معاونت امور آب و ابفا

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. وزارت نیرو معاونت امور آب و ابفا در مهندسی و معبارهای فنی ۱ پیش‌نویس دستورالعمل انتخاب» نصب و نگهداری نشریه شماره ۳۶۴- الف مهرماه ۱۳۸۹ -------- صفحهٔ بعد -------- پیش‌نویس تجهیزات اندازه گیری حجم آب مصرفی (کنتور) بر روی شبکه‌ی آب شرب نشریه شماره ۳۶۴- الف مهرماه ۱۳۸۹ -------- صفحهٔ بعد -------- بسمه تعالی امروزه نقش و اهمیت ضوابطء معیارها و استانداردها و آثار اقتصادی ناشی از به کارگیری مناسب و مستمر آنها در پیشرفت جوامع؛ تهیه و کاربرد آنها را ضروری و اجتناب‌ناپذیر ساخته است. نظر به وسعت دامنه علوم و فنون در جهان امروزء تهیه ضوابطء معیارها و استانداردها در هر زمینه به مجامع فنی - تخصصی واگذار شده است. با در نظر گرفتن مراتب فوق و با توجه به شرایط اقلیمی و محدودیت منابع آب در ایران, تهیه استاندارد در بخش آب از اهمیت ویژه ای برخوردار بوده و از این رو طرح تهیه ضوابط ومعیارهای فنی صنعت آب کشور وزارت نیرو با همکاری معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور به منظور تامین اهداف زیر اقدام به تهیه استانداردهای صنعت آب نموده است : - ایجاد هماهنگی در مراحل تهیه» اجراء بهره‌برداری و ارزشیابی طرح‌ها - پرهیز از دوباره‌کاری‌ها و اتلاف منابع مالی و غیرمالی کشور تدوین استانداردهای صنعت آب با در نظر داشتن موارد زیر صورت می‌گیرد: - استفاده از تخصص ها و تجارب کارشناسان و صاحب‌نظران شاغل در بخش عمومی و خصوصی - استفاده از منابع و ماخذ معتبر و استانداردهای بین المللی - بهره‌گیری از تجارب دستگاه‌های اجرایی؛ سازمان‌هاء نهادهاء واحدهای صنعتیء واحدهای مطالعه, طراحی و ساخت - توجه به اصول و موازین مورد عمل موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی آیران و سایر مسسات معتبر تهیه کننده استاندارد استانداردها ابتدا به صورت پیش‌نویس برای نظرخواهی منتشر شده و نظرات دریافتی پس از بررسی تیم تهیه‌کننده و گروه نظارت امید است کارشناسان و صاحب‌نظرانی که فعالیت آنها با این رشته از صنعت آب مرتبط می‌باشد. با توجهی که مبذول می‌فرمایند این پیش‌نویس را مورد بررسی دقیق قرار داده و با ارائه نظرات و راهنمایی های ارزنده خود به دفتر طرح, این دفتر را در تنظیم و تدوین متن نهایی یاری و راهنمایی فرمایند. ا -------- صفحهٔ بعد -------- ترکیب اعضای تهیه کننده» کمیته و ناظران تخصصی پیش‌نویس این دستورالعمل توسط مرکز پژوهشی راهبردی آب آزما و با مسوولیت آقای مهندس رسول امامیان و همکاری افراد زیر تهیه شده است. اسامی این افراد به ترتیب حروف الفباء به شرح زیر می‌باشد: آقای رسول امامیان کارشناس آزاد فوق‌لیسانس راه و ساختمان آقای بهمن بشر کارشناس آزاد فوق‌لیسانس اقتصاد آقای علی‌اکبر چلبی حاج کریم کارشناس آزاد لیسانس مهندسی عمران آب آقای غلامحسین شهیدی کارشناس آزاد فوق‌لیسانس مهندسی مکانیک گروه نظارت که مسوولیت نظارت تخصصی بر تدوین این پیش‌نویس را به عهده داشته‌اند به ترتیب حروف الفبا عبارتند از: آقای عباس حاج‌حریری شرکت آب و فاضلاب استان تهران فوق‌لیسانس مدیریت صنایع خانم مینا زمانی طرح تهیه ضوابط و معیارهای فنی صنعت آب ‏ لیسانس مهندسی شیمی آقای بهرام حیدری شرکت آب و فاضلاب استان تهران فوق‌لیسانس مدیریت مالی اعضای کمیته تخصصی آب طرح تهیه ضوابط و معیارهای فنی صنعت آب کشور که بررسی و تایید پیش‌نویس حاضر را به عهده داشته‌اند به ترتیب حروف الفبا عبارتند از: آقای نعمت‌الّه الهی‌پناه شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور فوق‌لیسانس هیدرولوژی خانم سایه ایمانزاده وزارت نیرو لیسانس مهندسی عالی آب و فاضلاب آقای ابوالقاسم توتونچی شرکت مهندسین مشاور ایرانب فوق‌لیسانس راه و ساختمان آقای علیرضا تولایی کارشناس آزاد فوق‌لیسانس راه و ساختمان آقای عباس حاج‌حریری شرکت آب و فاضلاب استان تهران فوق‌لیسانس مدیریت صنایع خانم مینا زمانی طرح تهیه ضوابط و معیارهای فنی صنعت آب ‏ لیسانس مهندسی شیمی آقای حسن صادقپور شرکت تهران میراب فوق‌لیسانس مهندسی عمران آآقای حسین عطایی‌فر شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور فوق‌لیسانس مهندسی بهداشت محیط آقای سید احمد علوی شرکت مدیریت منابع آب ایران فوق‌لیسانس تبدیل انرژی -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان مقدمه فصل اول- تعاریف تاسیسات شبکه توزیع و انشعابات ۱-۱-۱- آنواع لوله‌های شبکه توزیع ۲-۱-۱ انواع متعلقات ۳-۱-۱- شیرها ۴-۱-۱- انواع آببندی واتصال ۲-۱- معرفی اجمالی مشخصات فنی انشعاب‌های آب شرب ۱-۲-۱- معرفی انواع لوله‌های انشعاب ۲-۲-۱- معرفی انواع اتصالات ۳-۲-۱- شیرآلات ۴-۲-۱- کنتور فصل دوم - انواع کاربری انشعاب ۱- ۲- تعریف انواع کاربری انشعاب با استفاده از آیین‌نامه واگذاری انشعابات ۱-۱-۳ تعریف کاربری ۲-۱-۲ انواع کاربری فصل سوم- وسیله اندازه‌گیری آب (کنتور) ۱-۳ تعاریف عمومی ۱-۲-۳ انواع کنتورهای مکانیکی ۳- ۳- مشخصات فنی کنتورها ۱-۳-۳- جنس کنتور ۲-۳-۳ مکانیسم اندازه گیری وانتقال اطلاعات ۳-۳-۲ نحوه نمایش مقادیر ۴-۳-۳ کلاس کنتور ۵-۲-۳- گستره دما ۶-۳-۳- گستره فشار ۷-۳-۳- عمر مفید ت ۱۱ ۱۳ ۱۳ ۱۳ 1۵ ۱۷ ۱۸ ۱۹ ۳۱ ۳۱ ۳۱ ۲۳۳ ۲۳۳ ۳۵ ۳۵ ۳۵ -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست مطالب عنوان ۸-۳-۳- افت فشار ۹-۳-۳- دقت اندازه‌گیری و میزان خطا ۱-۴-۳- قرائت معمولی در محل (که نمایش آن به دوصورت شماره‌انداز و یا عقربه‌ای می‌باشد) ۲-۴-۳- قرائت نیمه خودکار (دیجیتالی) و تمام خودکار در محل و تفاوت آنها ۳-۴-۳ قرائت تمام خودکار (دیحیتالی) از راه دور و با سیار ۴-۴-۳- قرائت تمام خودکار از مرکز کنترل مشترکین (اتصال به تله متری و یا 108867 ۲۵1۵) فصل چهارم- انتخاب قطر انشعاب ۱-۱- ۴- استفاده مستقیم از فشار شبکه توزیع آب عمومی ۲-۱-۴- استفاده از تجهیزات ذخیره آب و تامین فشار لازم, جدا از شبکه توزیع آب عمومی ۲-۴ انتخاب نوع کنتور با توجه به اقلیم» کیفیت آب» ارزش اقتصادی و میزان مصرف آب ۲-۲-۴- کیفیت آب ۳-۲-۴- ارزش اقتصادی آب (حساسیت اندازه گیری) ۴-۲-۴ میزان مصرف آب ۱- ۵- دستورالعمل انتخاب کنتور و ارائه جدول نحوه‌ی انتخاب کنتور بهینه ۱-۱-۵- اهم معیارهای انتخاب کنتور بهینه ۵--۲- دستورالعمل نصب کنتور و9 ارائه برگ بازبینی ۳-۵- دستورالعمل قرائت کنتور و ارائه برگ بازبینی ۱-۳-۵- قرائت معمولی ۲-۳-۵ قرائت نیمه خودکار ۴-۳-۵- قرائت تمام خودکار از راه دور و یا سیار ۴-۵- دستورالعمل نگهداری کنتور و ارائه برگ بازبینی فصل ششم - ملاحظات کلی اقتصادی ۱- ۶- کلیات -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان ۱- ۷- کلیات پیوست ۱- واژه‌نامه پیوست ۲- نقشه‌ها و تصاویر شیرآلات منابع و مراجع ج ۵۷ ۵۹ ۶۹ ۶۵ ۷۳ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- مقدمه ۱ مقدمه شرکت‌های آب و فاضلاب به عنوان یک بنگاه اقتصادی, باید بتوانند آرزش خدمات ارائه شده به مشترکین خود را به‌طور منصفانه از آنان دریافت کنند.ء در این صورت است که می‌توانند به حیات اقتصادی خود ادامه داده و به اهداف توسعه خویش نایل آیند. توزیع آب بین مشترکین» آخرین وظیفه در فرآیند وظایف شرکت‌های آب و فاضلاب تلقی می‌شود و در نتیجه» آب توزیعی شرکت) را محفوظ نگه می‌دارد. این دقت شامل دو بخش حجم آب مصرفی مشترک و نرخ آب بهاست. بخش دوم اصولا به تعرفه‌های فروش آب (مصوب مراجع ذیربط) مربوط استء ولی بخش اول یعنی حجم آب تحویلی» به دقت وسیله اندازه‌گیری حجم آب مصرفی یعنی کنتور در امروزه با توجه به رشد جمعیت و سیر صنعتی شدن جوامع بشری,» موضوع محدودیت منابع آب شیرین در اولویت توجه قرار گرفته و جلوگیری از آلوده شدن و اتلاف منابع آب شیرین جزو هشتمین هدف از اهداف هزاره سوم قرار گرفته است. یک راه اصولی کمک به مدیریت تقاضا و مصرف آب» تعیین و ملحوظ نمودن قیمت واقعی تمام شده آب شرب در سبد هزینه خانوار است که این امر به کمک کنتورهای توزیع آب شرب که از کلاس و دقت مناسبی برخوردار باشند میسر می‌شود. به منظور تهیه «دستور العمل انتخاب, نصب و نگهداری تحهیزات اندازه‌گیری حجم آب مصرفی (کنتور) بر روی شبکه آب شرب»» ابتدا لازم است یک معرفی اجمالی از مشخصات شبکه توزیع آب تحت فشار براساس استانداردهای موجودء انواع لوله‌ها و متعلقات شبکه توزیع ارائه شود که این موضوع قسمت اول فصل اول را تشکیل می‌دهد. قسمت دوم فصل اول» به معرفی اجمالی در فصل دوم انواع کاربری انشعاب با استفاده از آیین‌نامه واگذاری انشعابات توضیح داده شده و ضمن تعریف کاربری, انواع کاربری خانگی, عمومی. اداری و آموزشیء صنعتی و تجاری تشریح شده است. فصل سوم به کنتور اختصاص یافته و با تعریف وسایل اندازه‌گیری آب شروع شده و انواع کنتورها از جمله ترء نیمه خشک., خشک و ترکیسی شرح داده شده‌اند. در قسمت دوم این فصل, مشخصات فنی کنتورها از جمله جنس مکانیسم اندازه‌گیری و انتقال اطلاعات. کنتورهای سرعتی و حجمی و نحوه نمایش مقادیر توضیح داده شده است. قسمت بعدی این فصل به تشریح کلاس کنتورء گستره دماء گستره فشار» عمر مفید و افت فشار اختصاص یافته است و در ادامه, دقت اندازه‌گیری کنتور و میزان خطای آن از طریق نحوه قرائت کنتور و ثبت مقادیر آن در انواع قرائت معمولی در محل, قرائت نیمه خودکار در محل, قرائت تمام خودکار در محل, قرائت تمام خودکار از راه دور و یا سیار و قرائت تمام خودکار از طریق مرکز کنترل مشترکین می‌پردازد. -------- صفحهٔ بعد -------- 4 دستورالعمل انتخاب» نصب و نگهداری تجهیزات اندازه‌گیری حج مآب مصرفی [کننور) بر روی تسبکه‌ ی آب سرب فصل چهارم به تعیین قطر انشعاب و انتخاب نوع کنتور با توجه به اقلیم» کیفیت» ارزش اقتصادی و میزان مصرف آب می‌پردازد. فصل پنجم کلا به تهیه دستورالعمل‌های انتخاب» نصبء نگهداری و قرائت کنتور و ارائه برگ بازبینی برای هر یک اختصاص - هدف آب آشامیدنی که در حال حاضر به‌علت محدود بودن آن با هزینه‌های فراوان به‌دست می‌آید. می‌باید ضمن کسب درآأمد برای جبران هزینه‌هاء از مصرف بی‌رویه آن نیز جلوگیری گردد. بدین منظور یکی از روش‌هاء اندازه‌گیری صحیح مقدار آب تحویلی به مشتر کین است که با انتخاب و نگهداری و بهره‌برداری از وسایل اندازه‌گیری مناسب مقدوراست. هدف از تهیه این نشریه راهنمایی و کمک به واحدهای بهره‌برداری و نگهداری انشعابات آب شرب شرکت‌های آب و فاضلاب برای تحقق موارد اشاره شدهء می‌باشد. - دامنه کاربرد در این نشریه به اصول کلی اندازه‌گیری آب در لوله‌های تحت فشار و انشعابات آب شرب شهری و روستایی باتوجه به انواع روش‌های اندازه‌گیری حجم آب معمول در ایران و سایر کشورها برای کنتورهای مکانیکی به‌قطر ۰/۵ تا ۲ اینچ که بیش از ۹۹/۵ درصد انشعابات را (در تهران ۹۹/۹) شامل می‌گردد. کاربرد دارد. البته بخش قابل توجهی از این نشریه برای سایر اقطار کنتورهای مکانیکی و دیگر کنتورها که به آن در این نشریه اشاره شده مشترک می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۱ تعاریف تاسیسات شبکه توزیع و 4 مارا -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- تعاریف تاسیسات تسبکه نوزیع ‏ وانشعابات ۵ به‌طورکلی یک سامانه تاسیسات آب شرب شامل منابع تامین آب (سطحی و زیرزمینی)» آبگیر»ء خط انتقال, واحد تصفیه‌خانه» مخزن ذخیره» تلمبه‌خانه» شبکه توزیع و انشعابات است که موضوع این بخش معرفی اجمالی مشخصات شبکه توزیع آب تحت فشار براساس استانداردهای" موجود است. آب داشته باشد و برای شرایط خاص به‌لحاظ وجود اختلاف ارتفاع زیادء با رعایت جنس لوله و متعلقات مصرفی,ء سایر ملاحظات فنی و اقتصادی مربوط می‌توان حداکثر ت۷۰ متر ارتفاع فشار را نیز منظور کرد و در صورت اختلاف ارتفاع بیش‌ترء شبکه‌ی توزیع به محدوده‌های فشاری متعددی با توجه به مقادیر۲۰ تا۵۰ متر ارتفاع آب (فشار) تقسیم می‌شود.ء هرچند که امروزه برای کاهش حوادث. فایل از نقشه شبکه توزیع آب شهر تهران در دفتر طرح تهیه ضوابط و معیارهای فنی صنعت آب کشور موجود می‌باشد. ویژگی‌های محلیء شرایط هیدرولیکی و بهره‌برداری از آن» به تناسب از انواع لوله و متعلقات» شیر و قطعات اتصالی تشکیل و تعاریف اجمالی زیر برای آنها ارائه می‌شود: ۱-۱-۱ انواع لوله‌های سبکه توزیع ۱-۱-۱-۱ لوله‌های جدنی و جدن نشکن این لوله‌ها در ایران به طول ۴ تا ۶ متر ساخته می‌شود که دو سر آنها با هم متفاوت است. یک سر آنها ساده" و سر دیگر آنما کاسه‌ای " است که درآن شیارهای خاصی برای جاگذاری واشر لاستیکی آببندی» تعبیه شده است. ۱- «مشخصات فنی عمومی کارهای خطوط لوله آب و فاضلاب شهری»( نشریه شماره ۳۰۳ سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور). ۲- «مبانی و ضوابط طراحی طرح‌های آبرسانی شهری» نشریه شماره ۱۱۷-۳سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور. 5001 -3 1 -4 -------- صفحهٔ بعد -------- 1 دستورالعمل انتخاب» نصب و نگهداری تجهیزات اندازه‌گیری حجم آب مصرفی [کننور) بر روی سبکه‌ یآب سرب ۱-۱-۱-۱-۱- لوله‌های چدنی معمولی تحت فشار این لوله‌ها که از نوع چدن خاکستری" است» جزو اولین گروه لوله‌های فلزی است که برای خطوط آب شرب به کار رفته است. ۳-۱-۱-۱-۱- لوله‌های جدن نشکن لوله‌های چدن نشکن" به علت امتیازات خاص به‌ویژه مقاومت بیش‌تر درمقابل ضربات شکننده و ایحاد ترک‌های طولی نسبت به لوله‌های چدنی» طی چند دهه اخیر به سرعت جایگزین لوله‌های چدنی معمولی شده است. ۲-۱-۱-۱ لوله‌های آزبست سیمان لوله‌های آزبست سیمان با قدمتی بیش از ۸۰ سال جزو لوله‌هایی است که در دنیا به سرعت مورد استقبال قرار گرفت. این لوله‌ها به‌لحاظ تحمل فشار تا ۱۲ کلاس ساخته شده‌اند, ولی استاندارد ملی ایران آن‌را در چهارکلاس ۸ 13 ۲ و 10" تقسیم نموده که سه کلاس آن با فشار کار ۶ ‎٩‏ و ۱۲ اتمسفر در دو نوع ۳13و ۳۸" به بازار عرضه می‌شود. هر چند به‌لحاظ مسایل بهداشتی هر از گاهی استفاده از آن محل مناقشه قرار می‌گیرد لیکن تاکنون دلایل مستندی دراین زمینه ارائه نشده است. ۳-۱-۱-۱ لوله‌های فولادی لوله‌های فولادی براساس تکنولوژی ساخت. شامل انواع زیر است: : ۶ - لوله‌های فولادی بدون درز - لوله‌های درز مستقیم" - لوله‌های اسپیرال" ۴-۱-۱-۱ لوله‌های پی.وی.سی: ماده خام این لوله‌ها از رزین پی.وی.سی» پلیمری است که از گاز یا نفت همراه با آب شور و هوا ساخته می‌شود و معمولا یک سر آن ساده و سر دیگر آن کاسه‌ای و طول آن ۶ متر است. ۱- بند ۱-۱-۲-۲ از بخش دوم فصل دوم نشریه شماره ۳۰۳ سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور (1۳010 ۵۹1 (0۲۵)). ۲- بند ۲-۱-۲-۲ از بخش دوم فصل دوم نشریه شماره ۳۰۳ سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور (1۳01 ع111ع]). ۳- بند ۱-۴-۲ از بخش چهارم فصل دوم نشریه شماره ۳۰۳ سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور. ۴ بند ۱-۴-۲ از بخش چهارم فصل دوم نشریه شماره ۳۰۳ سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور. ۵ بند ۱-۴-۲ از بخش چهارم فصل دوم نشریه شماره ۳۰۳ سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور. ۶- بند ۱-۱-۱-۲ از بخش اول فصل دوم نشریه شماره ۳۰۳ سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور (85ع5021111). ۷ بند ۲-۱-۱-۲ از بخش اول فصل دوم نشریه شماره ۳۰۳ سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور (0 یک ل(]). ۸- بند ۳-۱-۱-۲ از بخش اول فصل دوم نشریه شماره ۳۰۳ سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور ([5017۵). .)۳۵[۷ ۷1:۱۷| ‏بند ۱-۵-۲ از بخش پنحم فصل دوم نشریه شماره ۳۰۳ سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور (ع110710ال)‎ -٩ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- تعاریف تاسیسات تسبکه نوزیع ‏ وانشعابات ۷ ۵-۱-۱-۱ لوله‌های پلی‌اتیلن " این لوله از پلیمر اتیلن, اولفین و دوده آنتی اکسیدان ساخته میشود و به علت قابلیت انعطاف آن تا قطر ۱۶۰ میلی‌متری به‌صورت رول به بازار عرضه می‌شود. ۶-۱-۱-۱- لوله‌های مسی ۲ این نوع لوله که در بعضی از شبکه‌های قدیمی توزیع مانند منطقه مرکزی شهر تهران از آن استفاده شدهء به عنوان لوله‌های ۷-۱-۱-۱ لوله‌های گالوانیزه" از این نوع لوله معمولا در شبکه توزیع داخلی و پا بعضا ممکن است در شبکه‌های توزیع آب شهری استفاده شده باشدء اما به دلیل معایب آن نسبت به سایر لوله‌هاء معمولا در شبکه آب شهری به کار گرفته نمی‌شود. ۲-۱-۱ انواع متعلقات متعلقات" قطعاتی هستند که برای اتصال شیرآلات به لولهء تغییر مسیر لوله» منشعب شدن لوله و ... به کار می‌روند که نام و تصویر برخی از آنها که در شبکه توزیع کاربرد بیش‌تری دارند درجدول (۱-۲) پیوست شماره ۲ این دستورالعمل ارائه شده است. ۳-۱-۱- شیرها شبکه» مصارف آتش‌نشانی و ... ساخته و به‌کارگرفته می‌شوند. نام و شکل برخی از آنها که در شبکه توزیع کاربرد بیش‌تری دارند در جدول (۲-۲) پیوست شماره ۲ این دستورالعمل ارائه شده است. ۴-۱-۱ انواع آببندی واتصال مختلفی دارند وروش جاگذاری آزها نیز با هم متفاوت است. روش دیگری که خاص لوله‌های چدنی است استفاده از کنف و سرب مذاب توام با کوبیدن آنهاست. درخصوص لوله‌های فولادی» هم از جوش دراتصالات جوشکاری و هم از واشر در اتصالات مکانیکی استفاده می‌شود و برای لوله‌های پلی‌اتیلن نیز از جوش مخصوص پلی‌اتیلن و یا واشر در اتصالات مکانیکی استفاده می‌شود و برای ۱- بند ۱-۶-۲ از بخش ششم فصل دوم نشریه شماره ۳۰۳ سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور (ع:۳1]۷10 ۳۵[۷). 2-7 3-6 5 4-5012 -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ دستورالعمل انتخاب» نصب و نگهداری تجهیزات اندازه‌گیری حجم آب مصرفی [کننور) بر روی سبکه‌ یآب سرب ۲-۱- معرفی اجمالی مشخصات فنی انشعاب‌های آب شرب در آخرین بخش شبکه توزیعء انشعابات مشتر کین قرار دارند که آب را به مصرف کنندگان می‌رسانند. موضوع این بخش معرفی قطعات کامل انشعابات معمولا به قطر ۰/۵ تا ۲/۰۰ اینچ (۱۵ تا ۵۰ میلی‌متر) از مجموعه‌ای از شیرها (با کاربری مختلف) کنتورء لوله و اتصالات مربوطء اطاقجه و دریجه چدنی آنء محفظه انشعاب و لوله گالوانیزه ۳۰ سانتی‌متری برای اتصال انشعاب به شبکه لوله کشی داخلی ملک تشکیل شده است. انشعاب با ترکیب اشاره شده‌ی فوق (و با اندکی اختلاف) در حال حاضر توسط کلیه‌ی شرکت‌های آب و فاضلاب شهری و روستایی» نصب می‌شود. در بعضی موارد (که تعداد آن نیز قابل توجه است) محل کنتور در ملک مشترک در نقطه‌ای واقع شده که دسترسی به آن خیلی مشکل است و چنانچه مشترک همکاری نکند دسترسی قرائت آن مقدور نمی‌باشد. شکل (۱-۲ الف. ب» ج) و جزییات آن در پیوست شماره ۲ این دستورالعمل, نقشه‌ی تیپ نصب یک انشعاب درشهر تهران ۱-۲-۱ معرفی انواع لوله‌های انسشعاب جنس لوله‌های انشعاب در گذشته معمولا گالوانیزه (بیش‌تر در شهرستان‌ها)؛ مسی و پی. وی. سی بوده و از دو دهه پیش تاکنون پلی‌اتیلن» سوپر پایپ و ... نیز به آن افزوده شده است. شرایط نصب نیز عموما درعمق ۵۰ تا ۰ سانتی‌متری است. مگر درشرایط مناطق جنوبی کشور به علت گرمی هوا و عدم احتمال یخ‌زدگی, حتی کنتورها را در فضای باز و روی زمین نیز نصب می‌کنند (مانند ۲-۳- ۹- معرفی انواع اتصالات اتصال انشعابات برحسب جنس لوله به‌کار رفته به‌شرح زیر است: ۱-۲-۲-۱ لوله مسی حسب موردء قطعات اتصالی به روش لحیم‌کاری و یا پیچ و پرچ به هم متصل می‌شوند. ۲-۲-۲-۱ لوله گالوانیزه برای اتصال این لوله از روش مکانیکی حدیده کردن و پیچ استفاده می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- تعاریف تاسیسات سبکه توزیع و انضعابات ۹ اتصال این لوله‌ها عموما توسط چسب انجام می‌شود و برای اتصال به قطعات فلزی مانند شیرها و قطعه لوله گالوانیزه انتهایی؛ از یک بست که یک سر آن حدیده شده استفاده می‌شود. ۴-۲-۲-۹- لوله پلی‌اتیلن این لوله‌ها نیز هم به روش جوش اتیلن به همدیگر و یا به قطعات پلی‌اتیلنی اتصال داده می‌شوند و هم به روش مکانیکی پیچ و مهره اتصال برقرار می‌شود (برای کسب اطلاعات کامل‌تر از متعلقات و نوع اتصالات به فصل جهارم (بخش‌های ۱ الی ۶( نشریه شماره ۳۰۳ سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور مراجعه فرمایید. ۳-۲-۱ شیرآلات جنس شیرهای نصب شده انشعابات به قطر ۵ تا ۲ اینچ؛ برنزری است که شامل شیر اتصال به ن شبکه"» شیرقطع و وصلء شیر یک طرفه" و شیر فلکه"ء به‌شرح جدول (۳-۲) پیوست شماره ۲ این دستورالعمل می‌باشد. ۴-۲-۱- کنتور کنتور برای اندازه‌گیری حجم آب مصرفی به‌کار می‌رود که معمولا در یک اطاقچه بنایی با درب چدنی همراه شیر یک‌طرفه و شیر فلکه نصب می‌شود. شکل یک نمونه کنتور در ردیف ۵ جدول (۳-۲) پیوست ۲ نمایش داده شده است. 6 ۹۵۳۷۱۵ ۲۳0۵۵۵۵ -| 6 5000 -2 6 11۱۲۱ ۲0 -3 6 00 -4 -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۲ انواع کاربری انشعاب -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - انواع کاربر ی انشسعاب ۳ ۱-۲- تعریف انواع کاربری انشعاب با استفاده از آیین‌نامه واگذاری انشعابات ۱-۱-۲ تعریف کاربری در تمام شهرها و روستاها علاوه بر املاک مسکونی» به تناسب نیاز هر شهر و روستاء املاک غیرمسکونی مانند آماکن دولتی, آموزشی» درمانی» مذهبی» اداری» تجاری» صنعتی» دامداری و ... وجود دارند که از آب شرب شبکه توزیع استفاده می‌کنند. بیش‌ترین مصارف هر یک از املاک اشاره شده موارد خاصی به‌شرح زیر را شامل می‌شوند: - مصارف شرب و بهداشت فردی, مانند واحدهای مسکونی - مصارف تولیدی سبک, مانند نانوایی‌ها و ... - مصارف تولیدی/ صنعتی سبک, مانند کارخانجات تولید مواد غذایی و ... - مصارف بهداشتی عام‌المتفعه عمومی, مانند اماکن مذهبی, واحدهای آموزشی و پرورشی» گرمابه‌ها و ... - مصارف شرب و بهداشت در واحدهای تجاری, مانند مغازه‌هاء پاساژهاء هتل‌هاء رستوران‌ها و ... - مصارف شرب و بهداشت در واحدها و موسسات دولتی, مانند وزارتخانه‌هاء ارگان‌ها و ... - مصارف تولیدی /اصنعتی سنگین, مانند کارخانجات نورد فلزات» پالایشگاه‌هاء صنایع خودروسازی و ... هریک از انواع مصارف اشاره شده برای هر واحد و یا گروه‌های مصرف کننده را یک نوع کاربری می‌نامند و به استناد تعرفه‌های مصوب آب بها و آیین‌نامه‌های اجرایی آن که درقانون بودجه سال ۱۳۸۶ کل کشور برای واحدهای مسکونی و غیرمسکونی در شهرها و روستاها به تصویب رسیده» نرخ آب بهای معینی دارند. ۳-۱-۲ انواع کاربری بر طبق آیین‌نامه اجرایی تعرفه آب بهای سال ۱۳۸۶ انواع کاربری در مصرف آب به شرح زیر است: - خانگی - عمومی» آداری و آموزشی شامل: ۰ مهدکودک‌هاء کودکستان‌هاء مدارس (اعم ازدولنی» خصوصی, تعاونی و غیردولتی)» مراکز شبانه‌روزی معلولین, سازمان‌های وابسته به بهزیستی کشور وکمیته امداد امام خمینی (ره). * دانشکده‌هاء کتابخانه‌هاء موزه‌هاء باشگاه‌های ورزشی (اعم از دولتی» خصوصی, تعاونی و غیردولتی)» مساجد» حسینیه‌ها: مراکز آموزشی فنی و حرفه‌ای» حوزه‌های علمیه. * بقاع متبرکه (در بعضی از استان‌ها). * مراکز نگهداری ایتام و افراد بی‌سرپرست. بقاع و گلزار شهدا. صداو سیما. * مراکز نظامی و انتظامی. * مصارف عمومی, اداری و اشتراکی شهرک‌ها و مجتمع‌های مسکونی. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۴ دستورالعمل انتخاب, نصب و نگهداری تجهیزات اندازهگیری حج مآب مصرفی [کنتور) بر روی شسبکه‌ یآب سرب * مراکز خدماتی غیردولتی. ۵ سایر * _پالایشگاه‌ها (در بعضی از استان‌ها). * مراکز تجاری ٩‏ مراکز صنعتی سایر آزاد شامل: -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۳ وسیله اندازهگیری آب (کنتور) -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- وسیله انداز هگیر یآب (کنتور) ۷ - بیشینه دمای مجاز" بیش‌ترین دمایی است که کنتور می‌تواند تحت فشارهای داخلی مجاز (محدوده فشار کاری) به‌صورت دایم و بدون خراب شدن و یا از دست دادن دقت., تحمل کرده و به کار خود ادامه دهد. بیش‌ترین فشاری است که کنتور می‌تواند در دمای مجاز بدون خراب شدن و یا از دست دادن دقت., تحمل کرده و به کار خود ادامه دهد و آن‌را با (,رم۳) نمایش می‌دهند. عددی است که قطر کنتور را مشخص می‌کند و آن‌را با (,1) نمایش می‌دهند. - بده شروع به کار" کم‌ترین بده‌ای است که در آن کنتور از حالت سکون شروع به حرکت می‌کند و آن‌را با (,)) نمایش می‌دهند. - بده کمینه" کم‌ترین بده‌ای است که درآن کنتور ححجم آب عبوری را با خطای واقع درمحدوده محاز ۵ 2 اندازه می‌گیرد و آنرا با (م: 0)) - بده انتقال " کم‌ترین بده‌ای است که درآن کنتورحجم آب عبوری را با خطای واقع درمحدوده مجاز ۲ <, اندازه می‌گیرد و آن‌را با (,0) ۷ - بده اسمی بیش‌ترین بده‌ای است که تا آن مقدار» کنتور باید تحت شرایط عادی کارء به‌طور مداوم و رضایت بخش (بدون آسیب دیدگی و از دست دادن دقت) در محدوده خطای مجاز 7۲ ۸ به کار خود ادامه دهد و آنرا با (,) نمایش می‌دهند. بده اسمی مساوی نصف 66[ ۸[10۳:۵0 ۷1۵1 -۱ ریم ۳) ۳۳۹۹۷۲۵ عا 2 ۸110۳ ۱1۵ -2 (,1) ۸10۰ 11016163 -3 4- 5171108 ۳1۵۷ 1۵۱ ))0( (زم )1۵1 ۳10۷ ۱/۱۱۵۵ -5 6- 1۳۵۵11۵۵ ۳10۷ 1۵1۴ )0( (,0)ع۵1 1 ۳10۷۷ [۸[011111۵ -7 -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ دستورالعمل انتخاب» نصب و نگهداری تجهیزات اندازه‌گیری حج مآب مصرفی [کننور) بر روی تسبکه‌ یآب سرب بیش‌ترین بده‌ای است که در آن کنتور بتواند برای یک دوره کوتاه مدت بدون آسیب دیدن و از دست دادن دقت به کار خود ادامه دهد و آن‌را با (.. 0) نمایش می‌دهند. - گستره بده" گستره‌ی محدود به بده کمینه (,:,0)) و بده بیشینه (..,,0)) را گستره بده می‌گویند. در این محدوده کنتور نباید خطایی بیش از خطای مجاز داشته باشد. این گستره به دو ناحیه بالایی " با خطای مجاز ۲ */ بین (: 0) و (.:: 0) و ناحیه پایینی" با خطای مجاز ۵ ۳/ بین 00( ۲ (0: ۰) تقسیم شده و این دو ناحیه به واسطه 0 (بده انتقال) از هم تفکیک می‌شوند. - افت فشار" کاهش فشاری است که به علت وجود کنتور در مسیر جریان آب بین دو سر کنتور به‌وجود می‌آید. بررسی های جامع تر در موارد فوق‌الذکر در بخش‌های بعدی ارائه شده است. ۲-۳- تعریف وسایل اندازه‌گیری آب در شبکه‌های تحت فشار و انشعابات آن برای اندازه‌گیری حجم آب در جریان, از ابزار و لوازم مختلفی که مکانیسم» روش اندازه گیری» تکنولوژی ساخت و دقت کار آزها با هم متفاوت است.» تحت نام کلی «بده‌سنج»» استفاده می‌شود. که کنتور یکی از - سرعت جریان آب(برحسب متر برثانیه و یا واحدهای دیگر). - وزن آب (برحسب کیلوگرم برثانیه و یا واحدهای دیگر). است که مقدار حجم آب در دو مورد اخیر با تقریب قابل قبولی برآورد می‌شود. درساخت این بده‌سنج‌ها برای اندازه‌گیری و دفت مورد انتظار از اصول فیزیکی شامل: ۰.۰ ۷ حرارتی امواج صوت ۸ < امواج صوتی (01۵)) 1۵۵ ۳10۷ ۱1۵۱ -۱ 86 1۳۵۱6 ۲10۳ -2 6 006۴ []-3 66 10۷۷۳۴ -4 5 17020 -5 7 ۳10۷ [1۵ ۱1001۵ -6 ۳10۷ [ 7-11۳۵ 7 ۳10۷۷ 111۳۵۵010 -8 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- وسیله انداز هگیر یآب [کنتور) ۹ - میدان‌های مغناطیسی با توجه به تاثیر هریک بر حجم» سرعت و یا وزن آب در جریان» استفاده می‌شود. ارزان‌ترین و متداول‌ترین نوع این وسایل برای اندازه‌گیری حجم آب مصرفی در شبکه‌های توزیع آب شرب تحت فشارء» کنتورهای مکانیکی است و معمولا برای انشعابات خانگی, اداری و عمومی بیش‌تر از این نوع کنتورها استفاده می‌کنند. ۱-۲-۳ انواع کنتورهای مکانیکی انواع کنتورهای مکانیکی به شرح زیر می‌باشد: - کنتورهای نوع سرعتیء که قطعه تشخیص دهنده آن توربین و یا پروانه‌ای است که در اثر عبور آب به گردش در می‌آید و سپس با انتقال این گردش به جعبه دنده و شمارنده کنتور» میزان حجم آب عبوری تعیین و نشان داده می‌شود. کنتورهای سرعتی در دو نوع تک افشانه و چند افشانه ساخته می‌شود. - کنتورهای نوع حجمی براساس عبور مقدار معینی آب توسط پیستون متحرک (که میزان حرکت و جابه‌جایی آن متناسب و متاثر از جریان آب است)» حجم آب را اندازه گیری کرده و به‌وسیله جعبه دنده و سیستم شمارنده مقدار آن را نشان می‌دهند. اخیرا برای تسریع» دقت و صرفه‌جویی در هزینه قرائت مقدار حجم آب عبوری از کنتورء ادوات الکترونیکی به این کنتورها افزوده اند که کارایی خوبی دارند. در کنتورهای مکانیکی, انتقال حرکت پروانه یا پیستون به شمارنده به دو صورت زیر انجام می‌گیرد: دراین روش» انتقال گردش محور ناشی از جریان آبء با استفاده از چرخ‌دنده‌ها (گیربکس) به‌طور مستقیم به مکانییسم شمارنده در این روش» برای انتقال چرخش محور اصلی به مکانیسم شمارنده از اثر مغناطیسی دو قطعه آهن‌ربای دایم (اثر جاذیه و دافیه قطب مثبت و منفی) بر روی یکدیگر که در دو محفظه جدا و مجاور هم نصب شده‌اند. استفاده شده است. - کنتورهای تر کنتورهای تر به کنتورهایی اطلاق می‌شود که تمام اجزای آنها با آب در تماس بوده و در مواردی آب» حتی قسمت نمایشگر کنتور را نیز احاطه می‌کند. شیشه نمایشگر این نوع کنتورها بعد از مدتی به دلیل رسوب املاح آب» شفافیت خود را از دست داده و قرائت کنتور با مشکل مواجه می‌شود و جرم گرفتگی قطعات درتماس با آب نیز از دیگر مشکلات این نوع کنتورهاست و به همین دلیل, بیش‌تر تولیدکنندگان» رغبت چندانی به تولید این نوع کنتورها از خود نشان نمی‌دهند. در بعضی انواع این کنتورها قسمت 7 ۳10۷ ۳1001۲۵۵۵26 -| -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ دستورالعمل انتخاب» نصب و نگهداری تجهیزات اندازه‌گیری حج مآب مصرفی [کننور) بر روی تسبکه‌ ی آب سرب نمایشگر کنتور با مایع مخصوصی" پر می‌شود و به همین جهت این کنتورها مشکل بخار گرفتگی زیر شیشه نمایشگر را نداشته و جهت تسهیل قرائت بهترء شفافیت کامل دارند و در بعضی از انواع آن نیز برای قرائت بهتر» روی ارقام نشان دهنده مصرف» یک عدسی بزرگ کننده نصب شده است. - کنتورهای نیمه خشک در کنتورهای نیمه‌خشک به جز قسمت نمایشگرء سایر قسمت‌های کنتور (جعبه دنده و جزء تشخیص دهنده) با آب در تماس - کنتورهای خشک بوده و با آب در تماس نیستند. در کنتورهای نیمه‌خشک, به دلیل تماس کم‌تر اجزای داخلی کنتور با آب حساسیت به ذرات معلق احتمالی درب شبکه توزیع» نسبت به کنتورهای تر کم‌تر است و این حساسیت در کنتورهای نیمه‌خشک نسبت به کنتورهای خشک به دلیل تماس بیش‌تر اجزای داخلی کنتور با آب» بیش‌تر است. در مورد کنتورهای خشک موارد زیر قابل ذکر است: - امکان پرش یکی از ارقام شماره‌انداز به دلایل مختلف از جملهء دوران سریع ناشی از مصرف بیش‌تر از ظرفیت کنتور و ... - حساسیت کم‌تر به ذرات معلق در آب نسبت به انواع تر و نیمه‌خشک - آسیب‌پذیری کم‌ترء از شوک وارده در اثر عبور احتمالی هوای موجود در شبکه - حساسیت نسبت به میادین مغناطیسی خارجی - عدم کارکرد دقیق هنگام تغییر ناگهانی بده - کنتورهای ترکیبی در مواردی که اختلاف مصرف لحظه‌ای بین کمینه و بیشینه انشعابی با توجه به زمان مصرف روز و شب زیاد باشد.ء به‌طوری که یکی از این دو مورد خارج از محدوده خطای محاز کنتور طبق نمودار (۱-۳) در بند ۱-۴-۳-۳ قرار گیردء برای اندازه‌گیری مصارف جزیی انشعاب که کنتور با قطر بزرگ (معمولا بزرگ‌تر از یک اینچ) نمی‌تواند آن‌را با دقت قابل قبول اندازه‌گیری کنده از یک کنتور باقطر کوچک‌تر و مناسب که به‌صورت موازی با کنتور اصلی در یک محفظه واحد نصب شده» استفاده می‌شودء به چنین مجموعه‌ای برای مصارف صنعتی و یا اندازه‌گیری حجم آب عبوری درلوله‌های آبرسانی و مبادی ورودی به شبکه توزیع» علاوه بر استفاده از کنتورهای مکانیکی از موارد زیر استفاده می‌شود: - بده‌سنج‌های اولتراسونیک که با روش بررسی تاثیر زمان رفت و برگشت امواج مافوق صوت و انجام محاسبات توسط نرم‌افزارهای رایانه‌ای متصل به حسگرهای خاص خودء حجم آب درجریان تعیین می‌شود. 1۵ لزو زا-۱ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- وسیله اندازهگیر ی آب [کنتور) )۳ بده‌سنج‌های الکترومغناطیسی که با اندازه‌گیری نیروی الکتروموتیو القاء شده ازیک میدان مغناطیسی و انجام محاسبات توسط نرم‌افزارهای رایانه‌ای متصل به حسگرهای خاص خودء حجم آب در جریان را اندازه‌گیری می‌کند. ۳-۳ مشخصات فنی کنتورها ۱-۳-۳ جنس کنتور در گذشته جنس بدنه و چرخ‌دنده‌های کنتورها از برنج بودء ولی از سه دهه قبل چرخ‌دنده‌ها از مواد پلاستیکی سخت و بعضی از کنتور ارائه می‌شود. به‌طورکلی مواد تشکیل دهنده قطعات کنتور باید به‌لحاظ کیفی شرایط زیر را فراهم کنند: - تغییرات دمای آب در گستره ی کاری دماء نباید برروی آنها وکارکردشان اثر نامطلوب بگذارد. _ بدنه کنتور در مقابل خورندگی از داخل و خارج مقاوم بوده و یا با عملیات ویزه و پوشش سطحی مناسب حفاظت شده - استحکام کافی برای اهداف مورد نظر داشته و به‌طور کلی به آزمایش‌های فشار (خستگی) و فرسایش پاسخ مثبت دهند. - قسمت نمایشگر کنتور باید به‌وسیله یک دریجه شفاف (شیشه یا مواد مناسب دیگر) محافظت شده و محافظت‌های بیش‌تر می‌تواند با یک درپوش مناسب روی آن انجام شود. - برای جلوگیری از تعرق زیر شیشه شفاف قسمت نمایشگر کنتورء باید وسیله مناسبی تعبیه گردد. مکانیسم اندازه‌گیری کنتورهای مکانیکی با توجه به جدول (۱-۳) به شرح زیر می‌باشد: جدول ۱-۳- انواع کنتورهای مکانیکی بر اساس مکانیزم اندازه‌گیری ۳ و و ۵ ۴ ۰ ۰ 0 1 ۱-۲-۳-۳ کنتورهای سرعتی این نوع کنتور با استفاده از چرخش پروانه یا توربین» مقدار ححم آب عبوری را تشحخیص می‌دهد. اگر برخورد آب به پروانه از یک روزنه باشدء کنتور را تک‌افشانه و اگر از چند روزنه باشد آنرا چند افشانه می‌گویند. طراحی پروانه یا توربین به‌نحوی است که رابطه -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳ دستورالعمل انتخاب» نصب و نگهداری تجهیزات اندازه‌گیری حج مآب مصرفی [کننور) بر روی سبکه‌ یآب سرب می‌شوند. با توربین افقی می‌سازند. ۲-۱-۳-۳-۳- کنتور با توربین عمودی اینچ) را با توربین عمودی می‌سازند که معمولا آنها را خانگی نیز می‌نامند. ۲-۲-۳-۳ کنتورهای حجمی تشخیص دهنده این نوع کنتورها قطعه‌ای به‌نام پیستون یا دیسک است که با هر چرخش یک حجم جزیی و معینی از آب را جابجا می‌کند و به همین علت آنها را کنتورحجمی و یا کنتور جابه‌جایی مثبت " می‌نامند. این کنتورها حجم آب را به‌طور مستقیم اندازه‌ گیری می‌کنند. حجم آب در این نوع کنتور براساس تعداد دوران پیستون و حجم آب جابجا شده در هر چرخش, توسط شمارنده نشان داده می‌شود. این نوع کنتورها نسبت به کنتورهای سرعتی از دقت بیش‌تری برخوردارندء زیرا کم‌ترین مقدار آب پیستون را به چرخش در می‌آورد. اما مکانیزم داخلی آنها در مقابل املاح موجود و یا ذرات شناور در آب حساس بوده و احتمال توقف مکانیزم داخلی آنها بیش‌تراست. به‌همین علت استفاده از کنتورهای حجمی برای آب‌های با سختی کم و بدون ذرات شناور پیشنهاد می‌شود. کنتورهای حجمی به‌لحاظ تکنولوژی اندازه‌گیری, انواع مختلفی دارند که در جدول (۱-۳) به آنها اشاره شده است. ۳-۳-۳- نحوه نمایش مقادیر قسمت خروجی یا شمارش‌گر کنتور» حجم آب عبوری را نمایش می‌دهد. این نمایش یا به‌صورت عقربه‌ای» یا رقمی و با مجموعه‌ای از هر دو می‌باشد. در صفحه نمایشگرء مترمکعب و ضرایب آن (که معمولا مورد استفاده شرکت‌های آب و فاضلاب است) به رنگ مشکی نمایش داده شده و اجزای دهدهی مترمکعب (که معمو لا هنگام آزمایش و تنظیم کنتور توسط سازنده مورد استفاده قرار می‌گیرد) به رنگ قرمز نشان داده می‌شود (شکل ۱-۳). |- 816 7 2- ۳0۵۵1۷6 11 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- وسیله انداز هگیر ی آب [کننور) ۳۳ شکل ۱-۲- نمایش مقادیر به‌صورت عقربه‌ای و رقمی ۴-۳-۳- کلاس کنتور است و تعیین استاندارد برای آن به معنای تولید محصول با حداقل خطای مجاز است. ۱-۴-۳-۳- تعریف کلاس کنتور براساس استاندارد ملی ۷۵۳۱-۱ تحت عنوان « اندازه گیری جریان آب در مجاری بسته» کنتورهای آب سرد آشامیدنی» مورخ دی ماه ۱۳۸۳ کنتورهای آب برای مقادیر بده کمینه و بده انتقال به ۴ رده اندازه شناختی که اصطلاحا به آن کلاس! می‌گویند طبقه‌بندی شده‌اند. طبقه‌بندی این کلاس‌ها با توجه به سطح تکنولوزی به‌کار رفته در طراحی و ساخت کنتور به ترتیب دقت اندازه‌گیری به کلاس‌های ۸ تا ۰ و (] نامگذاری شده‌اند. مقادیر ,:,0) و ,0 نیز بر حسب درصدی از ,0 به‌شرح جداول (۲-۳) و (۳-۲) تعریف شده‌اند. براساس جداول اشاره شده» تفاوت کلاس‌های مختلف کنتور در مقادیر ,0 و «:,2) آنهاست و از نظر میزان و درصد خطا تفاوتی ندارند.ء بنابراین کنتورها از کلاس ۸ به سمت کلاس(] دارای : و 00:0 پایین‌تری هستند و با توجه به ثابت بودن مقدار 00۰ در آنهاء گستره بده (منطقه خطای مجاز بالایی و پایینی) دارای وسعت بیش‌تری است و کنتورهای دقیق‌تر منطقه بیش‌تری را پوشش داده و در بده‌های پایین‌تر نیز با دقت کار می‌کنند. به نمودار (۱-۳) مراجعه شود. |- |۵5 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴ دستورالعمل انتخاب, نصب و نگهداری تجهیزات انداز هگیری حج مآب مصرفی [کننور) بر روی شسبکه‌ یآب سرب جدول ۲-۳- جدول درصد مقادیر 97 و 0 کنتورهای آب سرد بر حسب رده‌بندی آنها رده اندازه شناختی (1285-)) 0 0 0 0 0 0 0 0 ۱ 4۵ رم( 0,۵ رده اندازه سناختی (1295-)) بده مترمکعب بر ساعت __مترمکعب بر ساعت 0 ۰/۰۴ ۰/۰۸ ۸ 0 9۳ ۰ :0 ۳۰ 0 :0 ۲ :0 ۴ 0 9 ۸ 00 ۰/۱۵ 0 :0 ۱ 1۰ :0 ۲ 1۰ 0 0 ۱ 9۳ ۶ 0 ۰ 5 0 :0 ۱ ی ,0 ۰/۰۱۵ نمودار 09 و9 0 برای کنتور ۰/۵۰ اینج منطقه خطای باللای ۸۵ ۴ 0 0 نمودار ۱-۲- نمودار بده نرمال و بده انتقال برای کلاس‌های مختلف متناسب با قطر کنتور -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- وسیله انداز هگیر ی آب (کننور) ۵ ۵-۳-۳- گستره دما دما بر روی کارکرد کنتور (بدنه و سیستم اندازه‌گیری آن) به‌لحاظ انبساط و انقباض اثر می‌گذارد. لذا کارخانه‌های سازنده کنتور به هنگام طراحی و تولیدکنتور و بهره برداران به هنگام نصب کنتورء باید به مقوله دما درکنتور توجه کنند و در مشخصات فنی کنتور به دامنه دمایی (حداکثر و حداقل دما) که کنتور در آن دامنه» دقیق عمل می‌کند باید توجه شودء در غیر این‌صورت و در خارج از دامنه‌ی حداقل و حداکثر دمای مجاز کنتورهای آب سرد (۲۷-۳۰ درجه سانتی گراد) و کنتورهای آب گرم (۶۵-۷۰ درجه سانتی گراد)» باید تمهیدات ویژه‌ای در اطاقچه کنتور پیش‌بینی شود تا از ترکیدن کنتور و متعلقات داخل اطاقچه کنتور جلوگیری به‌عمل آید. نتیجه این که حداقل و حداکثر دما بر کارکرد کنتور اثر گذاشته و دقت آن‌را تحت تاثیر قرار می‌دهد و به هنگام نصب و بهره‌برداری از کنتورها در دماهای مختلف باید حسب مورد به گستره‌ی دمای تصریح شده توسط کارخانه سازنده توجه شود. ضمنا مینیمم درجه حرارت باید به‌قدری باشد که آب در داخل کنتور یخ نزند. حداکثر دمایی که کنتور آب در یک فشار داخلی مشخص می‌تواند تحمل کندء حداکثر دمای مجاز (۸1۸7)" نامیده می‌شود. ۶-۳-۳- گستره فشار دامنه‌ی بین فشارحداقل و حداکثر محاز را گستره‌ی فشار نامند که کنتور در دمای محاز می‌تواند با دقت لازم در کلاس تعریف شده بدون اشکال و به‌طور دایم کار کند. حداکثر فشار داخلی که کنتور آب می‌تواند به‌طور دایم در دمای معینی تحمل کند را حداکثر فشار کاری مجاز (۸/۸)" می‌نامند. ۷-۳-۳ عمر مفید کنتورها به‌لحاظ مواد به کار رفته در پوسته (بدنه) و سامانه اندازه‌گیری» دارای عمرمعینی هستند که به آن عمر مفید گفته می‌شود که معمولا توسط کارخانه‌های سازنده در مشخصات فنی کنتورها قید می‌شود. توجه به عمر مفید کنتور در دقت اندازه‌گیری آن تاثیر به‌سزایی دارد. استفاده از کنتورهایی که عمر مفیدشان توسط سازندگان معین شده» در خارج از زمان عمر مفید آنها باعث می‌شود که به‌دلیل آفت دقت سامانه اندازه‌گیری, از دقت کافی برخوردار نباشند. عمر مفید کنتورها تحت تاثیر جنس مواد به‌کار رفته و نوع طراحی درساخت آنها و شرایط به‌کارگیری و کیفیت آب» محدود بوده و در خارج از عمر مفید ممکن است کنتور دیگر از دقت کافی و لازم برخوردار نباشدء علیهذا در اغلب کاتالوگ‌های کنتورهای اندازه‌گیری حجم آب» ۴-۵ سال عمر مفید توسط سازندگان قید شده ۸-۳-۳- افت فشار تفاضل فشارآًب ورودی وفشارآب خروجی از کنتور را افت فشار می‌گویند. به عبارت دیگرء کاهش فشاری که به علت وجود کنتور در خط لوله در بده مشخص به‌وجود می‌آید» افت فشار نام دارد و کنتورها به‌لحاظ مکانیزم داخلی, باید به گونه‌ای باشند که این افت فشار به استناد استاندارد ۸۷۹۷۸ " نباید حداکثر از یک اتمسفر (۱۰ متر ارتفاع) بیش‌تر باشد. 10۷۳/۵066[ ۱-۱1۵۵ ۵ 210۷/۵2 ۷/1۵۳۵ -2 701-5 3-۸۷۷۵ -------- صفحهٔ بعد -------- 56 دستورالعمل انتخاب» نصب و نگهداری تجهیزات اندازه‌گیری حج مآب مصرفی [کننور) بر روی سبکه‌ یآب سرب ۹-۳-۳ دقت اندازه‌گیری و میزان خطا دقت اندازه‌گیری هرکنتور آب استاندارد» در محدوده بده کمینه تا رسیدن به بده با دقت مورد قبول, به شرح نمودار (۲-۳) است: 516 21 ک ۹ 3 2 5 00 0 00 00 بده نمودار ۲-۲- دقت اندازه‌گیری متناسب با بده به‌طوری که در نمودار (۲-۳) مشاهده می‌شود.ء شرایط کاری بسیار مناسب برای کنتور وقتی است که بده بین مقادیر ,0 و ,0 معادل درصدی از بده اسمی (نرمال) به شرح جداول (۲-۳) و (۳-۳) برای آب گرم و سرد است. ۱-۹-۳-۳ بده کمینه (,:م0) باتوجه به تعاریف بند ۳-۳ مقادیر بده کمینه کنتورهای به قطر۰/۵ تا ۲/۰۰ اینچ متناسب با نوع کلاس در جداول (۴-۳) و (۵-۳) جدول ۳- ۴ - مقادیر 0۵ و 0 برای ۵ > ,ل0 رک رات اکتو راب سر قطر(اینج) ۵ ۵ ۱/۵ سا کت ۱/۵ ۳/۵ ۳/۵ ۹۱۰ 1۵ خطا 00 کی :0 0 نحل -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- وسیله انداز هگیر یآب (کننور) ۳۷ جدول ۳- -۵- - مقادیر 0۵ و برای ۵> کم (کنتور آب که قطر(اینج) ۵ ۵ ۱/۵ ع یت ۱/۵ ۲۳/۵ ۳/۵ ۱۰ ۱۵ درصد خطا نوع بده بر حسب لیتر بر ساعت سس و 0 که هه ۲-۹-۳-۳ بده انتقال (,0) باتوجه بهه تعاریف بند ۲-۳۲ مقادیر بده انتقال کنتورهای بهه قطر ۰/۵ تا ۰ ۲۳/۰ اینچ متناسب با نوع کلاس. در جدول (۴-۲) و (۵-۳) بالا ارائه شده است. ۳-۹-۳-۳ بده اسمی (,0) ۴-۹-۳-۳ بده بیشینه (0«. ۰) با توجه به تعاریف بندهای ۲-۳ و ۳-۹-۳-۳ مقادیر بده بیشینه کنتورهای به قطر ۰/۵۰ ۰/۷۵ ۵/۰۰ ۱/۵۰و ۲/۰۰ اینچ به ۵-۹-۳-۳- خطای مرتبط با بده کمینه خطا از بده کمینه تا بده انتقال برای اقطار ۰/۵۰ تا ۲/۰۰ اینچ بدون وابستگی به قطر کنتور» برابر ۵ ]و مقادیر بده حداقل ۶-۹-۳-۳ خطای مرتبط با بده اسمی خطا از بده انتقال تا بده اسمی برای اقطار ۰/۵۰ تا ۲/۰۰ اینچ بدون وابستگی به قطر کنتورء برابر 1*۲ و مقادیر بده انتقال -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ دستورالعمل انتخاب» نصب و نگهداری تجهیزات اندازه‌گیری حجم آب مصرفی [کننور) بر روی سبکه‌ یآب سرب ۴-۳- قرائت کنتور و ثبت مقادیر ۱-۳-۳ قرائت معمولی در محل (که نمایش آن به دوصورت شماره‌انداز و یا عقربه‌ای می‌باشد) کنتورها بدون استفاده از سامانه‌های الکترونیکی و از طریق مراجعه مستقیم مامور قرائت کنتور به محل نصب کنتور و مشاهده نمایشگر به شرح زیر قرائت. بررسی و در لیست قرائت ثبت می‌شود: - اخذ لیست قرائت از مرکز محاسبات امور مشترکین و مراجعه به محل. - کنترل قطر کنتور درمحل با عدد مندرج در لیست وگزارش مغایرت احتمالی. - کنترل شماره بدنه کنتور درمحل با عدد مندرج در لیست وگزارش مغایرت احتمالی. - قرائت رقم نشان داده شده توسط نمایشگر (عقربه‌ای یا رقمی) وکنترل آن با رقم قرائت قبلی برای کنترل مضاعف مقدار قرائت شده. - ثبت نواقص کنتور شامل انواع خرابی ازجمله نشت اجزای کنتورء از کار افتادگی کنتور» عدم امکان قرائتء ترکیدگی قطعه - انتقال اطلاعات لیست قرائت به پایانه مرکز محاسبات. - سایر موارد مدیریتی مورد نیاز هر شرکت آبفاء ۲-۴-۳- قرائت نیمه خودکار (دیجیتالی) و تمام خودکار در محل و تفاوت آنها ۱-۲-۴-۳ قرائت نیمه خودکار (دیجیتالی) در محل قرائت نیمه خودکار مشابه قرائت معمولی است با این تفاوت که به‌جای لیست قرائت از یک دستگاه مایکرو کامپیوتر دستی استفاده می‌شود (شکل ۲-۲). مزیت این دستگاه نسبت به قرائت معمولی در سرعت عمل, دقت بیش‌تر و کنترل منطقی اطلاعات با اطلاعات قبلی توسط نرم‌افزار و ... در محل می‌باشد. نحوه قرائت به شرح زیر است: - کنترل خودکار شماره اشتراک, شماره بدنه کنتورء قطر و اعلام مغایرت احتمالی به کاربر جهت کنترل مجدد. - درصورت عدم مغایرت اطلاعات» صدور برگ آب بها توسط چایگر کوچک همراه کاربر. - انتقال اطلاعات ثبت شده توسط مامور قرائت به مرکز محاسبات از طریق اتصال مستقیم دستگاه به درگاه" دریافت سامانه. - ثبت نواقص کنتور شامل انواع خرابی از جمله نشت اجزای کنتورء از کارافتادگی کنتورء عدم امکان قرائت, ترکیدگی قطعه - ثبت سایرموارد مدیریتی مورد نیاز هر شرکت آبفاء |- 1 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- وسیله انداز هگیر یآب (کننور) ۳۹ مزایای این روش به شرح زیر است: - سرعت در انتقال اطلاعات برداشت شده از جانب کاربر. - صرفه‌جویی در خدمات نیروی انسانی قرائت و انتقال دستی اطلاعات به سامانه مرکز محاسبات. - سرعت عمل با کم‌ترین خطای انسانی. ۸ 9 77 3 م7 رل ۰ ۹ ی مس ی کت نی ۱ ۸ مس : شکل ۲-۳- نحوه قرائت نیمه خودکار ۲-۲-۴-۳- قرائت تمام خودکار در محل قرائت تمام خودکار با نصب وسیله الکترونیکی به‌نام حسگر امکان‌پذیر است که عمل دستگاه شمارنده را به ضربه‌های الکترونیکی" تبدیل کرده و آن را به‌وسیله سیم انتقال می‌دهد (شکل۳-۳) . این روش دارای ویژگی‌های زیراست: - حذف خطای انسانی در قرائت. - جمع‌آوری اطلاعات کنتورهای نصب شده در یک مجتمع به یک سامانه خروجی برای سرعت عمل و صرفه‌جویی در - جمع‌آوری اطلاعات به‌صورت مراجعه به محل درگاه خروجی اخذ اطلاعات واستفاده ازدستگاه قرائت مستقیم در روش - انتقال اطلاعات قرائت به مرکز محاسبات از طریق اتصال مستقیم دستگاه قرائت به درگاه دریافت سامانه. - صرفه‌جویی در خدمات نیروی انسانی قرائت و انتقال دستی اطلاعات به سامانه مرکز محاسبات. - محدودیت میزان اطلاعات که فقط شامل کار کرد.ء تاریخ قرائت و از کارافتادگی کنتور می‌باشد. |- ۳۵6 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ دستورالعمل انتخاب, نصب و نگهداری تجهیزات انداز هگیری حجم آب مصرفی [کننور) بر روی تُسبکه‌ ی آب سرب را ۰ ۲ سشگ ‏ 3۹ نو همه ورد مهن 0 ۱ 5 ۰ ۰ ۰ 5 9 ۶ ۱ ۰ ۱ ۰ ۹ وه پوی‌ها اد ند سر اس کانمن اد ی 1 ص 5 یر ۱ ۰ .۰ ۹ ۹ را : ود ۱ 2 4 وا و6 ۱ : بستمر 1 ی ۲ ِ ار و ۳-۲-۴-۳ تفاوت‌های قرائت نیمه‌خودکار وتمام خودکار تفاوت‌های قرائت نیمه خودکار و تمام خودکار در جدول (۶-۳) آمده است. جدول ۶-۳- تفاوت قرائت نیمه خودکار و تمام خودکار 3 ۳-۴-۳ قرائت تمام خودکار (دیجیتالی) از راه دور و یا سیار - حذف خطای آنسانی در قرائت. - قابلیت جمع‌اوری اطلاعات چندین کنتور در یک کنتور برای سرعت عمل و صرفه‌جویی در وقت. - جمع‌آوری اطلاعات با عبور دادن دستگاه دریافت کننده اطلاعات رادیویی از محاورت فرستنده‌های زهایی سامانه رادیویی - انتقال اطلاعات قرائت به مرکز محاسبات از طریق اتصال مستقیم دستگاه قرائت رادیویی به درگاه دریافت سامانه. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- وسیله انداز هگیر یآب (کننور) )۳ - صرفه‌جویی در خدمات نیروی انسانی قرائت و انتقال دستی اطلاعات به سامانه مرکز محاسبات. - سرعت عمل بدون خطای انسانی. - محدودیت تعداد اطلاعات که فقط شامل کار کرد.ء تاریخ قرائت و از کارافتادگی کنتور می‌شود. ۴-۴۳ قرائثت تمام خودکار از مرکز کنترل مشستر کین (اتصال به تله متری و با 108807 د4) -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۴ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- انتخاب قط رانضعاب ۳۵ ۱-۴- تعیین قطر انشعاب مصارف آب هر ملک مسکونی و غیرمسکونی در طول شبانه‌روز به‌صورت یکنواخت نیست. بنابراین لازم است که مقدار بیشینه و کمینه مصرف را برای هر اشتراک برطبق محدودیت‌های مصرف تخمین زد و براساس آن و گستره بده مطمئن مداوم و در محدوده دقت ۹۸ کنتور» قطر انشعاب را تعیین کرد. چنانجه مصارف بیشینه و کمینه مستلزم تعیین دو قطر متفاوت برای انشعاب باشد.ء با توجه به سایر شرایط برای به حساب آمدن بده‌های کمینه» توصیه می‌شود از کنتور ترکیبی (بند ۴-۱-۳) استفاده شود. تا قبل از دهه ۱۳۵۰ در ایران» به‌علت وفور منابع تامین آب نسبت به جمعیت. در بیش‌تر شبکه‌های توزیع آب شرب ایجاد شده» بنا به درخواست متقاضی قطر انشعاب پذیرفته می‌شد. به‌طوری که حتی کنتور تا قطر یک اینچ نیز به درخواست متقاضی که ملک نسبتا بزرگی داشت. نصب می‌گردید. اما بعدها به دلیل محدود شدن منابع تامین آب شرب» مصرف غیرضروری مشتر کین» بالارفتن مصرف بیشینه از شبکه توزیع و ... موجب شد که مسوولین تامین و توزیع آب شرب به اعمال تمهیداتی برای پایین آوردن مصرف آب درحد نیاز و جلوگیری از ایحاد مشکلات فنی در توزیع آب و ... مبادرت ورزند که محدودیت مصرف ماهانه تحت عنوان الگوی مصرف و مقادیر الگوی مصرف برای کاربری‌های مختلف در هر استان» شهرستان و روستاهای مربوط همه ساله طبق قوانین مربوط تحت عنوان تعرفه‌های آب شرب به شرکت‌های آب و فاضلاب شهری و روستایی ابلاغ می‌شود. بر طبق تئوری هیدرولیک, قطر انشعاب با توجه به موارد زیر تعیین می‌شود: ۱-۱-۴ استفاده مستقیم از فشار شبکه توزیع آب عمومی - مصرف بیشینه ساعتی مشترک با رعایت الگوی مصرف. - فشار شبکه توزیع عمومی در محل کنتور. - افت فشار کنتور. - افت فشار سامانه توزیع داخلی مشترک در مسیر تا مرتفع‌ترین نقطه مصرف. - گستره بده مطمئن مداوم کنتور در محدوده دقت ۹۸ کنتور. - به‌کارگیری فرمول های هیدرولیکی مرتبط. ۲-۱-۴ استفاده از تجهیزات ذخیره آب و تامین فشار لازم» جدا از شبکه توزیع آب عمومی - مصرف بیشینه وکمینه روزانه مشترک با رعایت الگوی مصرف. - افت فشار کنتور. - گستره بده مطمئن مداوم کنتور درمحدوده دقت ۹۸/ کنتور. - وجود مخزن ذخیره (بدون فشار) مشترک و ورود مستقیم آب از انشعاب به آن. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۶ دستورالعمل انتخاب, نصب و نگهداری تجهیزات اندازه‌گیری حجم آب مصرفی [کننور) بر روی تسبکه‌ ی آب سرب ۳-۴ انتخاب نوع کنتور با توجه به اقلیم» کیفیت آب. ارزش اقتصادی و میزان مصرف آب ۱-۲-۴ اقلیم نقشه‌ی آب و هوایی ایران (شکل (۱-۴))» مناطق کشور را به‌لحاظ اقلیمی و آب وهوایی به سه اقلیم اصلی زیر تقسیم کرده است: - آب و هوای بیابانی ونیمه بیابانی شامل: 9 ناحیه‌ی نیمه‌صحرایی سرد. ۹ ناحیه‌ی نیمه‌صحرایی گرم. ناحیه‌ی صحرایی خشک. * ناحیه‌ی صحرایی خشک گرم. ناحیه‌ی خشک ساحلی گرم. 9 ناحیه‌ی خشک ساحلی. - آب و هوای خزری شامل: 8 ناحیه‌ی معتدل خزری بسیار مرطوب. * ناحیه‌ی معتدل خزری. - آب و هوای کوهستانی شامل: 9 ناحیه‌ی کوهستانی بسیار سرد. * ناحیه‌ی کوهستانی سرد. 9 ناحیه‌ی مدیترانه‌ای با باران بهاره. 9 ناحیه‌ی مدیترانه‌ای. انتخاب کنتور با توجه به نقشه‌ی آب و هوایی مذکورء برای مناطق دارای آب و هوای کوهستانی و نواحی نیمه‌صحرایی (نواحی کوهستانی بسیار سرد و یخبندان و سرد نظیر استان‌های آذربایجان شرقی و غربی و اردبیل و قسمتی از کردستان و خراسان و کرمان) که دارای آب و هوای سرد کوهستانی هستندء باید از نوع کنتورهای آب سرد (تا۳۰ درجه سانتی گراد) با مشخصات مرتبط انجام شود و در ناحیه‌ی نیمه‌صحرایی گرمء ناحیه‌ی صحرایی خشک. خشک گرم خشک ساحلی گرم و ناحیه‌ی خشک ساحلی نیز باید از کنتورهای آب گرم (تا ۷۰ درجه سانتی‌گراد) متناسب با آب و هوای مربوط استفاده شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ ۱ ۰ اس ۹ مم ۱ فما رشوای , ها و 8 ِ آب و هرای بانانی ونیته پانای را : و ۳ ی باه سمه مخرای گزم 9 3 ۱ ۰ ۸ - ۱ 1 : ئ مان : ٍ : وروی 9 ِ ِ ۱ ۱ : ۱ باه مسا هرزی ماو مرطوت ۹ . و اد ر هرا ی گوهتای ار سا ۰ 5 : دای گوهای مار ره ۵ : باعید وهای سره رس 6 ۱ ای وه سیر دای ها هچره 9 ۹ : اجه مد رای ل کنتور (به‌دلایل فیزیکی و شیمیایی) قابل بررسی است: یایی این که اصولا کنتورها جهت اندازه‌گیری ححجم آب شرب طراحی شده‌اند و آب شبکه نیز دارای کیفیت ش ر حد استانداردهای آب شرب است., لذا اثرات شیمیابی در ارتباط با رسوب‌گذاری و خورندگی قطعات ر کی رات معلق در آب که کم و بیش در حدود استانداردهای آب شرب گزارش می‌شوند. املاح محلول آب نیز قطعات کنتور رسوب کرده و باعث بروز مشکلات مکانیکی در عملکرد کنتور و دقت اندازه‌گیری آزها شو ه املاح محلول و ذرات معلق در آب را به‌شرح زیر می‌توان بهتر نشان داد: حساسیت به املاح و ذرات معلق در کنتورهای تر > کنتورهای نیمه‌خشک > کنتورهای خشک است. حساسیت به املاح و ذرات معلق در کنتورهای ححمی> کنتورهای سرعتی است. ۳۷ ر بودن آب و | ظاهرا باید می‌توانند به -------- صفحهٔ بعد -------- ۳/۸ دستورالعمل انتخاب» نصب و نگهداری تجهیزات انداز هگیری حج مآب مصرفی [کنَتور) بر روی ُسبکه‌ ی آب سرب براساس گزارش سازمان ملل متحدء در حال حاضر سالانه ۳۰۰ تا ۵۰۰ میلیون تن فلزات سنگین» حلال‌هاء لجن‌های سمی؛ سموم دفع آفات نباتی و کودهای شیمیایی و دیگر ضایعات از طریق فاضلاب‌های خانگی» کشاورزی و صنایع هر ساله وارد منابع آب سطحی و زیرزمینی شده و سبب آلودگی این منابع می‌شوند. به‌دلیل عدم ایجاد زیرساخت‌های مناسب جمع‌آوری و تصفیه فاضلاب در بسیاری از شهرهای کشورء قسمتی از آلودگی‌های فوق, خواه‌ناخواه وارد سامانه آب شهری شده و علاوه بر تهدید سلامت شهروندان» به هنگام عبور از کنتورها باعث اثرات فیزیکی و شیمیایی نامطلوب بر پوسته و سامانه اندازه‌گیری کنتورها می‌شود که این امر لزوم احداث تصفیه‌خانه‌های مناسب برای حذف این گونه آلودگی‌ها از آب شرب را اجتناب‌ناپذیر می‌کنند. ۳-۲-۴ ارزش اقتصادی آب (حساسیت اندازه‌گیری) تعیین و انتخاب نوع کنتور با توجه به میزان مصرف از دو جنبه حایز اهمیت است. یک جنبه‌ی آن مربوط به ظرفیت آبدهی مورد نیاز و جنبه دوم آن مربوط به دقت اندازه‌گیری آب عبوری است که خود به‌لحاظ حجم آب مصرفی (با توجه به محدودیت منابع تامین) و نیز ارزش آب عبوری با توجه به قیمت تمام شده آب تولیدی و هزینه‌های سربار که جزیی از آن است. برای شرکت‌های آب و فاضلاب حایز اهمیت وتعیین کننده است. شرکت‌های آب و فاضلاب شهری و روستایی ارزش خدمات خود و هزینه‌های مصرفی برای تولید. انتقال, تصفیه و توزیع آب شرب و هزینه‌های نگهداری سامانه آبرسانی را به کمک کنتور از مشترکین خود دریافت می‌کنند. پس نقش کنتور و دقت اندازه‌گیری آن در حفظ و احقاق حقوق شرکت‌های آب و فاضلاب و رعایت حقوق مشترکین از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. حساسیت اندازه‌گیری کنتور هم به‌لحاظ فیزیکی (مقدار آب عبوری) و هم به‌لحاظ اقتصادی (دریافت بهای آب مصرفی) برای شرکت‌های آب و فاضلاب حایز اهمیت بوده و کنتور به مثابه ترازوی فروش آب به مشترکین عمل می‌کند. هرگونه خطای اندازه‌گیری و عدم دقت و حساسیت لازم در اندازه‌گیری آب» از یک طرف موجب اجحاف به مشترکین و از سوی دیگر ورود خسارات مالی به شرکت‌های آب و فاضلاب می‌شود که با در نظر گرفتن تعداد مشترکین» تعداد کنتورهای نصب شده و کل حجم آب مصرفی؛ ارقام هنگفتی را تشکیل داده و در تراز مالی شرکت‌های آب و فاضلاب اثر قطعی دارد. لذا استفاده از کنتورهای کلاس بالا همان‌طور که در مبحث کلاس کنتورها و نمودار (۱-۳) آشاره شد باعث می‌شود که , و ,زر,) پایین‌تر بوده و چنین کنتورهای دقیق, در بده‌های پایین‌تر نیز با دقت بیش‌تری عمل کنند و میزان مصرف واقعی مشترک را دقیقا مشخص کرده و حقوق واقعی شرکت‌های آب و فاضلاب را حفظ نمایند» ضمن این که در مدیریت تقاضا و مصرف هم نقش مهمی دارند. انتخاب قطر مناسب با مصرف بیشینه و کمینه, دقت در قرائت مصرف واقعی (خصوصا عدم قرائت مصارف کمینه) که ممکن است برای قطر انتخابی بزرگ‌ترء خارج از محدوده خطای ۵ 2 ۸ باشد را بیش‌تر می‌کندء در نتیجه ضمن به حساب آمدن تمامی مصرف» بهای آن نیز دریافت می‌شود. نابراین تا جایی که مقایسه‌ی هزینه نصب کنتورهای کلاس بالا با آب بهای دقیق دریافتی یعنی نسبت فایده به هزینه (3/2) توجیه اقتصادی داشته باشد.ء باید سعی شود از کنتورهای کلاس بالاتر استفاده شود. لذا توجه به جنبه‌های اقتصادی و ارزش داتی آب» حساسیت اندازه‌گیری آب را نمایان‌تر کرده و به هنگام انتخاب نوع کنتور برای نصب, انواع کلاس بالاتر آن و با مرغوبیت مناسب, بیش‌تر حافظ منافع مالی شرکت‌های آب و فاضلاب خواهد بود. هر چند نمی‌توان صرفا به نسبت فایده به هزینه (3/6) بسنده نمود -------- صفحهٔ بعد -------- فصل جهارم- انتخاب قطرانسعاب ۳۹ ۴-۲-۴ میزان مصرف آب تعیین نوع کنتور با توجه به میزان مصرف بیشینه و کمینه» بستگی به ظرفیت آبدهی و دقت اندازه‌گیری کنتور دارد. برای رعایت دقت اندازه‌گیری باید به کلاس کنتور توجه داشت و درخصوص ظرفیت آبدهی کنتور نیز باید به دقت اندازه‌گیری آن با رعایت محدوده خطای مجاز ۲ * ]/ توجه کرد. براساس این تحلیل و جداول (۲-۳) و (۳-۳)» درخصوص خطاهای مجاز کنتورها و رعایت چون شرایط محتمع‌های مسکونی به‌لحاط تعداد طبقات یا به‌عبارت دیگر ارتفاع سطح هر واحد از تراز لوله شبکه توزیع که انشعاب مجتمع به آن اتصال دارد متفاوت هستند.ء بنا بر آیین‌نامه واگذاری انشعابات» انشعاب به شرح زیر واگذار و نصب می‌گردد: - برای ساختمان‌های تا سه طبقه بالای همکف فشار شبکه توزیع مستقیما به سامانه لوله کشی داخلی منتقل می‌گردد. - برای ساختمان‌های با طبقات بیش تر ذخیره آب برای یک شبانه‌روز محتمع و تامین فشار کافی برای واحدها به‌عمده باتوجه به ویژگی‌های فوق روش تعیین قطر انشعاب برای هر یک از موارد یاد شده متفاوت است. و به‌همین ترتیب برای ساختمان‌های تا سه طبقه بالای هم کف قطر انشعاب براساس مصرف ساعتی بیشینه و کمینه تعیین می‌شود و برای ساختمان‌های بیش از سه طبقه بالای هم کف براساس مصرف روزانه تعیین می‌گردد. برای هریک از موارد فوق نمودار مربوط تهیه ودر صفحات بعد ارائه گردیده است. ۱-۴-۲-۴ - نمودار گستره بده با دقت ۹۸)/ برای کنتور ۰/۵ اینج نمودار گستره بده کنتور ۰/۵۰ اینج با دقت ۹۸ ( مقادیر متر مکعب بر ساعت) ۲ 5 پ : : : ۱.۵ ی ی 2 1 ۱ هه ۱ //0 ی ۱ 0 0 س کرک ۵ ی ۵ ۵ ۹۵ ۳ ۶ 5 پر / 2 / / کلاس کتور 9 ی ام نمودار ۱-۴- گستره بده با دقت ۹۸] برای کنتور ۰/۵ اینچ در حالت اتصال مستقیم به شبکه توزیع عمومی براساس مصرف ساعتی بیشینه وکمینه -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ دستورالعمل انتخاب, نصب و نگهداری تجهیزات انداز هگیری حجم آب مصرفی [کنتور) بر روی تسبکه‌ ی آب سرب - حالت عدم اتصال مستقیم به شبکه توزیع عمومی براساس مصرف روزانه نمودار گستره بده کنتور ۰/۵۰ اینج با دقت 1:۹۸ ( مقادیر متر مکعب بر ساعت) نمودار ۲-۴- گستره بده بادقت ۹۸) برای کنتور ۰/۵ اینج در حالت عدم اتصال مستقیم به شبکه توزیع عمومی براساس مصرف روزانه ۲-۴-۲-۴ نمودار گستره بده با دقت ۹۸ برای کنتور ۰/۷۵اینج نمودار گستره بده کنتور ۰/۷۵ اینج با دقت ۹۸) ( مقادیر متر مکعب بر ساعت) نمودار ۳-۴- گستره بده با دقت ۹۸ برای کنتور ۰/۷۵ اینج در حالت اتصال مستقیم به شبکه توزیع عمومی براساس مصرف ساعتی بیشینه و کمینه -------- صفحهٔ بعد -------- فصل جهارم- انتخاب قطرانسعاب - حالت عدم اتصال مستقیم به شبکه توزیع عمومی براساس مصرف روزانه نمودار گستره بده کنتور ۰/۷۵ اینج با دقت ۹۸ ( مقادیر متر مکعب بر ساعت) نمودار ۴-۴- گستره بده بادقت 1۹۸ برای کنتور ۰/۷۵ اینج در حالت عدم اتصال مستقیم زبه شبکه توزیع عمومی براساس مصرف روزانه ۳-۴-۲-۴ نمودار گستره بده با دقت ۹۸)/ برای کنتور۱ اینج نمودار گستره بده کنتور ۱/۰۰ اینج با دقت ۹۸ ( مقادیر متر مکعب بر ساعت) ۴) نمودار ۵-۴- گستره بده با دقت ۹۸ برای کنتور ۱ اینج در حالت اتصال مستقیم به شبکه توزیع عمومی براساس مصرف ساعتی بیشینه و کمینه -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳ دستورالعمل انتخاب, نصب و نگهداری تجهیزات انداز هگیری حجم آب مصرفی [کننور) بر روی تسبکه‌ ی آب سرب نمودار گستره بده کنتور ۱/۰۰ اینج با دقت ۹۸ ( مقادیر متر مکعب بر ساعت) ۱ س نبا ۰ ۰ 2 / 2۸ ۵/7 ۱ ۰ | نس ۵ <ه لد ۰ 0 ۳ ْ. کمشره با دب ۸ 7 19 چی) سس ی + ی یک دسا ان ۱۹,۷ > وی رش مه رخمه ۳.۳۶ َ کلاس کر را ‌ 9 ۳ نمودار ۶-۴- گستره بده با دقت ۹۸:/ برای کنتور ۱ اینج درحالت عدم اتصال مستقیم به شبکه توزیع عمومی براساس مصرف روزانه ۴-۴-۲-۴ نمودار گستره بده با دقت ۹۸ برای کنتور ۱/۵ اینج نمودار گستره بده کنتور ۱/۵۰ اینج با دقت ۹۸ ( مقادیر متر مکعب بر ساعت) نگ سس ما ای . . ‌ ْ . ی س ْ. اش ۰ ۰ َ :۰ یه ۰ 6 .5 3 ۹ / زر اد ۹ 8 .ْ : ۸( ‏٩‎ ار و ی ْ و یا را ات ی ۰ ی ی ۳ ی ۳ ۳ ی اس ۱ ی که ۳ ۰ ْ. د.. ۰ نش ّ. هه : ااااااالو٩۷۹للسسسسسسسسسسسس‏ سس کلا سکنتور ‏ ( رآ 8 کر 4 نمودار ۷-۴- گستره بده با دقت 1/۹۸ برای کنتور ۱/۵ اینج در حالت اتصال مستقیم به شبکه توزیع عمومی براساس مصرف ساعتی بیشینه وکمینه -------- صفحهٔ بعد -------- فصل جهارم- انتخاب قطرانسعاب - حالت عدم اتصال مستقیم به شبکه توزیع عمومی براساس مصرف روزانه نمودار گستره بده کنتور ۱/۵۰ اینج با دقت ۹۸] ( مقادیر متر مکعب بر ساعت) نمودار ۸-۴- گستره بده بادقت ۹۸) برای کنتور ۱/۵ اینج درحالت عدم اتصال مستقیم به شبکه توزیع عمومی براساس مصرف روزانه ۵-۴-۲-۴ نمودار گستره بده با دقت ۹۸:/ برای کنتور ۲ اینج نمودار گستره بده کنتور ۲/۰۰ اینج با دقت ۹۸] ( مقادیر متر مکعب بر ساعت) نمودار ۹-۴- گستره بده با دقت ۹۸]/ برای کنتور ۲ اینج در حالت اتصال مستقیم به شبکه توزیع عمومی براساس مصرف ساعتی بیشینه و کمینه و را -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴ دستورالعمل انتخاب» نصب و نگهداری تجهیزات اندازه‌گیری حج مآب مصرفی [کننور) بر روی تُسبکه‌ ی آب سرب - حالت عدم اتصال مستقیم به شبکه توزیع عمومی براساس مصرف روزانه نمودار گستره بده کنتور ۲/۰۰ اینج با دقت ۹۸]/ ( مقادیر متر مکعب بر ساعت) نمودار ۱۰-۴- گستره بده با دقت ۹۸// برای کنتور ۲ اینج در حالت عدم اتصال مستقیم به شبکه توزیع عمومی براساس مصرف روزانه [۲] -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۵ نهبه دستورالعمل‌های انتخاب» نصب» نگهداری و قرائت کنتورها -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم - تهیه دستورالعمل‌های انتخاب» نصب,ء نگهداری و قرائت کننورها ۳۷ با توجه به مطالب فصول قبل, هنگام انتخاب کنتورء عوامل زیادی را باید مد نظر قرار داد که بعضا ممکن است حصول همه آنها در یک کنتور مقدور نباشد. از طرفی با توجه به گستردگی اقلیم و تنوع کیفیت آب و ویژگی‌های شبکه توزیع آب شرب در نقاط مختلف کشورء میزان حساسیت‌های اقتصادی,» متوسط بهای تمام شده آب شرب که اثرات مستقیمی در درآمد شرکت‌ها دارد» هزینه نگمداری» تعویض دوره‌ای که هر یک از این عوامل نیز خود در شرکت‌های مختلف آبفا متفاوت هستندء تهیه یک دستورالعمل واحدء مشکل و بعضا ممکن است باعث ایجاد محدودیت و نهایتا منجر به بلااستفاده ماندن آن شود. بنابراین سعی بر آن است که در اینجا حتی‌الامکان یک دستورالعمل کلی که جنبه کاربردی داشته و کلیه معیارهای مهم درانتخاب کنتور در آن رعایت شده باشد. ارائه شود. به هرحال توصیه می‌شود که هرکدام از شرکت‌های آبفا با توجه به مقتضای شرایط بومی و ویژگی‌های شبکه توزیع خود با اقتباس از این دستورالعمل و تغییر احتمالی لازم در وزن امتیازات» دستورالعمل مناسب خود را تهیه و پس از تصویب از سوی مراجع ذیربط به مورد اجرا گذارند. - میزان مصرف آب با توجه به بند ۴-۲-۴. - مکانیسم اندازه‌گیری حجم آب درکنتورها با توجه به بند ۲-۳-۳. - کیفیت آب طبق بند ۲-۲-۴. - اقلیم طبق بند ۱-۲-۴. - ارزش افتصادی آب طبق بند ۳-۲-۴. برای رعایت موارد اشاره شده کاربرگ (۱-۵) تنظیم شده است که با تکمیل آن به‌راحتی انتخاب کنتور بهینه مقدور است. کاربرگ ۱-۵- انتخاب کنتور بهینه ۵ ترومکعب : هگ که هه هه ۳ | تسین نوع کنتور با توجه به کیفت آب (طبق سح[ تا ا|]]]|اا|ااا|ا سم موی سک | ۵ |[ تعین قطرکنتور با توجه به میزان مصرف آب (طق بش ۴۴| [-] ]-]-] ]1-1-1-1 ۶ | تعن نوع کنتور با توجه به میزان مصرف آب (طبق بند ۴۳۳۴ ]| |[ |-] ]۱-1-1 5 لب اما شسا‌کواتشس ‏ | | ]ااا|ااااا -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ دستورالعمل انتخاب, نصب و نگهداری تجهیزات انداز هگیری حجم آب مصرفی [کننور) بر روی سبکه‌ یآب سرب ۲-۵- دستورالعمل نصب کنتور و ارائه برگ بازبینی کنتورآب یک ابزاردقیق است که نصب و نگهداری صحیح آن در بهره‌برداری طولانی مدت و کارکرد بهینه آن بسیار موثر است. لذا رعایت نکات فنی مربوط به آن الزامی است. کنتورهای مکانیکی برخلاف استحکام ظاهری,» به دلیل داشتن قطعات و چرخ‌دنده‌های ظریف که همواره میزان درگیری و لقی بین آنها باید در حد تعریف شده‌ای باشدء نسبت به ضربات حساسند, لذا هنگام انبارش, حمل ونقل, نصب و نگهداری باید مصون از ضربه باشند. ورود حباب‌های هوای همراه آب به کنتور منجر به عدم دقت کنتور می‌شود. بنابراین باید به آرامی شیر قطع و وصل آب را باز کرد تا هوا کاملا تخلیه شود. به‌علت حساسیت مکانیسم اندازه‌گیری حجم آب در مقابل ضربات هیدرولیکی ناگهانی ناشی از قطع و وصل آب در شبکه توزیع مجاورء شیرهای قطع و وصل (برای هر منظوری) باید به آرامی باز و بسته شوند. برای نصب کنتور رعایت مراحل زیر ضروریست: * انطباق قطر کنتور آماده نصب با قطرمندرج در مدارک. ۰ انطباق نوع کنتور(حجمی» سرعتی» ترء نیمه‌خشک و خشک) با نوع مندرج در مدارک. - بازبینی سلامت کنتور و قطعات جانبی شامل: * بازبینی وجود صافی. * بازبینی وجود مهره و دنباله طرفین کنتور. * بازبینی وجود پلمپ. - شرایط نصب: * آماده کردن محل نصب کنتور در اطاقچه مربوط شستشوی لوله انشعاب ازخاک و خاشاک احتمالی داخل لوله به کمک جریان آب» با باز کردن شیر قطع و وصل. * بازبینی جهت جریان آب در کنتور که با فلش بر روی بدنه آن حک شده است (باید به طرف لوله آب مصرف کننده باشد) * بازبینی تراز بودن مسیر امتداد کنتور» مگر آن دسته از کنتورهایی که براساس دستورالعمل کارخانه سازنده, قابل استفاده در امتداد قائم و با زوایای دیگر هم هستند (به‌دلیل اجبار شرایط مکانی). * بازبینی صفحه نمایش مقادیر به طرف بالا برای نصب افقی و به طرف قرائت کننده برای نصب زاویه‌دار. * بازبینی نصب شیر یک طرفه و شیر فلکه بعد از کنتور. - گزارش نصب: * ثبت شماره اشتراک» شماره بدنه, قطرء نوع کنتوره تاریخ نصب» کروکی محل نصب. برای اطمینان خاطر از نصب کامل و تهیه گزارش لازم کاربرگ (۲-۵) ارائه شده که پس از عملیات نصب باید تکمیل گردد. این فرم ضمن آن که اطلاعات آلازم برای تبت در اسناد و رایانه را آماده می‌کند به‌نوعی عملیات انجام شده را نیز کنترل می‌نماید. -------- صفحهٔ بعد -------- کار نوع کنتورنصب شده نوع شسورنتصب زاویه نصب شرایط حفاظت کنتور در مقابل سرما انشعاب آبدار به مشترک - دستورالعمل قرائت کنتور و ارائه -۱- قرائنت معمولی حوه قرائت معمولی به شرح زیر است: - تهیه صورت" قرائت کنتور توسط مرکز * برای محدوده معین که توسط یک * ترتیب شماره اشتراک باید به‌نحوی - دریافت صورت قرائت کنتور و مراجعه با داری و قرانت کننورها ۳۹ برگ ۲-۵- برگ بازبینی نصب کنتور محاسبات امور مشترکین به شرح زیر : مامور قرائت کنتورء برای کلیه کنتورهای انشعابات قابل انجام باشد. محل کنتورهای مندرج در صورت. |- 1 -------- صفحهٔ بعد -------- اف دستورالعمل انتخاب, نصب و نگهداری تجهیزات انداز هگیری حجم آب مصرفی [کننور) بر روی سبکه‌ یآب سرب - قرائت کنتور و بازبینی آن با مقادیر قبلی مندرج در صورت و در صورت تفاوت غیرمعقول, قرائت مجدد و ثبت آن در صورت. - بازبینی سایر موارد طبق بند ۱-۴-۳ و ثبت تایید و یا مغایرت‌های احتمالی. - برگ بازبینی قرائت کنتور. در قرائت کنتور» صورت قرائت در حکم برگ بازبینی است. برگ بازبینی جدا از صورت قرائت برای هر کنتور نیازی نیست و به ۳-۳-۵- قرائت نیمه خودکار .۰ ۰.۰ یا ی ی ۰ ۰ ی ۰ س ۱ ۰ - ثبت اطلاعات قرائت کنتور توسط مرکز رایانه‌ی آمور مشترکین بر روی مایکرو رایانه دستی به‌شرح زیر: * برای محدوده معین که توسط یک مامور قرائت کنتورء برای قرائت کلیه کنتورهای انشعابات قابل انجام باشد. ۹ ترتیب شماره اشتراک باید به‌نحوی باشد که حرکت مامور قرائت کنتور به دور یک بلوک گردشی بدون جا ماندن انشعابی» مقدور باشد. - دریافت مایکرو رایانه دستی آماده به کار و مراجعه به محل کنتورهای مندرج در دستگاه مایکرو رایانه دستی. - برگ بازبینی قرائت کنتور. برنامه دستگاه رایانه‌ای قرائت درحکم برگ بازبینی است و نیازی به برگ بازبینی نیست. ۳-۲۳-۵- قرائت تمام خودکار درمحل - ثبت اطلاعات قرائت کنتور توسط مرکز رایانه‌ی امور مشترکین بر روی مایکرو رایانه دستی به شرح زیر: * برای محدوده معین که توسط یک مامورقرائت کنتورء برای قرائت کلیه کنتورهای انشعابات قابل انحام باشد. - دریافت دستگاه مایکرو رایانه دستی آماده به کار و مراجعه به محل کنتورهای مندرج در دستگاه مایکرو رایانه دستی. - بازبینی و اطمینان از سلامت آمادگی دریافت اطلاعات واتصال مایکرو رایانه دستی به آن. به‌دلیل انحام عملیات قرائت خودکار توسط دستگاه رایانه‌ای و بازبینی خودکارء نیازی به تکمیل برگ بازبینی نیست. - ثبت اطلاعات قرائت کنتور توسط مرکز رایانه‌ی امور مشترکین بر روی مایکرو کامپیوترشخصی به شرح زیر: ]۲1۲1 با 106۷12 ۲1010 ۱-۲10۵ ۳ شا -2 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم - تهیه دستورالعمل‌ها ی انتخاب» نصب, نگهداری و قرائت کننورها )۵ برای محدوده معین که توسط یک مامور قرائت کنتورء قرائت کلیه کنتورهای انشعابات قابل انحام باشد. _ دریافت دستگاه رایانه‌ای آماده به کار 9 مراجعه به محل کنتورهای مندرج در دستگاه رایانه‌ای. به‌دلیل انجام عملیات قرائت خودکار توسط دستگاه رایانه‌ای و بازبینی خودکارء نیازی به برگ بازبینی نیست. ۳-۵- دستورالعمل نگهداری کنتور و ارائه برگ بازبینی به‌طورکلی قطعات تشکیل‌دهنده کنتورهای مکانیکی به‌لحاظ مقاومت مکانیکی (فشار» ضربه, فرسایش» خوردگی و ...) نسبت به یکدیگر به شرح زیر قابل تمایز هستند: - بدنه فلزی از جنس برنز بیش‌ترین مقاومت را داراست. - محور استنلس استیل (چرخ‌دنده انتقال حرکت دورانی به شماره‌انداز ) هر چند فولادی است. ولی به علت ظرافت و حساسیت آن, آسیب‌پذیری زیادی دارد. شماره‌انداز و چرخ‌دنده‌ها هم که عموما از جنس پلاستیک استاندارد مناسب ساخته شده‌اند» درمقابل فشار» خصوصا همراه با گرما آسیب‌پذیرند. - قطعات الکترونیکی» حسگرهای تشخیص مصرف وارسال اطلاعات برای ذخیره نیز از جمله قطعات ظریف کنتورهای قابل قرائت از راه دور می‌باشند. بنابراین لازم است برای نگهداری کنتورها یک برنامه بازدید و بازرسی به اجرا گذاشته شود. مدت دوره‌ای این بازدیدها برای کنتورهایی که درمحل قرائت می‌شوندء همزمان با دوره قرائت می‌باشد و برای قرائت از راه دورکافیست هر سه تا شش ماه یک بار - برای جلوگیری از ضربات خارجی دقت شود دریچه و قاب آن سالم باشد. در غیراین‌صورت باید تعمیر شود و به مشترک در امر حفاظت از آن» یادآوری شده و در صورت تکرار تذکر کتبی داده شود. - دقت شود شیر یک طرفه سالم باشدء درغیر این صورت تعویض شود. - دقت شود در فصل زمستان روی کنتور و ملحقات آن به‌نحو مناسبی برای جلوگیری از نفوذ دمای زیر صفر درجه به آنهاء پوشش لازم توسط مشترک ایجاد شده باشد. در غیر این‌صورت تذکر لازم به مشترک داده شود. - قطعات نصب شده در داخل اطاقجه نشت نداشته باشنده درغیراین صورت به‌سرعت رفع شود. - شرایط مکانی اطاقچه نباید به‌گونه‌ای باشد که آب جاری اطراف داخل آن شود در غیر این‌صورت برای جلوگیری از نفوذ آب جار ی به داخل اطاقجه» باید نسبت به بالا آوردن دریجهء تمهیدات لازم به عمل آید». خصوصا برای نقاط سردسیر. - شیر قطع و وصل (انشعاب) در خصوص باز و بسته شدن آزمایش شود و در صورت وجود نقص تعویض شود. در مورد کنتورهای با قرائت از راه دور علاوه بر موارد فوق موارد زیر نیز باید مد نظرقرار گیرند: 7 لعع۶د ۱-۳۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ۵۳ گزا دستورالعمل انتخاب» نصب و - سیم انتقال داده‌ها به سامانه مرکزری و سپس وجود نقص برطرف شود. - سامانه رادیویی انتقال داده‌ها کنترل و در صو موارد اشاره شده اهم مواردی است که در نگهداری ب» آب و هوا و ... ممکن است وجود داشته باشد که با برای اطمینان خاطر از اقداماتی که به‌شرح فوق انجا: رش مربوط گردد. شر؟ کاربرگ ۵- شرح عملیات نوع کنتور زاویه نصب شرایط حفاظت کنتور در مقابل سرما شیر یکطرفه شیر قطع و وصل (انشعاب) شترک در خصوص مراقبت بیش‌تر سایر موارد ههداری تجهیزات انداز هگیری حجم آب مصرفی [کننور) بر روی تسبکه‌ ی آب سرب به نقطه‌ی انتقال داده‌ها به دستگاه دریافت کننده کنترل شده و در صورت کنتورها باید به آن توجه کرد. احتمالا موارد خاص هم با توجه به شرایط ید توسط کارشناسان شرکت‌های آبفا بررسی و به آن توجه شود. ۰- برگ بازبینی نگهداری کنتور مار استرای -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۶ ملاحظات کلی اقتصادی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نسم - ملاحظات کل ی اقتصادی 2۵ ۱-۶- کلیات رشد روزافزون جمعیت, افزایش شهرنشینی» پدیده‌های اکوسیستمی و کاهش منابع آب به‌لحاظ تغییرات اقلیم و آلوده‌سازی منابع, موجب شده تا اهمیت آب و جایگاه این مایه‌ی حیاتی روزبه‌روز بیش‌تر شده و به تبع آن اندازه‌گیری صحیح و دقیق و استفاده‌ی بهینه از آب مورد توجه خاص قرار گیرد. با توجه به نیاز و تقاضای روزافزون به کنتورهای آبء اطلاع‌رسانی مناسب و به‌موقع درخصوص ماهیتء عملکرد. معیارهای انتخاب و نکات فنی الزامی استء چرا که مصرف کننده کنتور به واسطه‌ی این اطلاعات خواهد توانست ضمن انتخاب صحیح و متناسب با نیازخود به شکل اصولی این وسیله را مورد بهره‌برداری قرار دهد. ملاحظات کلی اقتصادی در انتخاب و نصب کنتورها شامل دو جنبه ملاحظات فنی/ اقنصادی و ملاحظات مربوط به ارزش استراتژیک آب است: الف - ملاحظات فنی/ اقتصادی انتخاب ونصب کنتور انتخاب و نصب کنتور به‌لحاظ ملاحظات فنیء کلاس کنتور و در نتیجه دقت اندازه‌گیری آن در ,0 و ,م0 را شامل شده و محاسبه دقیق میزان مصرف آب را باعث می‌شود که با احتساب هزینه خرید کنتور» هزینه‌های طراحی و نصبء هزینه‌های نگهداری و تعمیرات, توجیه اقتصادی انتخاب و نصب یک کنتور با کلاس معین را باعث می‌شود. لذا اگر کیفیت کنتور نازل باشد هزینه مضاعفی را به شرکت‌های آب و فاضلاب و در نهایت مشترکین تحمیل می‌کند. ضمنا در انتخاب» خرید و نصب کنتورء» علاوه بر کلاس کنتور باید به عمر مفید آن نیز توجه کرد تا شرکت‌های آب و فاضلاب مجبور به تعویض مکرر کنتور به‌علت کوتاهی عمر مفید آن و تحمل هزینه‌های اضافی نگهداری و تعمیرات نشوند. ب- ملاحظات مربوط به ارزش استراتزژیک آب آب سالم و پاک کالای بسیار با ارزشی است که تداوم حیات انسان به آن بستگی تام داشته و با توجه به زحمات و تلاش شبانه‌روزی و هزینه‌های هنگفتی که برای استحصال آب از منابع زیرزمینی و یا تامین از منابع سطحی و انتقال و تصفیه و ذخیره‌سازی آن می‌شود. دقت در مدیریت تقاضا و مصرف آب تولیدی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. لذا تعیین قیمت تمام شده‌ی واقعی آب و اعمال تعرفه‌های ترجیحی و بازدارنده از جمله راه کارهای کاهش مصرف و مدیریت تقاضای آب است. کنتور وسیله‌ی اندازه‌گیری آب تحویلی به مشترکین و به مثابه ابزار فروش آب است. لذا اگر کنتور از دفقت و حساسیت لازم و کافی برخوردار نباشدء هزینه‌ی مصرفی برای تولید آب شرب افزایش یافته و در نتیجه حقوق شرکت‌های آب و فاضلاب حفظ نمی‌شود. وقتی تعداد مشترکین تحت پوشش نیز در محاسبات لحاظ شونده رقم حاصله به قدری بزرگ می‌شود که ادامه‌ی حبات اقتصادی شرکت‌های آب و فاضلاب و نیل به اهداف توسعه‌ی آنها را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد. -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۷ نتیحه گبری -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم- ننیج هگیری 2۹ ۱-۷- کلیات همان‌طور که ملاحظه شد انتخاب» نصب و نگهداری کنتورها از حساسیت خاصی برخوردار بوده و به جهات مختلف می‌تواند جمله نوع کاربری,» اقلیم» کیفیت آب» میزان مصرف و ارزش اقتصادی و استراتژیک آب توجه داشت. این امر باعث می‌شود که یکی از انواع کنتورهای ترء نیمه‌خشک و خشک با توجه به قطر انشعاب مورد نیاز به کار گرفته شوند. در این بین جنس و مکانیسم اندازه‌گیری و انتقال اطلاعات و توجه به گستره دماء فشارء عمر مفید و افت فشار کنتور نیز به‌لحاظ فنی حایز اهمیت است و بر دقت اندازه‌گیری و میزان خطای کنتورها به‌لحاظ بده کمینه انتقالء اسمی و بیشینه کنتور اثر گذاشته و از خطای مرتبط با کمینه بده و بده اسمی جلوگیری می‌کند. دیگر جنبه با اهمیت کنتورهاء نحوه قرائت آنهاست که با توجه به وضعیت ملک و محل نصب کنتور و میزان دسترسی به آن» نوع قرائت از بین قرائت معمولی در محل, نیمه خودکار در محل, تمام خودکار در محل» تمام خودکار از راه دور و یا سیار و نهایتا تمام خودکار از مرکز کنترل مشترکین انتخاب می‌شود. دستورالعمل‌های انتخاب» نصبء نگهداری و قرائت کنتورها نیز از جمله نکاتی بودند که در این پروژه به آنها توجه شده و نمونه‌های لازم و کافی ارائه شد. در انتها نیز ملاحظات کلی اقتصادی در ارتباط با انتخاب» نصب و نگهداری کنتورها به‌لحاظ استراتژیک بودن آب که بسیار مهم است جهت آگاهی بیش‌تر خوانندگان و مراجعین آورده شد. اعمال مدیریت تقاضا مستقیما به وجود کنتورهای دقیق ارتباط دارد تا بتوان با اعمال سیاست‌های صحیح و تدوین تعرفه‌های مناسب» آب مورد نیاز شرب بهداشت و دیگر مصارف قابل توجیه خانگی را در حدی که سلامت و رفاه مشترکین را تامین کندء با قیمت قابل پرداخت در قیاس با درآمدها فراهم کرد و هزینه‌های واقعصی تامین و توزیع آب را از مشترکین مسرف دریافت کرد. -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- ت ۱ ,9 ازه نامه -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- شرح افت فشار اندازه اسمی کنتور بده اسمی بده انتقال بده شروع به کار بده کمینه بیشینه دمای مجاز سر ساده وله سر کاسه آئی لوله شماره‌انداز شیر یک طرفه شیرقطع و وصل کنتور حرارتی کنتور مکانیکی کنتور جابه‌جایی مثبت گستره بده لوله اسپیرال لوله پلی‌اتیلن لوله پی‌وی‌سی لوله چدن خاکستری لوله چدن نشکن لوله درز مستقیم لوله فولادی بدون درز لوله گالوآنیره لوله مسی مایکرو کامپیوترشخصی 333333333333 (به ترتیب فارسی) و2 _ -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۴ دستورالعمل انتخاب» نصب و نکهدا رو لیست واژه‌ها فارسی گستره بده بده اسمی لوله مسی اندازه اسمی کنتور لوله چدن نشکن کنتور مفناطیسی لوله گالوانیزه لوله چدن خاکستری افت فشار مایکرو کامپیوترشخصی بده کمینه شیر یک طرفه لوله پلی‌اتیلن لوله پی‌وی‌سی کنتور جابه‌جایی مثبت لوله فولادی بدون درز سر کاسه اثی لوله سر ساده لوله لوله اسپیرال بده شروع به کار کنتور حرارتی بده انتقال کنتور صوتی تجهیزات اندازه‌گیری حجم آب مصرفی [کنَتور) بر روی تسبکه ی آب نس (به ترتیب انگلیسی) انگلیسی 0 ۲۵۱۵ ۲0۷۷ (۲۵۱۵))011327 110۷۳ ۱1۵۳۱۵۵۵ ۲۵۱۵ 10۷۷] [۱۵۵ ۵:3 (۵ ۱ ۳) باه ۳۳ 0[ 02[ | ۸ 310۱ جح ۲) 7 | با 0 50۳۲۷106 ۲0۵۵11۵۵ 0 (10) 210۰ 1210:۵10۲ | اه 7 ۲۱۵۷۴ ۳۱۵0۵۵۵۵ کک؟6ک 0 6۵۱06 )۲25 0۳۵۷ ددم[ ۲۵۵0 ۳ ها 0 م0ل( 0 ۸|[]|0۳ ۸1۵۳۱۵۵ 7۲ ۳10۷۷ لها ما0 ((۲1۵))011311 110۷ (۷1ا(۱/11:3111 0 1101۲[ 10 ادا لمعمامد ۲ 0 ۲۵۱۷ 0 ۷۱۵۷1 ۲۳۲۵|۶۷ 1 رل ۳0۵۹۱۷۵ واه ما50 8 امه م5 500 ان۲زم5 (+1010))0 ۳1۵۷ 51۵۳۱1۳۵ 0 ما5 7 ۳۱۵۷۷ | 1۳۵۳ (01)) ۳۵۵ 110۷۷ 1۳۵۱۵۱110 0 نا 7۲ ۲۱۵۷۲۷ مزا( -------- صفحهٔ بعد -------- بو ست ۲ نقشه‌ها و تصاویر شیر آلات -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- غنسه‌ها و تصاویر نسیرآلا نام وم زآنو سه راهی تبدیل ب اطلاعات کامل تر از لی شش مراجعه فرما جدول۲- ۱- نام وش عادل انگلیسی آن 70 7 1۳ 01 م۲۱۵۶ ۳۳ 017۳ 0 متعلقات ونوع اتصالات به : 3 ۷ کل برخی از متعلقات شبکه توزیع ا- 0 5 1 ۹ ۳ 1 8 ۱1 ۱ 1 ۱ ۷ ی را ۱ ۳ ِ 1 شریه شماره ۳۰۳ مدیریت برنامه ریزی کشور فصل چهارم بخشها: ۳ ی -------- صفحهٔ بعد -------- دستورا/ 3333333333333333 نام 9 معا شیر پروانه ای شیر تخلیه هوا تک روزنه شیر تخلیه هوا دو روزنه زیر زمینی ایستاده عمل انتخاب» نصب و نگهداری تجهیزات جدول ۳-۲- نام و شکل برخو 6316 4 ۵۲ ۳1۵۷ 06 ۲۳۳۹۶۳۵ 360۱2۶ 06 ۹٩181 ۸۱۲ 06 1000۱6 ۸۱۲ 06 ۲16۳8۲۵۵ 1 ۲1[10 1 مصرفی [کننور) بر روی سبکه یآب سرب یی ی نی ۰.۳ ۰ و ۴ ۹/2 : ۰۳ مه - وا مر پ نز وج و عم اه ی صَ ۹ ۳ ۱ :7 سا . و یی ۹ ز ۶ ۰ ل تا ماع کت سس چم ۳۳ اس ی دا چم 1 ۳ .» ۹ یم [ ۹ اس پخد ما َ س و رخ ام 4 ژ ال ی -------- صفحهٔ بعد -------- و شکل برخی از شیرهای انشعاب تصویر ۲ ۲-01621101 ) را شیر انشعاب مینامن کاربری اتصال به لوله شبکه قطع و وصل موقت انشعاب توسط آبفا مانع از برگشت آب به داخل شبکه قطع و وصل برای انازه زیری حجم آب ۸۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ ی 0 ی از ۹ ۹ 1 زو ور 1 33 ۵ص ۱ ید 2 که ی 23 1 1 8 : 1 9 1 ۱ ۰ / ۹ ۱ 1 ۰ 1" ی اقا 5 ٍ و ارس 3۹ هه یز ۱۶ هر ۱ 2 ۳ 7 : 4 ۱ 1 ۳ ۱۷ 2 51 : 5 ۳ ۳ ک 5 ۹ ۱ ۳7 5 لدا رواد 6 وم چم ت 7 ا ٍ ۹ اف اس ی ۳۱ ه جه ری ابر اد ۱ 2 با : ه ۹ ۱ ۹ و هام شکل ۱-۲- نقشه تیپ نصب یک انشعاب درشهر تهران -------- صفحهٔ بعد -------- جزئیات شکل ۱-۲-الف (ب) دیلوار خارحی ۲ عدد زأنوی 2۲0 یا رم شیر آنشعاب (قطع و وصل) #عدد بست ۲۲۵ با ۲۶ ۰ ۳ 9 9 ۹ مک ی کج رها / لوله انشعاب . 6 با 2۶ جزئیاتن شکل ۱-۲-ب -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳ دستورالعمل انتخاب» نصب و نگهداری تجهیزات انداز هگیری حج مآب مصرفی [کنَتور) بر روی سبکه‌ ی آب سرب 0 (ج) بست 2 ۲ یا بط اند انا روج ی ی شیر شبکه / :. میس لوله ام ۱ ۳ با جرط جزئیات شکل ۱-۲- ج -------- صفحهٔ بعد -------- منابع و مراجع ۳۳ منابع و مراجع ۱ ۱- «مشخصات فنی عمومی کارهای خطوط لوله آب و فاضلاب شهری» نشریه شماره ۳۰۳ سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور ۲ بخش اول فصل دوم نشریه شماره ۳۰۳ سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور ۳ بخش دوم فصل دوم نشریه شماره ۳۰۳ سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور ۴- بخش چهارم فصل دوم نشریه شماره ۳۰۳ سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور ۵- بخش پنجم فصل دوم نشریه شماره ۳۰۳ سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور ۶- بخش ششم فصل دوم نشریه شماره ۳۰۳ سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور ۷ بخش اول فصل چهارم نشریه شماره ۳۰۳ سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور ۸- بخش سوم فصل چهارم نشریه شماره ۳۰۳ سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور ۹ بخش چهارم فصل چهارم نشریه شماره ۳۰۳ سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور ۰ بخش پنجم فصل چهارم نشریه شماره ۳۰۳ سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور ۱- بخش ششم فصل چهارم نشریه شماره ۳۰۳ سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور ۲- نشریه شماره ۳- ۱۱۷"مبانی وضوابط طراحی طرحهای آبرسانی شهری سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور ۳- استاندارد ملی ایران ۱- ۰۷۵۳۱ اندازه‌گیری جریان آب در مجاری بسته - کنتورهای آب سرد آشامیدنی, قسمت اول: ویژگی‌ها- چاپ اول- دی ۱۳۸۳ ۴- استاندارد ملی ایران ۲- ۰۷۵۳۱ اندازه‌گیری جریان آب در مجاری بسته- کنتورهای آب سرد آشامیدنی» قسمت دوم: مقررات نصب و راه اندازی ۵- تعرفه آب و فاضلاب سال ۱۳۸۶ شرکت آب و فاضلاب استان تهران 16- ۸۲۹٩[ / ۸۷۷۷/۸ 0701-46 17- ۸۲۹[/ ۸۷/۷۷/۸ 0701-48 -40:2000-12-22-18-57 1 |[ 0711|00 10 01016 0 0010 مطا ی 0 /۳://20۳ -5ا۱ 6عل0(9110731-(6-08-50 [ -2009-04 :106۵11062