چاه پیمائی توسط معدود میشودءشرکت اکتشافی میبایستی دانش پتروفیزیکی کافی برای ارزیابی و برآورد داده های پتروفیزیکی را داشته باشد نیاز و برنامه های نمودار گیری را در مقاطع مختلف انجام دهد.همچنین در چاه های مختلف بسته به نوع لایه ها و مشخصات چاه»مشخصات گل حفاری, کمبود اطلاعات اکتشافی و غیره نوع نمودار را ۶-۱- اهم اهداف نمودار گیری(088118.]): شامل: ۶-۱-۱- تطابق سازندها و دیگر واحد های جینه ای. ۶-۱-۲- تعیین زاویه و جهت انحراف چاه. ۶-۱-۳ اندازه گیری شیب لایه بندی. ۶-۱-۴- تشخیص آب-هیدروکربور(نفت یا گاز)در سنگ مخزن-تعیین مرز آب نمک با نفت-مرز نفت و گاز و تعیین مقدار هیدروکربور موجود در سنگ. ۶-۱-۵- تعیین مقدار تخلخل و تراوائی سنگ مخزن. ۶-۱-۶- تعیین نوع سنگ سازند ها و مقایسه آنها در چاه های مختلف. ۶-۱-۷- مشخص نمودن اطلاعات اختصاصی از سازند های تولید کننده؛شامل میزان جابجایی سیالات-تأثیر مشبک کاری-نحوه و محل خروج سیال از سازند. ۶-۱-۸ تعیین زمان عبور امواج صوتی از مرز سازندها جهت ارزیابی نقشه های زئوفیزیکی لرزه نگاری. ۶-۱-۹- خدمات اختصاصی حفاری مانند:اندازه گیری قطر چاه-کیفیت سیمانکاری پشت لوله های جداری- مشبک کاری-تعیین محدوده های نفوذ آب و گل حفاری و ... است. ۶-۲- نظارت چنانکه گفته شد نمودار گیری توسط پیمانکار انجام میشود.ولی مواردی که به طور کلی در نظارت بایستی اعمال گردد به شرح زیر میباشد: ۶-۲-۱- جمع آوری اطلاعات لازم: ۶-۲-۱-۱- آگاهی از موقعیت چاه روی نقشه در محل-لازمه این امر دانستن شماره و نام چاه است. ۶-۲-۱-۲- چنانچه قبلاً نمودارهایی از چاه هایی در نواحی مجاور گرفته شده و قابل دستسی باشدمورد مطالعه قرار گیرد. ۶-۲-۱-۳ نوع گل حفاریءاعماقی که گل گم شده و میزان گل از دست رفته. ۶-۲-۱-۴ اندازه قطر مته و درجه انحراف جچاه. ۳۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ۶-۲-۱-۵- اطلاعات عمق سرسازندهای مختلف و محل پاشنه لوله های جداری و لوله های اآستری. ۶-۲-۱-۶- فاصله ای که باید از آن نمودار گرفته شود. ۶-۳-۱-۷- سطوح تماس سیالات در مخزن چنانچه حین حفاری بدست آمده باشد. ۶-۲-۱-۸- بررسی نوع و تعداد نمودار هایی که باید در چاه رانده شود و مقایسه قطر دستگاه های نمودار گیر ۶-۲-۲- نظارت قبل از شروع نمودار گیری: ۶-۲-۲-۱- اطلاعات جمع آوری شده با ناظر حفاری و زمین شناسی مقیم باید در میان گذاشته شود.تا ضمن حصول اطمینان از صحت اطلاعات-آخرین اطلاع از وضعیت چاه کسب گردد. ۶-۲-۲-۲- حضور به موقع هنگام بررسی و چک کردن وسایل توسط مهندس پیمانکار. ۶-۲-۲-۳- نظارت بر باز و بسته شدن قطریاب دستگاه ها و اطمینان از نصب حرارت سنج هاءو نظارت بر ۶-۲-۲-۴- اطمینان از آمادگی مهندس گل حفاری برای آمادگی جمع آوری و تحویل نمونه گل به منظور ۶-۲-۳ نظارت در هنگام عملیات نمودار گیری: ۶-۲-۳-۱ باید اطمینان حاصل شود که مقیاس رسم منحنی های نمودار با استانداردهای مورد تائید شرکت ۶-۲-۳-۲ با شناسایی لایه های کلیدی(مانند نمک-گچ و ...)و مقایسه پارامترهای آنازه گیری شده توسط دستگاه نمودار گیر-درستی کارکرد دستگاه ها باید کنترل شود.در صورت مشاهده هر گونه اختلاف در اطلاعات ثبت شده به مهندس پیمانکار هشدار داده خواهد شد تا رفع مشکل نماید.در صورت عدم موفقیت در رفع مشکل و اطمینان از خرابی نمودار گیر باید دستگاه موقتا تا رفع عیب از چاه خارج شود. شود-نمودار های تکراری با نمودار اصلی باید تطابق داشته باشند.عدم تطابق بین نمودارهای تکراری و اصلی حاکی از اشکال در نحوه کارکرد دستگاه است که بایستی مرتفع گردد. ۶-۲-۳-۴ در صورت آفتادن دستگاه نمودار گیر در جاه-باید فوراً مسئولین حفاری در جریان امر قرار گیرند. ۶-۲-۳-۵- سرسازندهاءپاشنه لوله های جداری و عمق نهایی چاه اندازه گیری شده توسط نمودار بایستی با زمین شناس مطرح و رفع مغایرت بعمل آید. ۶-۲-۳-۶- سرعت راندن دستگاه های نمودار گیر در چاه باید به میزان استاندارد توافق قبلی باشد(معمولا برای نمودار های الکتریکی و صوتی ۱۸۰۰ فوت در ساعت و برای دستگاه های ترکیبی رادیواکتیو ۶۰۰-۹۰۰ فوت در ساعت)ضمناً سعی شود ترتیب راندن نمودار شامل: الف) نمودار های الکتریکی ب) نمودار های رادیواکتیو ج) نمودارهای صوتی سم -------- صفحهٔ بعد -------- د) سایر نمودارها ۶-۲-۳-۷ هنگام پائین فرستادن دستگاه نمودارگیر-در صورتیکه بعلت تنگی چاه امکان نمودارگیری کامل قبل از رسیدن به عمق نهائی فراهم نشود باید در همان عمق شروع به برداشت و ضبط اطلاعات نمود.لکن هم زمان باید موضوع جهت کسب تکلیف به اطلاع مسئولین برسد. ۶-۲-۴- نظارت های بعد از نمودار گیری: بعد از اتمام نمودارگیری اطلاعات زیر باید بر روی سربرگ نمودارها بطور دقیق موردبررسی قرار ۶-۲-۳-۱ نام و نوع نمودار رانده شدهءنوع چاه(اکتشافی یا توصیفی)‌شماره چاه و نام منطقه. ۶-۲-۳-۲ شماره دکل, مختصات جغرافیائی, ارتفاع دکل از سطح دریاء ارتفاع سطح مبنا از سطح دریاء عمق نهائی حفاری شده. عمق نهائی نمودار. ۶-۲-۴-۳- اعماق لوله‌های جداری و استری و وزن آنهاء اندازه مته. نوع گل حفاری و ویژگی‌های آن. مقاومت مخصوص الکتریکی گل حفاری در سرچاه و ته چاه . مقاومت مخصوص اندود گل ( 02[6 1010) در سرچاه و ته چاه ماکزیمم درجه حرارت گل و زمان توقف گردش گل. ۶-۲-۳-۳ نام مهندس نمودارگیرء مهندس حفارء زمین شناسی, تاریخ نمودارگیری. ۶-۲-۴-۵- نسخه ( ۷6۲۹10) و شماره نوار کامپیوتری و مقیاس‌های نمودار که شامل مقیاس ۱:۲۰۰ یا ۰ می باشد. نگردد مانند محاسبه سیمانکاری موقع راندن لوله های جداری و یا مشبک کاری قبل از انجام آزمایش ها و ... در این صورت توقع آنستکه نماینده واحد پتروفیزیک که برای نظارت بر امر نمودارگیری به محل اعزام شده است تعبیر و تفسیر لازم را در محل انجام دهد. لکن بررسی برخی از نمودارها مستلزم دقت و محاسبات بوسیله برنامه‌های خاص است که بطور معمول در دفتر مرکزی و هم‌آهنگ با واحد مربوطه صورت می‌گیرد. ۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ۷- آزمایش چاه ها: هدف از آزمایش چاه ها ارزیابی سیال مخزن, فشار مخزن و دمای مخزن همچنین پتانسیل تولید- تیداد لایه‌های بهره ده و مشارکت تولیدی آنها- سطوح تماس آب و نفت و گاز- تراوائی - ضریب پوسته - آزمایش چاه ها به روش‌های زیر انجام میگردد: ۷-۱- لایه آزمائی‌ها: لایه آزمائی با 157 [ ۸100121162 در حفره باز و لوله جداری. ۷-۲- آزمایش بهره دهی: با تکمیل موقت و استفاده ۸۳-1۳66 با 357 ۳ و دستگاه های تفکیک کننده. آزمایش های طولانی مدت برای مطالعه افت فشار و حدود مخزن. ۷-۳-]14.۲. 1-(1۵۹ ۲۳۵۹۲۲۹۵0 1460621) وسیله ایست که توسط کابل به داخل چاه فرستاده می‌شود و اندازه گیری ها به کمک ابزار الکترونیکی در سطح ثبت می‌شود. ۷-۱- لایه آزمائی ( 0۹517) هدف از آزمایش 12۹51 بشرح زیر است: تعیین سیال موجود در سنگ مخزن و بالاآوردن آن به صورت تازه و دست نخورده ( بدون آغشتگی با گل حفاری )» که این کار بوسیله محفظه مخصوصی که همراه با سایر ابزارها به عمقی که مورد نظر آزمایش می‌باشد پائین فرستاده می‌شود. تعیین درجه حراأرت: درجه حرارت مخزن نیز بوسیله چارت مخصوص تعیین درجه حرارت که با بقیه ابزارها به پائین رانده می‌شود و در پایان آزمایش بالا کشیده می‌شود و با دقت باید تعیین گردد. ۷-۲- آزمایش بهره دهی: منظور از آزمایش بهره دهی مشخص ساختن مواردی از قبیل: توان تولید چاه. ۳۵ -------- صفحهٔ بعد -------- روند آفت فشار. فشار جریان سیال در مقابل تولید. نسبت گاز به نفت تولید شده. نسبت گاز به مایعات گازی تولید شده. می‌باشد و علاوه بر اندازه گیری فشارهای سرچاه راندن فشار سنج‌های تحت الارضی مناسب به درون چاه در مورد چاه های نفتی ضرورت دارد. ۳۶ -------- صفحهٔ بعد -------- ۸- مهندسی مخازن ارزیابی مخازن نفت و یا گاز شامل مراحل زیر خواهد بود: ۸-۱- بررسی منابع اطلاعات. ۸-۲- کنترل داده‌ها ۸-۳- تعیین حدود میدان. ۸-۳- انجام محاسبات حجمی دذخاثر. ۸-۵- تعیین پارامترهای تولید. ۸-۶- ساخت مدل ریاضی جهت پیش بینی بهره‌برداری و تعیین ضریب برداشت. ۸-۱- بررسی اطلاعات: ۸-۱-۱- زمین شناسی ۸-۱-۲- ژئوفیزیک ۸-۱-۳- حفاری ۸-۱-۴- پتروفیزیک ۸-۱-۵- نتایج آزمایش مغزه‌ها ۸-۱۶ نتایج آزمایش‌های چاه: میزان سیال‌های تولیدی, فشار اولیه. فشار میانگین مخزن, فشارهای جریانی» مشخصات مخزن ( تراوائی» تخلخل ) و تعیین رابطه رفتار جریانی سازند ( 1۳1 ) ۸-۱-۷- آزمایش‌های فشار- حجم- دما ( ]/۳۹۷): اندازه گیری خواص ترمودینامیکی سیالات » تعیین ضریب حجمی. گاز محلول. گرانروی» تراکم پذیری و ترکیب سیالات تولیدی. ۸-۲- کنترل داده‌ها: علاوه بر اینکه اطلاعات کاربردی در آرزیابی مخزن بایستی مستقلاً بررسی و کنترل گردند. در موارد زیرء داده‌های منابع مختلف با یکدیگر تطابق داده شده در صورت لزوم باید اصلاح گردند: ۸-۲-۱- تطابق نقشه‌های خطوط تراز ساختمانی بر روی افق هر مخزن با اطلاعات بدست آمده از حفاری چاه. ۸-۲-۲- تأیید یا تصحیح خواص فیزیکی مخزن با استفاده از داده های ژئوفیزیکی و آزمایش سازند. ۸-۲-۳- تطابق داده‌های زمین شناسی در مورد جنس و ترکیب سنگ با تعبیر و تفسیر نمودارها. ۸-۲-۴- تطابق و اصلاح پارامترهای مخزن از تعبیر و تفسیر نمودارها ( وزن مخصوص دانه‌های سنگ. اشباع آب, تخلخل و ...) با داده‌های آزمایش مغزه. ۸-۲-۵- تطابق اطلاعات سیالات تولیدی با نتایج آزمایش‌های فشار- حجم- دما ( مانند نسبت سیالات و ۳۷ -------- صفحهٔ بعد -------- کلیه اطلاعات مربوط به زمین شناسی » ژئوفیزیک. پتروفیزیک. مغزه‌هاء آزمایش‌ها و مهندسی مخزن پایه به صورت رقومی در یک بانک اطلاعاتی بطوریکه در رایانه قابل دسترسی باشد. نگهداری می‌شود. تا بتوان در بررسی و مطالعات بعدی تکمیلی دسترسی و تحلیل آنها سریعاً امکان پذیر باشد. ۸-۳- تعیین حدود میدان: تعیین بستگی های افقی و قائم. تعیین وسعت و گستردگی سیال در سنگ مخزن و تعیین ارتفاع ستونهای نفت و گاز بشرح زیر مورد توجه است: ۸-۳-۱ تعیین افق‌های مستقل مخزنی و تعیین شروع و انتهای لایه بهره‌ده. ۸-۳-۲ تعیین سطوح تماس سیالات: چنانچه چاه سطوح تماس را قطع نموده باشد از داده‌های پتروفیزیکی و آزمایش‌های بهره‌برداری استفاده می‌شود. و اگر سطوح تماس در چاه قطع نشده باشند از طریق اندازه‌گیری های فشارء نمودار فشار سازند و پروفیل فشار بر حسب عمق و ... محاسبه می‌گردد. ۸-۳-۳- در صورتیکه سطح تماس هیدروکرین و آب مشخص نباشد از اطلاعات چینه‌ای . زمین شناسی ساختمانی و زئوفیزیک برای تعیین حدود مخزن استفاده خواهد شد. عمیق ترین منحنی تراز بسته ساختمانی و یا گسل محدودکننده و یا گسترش سنگ مخزن, حدود مخزن را تعیین می‌نماید. ۸-۴ انجام محاسبات حجمی ذخابر: محاسبات حجمی ذخایر برای هر افق مخزنی به طور مستقل و جداگانه باید انجام گیرد و شامل؛ محاسبه حجم سنگ مخزن . خواص پتروفیزیکی مخزن» تعیین خواص ترمودینامیکی مخزن و تعیین ضریب برداشت می‌باشد. در این مورد بایستی روش محاسبه ذکر گردد. نظر باینکه ضریب برداشت تابع عوامل متعدد است و بطور عمده تابعی از اقتصاد طرح و شیوه بهره‌برداری از مخزن می‌باشد. مقدار آن میبایستی به کمک مطالعات شبیه‌سازی مخزن تعیین گردد. ۸-۴-۱ محاسبه حجم سنگ مخزن: مساحی نقشه‌های ساختمانی شروع و انتهای سازندء تهیه منحنی سطح بر حسب عمق برای بالا و قاعده لایه. سطوح تماس سیالات » نقطه گریز ساختمانی و دیگر عوارض موثر در تعیین حجم تله نفتگیر ( هیروکربور ) باید محاسبه و یا انجام شود. ۸-۳-۲ محاسبه پارامترهای پتروفیزیکی: بر اساس نتایج آزمایش مغزه ها ( تخلخل ۰ تراواشی و منحنی‌های تراوائی نسبی) » نمودارهای بهره‌برداری ( ]۳ ]) و گرانروی ( ۷1800511 ) سیال» حدود برش پارامترهای پتروفیزیکی برای تعیین ضخامت خالص لایه باید انتخاب گردد. بر اساس مقادیر محاسبه شده محاسبه حجم خالص سنگ و میانگین حجمی تخلخل و اشباع آب ۳۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ۸-۴-۳ خواص ترمودینامیکی سیالات: بر اساس پروفیل‌های فشار و دما و عمق, فشار و دمای مخزن باید تعیین گردد. و در فشارو دمای تعیین شده ضریب حجمی سیالات از داده‌های فشار - حجم- دما ( ]۳۷ ) استخراج شود. با توجه به کیفیت نمونه گیری و آزمایش های انجام شده دامنه تغییرات حجمی سیالات تعیین شود. ۸-۴-۴ ضریب برداشت: نظر باینکه ضریب برداشت تابعی از: وضعیت مخزن, موقعیت محلی میدان. سرعت بهره‌برداری, مکانیسم‌های تولید و بهره افزائی می‌باشد. بهتر است ضریب برداشت با کمک مدل‌های شبیه‌سازی تعیین گردد. ۸-۵- تعیین پارامترهای تولید: حجم در جای اولیه هیدروکربور مورد نظر است که با توجه به ضریب برداشت. ذخیره قابل برداشت محاسبه می‌شود. معمولاً با دو روش حجمی و روش تخمین انجام می‌شود. با استفاده از مدل‌هایی نظیر مدل احتمالاتی مونت کارلو هیدروکربور در جا و ذخیره قابل برداشت به صورت احتمال ۵۰ درصد (050) ۰ احتمال ۹۰ ( 090) و احتمال ۱۰/ ( 010) ارائه می‌گردد. ۸-۶- ساخت مدل جهت پیش بینی شیوه بهره‌برداری از میدان: - پیش بینی عملکرد مخزن با تولید طبیعی. پیش بینی عملکرد مخزن با تزریق آب و تعیین میزان آب. پیش بینی عملکرد با میزان تولیدهای متفاوت. تعیین تولید بهینه. بررسی حساسیت‌های مخزن به پارامترهای مختلف. بررسی حساسیت‌های مخزن به نرخ تخلیه. این داده‌ها در محاسبات اقتصادی مورد استفاده قرار می‌گیرند و الگو یا مدل پیشنهادی در شبیه‌سازی مخزن, باید قابلیت تغذیه اطلاعات جدید و پیش بینی عملکردهای آینده را طی سالهای متمادی داشته باشد. ۳۹