سازمان برنامه و بودجه کشور

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. جمهوری اسلامی ابران سازمان برنامه و بودجه کشور دستو را لعمل استفاده از مبراگرها در طراحی و مقلوم‌سازی ساختمان‌ها ضایطه شماره ۷۶۶ معاونت فنی. آامور زیربنایی و تولیدی مرکز تحقیقات راه» مسکن و شهرسازی امور نظام فنی اجرایی. مشاورین و پیمانکاران معاونت تحقیقات ی باب ۱۱۱۱ هار۵ سازمان مجری ساختمانها و تاسیسات دولتی و عمومی معاونت برنامه‌ریزی و مهندسی ادا ۱۱ هه -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- :ش ش 2644951 با سمه تعالی بخشنامه به دستگاه های اجرایی، مهندسان مشاور و پیمانکاران 97/326626 :ﺷﻤﺎره :تاریخ 27 / 06 / 1397 :موضوع دستورالعمل استفاده از میراگرها در طراحی و مقاوم سازی سا ان تم خ ها ( در چارچوب نظام فنی و اجرایی یکپارچه کشور موضوع ماده34) قانون احکام دائمی برنامه های ( توسعه کشور و ماده23 قانون برنامه و بودجه و مواد6 و7) آیین نامه استانداردهای اجرایی طرح های عمرانی- مصوب سال1352 ، به پیوست ضابطه شماره766 با عنوان« دستورالعمل استفاده از یم راگرها در طراح ی و مقاوم ی ساز ساختمان ها » از نوع گروه سوم ابالغ می شود . رعایت مفاد این ضابطه درصورت نداشتن ضوابط بهتر، از تاریخ01 / 10 / 1397 .الزامی است امور نظام فنی اجرایی، مشاورین و پیمانکاران این سازمان دریافت کننده نظرات و پیشنهادهای .اصالحی در مورد مفاد این ضابطه بوده و اصالحات الزم را اعالم خواهد کرد محمد باقر نوبخت سازمان ربانهم و بودهج کشور ریاست جمهوری رییس سازمان -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- خواننده گرامی: امور نظام فنی اجرایی» مشاورین و پیمانکاران معاونت فنی» امور زیربنایی و تولیدی سازمان برنامه و بودجه کشور, با استفاده از نظر کارشناسان برجسته مبادرت به تهیه این نشریه کرده و آن را برای استفاده به جامعه‌ی مهندسی کشور عرضه نموده است. با وجود تلاش فراوان, این اثر مصون از ایرادهایی نظیر غلط‌های مفهومی. فنی. آبهام. ایهام و اشکالات موصوعی نیست. از این‌رو» از شما خواننده‌ی گرامی صمیمانه تقاضا دارد در صورت مشاهده هر گونه ایراد و اشکال فنی, مراتب را (- در سامانه مدیریت دانش اسناد فنی و اجرایی (سما) ثیت‌نام فرمایید: 58111۵.110721111211111.1۲ ۳- پس از ورود به سامانه سما و برای نماس احتمالی, نشانی خود را در بخش پروفایل کاربری تکمیل فرمایید. ۳- به بخش نظرخواهی این نشریه مراجعه فرمایید. ۴- شماره بند و صفحه موضوع مورد نظر را مشخص کنید. ۵- ایراد مورد نظر را بصورت خلاصه بیان دارید. ۶- در صورت امکان متن اصلاح شده را برای جایگزینی ارسال کنید. کارشناسان این آمور نظرهای دریافتی را به دقت مطالعه نموده و اقدام مقتضی را معمول خواهند داشت. پیشاپیش از همکاری و دقت نظر جنابعالی قدردانی می‌شود. نشانی برای مکانیه: تهران. میدان بهارستان, خیابان صفی علی‌شاه - مرکز تلفن ۲۳۲۷۱ سازمان برنامه و بودجه کشورء آمور نظام فنی اجرایی. مشاورین و پیمانکاران ۳:۵۱: ۱۳2211] 7 ۷۱۷۱0۱: 23 -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- باسمه تعالی با توجه به لزوم ساخت سازه‌های مقاوم در برابر زلزله و همچنین مقاوم‌سازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود. کاهش هزینه‌های مربوط همواره یکی از چالشهای مهندسی بوده‌است. در این راستا استفاده از تجهیزات کنترل سازه خصوصاً در سازه‌هایی که دارای اهداف بهسازی لرزه‌ای سخت‌گیرانه هستند توصیه می‌شود. استفاده از میراگرها که در زمره سیستم‌های اتلاف انرژی غیرفعال رده‌بندی می‌شوند. باعث افزایش میرایی و در برخی موارد افزایش سختی, افزایش شکل‌پذیری و در نهایت. افزایش ایمنی سازه و ملحقات آن نسبت به آسیب‌های وارده در اثر زلزله می‌شود. علاوه بر این هزینه منطقی این ابزارء استفاده از آنها را در مقایسه با سایر ابزارهای اتلاف آنرژی, از جمله جداسازهای لرزه‌ای» وسعت با توجه به مطالب فوق, ضابطه شماره ۷۶۶ با عنوان «دستورالعمل استفاده از میراگرها در طراحی و مقاوم‌سازی ساختمان‌ها» توسط مرکز تحقیقات راه» مسکن و شهرسازی و با هماهنگی سازمان مجری ساختمانها و تاسیسات دولتی و عمومی و همچنین آمور نظام فنی اجرایی. مشاورین و پیمانکاران سازمان برنامه و بودجه کشور تهیه و برای تایید و ابلاغ به عوامل ذینفع نظام فنی و اجرایی کشور به این معاونت آرسال شد که پس از بررسی و تصویب. براساس نظام فنی اجرایی یکپارچه کشورء موضوع ماده ۳۴ قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشورء ماده ۲۳ قانون برنامه و بودجه و ایین‌نامه استانداردهای اجرایی مصوب هیات محترم وزیران» تصویب و ابلاغ گردید. علی‌رغم تلاش, دقت و وقت زیادی که برای تهیه این مجموعه صرف گردیده. با این‌حال مطالب آن مصون از وجود اشکال و آبهام نیست؛ بنابراین در راستای تکمیل و پربار شدن این دستورالعمل از کارشناسان و خوانندگان محترم درخواست می‌گردد موارد اصلاحی را به امور نظام فنی اجرایی. مشاورین و پیمانکاران سازمان برنامه و بودجه کشور ارسال کنند تا در تجدید نظرهای آتی مورد استفاده قرار گیرد. امید است متخصصان و کارشناسان با ابراز نظرات خود در خصوص این ضابطه ما را در اصلاحات بعدی پاری فرمایند. معاونت فنی,» آمور زیربنایی و تولیدی, بدین وسیله از تلاش و جدیت رییس آمور نظام فنی و اجرایی جناب آقای دکتر سید جواد قانع‌فرء رییس مرکز تحقیقات راه» مسکن و شهرسازی جناب آقای دکتر محمد شکرچی‌زاده. مدیرعامل سازمان مجری ساختمان‌ها و تاسیسات دولتی و عمومی, جناب آقای مهندس علیزاده. همچنین مجری محترم پروژه و تمامی کارشناسان و متخصصان همکار در امر تهیه و نهایی نمودن این ضابطه. تشکر و قدردانی می‌نماید و از آیزد منان توفیق روزافزون همه این بزرگواران را آرزومند است. حمیدرضا عدل معاون فنی» آمور زیربنایی و تولیدی تابستان ۱۳۹۷ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- تهیه و کنترل «دستورالعمل استفاده از میراگرها در طراحی و مقاوم‌سازی ساختمان‌ها» [ضابطه شماره ۷۶۶ ] مجری دکتر نادر خواجه‌احمد عطاری عضو هیأت علمی مرکز تحقیقات راه. مسکن و شهرسازی ۱- دکتر نادر خواجه‌احمد عطاری عضو هیأت علمی مرکز تحقیقات راه. مسکن و شهرسازی ۳- مهندس محمدرضا بیات مرکز تحقیقات راه. مسکن و شهرسازی ۴- دکتر عاطفه جهان‌محمدی مرکز تحقیقات راه. مسکن و شهرسازی ۶- مهندس محمدحسین اخوان سیگاری زد عضو هیئت علمی دانشگاه یزد اعضاء کمیته داوری فنی پروژه ( به ترتیب حروف الفبا) ۱- دکتر علی اکبر آقا کوچک عضو هیأت علمی دانشگاه تربیت مدرس ۲- مهندس رضا اخباری سازمان مجری ساختمان‌ها و تاسیسات دولتی و عمومی ۳- مهندس رحیم بادامیان سازمان مجری ساختمان‌ها و تاسیسات دولتی و عمومی ۴- دکتر فیاض رحییم‌زاده عضو هیأت علمی دانشگاه صنعتی شریف ۵- دکتر محمد شکرچی زاده استاد دانشگاه تهران و ربیس مرکز تحقیقات راه مسکن و شهرسازی ۶- مهندس محمد جعفر علیزاده مدبر عامل سازمان مجری ساختمان ها و تاسیسات دولتی و عمومی ۷-دکتر سید علی موید علایی مهندسین مشاور ۹ دکتر مجتبی فرخ عضو هیأت علمی دانشگاه خواجه نصیر ۰- دکتر علی نیکخو عضو هیأت علمی دانشگاه علم و فرهنگ اعضای گروه هدایت و راهبری (سازمان برنامه و بودجه کشور) ۱- علیرضا توتونچی معاون امور نظام فنی اجرایی. مشاورین و پیمانکاران ۲- فرزاد پارسا ربیس گروه امور نظام فنی اجرایی. مشاورین و پیمانکاران -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول: الزامات طراحی لرزه‌ای سازه‌ها با استفاده از سیستم‌های استهلاک انرژی 0 ۱-۱- دامنه کاربرد و ۳ ۲-۱- تعاریف ۱۳ ۳-۱- ضوابط عمومی طراحی بر ۱-۳-۱- طراحی لرزه‌ای با ۲-۳-۱- ضوابط سیستم ها ۱-۲-۳-۱ سیستم پاربر جانبی مهم ۱۴ ۲-۲-۳-۱ سیستم میرایی بر ۳-۳-۱- شتابنگاشت 0 ۱-۳-۳-۱ طیف طرح و 8 ۲-۳-۳-۱ روش تحلیل تاریخجه زمانی موم و ۴-۳-۱ انتخاب روش تحلیل موم و ۱-۴-۳-۱ روش غیرخطی م6 و ۲-۴-۳-۱ روش طیف پاسخ موم و ۳-۴-۳-۱- روش نیروی جانبی معادل ۱ ۵-۳-۱- سیستم میرایی همم ۱ ۱-۵-۳-۱ -طراحی میراگر موم ۱ ۲-۵-۳-۱ حرکات چند جهته ی ی ۳-۵-۳-۱- بازرسی و تست‌های دوره‌ای وم 1/8 ۴-۵-۳-۱ کنترل کیفیت ویو 8 ۴-۱- روش غیرخطی ی ی ی را ۱-۴-۱- روش غیرخطی تاریخچه زمانی (/168001156-11181017] 110111111627) و 8 ۱-۱-۴-۱ مدلسازی میراگر همم 6 ۲-۱-۴-۱- پارامترهای پاسخ همهم 61 ۲-۴-۱-روش استاتیکی غیرخطی همم 61 ۵-۱- روش طیف پاسخ وم ۹6 ۱(-۱-۵- مدل‌سازی ۱0 ۱(-۲-۵- سیستم باربر لرزه‌ای 6 ۱ ۱-۲-۵-۱ برش پایه لرزه‌ای 0 ۱ ۲-۲-۵-۱ برش پایه مودال پر ۱۵ ۳-۲-۵-۱ ضریب مشارکت مودی وم ۱ ۴-۲-۵-۱- ضریب پاسخ لرزه‌ای مد اصلی موم 0 ۱ ۵-۲-۵-۱-تعیین دوره تناوب موثر مود اصلی ۱۵ ۶-۲-۵-۱- ضریب پاسخ لرزه‌ای مودهای بالاتر موم ۱۱۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۵۱ سیستم میرایی و و و و و و ۱۳ ۵۱ تغییر شکل ناشی از زلزله طرح و ۱۳ ۲۳۵۱ تغییرمکان بام ناشی از زلزله طرح ی ی ی ری رز ۱۵ ۵۱ ۳۲ دریفت طبقه ناشی از زلزله طرح یر ویر یی رو ویر و رو ور از ۱۵ ۱( ۴ سرعت طبقه ناشی از زلزله طرح ۱۳ ۵۱ ۵ پاسخ بیشترین زلزله مورد نظر (۱۸۴) و ۴ ۹ ۶-۱- روش نیروی جانبی معادل وم ۱۴۳ ۱ مدل‌سازی و ۱۳ ۲۱ سیستم باربر لرزه ای و ۱ ۱ ۱۳۲ برش پایه ی ری ی ی یر ۱۱۸ ۱ ۲۲ برش پایه مود اصلی رریوروووی ر ی روریی رورو رر ر ی رو رر ۱۱۸۳ ۱ مشخصات مود اصلی و ۱ ۱ ضرییب پاسخ لرزه‌ای مود اصلی و و و ۱ ۵۳۱ تعیین دوره تناوب موثر مود اصلی ۱3 ۲۱ ۶ برش پایه سایرمودها ۱3 ۱ ۷۳۲ مشخصات سایر مودها یر ویر وروی ی وروی ی رو ویر ۱۵ ۱( ۸۳۲ ضریب پاسخ لرزه‌ای مودهای باقی‌مانده یی ی ۱۵ ۱( نیروی جانبی طرح ها ۱ سیستم میرایی ی یی ی ۱۵ ۳۱ تغییر شکل کف ناشی از زلزله طرح و ۱ ۱ ۲۳۲ تغییرمکان بام ناشی از زلزله طرح یر ویر یی رو ویر و یور ور ۱۱ ۲۳۱ دریفت طبقات در زلزله طرح ۱۳ ۱ ۳ سرعت طبقه در زلزله طرح و 1 ۵۳۱ پاسخ در بیشترین زلزله محتمل (۱۲۴) وم ۹ ۹ ۷-۱-اصلاح پاسخ میرابی و ۱ ۱ ضریب میرایی ۱ ۱ میرایی موثر و 0 ۱۳ ۱ میرایی ذاتی و ۱۳۹ ۱ میرایی هیسترزیس ۱۳۹ ۱ ضریب اصلاح چرخه هیسترزیس و و و و ۱۳۹ ۱ ۲ میرایی ویسکوز ۱۳۳ ۱ شکل‌پذیری موثر مورد نیاز و و و و ۱۳۳ ۱ بیشینه نیاز شکل‌پذیری موثر ۱۳۳ ۸-۱- شرایط بارگذاری لرزه ای و معیارهای پذ برش ام ۲۳۳ ۱ روش‌های غیرخطی و ۱۳۳ ۷۱ سیستم باربر لرزه ای ۱۳۳ ۳۱ سیستم‌های میرایی و و و و و و ۱۳۳ ۲۱۱ ترکیب اثرات بارگذاری و ۱۳۳ ۱ ۸ ۲ روش‌های طیف پاسخ و نیروی جانبی معادل موم ۲۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۲-۸-۱ سیستم میرایی ادا ۳-۲-۸-۱- ترکیب اثرات بارگذاری دا ۱-۳-۲-۸-۱- مقدار نیروی افقی زلزله(م۴) دا ۲-۳-۲-۸-۱- نیروی قائم زلزله ادها ۳-۳-۲-۸-۱- ترکیب بارهای لرزه ای دا ۴-۲-۸-۱ نیروهای مودال طراحی سیستم میرایی و ۱۳۵ ۵-۲-۸-۱- شرایط بار لرزه‌ای و ترکیب پاسخ‌های مودال با ۶-۲-۸-۱ حدود پاسخ غیرخطی ها ۹-۱- بررسی طراحی ی ی را ما ۱-۱ آزمایش سیستم میرایی ۱۳۹ ۱-۱۰-۱- آزمایش‌های نمونه شاهد ها ۱-۱-۱۰-۱- ثبت اطلاعات ها ۱-۱۹-۱- ۲- ترتیب و تعداد سیکل های آزمایش و ۱۳۹0 ۳-۱-۱۰-۱- آزمایش میراگرهای مشابه را ۴-۱-۱۹-۱- تعیین مشخصات تغییرمکان -سرعت -نیرو ۱۳۹ ۵-۱-۱۰-۱- کفایت میراگر و ۱۳۹ ۱-۵-۱-۱۰-۱- میراگر وابسته به تغییرمکان و ۱۳۹ ۲-۵-۱-۱۹-۱- میراگر وابسته به سرعت هر ۲-۱۰-۱- آزمایش میراگر هر ۱۱-۱- فلوچارت طراحی ساختمان‌ها با استفاده از میراگر ۱۳۳ فصل دوم: الزامات بهسازی لرزه‌ای سازه‌ها با استفاده از سیستم‌های استهلاک انرژی هر ۱-۲ کلیات ۳ ۱-۱-۲ هدف هرا ۲-۱-۲ محدوده کاربرد وم ۹ ۱۳ ۲-۲۳- سطوح خطر لرزه‌ای مورد استفاده در اآبن دستورالعمل ۳۹ ۳-۲- سطوح عملکرد ۳ ۱-۳-۲- سطوح عملکرد اجزای سازه‌ای ها ۲-۳-۲ سطوح عملکرد اجزای غیرسازه‌ای درا ۳-۳-۲- سطوح عملکرد کل ساختمان دا ۱-۳-۳-۲ سطح عملکرد خدمت‌رسانی بی‌وقفه (۸-۱) (۳): ها ۲-۳-۳-۲ سطح عملکرد قابلیت استفاده بی‌وقفه (86-۱) (۱!0): ها ۳-۳-۳-۲ سطح عملکرد ایمنی جانی (۳--) (5)ا): ها ۴-۳-۳-۲ - سطح عملکرد آستانه فروریزش (۴-۵) (۳-)): رها ۴-۲- انواع میراگرها ۷۴ ۴ ۵-۲- مدل‌سازی میراگرها ارچ ۱-۵-۲- میراگرهای وابسته به تغییرمکان رها ۲-۵-۲ میراگرهای وابسته به سرعت ها ۱-۲-۵-۲ میراگرهای ویسکوالاستیک جامد وم ۴ ۱۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ ۵ ۲ ۲ میراگرهای ویسکو الاستیک مایع رات را ات تا را ی ار رت را را تا رن ی را را را ار ری را ار را یر ار را رن را ار ری ۲ ۵ ۳-۲ میراگرهای ویسکوز مایع موم ۵-۲ ۲ انواع دیگر میراگرها و ۶-۳۲ ۱-۱ میراگرهای وابسته به تغییر مکان موم ۲-۱-۶-۲ میراگرهای وابسته به سرعت موم ۲-۱-۶-۲ نیروهای طراحی یب ۲-۶۳۲ روش دینامیکی خطی مممم و ۱-۲-۶-۲ میراگرهای وابسته به تغیر مکان موی ۲-۲-۶-۲ میراگرهای وابسته به سرعت بر ری ۱-۱-۷-۲ نقطه‌ی کنترل ی ۲-۱-۷-۲ توزیع بار جانبی و ۳-۱-۷-۲ مدل رفتارسه خطی نیرو -تغییرمکان سازه و ۴-۱-۷-۲ ج ساختمان با دیافراگم نرم و ۵-۱-۷-۳ میراگرهای وابسته به تغییر مکان موم یر ری را را تعرس هب هتسباو یاهرگاریم ۶ ۱ ۷ ۲ ۲ ۷ ۲ روش دینامیکی غیرخطی مممم هم ۸-۲- ضوابط تفصیلی سیستم‌ها دم ۱-۲-۱۰۹۲ کلیات ی ی و ی ی ۲-۲-۱۰۹۲ ثبت داده ها ی و و و ی ۳-۲-۱۰-۲- دوره و چرخه‌های آزمایش یی ی ۴-۲-۱۰۹۲ میراگرهای وابسته به سرعت و یا فرکانس ارتعاش و -------- صفحهٔ بعد -------- ۵-۲-۱۰-۲- میراگرهای در معرض به تغییر مکان خارج از صفحه سس ۳ ۶-۲-۱۰-۲- آزمایش وسایل مشایه سس ۴ ۱۱-۲- فلوچارت مقاوم‌سازی ساختمان‌ها با استفاده از میرا گر ۱-۲-۳ میراگرهای وابسته به تغییرمکان سس ۴ ۱ ۲-۴-۳ میراگرهای وابسته به سر عت وم ۴ ۱6 ۳-۲-۳ سایر میراگ رهام 8 ۱ ۳-۲-۳-۳ روش‌های غیر خطی سس و 80 ۴-۲-۳-۳ تخمین سرعت و شتاب حداکثر در سیستم‌های دارای میراگر ویسکو زا 0 ۲-۱-۴-۳ روش دینامیکی خطی و ۹0 ۳-۴-۳ معیارهای حدی بالا و پائین سم ۹ 6 ۱ ۲-۳-۴-۳ رواداری‌های متناظر با مشخصات اسمی سس ۹ 6 0 الف-۲ معرفی انواع سیستم‌های کنترل سازه‌هاس و ۳ 00 الف-۱-۲ طبقه‌بندی کلی سیستم‌های کنترل سس ۳۴ ۹0 الف- ۱-۲-۲ سیستم جداسازی پایه سس ۵ ۱۱ الف- ۱-۱-۲-۲- الاستوم رم ۹6 ۱۹ الف-۲-۱-۲-۲ سیستم جداساز لرزه‌ای سرب -لاستیک (۹0 )سس 8 01 الف-۳-۱-۲-۲- سیستم جداساز لرزه‌ای لاستیکی با میرایی بالا ( 10۹0 ۲) سس ۱01 3 -------- صفحهٔ بعد -------- الف ۲ ۲ ۴۰۱ سیستم آونگی اصطکاکی (۳۵۹) دمم الف ۲ ۲ ۲ میراگر با جرم متوازن (1۳۷۵) وم الف ۲ ۲ ۳ میراگر مایع متوازن(1]0آ) و و و و و و و و و و وم الف ۲ ۲ ۴ میراگر جاری شونده فلزی همم الف ۲ ۲ ۶ میراگرویسکوالاستیک موم الف ۲ ۲ ۸ انتقال آنرژی به صورت هدفمند یی و و ی الف ۲ ۲ کنترل فعال سازه‌ها و و و و و و و و و و و و و و و و و و و ویو و وم الف ۲ ۳ ۱ سیستم مبراگر با جرم فعال و و و و و و و و هوجو و موه مه مهم الف ۲ ۳ ۲ سیستم تاندون فعال و و و و و و و و الف ۲ ۳ ۳ سیستم مهاربند فعال و الف ۲ ۳ ۴ سیستم تولید پالس و و و و وم و و و موم و و و و و و وم الف ۲ ۳ ۵ میراگر فعال با سختی متغیر موم الف ۲ ۴ ۱ میراگر با دریجه متغیر مهم الف ۲ ۴ ۲ میراگر با سختی متغیر مهو همم الف ۲ ۴ ۳ میراگر با جرم متوازن نیمه فعال ج با الف ۲ ۴ ۴ میراگر با ستون مایع کنترل شونده (7۱۴0 2211۷6 [56۲۳) و الف ۲ ۴ ۵ میراگر با سیال کنترل شونده و موه الف ۳ مقایسه سیستم‌های کنترلی موم الف ۳ ۱ مقایسه سیستم‌های کنترل غیرفعال موم الف ۳ ۱ ۱ جداگر لرزه‌ای موم الف ۳ ۱ ۲ وسایل استهلاک انرژی و و و و و و و و و و و -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست جداول جدول ۲-۱- ضرایب میرایی هنگامی که دوره تناوب سازه بیشتر از ان [ پاشل و 6 ۱۳ جدول ۳-۲- مقدار ضریب 7 نکسم 0۵ ۵ جدول ۳-۳- مقادیر ضرایب اصلاح حاصل از مطالعات رامیرز و همکاران (۹۱ ۹ ۲) ی 00 جدول الف-۱ - استفاده از (]۸/1 آها در سطح پین المللی ی و 0 ۱۳ جدول الف-۲- استفاده از (آنآ آها در سطح بین المللی ی ۴ ۱۳ جدول الف-۳- کاربرد سیستم های جداگر لرزه‌ای و استهلاک اثرژی سس ۱ ح -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان صفحه شکل ۱-۲- منحنی ساده شده نیرو- تغییر مکان ۵ ۸ شکل ۲-۲- منحنی ساده شده نیرو-تغییر مکان ی ۸ شکل ۲ ۳ منحنی نیرو تغییرمکان خطی. معادل و غیرخطی :۸۳ شکل ۱-۳- اجزای در تر کیب با ابزارهای اتلاف انرژی و و و ۱۹ شکل ۲-۳- تاثیر انواع میراگرها بر پاسخ نیرو-تغییرمکان سازه ۵ شکل ۳-۳۲- نمودار چرخه‌ای ایده‌آل بار -تغییرمکان برای میراگرهای وابسته به تغییرمکان یر ۱۵ شکل ۴-۳- نمودار چرخه‌ای ایده‌آل بار -تغییرمکان برای میراگرهای وابسته به سرعت هار۸ شکل ۵-۳ نمودار چرخه‌ای ایده‌آل بار -تغییرمکان برای میراگرهای دارای قابلیت 1۳0۳۲۲۳۲۹1۳0[ ۳ ۱ شکل ۶-۳- رابطه ایده‌آل بار -تغییرمکان برای میراگر 501-10 ۷15۳01۸5712 ۱ شکل ۷-۳- سختی موثر نرمال شده (7)) و ضریب میرائی ((0/ 7)) برای میراگر ویسکوالاستیک جامد ۱0۵ شکل ۸-۳- مدل ویسکوالاستیک برای میراگر و ۱ شکل ۹-۳- مشخصات میراگر ‏ ۷1500۳1]۸571[6 جامد تخمین زده شده براساس مدل خطی ۱۸ شکل ۱۰-۳- مدل ماکسول برای میراگرهای دارای سیال ویسکوالاستیک ۱۵ شکل ۱۱-۳- سیستم میراگر و قاب نگهدارنده آن به همراه قاب باربر جانبی سازه ها شکل ۱۲-۳- منحنی 15110۷۳ و ظرفیت رد شکل ۱۳-۳- منحنی ایده‌آل سازی شده ۳15110۷۳1 مورد استفاده در تحلیل خطی ۴ 8 شکل ۱۴-۳- کاهش پاسخ سازه به دلیل کاهش میرائی موثر و شکل ۱۵-۳- جابهجایی هارمونیک در سازه با میراگر ویسکوز غیرخطی و رابطه نیرو تغفییرمکان 0 ۹ شکل ۱۶-۳- تهیه طیف پاسخ برای میرایی‌های بیشتر از ۵ درصد 0 6 ۱ شکل ۱۷-۳- ظرفیت و نیاز طیفی برای یک ساختمان بهسازی‌شده یک طبقه ۱۳۴ 6 ۱۹ شکل ۱۸-۳- مقایسه منحنی :715110۷۳ و چرخه‌های هیسترزیس ۱ شکل ۱۹-۳- پارامترهای موثر در تحلیل غیر خطی ساده‌سازی‌شده ساختمان یک طبقه دارای میراگر ویسکوالاستیک 08 شکل ۲ ۲۳۰ تعریف زاویه و تغییرمکان نسبی در میراگرها ۱ شکل ۲۱-۳- معرفی پارامترهای مرتبط با تحلیل غیرخطی ساده‌سازی‌شده ساختمان یک طبقه با میراگر ویسکوز 0 -------- صفحهٔ بعد -------- شکل الف. .۰.۱ نحوه عملکرد جداساز لرزه‌ای: (الف) انتقال دوره تناوب اصلی جهت کاهش آنرژی وارده. (ب) افزایش میرایی جهت محدود نمودن تغییرمکان (رابینسون ۱۹۹۸) ی 3 ۱۵ شکل الف ۲ مقایسه عملکرد سیستم جداسازی پایه با سیستم قاب معمولی (قاب خمشی) ۱۵ شکل الف ۲ الف) استفاده از جداساز لرزه‌ ای در سازه های ساختمانی - بیمارستان دالوز, لیسبن. پرتغال, (ب) آزمایش انجام شده روی جداسازهای استفاده شده در این پروژه ی و یر و و ویر ۵ ۱۵ شکل الف ۴ مقطع الاستومر با صفحات فولادی 2/8 ۱۱ ۱ شکل الف ۵ اجزا مختلف سیستم جداسازی لرزه‌ای سرب لاستیک ۱۵ شکل الف ۶ جداساز لرزه‌ای لاستیکی با میرایی بالا و ۹ ۹ ۹ شکل الف ۷ الف) جداساز آونگی اصطکاکی. ب) جداساز آونگی اصطکاکی دوگانه 6 ۳۴ ۹ شکل الف ۸ جداساز آونگی اصطکاکی سه‌گانه (الف) حالت سکون. (ب) حرکت آونگ داخلی در سطح زلزله بهره‌برداری. 0 ۱۳ (ج) حر کت آونگ پایینی در سطح زلزله طراحی. (د) حر کت آونگ بالایی در سطح حداکثر زلزله معتبر (:۸۸)۳) 0 ۱۳ شکل الف ‎٩‏ الف) ساختمان شهرداری آوکلند. ب) ساختمان مرکز پست غرب ژاپن ۰6 ۹ ۱۳ ۹۱ شکل الف ۱۰ الف) جداگرلرزه‌ای بیمارستان کالیفرنیای جنوبی, ب) ساختمان اداری جداسازی شده در ایتالیا ۹۱۳ شکل الف ۱۱ الف) سازه جداسازی لرزهای شده در مرکز مدیریت بحران شهری شهر فولینیو در ایتالیا. ب) سازه جداسازی لرزه ای شده. ج) سیستم جداساز لرزهای در یک ساختمان ۵ طبقه در ژزاپن همراه با بکار گیری سیستم میرایی ۳۴ ۳ ۹ شکل الف ۱۲ الف) ساختمان دادگاه استیناف ایالات متحده در شهر سان فرانسیسکو.ء ب) پایانه بین المللی فرودگاه سان فرانسیسکو سس ۱۳۳ شکل الف ۱۳ جداساز ۳۳۹. الف) بکارفته در یل ۸1۸۳71۲۳7 13۳۳/101۸ در سان فرانسر (ونگ ۲۰۰۲). ب) بکار رفته دور ر ر را ر سان فر و رر را 0 ۲1۳۲۱۸۲۱0 در ممفیس ره ۱۵ شکل الف ۱۴ الف) پایانه بین المللی فرودگاه سبیحا گوکن شهر استانبول, ب) جزئیات جداساز مورد استفاده و نحوه اجرای آن ۱۳۴۳ شکل الف ۱۵ سیستم سازه‌ای دارای میراگر با جرم متوازن و ۱ شکل الف ۱۶ پاسخ دینامیکی سیستم در حالت با و بدون میراگر با جرم متوازن #۸ ۱۵ شکل الف ۱۷ طرح‌های مختلف برای میراگر جرمی تنظیم شده را اه ۱۳۶ جرم لغزنده به همراه فنر و میراگرء (ز) جرم قرار گرفته روی تکیه‌گاه های دوار. (ح) جرم روی تکیه گاه‌های لاستیکی ۱۳ شکل الف ۱۸ برج جان هانکوک هد شکل الف ۱۹ الف) برج 01۳ 17۷ان» ب) (1۹11 نصب شده در برج و 6 ۱۳۴ ۱ شکل الف ۲۳۰ الف) برج بندر چیباء ب) ]۳/1[ نصب شده در برج یر ۱۵ -------- صفحهٔ بعد -------- شکل الف-۲۱- نمونه‌ای از (۳۸/11] ساخته شده با میراگر و فنر ۹ ۹۱۱۳ شکل الف-۲۲- الف) نمونه ای از 7۹/10 آزمایش شده بر روی میز لرزه. ب) 7۹/1 برج 13056011 78:۸ ناگاساکی ۱۳ شکل الف ۳۳ الف) برج تایپه ۰۱۰۱ ب) میراگر جرمی متوازن پاندول کابلی و میراگرهای ویسکوز هو ها شکل الف-۲۴ میراگر 111 الف) ستونی روزنهدار ب‌( نوسانی حاوی میله و مش ۵ ۱۵ شکل الف ۳۵ برج فرودگاه بین المللی در توکیو و نمایی از واحدهای مبراگر مایع که روی برج نصب شده است رخ که شکل الف-۲۶- الف) برج کامکست. ب) مخزن بتنی متشکل از دو بخش ۱۱۳۵ شکل الف-۲۷- الف) ساختمان :6-۲۲7۳ ,۷۷۸۱۲ 0[۳ در کاناداء ب) پلان ساختمان نشان دهنده موقعیت میراگرها ۱۳ شکل الف-۲۸- (الف) هتل سافیتل, (ب) جزئیات میراگر مایع متوازن با قابلیت تنظیم پریود ۳ 0 شکل الف-۲۹- الف) سیستم میراگر جاری شونده فلزی در بادبند (تایلر ۱۹۸۵)» ب) میراگر ۸12۸5 ج) میراگر 1۸1۸5 ی رها شکل الف-۳۰- تغییرشکل ها ورق ها با شکل های گوناگون ۱۳۳۹ شکل الف-۳۱- الف) بادبند دارای هسته فلزی با خاصیت جاری‌شدگی. ب) مقایسه رفتار چرخه‌ای بادبند کمانش ناپذیر با بادبند معمولی........ ۱۴۰ شکل الف-۳۲- الف) ساختمان فدرال 7۳۲۲۱۳717] ۳۰ ۷۷/۸1]۸60۳. ب) مقاوم سازی با بادبندهای 7+ ]3] ۱۳ شکل الف-۳۳-الف) بیمارستان ۸۲۸ ال) 5۸۲7۸ ۲۸15۳:۲ا. ب) بکارگیری بادبندهای 77| ۱۳۳ شکل الف-۳۴- الف) میراگر اصطکاکی صرفا کششی ب) میراگر اصطکاکی انتقالی ج) میراگر سومیتمو د) میراگر اصطکاکی - دورانی .......... ۱۴۳ شکل الف-۳۵- میراگر اصطکاکی صرفا کششی مورد استفاده در دانشگاه کُنکردیا و ۳ ۹ شکل الف -۳۶-الف)ساختمان برج ترمینال آبنوباشی. ب) سیستم میرایی اصطکاکی - دورانی ره هه شکل الف-۳۷- نمونه کاربردی میراگر ویسکو الاستیک و منحنی هیسترزیس آن 8 ۳ ۱ شکل الف-۳۸- جزئیات میراگر با سیال ویسکوز ۱۳/8 ۱ شکل الف-۳۹- جایگذاری میراگر با سیال ویسکوز در یک قاب سازهای ۹ ۱۴ ۹ شکل الف -۴۰- نحوه انتقال انرژی به صورت هدفمند م همم 6 ۵ ۱ شکل الف-۴۱- نحوه عملکرد سیستم کنترل فعال 0 ۵ ۱ شکل الف-۴۲- شماتیک سیستم ۸/1 م۰ ۳۴ 6۵ ۱ شکل الف-۴۳- اولین نمونه دستگاه (۸۸/1 در ژاین ر ۱۱۸۵ شکل الف-۴۴- جرم میراگر فعال ((۸۸/1) نصب شده بر روی محل فرود هلی کوپتر در یکی از ساختمان های ژاپن ۱0۳ شکل الف-۴۵- جرم میراگر فعال: الف) جک‌های جرم میراگر فعال نصب شده در زیر محل فرود هلی کوپترء (ب)لایه‌های تکیه گاهی ۱۵۳ شکل الف-۴۶- شماتیک سیستم تاندون فعال وم ۴ ۵ ۱ شکل الف-۴۷- شماتیک سیستم مهاربند فعال ۱۱۵08 -------- صفحهٔ بعد -------- شکل الف ۴۸ نحوه عملکرد سیستم کنترل نیمه‌فعال 0 ۱ شکل الف ۴۹ میراگر با دریچه متغیر موم ۵ ۱ شکل الف ۵۰ میراگر روزنه متغییر نصب شده بر روی پل اینتر استیت در اکلاهاما ۱۳۸۳ شکل الف ۵۱ شماتیک وسیله سختی متغیر نیمه فعال میم 0/8 ۱ شکل الف ۵۲ بکارگیری میراگرهای با سختی متغیر در ساختمان مر کز تحقیقات [0/30؟] ۱0۹ شکل الف ۵۳ میراگر با جرم متوازن نیمه فعال موم 0 و ۱ شکل الف ۵۴ نمونه‌ای از میراگرهای ۷11۲ با مقیاس کوچک همم 0 و ۱ شکل الف ۵۵ پل کابلی 11]۸۳1ت] .واقع در هلند. تقویت شده با میراگر ۸/14 در سال ۲۰۰۴ میلادی ۱ شکل الف ۵۶ پل کابلی 180۷۳11(]. تقویت شده با میراگر ۸۸1۹ در سال ۲۰۰۶ میلادی ۴ ۱ شکل الف ۵۷ نخستین کاربرد سیستمهای نیمه فعال در ساختمان ۸1۱۸1۸۲ - ۴۸0۸۴ - ۲۷11100 (موزه ملی توکیو) ۱۳ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- ساز فصل اول الزاملت طراحی لرزه‌ای ها با استفاده از سیستم‌های استهلاک افرزی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ فقصل اول- الزامات طراحی لرزه‌ای سازه‌ها با استفاده از سیستم‌های استهلاک انرژزی ۳ ۱-۱- دامنه کاربرد هدف از این فصل, ارائه مبانی محاسباتی مربوط به طراحی لرزه‌ای ساختمان‌های جدیدالاحداث. با استفاده از ابزارهای اتلاف انرژی و به طور خاص میراگرهاست. سازه‌های دارای سیستم میراگر و اجزاء آن باید براساس ضوابط این فصل طراحی و اجرا شوند. ۲-۱- تعاریف -‏ میراگر: المان سازه‌ای شکل‌پذیرء به عنوان جزئی از سیستم میرائی می‌باشد که در اثر حرکت نسبی دو انتهای آن, باعث اتلاف آنرژی می گردد. میراگر شامل تمام پین‌هاء پیچ‌هاء ورق‌های اتصال, مهاربندهای کششی و اجزای دیگر که برای اتصال میراگر به دیگر المان‌های سازه‌ای مورد نیاز است. می‌باشد. انواع میراگرها از لحاظ نحوه عملکرد عبارتند از میراگرهای وابسته به تغییرمکان, میراگرهای وابسته به سرعت و یا ترکیبی از این دو. میراگرها بسته به نوع و براساس رفتار مورد انتظارء به صورت‌های خطی یا غیرخطی طراحی می‌شوند. - سبستم میرائی: مجموعه‌ای از المان‌های سازه‌ای شامل میراگر المان‌های سازه‌ای یا مهاربندهای موجود جهت انتقال نیرو از میراگر به پی ساختمان. و المان‌های سازه‌ای مورد نیاز برای انتقال نیرو از میراگر به سیستم مقاوم لرزه‌ای می‌باشد. - میراگر وابسته به تغییرمکان: نیروی میراگر وابسته به تغییرمکان اساسا تابع تغییرمکان نسبی بین دو انتهای میراگر می‌باشد. در این وسایل پاسخ اساساً مستقل از سرعت نسبی دو انتهای میراگر و یا فرکانس تحریک می‌باشد. میراگر وابسته به سرعت: رابطه نیرو-تغییرمکان برای میراگر "وابسته به سرعت" اساسا تابع سرعت دو انتهای میراگر می‌باشد. این رابطه می تواند تابع تغییرمکان نسبی میان دو انتهای میراگر باشد. بزرگنمایی پیچش ۸,<[1.0 . در یک انتهای سازه, بیشتر از ۱/۲برابر میانگین دریفت (گریز) طبقه در دو سمت سازه باشدء سازه دارای نامنظمی پیچشی در پلان می‌باشد. ضوابط نامنظمی پیچشی تنها در سازه های با دیافراگم صلب و نیمه صلب اعمال می‌شود. ضریب بزرگنمایی پیچش 1.0<ر۸ ۰ در یک انتهای سازه بیشتر از ۱/۴برابر میانگین دریفت (گریز) طبقه در دو آنتهای سازه باشد. سازه دارای نامنظمی پیچشی شدید در پلان می‌باشد. ضوابط نامنظمی شدید پیچشی تنها در سازه های با -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳ ۴ دسنورالعمل استفاده از مب راکرها در طراحی و مفاوم‌سازی ساختمانها خود و یا کمتر از ۸۰ درصد متوسط سختی های جانبی سه طبقه روی خود باشد. سازه دارای طبقه نرم خواهد بود. جانبی طبقه روی خود و یا کمتر از ۷۰ درصد متوسط سختی های جانبی سه طبقه روی خود باشد. سازه دارای طبقه خیلی نرم خواهد بود. نامنظمی هندسی در ارتفاع: در مواردی که ابعاد افقی سیستم باربر جانبی در هر طبقه بیشتر از ۱۳۰ درصد آن در طبقات مجاور باشد. سازه دارای نامنظمی هندسی در ارتفاع می‌باشد. بیشتر از ۵۰ درصد تغییر داشته باشد. سازه دارای نامنظمی جرمی در ارتفاع است. ۳-۱- ضوابط عمومی طراحی ۱-۳-۱ طراحی لرزه‌ای طراحی لرزه‌ای سازه‌های با سیستم میرایی. باید با استفاده از طیف طرح تعیین شده در استاندارد ۳/۸۰۰ و روش تحلیل ۳ الزامات طراحی ارائه شده در این فصل, انجام شود. ۲-۳-۱ ضوابط سیستم در طراحی سازه باید ضوابط اولیه برای سیستم باربر جانبی و سیستم میراگر مطابق آنچه که در این بخش ارائه خواهد ۱-۲-۳-۱ سیستم باربر جانبی سازه‌های مجهز به سیستم میرایی لازم است دارای سیستم باربر جانبی بگونه‌ای باشند که در هر جهت جانبی, با یکی از انواع معرفی شده در استاندارد ۰ مطابقت داشته باشد. در طراحی سیستم باربر جانبی باید ضوابط بخش ۸-۱ و ۱- برش پایه لرزه‌ای برای طراحی سیستم باربر جانبی نباید از «:,۷۸ کمتر در نظر گرفته شود ..:م,۷ از بزرگ ترین مقادیر ر (۱-۱) 2 9 ۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ فقصل اول- الزامات طراحی لرزه‌ای سازه‌ها با استفاده از سیستم‌های استهلاک انرژزی ۵ (۲-۱) ۷ > ون ۷۷ ۷ : برش پایه لرزه‌ای در جهت مورد نظر که با استفاده از روش استاتیکی معادل استاندارد ۲۸۰۰ بدست می‌آید. جرا : ضریب اصلاح میرائی ارائه شده در جدول ۲-۱ براساس میرایی موثر که از حاصل‌جمع میرایی ویسکوز در مود اصلی ارتعاش سازه در جهت مورد نظرء ,رم (۰)۳<1 و میرایی ذاتی» ر7/ (در پریود سازه برابر (7) بدست می‌آید و برای مقیاس‌سازی طیف طرح به کار می‌رود. تبصره: برش پایه لرزه‌ای مورد استفاده برای طراحی لرزه‌ای در صورتی که هر یک از شرایط زیر برقرار باشد نباید کمتر از /۱/۰۷ در نظر گرفته شود. المان‌های مقاوم در برابر نیروی جانبی که عضوی از سیستم میرایی می‌باشند یا برای تحمل نیروهای ناشی از سیستم ۲-۲-۳-۱ سیستم میرایی المان‌های سیستم میرایی باید به‌گونه‌ای طراحی شوند که برای بارهای طراحی شامل نیروهای لرزه‌ای کاهش نیافته میراگر که در بخش ۲-۸-۱- ابه آن اشاره شده است. در حالت خطی بماند. لازم به ذکر است در صورتی‌ که دهانه دربرگیرنده میراگر باربر جانبی باشد. این المان‌ها شامل دهانه‌ای که میراگر در آن قرار گرفته‌است نیز می‌شود (شکل ۱-۳ تفسیر دستورالعمل). در صورتی که نتایج آزمایشات و تحلیل ها نشان دهد که غیر خطی شدن المان ها بر کارکرد سیستم میرایی تأثیر منفی نمی گذارد و پاسخ غیرخطی به مقادیر ارائه شده در بخش ۶-۲-۸-۱ محدود می گردد. المان ۳-۳-۱ شتاینگاشت ۱-۳-۳-۱- طیف طرح به منظور تحلیل و طراحی سازه با سیستم میرایی باید از طیف طرح ارائه شده در استاندارد ۲۸۰۰ استفاده شود. اما در صورت وجود هر یک از دو شرط زیر باید از طیف طرح ویژه ساختگاه استفاده شود. در اینجاء مقدار ,50 متناظر با شتاب پاسخ طیفی زلزله طرح در دوره تناوب برابر با ۱ ثانیه است و جزئیات محاسبه آن در فصل سوم ارائه شده‌است. ۱- سازه بر روی خاک نوع 1۷ استاندارد ۲۸۰۰ قرار داشته باشد. ۲- سازه بر روی سایت با م5 بزرگتر و یا مساوی ,۴۲/*قرار داشته باشد. مقدار ,۳ و نحوه محاسبه آن در فصل سوم راهنما ارائه شده‌است. (سازه بر روی سایت با 50 بزرگتر و یا مساوی مقادیر ارائه شده در جدول ۱-۱ باشد.) -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ ۶ دستورالعمل استفاده از مبراگرها در طراحی و مقاوم‌سازی ساختمانها جدول ۱-۱- مقادبر [(51 بر حسب نوع خاک ۳-۳-۳-۱ روش تحلیل تاریخچه زمانی شتابنگاشت مورد استفاده برای زلزله طرح و بیشترین زلزله مورد نظر (۷۳) باید با استفاده از استاندارد ۲۸۰۰ تهیه شود. در صورت عدم وجود مطالعات ویژه ساختگاه لازم است ]۲16 مساوی ۱/۵ برابر طیف طرح استاندارد ۲۸۰۰ در نظر گرفته شود. در طراحی و تحلیل تمامی سازه‌های دارای میراگر که هر یک از شرایط زیر را داشته باشند. باید از روش تحلیل تاریخجه زمانی استفاده شود. ۱- سازه بر روی سایت با ,50 بزرگتر و یا مساوی مقادیر ارائه شده در جدول ۱-۱ باشد. شده و9 با استفاده از روش تاریخجه زمانی تحلیل شده باشد. ۴-۳-۱ انتخاب روش تحلیل سازه دارای سیستم میرایی باید با روش خطی. روش غیرخطی, و یا ترکیبی از روش‌های خطی و غیرخطی مطابق با ضوابط این بخش طراحی شوند. بدون توجه به روش تحلیل استفاده شده» اگر سازه بر روی سایت با و5 بزرگتر و یا برابر مقادیر ارائه شده در جدول ۱-۱ باشد. حداکثر پاسخ دینامیکی سازه و المان‌های سیستم میرایی باید با مقادیر حاصل از روش تاریخچه زمانی (پاسخ) غیر ۱-۴-۳-۱- روش غیرخطی روش غیرخطی ارائه شده در بخش ۴-۱ برای طراحی تمامی سازه‌های با سیستم میرایی مجاز می‌باشد. در این تحلیل: - سازه باید برای زلزله طرح,ء طراحی شود. - سیستم میراگر که شامل قابی که میراگر در آن قرار گرفته‌است نیز می‌شود. باید برای زلزله حداکثر. طراحی شود. ۲-۴-۳-۱- روش طیف پاسخ روش طیف پاسخ ارائه شده در بخش ۵-۱ جهت طراحی سازه با سیستم میرایی در صورت تامین شرایط زیر مجاز -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ فقصل اول- الزامات طراحی لرزه‌ای سازه‌ها با استفاده از سیستم‌های استهلاک انرژزی ۷ ۱- در جهت مورد نظرء سیستم میرایی دارای حداقل دو میراگر در هر طبقه جهت مقابله با پیچش باشد. ۳-۴-۳-۱- روش نیروی جانبی معادل روش نیروی جانبی معادل ارائه شده در بخش ۶-۱ برای استفاده در طراحی سازه با سیستم میرایی در صورت داشتن ۱- در جهت مورد نظرء سیستم میرایی دارای حداقل دو میراگر در هر طبقه جهت مقابله با پیچش باشد. ۲- مجموع میرایی موثر مود اصلی, (11<1)» ۴,0 سازه در جهت مورد نظر از ۳۵/ بحرانی تجاوز نکند. ۳- در سیستم باربر جانبی» نامنظمی پیچشی یا نامنظمی شدید پیچشی در پلان و یا نامنظمی سختی در ارتفاع-طبقه نرم» نامنظمی شدید سختی در ارتفاع- طبقه خیلی نرم. نامنظمی هندسی در ارتفاع یا نامنظمی جرمی در ارتفاع ۴- دیافراگم‌های کف باید طبق شرایط استاندارد ۲۸۰۰ صلب باشند. ۵- ارتفاع سازه از روی تراز پایه از ۰ آمتر تجاوز نکند. ۵-۳-۱- سیستم میرابی ۱-۵-۳-۱-طراحی میراگر طراحی, ساخت و نصب میراگر باید بر اساس پاسخ بیشینه زلزله مورد نظر(۸101) صورت گرفته و در طراحی آن باید ۱- میراگرهای وابسته به تغییر مکان و وابسته به سرعت باید برای دامنه جابه‌جایی برابر با ۱/۳ برابر بیشینه جابه‌جایی سازه و میراگرهای وابسته به سرعت برای ۱/۵ برابر سرعت بیشینه سازه تحت زلزله ۱/۲15 طراحی شوند. ۲- فرسایش ناشی از جابجایی های بزرگ با چرخه کم (ع[0(۷21-/10۷) ناشی از نیروهای لرزه‌ای ۳ فرسایش ناشی از جابجایی های کوچک با چرخه زیاد (018-0(010) ناشی از نیروهای بادء حرارتی و یا سایر بارگذاری های چرخه ای ۴- نیروها و تغییرمکان های ناشی از بارهای تقلی. ۵- زوال اجزای میراگر در اثر خوردگی یا سایش, تجزیه بیولوژیکی, رطوبت یا قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی. قرار گرفتن در معرض شرایط محیطی شامل ۰ دماء رطوبت. تابش (به عنوان مثال نور فرابنفش)» و مواد خورنده مثل آب نمک. میراگرهایی که در اثر خستگی ناشی از حرکت با چرخه پایین (ع1ع2۷ 10۷) دچار شکست می شوند. باید در برابر -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ ۸ دستورالعمل استفاده از مبراگرها در طراحی و مقاوم‌سازی ساختمانها کاربرد میراگرهای با سطوح اصطکاک فلز روی فلز به دلیل امکان ایجاد جوش‌های سرد در سطح لغزش در سیستم میرایی ممنوع می‌باشد. طراحی میراگر باید با شرایط حرارتی و فرسایشی میراگر و رواداری‌های ساخت و اثرات دیگر که موجب تغییر مشخصات میراگر در طول عمر طراحی می‌شود. سازگاری داشته باشد. ۲-۵-۳-۱- حرکات چند جهته نقاط اتصال میراگرها باید با درنظرگرفتن تمهیدات کافی برای اثرات ناشی از تغییرمکان‌های هم‌زمان طولی, جانبی. و ۳-۵-۳-۱ بازرسی و تست‌های دوره‌ای راه‌های دسترسی برای بازرسی و خارج کردن همه میراگرها باید در نظر گرفته شود. مسئول طراحی باید برای هر یک از میراگرها یک برنامه بازرسی و آزمایش مناسب تهیه نماید تا از عملکرد آنها در طول خصوصیات آنها در طول عمر طراحی را در برگیرد. ۴-۵-۳-۱- کنترل کیفیت مسئول طراحی باید برنامه کنترل کیفیت برای میراگرهای ساخته‌شده ارائه نماید. در این برنامه باید ضوابط بخش ۲-۱۰۹-۱ در نظر گرفته شود. ۴-۱- روش غیرخطی سختی و میرایی میراگر در مدل سازه‌ای باید بر اساس آزمایشهای مشخص شده در بخش ۱۰-۱ باشد. مشخصه‌های غیرخطی نیرو-تغییرمکان در میراگر باید مدل شوند تا به طورصریح وابستگی بین فرکانس. دامنه و مدت زمان بارگذاری ۱-۴-۱- روش غیرخطی تاریخچه زمانی (1۹10۲۷-ع۹ 11۵۶00 ۱/0111627) در تحلیل غیرخطی تاریخچه زمانی باید از مدل ریاضی سازه و سیستم میرایی که در این بخش ارائه شده, استفاده شود. میرایی ذاتی سازه نباید بزرگتر از ۵/ میرایی بحرانی در نظر گرفته شود. مگر اینکه نتایج آزمایش سیستم باربر لرزه ای -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ فقصل اول- الزامات طراحی لرزه‌ای سازه‌ها با استفاده از سیستم‌های استهلاک انرژزی ۹ اگر نیروی محاسبه شده در عضوی از سیستم باربر لرزه ای از ۱/۵ برابر مقاومت اسمی آن تجاوز نکند. می توان عضو مورد نظر را به صورت خطی مدل نمود. ۱-۱-۴-۱ مدلسازی میراگر در مدل‌سازی ریاضی میراگرهای وابسته به تغییرمکان باید رفتار هیسترزیس میراگر که با اطلاعات بدست آمده از آزمایش سازگار باشد. لحاظ شود. در مدل ریاضی به کار رفته باید کلیه تغییرات قابل ملاحظه در مقاومت. سختی و شکل حلقه هیسترزیس در نظر گرفته شود. در مدل سازی ریاضی میراگرهای وابسته به سرعت. باید منحنی رفتاری وابسته به سرعت مبراگر که با اطلاعات بدست آمده از آزمایش سازگار است. لحاظ شود. همجنین در صورت لزوم باید تغییرات این منحنی رفتاری در اثر گذشت زمان و یا تغییرات دما به طور صریح در نظر گرفته شود. اجزای میراگر که آن را به سازه متصل می نمایند. باید در مدلسازی لحاظ شوند. برای مشخصات وسایل میرایی متغیر باید به طور صریح خصوصیات و ابسته به زمان میراگر مدلسازی گردد. این حدود برای مشخصات متغیر وسیله باید شرایط مشابه را ارضاء کند درست شبیه اینکه رفتار وابسته به زمان وسیله به ۲-۱-۴-۱ پارامترهای پاسخ در تحلیل تاریخچه زمانی برای هر شتابنگاشت. باید پارامترهای پاسخ شامل بیشترین مقدار نیرو سرعت و تغییرمکان میراگر به طور مجزا در مورد میراگر وابسته به سرعت. تعیین شود. اگر حداقل هفت زوج شتاب نگاشت در تحلیل تاریخچه زمانی استفاده شده باشدء می توان از میانگین مقادیر نیروهای از تحلیل ها جهت طراحی استفاده نمود. در این راستا باید حداقل از سه زوج شتابنگاشت استفاده گردد. ۲-۴-۱-روش استاتیکی غیرخطی مدل‌سازی استاتیکی غیرخطی ذکرشده در دستورالعمل ۳۶۰ و نیروهای جانبی ناشی از آن باید بر سیستم لرزه‌ای مقاوم در برابر زلزله اعمال شوند. نتایج منحنی‌های نیرو-جابجایی ناشی از تحلیل باید به جای جابجایی تسلیم موثر فرضی, ۷]. در معادله ۵۳-۱ استفاده شود تا شکل‌پذیری موثر مورد نیاز ناشی از زلزله طرح» | و بشینه زلزله -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ ۱۰ دسنورالعمل استفاده از مب راکرها در طراحی و مفاوم‌سازی ساختمانها محتمل.,,|. در روابط ۵۳-۱ و ۵۲-۱ به ترتیب محاسبه شود. مقدار (,/1) باید در معادله ۶-۱ ۷-۱ ۱۹-۱ و ۱۱-۱ برای روش طیف پاسخ و در معادله ۲۵-۱ و ۲۶-۱ و ۳۴-۱ برای روش نیروی جانبی معادل برابر ۱ در نظر گرفته شود. ۵-۱- روش طیف پاسخ ۱-۵-۱ مدل‌سازی در مدلسازی ریاضی سیستم باربر لرزه ای و سیستم میرایی باید توزیع سه‌بعدی جرم» سختی و میرایی در سازه در نظر گرفته شود. همچنین در مدل و تحلیل باید ضوابط تحلیل طیف پاسخ مودال برای سیستم‌های لرزه‌ای در نظر گرفته همچنین سختی الاستیک المان‌های سیستم میرائی به غیر از میراگرء باید به طورمجزا مدل شوند. سختی میراگر باید با توجه به نوع مبراگر که در ادامه ارائه شده مدل شود: ۱- میراگرهای وابسته به تغییرمکان: در این میراگرها باید سختی موثر به نحوی مدل شود که بیانگر نیروی میراگر در پاسخ تغییرمکان مورد نظر (به عنوان مثال دریفت طراحی طبقه) باشد. در روش جایگزین. سختی میراگر اصطکاکی و میراگر هیسترتیک را می‌توان از تحلیل طیف پاسخ حذف نمود. به شرط اینکه نیروهای طراحی در میراگر وابسته به تغییرمکان. 0090). به عنوان نیروی خارجی به مدل اعمال گردد (سختی میراگر اصطکاکی و میراگر هیسترتیک را می‌توان به شرط اعمال نیروهای طراحی در میراگر وابسته به تغییرمکان» 0و0). به صورت نیروی خارجی, از تحلیل طیف پاسخ حذف نمود.)(بخش ۵-۲-۸-۱). ۲- میراگر وابسته به سرعت: میراگر وابسته به سرعت دارای موْلفه سختی (به عنوان مثال میراگر ویسکوالاستیک) باید با سختی موثر مربوط به دامنه و فرکانس مورد نظرء مدل شوند. ۲-۵-۱- سیستم باربر لرزه‌ای ۱-۳-۵-۱ برش پایه لرزه‌ای برش پایه لرزه‌ای» ۷. سازه در جهت مورد نظر باید از ترکیب مولفه‌های برش پایه مودال, ۰۷۰ تعیین گردد به طوریکه رابطه ۳-۱ بر قرار باشد. (۳-۱) ۳ 7 ۷۷ برش پایه لرزه‌ای» ۷ سازه باید با روش جذر مجموع مربعات (51155) یا روش ))ل) مولفه های برش پایه مودال, ۰۷۰ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳ فقصل او ل- الزامات طراحی لرزه‌ای سازه‌ها با استفاده از سبستم‌های استهلاک انرژی ۱۱ ۲-۲-۵-۱ برش پایه مودال بر ش پایه مودال مد 10 ام ارتعاش سازه» ۷,۰. در جهت مورد نظر باید با توجه به رابطه ۴-۱ تعیین شود: (۴-۱ الف) ای ۷۳ 2 .۰.۵ ] ۷۷:۹۶ رسزر2 سول): ضریب پاسخ لرزه‌ای مد 1 ام ارتعاش سازه در جهت مورد نظر مطابق با بخش ۴-۲-۵-۱ (۳[1) یا بخش ۶-۲-۵-۱ (1<). وزن موثر لرزه‌ای مد ۱ ام ارتعاش سازه ۳-۲-۵-۱ ضریب مشارکت مودی ضریب مشارکت مدی مد 111 ام ارتعاش سازه» ., آء در جهت مورد نظر باید با توجه به رابطه ۵-۱ تعیین شود: ور (۵-۱) تج 1 ] ۷۷:۳ رار۵ :0 شکل مودی یا دامنه تغییرمکان در طبقه[ ام و در مد ام ارتعاش سازه در جهت مورد نظر که به یک واحد در سطح بام نرمال شده است. ۴-۲-۵-۱- ضریب پاسخ لرزه‌ای مد اصلی ضریب پاسخ لرزه‌ای در مد اصلی(111<1) رین در جهت مورد نظر باید با توجه به رابطه ۶-۱ و ۷-۱ تعیین شود. 555 نها 0 (۶-۱) برای و[ >110] را > و6 > 501 8) - )۷۳۱) برای 1۰ 1102 (810م2گ) 1:0 7 رو (50: شتاب طیفی در پریود یک ثانیه طیف شتاب طرح (مقدار شتاب طیفی طیف طرح در پریود یک ثانیه طیف طرح استاندارد ۲/۰۰ و یا طیف ویزه ساختگاه) ۱(-۵-۲-۵-تعیین دوره تناوب موثر مود اصلی گرفتن خصوصیات نیرو-تغییر مکان سازه بعد از تسلیم به صورت صریح یا با توجه به روابط ۸-۱ و ۹-۱ تعیین شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۹/۷ ۱۲ دستورالعمل استفاده از مب راکرها در طراحی و مفاوم‌سازی ساختمانها (۸-۱) ما ۱۳ )٩-۱(‏ ۱۳ 7 کب ]1 ۳-۵-۱ ۶- ضریب پاسخ لرزه‌ای مودهای بالاتر ضریب پاسخ لرزه‌ای مود 11 ام ارتعاش سازه ([13<1)» سک در جهفت مورد نظر با توجه به روابط ۱۰-۱ ۲ ۱۱-۱ باید از نک نی ی (۱-*۱) برای 1۰ 10۴ 80 ر2؟ رو 50 تنم ی ۱۱۳۱۱ برای ۰ 1۸۳ (800م2گ) ۳ < وی «30ا: ضریب اصلاح میرائی طبق جدول ۰۲-۱ برای میرایی موثر برابر ««1] و دوره تناوب سازه برابر :10 ۷-۲-۵-۱- نیروی جانبی طرح نیروی جانبی طرح در تراز | ام و درمود 11 ام ارتعاش سازه» رل در جهت مورد نظر باید توسط رابطه ۱۲۳-۱ تعیین شود. 8 ۱۲-۱ ۳ لس :۷۱ << ۳ (۱۲-۱) ۳ 1 نیروهای طراحی المان‌های باربر لرزه ای با استفاده از روش 555 و یا روش 6) نیروهای طراحی مودال باید تعیین ۳-۵-۱- سسیستم میرابی نیروهای طراحی میراگر و المان‌های دیگرٍ سیستم میرایی باید بر اساس تغییر شکل کف (سقف). دریفت طبقه و پارامترهای پاسخ سرعت طبقه که در ادامه ارائه شده است. تعیین شود. در تعیین جابجایی‌ها و سرعت‌هایی که برای تعیین بیشترین نیروها در میراگر در هر تراز طبقه استفاده می‌شود. باید زاویه جهت گیری هر وسیله در افق و اثر افزایش پاسخ ناشی از پیچش مورد نیاز در طراحی سیستم باربر لرزه ای در نظر گرفتن هر دو تراز زلزله طرح و بیشترین زلزله مورد نظر(۸۸21) با توجه به این بخش محاسبه شوند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ فقصل اول- الزامات طراحی لرزه‌ای سازه‌ها با استفاده از سیستم‌های استهلاک انرژزی ۱۳ ۱-۳-۵-۱- تغییر شکل ناشی از زلزله طرح تغییر شکل سازه ناشی از زلزله طرح در تراز [ ام و مود 1۱ ام ارتعاش سازه» :۰۵ در جهت مورد نظر باید با توجه به رابطه ۱۳-۱ تعیین شود. ٩9 )۱۳-۱(‏ 10 > 6:0 که 10.0 تغییر مکان طراحی در مرکز سختی بام سازه در مود 1 ام در جهت مورد نظر می‌باشد. تغییر شکل کل طرح در هر طبقه از سازه باید با استفاده از روش 51655 و یا روش -06)) تغییر شکل مودال زلزله طرح ۲-۳-۵-۱ تغییرمکان بام ناشی از زلزله طرح با توجه به رابطه ۱۳۴-۱ و ۱۵-۱تعیین شود. ۱۴-۱الف ای 1 رن ,7 >م7۳ دمک رم 9) و هدک رم (9) - ) ( براآی 0 وا ک۱0 9 11 (یکٍ) > 9 11 (یکٍ) 1۵ -۴ ات خی ۳۲ < 501 9 ص507 و (۱۴-۱ب) ‏ برای 1 < 00 ,1 <1(0 شب :۲ (ریکم) حشلنیت ا(یکم) < در ۱۵-۱ ام 1[ < 5 )5۵017۳ 8 ) برای ۱ ۱۱۱۳ ۱ (َ)> 2 ۱ ریج) نی ۳-۳-۵-۱- دریفت طبقه ناشی از زلزله طرح دریفت طرح طبقه در مود اصلی, ۸0 ([11371)» و در مودهای بالاتر ارتعاش سازه» ۱۵۳ [1۳1) ۰ در جهت مورد نظر باید با استفاده از جابجایی مودال سقف. ارائه شده در بخش ۲-۳-۵-۱ تعیین شود. دریفت کل طرح طبقه.40» باید با استفاده از روش 51155 و یا روش 220۴ دریفت مودال زلزله طرح تعیین شود. ۴-۳-۵-۱ سرعت طبقه ناشی از زلزله طرح سرعت طرح طبقه در مود اصلی. ۷۵ (171) 9 مودهای بالاتر ارتعاش سازه ([1<1) سازه در جهت مورد نظر باید با توجه به روابط ۱۶-۱ و ۱۷-۱ تعیین شود. ۵ ۱۶-۱ ای 1[- لنر2 <- . ۷ ) ( برای |1171 1 10 ۵۸ (۱۷-۱) برای [ <[11 مسا سرعت کل طرح طبقه.۷/۱ باید با استفاده از روش 51655 و یا روش ل6ل)ل) سرعت های مودال ناشی از زلزله طرح طبقه -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳ ۱۴ دسنورالعمل استفاده از مب راکرها در طراحی و مفاوم‌سازی ساختمانها بیشینه تغییرشکل کل مودال در تراز 1 ام مقادیر دریفت طرح طبقهء و مقادیر سرعت طرح طبقه باید به ترتیب براساس بخش‌های ۱-۳-۵-۱ و ۳-۳-۵-۱ و ۴-۳-۵-۱ تعیین شوند. به جزتغییرمکان طرح بام که باید باتغییرمکان حداکثر بام جایگزین شود. تغییرمکان حداکتر بام سازه در جهت مورد نظر باید با توجه به رابطه ۱۸-۱ و ۱۹-۱ محاسبه شود. ۱- ۱۸الف ای 1 ,7 کبم7۳ ح 9 )شاد م(90) - ) ( برای 0 1 ۱۳ 871 1 (یکر)< 71 1 (یک) ند - ۸ات ری ۳ < :57 9 )ی 5۸1171۸4 9 )۲ - (۱- ۱۸ب) برای [ 7 1000 1۱۸2 :8 1 (یکر)< :8 1 (یکج) مرول ۹ ام [ اد 5۶ ۱۳ و ) ر تاک ۳ )۲ )۱ ۱ برای [ 1۳ 8 (یکر) ک 8 ۰(یگر) 1 7 ضریب اصلاح میرائی است که در جدول ۲-۱ برای میرایی موتر برابر 7«.۱۸] و دوره تناوب سازه برابر 1 تعیین شده ۶-۱- روش نیروی جانبی معادل هرجا از روش نیروی جانبی معادل برای طراحی سازه‌ها با سیستم میراگر استفاده می‌شود. ضوابط این بخش باید اعمال ۱-۶-۱ مدل‌سازی المان‌های سیستم باربر لرزه ای باید براساس ضوابط استاندارد ۲۸۰۰ مدلسازی شوند. برای تحلیل, سازه باید در تراز شالوده با تکیه‌گاه صلب مدل شود. استفاده از این مدل برای سازه‌های قرارگرفته بر روی جداساز لرزه‌ای. یا بستر انعطاف پذیر» مجاز نمی‌باشد. همچنین المان های سیستم میرایی باید جهت تعیین نیروهای طراحی انتقالی از وسیله میراگر به سیستم باربر لرزه ای و زمین مدلسازی گردند. سختی موثر میراگر وابسته به سرعت باید در مدلسازی لحاظ شود. اگر میرایی موثر با توجه به روش بخش ۷-۱ محاسبه شده و طبق ضوابط بخش‌های ۲-۶-۱ و ۳-۶-۱ برای اصلاح -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ فقصل اول- الزامات طراحی لرزه‌ای سازه‌ها با استفاده از سیستم‌های استهلاک انرژی ۱۵ ۲-۶-۱- سیستم باربر لرزه ای ۱-۲-۶-۱-برش پایه برش پایه سیستم باربر لرزه ای ۰۷ در جهت مورد نظر باید با ترکیب دو مولفه مودی, ۷۱ و ۷۸ با توجه به رابطه ۲۰-۱ (۲۰-۱) ۷۵ < ۷۲ + ۷۶ /. ۷۶ که ۱ مقدار طراحی برش پایه لرزه‌ای در مد اصلی در راستای پاسخ مورد نظر است. که در بخش ۲-۲-۶-۱ تعیین شده مقدار طراحی برش پایه لرزه‌ای در مدهای باقی‌مانده (ع1۵0 [1۵۹14۵) در راستای مورد نظر است. که در بخش ۶-۲-۶-۱ تعیین شده است. کمترین مقدار برش پایه مجاز سازه برای طراحی سیستم باربر لرزه ای در جهت موردنظر است. که در بخش ۱-۲-۳-۱ تعیین شده است. ۲-۲-۶-۱-برش پایه مود اصلی برش پایه مد اصلی»۷,۱. با توجه به رابطه ۲۱-۱ تعیین می گردد. (۱- ۲۱) ۷۶ 5۱ : ضریب پاسخ لرزه‌ای مود اصلی که در بخش ۴-۲-۶-۱ تعیین شده است. نوزن موثر لرزه‌ای مود اصلی شامل درصدی از بار زنده که در رابطه ۵-۱ برای 1۳*1 مشخص شده است. ۳-۲-۶-۱- مشخصات مود اصلی شکل مد اصلی»,:0» و ضریب مشارکت , ]ء باید با تحلیل دینامیکی و استفاده از مشخصات الاستیک سازه و خصوصیات تغییرشکل المان‌های مقاوم یا روابط ۲۲-۱ و ۲۳-۱ تعیین شوند. (۱- ۲۳۲) خ< رم 1 )۲۳-۱( :۷ از : ارتفاع از تراز پایه تا تراز ام ۶ ارتفاع سازه از تراز پایه تا تراز بام : ۷ : سهمی از کل وزن موثر لرزه‌ای ۰۷۷۰ اختصاص یافته به تراز | ام -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ ۱۶ دسنورالعمل استفاده از مب راکرها در طراحی و مفاوم‌سازی ساختمانها پریود اصلی, ,آ باید با تحلیل دینامیکی و استفاده از مشخصات الاستیک سازه و خصوصیات تغییرشکل المان‌های مقاوم 2م. 7 (۲۴-۱) ۳ یت 7 ۲ 1 1-] نیروی جانبی در تراز 1 ام که با توجه به روابط بند ۹-۳-۲ از ویرایش سوم استاندارد ۲۸۰۰ ایران (بند ۶-۳-۳ از ویرایش چهارم) توزیع شده‌است ۵ : تغییرشکل الاستیک در تراز ام سازه ناشی از نیروی جانبی اعمالی 1] ۴-۲-۶-۱- ضریب پاسخ لرزه‌ای مود اصلی ضریب پاسخ لرزه‌ای مود اصلی»,ه) باید از روابط ۲۵-۱یا ۲۶-۱ تعیین شوند. 0 4 2 < اسف (۲۶-۱) برای ۰ا 1102 ) (8:10رک) ۳:۵ ( پارامتر شتاب طیف پاسخ طرح در مود اول 0 : ضریب اصلاح میرائی طبق جدول ۲-۱ برای میرایی موثر برابر (100)1371] و دوره تناوب سازه برابر 110 ۵-۲-۶-۱- تعیین دوره تناوب موثر مود اصلی خصوصیات سازه بعد از تغییر شکل های تسلیم و یا از روابط ۲۷-۱ یا ۲۸-۱ بدست آید. (۱- ۲۷) لا /: 1 > ۵ ] (۱- ۲۸) 1۱۹/۷ > 1۸ ۶-۲-۶-۱- برش پایه سایرمودها (۱- ۲۹) ی م۷ ی : صریب پاسخ لرزه‌ای مودهای باقی‌مانده (رابطه ۳۴-۱) : ورن موتر مودهای باقی‌مانده سازه (رابطه ۲۲-۱) -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ فقصل او ل- الزامات طراحی لرزه‌ای سازه‌ها با استفاده از سبستم‌های استهلاک انرژی ۱۷ ۷-۲-۶-۱ مشخصات سایر مودها شکل مودهای باقی‌مانده» 0 9 صریب مشارکت. 5 9 ورن لرزه‌ای موتر مود باقی مانده» ۸ 2 پریبود موتر مود باقی مانده, ما باید با استفاده از روابط ۳۰-۱ الی ۳۲-۱ تعیین شوند. (۳۰-۱) ات ورن (۱- ۳۱) 1۳ > جر ] (۱- ۳۲ - ۷ - و7 (۳۳-۱) حم ۲ ۸-۲-۶-۱ ضریب پاسخ لرزه‌ای مودهای باقی‌مانده ضریب پاسخ لرزه‌ای مودهای باقیمانده بولک باید از رابطه (۳۴-۱) تعیین شود. #: ضریب اصلاح میرائی طبق جدول ۱-۱ برای میرایی موثر برابر ۸ث] و دوره تناوب سازه برابر 1۸ ۹-۲-۶-۱- نیروی جانبی طرح نیروی جانبی طرح در المان‌های سیستم باربر لرزه ای ناشی از پاسخ مود اصلی ,"او پاسخ مودهای باقی‌مانده 8۳۸ در تراز | ام سازه در جهت مورد نظر باید با استفاده از روابط ۳۴-۱ و ۳۵-۱ تعیین شود. (۱- ۳۵ ۳:۱۶:۵۱ (۱- ۳۲۶) ۲۷ ۵ > ۳ نیروهای طرح در المان‌های سیستم باربر لرزه ای . باید با استفاده از روش 51155 نیروهای ناشی از مودهای اصلی و مودهای باقی‌مانده تعیین شوند. نیروهای طراحی در میراگر و المان‌های دیگر سیستم میرایی باید بر اساس تغییر شکل کف. دریفت طبقه و پارامترهای پاسخ سرعت طبقه که در ادامه ارائه شده است. تعیین شود. در تعیین بیشترین نیروها در وسیله میرایی در هر تراز طبقه با استفاده از جابجایی و سرعت. باید زاویه جهت‌گیری هر -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ ۱۸ دسنورالعمل استفاده از مب راکرها در طراحی و مفاوم‌سازی ساختمانها شتابنگاشت در هر دو زلزله طرح و بیشترین زلزله مورد نظر با توجه به ضوابط این بخش محاسبه شوند. ۱-۳-۶-۱ تغییر شکل کف ناشی از زلزله طرح تغییر شکل کل در هر طبقه سازه در جهت مورد نظر باید از تغییر شکل کف مود اصلی و مودهای باقی‌مانده با استفاده از روش رده تعیین شود.تعغییر شکل کف مود اصلی 9 مودهای باقی‌مانده ناشی از زلزله طرح 6:۱۵ و9 6:۸۵ در مر کز سختی تراز 1 ام سازه در جهت مورد نظر باید از رابطه ۳۷-۱ و ۳۸-۱ تعیین شود. (۱- ۲۷) :10 > 6 (۱- ۲۸) 1۸0۸ > 6۵ 00 تغییرمکان طراحی مود اصلی در مرکز سختی تراز بام سازه در جهت مورد نظر با توجه به پبخش ۲-۳-۶-۱ ۸0آ: تغییرمکان طراحی مودهای باقی‌مانده در مرکز سختی تراز بام سازه در جهت مورد نظر با توجه به بخش ۲-۲-۶-۱. ۲-۳-۶-۱-تغییرمکان بام ناشی از زلزله طرح تغییرمکان مودهای اصلی و مودهای باقی‌مانده ناشی از زلزله طرح. 11۵ ۰ ول در مر کز سختی تراز بام سازه در جمت مورد نظر با توجه به روابط ۳۹-۱ و ۴۰-۱ تعیین شود. ۳۹-۱ الف 5 9 5 9 ) - ) ۰ ک10] 8 آ(یکر)< 8 آ(یی) در ۹ تب 5571 )501710 ) - (۳۹-۱ب) م۳ 0 ۲ (یگ)< ص (یگد) < 0 ۱ ۴۰ 57 9 )- 5۵178 99_۱۳ )- ) ( کیت ا(یک)> شب ا(ری) 1۸0 ۳-۳-۶-۱- دریفت طبقات در زلزله طرح (۴۱-۱) ۵ 0 : دریفت طرح طبقه ناشی از مود اصلی ارتعاش سازه در جهت مورد نظر ۵۸۵ : دریفت طرح طبقه ناشی از مودهای باقی‌مانده ارتعاش سازه در جهت مورد نظر دریفت‌های مودال طرح طبقه. م,م و۸ باید از تفاضل تغییر شکل‌های بالا و پایین طبقه با در نظر گرفتن تغییرشکل‌های کف در بخش ۱-۳-۶-۱ باید تعیین شوند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ فقصل اول- الزامات طراحی لرزه‌ای سازه‌ها با استفاده از سیستم‌های استهلاک انرژزی ۱۹ ۴-۳-۶-۱ سرعت طبقه در زلزله طرح سرعت‌های طرح طبقه, ۰۷۵ در جهت مورد نظر باید از روابط ۴۱-۱ تا ۴۳-۱ محاسبه شوند. (۱- ۴۲) 2 ۷۵ (۴۳-۱) هب2 و۷ ۷1: سرعت طرح طبقه ناشی از مود اصلی ارتعاش سازه در جهت مورد نظر ۷۸: سرعت طرح طبقه ناشی از مودهای باقی‌مانده ارتعاش سازه در جهت مورد نظر ۵-۳-۶-۱ پاسخ در بیشترین زلزله محتمل (:۷۸۲۲) تغییر شکل‌های بیشینه مودال و کل در تراز 1 ام دریفت طرح طبقه. و سرعت‌های طرح طبقه باید به ترتیب براساس روابط بخش ۲-۳-۶-۱ ۳-۳-۶-۱ و ۴-۳-۶-۱ باشند. فقط جابجایی‌های طرح بام باید با بیشینه جابجایی بام جایگزین شوند. جابجایی‌های بیشینه بام باید از روابط (۴۴-۱) و (۴۵-۱) محاسبه شوند. ۱- ۴۴الف 57 9 5 8 ) ( ۰ کید 1 8 آ(یگ) 7 و8 (یی) دی - ۴۴ 517 9 5 6 ۹ (۱- ۲۴ب) ۰ 12 8 آ(یک) < 8 آ(یج) 7 10 ۱ ۴۵ 9-۱۳ )5:7۶ ۳ ف) - (۱- ۲۵) 7 کر )> 8 کر) 1۷ پارامتر شتاب طیف پاسخ (۷1۲5۸) با میرایی ۵/در دوره تناوب ۱ ثانیه, تنظیم شده برای اثرات نوع خاک محل است که جزئیات محاسبه آن در فصل سوم دستورالعمل ارائه شده‌است. ۶ پارامتر شتاب طیف پاسخ (۷1۲13۸) با میرایی ۵/در دوره تناوب های کوچک. تنظیم شده برای اثرات نوع خاک محل است که جزئیات محاسبه آن در فصل سوم دستورالعمل ارائه شده‌است. ضریب اصلاح میرائی طبق جدول ۱-۱ برای میرایی موثر برابر (11۳1) /0۰۸] و دوره تناوب سازه برابر 11۱4 ۷-۱-اصلاح پاسخ میرابی ۱-۷-۱- ضریب میرایی اگردوره تناوب سازه برابر و یا بزرگتر از مه[ باشد ضریب میرایی باید طبق جدول ۲-۱ تعیین شود. اگردوره تناوب سازه -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ ۳۰ دسنورالعمل استفاده از مب راکرها در طراحی و مفاوم‌سازی ساختمانها جدول ۲-۱- ضرایب میرایی هنگامی که دوره تناوب سازه بیشتر از ,آباشد میرایی موثر. (] (درصدی از رگ ددروگ درگ دورظ ددرگ دوگ (هنگامی که دوره تناوب سازه بیشتر از ۰ آآباشد) ۲-۷-۱ میرابی موتر میرایی موثر در جابجایی طرح» 0« و درجابجایی بیشینه. 1.۱۸ در مود ۱۱ ام ارتعاش سازه در جهت مورد نظر باید با استفاده از روابط ۳۵-۱و ۴۶-۱ محاسبه شوند. ) - ۳۵( ۳۵ ۳+ 0۹/۵ ۳ :۳ 7 ۳ (۱- ۴۶) ۳۵۷ ۳ برلا /0۹ +0۳ > ۲ 0۵]: جزء میرایی موثر در سازه در جهت مورد نظر ناشی از رفتار هیستریک پس از جاری‌شدگی (0051-۷1010) سیستم باربر لرزه ای و المان‌های سیستم میرایی در شکل‌پذیری موثر مورد نیازء ۸۵ ]: جزء میرایی موثر در سازه در جهت مورد نظر ناشی از رفتار هیستریک پس از جاری‌شدگی (14ع0051-۷1) سیستم باربر لرزه ای و المان‌های سیستم میرایی در شکل‌پذیری موثر مورد نیازء ۸۸ ( جزء میرایی موثر در سازه در جهت مورد نظر ناشی از میرایی ذاتی اجزای سازه» در تغییر مکان موثر تسلیم یا دقیقاً زیر این مقدار در سیستم باربر لرزه‌ای جزء میرایی موثر در مود 1 ام ارتعاش سازه در جهت مورد نظر ناشی از میرایی ویسکوز توسط سیستم میرایی در ۰.۰ ۲۵ : شکل‌پذیری موثر مورد نیاز در سیستم باربر لرزه‌ای در جهت مورد نظر ناشی از زلزله طرح -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ فصل اول- الزامات طراحی لرزه‌ای سازه‌ها با استفاده از سیستم‌های استهلاک انرژزی ۳۱ ,۶ شکل‌پذیری موثر مورد نیاز در سیستم باربر لرزه‌ای در جهت مورد نظر ناشی از بیشترین زلزله مورد نظر(-]ع۱۷1) ۱-۲-۷-۱-میرایی ذاتی میرایی ذاتی»,] باید مبتنی بر نوع مصالحء چیدمان (آرایش) اجزای سازه‌ای و غیرسازه‌ای» رفتار سازه و اجزای غیرسازه‌ای با توجه به پاسخ دینامیکی سیستم باربر لرزه آی در حد تسلیم باشد. ۲-۲-۷-۱-میرایی هیسترزیس میرایی هیسترزیس سیستم باربر لرزه‌ای مقاوم و المان‌های سیستم میرایی باید بر اساس تست یا تحلیل باشد یا با استفاده از فرمول‌های ۳۷-۱ و ۴۸-۱ محاسبه شود. 1 (۱- ۴۳۷) اد - [)(0] - 0. 64):ر9 > 0 1 (۱- ۴۸) (-- - |[)(01] - 0/64) > ب ۸ نضریب اصلاح چرخه هیسترزیس مطابق با بخش ۱-۳-۲-۷-۱ « : شکل پذیری موثر مورد نیاز در سیستم باربر لرزه‌ای در جهت مورد نظر ناشی از زلزله طرح ۵۷ : شکل پذیری موثر مورد نیاز در سیستم باربر لرزه‌ای مقاوم در جهت مورد نظر ناشی از بیشترین زلزله مورد نظر (ا)۱1) نظر باید صفر در نظر گرفته شود. ۱-۳-۲-۷-۱-ضریب اصلاح چرخه هیسترزیس در محاسبه میرایی هیسترتیک سیستم باربر لرزه ای و المان‌های سیستم میرایی باید 0161118 و عوامل دیگری که یا نتایج تست مقادیر دیگری را تائید کندء کسری از مساحت چرخه هیسترزیس سیستم باربر لرزه‌ای باید برای طراحی استفاده شود. بدین منظور ضریب اصلاح (,وبا استفاده از رابطه ۴۹-۱ محاسبه می‌شود. ٩۹۶ 0.67 )۴۹-۱( 5 : دوره تناوب معادلوم5<(/5 متناظر با شتاب پاسخ طیفی زلزله طرح در دوره تناوب‌های کوتاه است و جزئیات محاسبه آن در فصل سوم راهنما -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ ۳۲ دسنورالعمل استفاده از مب راکرها در طراحی و مفاوم‌سازی ساختمانها 1 ندوره تناوب مد اصلی ارتعاش سازه در جهت مورد نظر ۳-۲-۷-۱ میرایی ویسکوز میرایی ویسکوز مود 1۱ ام ارتعاش سازه» ,۳۷ باید با استفاده از معادلات ۵۰-۱ و ۵۱-۱ محاسبه شود. (۱- ۵۰) ز ۷ زند ۳ 47/۷۳ 1 (۱- ۵۱) ورگ زی۵< < ۷۳ ۷۷ : کار انجام شده توسط وسیله میراگرزام در یک سیکل کامل پاسخ دینامیکی متناظر با مود 1 ام ارتعاش سازه در جهت مورد نظر در جابجایی مودال۵:«۰ : انرژی کرنشی حداکثر در مود 10 ام ارتعاش سازه در جهت مورد نظر در تغییر مکان مودال 0: ۳ : نیروی اینرسی مد 113 ام در تراز 1 ام 0 نتغییرشکل تراز ام در مود 113 ام ارتعاش در مرکز سختی سازه در جهت مورد نظر میرایی مودال ویسکوز میراگر وابسته به جابجایی باید بر اساس دامنه پاسخ . برابر با جابجایی تسلیم موثر سازه باشد. در محاسبه کار انجام شده توسط میراگرها باید جهت‌گیری و میزان مشارکت هر وسیله با توجه به مد ارتعاشی مورد نظر لحاظ شود. کار انجام شده توسط میراگر به تنهایی باید با توجه به انعطاف‌پذیری المان‌ها شامل پین‌هاء پیچ‌هاء ورق‌های اتصال, مهاربندهای کشش و اجزاء دیگر که مبراگر را به المان‌های دیگر سازه متصل می‌کنند. کاهش یابد. ۳-۷-۱- شکل‌پذبری موثر مورد نیاز در سیستم باربر لرزه ای . شکل‌پذیری موثر مورد نیاز ناشی اززلزله طرح»,۸ و ناشی از بیشترین زلزله مورد نظر(۳-)۱) باید با استفاده از روابط ۵۲-۱ الی ۵۳۴-۱ محاسبه شوند. (۱- ۵۲) [ لت < و ۷ (۱- ۵۳) [ جلاک - رو ۴۱ 2 6۵۱۳م9) 40) -. 1۱0: تغییر مکان طراحی مد اصلی در مرکز سختی تراز بام سازه در جهت مورد نظر با توجه به بخش‌های ۲-۳-۵-۱ و ۲-۳-۶-۱ ۷ تغییرمکان حداکثر مود اصلی در مرکز سختی تراز بام سازه در جهت مورد نظر با توجه به بخش‌های ۵-۳-۵-۱ و ۵-۳-۶-۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ فصل اول- الزامات طراحی لرزه‌ای سازه‌ها با استفاده از سیستم‌های استهلاک انرژزی ۳۳ تغییرمکان در مرکز سختی تراز بام سازه در نقطه تسلیم موثر سیستم باربر لرزه ای ضریب رفتار طبق استاندارد ۲۸۰۰ 0 ضریب اضافه مقاومت طبق استاندارد ۲۸۰۰ ضریب مشارکت مود اصلی ارتعاش سازه در جهت مورد نظرء مطابق بخش‌های ۳-۲-۵-۱ یا 1(۳-۲-۶-۱) ۶۱ ضریب پاسخ لرزه‌ای مود اصلی ارتعاش سازه در جهت مورد نظرء مطابق بخش‌های ۴-۲-۵-۱ یا ۴-۲-۶-۱ (۳1) ۱ دوره تناوب مود اصلی ارتعاش سازه در جهت مورد نظر شکل‌پذیری مورد نیاز طرحء ۸ نباید از بیشینه مقدار شکل‌پذیری نیاز موثرء ۸.۰ ارائه شده در بخش ۴-۷-۱ بیشتر ۴-۷-۱- بیشینه نیاز شکل پذبری موثر موثر»..ی,ل از روابط ۵۵-۱ و ۵۶-۱ محاسبه شود. ٩ )۵۵ -۱(‏ کر ]| ۱ [۱ + ((ءا۵گ)/۹) ]0/5 < م۳ (۵۶-۱) 11215 (م[م2گ)/۹ * دس ۳ : صضریب اهمیت طبق استاندارد ۳۲/۸۰۰ ۱ ندوره تناوب موثر مود اصلی ارتعاش سازه در تغییرمکان طرح در جهت مورد بررسی ۸-۱- شرایط بارگذاری لرزه ای و معیارهای پذ برش برای روش غیرخطی بخش ۴-۱ سیستم مقاوم در برابر نیرو سیستم میرایی» شرایط بارگذاری و معیارهای پذیرش برای پارامترهای پاسخ مورد نظر باید مطابق با بخش ۱-۸-۱ باشند. صحت نیروهای طراحی و تغییرمکان های تعیین شده در روش طیف پاسخ بخش ۵-۱ یا روش بارجانبی معادل بخش ۶-۱ باید با معیارهای مقاومت طرح این استاندارد و شرایط بارگذاری لرزه‌ای بخش‌های ۱-۸-۱و ۲-۸-۱ مورد بررسی قرار گیرد. ۱-۸-۱- روش‌های غیرخطی اگر از روش‌های غیرخطی در تحلیل استفاده می‌شود. سیستم باربر لرزه ای» سیستم میرایی» شرایط بارگذاری لرزه‌ای و -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ ۳۳ دستورالعمل استفاده از میراگرها در طراحی و مقاوم‌سازی ساخنمانها ۱-1-۸-۱- سیستم باربر لرزه ای در سیستم باربر لرزه‌ای باید ضوابط مقاومتی ارئه شده در استاندارد ۰ تحت برش پایه لرزه‌ای. ۷ ارائه شده در بخش ۱-۲-۳-۱ در نظر گرفته شود. دریفت طبقه باید برای زلزله طرح تعیین شود. ۲-۱-۸-۱ سیستم‌های میرابی نظر(:۱1۳۱) تعیین شوند. ۳-۱-۸-۱ ترکیب اثرات بارگذاری اثر بارهای تقلی و لرزه‌ای روی سیستم مبرایی » باید با توجه به بخش ۳-۲-۸-۱ با استفاده از اثر افقی نیروی زلزله. :60 که طبق تحلیل ها تعیین شده است. تر کیب شوند. صریب افزایش. 0 در همه موارد باید برابر */۱در نظر گرفته شود و نیازی به ۳-۱-۸-۱ معیارهای پذیرش برای پارامترهای پاسخ مورد نظر مولفه‌های سیستم میرایی باید با استفاده از معیارهای پدیرش مقاومت این استاندارد و نیروهای لرزه‌ای 9 شرایط بارگذاری لرزه‌ای مشخص شده در روش غیرخطی و با در نظر گرفتن 0-1.0 . بررسی شوند. در صورت استفاده از ۳-۸-۱- روش‌های طیف پاسخ و نیروی جانبی معادل در صورت استفاده از روش طیف پاسخ یا بار جانبی معادل در تحلیل . سیستم باربر لرزه ای» سیستم میرایی» شرایط بارگذاری لرزه‌ای و معیارهای پذیرش باید مطابق با ضوابط این بند باشند. ۱-۲-۸-۱- سیستم باربر لرزه ای ضوابط ارائه شده در استاندارد ۲۸۰۰ در ارتباط با برش پایه و همچنین نیروهای معرفی شده در بخش ۵-۱-و ۲-۶-۱ باید در مورد سیستم باربر لرزه ای صادق باشند. نسبت دریفت طرح طبقه,«,م۸ به دریفت مجاز طبقه تعیین شده در استاندارد ۲۸۰۰ با لحاظ کردن اثر پیجش نباید از مقدار ,8/۳ بیشتر شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳ فصل اول- الزامات طراحی لرزه‌ای سازه‌ها با استفاده از سیستم‌های استهلاک انرژی ۳۵ ۲-۲-۸-۱ سیستم میرایی سیستم میرایی باید ضوابط استاندارد ۲۸۰۰ برای نیروهای لرزه‌ای طرح و شرایط بارگذاری لرزه‌ای مشخص شده در این بخش را تامین نماید. المان های کنترل شونده توسط نیرو در سیستم میرایی باید برای نیروهای لرزه‌ای افزایش داده شده به مقدار ۱.۲ برابر پاسخ های لرزه‌ای منتج از زلزله ۸1613 طراحی شوند. ۳-۲-۸-۱ ترکیب اثرات بارگذاری اثر بارهای تقلی لرزه‌ای روی سیستم میرایی و اجزا آن باید با استفاده از اثر افقی نیروی زلزله. 8 (که در بخش ۵-۲-۸-۱ مشخص شده)» مطابق با بخش ۱-۳-۲-۸-۱ ترکیب شوند. فاکتور افزایش, م. در همه موارد باید برابر ۱/۰ در نظر گرفته شود و نیازی به استفاده از بارگذاری لرزه ای تشدید یافته برای طراحی سیستم میرایی نمی‌باشد. ۱-۳-۲-۸-۱- مقدار نیروی افقی زلزله(,۳) مقدار نیروی افقی زلزله, «تلء از رابطه ۵۷-۱ بدست می‌آید. (۱- ۵۷) 0065 > متا ۲-۳-۲-۸-۱- نیروی قائم زلزله نیروی قائم زلزله از رابطه ۵۸-۱ بدست می‌آید. (۱- ۵۸) 0.251 > ۳۷ و5: شتاب پاسخ طیف طرح طبق استاندارد ۲۸۰۰ (]: بار مرده ۳-۳-۲-۸-۱- ترکیب بارهای لرزه ای ترکیب بارها برای طراحی ۰ مطابق با آخرین ویرایش مبحث ششم مقررات ملی ساختمان می باشند. ۴-۲-۸-۱ - نیروهای مودال طراحی سیستم میرایی نیروهای مودال طراحی سیستم میرایی باید بر اساس نوع میراگر و تغییرمکان های مودال طراحی طبقه و سرعت‌های تعیین شده در هر یک از بخش‌های ۳-۵-۱ یا ۲-۶-۱ محاسبه شوند. ۱- در صورتیکه جهت تایید بیشینه پاسخ ها نیاز به تحلیل تاریخچه زمانی باشد. باید در صورت لزوم تغییرمکان مودال طراحی طبقه و سرعت‌ها برای پوشش کل تغییرمکان‌های طراحی طبقه و سرعت‌های مشخص شده با توجه به بخش ۴-۱ افزایش یابد. میراگرهای وابسته به تغییر مکان: نیروی طراحی لرزه‌ای در میراگرهای وابسته به -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳ ۳۶ دستورالعمل استفاده از میراگرها در طراحی و مقاوم‌سازی ساختمانها تغییرمکان, باید بر اساس بیشینه نیروی میراگر در تغییرمکان‌های ایجاد شده تا تغییرمکان نظیر دریفت طراحی ۲- میراگرهای وابسته به سرعت: نیروی طراحی لرزه‌ای در هر مد ارتعاش در مبراگرهای وابسته به سرعت باید بر اساس در تغییرمکان‌ها و سرعت‌های مورد استفاده در تعیین نیروهای طراحی سیستم‌های میرایی در هر طبقه باید زاویه قرارگیری میراگر نسبت به افق و اثر افزایش پاسخ ناشی از حرکات پیچشی لحاظ شود. ۵-۳-۸-۱ شرایط بار لرزه‌ای و ترکیب پاسخ‌های مودال نیروی طراحی لرزه‌ای. 07 در هر المان سیستم میرایی برابر با بیشینه مقدار بدست آمده از سه حالت بارگذاری زیر ۱(- سطح بیشینه تغییرمکان : نیروی طراحی لرزه‌ای در مرحله بیشینه جابجایی باید از رابطه ۵۹-۱ محاسبه شود. (۱- ۵۹) 005 خی )6/2 7 0 5 نیرو در المانی از سیستم میرایی برابر با نیروی طراحی لرزه‌ای مود 1۱ ام ارتعاش سازه در جهت مورد نظر «00): نیروی آلمانی از سیستم میرایی که برای مقاومت در برابر نیروی‌های طراحی لرزه‌ای میراگر وابسته به تغییرمکان ضروری می‌باشد. نیروی‌های لرزه‌ای در اعضای سیستم میرایی»000) ۰ باید با اعمال نیروهای طراحی میراگر وابسته به تغییرمکان در سیستم میرایی به صورت نیروهای شبه استاتیکی, محاسبه شوند. نیروهای طراحی میراگر وابسته به تغییرمکان باید در هر دو جهت مثبت و منفی تا بیشینه تغییرمکان سازه اعمال شوند. ۲- سطح بیشینه سرعت: نیروهای طراحی لرزه‌ای در مرحله بیشینه سرعت باید از رابطه ۶۰-۱ محاسبه شود. (۱- ۶۰) )۰/2 7 08 ۷ نیرو در المان سیستم میرایی که برای مقاومت در برابر نیروهای طراحی لرزه‌ای وسیله میرایی وابسته به سرعت ناشی از مود 113 ام ارتعاش سازه در جهت مورد نظر مورد نیاز می‌باشد. نیروهای طراحی لرزه‌ای مودال در المان‌های سیستم میرایی. 0۹۷«( باید با اعمال نیروهای طراحی مودال میراگر وابسته به سرعت در سیستم میرایی تغییرشکل نیافته به صورت نیروهای شبه‌استاتیکی, محاسبه شوند. راستای اعمال نیروهای طراحی مودال باید همراستا با شکل مودی مود مورد نظر باشد. نیروهای تکیه گاه های افقی باید در هر ترازء 4 سیستم تغییرشکل نیافته سیستم میرایی» هم‌زمان با نیروهای طراحی وسیله میراگر وابسته به سرعت به گونه‌ای که تغییرمکان افقی در هر تراز برابر صفر شود. اعمال شوند. در هر ترازء1ء نیروهای تکیه گاهی باید متناسب بوده و در محل هر مرکز جرم قرار گیرد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ فقصل او ل- الزامات طراحی لرزه‌ای سازه‌ها با استفاده از سبستم‌های استهلاک انرژی ۲۳۷ ۳- سطح بیشینه شتاب: نیروهای طراحی لرزه‌ای در مرحله بیشینه شتاب باید از رابطه ۶۱-۱ محاسبه شود. (۱- ۶۱) دد۷0) ۶( روم ول مرو + عج و گم برگ) مور / > 0 ضرایب نیرو ۳۰۶۵ و ۲۳۷ باید به ترتیب از جدول ۳-۱ و ۴-۱ با استفاده از مقادیر میرایی موثر بدست آمده با الزامات برای پاسخ مود اصلی (171) در جهت مورد نظرء ضرایب ۱۳۵ و ۲۱۳۷ باید بر اساس توان سرعت. »4 که نیروی میراگر را به سرعت میراگر وابسته می‌کند. تعیین گردند. مقدار توان سرعت. »» براساس مطالب مندرج در تفسیر این دستورالعمل جدول ۳-۱- ضرایب نیرو ۲0۲-۱ ۰ اا کی ی کح هل که ۱ ۰ ۰ ۰ ۰ سا 0 مقدار رسک برای سیستم های ویسکوالاستیک برابر ۱/۰ در نظر گرفته می شود. در مورد سایر ضرایب توان سرعت. 0 0 نیاز شکل پدیری. 1 می توان از درون یابی استفاده نمود. ۳ ۰ ری 2۰ ۰ یس 3 اس ۰.۰ م.. ی برای نیاز شکل پذیری. 1 بز رکتر از مقادیر ارائه شده در جدول رسک برابر ۱/۰ در نظر گرفته شود. میرایی موثر مود اصلی باید برابر میرایی موثر کل مود اصلی منهای میرایی بخش هیسترزیس (0(:] -0۱۵) یا (0۸۸] -3:۱۸]) در سطح پاسخ مورد نظرم ۲ (یا )۲۸۸ ۲ در نظر گرفته شود. برای پاسخ مود های بالاتر (1<1) یا مودهای باقی‌مانده در جهت مورد نظر, ضرایب‌«م. ن) و ۳۷ باید بر اساس مقدار ۸ برابر ۱ بدست آیند. میرایی مودال موثر باید برابر میرایی موثر کل مود مورد نظر( 0,۸ یا,8) در نظر گرفته شود. برای تعیین ضریب ۰۳0 نیازشکل‌پذیری باید برابر نیاز شکل‌پذیری مود اصلی(|<۲ یا /«ل(حر) فرض شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳ ۳۸ دسنورالعمل استفاده از مب راکرها در طراحی و مفاوم‌سازی ساختمانها جدول ۴-۱- ضرایب نیرو ۱ ".۲ 333333333333 " مقدار ۶۲,,) برای سیستم های ویسکوالاستیک برابر ۱/۰ در نظر گرفته می شود. مگر نتایج تحلیل یا آزمایش مقادیر دیگری نشان دهند " در مورد سایر ضرایب توان سرعت. 4 می توان از درون یابی استفاده نمود. ۶-۲-۸-۱- حدود پاسخ غیرخطی پاسخ المان‌های سیستم میرایی می توانند از حدود مقاومت بارهای طراحی بیشتر شوند در صورتی‌که تحلیل یا آزمایش نشان دهد که: ۲- نیروهای المان محاسبه شده در بخش ۵-۲-۸-۱ با در نظر گرفتن ,52 برابر با ۱/۰ نباید از مقاومت مورد نیاز بر اساس ترکیب بارهای بخش ۳-۲-۸-۱ بیشتر شود. بررسی طراحی سیستم میرایی و برنامه‌های آزمایش باید توسط یک تیم طراحی حرفه‌ای مستقل در زمینه روش تحلیل لرزه‌ای و کار کرد سیستم اتلاف انرژی انجام شود. در بررسی طراحی باید موارد زیر در نظر گرفته شوند. هرچند لزوما نباید فقط به موارد زیر محدود شود : ۱ بررسی معیارهای لرزه‌ای ویژه ساختگاه. شامل تهیه طیف ویژه ساختگاه و تاریخجه حرکات زمین و تمامی معیارهای دیگر طراحی مربوط به پروژه. ۲ بررسی اولیه طراحی لرزه‌ای سیستم میرایی و سیستم باربر لرزه ای شامل پارامترهای طراحی وسیله میراگر. ۳ بررسی طراحی نهایی سیستم باربر لرزه ای و سیستم میرایی و تمامی تحلیل‌های تکمیلی ۴ بررسی ضوابط آزمایش وسیله میراگرء کنترل و تضمین کیفیت ساخت وسیله و برنامه نگهداری و ضوابط بازرسی آن. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳ فقصل اول- الزامات طراحی لرزه‌ای سازه‌ها با استفاده از سیستم‌های استهلاک انرژی ۳۹ ۱-۱- آزمایش سیستم میرایی مشخصات نیرو-سرعت یا نیرو-تغییرمکان. 9 مشخصات میرائی استفاده شده در طراحی باید بر اساس نتایج حاصل از آزمایش نمونه شاهد مطابق با ضوابط این بخش تعیین گردد. ۱-۱۰-۱- آزمایش‌های نمونه شاهد آزمایش‌های زیر باید برای هر اندازه و نوع میراگر استفاده شده در طراحی به صورت مجزا و تمام مقیاس روی دو وسیله با ترتیب زیر انجام شود. اندازه نمونه شاهد از هر نوع میراگر برای استفاده به عنوان نمونه تحت آزمایش می‌تواند تمام مقیاس نباشد. به شرطی که شرایط زیر فراهم گردد: ۱- روش‌های ساخت و کنترل کیفیت هر نوع و اندازه میراگر استفاده شده در سازه یکسان باشد. ۲- آزمایش اندازه های معادل برای نمونه شاهدء توسط مسئول حرفه‌ای طراحی سازه قابل قبول باشد. از نمونه‌های آزمایش نباید در ساخت و ساز استفاده شود مگر آنکه توسط مسئول حرفه‌ای طراحی سازه تائید شده باشند و ضوابط آزمایش نمونه های شاهد و تولید تامین گردند. ۱-۱-۱-۱ ثبت اطلاعات ۱-۱-۱ ۲- ترتیب و تعداد سیکل های آزمایش برای ترتیب آزمایش های زیر » هر میراگر باید تحت اثرات بار نقلی و شرایط محیطی (به لحاظ حرارتی) مشابه با شرایط نصب قرار گیرد. برای آزمایش های لرزه‌ای, جابجایی محاسبه شده در وسایل برای بیشترین زلزله مورد نظر(4۱/۲» که در اینجا به عنوان حداکثر جابجایی میراگر نامیده می‌شود. باید استفاده شود. ۱- هرمیراگر باید تحت اثر تعداد سیکل‌های مورد انتظار در بار طراحی باد قرار گیرد. در هر صورت تعداد سیکل ها نباید کمتر از ۲۰۰۰ سیکل کامل بار باد به صورت ممتد باشد. دامنه این بار (باد) باید مطابق با دامنه مورد انتظار طراحی باد بوده و با فرکانسی برابر با معکوس دوره تناوب اصلی سازه اعمال شود.(,۲1-1/1). می‌توان به عنوان روش جایگزین از پروتکل‌های بارگذاری که جابجایی کل باد را به مولفه‌های استاتیکی, شبه استاتیکی و دینامیکی مورد انتظار تقسیم می‌کند. استفاده کرد. تبصره : اگر در وسایل میراگر در اثر باد» نیرو یا جابجایی ایجاد نگردد . یا نیروی باد طراحی کمتر از نیروی تسلیم با نیروی لغزش باشد. نیازی به انجام این آزمایش‌ها نیست. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ ۳۰ دسنورالعمل استفاده از مب راکرها در طراحی و مفاوم‌سازی ساختمانها ۲ هر میراگر در دمای محیط و به ترتیب زیر در سیکل‌های سینوسی کامل زیر با فرکانس معادل ۱/۱5۳۱ بارگذاری شود. الف- ده سیکل کامل با جابجایی دستگاه میراگر متناظر با ۰/۳۳ برابر جابجایی دستگاه تحت بیشترین زلزله مورد انتظار (۱/7) انتظار (۱۷75) پ- سه سیکل کامل با جابجایی دستگاه میراگر متناظر با ۱/۰ برابر جابجایی دستگاه تحت بیشترین زلزله مورد انتظار (۱۷۲5) ت- در میراگرهای وابسته به سرعت در صورتی‌که آزمایش بند پ نیرویی در دستگاه میراگر تولید کند که کمتر از نیروی بدست آمده از تحلیل تحت زلزله ۸۸21 باشد. این آزمایش باید با فرکانسی که نیرویی برابر یا بیشتر از نیروی حاصل از تحلیل تحت زلزله ۸/21 تولید می‌کند تکرار شود ۳ در صورت تغییر مشخصات میرایی وسیله با دمای محیطی, میراگر باید اضافه بر آزمایش در دمای محیطی, حداقل در دو دمای (کمترین دما و بیشترین دما) تحت آزمایش های بند ۲ قرار گیرد. تبصره : میراگر را می توان با روش‌های جایگزین, آزمایش کرد. در صورتیکه شرایط زیر برقرار باشند. : الف- روش‌های جایگزین» معادل ضوابط آزمایش های چرخه ای این بخش باشد. ب- در روش‌های جایگزین وابستگی پاسخ میراگر به دمای محیط. فرکانس بارگذاری و افزایش دما در حین ۴ اگر در میراگرهای وابسته به سرعت تغییرات مشخصات نیرو-تغییرشکل میراگر در تغییرمکانی معادل با بیشترین تغییرمکان میراگر یا کمتر از این مقدارء در محدوده فرکانس آزمایش از 1/1.571 تا ۲/۵/۲۱ بیش از ۵ باشد. آزمایش های تکمیلی بند ۲ در فرکانس‌های معادل 1/71 و ۲/۵/۲1 باید اعمال شود. در صورتی‌که آزمایش تمام مقیاس دینامیکی بدلیل محدودیت‌های دستگاه آزمایش میسر نباشد. می‌توان از نمونه‌های شاهد با مقیاس کاهش یافته برای تأیید مشخصات وابسته به فرکانس میراگرها استفاده کرد. با این شرط که اصول مقیاس کردن و شبیه‌سازی در طراحی دستگاه‌های با مقیاس کاهش‌یافته و پروتکل‌های آزمایش رعایت گردد. ۳-۱-۱۰-۱- آزمایش میراگرهای مشابه در صورتی‌که آزمایش قبلی نمونه شاهد که تمامی شروط زیر را برآورده سازد موجود باشد. نیازی به آزمایش نمونه شاهد روی یک میراگر خاص نمی‌باشد: ۱- دارای ابعاد. ساختار داخلی و فشارهای داخلی (در صورت وجود) مشابه با میراگر مد نظر باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ فصل اول- الزامات طراحی لرزه‌ای سازه‌ها با استفاده از سیستم‌های استهلاک انرژزی ۳۱ ۲- نوع و مصالح آن با میراگر مدنظر یکسان باشد. ۳- با استفاده از مستندات تولید و روند کنترل کیفیت مشابه با میراگر مد نظر ساخته شده باشد. ۴ تحت بارها و جابجایی های مشابه (با اختلاف کمتر از ۰) با بارهای مورد نیاز میراگرهای مدنظر آزمایش شده ۴-۱-۱-۱ تعیین مشخصات تغییرمکان -سرعت -نیرو مشخصات تغییرمکان-سرعت-نیرو میراگر باید بر اساس آزمایش‌های بارگذاری چرخه‌ای وتغییرمکان میراگر شاهد که نیروی بیشینه ۳ کمینه در بیشینه تغییرمکان دستگاه و مساحت حلقه هیسترریس (مما ) محاسبه شود. سختی موتر ۶۲۱ الا ۲۱۲ مشخصات اسمی سیستم میرایی برای تحلیل و طراحی باید بر اساس میانگین مقادیر سه چرخه اول آزمایش در ۵-۱-۱-۱ کفایت میراگر ۱-۵-۱-۱۰-۱- میراگر وابسته به تغییرمکان عملکرد نمونه های شاهد میراگر وابسته به تغییرمکان در صورت احراز شرایط زیرء مطابق با آزمایش های مشخص شده در بخش ۱-*۲-۱-۱ ۰ مناسب می‌باشد.: ۱- برای آزمایش ا۱ء هیچ اثری از خرابی شامل نشت. تسلیم یا شکست وجود نداشته باشد. ۲- برای آزمایش‌های ۰۲ ۳ و ۰۴ بیشترین نیرو و کمترین نیرو در تغییرمکان صفر میراگر برای هیچ یک از چرخه‌هاء بیشتر از ۸۱۵ با میانگین بیشترین و کمترین نیروها در تغییرمکان صفر که از محاسبه تمامی سیکل‌ها در فرکانس و دمای مشخص در آن آزمایش بدست می آید. اختلاف نداشته باشد. ۳- برای آزمایش‌های ۰۲ ۳ و ۴ بیشترین نیرو و کمترین نیرو در تغییرمکان ماکزیمم میراگر برای هیچ یک از چرخه‌هاء بیشتر از ۱۵/ با میانگین بیشترین و کمترین نیروها در تغییرمکان ماکزیمم که از محاسبه تمامی سیکل‌ها در فرکانس و دمای مشحخص در آن آزمایش بدست می آید. اختلاف نداشته باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ ۳۲ دسنورالعمل استفاده از مب راکرها در طراحی و مفاوم‌سازی ساختمانها ۴- برای آزمایش‌های ۰۲ ۳ و ۴ مساحت چرخه هیسترزیس (,,1) وسیله میرایی برای هیچ یک از چرخه‌هاء بیشتر از ۵ با میانگین مساحت چرخه هیسترزیس که از محاسبه تمامی سیکل‌ها در فرکانس و دمای مشخص در آن ۵- میانگین بیشترین و کمترین نیروها در تغییرمکان صفر و تغییرمکان بیشینه. و میانگین مساحت چرخه هیسترزیس که برای هر تست با توالی تستهای ۰۲ ۳ و ۴ برای بندهای ب و پ محاسبه شده» نباید بیشتر از 7۱۵ با مقدار اسمی مشخص شده توسط مسئول طراحی سازه اختلاف داشته باشد. ۲-۵-1-1-۱- میراگر وابسته به سرعت عملکرد نمونه های اولیه میراگر وابسته به سرعت در صورت احراز شرایط زیر مطابق با آزمایش های مشخص شده در بخش ۰-۱-۱-۱ مناسب می‌باشد: ۱- برای آزمایش ۱ هیچ اثری خرابی شامل نشت. تسلیم یا شکست وجود نداشته باشد. ۲- برای میراگر وابسته به سرعت با سختی, سختی موثر میراگر در هر یک از سیکل‌های آزمایش‌های ۰۲ ۳ و ۴ نباید بیشتر از 7۱۵ با میانگین سختی موثر محاسبه شده با استفاده از تمامی سیکل‌ها در فرکانس و دما معین آن آزمایش, ۳- برای آزمایش‌های ۰۲ ۳ و ۰۴ بیشترین نیرو و کمترین نیرو درتغییرمکان صفر میراگر برای هیچ یک از چرخه‌هاء نباید و دمای معین محاسبه شده, اختلاف داشته باشد. ۴ برای آزمایش‌های ۰۲ ۳ و ۴ مساحت چرخه هیسترزیس وسیله میراگر برای هیچ یک از چرخه‌هاء نباید بیشتر از ۵ با میانگین مساحت چرخه هیسترزیس که از تمامی سیکل‌ها در آن تست در فرکانس و دمای معین محاسبه ۵- میانگین بیشترین و کمترین نیروها در تغییرمکان صفرء سختی موثر (برای میراگرهای دارای سختی) و میانگین مساحت چرخه هیسترزیس که برای آزمایش‌های ۲ ۳ و ۴ محاسبه شده. نباید بیشتر از ۱۵/ با مقدار هدف مشخص شده توسط مسئول طراحی سازه تعغییر کند. ۳۲-۱۰-۱- آزمایش میراگرهای تولید شده قبل از نصب در ساختمان, میراگر باید مطابق الزامات این بخش مورد آزمایش قرار گیرد. یک برنامه آزمایش برای میراگرهای تولیدی باید توسط مسئول طراحی سازه تعیین شود. این برنامه آزمایش باید مشخصات اسمی ر با انجام آزمایش بر روی 7/۰۰ دستگاه‌ها برای سه چرخه معادل ۰۷ زلزله )۱1 در فرکانس برابر -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ فصل اول- الزامات طراحی لرزه‌ای سازه‌ها با استفاده از سیستم‌های استهلاک انرژزی ۳۳ با (۰1/1.57 یا فرکانس جایگزین تعیین شده توسط مسئول طراحی سازه در صورت عدم وابستگی میراگر به سرعت. تبصره: در صورتی‌که به گونه دیگری نشان داده شود که مشخصات میراگرهای تولیدی الزامات فنی پروژه را تامین می‌نماید. می‌توان از انجام این برنامه آزمایش صرفنظر کرد. در این موارد مسئول طراحی سازه باید یک برنامه جایگزین تعیین نماید تا از کیفیت میراگرهای نصب شده اطمینان حاصل شود. این برنامه جایگزین باید شامل آزمایش نمونه تولید شده, حداقل یک دستگاه از هر نوع و اندازه باشد. مگر آنکه آزمایش‌های نمونه شاهد مختص پروژه روی دستگاه‌های با نوع و اندازه مشابه انجام شده باشد. دستگاه‌هایی که مصالح سازنده آن متحمل تغییر شکلهای غیر ارتجاعی می‌شوند و با ۱۱-۱- فلوچارت طراحی ساختمان‌ها با استفاده از میراگر به منظور تفهیم هرچه بهتر مطالب ارائه‌شده در این فصل, روند بهره‌گیری از میراگرها در طراحی ساختمان‌هاء در قالب -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴ ۱۳/۷ دسنورالعمل استفاده از مب راکرها در طراحی و مفاوم‌سازی ساختمانها شروء تعیین ۶ هدف /) محاسنه ۷ با استفاده از ۱ ۱- ۱ و ۱ ۲-۱) 6( 6) و حدول ) ۲-۱) ۱ تحلا لیف مودال سازه با در نظر گرفت- خت اولیه مرا یل طیمی ودال ره ده در خر ن سحخی الم مرا قر ر کاس 6 با فرض حداقل دو میراگر در هر طبقه برای طیف طراحی با میرایی ۵./ ۱ : تعهس. بر نود مد اصلی )1( و سایر مدها (]) در حهت مورد نظر ای کی مس محاسبه جرم مور لرزه ای هر مد ۳۱ ( با استفاده از رابطه (۴-۱) محاسبه ضریب مشارکت هر مد (,, ] ) با استفاده از رابطه (۵-۱) تعیین جابجایی مرکز جرم هر طبقه در هر مد («:8) ۱ سس له فرض ) 1/0( ۱ محا سبه 10 با استفاده از رابطه ۱ ۸-۱) 1۵ ۹ 1 > 1۶ محاسبه )و ی با استفاده از روابط ) ۶-۱) و ۱ ۰-۱ ۱ 1 محاسبه برش بانه هر مله ,۷ با استفاده از رابطه (۴-۱) و با را 7 7 زر ر جچه محاسسنه )و 9 با استفاده از روابط (۷-۱) و (۱۱-۱) خر جر ترکیب آن ها جهت محاسبه برش پایه کل ۷ ۷ 2 ۷ شم ۷ ۱۷۳ بلی محاسبه 20و 20 با استفاده از روابط (۱۴-۱) و (۱۵-۱) -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳ فقصل او ل- الزامات طراحی لرزه‌ای سازه‌ها با استفاده از سبستم‌های استهلاک انرژی ۳۵ ۱ محاسبه (۱// با استفاده از رابطه (۵۲-۱) ۱ خیر ۲ج 21.0 (ولل)ه ول ابا محاسبه نیروی طرح در تراز و مد لام با با استفاده از رابطه (۱۲-۱) محاسبه :ابا استفاده از رابطه ) ۱۳-۱) محاسبه کار انجام شده, ز,,/۷. توسط وسیله میراگرژام در یک سیکل کامل پاسخ دینامیکی متناظر با مد ام ارتعاش سازه در جهت مورد نظر در جابجایی مودال «زق با استفاده از رابطه (۵۱-۱) محاسبه میرایی ویسکوز مد لام ارتعاش سازه. ,م0] با استفاده از رابطه (۵۰-۱) محاسه میرایی هیستر تیک.«0۸۱۵] ۰ یا استفاده از رابطه (۴۷-۱) محاسبه میرایی موثر در جابجایی طرح ]با استفاده از رابطه (۴۵-۱) ۳ ۱ .۰ ۷ . ج- ) 6) > 0 تغییر مشخصات سازه ای در صورت نیاز ای ۳ و۸۵ :: طراحی سیستم میراگر برای نیروهای مربوطه مطابق بخش (۴-۲-۸-۱) و (۵-۲-۸-۱) پایان -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- از املت فصل دوم بهسازی لرزه‌ای سازه‌ها با استفاده از سستم‌های استهلاک افرزی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ فصل دوم - الزامات بهسازی لرزه‌ای سازه‌ها با استفاده از سیستم‌های استهلاک انرژی ۳۹ ۱-۲ کلیات ۱-۱-۲ هدف هدف از این فصل, ارائه مبانی محاسباتی مربوط به بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود. با استفاده از ابزارهای اتلاف انرژی و به طور خاص میراگرهاست. این میراگرها باید براساس ضوابط این فصل و با در نظرگرفتن اصلاحات ذکر شده در بخش‌های بعدی, برای مقاوم‌سازی ساختمان‌های موجود به کار گرفته شوند. ۲-۱-۲- محدوده کاربرد ساختمان‌های هدف که در آنها بهره گیری از میراگرها به عنوان عناصر مقاومسازی تعریف می‌شود باید شرایط زیر را الف) اهداف بهسازی در رده اهداف عملکردی مورد آاشاره در بخش ۲-۲ قرار گیرد. ب) ساختمان‌های مورد توجه برای مقاومسازی دارای سیستم باربری تقلی با مسیر بار کامل باشد. ج) کل سیستم پس از افزودن عناصر مقاومسازی یا میراگرهاء باید براساس استاندارد ۳۶۰ ایران مورد ارزیابی قرار گرفته و در صورت نیازء سیستم باربر جانبی به آن اضافه شده و یاء المان‌های سازه‌ای آن تقویت شوند. ۲-۲- سطوح خطر لرزه‌ای مورد استفاده در این دستورالعمل سطوح خطر لرزه‌ای مورد استفاده در این دستورالعمل به شرح زیر است: سطح خطر -۱: این سطح خطر براساس ۱۰/ احتمال فراگذشت در ۵۰ سال عمر مفید ساختمان که معادل دوره بازگشت ۵ سال است. تعیین می‌شود. سطح خطر-۱ «زلزله طرح» (3۳ا] ,۳۵۲1۵۵۵ دافهها 0ع1دع(1]) نامیده می‌شود. سطح خطر -۲: این سطح خطر براساس ۲/ احتمال فراگذشت در ۵۰ سال عمر مفید سازه که معادل دور بازگشت ۵ سال است. تعیین می‌شود. سطح خطر-۲ به عنوان «بیشینه زلزلهٌ در نظر گرفته شده» ( ۲-0۶100۲00 ۱۷1۵7111۱ ۷1۳ ,66 1:۵۲1۵۵) نامیده می‌شود. سطح خطر خدمت‌رسانی: این سطح خطر براساس ۵۰/ احتمال فراگذشت در ۵۰ سال عمر مفید سازه که معادل دوره در صورت عدم انجام مطالعات تحلیل خطر لرزه‌ای برای سایت مورد نظر می‌توان از طیف طرح ارتجاعی استاندارد ۲۸۹۰ ایران (۸.]7) استفاده نمود. طیف طرح ارتجاعی استاندارد ۲۸۰۰ ایران برای زلزلهٌ «سطح خطر-۱» قابل استفاده می‌باشد. برای زلزلهٌ «سطح خطر-۲» نیز در صورت عدم انجام تحلیل خطر لرزه‌ای مستقل,» می‌توان از طیف حاصل از ۱/۵ برابر طیف طرح ارتجاعی استاندارد ۲۸۰۰ استفاده نمود. برای طیف طرح مورد استفاده برای زلزله خدمت‌رسانی با دوره بازگشت ۷۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳ ۳۰ دستورالعمل استفاده از میراگرها در طراحی و مقاوم‌سازی ساختمانها سال, می‌توان از ۰,۴ طیف طرح ارتجاعی استاندارد ۲۸۰۰ استفاده نمود. برای طیف طرح زلزله قائم در صورت نیاز می‌توان ۲۳ ۳ ۳-۲- سطوح عملکرد سطح عملکرد ساختمان بر مبنای عملکرد اجزای سازه‌ای و غیرسازه‌ای مطابق بندهای (۱-۳-۲) تا(۲۳-۳-۲) تعریف می‌شود. سطوح عملکرد در ساختمان‌ها برای تعیین هدف بهسازی مورد استفاده قرار می‌گیرد. ۱-۳-۲ سطوح عملکرد اجزای سازه‌ای سطوح عملکرد اجزای سازه‌ای شامل چهار سطح عملکرد اصلی و دو سطح عملکرد میانی به شرح زیر است. سطوح عملکرد ج) سطح عملکرد ۵: آستانه فروریزش د) سطح عملکرد ۶: لحاظ نشده ه) سطح عملکرد ۲: خرابی محدود ز) سطح عملکرد ۴: ایمنی جانی محدود. سطح عملکرد ۱- قابلیت استفاده بی‌وقفه: در این سطح عملکرد پیش‌بینی می‌شود که در اثر وقوع زلزله محتمل, مقاومت و سحت اجزای سازه» تغییر قابل توجهی پیدا نکرده و استفاده بی‌وقفه از آن ممکن باشد. سطح عملکرد ۲- خرابی محدود: در این سطح عملکرد پیش‌بینی می‌شود در اثر وقوع زلزله محتمل, خرابی در سازه به میزان محدود ایجاد شود. به گونه‌ای که پس از زلزله با انجام تعمیر بخش‌های آسیب‌دیده. ادامه بهره‌برداری از ساختمان به سطح عملکرد ۳- ایمنی جانی: در این سطح عملکرد پیش‌بینی می‌شود در اثر وقوع زلزله محتمل, خرابی در سازه ایجاد شود ولی میزان خرابی‌ها به اندازه‌ای نباشد که منجر به خسارت جانی شود. سازه ایجاد شود ولی میزان خرابی‌ها به اندازه‌ای باشد که منجر به خسارت جانی حداقل شود. سطح عملکرد ۵- آستانه فروریزش: در این سطح عملکرد پیش‌بینی می‌شود در اثر وقوع زلزله محتمل, خرابی گسترده در سازه ایجاد شول اما ساختمان فرونریزد و تلفات جانی به حداقل برسد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ فصل دوم- الزامات بهسازی لرزه‌ای سازه‌ها با استفاده از سیستم‌های استهلاک انرژی ۳۱ سطح عملکرد ۶- لحاظ نشده: چنانجه برای عملکرد اجزای سازه‌ای. سطح عملکرد خاصی انتخاب نشده باشد., سطح عملکرد اجزای سازه‌ای لحاظ نشده نامیده می‌شود. ۲-۳-۲- سطوح عملکرد اجزای غیرسازه‌ای سطوح عملکرد اجزای سازه‌ای شامل پنج سطح عملکرد به شرح زیر است: الف) سطح عملکرد ۸: خدمت‌رسانی بی‌وقفه چ) سطح عملکرد ۳ ایمنی جانی د۵) سطح عملکرد 10: ایمنی جانی محدود ه) سطح عملکرد ت]: لحاظ نشده. سطح عملکرد ۸- خدمت‌رسانی بی‌وقفه: در این سطح عملکرد پیش‌بینی می‌شود که اجزای غیرسازه‌ای در اثر وقوع زلزله محتمل, دچار خرابی بسیار جزئی شوند. به گونه‌ای که خدمت‌رسانی ساختمان به طور پیوسته انجام شود. سطح عملکرد - قابلیت استفاده بی‌وقفه: در این سطح عملکرد پیش‌بینی می‌شود که اجزای غیرسازه‌ای در ار وقوع زلزله محتمل, دچار خرابی بسیار جزئی شوند. به گونه‌ای که پس از زلزله. راه‌های دسترسی و فرار مانند درها.ء راهروها.ء پله‌هاء آسانسورها و روشنائی آن‌ها مختل نشده و امکان استفاده بی‌وقفه از ساختمان میسر باشد. سطح عملکرد ۳- ایمنی جانی: در این سطح عملکرد پیش‌بینی می‌شود که خرابی اجزای غیرسازه‌ای در اثر وقوع زلزله محتمل, خطر جدی برای ساکنین به وجود نیاورد. سطح عملکرد (1- ایمنی جانی محدود: در این سطح عملکرد پیش‌بینی می‌شود که خرابی اجزای غیرسازه‌ای در اثر وقوع زلزله محتمل, به اندازه‌ای باشد که خسارت جانی حداقل شود. سطح عملکرد 1- لحاظ نشده: چنانجه برای عملکرد اجزای غیرسازه‌ای, سطح عملکرد خاصی انتخاب نشده باشد. سطح عملکرد اجزای غیرسازه‌ای لحاظ نشده نامیده می‌شود. ۳-۳-۲ سطوح عملکرد کل ساختمان سطوح عملکرد کل ساختمان براساس سطح عملکرد اجزای سازه‌ای (۱ تا ۶ مطابق بند ۱-۳-۲) و غیرسازه‌ای آن (۸ تا 5] مطابق بند ۳-۳-۲) تعریف می‌شود. سطوح مختلف عملکرد ساختمان که در بهسازی مبناء مطلوب و ویژه به کار می‌روند. مطابق بکی از بندهای (۱-۳-۳-۲ تا ۴-۳-۳-۲) تعریف می‌شوند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ ۳۲ دستورالعمل استفاده از میراگرها در طراحی و مفاوم‌سازی ساخنمانها ۱-۳-۳-۲ سطح عملکرد خدمت‌رسانی بی‌وقفه (۸-۱) (08۱): ساختمانی دارای سطح عملکرد خدمت‌رسانی بی‌وقفه است که اجزای سازه‌ای آن دارای سطح عملکرد (۱قابلیت استفاده ۲-۳-۳-۲ سطح عملکرد قابلیت استفاده بی‌وقفه (8-۱) (107): ساختمانی دارای سطح عملکرد قابلیت استفاده بی‌وقفه است که اجزای سازه‌ای آن دارای سطح عملکرد (۱-قابلیت استفاده بی‌وقفه) و اجزای غیرسازه‌ای آن دارای سطح عملکرد (3[- قابلیت استفاده بی‌وقفه) باشند. ۳-۳-۳-۲ سطح عملکرد ایمنی جانی (۳-)) (5۳]): ساختمانی دارای سطح عملکرد ایمنی جانی است که اجزای سازه‌ای آن دارای سطح عملکرد (۳ایمنی جانی) و اجزای غیرسازه‌ای آن دارای سطح عملکرد (ح- ایمنی جانی) باشند. ۴-۳-۳-۲ سطح عملکرد آستانه فروریزش (1-۵) (۳۳)): ساختمانی دارای سطح عملکرد آستانه فروریزش است که اجزای سازه‌ای آن دارای سطح عملکرد (۵-آستانه فروریزش) باشد. در این حالت محدودیتی برای سطح عملکرد اجزای غیرسازه‌ای وجود ندارد (سطح عملکرد لحاظ نشده ]). ۴-۲- انواع میراگرها سیستم‌های غیرفعال اتلاف انرژی و به طور خاص میراگرها که در این فصل به آن‌ها پرداخته می‌شود و به صورت وابسته به تغییر مکان وابسته به سرعت یا صورت های دیگر طبق بند (۵-۲) دسته بندی می‌شوند. باید با ضوابط این بخش سازگار باشند. تحلیل سیستم به روش خطی و غیرخطی در صورت نیاز باید بترتیب طبق بند (۶-۲) و (۷-۲) انجام شود. علاوه بر این لازم است ضوابط تکمیلی مربوط به میراگرها که در بند (۸-۲) تعریف شده‌است برآورده شود. میراگرها باید طبق بندهای (4-۲) و (۱۰-۲) به ترتیب بازبینی و آزمایش شود. میراگرها باید با در نظرگرفتن شرایط محیطی شامل باد. اثرات گذشت زمان (سن)» خزش. خستگی, دمای محیط. دمای حین بهره برداری و مجاورت با رطوبت یا مواد مضر طراحی شوند. 06 006۳80۳۵ :۱0۵2 606 0600:0۵۷۷ 1۵۵1۵16 :10 * 606 ۹۵۳0 عازا :185 ٩ 0: ‏مومهاام‎ 3۳۵۷۵۲ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ فصل دوم - الزامات بهسازی لرزه‌ای سازه‌ها با استفاده از سیستم‌های استهلاک انرژی ۴۳ در ساخت مدل ریاضی ساختمان بهسازی شده باید توزیع میراگرها در پلان و در ارتفاع ساختمان در نظرگرفته شود. در تحلیل, لازم است وابستگی این وسایل به فرکانس ارتعاش, دمای محیطی و بهره برداری. سرعت. بارهای وارد و دوجهته بودن بارها در محاسبات لحاظ شود. با انجام چندین تحلیل روی ساختمان باید میزان تغییرات هر یک از مشخصات مکانیکی این وسایل با تغییر پارامترهای معرفی‌شده. تعیین شود. میراگرها باید قادر به تحمل تغییر مکان‌های بزرگتر (برای کلیه میراگرها) و سرعت‌های بزرگ‌تر (برای میراگرهای وابسته به سرعت) از حداکثر مقدار محاسبه شده تحت زلزله سطح خطر-۲ براساس معیارهای زیر باشند. ۱- اگر تعداد میراگرها در طبقه مورد نظر از یک ساختمان, در یکی از جهات اصلی چهار عدد یا بیش‌تر بوده و حداقل دو عدد از این وسایل, در هر سمت مرکز سختی طبقه در راستای اصلی مورد نظر قرارداشته باشد. کلیه میراگرها (وابسته به جابجائی و وابسته به سرعت) باید قادر به تحمل تغییر مکان‌هایی برابر با ۱۳۰/ حداکثر تغییر مکان محاسبه شده برای آن میراگر (یا وسیله) تحت زلزله سطح خطر-۲ باشند. هر میراگر وابسته به سرعتی که در بند (۲-۵-۲) تعریف شده باید قادر به تحمل نیروی متناظر با سرعتی برابر با ۱۳۰/ حداکثر سرعت محاسبه شده برای این وسیله تحت زلزله سطح خطر -۲ باشد. ۲- اگر کمتر از چهار عدد میراگر در طبقه‌ای مورد نظراز یک ساختمان. در یکی از جهات اصلی آن موجود باشد. یا کم تر از دو میراگر در هر سمت مرکز سختی طبقه در امتداد مورد بررسی وجود داشته باشد. کلیه میراگرها (وابسته به جابجائی و وابسته به سرعت) باید قادر به تحمل تغییر مکان هایی برابر با ۲۰۰/ حداکثر تغییر مکان محاسبه شده در آن میراگر تحت زلزله‌ی سطح خطر -۲ باشند. اگر میراگر وابسته به سرعت باشد. باید قادر به تحمل نیروی متناظر با سرعتی معادل ۲۰۰/ حداکثر سرعت محاسبه شده برای این میراگر تحت زلزله سطح خطر -۲ باشد. اجزا و اتصالاتی که نیروها را بین میراگر انتقال می‌دهند نیز باید طوری طراحی شوند که به ازای نیروهای توصیف شده در ردیف های ۱ و ۲ بالاء رفتار آنها ارتجاعی خطی باقی بماند. ۵-۳۲- مدل‌سازی مبراگرها در مدل‌های ریاضی تهیه‌شده برای میراگرهاء لازم است سختی اجزای سازه‌ای که بخشی از مسیر انتقال بار بین میراگر و زمین هستند. و انعطاف پذیری آنها که بر عملکرد سیستم اتلاف انرژی تأثیر می‌گذارد. شامل اجزای پی. مهاربندهایی که با میراگرها به صورت سری کار می‌کنند و اتصالات بین مهاربندها و میراگرهاء لحاظ شوند. میراگرها باید به صورتی که در ۱-۵-۲- میراگرهای وابسته به تغییرمکان در یک میراگر وابسته به تغییر مکان باید رابطه نیرو-تغییر مکان تابعی از تغییرمکان نسبی بین دو انتهای میراگر باشد. عملکرد یک میراگر وابسته به تغییرمکان باید مستقل از سرعت نسبی بین دو انتهای میراگر و فرکانس ارتعاش تعریف شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ ۴۴ دسنورالعمل استفاده از مب راکرها در طراحی و مفاوم‌سازی ساختمانها به منظور دستیابی به پاسخ نیرو-تغییرمکان و وابستگی بین آن‌هاء میراگرهای وابسته به تغییرمکان باید با جزئیات کافی مدل سازی شوند وهمچنین در صورت وجود اندرکنش نیروی محوری با برش و خمش, یا وجود تغییرشکل دو طرفه. مدل سازی باید با درنظرگرفتن جزئیات کافی و تاثیر گذار انجام شود. معادله‌ی (۱-۲) محاسبه شود. (۲- ۱ ( [9 1 وگ ۱ : تغییر مکان نسبی دو انتهای میراگر (بدون واحد) ۳۱۳۳ (۲-۲) سک مرکا 0۹۱۳۱ ۹۳ که در آن: 7 حداکثر تغییرمکان منفی میراگر ۰ : نیروی منفی میراگر در یک چرخه بارگذاری در دامنه تغییرمکان ۸ + ۲-۵-۳۲- میراگرهای وابسته به سرعت ۱-۲-۵-۲ میراگرهای وبسکوالاستیک جامد! میراگرهای ویسکو-الاستیک جامد باید با استفاده از یک فنر و میراگر موازی (مدل کلوین) مدل سازی شوند. وابستگی ثابت‌های فنر و میراگر به فرکانس و دما باید با در نظرگرفتن فرکانس اصلی ساختمان بهسازی شده ( 11) و حدود دمای بهره‌برداری وسیله محاسبه شود. اگر پاسخ چرخه‌ای برای یک میراگر ویسکو-الاستیک جامد را نتوان با تخمین دقیقی از ثابت‌های فنر و میراگر به دست آورد. واکنش ساختمان بهسازی شده را باید با تحلیل‌های متوالی ساختمان با استفاده از مقادیر کرانه بالا و پایین ثابت های فنر و میراگر تخمین زد. نیروی ایجادشده در یک میراگر ویسکوالاستیک باید از معادله (۲-۲) محاسبه شود. (۳۲-۲) 0+ امیا-۳ دوانتهای وسیله و »1 سختی موْثر وسیله است که از معادله (۴-۲) به دست می‌آید: ٩۵1۱۵ ۷1۹0125116 5 -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ فصل دوم - الزامات بهسازی لرزه‌ای سازه‌ها با استفاده از سیستم‌های استهلاک انرژی ۴۵ ۳۳ (۴-۲) سل دمم[ ار برد ی که در آن سختی ذخیره شده نامیده می‌شود. ضرایب میرایی وسیله باید از معادله (۵-۲) به دست آید: (۵-۲) ‌ - ۷۳۳ ۲ 2 1 وخ 7:01 که در آن "۲ سختی اتلاف شده. ((0 فرکانس زاویه ای برد با 271 0 1 میانگین مقادیر مطلق تعغییر مکان‌های 0 و پاسخ چرخه‌ای مبراگرهای ویسکوالاستیک جامد معمولاوابسته به فرکانس و دامنه حرکت و دمای بهره‌برداری خواهد ۲-۲-۵-۲ میراگرهای ویسکو -الاستیک مایع ! میراگرهای ویسکو-الاستیک مایع باید با استفاده از یک فنر و میراگر به صورت سری (مدل ماکسول) مدل سازی شوند. وابستگی ثابت های فنر و میراگر این میراگرها به فرکانس و دما باید با در نظرگرفتن فرکانس اصلی ساختمان بهسازی شده (11) و حدود دمای بهره‌برداری وسیله محاسبه شود. اگر پاسخ چرخه‌ای یک میراگر ویسکو-الاستیک مایع را نتوان با تخمین دقیقی از ثابت های فنر و میراگر به دست آورد. عملکرد ساختمان بهسازی شده را باید با تحلیل های متوالی قاب ساختمان با استفاده از مقادیر کرانه بالا و پایین ثابت فنر و میراگر تخمین زد. پاسخ میراگرهای ویسکو-الاستیک مایع معمولا وابسته به فرکانس و دامنه حرکت و دمای بهره‌برداری است (افزایش دما ناشی از تحریک سیستم). ۳-۲-۵-۲ میراگرهای ویسکوز مایع " سختی میراگرهای ویسکوز مایع در محدوده فرکانسی ,۰/۵1 تا ,۲1 باید همانند یک میراگر ویسکوالاستیک مدل شود. در صورت عدم وجود سختی در محدوده فرکانسی ۰/۵1۱ تا ۰۲1۱ نیرو در وسیله ویسکوز مایع از رابطه (۶-۲) محاسبه می‌شود. (۶-۲) [0] 580 *اظای < ۳ ۳۵0 ۷1900612816 5 ۰ ۰ ۰ مد 9 5 ۷19005 ]۳ * -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ ۳۶ دستورالعمل استفاده از میراگرها در طراحی و مقاوم‌سازی ساختمانها ۵-۲- ۳- انواع دیگر مبراگرها میراگرهایی که نه در رده‌ی میراگرهای وابسته به تغییر مکان و نه در رده‌ی میراگرهای وابسته به سرعت قرار می‌گیرند را باید با استفاده از روش‌های مورد تأئید مدل‌سازی کرد. در چنین مدل‌هایی باید منحنی‌های نیرو- سرعت- تغییر مکان وسیله در اثر کلیه عوامل بارگذاری شامل آثرات ثقلی, لرزه‌ای و حرارتی به دقت تعریف شود. ۶-۲- روش‌های خطی استفاده از روش‌های خطی تنها در صورت فراهم شدن معیارهای زیر مجاز است: ۱- رفتار کل سیستم قاب‌بندی ساختمان, به جز میراگرهاء تحت سطح خطر انتخابی زلزله و با به حساب آوردن اثرات میرایی اضافه شده به سیستم» به صورت ارتجاعی خطی باقی بماند. ۲- میرایی موْثر تأمین شده توسط عمل اتلاف انرژی در مود اصلی, از ۳۰/ مقدار بحرانی تجاوز ننماید. ۴ در هنگام ارزیابی وضعیت ساختمان از نظر منظم بودن» میراگرها نیز در مدل ریاضی در نظر گرفته شده باشند. ۵- اثر مودهای بالاتر بر پاسخ سازه ناچیز باشد. برای مشخص کردن لزوم اعمال آثرات مودهای بالاترء ضروری است ابتدا یک تحلیل طیف پاسخ مودال, به نحوی که ۹۰ درصد مشارکت جرمی در مودهای درنظرگرفته‌شده حاصل شود. برای سازه انجام شود. سپس لازم است تحلیل دیگری تنها با درنظر گرفتن مشارکت مود اول انجام شود. در صورتیکه برش در هریک از طبقات. که از تحلیل مودال با مشارکت جرمی ۹۰ درصد حاصل شده‌است. بیشتر از ۰ برابر میزان برش حاصل از تحلیل براساس مشارکت مود اول باشد. لازم است اثرات مودهای بالاتر در تحلیل وارد شود. ۱-۶-۲- روش استاتیکی خطی ۱-۱-۶-۲ میراگرهای وابسته به تغییر مکان استفاده از روش استاتیکی خطی برای تحلیل میراگرهای وابسته به تغییر مکان به شرطی مجاز است که علاوه بر ضوابط بند (۶-۲) ضوابط زیر نیز فراهم شوند: ۱- نسبت حداکثر مقاومت در هر طبقه و در راستای مورد بررسی, به برش طبقه‌ای که بر مبنای معادله (۱۷-۲) قابل محاسبه است. باید بین *۸/و ۱۲۰/ مقدار میانگین همین نسبت برای کلیه‌ی طبقات باشد. در محاسبه حداکثر مقاومت طبقه لازم است مشارکت کلیه‌ی اجزاء از جمله میراگرهاء در نظر گرفته شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ فصل دوم - الزامات بهسازی لرزه‌ای سازه‌ها با استفاده از سیستم‌های استهلاک انرزی ۴۳۷ ۲- حداکثر مقاومت کلیه میراگرها در یک طبقه و در راستای مورد بررسی, نباید از 7۵۰ مقاومت بقیه قاب (بدون این وسایل) در آن طبقه بیش‌تر باشد. این مقاومت باید به ازای تغییرمکان‌های مورد انتظار تحت زلزله سطح خطر-۲ محاسبه شود. اثرات عمر سازه و شرایط محیط باید در محاسبه حداکتر مقاومت میراگرها محسوب شود. بار جانبی استاتیکی معادل حاصل از رابطه (۷-۲) باید توسط ضرایب اصلاح برای میرایی موجود در جدول (۱-۲) کاهش داده شود تا میزان اتلاف انرژی (میرایی) تأمین شده توسط میراگرها به حساب آید. اثر میرایی باید توسط معادله (۱۲-۲) دول ۲ ۱- - ضرایب و3 بر حسب میرایی مورد نظر در روش تحلیل استاتیکی خطی, نیروی جانبی ناشی از زلزله (۷) به صورت ضریبی از وزن کل ساختمان (/۷) محاسبه می شود: (۷-۲) ۷-۷ که در آن: ۷ وزن کل ساختمان, شامل وزن مرده ی ساختمان و درصدی از سربار زنده مطابق آخرین ویرایش استاندارد ۲۸۰۰ ایران میباشد؛ شتاب طیفی به ازای زمان تناوب اصلی 7 است که از روی طیف استاندارد تعیین می شود. : ضریب تصحیح برای اعمال تغییرمکان های غیر ارتجاعی سیستم است که به روش زیر محاسبه میشود: بر دم د دوم ۲ رن جد 2. 0040 1 َ (۸-۲) 8-1 +1 ید 1 > 7 > 0.2 »)0 + ضریب نوع خاک بوده و برابر است با: ۶۰ برای خاک نوع | مطابق استاندارد ۲۸۰۰ ۰ برای خاک نوع 11 مطابق استاندارد ۲۸۰۰ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ ۳۸ دستورالعمل استفاده از میراگرها در طراحی و مفاوم‌سازی ساخنمانها * برای خاک نوع آ11 و 1۷ مطابق استاندارد ۲۸۰۰ نسبت مقاومت مطابق رابطه (۹-۲): - ‏کش‎ < 1 )٩-۲( که در آن .م۳ بزرگترین مقدار ۳1 در المانها بوده که با فرض 2<),,<1. 0)<,) بدست آمده است. رد اثرات کاهش سختی و مقاومت اعضای سازه ای را بر تغییرمکان ها به دلیل رفتار چرخشی آن ها وارد می کند و مقدار 5۶ سنج/ 1 (۱۰-۲) سس ۱ 7 +1 ی برای ساختمانها با زمان تناوب اصلی بزرگتر از ۷/*. 2<1) میباشد. ضریبی برای اعمال اثر مودهای بالاتر بوده و از جدول (۲-۲) بدست می‌آید. جدول ۲-۳۲ - مقادبر ضریب س قاب فولادی مهاربندی‌شده با محورهای متقارب با غیرمتقارب ۷۷ زره 4 که در آن 8 عبارت است از میرایی سیستم قاب بندی ساختمان که باید مساوی ۵/ فرض شود مگر اینکه میرایی دیگری مورد نظر باشد و ۷ عبارت است از کار انجام شده توسط وسیله ز ام در یک چرخه کامل تحت تغییر مکان های اه کف‌های طبقات. عمل جمع زدن روی تمامی میراگرها انجام می‌گیرد و ,/۷ حداکثر انرژی کرنشی قاب است که از معادله (۱۳-۲) به دست می‌آید: )۱۱-۲( + > تا 1 (۱۳-۲) ۵ - ۷۷ 1 که در آن :۲ نیروی اینرسی در کف طبقه‌ی ام بوده و عمل جمع روی کلیه کف‌ها انجام می‌گیرد. استفاده از روش استاتیکی خطی برای مدلسازی و تحلیل رفتار میراگرهای وابسته به سرعت مجاز است به شرط اینکه علاوه بر ضوابط بند (۶-۲) ضوابط زیر نیز برآورد شوند: -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ فصل دوم - الزامات بهسازی لرزه‌ای سازه‌ها با استفاده از سیستم‌های استهلاک انرژی ۴۹ حداکثر مقاومت کلیه میراگرها در یک طبقه و در راستای مورد بررسی نباید از ۵۰/ مقاومت سیستم باربر جانبی بیشتر باشد. این مقاومت باید به ازای تغییر مکان‌های مورد انتظار تحت زلزله‌ی سطح خطر -۲ محاسبه شود. اثرات عمر سازه و داده شود تا اتلاف انرژی به حساب آید. اثتر میرایی باید از معادله (۱۳-۲) محاسبه شود: زره 4 که در آن 0 عبارت است از میرایی قاب سازه‌ای که باید مساوی ۵/ گرفته شود مگر آنکه میرایی دیگری مورد نظر باشد و ۷۷ کار انجام شده توسط وسیله ز[-ام در یک چرخه کامل به ازای تغییر مکان‌های :۵ کف‌های ساختمان است. عمل جمع (۱۳-۲) +۲ < روا کار انجام شده توسط وسیله زام در یک چرخه کامل بارگذاری را باید توسط معادله (۱۴-۲) محاسبه کرد: ۳ 27 ۱۴-۲ ۹ (۱۳-۲) 8 < را که در آن ] زمان تناوب اصلی ساختمان بهسازی شده است که در محاسبه آن سختی میراگر وابسته به سرعت نیز در نظر گرفته شده است. ز) ثابت میرایی وسیله[ ام و ز۵ تغییر مکان نسبی بین دو انتهای وسیله [ ام در امتداد محور این وسیله می‌باشد. محاسبه میرایی موْئر با استفاده از معادله (۱۵-۲) به جای معادله (۱۳-۲) برای وسایل میراگر ویسکوز خطی مجاز می‌باشد: 2 ره ومع) زگ زن۵ 1 02 ۳ 47 که در آن :0 زاویه شیب وسیله‌ز ام با افق» ,0 تغییر مکان نسبی بین دو انتهای وسیله زام در مود اول در جهت افقی, :۷۷ (۱۵-۳) ۳ < ریت وزن (موجود) طبقهژ ام در مود اول است. ۳-۱-۶-۲ نیروهای طراحی نیروهای طراحی برای اجزای ساختمان بهسازی‌شده باید در سه مرحله مجزای تغییر شکلی به ترتیب زیر محاسبه شوند. از بین این مقادیرء مقدار حداکثر باید برای طراحی به کار رود. ۱- ناحیه تغییرمکان نسبی (دریفت) حداکثر: نیروهای جانبی در هر تراز از ساختمان باید با استفاده از معادله (۱۶-۲) محاسبه شوند. (۱۶-۲ الف) ۷( ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳ ۵۰ دستورالعمل استفاده از میراگرها در طراحی و مفاوم‌سازی ساختمانها (۱۶-۲ ب) هه 2 زرم ۹ ز۷۷ وتزیه که در آن ۷ برش پایه اصلاح شده معادل : ضریب توزیع : سهم اختصاص یافته به تراز لام از وزن لرزه ای موْثرء ۷۷ ارتفاع تراز لام از تراز پایه و ۴ مشارکت ارتفاعی طبقات است که برای دوره تناوب‌های بزرگتر از ۲/۵ ثانیه برابر با ۰۲ و برای دوره تناوب‌های کمتر از ۰/۵ ثانیه برابر با ۱ تعیین می‌شود. در این بازه نیز با استفاده از درونیابی خطی مقدار 1 محاسبه می‌شود. ۲- ناحیه سرعت حداکثر و تغییرمکان نسبی (دربفت) صفر: موْلفه ویسکوز نیرو در هر میراگر باید توسط معادله (۳-۲) یا (۶-۲) محاسبه شود که در آن سرعت نسبی آ برابر با 278.0 و 1 تغییر مکان نسبی بین دو انتهای وسیله تحلیلی ساختمان در نقاط اتصال وسایل و در جهات سازگار با فرم تغییر شکل یافته ساختمان در هنگام حداکثر تغییر مکان نسبی اعمال شود. نیروهای افقی اینرسی در تراز هر کف ساختمان نیز باید همزمان با نیروهای ویسکوز اعمال شوند به طوری که تغییر مکان افقی هر یک از کف ها برابر صفر شود. ۳- ناحیه حداکثر شتاب طبقه: نیروهای طراحی اجزای ساختمان بهسازی شده باید با جمع زدن نیروهای محاسبه شده در مرحله حداکثر دریفت ضرب در ,۳1۳ و نیروهای داخلی محاسبه شده در مرحله حداکثر سرعت ضرب در ول به دست آیند. (۱۷-۲) [(2800)! ۵۳ا] دمه 0۳۳ (۱۸-۲) [ 00 ۱)2- 0)] 51 خر0۳) که در آن .0 توسط معادله (۱۳-۲) یا (۱۵-۲) تعریف می‌شود. اگر روش دینامیکی خطی براساس ضوابط بند (۶-۲) انتخاب شود. از روش دینامیکی خطی با استفاده از ضوابط بیان‌شده استفاده از روش طیف پاسخ به عنوان یکی از روش‌های دینامیکی خطی هنگامی که میرایی موثر در مود اصلی ساختمان بهسازی شده در هر جهت اصلی از ۳۰/ مقدار بحرانی تجاوز نمی‌کند. مجاز می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ فصل دوم - الزامات بهسازی لرزه‌ای سازه‌ها با استفاده از سیستم‌های استهلاک انرژی [۸8 ۱-۲-۶-۲ میراگرهای وابسته به تغییر مکان اعمال روش دینامیکی خطی برای تحلیل ساختمان‌های بهسازی شده دارای وسایل وابسته به تغییر مکان باید با محدودیت‌های ذُکر شده در بند (۱-۱-۶-۲) سازگار باشد. برای تحلیل به روش طیف پاسخء اصلاح طیف پاسخ با میرایی ۵/ برای احتساب میرایی تأمین شده توسط میراگرهای وابسته به تغییر مکان مجاز می‌باشد. طیف شتاب با میرایی ۵/ باید توسط ضریب اصلاح میرایی متناظر با مود مربوطه, 13 یا ,13 یا ,13 برای دوره تناوب های واقع در محدوده مود مورد بررسی کاهش داده شود. مقدار 13 در هر مود ارتعاشی متفاوت خواهدبود. ضریب اصلاح برای میرایی در هر مود اصلی باید با استفاده از جدول (۳-۱) و میرایی موثر محاسبه شده در آن مود تعیین شود. میرایی موْثر باید با استفاده از روشی مشابه با آنجه که در بند (۱-۱-۶-۲) ذکر شد. محاسبه اگر حداکثر نیروی برش پایه محاسبه شده توسط تحلیل دینامیکی کمتر از 7۸۰ برش پایه اصلاح شده معادل ذکر شده در بند (۱-۶-۲) باشد.ء نیروها و تغییر شکل های اعضا باید همگی به یک نسبت افزایش داده شود تا برش پایه‌ی حاصل ۲-۲-۶-۲ میراگرهای وابسته به سرعت برای تحلیل به روش طیف پاسخ اصلاح طیف پاسخ با میرایی 7۵ به منظور احتساب میرایی تأمین شده توسط میراگرهای وابسته به سرعت مجاز می‌باشد. مقادیر طیف شتاب با میرایی ۵/ باید توسط ضریب اصلاح میرایی متناظر با مود تحت بررسی, لل ,3 یا ,3 در محدوده دوره تناوب های مود مورد بررسی کاهش داده شود که مقدار 3 برای هر مود ارتعاشی متفاوت خواهدبود. ضریب اصلاح برای میرایی در هر مود اصلی باید با استفاده از جدول (۳۲-۱) و میرایی موثر محاسبه شده در آن مود تعیین شود. میرایی موثر در مود 1۱ ام ارتعاش (,:30]) باید طبق معادله (۱۹-۲) تعیین شود. (۱۹-۲) (و ۳ ۳ 7 رثا 47/۷ که در آن ] عبارت است از میرایی ذاتی قاب ساختمان, ز.,۷۷ کار انجام شده توسط وسیله زام در یک چرخه کامل تحت تغییر مکان‌های مودال طبقات :6 و :۷۷ حداکثر انرژی کرنشی قاب در مود 1- ام است که توسط معادله (۲۰-۲) ۹ 1 (۲۰-۲) (6۳ ار ۷ 1 که در آن ۳ 9 (6۳ به ترتیب نیروی اینرسی افقی 0 تعغییر مکان افقی مود (- ام در تراز کف ام می‌باشد. کار انجام شده توسط وسیله میراگرویسکوز خطی‌زام. در یک چرخه کامل بارگذاری در مورد ام را می‌توان از معادله (۲۱-۲) محاسبه -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ ۵5۲ دستورالعمل استفاده از مب راکرها در طراحی و مفاوم‌سازی ساختمانها (۲۱-۲) ی *27 ت0۳ 7۳ _ ۷۷ که در آن 7 زمان تناوب مود ۲ ام ساختمان بهسازی شده است که در محاسبه آن سختی میراگرهای وابسته به سرعت نیز منظور شدهء زل) ثابت میرایی وسیله لام و .۵ تغییر مکان نسبی مود 1۱ ام بین دوانتهای وسیله [ام می‌باشد. علاوه بر اعمال مستقیم روش طیف پاسخ مطابق با این بخش برای دستیابی به نیروهای اعضا در حداکثر تغییرمکان نسبی (دریفت)» نیروهای آنها در حداکثر سرعت و حداکثر شتاب در هر مود مورد نظر نیز باید با استفاده از روش ذکر شده در بند (۲-۱-۶-۲) تعیین شوند. ضرایب ترکیب مودی ,۲1 و دتا) باید براساس معادلات (۱۷-۲) و (۱۸-۲) و با استفاده از »8 برای مود ام محاسبه شود. اگر حداکثر نیروی برش پایه محاسبه شده توسط تحلیل دینامیکی, کم تر از *۸/ برش پایه اصلاح شده معادل طبق بند (۱-۶-۲) باشد. نیروها و تغییرشکل‌های اعضا باید همگی به یک نسبت افزایش داده شوند به طوری که برش پایه حاصل, ۷-۲- روش‌های غیرخطی ۱-۷-۲- روش استاتیکی غیرخطی اگر روش استاتیکی غیرخطی طبق ضوابط بند (۶-۳) انتخاب شود روش استاتیکی غیرخطی باید براساس ضوابط مشخصات منحنی‌های غیرخطی نیرو- سرعت- تغییر مکان میراگرها و مشخصات مکانیکی اجزای نگه‌دارنده این وسایل باشد. مشخصات سختی مربوطه. باید ساز گار با تغییرشکل‌های موجود در تغییرمکان هدف 0 فرکانسی برابر با معکوس ۱- تغییر شکل‌های مورد انتظار در تغییرمکان هدف. ۲- فرکانس برابر با عکس دوره تناوب موثر. مزیت مدلسازی میراگرهای وابسته به تغییرمکان این است که افزایش سختی ساختمان ناشی از به کارگیری این وسایل در مدل ورد شده 9 نیز کاهش 1 باعثت کاهش در تعییر مکان هدف می‌شود. این روش استاتیکی غیرخطی. شوه دیگری برای محاسبه تغییرمکان هدف است و به صورت مستقیم. میرایی اضافه شده توسط میراگرها را اعمال می‌کند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ فصل دوم - الزامات بهسازی لرزه‌ای سازه‌ها با استفاده از سیستم‌های استهلاک انرزی ۳ افزوده شده به سیستم می باشد. نیروهای میرایی مودهای بالاتر در میراگرها باید بدون توجه به روش استاتیکی غیرخطی به کار گرفته شده تعیین شوند. در این روش بار جانبی ناشی از زلزله, بطور استاتیکی و به تدریج به صورت فزاینده به سازه اعمال می شود تا آنجا که تغییرمکان یک نقطه ی خاص (نقطه ی کنترل) تحت اثر بارجانبی, به مقدار مشخصی (تغییر مکان هدف) برسد و یا سازه فروریزد. انتخاب نقطه کنترل, الگوی بارگذاری, تعیین دوره تناوب اصلی و روش انجام تحلیل باید الزامات این بخش را برآورده نماید. - رابطه بین برش پایه و تغییرمکان نقطه ی کنترل باید برای هر گام افزایش نیروهای جانبی تا رسیدن به تغییرمکانی - در مدلسازی بارهای نقلی اعضا در ترکیب با بارهای جانبی باید مطابق ضوابط استاندارد ۲۸۰۰ ایران برای انتخاب ترکیب بارها عمل شود. بارهای جانبی باید در هر دو جهت منفی و مثبت به سازه اعمال و اثرات بحرانی‌ترین حالت برای طراحی استفاده گردد. - در مدل تحلیلی باید پاسخ نیرو-تغییرشکل در طول هر عضو برای تشخیص موقعیت تلاش غیرخطی قابل تعیین باشد. تحلیل استاتیکی غیرخطی می تواند به دو روش کامل و ساده شده انجام شود: ۱- در روش کامل, اعضای اصلی و غیراصلی در مدل وارد شده و رفتار غیرخطی آن ها تا حد امکان نزدیک به واقعیت انتخاب می شود. همچنین اثرات کاهندگی به نحوی وارد محاسبات می شود. ۲- در روش ساده شده, فقط اعضای اصلی مدل می شوند .رفتار غیرخطی اعضای اصلی توسط مدل دو خطی شبیه سازی می شود و از آثرات کاهندگی صرف نظر می شود. هنگام استفاده از این روش لازم است معیارهای پذیرش درنظرگرفته شود. چنانچه تعداد کمی از اعضای اصلی توسط این معیار پذیرفته نشوند. می توان آن ها را در دسته ی اعضای غیراصلی فرض کرده و از مدل خارج نمود. ۱-۱-۷-۲ نقطه‌ی کنترل در تحلیل استاتیکی غیرخطی, مرکز جرم بام به عنوان نقطه‌ی کنترل تغییرمکان سازه انتخاب می شود (مرکز جرم سقف ۲-۱-۷-۲ توزیع بار جانبی توزیع بار جانبی بر مدل سازه باید تا حدامکان شبیه به آنچه که هنگام زلزله رخ خواهد دادء باشد و حالت های بحرانی تغییرشکل و نیروهای داخلی را در اعضا ایجاد نماید. به همین جهت توزیع بار در ارتفاع سازه باید متناسب با شکل مد اول ارتعاشی در جهت مورد نظر لحاظ گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ ۵۴ دستنورالعمل استفاده از مب راگرها در طراحی و مفاوم‌سازی ساختمانها ۳-۱-۷-۲ مدل رفتارسه خطی نیرو -تغییرمکان سازه رفتار غیرخطی سازه که ارتباط بین برش پایه و تغییرمکان نقطه ی کنترل را مطابق شکل (۱-۲) مشخص می‌نماید. به منظور محاسبه ی سختی جانبی موثر (.۴!) و برش تسلیم مو ثر(,۷) باید با یک مدل رفتار سه خطی ساده جایگزین شود. برای ساده سازی مدل رفتار غیرخطی, قسمت اول منحنی از مبدا مختصات و با شیب برابر با سختی موثر جانبی, .۰ ترسیم میگردد. سختی موثر جانبی, 1۴۵ برابر با سختی سکانتی در برش پایه معادل ۶۰ درصد برش پایه تسلیم سازه متناظر با تغییر مکان هدف یا تغییر مکان متناظر با حداکثر برش پایه (,۷۸.۸) ۰ به نقطه ای بر روی خط اول به گونه ای تعیین میشود که مساحت زیر منحنی ایده آل شده با مساحت زیر منحنی ظرفیت سازه برابر گردد. قسمت سوم منحنی ایده آل شده که دارای شیب منفی (,؟اد0) میباشد از اتصال نقطه متناظر با تغییر مکان هدف یا تغییر مکان متناظر با ۴-۱-۷-۲ تغییرمکان هدف تغییرمکان هدف برحسب نوع دیافراگم تعیین می شود .در سازه‌هایی که دارای دیافراگم صلب با نیمه صلب هستند ۴-۱الف و ب) طراحی شود. اثر زلزله در امتداد عمود بر امتداد موردنظر در صورت لزوم باید در نظر گرفته شود. برس بایه ۸ ۵۸ شکل ۱-۲- منحنی ساده شده نیرو- تغییر مکان ۴-۱-۷-۲ الف - ساختمان با دبافراگم صلب تغییرمکان هدف برای سازه با دیافراگم های صلب باید با درنظرگرفتن رفتار غیرخطی سازه برآورد شود به عنوان یک روش تقریبی می توان مقدار تغییرمکان هدف را از رابطه (۲۲-۲) محاسبه نمود. 2 (۲۲-۲) 9 و۲۳5 6 که در آن .7 زمان تناوب اصلی موثر ساختمان مطابق رابطه (۲۳-۲) بدست می‌آید: -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ فصل دوم - ال زامات بهسازی لرزه‌ای سازه‌ها با استفاده از سبستم‌های استهلاک انرزی ۵۵ (۲۳-۲) 8 ۲-۳ م۳ که در ان :1 دوره تناوب اصلی ساختمان با فرض رفتار خطی است و :۴ سختی جانبی ارتجاعی مطابق شکل (۱-۲) می‌باشد. ۰ ضریب اصلاح برای ار تباط تغییرمکان طیفی سیستم یک درجه آزادی به تغییرمکان بام سیستم چند درجه آزادی است که برابر یکی از مقادیر زیر انتخاب می شود: - ضریب مشارکت مود اول - ضریب مشارکت جرمی محاسبه شده با استفاده از بردار شکل متناظر با تغییرشکل سازه در مقدار بردار در نقطه کنترل - مقادیر تقریبی مطابق جدول (۳-۲) جدول ۳-۲ مقدار ضریب ۲۷ تعداد طبقات ساختمان ساختمان < ی برشی " سابر سس ی وک ۱1۴ ۱1۳ ۵ ۱1۵ ۱1۳ ۱۰ ۱. برای مقادیر مابین حدود داده شده در جدول باید از درونیابی خطی استفاده کرد. از تحلیلهای خطی بوده و از رابطه (۸-۲) محاسبه می شود. در این رابطه. ۲ نسبت مقاومت مطابق رابطه (۲۴-۲) میباشد. در صورتی که 1 بزرگتر از .م۳ مطابق رابطه (۲۵-۲) باشد. استفاده از روش آنالیز استاتیکی غیرخطی مجاز نمی‌باشد. 5 ۲ - جر (۲۴-۲) 9/۳ یز که در آن: 0 شتاب طیفی در زمان تناوب موثر اصلی و میرایی سازه در راستای مورد نظر : مقاومت جاری شدن بر اساس نمودار نیرو-تغییر مکان ایده آل شده بدست آمده از آنالیز استاتیکی غیر خطی: ۷ وزن لرزه ای موثر سازه : 0 ضریب جرم موثر در مد اول است که میتواند با استفاده از جدول (۲-۲) و یا از تحلیل دینامیکی بدست آید. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳ ۵۶ دستورالعمل استفاده از میراگرها در طراحی و مقاوم‌سازی ساختمانها ۳2 اثرات کاهش سختی و مقاومت اعضای سازه ای را بر تغییرمکان ها به دلیل رفتار چرخشی آن ها وارد می کند و براساس بند ۱-۱-۶-۲ تعیین می‌شود. برای ساختمانهایی با رفتار نرم شدگی (سختی پس جاری شدن منفی) بیشینه ضریب مقاومت.6125 1 میبایست با استفاده از رابطه (۲۵-۲) محاسبه گردد. (۲۵-۲) ۳ + 7 برم روگ که در آن : 0 کمترین مقدار مابین تغییر مکان هدف. ,0 و تغییر مکان در بیشینه برش پایه مطابق شکل (۱-۲) : ۶ : تغییر مکان جاری شدن مطابق شکل (۱-۲): (۲۶-۲) 7۵ 0.15 +1 < ۲ 0: شیب پس جاری شدگی موثر مطابق رابطه (۲۷-۲): (۲۷-۲) (6۳-۵ - 2)02 + م-م0 > م0 که در آن: 3 ضریب شیب نرم شدگی مطابق شکل (۱-۲): ۵ ضریب شیب منفی بواسطه اعمال اثر ۳-۸ بوده که برای بدست آوردن آن لازم است یک بار سازه با در نظر گرفتن اثرات ۳-۸ تحلیل گردد و سیس مدل رفتار سه خطی ایده آل سازه ترسیم گردد. شیب ده در نمودار رفتاری ایده آل شده برابر ۹ میباشد. ضریب اثر حوزه نزدیک بوده که برای مناطق با لرزه خیزی بسیار زیاد و زیاد برابر ۰/۸ و برای مناطق با لرزه خیزی متوسط و کم برابر ۰/۲ میباشد. ۴-۱-۷-۲ ب- ساختمان با دیافراگم نیمه صلب برای سازه هایی که دارای دیافراگم نیمه صلب هستند. تغییرمکان هدف باید با درنظرگرفتن سختی دیافراگم محاسبه شود برای این منظور باید تغییرمکان نقاط مختلف بام با استفاده از تحلیل دینامیکی مدل سه بعدی سازه که در آن سختی محاسبه شده و در نسبت حداکثر تغییرمکان هر نقطه ای از بام به تغییرمکان مرکز جرم بام ضرب شود . تغییرمکان هصدف که به این ترتیب محاسبه می شود باید برای تمام قاب های سازه درنظر گرفته شده و به هر حال نباید از مقدار به دست آمده از رابطه (۲۲-۲) کوچکتر باشد . -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ فصل دوم - الزامات بهسازی لرزه‌ای سازه‌ها با استفاده از سیستم‌های استهلاک انرژی ۵۷ ۴-۱-۷-۲- ج- ساختمان با دیافراگم نرم برای سازه‌هایی که دارای دیافراگم نرم میباشند. مقدار تغییرمکان هدف را میتوان برای هر یک از قابها به طور جداگانه برأورد نمود. در این حالت جرم مربوط به هر قاب باید بر اساس سطح بارگیر آن تعیین گردد .تغییرمکان هدف برای هر یک از قابها را باید مشابه تغییرمکان هدف ساختمانهای با دیافراگم صلب محاسبه نمود ۵-۱-۷-۲ میراگرهای وابسته به تغییر مکان ۶-۱-۷-۲- میراگرهای وابسته به سرعت ۷ زره 4 ۳ بت که در آن 0 میرایی قاب ساختمان است که باید مساوی ۵/ گرفته شود مگر آنکه میرایی دیگری مورد نظر باشد. :/۷ کار )۲۸-۲( کل وسایل صورت می گیرد. هم‌چنین. ۷۷۸ حداکثر آنرژی کرنشی قاب است که طبق معادله (۱۳-۲) محاسبه می‌شود. کار انجام شده توسط وسیله‌ز- ام در یک چرخه کامل بارگذاری باید براساس معادله (۲۹-۲) محاسبه شود. 2 (۲۹-۲) وت ۷۷ 155 که در آن .7 زمان تناوب اصلی سکانتی ساختمان بهسازی شده است که در محاسبه آن سختی میراگرهای وابسته به سرعت در صورت وجود باید منظور شود. این زمان تناوب با استفاده از معادله (۲۳-۲) محاسبه می‌شود که در آن سختی موْثرء مک با سختی سکانتی, یک در تغییر مکان هدف. همان گونه که در شکل (۲-۲) نشان داده شده, جایگزین می‌شود. ثابت میرایی وسیله‌[ ام بوده و زر3 ۰ تغییر مکان نسبی بین دوانتهای وسیله‌ز ام در امتداد محور وسیله [ ام به ازای -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳ ۵۸ دسنورالعمل استفاده از مب راکرها در طراحی و مفاوم‌سازی ساختمانها برش پایه برش پایه ۱ 6 7 بر * ۶ ۳ هه 1 ]7 ؟ با 06۳ با ,0.6۲ 3 6 7 4 شکل ۲-۲- منحنی ساده شده نیرو-تغییر مکان برای کنترل نیروهای اعضای کنترل شونده توسط تغییرمکان باید از تغییر شکل‌های ایجاد شده به ازای تغییر مکان هدف استفاده کرد. برای کنترل نیروهای اعضای کنترل شونده توسط نیرو باید نیروهای به دست آمده در سه حالت حدی زیر را مورد استفاده قرارداد: تغییرمکان نسبی حداکثر. سرعت حداکثر و شتاب حداکتر. نیروهای حداکثر باید در طراحی استفاده شود و اثرات مودهای بالاتر باید به طور دقیق ارزیابی شود. برش پایه 4 ۲ 067 تغییر مکان بام ‏ ,۵ ی شکل ۳-۲- منحنی نیرو -تغییرمکان خطی. معادل و غیرخطی اگر روش دینامیکی غیرخطی طبق بند (۶-۲) انتخاب شود. از تحلیل تاریخچه زمانی غیرخطی به گونه‌ای که در بند (۱-۲-۷-۲) بیان شده است. به جز موارد یکه در این بند اصلاح می‌شود. باید استفاده کرد. در مدل تحلیلی باید توزیع میراگرهاء هم در پلان و هم در ارتفاع ساختمان بهسازی شده در نظرگرفته شود. اگر مشخصات میراگرها به فرکانس ارتعاش, دمای بهره‌برداری (شامل افزایش حرارت ناشی از ارتعاش)» تغییر شکل (یا -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ فصل دوم - الزامات بهسازی لرزه‌ای سازه‌ها با استفاده از سیستم‌های استهلاک انرژی ۵۹ کرنش). سرعت بارهای وارده و دوجهته بودن بارها بستگی داشته باشد. این وابستگی باید با فرض مقادیر حدی کرانه بالا و پایین مشخصات مربوط برای یافتن حدود نتایج در تحلیل لحاظ شود. جزئیات مرتبط با تعیین معیارهای حدی کرانه بالا و پائین در بخش ۳-۴-۲ از تفسیر دستورالعمل ارائه شده‌است. یکی از راه‌های لحاظ نمودن تغییرات در پاسخ نیرو- تغییرشکل میراگرهاء انجام چند تحلیل برای ساختمان بهسازی شده با به کارگیری محدوده مشخصات پاسخ میراگرها می‌باشد. طراحی ساختمان بهسازی شده شامل میراگرها باید براساس پاسخ‌های حداکثر محاسبه شده ناشی از تحلیل‌های انجام شده باشد. نیروهای ویسکوز (در صورت وجود) که در سیستم قاب لرزه‌ای ایجاد می‌شود. باید در تحلیل و طراحی سیستم قاب لرزه‌ای لحاظ شود. ارزیابی تاریخچه نیروهای اعضا باید براساس تغییرمکان‌های گره‌ای (با انجام عملیات روی ماتریس های سختی اعضاء) و سرعت‌های گره‌ای (با انجام عملیات روی ماتریس‌های میرایی اعضا) انجام شود. راه حل دستیابی به پاسخ قابل قبول برای ساختمان بهسازی شده با استفاده از میراگرهاء پاسخ ثابت میراگرها می‌باشد. باید نشان داده شود نیروها و تغییر شکل‌های میراگرها که در طی زلزله طرح ایجاد می‌شود. براساس مشخصات نمونه ۸-۲- ضوابط تفصیلی سبستم‌ها ۱-۸-۲ - کلیات سیستم اتلاف انرژی 9 سایر بخش‌های سیستم باربر جانبی باید با الزامات بیان شده در این بند ساز گار باشند. ۲-۸-۲ دمای بهره‌برداری لرزه‌ای ساختمان هنگام زلزله طراحی مشخص شده و واکنش قابل قبول وسایل و نمونه‌های آزمایشی آن‌ها تعریف شود. پاسخ نیرو- تغییر مکان میراگرها عموماً وابسته به دمای محیط و افزایش دمای حاصل از تحریک لرزه‌ای و چرخه‌ای می‌باشد. ۳-۸-۲ شرایط محیطی علاوه بر در نظرگرفتن ضوابط مربوط به بارهای قایم و جانبی ناشی از باد و زلزله در طراحی میراگرهاء سایر شرایط محیطی شامل اثرات عمر سازه» خزش,» خستگی. دمای محیطی و قرارگرفتن در معرض رطوبت و مواد مضر را نیز باید به -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ ۶۰ دسنورالعمل استفاده از مب راکرها در طراحی و مفاوم‌سازی ساختمانها ۳-۸-۲ نیروی باد عمر خستگی میراگرها و اجزای آن ها شامل آب‌بندها در یک وسیله ویسکوز مایع. باید بررسی شده و نشان داده شود که حداقل به میزان عمر مفید طراحی وسایل می‌باشد. وسایلی که در معرض خرابی در اثر دامنه کم هستند. باید نیروهای ۵-۸-۲- بازرسی و جایگزینی امکان دسترسی برای بازرسی و جایگزینی میراگرها باید فراهم شود. ۶-۸-۲- کنترل کیفیت ساخت ساخت وسایل, روش بازرسی و آزمایش‌های لازم برای تضمین کیفیت وسایل تولیدی باشد. در شرایط کاملاً محافظه کارانه. برنامه کنترل کیفیت که براساس آزمایش صورت می‌پذیرد باید سازگاری نتایج متفاوت حاصل از یک نمونه خاص تحت آزمایش را تائید نماید. نتایج هر آزمایش در صورتی معتبر است که اطلاعات حاصله در محدوده مشخصات مورد پذیرش (که براساس نیازهای پروژه تعریف می‌شود) قرار گیرد. صروری است محدوده مورد پذیرش مشخصات اسمی طراحی در انطباق با رواداری‌هایی باشد که متناسب با مشخصات اسمی طراحی و به صورت میانگین برای ابزارهای اتلاف انرژی بیان می‌شود. این رواداری‌ها در صورتیکه بر روی متوسط مشخصات مجموعه‌ای از ابزارهای اتلاف انرژی تعریف شود به طور معمول بین 1090+ تا 1596+ درنظر گرفته می‌شود. ولی اگر یک ابزار خاص مورد توجه قرار گیرد. این رواداری‌ها تا 2090+ نیز افزایش خواهد یافت. مهندس مسئول باید برنامه زمان‌بندی نگهداری و آزمایش میراگرها را برای تضمین پاسخ قابل اعتماد وسایل در طول دوره عمر مفید طراحی آن‌ها تهیه نماید. میزان نگهداری و آزمایش‌های مربوط باید متناسب با مدت زمان طی شده از شروع به کار گیری وسایل باشد. ۹-۲ بازبینی طرح ۱-۹-۲ کلیات بازبینی طرح کلیه ساختمان‌های بهسازی شده‌ای که دارای میراگر هستند. به جز مواردی که توسط ضوابط این بند اصلاح شده است. باید مطابق با ضوابط بخش (۷-۱) انجام شود. بازبینی طراحی سیستم میراگر و برنامه‌های آزمایش‌های مربوطه -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ فصل دوم - الزامات بهسازی لرزه‌ای سازه‌ها با استفاده از سیستم‌های استهلاک انرزی ۶۱ باید توسط یک گروه مهندسی مستقل صورت گیرد. این گروه باید متشکل از افراد دارای تجربه در زمینه تحلیل لرزه‌ای و نظریه و کاربرد میراگرها باشد. موارد زیر در بازبینی طرح کنترل شود. ۱- طرح اولیه شامل تعیین ابعاد وسایل ۲- آزمایش نمونه‌ها طبق بند (۲-۱۰-۲) ۳- طرح نهایی ساختان بهسازی شده و انجام تحلیل‌های مربوط ۴- برنامه کنترل کیفیت تولید میراگرها ۱۰-۲ آزمایش‌های لازم برای میراگرها ۱-۱-۲ کلیات روابط نیرو- تغییر مکان و مقادیر میرایی فرض‌شده در طراحی میراگرها باید توسط آزمایش‌های تشریح شده در این بند قبل از تولید وسایل به منظور نصب در ساختمان تائید شود. اگر آزمایش‌های تجویز شده در این بند قبل از مرحله‌ی طراحی پروژه انجام گیرند. باید نتایج آن را در طراحی به کاربرد. آزمایش‌های مشخص شده در این بند باید به این منظور انجام شود که: (- منحنی نیرو- تغییر مکان فرض شده برای میراگرها در طراحی را تائید نماید. ۲- توانایی هر یک از وسایل را در تحمل ارتعاشات شدید ناشی از زلزله نشان دهد. این آزمایش‌ها را نباید جایگزین برنامه‌ی کنترل کیفیت ساخت وسایل طبق بند (۶-۶-۳-۲) نمود. مهندس مسئول باید معیارهای پذیرش مشخصی را برای مقادیر سختی و میرایی موثر حاصل از آزمایش نمونه‌ها تهیه نماید و مقادیر حدی عملکرد را که در صورت تجاوز از آن. وسایل مربوطه مردود اعلام می‌شوند. مشخص کند. مهندس مسئول باید معیارهای پذیرش مشخصی را برای مقادیر سختی و میرایی موثر حاصل از آزمایش نمونه‌های تولید طبق بند (۶-۸-۲) تهیه نماید. نتایج آزمایش نمونه‌ها باید مبنای معیارهای پذیرش مربوط به آزمایش نمونه‌های تولیدی پذیرش, باید تأثیر تاریخچه بارگذاری روی پاسخ هر یک از وسایل با مقرر داشتن انجام آزمایش روی وسایل تولید. قبل از آزمایش نمونه‌ها در نظر گرفته شود. روش‌های ساخت و کنترل کیفیت به کار گرفته شده برای کلیه وسایل تولید شده و نمونه‌های آن‌ها باید یکسان باشد. این روش‌ها باید توسط مهندس مسئول پیش از ساخت نمونه‌های وسایل تصویب شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳ ۲ دستورالعمل استفاده از میراگرها در طراحی و مقاوم‌سازی ساختمانها ۲-۱-۲ آزمایش نمونه‌ها ۱-۲-۱۰-۲- کلیات آزمایش‌های زیر روی نمونه‌ها باید به طور جداگانه روی دو وسیله در ابعاد واقعی از هر نوع و اندازه‌ای که در طرح به کار رفته انجام گیرد. به شرط تأئید مهندس مسئول, برگزیدن نمونه‌هایی با ابعاد و اندازه‌هایی که نماینده‌ی ابعاد و اندازه‌ی هر نوع از وسایل است برای انجام آزمایش روی نمونه‌ها مجاز می‌باشد. این کار می‌تواند جایگزین انجام آزمایش روی وسایلی از هر نوع و اندازه شود. به این شرط که روش‌های ساخت و کنترل کیفیت برای وسایلی از هر نوع و اندازه که در ساختمان بهسازی شده به کار رفته. یکسان باشد. نمونه آزمایش شده را نباید در ساختمان به کار برد مگر اینکه توسط مهندس مسئول به طور کتبی تائید شود. ۲-۲-۱-۲ ثبت داده ها روابط نیرو- تغییر مکان در هر چرخه از هر آزمایش باید به صورت الکترونیکی ثبت شود. ۳-۲-۱-۲ دوره و چرخه‌های آزمایش آزمایش‌های ذکر شده در زیر حداقل تعداد لازم بوده که در آن‌ها هر میراگر باید به منظور شبیه‌سازی بارهای تقلی وارد بر وسیله, در هنگامی که در ساختمان نصب شده است. و حداکثر درجه حرارت محیطی مورد انتظارء بارگذاری شود. ۱- تعداد چرخه‌های بارگذاری باید به اندازه‌ای باشد که در هنگام وقوع بار باد طرح در طول عمر سازه. مورد انتظار است. اما کمتر از ۲۰۰۰ چرخه رفت و برگشتی کامل بار (در مورد وسایل وابسته به تغییر مکان و ویسکو-الاستیک) یا تغییرمکان (در مورد وسایل ویسکوز) تحت دامنه مورد انتظار در بار باد طراحی, تحت فرکانسی برابر با عکس دوره تبصره : وسایلی که در معرض نیروها و جابجایی‌های ناشی از باد قرار نمی‌گیرند. لازم نیست تحت این آزمایش‌ها قرار ۲- هر وسیله باید تحت ۲۰ چرخه رفت و برگشتی کامل تغییر مکانی برابر با تغییر مکان میراگرها در زلزله سطح خطر-۲ و تحت فرکانسی برابر با عکس دوره تناوب اصلی ساختمان بهسازی شده قرارداده شود. تبصره : انجام آزمایش روی وسایل میراگرها به روش‌هایی به جز آنچه در بالا ذکر شده با حفظ شرایط زیر مجاز می‌باشد: ۱- معادل بودن روش پیشنهادی با روش آزمایش چرخه‌ای نشان داده شود. ۲- روش پیشنهادی وابستگی پاسخ میراگرها را به دمای محیط. فرکانس بارگذاری و افزایش درجه حرارت در حین آازمایش را در برگیرد. ۳- روش پیشنهادی توسط مهندس مسئول تائید شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳ فصل دوم - الزامات بهسازی لرزه‌ای سازه‌ها با استفاده از سیستم‌های استهلاک انرزی ۳ ترتیب و دوره‌های آزمایش میراگرها نباید جزئی از سیستم مقاوم ثقلی را تشکیل دهند. اما ممکن است احتیاج باشد ۴-۲-۱-۲ میراگرهای وابسته به سرعت و با فرکانس ارتعاش اگر مشخصات نیرو- تغییرشکل میراگرها در هر تغییر مکانی کوچک‌تر یا مساوی تغییر مکان کل طرح با تغییر در محدوده فرکانس آزمایش از ]۰/۵ تا ۰۲۶۱ بیش از ۱۵/ تغییر نماید. آزمایش‌های ذکر شده در بند قبل باید به ازای فرکانس‌هایی برابر با (/۵/* و۲۶۱ صورت پذیرد. اگر نمونه‌هایی با مقیاس کاهش‌یافته برای تعیین کمیت خواص وابسته به نرخ بارگذاری میراگرها استفاده شود این نمونه ها بایداز همان نوع و مصالح و همچنین تولید شده با همان روند تولید و روش کنترل کیفیتی باشند که در مورد نمونه‌های با مقیاس واقعی بکار رفته‌است. همچنین باید تحت فرکانس مقیاس شده‌ای آزمایش شوند که نماینده نرخ بارگذاری نمونه با اندازه واقعی باشد. ۵-۲-۱-۲ میراگرهای در معرض به تغییر مکان خارج از صفحه اگر میراگرها (وابسته به سرعت و وابسته به جابجائی) تحت اثر تغییر شکل دوجهته قرار داشته باشد. آزمایش‌هایی که قبلاً گفته شد باید هم در تغییر مکان دوجهته برابر با صفر و هم در تغییر مکان جانبی حداکثری تحت زلزله سطح خطر -۲ انجام گیرد. تبصره: اگر نمونه‌های با مقیاس کاهش‌یافته برای تعیین کمّی خواص میراگرها در تغییر مکان دوجهته به کار گرفته شوند. این نمونه‌ها باید از همان نوع و مصالح و همچنین روش تولید و کنترل کیفیتی باشند که در نمونه‌های با مقیاس واقعی به کار رفته و در تغییر مکان های مقیاس شده‌ای آزمایش شوند که معرف تغییرمکان های نمونه اصلی باشد. ۶-۲-۱۰-۲- آزمایش وسایل مشابه میراگرها که اولاً دارای اندازه و مصالح مشابه, و ساختار داخلی, فشارهای داخلی استاتیکی و دینامیکی (در صورت وجود) یکسان بوده و ثانیاً تحت روند تولید و روش کنترل کیفیت یکسانی ساخته شده و قبلاً توسط آزمایشگاه مستقلی تحت سلسله مراتب ذکر شده در بالا آزمایش شده باشند.ء در صورت وجود شرایط زیر نیازی به آزمایش ندارند. ۱- کلیه اطلاعات آزمایش‌های مربوطه در دسترس مهندس مسئول قرار داده شده و توسط وی تائید شوند. ۲- سازنده بتواند مشابهت وسایل آزمایش شده قبلی را با وسایل مورد نظر فعلی برای مهندس مسئول اثبات نماید. ۳ استفاده از اطلاعات مربوط به آزمایش‌های قبلی به صورت کتبی توسط مهندس مسئول تائید شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ ۶۳ دستورالعمل استفاده از میراگرها در طراحی و مفاوم‌سازی ساخنمانها ۳-۱۰-۲- تعیین مشخصات منحنی نیرو- تغییر مکان مشخصات نیرو- تغییر مکان یک میراگر باید براساس آزمایش‌های چرخه‌ای بار و تغییر مکان وسایل نمونه ذکر شده در بند (۲-۱۰-۲) باشد. چنان که قبلاً نیز عنوان شد.ء سختی موثر (:) یک میراگر دارای سختی, باید در هر چرخه تغییرشکل, طبق معادله‌ی (۲-۲) محاسبه شود. ۱۳۳۱۳۹ ۰۱۵۱۳۵۱ ۹ که در آن نیروهای *7] و۲۲ باید به ترتیب در تغییر مکان‌های ۵۸ و ا محاسبه شوند. سختی موثر یک میراگر باید به (۲-۲ تکرار) ازای تغییرمکان‌هایی در آزمایش تعیین شود که در بند (۲-۲-۱۰۹-۲) شرح‌داده شده است. ۷۷ 1 0 سس ری رش ۲ 27 که در آن ما طبق معادله (۲-۲) تعیین می‌شود 0 ۷۵ سطح محصور شده توسط یک چرخه کامل منحنی نیرو- تعغییر مکان در یک میراگرهاء به ازای تغییر مکان نمونه آزمایشی به میزان .۸۰ (میانگین مقادیر مطلق تغییر مکان‌های "۸ و :) است. )۳۲۱-۲( ۴-۱۰-۲- کفایت سیستم اگر کلیه‌ی شرایط زیر برآورد شوندء عملکرد یک وسیله نمونه آزمایشی اولیه را می‌توان مناسب دانست: ۱- منحنی نیرو- تغییر مکان در آزمایش‌های بند (۳-۲-۱۰-۲) دارای ظرفیت حمل بارء با نمو غیرمنفی باشند. تبصره: میراگرهایی که رفتاری وابسته به سرعت دارند. لازم نیست از ضابطه بالا پیروی نمایند. ۲- در هر آزمایش از آزمایش‌های بند (۳-۲-۱۰-۲)» سختی موثرء .۳ یک میراگر نمونه آزمایشی در هر چرخه. به میزانی بیش از 7۱۵ نسبت به سختی موثر میانگین محاسبه شده روی کلیه چرخه‌های آن آزمایش تغییر نکند. تبصره: حد ۱۵./ توسط مهندس مسئول در مشخصات فنی طرح قابل افزایش است. به این شرط که در تحلیل نشان داده شود که این حد افزایش یافته, اثر حذف کننده‌ای روی پاسخ ساختمان بهسازی شده ندارد. میراگرهای ویسکوز مایع و سایر وسایلی که دارای سختی موثر نیستند. لازم نیست که از این ضابطه پیروی نمایند. ۳- در هر یک از آزمایش‌های بند (۳-۲-۱۰-۲) حداکثر نیرو و حداقل نیرو در تغییر مکان صفر در یک نمونه آزمایشی در هر چرخه. به میزانی بیش 7-7۱۵ نسبت به نیروهای میانگین حداکثر و حداقلی که روی کلیه‌ی سیکل های آن آزمایش -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳ فصل دوم - الزامات بهسازی لرزه‌ای سازه‌ها با استفاده از سیستم‌های استهلاک انرژی ۶۵ تبصره: حد ۱۵/ توسط مهندس مسئول در مشخصات فنی طرح قابل افزایش است. به این شرط که توسط تحلیل نشان داده شود که این حد افزایش یافته اثر حذف کننده‌ای روی پاسخ ساختمان بهسازی شده ندارد. ۴- در هر یک از آزمایش‌های بند (۳-۲-۱۰-۲)» سطح سیکل(۷۷0) یک نمونه آزمایشی در هر چرخه. به میزانی بیش از ۵ نسبت به مساحت زیر منحنی چرخه متوسط محاسبه شده روی کلیه چرخه‌های آن آزمایش تغییر ننماید. تبصره: حد ۱۵/ توسط مهندس مسئول در مشخصات فنی طرح قابل افزایش است. به این شرط که توسط تحلیل نشان داده شود که این حد افزایش یافته, اثر حذف کننده‌ای روی پاسخ ساختمان بهسازی شده ندارد. ۵- در مورد وسایل وابسته به تغییر مکان» سختی موثر میانگین» میانگین حداکثر و حداقل نیرو در تغییر مکان صفر و میانگین سطح چرخه (1/۵)که برای هر یک از سلسله آزمایش های توصیف شده در بند (۳-۲-۱۰-۲) محاسبه شده. باید چرخه‌ای, نباید به میزانی بیش از به علاوه و منهای ۱۵/ نسبت به سطح میانگین ۲۰ چرخه‌ی آزمایش تفاوت داشته ۶ در مورد وسایل وابسته به سرعت. نیروی میانگین حداکثر و حداقل در تغییر مکان صفرء سختی موثر (فقط در مورد وسایل ویسکو-الاستیک) و میانگین سطح چرخه (۷/10) که برای هر یک از سلسله آزمایش‌های ذکر شده در بند ۱۱-۲- فلوچارت مقاوم‌سازی ساختمان‌ها با استفاده از میراگر به منظور تفهیم هرچه بهتر مطالب آرائه‌شده در این فصل, روند بهره‌گیری از میراگرها در مقاوم‌سازی ساختمان‌های -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۶ از ۵ ی ۱ جض ۱۳/۷ دسنورالعمل استفاده از مب راکرها در طراحی و مفاوم‌سازی ساختمانها شروع ْ مدلسازی ساختمان موجود براساس اطلاعات در دسترس محاسبه ۷۹12110 با استفاده از رابطه (۷-۲) و روابط بخش ۱-۶-۲ ۱ )0 (00 اصلاح ۷512110 و طیف شتاب مورد استفاده براساس میزان میرائی هدف ۱ پا مشخصات میراگر مورد استفاده در طرح (نکو کا) موجود است؟ تعیین (۴ و ) براساس رابطه برنم1/ با فرض "م1/ ها هر مود برابر با ه1/ هدف و تعیین پارامترهای بلی ی برای میراگر ۵۶ بو رابطه (۱۱-۲) و (۱۳-۲) روش استاتیکی خطی تعداد آنها رابطه (۱۹-۲) روش دینامیکی خطی ۲ رابطه (۲۲-۲) روش استاتیکی غیرخطی مدلسازی میراگرها ۲ تحلیل سازه براساس روش انتخابی مورد نظر (استاتیکی خطی و غیرخطی, دینامیکی خیز و طرح مورد استفاده باید میزان میرائی هدف اصلاح شود. غیر خطی) #4 در صورت استفاده از روش دینامیکی خطی, برش پایه محاسباتی باید برای میراگرهای وابسته به تغییرمکان» با ۲ ۰ برش پایه استاتیکی و برای میراگرهای وابسته به ۱ سرعتء با ۸۰ برش پایه استاتیکی همپایه شود. ادامه -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ فصل دوم - الزامات بهسازی لرزه‌ای سازه‌ها با استفاده از سیستم‌های استهلاک انرژی ادامه ۲ محاسبه کار انجام شده» ز«, ۷۹7 توسط وسیله میراگرژام در پاسخ دینامیکی متناظر با مد (11ام ارتعاش سازه در جهت مورد نظر در جابجایی مودال 0 با استفاده از روابط موجود ۳۴+ ۲ محاسبه میرایی موثر در جابجایی طرح 0۳ با استفاده از روابط موجود (*) اتفیر مش و 3 آیا مقدار 107/ محاسباتی حاصل از تحلیل, با یا تغییر مشخصات میراگرها : هدف تقریباً برابر است؟ ۲ بلی راهنمائی: کنترل نیروهای وارد بر عضوهای موجود در سازه براساس سطوح سه گانه سطح تغییرمکان حداکثر خیر استفاده از روش‌های دیگر مقاومسازی همراه با استفاده از میراگرء جهت تقویت اعضا ۲ ً پایان آیا تمامی اعضای سازه» معیار پذیرش مورد نظر را برآورده می‌کنند؟ ۶۷ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- ز فصل اهنما و سوم -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ فصل سوم- راهنما و نفسیر ۷۱ ۱-۳ ضوابط عمومی اجزاء 9 قطعات ساختمانی باید برای نیرو و تغییرشکل محاسباتی کنترل شده 9 ضوابط حجحدی مقاومت 9 تغییرشکل را برآورده نمایند. این مسئله در سازه‌های دارای ابزارهای اتلاف انرژی نیز صادق است. در این دسته از سازه‌هاء اجزانی که در ترکیب با ابزارهای اتلاف انرژی قرار می‌گیرند. باعث ایجاد قاب نگه‌دارنده ابزارهای اتلاف انرژی" و نقاط اتصال" خواهند شد که نمونه‌ای از این موارد در شکل (۱-۳) ارائه شده‌اند. اصلی‌ترین دلیل استفاده از ابزارهای اتلاف آنرژی در قاب‌های ساختمانی کاهش تغییرمکان و خرابی در قاب است که این اتلاف انرژی که دارای مشخصات سختی و میرائی به طور همزمان هستند. می‌توان به میراگرهای تسلیم فلزی, اصطکاکی و ویسکو-الاستیک آشاره نمود. در طرف دیگرء مبراگرهای ویسکوز که اغلب دارای مشخصه‌های میرائی بوده و از سختی قابل توجهی برخوردار نیستند نیز توان قابل توجهی در بالابردن قدرت استهلاک آنرژی قاب خواهند داشت. در شکل (۳- ۲) به طور شماتیک تاثیر هر یک از انواع میراگرها بر پاسخ نیرو-تغییرمکان یک ساختمان نشان داده شده‌است. آنچه از عبارت دیگرء منحنی پاسخ برای شرایط با و بدون میراگر از نظر کلی مشابه است. محل نصب میراگر به اجزاء نگهدارنده آن ز | ۱ میراگر ۱ / ۱ 5 - ْ ۱ ۱ ‌ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ شکل ۱-۳-اجزای در ترکیب با ابزارهای اتلاف انرزژی 5 91021100قنل و00۳ ۵۳ دنس همرس 0۳۲118 5از۳۵ * -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ ۷۲ دستورالعمل استفاده از میراگرها در طراحی و مقاوم‌سازی ساختمانها رابطه نیرو-تغییرمکان برای انواع مختلف میراگرها ممکن است به شرایط محیطی (شامل باد. خستگی و دمای بهره‌برداری) و همچنین به شدت بار زلزله. تغییرشکل‌های ماندگار و تغییرشکل‌های دو جهته وابسته باشد. این وابستگی‌ها باید با توجه به مقادیر حدی, که مرتبط با مشخصات مصالح به‌کاررفته در میراگر است. در تحلیل و طراحی لرزه‌ای مدل درنظر گرفته شود. درنظر گرفتن سختی میراگرها و تکیه‌گاه‌های نگه‌دارنده آنها در مدل ریاضی از اهمیت بالائی برخوردار است. به نحوی که اگر از سختی تکیه‌گاه نگه‌دارنده میراگر صرفنظر شود. ممکن است سختی جانبی ساختمان دست پائین تخمین زده شده و در نهایت. تغییرمکان هدف به صورت دست بالا محاسبه شود. در مقابل, اگر میراگر روی یک تکیه‌گاه نگه‌دارنده انعطاف پذیر قرار گرفته باشد و این میراگر به صورت صلب مدل شود. میزان تاثیر میراگر در رفتار پاسخ دست بالا بوده و به نتایج غیرمحافظه کارانه منجر خواهد شد. با میراگرهای تسلیم فلزی ای تغییرشکل جانبی میزان شیب نمودار وابسته ۱ با میراگرهای ویسکوالاستیک به فرکانس سازه و 5 سس 2 تغییرشکل جانبی شکل ۲-۳- تاثیر انواع میراگرها بر پاسخ نیرو-تغییرمکان سازه به کار گیری ابزارهای اتلاف آنرژی در ساختمانهاء ضمن اینکه باید توجیه علمی و فنی داشته باشد. می باید به طور دقیق مورد ارزیابی قرار گرفته و میزان تاثیر حضور این ابزارها در رفتار ساختمان بررسی شده باشد. به همین دلیل, لازم است در ابتدا نسبت به انجام یک تحلیل یا طرح اولیه از ساختمان در شرایط تجهیز با ابزارهای اتلاف انرژی اقدام شود. این تحلیل, با توجه به نوع رفتار ابزارهای اتلاف انرژی و نیاز ساختمان از حیث طراحی یا بهسازی, می‌تواند به روشهای خطی و غیرخطی (تحلیل طیف پاسخ و یا تاریخچه زمانی) انجام شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ فصل سوم - راهنما و نفسیر ۷۳ تقسیم نمود. میراگرهای ۷101418-ع۱۷1012[[1 و میراگرهای اصطکاکی در رده مبراگرهای وابسته به تغییرمکان قرار میراگر اصطکاکی میراگر تسلیم فلزی شکل ۳-۳- نمودار چرخه‌ای ایده آل بار -تغییرمکان برای میراگرهای وابسته به تغییرمکان میراگرهای ویسکوالاستیک جامد و میراگرهای ویسکوز که با فشار سیال در یک پیستون کار میکنند را می‌توان در رده میراگرهای وابسته به سرعت دسته‌بندی کرد. در شکل (۵-۲۳) نمودار ایده‌ألی از پاسخ چرخه‌ای بار -تغییرمکان این میراگرها ارائه شده‌است. 1 میراگر ویسکوز مایع میراگر ویسکوز مایع یا جامد شکل ۴-۳- نمودار چرخه‌ای ایده‌آل بار -تغییرمکان برای میراگرهای وابسته به سرعت سایر میراگرها دارای مشخصه‌هایی هستند که نمی‌توان آنها را در رده میراگرهای ذکرشده در شکل‌های (۳-۳) و (۴-۳) دانست. از این نمونه می‌توان به میراگرهای 21107۷ ۹۳۵00-۵۱۵۲۳ ۳۳۲۵۲۵۲1۳۵ ]۷۷1 23800165 ۵ 1۳10110-۹0۲1 2202801111 و 00۷1665 1۵۳۵۵-۵۵۵۱۵ ۳۵۵۳۸۱۵ 1101۵ آشاره نمود. در شکل (۵-۳) نمائی از رفتار بار-تغییرمکان این میراگرها ارائه شده‌است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ ۷۴ دستورالعمل استفاده از میراگرها در طراحی و مقاوم‌سازی ساختمانها میراگر اصطکاکی-فنری با قابلیت ۵۰۵16۲8 میراگر مایع با قابلیت حفظکنندگی میرائی شکل ۵-۳ نمودار چرخه‌ای ایده آل بار -تغییرمکان برای میرا گر های دارای قابلیت 11000710116 لازم به ذکراست که میراگرهای 2110 (511200-1101۵۲ می‌توانند با اعمال تغییرات ساختاری, منحنی‌های پاسخ چرخه‌ای مشابه آنجچه در شکل (۳-۳) ارائه شده‌است را از خود نشان دهند. ۱-۲-۳ میراگرهای وابسته به تغییرمکان ۲-۴-۳ میراگرهای وابسته به سرعت الف) میراگرهای جامد ویسکوالاستیک خود نشان می‌دهند که دارای مشخصات دینامیکی وابسته به فرکانس بار لرزه‌ای, دما و شدت دامنه حر کت است. رابطه داده شده‌است. در این سیستم. نیرو از رابطه زیر حاصل خواهد شد: (۱-۳) 0 + ایا < ۲ و سختی موثر در این میراگر از رابطه زیر بدست خواهد آمد: اه (۲-۳) - م:ا 0 و همچنین, ضریب میرایی میراگر از رابطه زیر بدست خواهد آمد: (۳-۳) لت ی -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ فصل سوم - راهنما و نفسیر ۷۵ که در آن. ۰( مقدار متوسط قدر مطلق مقادیر ۱0 است. ۷۷۵ سطح زیر منحنی یک چرخه بارگذاری (از 1 تا ] ) است. سختی موثر همچنین به عنوان سختی برشی ذخیره شده نیز شناخته می‌شود. ضریب میرایی نیز می‌تواند براساس میزان آفت سختی یا ؟ا به صورت زیر معرفی شود: ۸ (۴-۳) سس 0 تغییرمکان (0) ۰ *0 با از 2 سره شکل ۶-۳- رابطه ایده آل بار -تغییرمکان برای میراگر لزاه: ۷1۵00۵1110 سختی و میرائی موثر معمولاً به فرکانس, دما و شدت حرکت وابسته‌اند. در شکل (۷-۳) مقادیر نرمال‌شده از این پارامتر 4 21 2 16۲۵۰ 5 ,2 60 ت- م7۳ دهد 3 ج 2 5 #* 7 ی 1 ۵ 6 4 3 2 1 ۵ (۲۷2) ۴۲۵۹۵۲۴۷ 03 هه 3 ] 40 رس هَ نا ۵ 5 #عی1 ۹ 3 0.1 ن 0.95 زمه 2 5 4 3 2 1 0.00 شکل ۷-۳- سختی موثر نرمال شده (7)) و ضریب میرائی (0/:)) برای میراگر ویسکوالاستیک جامد -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ ۷۶ دستورالعمل استفاده از میراگرها در طراحی و مقاوم‌سازی ساختمانها لازم به توجه است که وابستگی پلیمرهای ویسکوالاستیک به دما و فرکانس به عنوان تابعی از مشخصات ترکیبی پلیمر نیست. مقادیر نرمال شده در این نمودارء شامل 0 برابر با مدول برشی و "0 افت مدول برشی است. رفتار ویسکوالاستیک جامد می‌تواند با استفاده از مدلهای پیشرفته ویسکوالاستیسیته. در محدوده وسیعی از فرکانسها مدل شود. مدلهای ساده‌تر قادر به مدنظر قرار دادن رفتار در محدوده‌های مشخصی از فرکانس هستند. به عنوان مثال, یک مدل استاندارد خطی در دمای ۲۱ درجه در شکل (۸-۳) نشان داده شده‌است. نتایج این مدل که بر اساس مقادیر 42۵ 6075.16 و ۷/۳۵ 02<0. 48) و ۱۷1]۳۵-۹۵0/۲۵0 [1-0.3 استخراج شده‌اند. در شکل (۹-۲۳) ارائه شده‌است. که اکد میراگر ۳ فنر شکل ۸-۳- مدل ویسکوالاستیک برای میراگر ا6۲۳۵۳۱۵م۴ و لاا50۵ ۱۱۳۵۵۲ 51۱30۵43۲0 0 - .م770۲ 8859۵ 51۲3۱۵ 6۹20060 ۵ 1 2 3 4 5 ۴۲۵۵۹۹۳۱۴۷ )۲2( 5 4 3 2 1 0 فرکنس (۳۹2) شکل ۹-۳ - مشخصات میراگر 0010 جامد تخمین زده شده براساس مدل خطی -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ فصل سوم- راهنما و تفسیر ۷۷ اد ار / فر (۵-۳) > و[ رک 5 و0 رک > رن 1 ۳ در این رابطه همچنین, رگا دا و دل) برابر با ثابتهای فنر و میراگر برای مدل خطی هستند. م۸ ناحیه تماسی میراگر و ] ضخامت مصالح ویسکوالاستیک در میراگر است. ب) میراگرهای دارای سیال ویسکوالاستیک میراگرهای با سیال ویسکوالاستیک که با ایجاد برش در سیال ویسکوالاستیک کار می‌کنند. رفتاری از خود نشان استاتیکی برابر با صفر است. میراگرهای دارای سیال ویسکوالاستیک و میراگرهای ویسکوالاستیک جامد. براساس نسبت میزان افت سختی به سختی موثر, در شرایطی که فرکانس بارگذاری به صفر نزدیک می‌شود. قابل تشخیص خواهند بود. این نسبت در میراگرهای با سیال ویسکوالاستیک به بینهایت و در میراگرهای ویسکوالاستیک جامد به صفر میل خواهد کرد. رفتار این میراگرها را می‌توان با مدلهای پیشرفته ویسکوالاستیک مدل کرد. هرچند. این مدلها در بسیاری از موارد با مدل ماکسول, که در شکل (۱۰-۳) نشان داده شده‌است قابل مدلسازی است. م۸ ۸مه رورت شکل ۱۰-۳- مدل ماکسول برای میراگرهای دارای سیال ویسکوالاستیک ج) میراگرهای با سیال ویسکوز رفتار ویسکوز خالص می‌تواند با اعمال فشار روی یک سیال درون پیستون ایجاد شود. میراگرهای دارای سیال ویسکوز مقداری سختی در مقادیر فرکانس بالای بارگذاری چرخه‌ای از خود نشان می‌دهند. میراگرهای دارای سیال ویسکوز خطی, که سختی‌ای در محدود فرکانس ,0.51 تا 2.01 از خود نشان می‌دهند. باید به عنوان میراگرهای با سیال ویسکوز مدل شوند که در آنهاء ۶۱ فرکانس اصلی ساختمان خواهد بود. محدوده فرکانس ]0.5 تا 2.01 به نحوی تعریف می‌شود که در آن. 0.511 به عنوان حد پائین و برابر با کاهش یک-چهارمی در سختی جانبی شناخته می‌شود. این کاهش همانند یک حد بالا ناشی از ظرفتیهای تغییرشکلی مرتبط با ساختار فعلی خواهد بود. حد 2.01۱ نیز به عنوان حد بالا و بیانگر این مسئله است که مولفه ها و اجزاء ساختمانی که در مدل ریاضی وارد نشده‌اند.ء دارای سختی‌هایی خواهند بود که در صورت عدم وجود سختی در بازه 0.511 تا 2.011 نیروی ا در میراگر دارای سیال ویسکوز می‌تواند از رابطه زیر -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ ۷۸ دستورالعمل استفاده از مب راکرها در طراحی و مفاوم‌سازی ساختمانها ۰ ۰-۱ ٩80)۵۶-۳(‏ ۲۵7 - ۲ فرم ساده‌سازی شده از میراگر با سیال ویسکوزء میراگر با سیال خطی است که در آن. مقدار توان » (توان میرائی) برابر ی ۱/۰ خواهد بود. مقدار متداول برای این توان بین ۵ با ۲/۰ تعریف می‌شود و جزئیات محاسباتی آن در بخش ۲-۳- ۴-۲ مورد توجه قرار می‌گیرد. ۳-۲-۳ سابر میراگرها سایر میراگرهاء همانند میراگرهایی که رفتار آنها در شکل (۵-۳) نمایش داده شده‌اند. نیازمند مدلسازی‌هایی متفاوت از ۳-۳ طراحی ساختمان‌های جدید با استفاده از میراگرها به طور کلی, در سازه‌هایی که استفاده از ابزارهای اتلاف آنرژی مورد توجه قرار می‌گیرد. تامین یک سیستم مقاوم در برابر زلزله که توان فراهم آوردن یک مسیر انتقال بار کامل را داشته باشد. ضروری است. این سیستم باربر جانبی باید بر اساس ویژگیهای ساختمان و منطقه و با درنظر گرفتن تمامی محدودیت های ارتفاع. گروه بندی طرح لرزه‌ای و نامعینی و نیز جزئیات اجرایی موجود انتخاب شده باشد. علاوه بر این» توجه به نکات زیر در طراحی سازه‌های دارای میراگر ضروری است: ۱) سیستم مقاوم در برابر بار لرزه‌ای بدون احتساب سیستم میراگرء باید به گونه‌ای طراحی شود که مقاومتی کمتر از ۷۵ درصد مقاومت مورد نیاز برای حالت بدون حضور میراگر را دار باشد (برای سازه های نامنظم شدید در ارتفاع یا پلان این محدودیت ۱۰۰ درصد است). طراحی سیستم باربرجانبی برای حداقل ۸۰ درصد مقاومت مورد نیاز در حالت بدون میراگرء ضمن آنکه موجب افزایش ایمنی در مقابل مسائل ناشی از سوء عملکرد میراگر خواهد بود. باعث ایجاد یک سیستم ترکیبی خواهد شد که با دار بودن سختی و مقاومت کافی. باعث کنترل پاسخ تغییر مکان جانبی می شود. ۲) سیستم میراگر (شامل تمامی اجزاء میراگر و قطعات نگهدارنده آن)» باید محدودیت‌های تغییرمکان‌های نسبی را در تمامی ساختمان‌ها (منظم و غیرمنظم) برآورده نماید. این سیستم همچنین, باید برای نیروهای واقعی (کاهش نیافته) زلزله و نیز تغییر مکانهای واقعی طراحی شود. برای اعضای مشخصی از سیستم میراگر (مثل اتصالات یا اعضایی که از طریق آنها ابزار میراگر قاب بندی می شوند)» به غیر از ابزار میراگر»ء رسیدن به حد تسلیم محدود مجاز است به شرط آنکه این وضعیت بر عملکرد سیستم میراگر تاثیر نگذاشته و مقادیر کنترلی نیرو و تغییرشکل در اعضاء از مقادیر مجاز برای اعضای سازه‌های متداول که توسط استاندارد تعیین می شود تجاوز ننماید. ۳) علیرغم تشابه احتمالی در برخی اجزاء سیستم میراگر به طور مجزای از سیستم مقاوم در برابر بارهای لرزه‌ای تعریف می‌شود. همانگونه که در شکل (۱۱-۳) نشان داده شده است. سیستم میراگر می‌تواند عضو مشترکی با سازه اصلی -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳ فصل سوم - راهنما و نفسیر ۷۹ عضو مشترکی نداشته باشند.ء نیروهای مبراگر باید محاسبه شده و به اعضای قاب مقاوم در برابر نیروی زلزله انتقال داده هدن کم 3 هه سعه ال ل میراگرهای تعبیه‌شده در خارج سازه دی ممم من 55 لا ل 3 9 میراگرهای داخلی < بدون عضو مشترک با سازه 5۳85 7 85 ۳ ۱ لس 3 ۳ میراگرهای داخلی - با تعدادی عضو مشترک با سازه وت 1 : 5۳5 ععت :0 ععت میراگرهای داخلی --دارای عضوهای مشترک با سازه شکل ۱۱-۳- سیستم میراگر و قاب نگهدارنده آن به همراه قاب باربر جانبی سازه ۱-۳-۳ مقادبر طیفی پاسخ و طرح براساس ساختگاه پارامترهای مر تبط با شرایط ساختگاه. که در فرآیند تحلیل سازه‌های دارای میراگر مورد استفاده قرار می گیرند. به شرح زیر معرفی‌شده و در دستورالعمل حاضر به کار می‌روند. شتاب طیفی پاسخ متناظر با زلزله حداکثر ساختگاه (۱10)» در دوره تناوب‌های مختلف با پارامترهای زیر معرفضشی می‌شود: 5۱ پارامتر شتاب طیف پاسخ (م۲1)0) با میرایی ۵/در دوره تناوب ۱ ثانیهء تنظیم شده برای اترات نوع خاک محل -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳ ۸۰ دستورالعمل استفاده از میراگرها در طراحی و مفاوم‌سازی ساختمانها 55 پارامتر شتاب طیف پاسخ (۷1)0۳۸) با میرایی ۵/در دوره تناوب های کوچک. تنظیم شده برای اثرات نوع خاک محل این پارامترها به طور کلی براساس روابط زیر تعیین می‌شوند: (۷-۲) کی 7 ویود (۸-۳) گ ۳ یرک که در آنهاء ۱ پارامتر شتاب طیفی پاسخ (۷121۸) نگاشت‌شده در دوره تناوب برابر با ۱ ثانیه است و ۰ پارامتر شتاب طیفی پاسخ (۱/601]۸) نگاشت‌شده در دوره تناوب‌های کوتاه است. پارامترهای ,5 و ,5 باید براساس شرایط ساختگاه تعیین شوند. در شرایطی که ,5 کوچکتر یا مساوی ۰/۰۴ باشد و ,5 کوچکتر یا مساوی ۱۵/* باشد. می‌توان ساختمان را در ناحیه با خطر لرزه‌پذیری ۸ درنظر گرفت. علاوه بر این» ضرایب متناظر با ساختگاه که با ,"] و ,۲ معرفی می‌شوند. براساس جداول ۱-۳ و ۲-۳ تعیین می‌شوند. در شرایطی که 5,<0.5 باشد. مقادیر ,1 براساس جداول زیر متناظر با شرایط کشور خواهد بود و امکان استفاده از طیف طرح استاندارد ۲۸۰۰ وجود خواهد داشت. در غیر اینصورت و براساس شروط مندرج در بند ۱-۳-۳-۱ از دستورالعمل, استفاده از روش طیف طرح ویژه ساختگاه الزامی است. جدول ۱-۳- ضرایب ,7 براساس مشخصات ساختگاه آ خف سلی پسع 000 شدشد دوجو وهای که سا -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ فقصل سوم - راهنما و نفسیر ۸ جدول ۲-۳- ضرایب .7 براساس مشخصات ساختگاه شتاب طیفی پاسخ (۸1)۴۸) نگاشت‌شده در دوره تناوب برابر با ۱ ثانیه س 3 ی تسه هس براساس ضوابط مندرج در بند ۱-۳-۳-۱ دستورالعمل ب) مقادیر طیفی طرح: شتاب طیفی طرح متناظر با دوره تناوب‌های مختلف با پارامترهای زیر معرفی می‌شود: 510: متناظر با شتاب پاسخ طیفی زلزله طرح در دوره تناوب برابر با ۱ ثانیه است. 5 متناظر با شتاب پاسخ طیفی زلزله طرح در دوره تناوب‌های کوتاه است. این پارامترها از رابطه‌های زیر بدست می‌آیند: )٩-۳(‏ وروگ > وررد 2 )۱۰-۳( ۳-۳-۳- روشهای تحلیل ۱-۲-۳-۳ کلیات روش های تحلیل استاتیکی خطی و تحلیل طیف پاسخ را می توان برای طراحی سازه‌های دارای میراگر که مشخصات پیکربندی مناسبی داشته باشند (برای مثال, حداقل دو ابزار میراگر در هر طبقه برای مقاومت در برابر پیچش منظور شده باشد) به کار برد. در چنین مواردی چنانجه سازه در سایتی که مقدار ,در آن مساوی یا بیش از ۰:۶ باشد. ضمن تحلیل خطی. نیازمند انجام یک تحلیل اضافی تاریخچه زمانی غیرخطی به منظور تخمین حداکثر پاسخ سازه خواهد بود. پارامتر شتاب طیفی پاسخ (۷۸۲1۸) نگاشت‌شده در دوره تناوب برابر با ۱ ثانیه است که جزئیات محاسباتی آن در ادامه ذکر می‌شود. مشابه سازه های متداول, سازه های دارای میراگر نیز حین لرزش‌های شدید زمین دچار تسلیم می‌شوند و عملکرد آنها می‌تواند به شدت از پاسخ مودهای بالاتر تاثیر پذیر باشد. به همین دلیل استفاده از روشهای تحلیل غیرخطضی -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳ ۸۲ دستورالعمل استفاده از میراگرها در طراحی و مفاوم‌سازی ساختمانها (۳۵۵0۷۵۲) با استفاده از سختی موثر و مشخصات میرائی موثر مود اول, در این سازه‌هاء مورد توجه قرار می گیرد. الزامات مورد بحث در دستورالعمل حاضر که برای مدلسازی غیرخطی سازه‌های دارای میراگر ارائه شده اند. به منظور وارد کردن اثرات تقاضای شکل پذیری (پاسخ بعد از تسلیم) و پاسخ مودهای بالاتر سازه دارای میراگرء به صورت غیر مستقیم در تحلیل و طراحی ارائه شده است. به طور کلی, روشهای طیف پاسخ و بار جانبی معادل که در دستورالعمل حاضر ارائه شده است شامل چندین ساده سازی و محدودیت مطابق زیر است: ۱ با استفاده از روش تجزیه مودی میتوان سازه چند درجه آزادی دارای سیستم میراگر را به سیستم های یک درجه آزادی معادل تبدیل نمود. در این شرایط فرض بر این است که مکانیزم خرابی سازه یک مکانیزم یک درجه آزادی است و لذا توزیع تغییرمکان نسبی در ارتفاع. منطبق بر شکل مود اول یا اشکال دیگر از جمله مثلث وارونه. با تخمین درستی همراه خواهد بود. این روش راء در عین دقت و سادگی. نمی توان با قطعیت برای ساختمان های دارای تسلیم شدگی یا ساختمان‌های با نسبت میرایی غیر مشخص به کار برد. ۲ پاسخ یک سیستم یک درجه آزادی غیر خطی را می توان با استفاده از مشخصات معادل خطی و طیف پاسخ ۵ درصد تخمین زد. طیف پاسخ متناظر با میرایی بیشتر از ۵ درصد را می توان با استفاده از ضرایب اصلاح میرایی تعیین نمود. علاوه براین» نیروهای وابسته به سرعت را می توان با استفاده از سرعت مودی و اطلاعات مودی متناظر با آن. و یا با اعمال فاکتورهای اصلاحی بر آنها به دست آورد. ۳ پاسخ غیر خطی سازه را می توان با یک رابطه هیسترزیس دو خطی, دارای سختی ثانویه صفر (رفتار الاستو- پلاستیک) مدلسازی کرد ۴ مقاومت تسلیم سازه می‌تواند با تحلیل پلاستیک سازه یا با استفاده از حداقل برش پایه لرزه‌ای و مقادیر ۰/۲ 20ک. حاصل شود. ۵ در روش نیروی جانبی معادل باید اثرات مودهای بالاتر را در نظر گرفت تا تاثیر آنها بر نیروهای وابسته به سرعت به حساب آورده شود. روش های طیف پاسخ و بارجانبی معادل که در دستورالعمل حاضر ارائه شده اند. هر دو تخمین های محافظه کارانه ای از نیروی میراگر و عکس العمل های اعضاء بدست می دهد و در قیاس با نتایج تحلیل تاریخچه زمانی غیرخطی دینامیکی از ۲-۲-۳-۳ تحلیل خطی تحلیل خطی به دو روش عمده روش استاتیکی خطی یا بار معادل, و روش دینامیکی خطی یا طیف پاسخ انجام می‌شود. این روش‌ها به طور کامل در فصل اول دستورالعمل حاضر ارائه شده‌است. در اینجا و به منظور بیان جزئیات این روش‌ها و مبانی محاسباتی آن‌ها به اختصار به برخی ویژگی‌های آنها اشاره می شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ فصل سوم - راهنما و نفسیر ۸۳ در تحلیل به روش بار معادل جانبی» پاسخ سازه با دو مود اصلی تعریف می‌شود: اول» مود اصلی سازه و دوم مودهای باقیمانده. مودهای باقیمانده مفهومی است که برای تخمین اثرات ترکیبی مودهای بالاتر به کار می‌رود. از آنجاکه معمولاً سرعت مودال در درجه دوم اهمیت نسبت به تغییرمکان مودال قرار داشته و مودهای بالاتر نقش بیشتری در تعیین سرعت دارند. لذا استفاده از مودهای بالاتر در طراحی پاسخ‌های وابسته به سرعت میراگرها حائز اهمیت است. برای تحلیل به روش طیف پاسخ. اثرات مودهای بالاتر به طور مجزا در نظر گرفته می‌شوند. در هر دو روش بار جانبی معادل و طیف پاسخ., پاسخ در مود اصلی در جهت مورد انتظارء براساس رفتار و مشخصات غیرخطی (00900۷۵) سازه تعیین می‌شود. مشخصات غیرخطی,که براساس برش پایه و تغییرمکان بام تعریف می‌شوند به ظرفیت ساختمان وابسته اند که خود به طور خاص به پارامترهای مودی از جمله میزان جرم‌های مودی مرتبط است (شکل ۱۲-۳). (۳:ر ۶ .در 2) منحنی 7 ۳:۶ نرمال‌شده براساس وزن شکل ۱۲-۳- منحنی ۲:۱0۷۵۲ و ظرفیت در شرایطی که از روش‌های تحلیل خطی استفاده می‌شود. شکل‌های مودی مشخص نیست. لذا استفاده از یک فرم الاستو-پلاستیک مناسب است (شکل ۱۳-۳). منحنی 0۷۶110۷۵۲ ایده‌آل‌سازی شده در یک نقطه با منحنی 0۷510۷۳۲ دقیق مشترک است و این نقطه متناظر با تغییرمکان زلزله طرح یا 0:0 است. منحنی ایده‌آل‌سازی شده. امکان تعریف نیاز شکل‌پذیری را براساس زلزله طرح, «بل فراهم می‌کند و این نیاز را با نسبت تغییرمکان طرح., 10۱0 به تغییرمکان تسلیم, 10۷ مشخص می‌نماید. این ضریب شکل‌پذیری,» که برای محاسبه پارامترهای مختلف طراحی به کار می‌رود. نباید از میزان ظرفیت شکل‌پذیری سیستم مقاوم در برابر زلزله. ,یل که با استفاده از پاسخ 0۷۵۸10۳۵۱ سازه محاسبه می‌شود. تجاوز نماید. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ ۸۴ دستورالعمل استفاده از میراگرها در طراحی و مقاوم‌سازی ساختمانها 2 « سها/ هل ‌ ی * وا/ ید 1 منحنی هار9 ۱۱۹۱ 2 تور و اس ی ْ ۱۹۲/8۵ وظ/ 47 تغره مکان ی شکل ۱۳-۳- منحنی ایده آل سازی شده ۳:۵1:۷۵ مورد استفاده در تحلیل خطی اجزاء یک سیستم میرائی برای نیروهای مود اصلی حاصل از زلزله طرح و متناظر با برش پایه ۷۷ طراحی می‌شوند. مگر انکه سیستم میراگر به تنهایی طراحی شده باشد و آزمون‌های نمونه برای پاسخ در زلزله حداکثر انجام شده باشد. اجزاء سیستم مقاوم در برابر زلزله برای برش پایه متناظر با مودهای باقیمانده, ۷۱ طراحی می‌شوند که در این شرایط کاهش نیروها براساس ضریب تشدید مقاومت (,9)) انجام می‌شود و با ضرب در ۲4/8 اثر تحلیل الاستیک در آن وارد می‌شود. اعمال کاهش در نیروها با استفاده از ضریب مذکورء به دلیل تعریف مقادیری برای 4!) که از مقدار ‎[٩‏ کمتر است. ضروری است. در شرایطی که این دو مقدار با هم برابر بوده و سازه تحت شرایط الاستیک دارای میرایی ۵ درصد باشد» هیچ گونه اصلاحاتی در مقادیر نیرویی لازم نخواهد بود. از آنجاکه روش تحلیل بر محاسبه تغییرمکان‌های نسبی واقعی در طبقات و تغییرمکان‌های سیستم میراگر (فارغ از تغییرمکان‌هایی که برای شرایط الاستیک در برش پایه کاهش یافته محاسبه شده و سپس با ضریب ,)۲ اصلاح شده‌است) استوار است. اعمال یک قضاوت مهندسی مورد نیاز خواهد بود. با توجه به اینکه تغییرمکان‌های نسبی واقعی در طبقات قابل محاسبه هستند. لذا حداکثر میزان تغییرمکان‌های جانبی طبقات که براساس روابط مندرج دراستاندارد ۲۸۰۰ ویرایش ۴ تعیین شده‌است. باید پیش از استفاده در ضریب 1/20 ضرب شوند. محاسبه نیروها در اعضای ساختمان دارای میراگرهای وابسته به سرعت. به دلیل اینکه مولفه ویسکوز نیروها به طور مستقیم درنظر گرفته نشده‌است. فرأیند پیجیده‌ای خواهد داشت. با توجه به عدم هم‌زمانی رخدادن مقادیر حداکثر تغییرمکان» سرعت و شتاب. حداکثر نیروی اعضا ممکن است در یکی از سه حالت کلی حداکثر تغییرمکان. حداکثر سرعت و حداکثر شتاب رخ دهد. تمامی این سه سطح باید برای سازه‌های دارای مبراگرهای وابسته به سرعت کنترل شوند. برای سیستم‌های میراگر وابسته به تغییرمکان. سطوح اول و دوم تعیین کننده‌اند و امکان صرفنظر از سطح سوم وجود دارد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳/۷ قصل سوم- راهنما و تفسیر ۸۵ نیروهای ویسکوز در وضعیت حداکثر سرعت. بیشترین مقدار خود را خواهند داشت. مولفه های افقی این نیروهای ویسکوز با نیروهای اینرسی خنثی می‌شوند به نحوی که تغییرمکان‌های جانبی برابر با صفر می‌شود. نیروهای ویسکوز باعث بوجود آمدن نیروهای محوری در ستونهای نگه‌دارنده میراگرهای ویسکوز می‌شوند. شدت این نیروهای محوری به (الف) مقدار میرائی افزوده‌شده به واسطه میراگرها و (ب) تعداد میراگرهایی که برای رسیدن به سطح میرائی هدف مورد استفاده قرار گرفته‌اند وابسته است. هارمونیک با فرکانس ۱] و دامنه‌ای متناظر با حداکثر تغییرمکان نسبی قرار دارد. در این شرایط. حداکثر شتاب برابر خواهد بود با میزان شتاب متناظر با بیشترین تغییرمکان (۰۳۷*2]۰۸۴,۲۱)). براساس تحقیقات موجود. این رابطه نتایج قابل قبولی ارائه می‌دهد. لازم به ذکراست که استفاده از فرض ۳,۳۷۲,۲۴۱ به نتایج محافظه‌کارانه‌ای در خصوص نیروی اعضا منجر خواهد شد. ضرایب نیرویی ۲۰۲۵ و ۳۰۲۷ برای ترکیب آثار سطوح حداکثر تغییرمکان و حداکثر سرعت در محاسبه نیروها در سطح حداکثر شتاب. تعریف و استفاده می‌شوند. این ضرایب. به صورت عددی و در قالب جداولی براساس محاسبات عددی پیشنهادی توسط (2001) .[2 ۵1 121111۳07 ارائه شده‌اند و برای رفتار غیرخطی ویسکوز و رفتار غیرالاستیک سازه‌ای معتبرند. نحوه محاسبه این ضرایب نیز به شرح آاشاره شده در بند ۴-۲-۳-۳ می باشد. ۳-۳-۳-۳ روش‌های غیرخطی به عنوان یک اصل ابتدائی در ورود به تحلیل سازه‌ها در محدوده غیرخطی توجه به این مورد ضروری است که در شرایطی که سیستم مقاوم در برابر زلزله به طور ذاتی الاستیک است (به عنوان مثال, مقاومتی بیشتر از ۵۰ درصد نیاز حالیکه در شرایطی که سیستم مقاوم در برابر زلزله به حد تسلیم رسیده باشد. ۰ تمامی مشخصه‌های رفتاری پس از تسلیم اجزاء سازه‌ای باید در مدلسازی ساختمان وارد شوند. پاسخ کاهش‌یافته ساختمان‌های دارای سیستم میراگر با ضریب میرائی ثا شناخته می‌شود که براساس میزان میرائی موثر 8 در مود مورد انتظار تعیین شده‌است. در این شرایط. میزان میرائی موثر متناظر با مود اصلی سازه دارای میراگر, براساس مشخصات غیرخطی پاسخ نیرو-تغییرمکان سازه تعریف می‌شود. برای بهره‌گیری از این روش در تحلیل‌های غیرخطی, مشخصات غیر خطی سازه شامل ضریب تشدید مقاومت (20؟) و سایر پارامترها در محاسبات وارد می‌شود. شکل (۱۴-۳) کاهش پدید آمده در پاسخ زلزله طرح در مود اصلی سازه به دلیل افزایش در میرائی موثر آن مود (که با 13۱۵ نشان داده می‌شود) را نشان می‌دهد. منحنی ظرفیت ارائه‌شده, بیانگر رفتار غیرخطی ساختمان در مود اصلی است که براساس رابطه بین شتاب و تغییرمکان طیفی تعریف می‌شود. کاهش ناشی از تأثیر میرائی در دوره تناوب موثر مود اصلی ارتعاش اعمال می‌شود. به طور کلی» میرائی موثر ترکیبی از سه مولفه زیر است: -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ ۸۶ دستورالعمل استفاده از مب راکرها در طراحی و مفاوم‌سازی ساختمانها ۱- میرائی ذاتی (0۱): میرائی ذاتی یک ساختمان در لحظه تسلیم یا پیش از آن. بدون درنظر گرفتن حضور میراگرها. این مقدار به طور معمول و در شرایط بحرانی, برابر با ۵ درصد برای ساختمان‌های بدون ابزارهای اتلاف انرژی معرفی می‌شود. ۲- میرائی هیسترزیس (1]): میرائی پس از تسلیم سیستم مقاوم در برابر زلزله و اجزاء نگه‌دارنده میراگر است که براساس دامنه تغییرمکانی (ع21011100) مورد نظر تعیین می‌شود (در شرایط بحرانی مثل شرایط تسلیم و قبل از آن. برابر با صفر در نظر گرفته می‌شود). ۳- میرائی سیستم اتلاف آنرژی (۷ث]): میرائی ویسکوز سیستم اتلاف آنرژی (برای میراگرهای وابسته به تغییرمکان. باید چ است نت ۵ اردگ دختتتد تک تمه ۱ ا ً ۱ ۸ مقهت| پگ !- ۹ 1 مص ۳ 8و ۵۱ ۱ ا ۳ ۹ ۱ ۱ ۰ هم ی ۱ یک 3 دورد و8 !47" ۶ ور صکا شکل ۱۴-۳- کاهش پاسخ سازه به دلیل کاهش میرانی موثر هر دو بخش میرائی هیسترزیس و میرایی متناظر با سیستم اتلاف انرژی, وابسته به دامنه تغییرمکانی هستند و مشارکت نسبی آنها در مقایسه با میزان میرائی کل موثرء با میزان پاسخ بعد از تسلیم سازه تغییر می‌کند. به عنوان مثال, با افزودن میراگرها به یک ساختمان, میزان تغییرمکان پس از تسلیم سازه کاهش می‌یابد و در نتیجه. میزان میرائنی هیسترزیس که توسط سیستم مقاوم در برابر زلزله ایجاد شده‌است نیز کاهش خواهد یافت. در شرایطی که تغییرمکان به میزان تغییرمکان تسلیم کاهش می‌یابد. مولفه هیسترزیس از میرائی موثر برابر صفر است و میزان میرایی موثر برابر با میرانی -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳ فصل سوم- راهنما و تفسیر ۸۷ ذاتی سازه به علاوه میرایی متناظر با ابزارهای اتلاف انرژی است. در شرایطی که هیچ سیستم اتلاف آنرژی‌ای در سازه استفاده نشده باشد. میرائی موثر به سادگی برابر با میرائی ذاتی سازه (در حدود ۵ درصد) تعیین می‌شود. مقدار میرائی موثر در یک ساختمان باید به نحوی محاسبه شود که با منحنی نیاز طراحی در انطباق باشد. به طور کلی, میرائی موثر باید مستقل از سطح تغییرمکانی متناظر با تغییرشکل‌های سیستم قاب ساختمانی باشد. میزان میرائی موثر با فرض رفتار ایده‌آل دو خطی برای سازه در بارگذاری چرخه‌ای بدست می‌آید که با نیاز شکل‌پذیری موثرء 1 در ارتباط است. میرایی موثر با استفاده از ضریب آرزیابی چرخه‌های هیسترزیس, 4۱ که با تقسیم سطح واقعصی زیر حلقه‌های بارگذاری بر سطح زیر حلقه‌های دوخطی ایده‌آل معرفی می‌گردد. تعیین می‌شود. به طور کلیء مقدار این ضریب کمتر از (۱) است. قواعد محاسباتی موجود در مراجع اصلی بسیار پیچیده است ولی به صورت محافظه‌کارانه می‌توان آنرا از ز رابطه زیر بدست آورد: (۱۱-۳) 0 که در آن. ۷۷/۵ میزان انرژی مستهلک‌شده در ساختمان (با درنظر گرفتن حضور میراگرها) در یک چرخه حرکت است. ۴-۲-۳-۳ تخمین سرعت و شتاب حداکثر در سیستم‌های دارای میراگر وبسکوز در روش‌های تحلیلی تکراری, در ابتدا مقدار جابه‌جایی (/ فرض شده و سپس مقدار میرایی و دوره تناوب موثر متناظر با آن تخمین زده می‌شود. در مرحله بعد. با استفاده از طیف طراحی مقداری برای (ل تعیین می‌شود که با مقدار مفروض اولیه مقایسه می‌شود. در این حالت. شرط لازم برای تائید محاسبات این است که تغییرمکان محاسبه شده از میزان تغییرمکان محاسبه شده برای شرایط ارتجاعی کمتر نشود. با تغییر گام به گام مقدار تغییرمکان ا و تکرار محاسبات. مقدار حداکثر جابجایی (/ و شتاب ۸4 یا (پ4 +4) در جابه‌جایی حداکثر تعین می‌شود. علاوه بر تعیین میزان جابجائی حداکثر. در شرایطی که از سیستم‌های دارای مبراگر ویسکوز استفاده می‌شود. تعیین حداکثر سرعت برای محاسبه حداکثر نیروی میراگر و حداکثر شتاب. که معمولاً بزرگتر از 4 است و در جابه‌جایی‌های کوچکتر از 2/ اتفاق می افتد: لازم است. حداکثر سرعت در این روش به صورت شبه سرعت و از رابطه زیر محاسبه می‌شود: (۱۲-۳) 2 ۳ 140 حداکثر شتاب را می‌توان براساس فرآأیند توسعه داده شده توسط 78000128 و همکاران که در 1997 ۲۲۸۸/۸ هم به کار رفته تعیین نمود. در این شرایط با فرض سیستم ارتجاعی خطی با میراگر ویسکوز غیرخطی, سازه با سختی ۲ و جرم 1 تحت نوسان هامونیک با فرکانس طبیعی ,ره و دامنه (/ درنظر گرفته می‌شود. بدین ترتیب شرایط جابجائی عبارت خواهد بود از: -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ ۸۸ دستورالعمل استفاده از مب راکرها در طراحی و مفاوم‌سازی ساختمانها (۱۳-۳) [,ر00500(] < 1۷ و برای سرعت می‌توان رابطه زیر را تعریف نمود: (۱۳-۳) [,ر6۵ 51 پر۵ه (] - < ا با درنظر گرفتن ترکیب نیروی بازگرداننده و نیرویی میراگرء تعادل نیرویی به صورت زیر نوشته می‌شود: (۱۵-۲) (580)4 || + ما ۲ که در آن /«2 ضریب میرائی و 4توان میرائی است. رابطه (۱۵-۳) را می‌توان به صورت زیر بازنویسی نمود: 0 27 3 (۱۶-۳) ۵500+ رنه 51 بر دس / ( ۱10۵ در رابطه فوق مقادیر 1 رت و ,له به شرح زیر تعیین می‌شوند: (۱۷-۳) ار 222۱ مت 8 ۳ 77 را 1۷2 ور (ب0 + 2) :7 1:2 (۱۹-۳) تس ا- ز(60 7 7 (۲۰-۳) + ۳-2 | مکحم 49 در این روابط .ام و ,(/ شتاب و تغییرمکان متناظر با تسلیم سیستم یک درجه آزادی, )7 دوره تناوب الاستیک سازه یک درجه آزادی و :7 تابع گاما (:1۳21101 8211۵) است. برای مقادیر مختلف 0 مقدار 7 در جدول (۳-۳) قابل استخراج است. جدول ۳-۳- مقادبر ضرایب اصلاح حاصل از مطالعات رامیرز و همکاران (۳۰۰۱) ضریب میرائی موثر سا سا اک اک سس اه سک یساس -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ فصل سوم - راهنما و نفسیر ۸۹ همانطور که در شکل (۱۴-۳) ملاحظه می‌شود. در سیکل در نظر گرفته شده سرعت منفی است و حداکتر مقدار "7 در زمان 4۲ اتفاق می‌افتد که این زمان با حل معادله مشتق سمت راست رابطه (۱۶-۳) نسبت به زمان برابر صفر بدست 2 ۰ 277 آر0 * *511 (۲۱-۳) : ۳ ۸ ,رن 0۵5 برای بدست آوردن زمان */ معادله فوق را فقط برای حالت میراگرهای ویسکوز خطی با 1 < ۷ می‌توان به صورت دقبق حل نمود. هرچند یک راه حل تقریبی با انجام فرض زیر قابل استخراج است (به شکل (۱۵-۳) مراجعه شود): (۲۲-۳) 0 - ارم در این رابطه ۵ یک تاخیر فاز کوتاه مطابق شکل (۱۵-۳) می‌باشد. این فرض در شرایطی که مقدار 0 کوچک است ۸ برای ابزارهای میرایی ویسکوزء تاخیر فاز ۵0 می‌تواند به صورت دقیق از رابطه زیر تعیین شود: (۲۴-۳) ۱( 2) ۲ 1۵ -6 لازم به تاکید است که رابطه (۲۳-۳) حتی برای میراگر ویسکوز خطی هم تقریب های خوبی ارائه می کند. در حالت |[ > 0 و 77<> ۸ مطابق رابطه (۲۳-۳) داریم 2/5 > ۵. در مقایسه با رابطه (۲۴-۳)» استفاده از رابطه (۲۳-۳) برای 5 - بر/ در حدود ۳ درصد و برای 0. 25) > ر/ در حدود ۷ درصد خطا دارد. بدین ترتیب. حداکثر شتاب از جایگذاری رابطه (۲۲-۳) و (۲۳-۳) در رابطه (۱۶-۳) محاسبه می‌شود. 270 (۲۵-۲) یه ۳ تال > م۸ که در این رابطه: (۲۶-۳) 0 > رون زج (۲۷-۳) ۴( > ی آن‌هاء به ترتیب اثر لحظه‌ای حداکثر تغییرمکان و حداکثر سرعت در محاسبه پاسخ وارد می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ ۹ دستورالعمل استفاده از میراگرها در طراحی و مقاوم‌سازی ساخنمانها پارامتر 0 مورد بحث در دو رابطه (۲۶-۲) و (۲۷-۳) از رابطه (۲۳-۳) تعیین می‌شود که در آن 0 با م۳ جایگزین می‌شود. در میراگرهای ویسکوز خطی و هیسترزیس الاستوپلاستیک. مقدار » برابر با ۰/۰۰۵ تعیین می‌شود. ارتجاعیکاهش می‌یابد از این رو می‌توان مقدار ان 7 را با فرض )> م1 محاسبه نمود. - 2 ۱ 7 (۲۸-۳) | ا + > پم 2 1 (۲۹-۳) 7 > چپ 7 4 (۳۰-۳) (,0-0) شب + ۸-۸ لازم به ذکراست که در رابطه (۲۶-۳) برای تعیین سهم نیروی بازگرداننده یا نیرویی ارتجاعی در شتاب حداکثر ارائه شده‌است و مقدار ضریب حاصل از آن. برای رفتار ارتجاعی وقتی 10 است معتبر است. در شرایطی که رفتار در محدوده غیر ارتجاعی مورد بحث قرار می‌گیرد. ضریب (/],رر) افزایش یافته تا در نهایت به حداکثر مقدار یک (۱) همگرا می‌شود. به عبارت دیگر شتاب حداکثر همانطور که در شکل (۱۵-۳) ملاحظه می‌شود در مقدار 1/005۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ فصل سوم - راهنما و نفسیر ۹۱ شکل ۱۵-۳- جابه‌جایی هارمونیک در سازه با میراگر وبسکوز غیرخطی و رابطه نیرو تغییرمکان (۳۱-۳) ی 4 ۳ ال 7 مسا که در آن: 0 > ورزر در > 0 /) (۳۲-۳) 0 ورزر [ > ۰/۰۵۹۵ ۵۲۵ 0 < (] ]] - زمر ۰ 2 ۰۳۵۹۵ ۵0 را < 0 /) )1 (۳۳-۳) ور ۴-۳- بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود با استفاده از میراگرها مدلسازی و تحلیل سازه‌های موجود که با استفاده از ابزارهای اتلاف انرژی بهسازی خواهند شد. در برگیرنده ضوابطی است که به طور کامل در فصل دوم دستورالعمل حاضر آرائه شد. در این بخش, به جزئیات مرتبط با روش‌های تحلیل که ممکن است در مورد این سارزه‌ها به کار رودء و مبانی محاسباتی متناظر با آن‌هاء اشاره می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ لق دستورالعمل استفاده از میراگرها در طراحی و مفاوم‌سازی ساخنمانها ۱-۴-۳- روش‌های تحلیل خطی سختی میراگر و تکیه‌گاه نگه‌دارنده آن باید در مدلسازی ریاضی مدنظر قرار گیرد تا بتوان مشخصات دینامیکی دقیق ساختمان را استخراج نمود. با حذف اثر سختی اضافه شده به ساختمان ناشی از حضور میراگر ممکن است تغییرمکان طیفی مورد نیاز به طور دست بالاء نیروهای طیفی مورد نیاز به طور دست پائین و ضرایب میرائی مودی به صورت غلط تخمین زده شوند. سختی سکانتی باید برای خطی‌سازی رفتار میراگر به کار رود. این فرض یک فرض محافظه کارانه است زیرا تغییرمکان‌ها دست بالا تقریب زده خواهند شد و مزایای بهره‌گیری از میراگر به صورت دست پائین ارزیابی خواهند شد. علاوه بر این. مدل تحلیلی برای ساختمان باید توزیع میراگرها را در پلان و در ارتفاع مدنظر قرار دهد تا بتوان ارزیابی دقیقی از مسیر بار و نیروهای طراحی در اعضای نزدیک به میراگر انجام داد. رفتار میراگرهای وابسته به سرعت ممکن است به فرکانس بارگذاری, درجه حرارت. تغییرشکل یا کرنش, سرعت. میزان سربار و بارهای دوجهته وابسته باشد. این وابستگی باید در مرحله تحلیل با انجام تحلیل‌های متعدد روی ساختمان و با ۱-۱-۴-۳ روش خطی استاتیکی الف) میراگرهای وابسته به تغییرمکان دو محدودیت اصلی در استفاده از روش خطی استاتیکی در بهسازی لرزه‌ای سازه موجود در بهره‌گیری از میراگرهای وابسته به تغییرمکان وجود دارد. آولین محدودیت عبارتست از: "نسبت حداکثر مقاومت در هر طبقهء در راستای مورد نظرء به نیاز طراحی برای برش که از روابط (۸-۲) محاسبه شده‌است. باید در محدوده بین *۸ تا ۱۲۰ درصد مقدار متوسط نسبت مورد اشاره باشد. حداکثر مقاومت طبقه باید مشار کت تمام اجزاء المانها و میراگرها را در بر گیرد." این محدودیت به این منظور بنا نهاده شده تا از رخدادن تسلیم در طبقات یک قاب ساختمانی به صورت یکنواخت اطمینان حاصل شود و از تمرکز خرابی در یک یا چند طبقه خاص پرهیز شود. انجام تحلیل پلاستیک برای طبقات ساختمان (شامل میراگرها و ابزارهای اتلاف آنرژی) بهترین روش توصیه شده برای محاسبه مقاومت حداکثر هر طبقه محدودیت دوم عبار تست از: "حداکثر مقاومت ایجاد شده توسط تمام میراگرها در یک طبقه. در راستای مورد نظر نباید از ۵۰ درصد مقاومت ایجاد شده توسط سایر اجزای طبقه تجاوز کند. لازم به ذکر است که این مقاومت باید در تغییرمکانهای ناشی از زلزله سطح -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ فقصل سوم- راهنما و تفسیر 1۳ این محدودیت به این منظور تعریف شده است که تاثیر میراگرها در پاسخ کلی یک ساختمان را محدود نماید. به عبارت دیگرء محدودیت دوم مقاومت میراگرها را در هر طبقه به حدود یک-سوم مقاومت کل آن طبقه از قاب ساختمانی با حضور میراگرهاء تقلیل می‌دهد. براساس محدودیت ۲۰ درصد در نظر گرفته‌شده برای حداکثر میرائی ویسکوز موثر تامین‌شده در ساختمانها (که ناشی از میرایی ذاتی و میرایی حاصل از میراگر است)» میزان میرائی افزوده شده به واسطه میراگرهای وابسته به تغییرمکان به این منظور به کار گرفته می‌شود که بارهای [12107۵ 050۵0 متناظر با معادله (۸-۲) با استفاده از ضرایب اصلاح ارائه شده در جدول (۱-۲) کاهش داده شود. محاسبات مرتبط با تاثیر میرائی به صورت زیر در نظر گرفته می‌شود: ۱- بار [1210۲۵ 09000 اصلاح‌شده» براساس مقدار بار ۷ محاسبه شده از رابطه (۸-۲) و با درنظر گرفتن ضریب اصلاح میرائی 3ا (که به عنوان ,13 یا (3ا و متناظر با میرائی موثر درنظر گرفته شده برای ساختمان. براساس جدول (۱-۲) تعیین می‌شود) تحخمین زده می‌شود. ۲- نیروهای افقی براساس روابط (۸-۲۳) برای توزیع ۷ اصلاح شده» تعیین می‌شوند. ۳- تغییرمکان جانبی :8 درتراز کف ز با تحلیل خطی مدل ریاضی, که بارهای افقی ,۳ در آن وارد شده‌است. محاسبه می‌شود. ۴- با مشخص بودن مقادیر :۵ میزان مبرائی موثرء ,م0 با استفاده از رابطه زیر تخمین زده می‌شود. رنه (۳۴-۳) 7 +6 > نت که در آن. 8 میرائی قاب ساختمانی است و در صورتیکه براساس محاسبات دقیق تعیین نشده باشد. برابر با ۰/۰۵ درنظر گرفته می‌شود. :/۷ کاری است که توسط میراگر ام در یک چرخه کامل و در تغییرمکان متناظر با طبقه ام :6 انجام می‌شود و جمع آن روی تمام میراگرها (ز) برای هر طبقه انجام می‌شود. ۷۷۸ نیز حداکثر انرژی کرنشی در قاب است که از رابطه زیر بدست می‌آید: (۳۵-۳) ۷-2۵ 2 ۵- گامهای ۱ تا ۴ به نحوی تکرار می‌شوند که مقدار میرائی موثر فرض شده در ابتدای محاسبات (گام ۱) برابر با میزان میرایی موثر حاصل‌شده از محاسبات گام ۴ باشد. ب) میراگرهای وابسته به سرعت در استفاده از روش تحلیل خطی استاتیکی برای بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود با استفاده از میراگرهای وابسته به سرعت. محدودیتی به این شرح وجود دارد: -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳ ۹۳ دستورالعمل استفاده از میراگرها در طراحی و مقاوم‌سازی ساختمانها "حداکثر مقاومت میراگر در یک طبقه» در راستای مورد نظر, نباید از ۵۰ درصد مقاومت سایر اجزای سازه در آن طبقه تجاوز نماید. لازم به ذکر است که مقاومت مورد اشاره براساس تغییرمکانهای ایجادشده در زلزله سطح خطر ۲ محاسبه شده‌اند. آثار محیطی و عمر قطعات باید در محاسبات مرتبط با میراگر لحاظ شود." این محدودیت از این جهت وارد شده است که بتواند تاثیر میراگر روی پاسخ ساختمان را محدود نماید. به عبارت دیگر. این محدودیت. مشارکت مقاومت میراگر را در مقاومت یک طبقه به یک-سوم مقاومت آن طبقه (ضمن درنظر گرفتن براساس محدودیت ۲۰ درصد در نظر گرفته‌شده برای حداکثر میرائی ویسکوز موثر تامین‌شده در ساختمانها (که ناشی از میرایی ذاتی و میرایی حاصل از میراگر است)» میزان میرائی افزوده شده به واسطه میراگرهای وابسته به سرعت. به این منظور به کار گرفته می‌شود که بارهای [121072 0۹0۵0 متناظر با معادله (۸-۲) با استفاده از ضرایب اصلاح ارائه شده در جدول (۱-۲) دستورالعمل کاهش داده شود. محاسبات مرتبط با تاثیر میرائی به صورت زیر در نظر گرفته می‌شود: ۱- بار [1216۲۵ 0۹۵0 اصلاح‌شده., براساس مقدار بار ۷ محاسبه شده از رابطه (۸-۲) و با درنظر گرفتن ضریب اصلاح میرائی 3 (که به عنوان ,13 یا (3ا و متناظر با میرائی موثر درنظر گرفته شده برای ساختمان, براساس جدول (۱-۲) تعیین می‌شود) تخمین زده می‌شود. ۲- نیروهای افقی براساس روابط (۸-۲) برای توزیع برش ۷ اصلاح شده, تعیین می‌شوند. ۳- تغییرمکان جانبی :۵ درتراز کف !با تحلیل خطی مدل ریاضی, که بارهای افقی ,۳ در آن وارد شده‌است. محاسبه می‌شود. ۴- با مشخص بودن مقادیر :5 میزان میرائی موثرء .۳ با استفاده از رابطه زیر تخمین زده می‌شود. زاره (۳۶-۳) و + > متا که در آن. 8 میرائی قاب ساختمانی است و در صورتیکه براساس محاسبات دقیق تعیین نشده باشد.ء برابر با ۰۵/* درنظر گرفته می‌شود. :۷۷ کاری است که توسط میراگر لام در یک چرخه کامل و در تغییرمکان متناظر با طبقه لام :۵ انجام می‌شود و جمع آن روی تمام میراگرها (ل) برای هر طبقه انجام می‌شود. ۷۷۸ نیز حداکثر انرژی کرنشی در قاب است که از رابطه زیر بدست می‌آید: (۳۷-۳) وگ < بر 2 2 پر2 (۳۸-۲) زر اه -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳ فصل سوم- راهنما و تفسیر ۹۵ کار انجام شده توسط میراگر [ در یک چرخه کامل از رابطه (۳۸-۳) تعیین می‌شود که در آن. 7[ زمان تناوب اصلی ساختمان با درنظر گرفتن سختی مبراگرهای وابسته به سرعت است. زل) مقدار ثابت میرائی برای میراگر ز است و 6 تغییرمکان نسبی بین لبه های میراگر ز است. ۵- گامهای ۱ تا ۴ باید تا زمانی تکرار شوند که مقدار میرائی موثر فرض شده در ابتدای محاسبات (گام ۱) برابر با میزان میرایی موثر حاصل‌شده از محاسبات گام ۴ باشد. محاسبه نیروها در اعضای ساختمان دارای میراگرهای وابسته به سرعت. به دلیل اینکه مولفه ویسکوز نیروها به طور مستقیم درنظر گرفته نشده‌است. فرآیند پیچیده‌ای خواهد داشت. با توجه به عدم هم‌زمانی رخدادن مقادیر حداکثر تغییرمکان. سرعت و شتاب, حداکثر نیروی اعضا ممکن است در یکی از سه حالت کلی حداکثر تغییرمکان. حداکثر سرعت و حداکثر شتاب رخ دهد. تمامی این سه سطح باید برای سازه‌های دارای میراگرهای وابسته به سرعت کنترل شوند. برای سیستم‌های میراگر وابسته به تغییرمکان. سطوح اول و دوم تعیین کننده‌اند و امکان صرفنظر از سطح سوم وجود دارد. نیروهای ویسکوز در وضعیت حداکثر سرعت. بیشترین مقدار خود را خواهند داشت. مولفه های افقی این نیروهای ویسکوز با نیروهای اینرسی خنتی می‌شوند به نحوی که تغییرمکان‌های جانبی برابر با صفر می‌شود. نیروهای ویسکوز باعث بوجود آمدن نیروهای محوری در ستونهای نگه‌دارنده میراگرهای ویسکوز می‌شوند. شدت این نیروهای محوری به (الف) مقدار میرائی افزوده‌شده به واسطه میراگرها و (ب) تعداد میراگرهایی که برای رسیدن به سطح میراهی هدف مورد استفاده قرار گرفته‌اند وابسته است. هارمونیک با فرکانس ,] و دامنه‌ای متناظر با حداکثر تغییرمکان نسبی قرار دارد. در این شرایط حداکثر شتاب برابر خواهد بود با میزان شتاب متناظر با بیشترین تغییرمکان (/۰۳۷۳28۰۸۳,۲)). براساس تحقیقات موجود. این رابطه نتایج قابل قبولی ارائه می‌دهد. لازم به ذکراست که استفاده از فرض |0۳۷۳7)۰,۶,۳1) به نتایج محافظه‌کارانه‌ای در خصوص نیروی اعضا منجر خواهد شد. ضرایب نیرویی ۳۳ و ۰۳۷ برای ترکیب آثار سطوح حداکثر تغییرمکان و حداکثر سرعت در محاسبه نیروها در سطح حداکثر شتاب. تعریف و استفاده می‌شوند. این ضرایب. به صورت عددی و در قالب جداولی براساس محاسبات عددی پیشنهادی توسط (2001) .۵1 ۵1 11۵7۳1۳۵2 ارائه شده‌اند و برای رفتار غیرخطی ویسکوز و رفتار غیرالاستیک سازه‌ای معتبرند. نحوه محاسبه این ضرایب نیز به شرح اشاره شده در بند ۲-۵-۳ می‌باشد. ۲-۱-۳-۳ روش دینامیکی خطی اصلی‌ترین تاثیر افزودن میرائی و سختی به سازه, با استفاده از میراگرهاء کاهش در تغییرمکان ناشی از (۱) کاهش در دوره تناوب اصلی ساختمان و (۲) نیازهای نیروئی کمتر ناشی از میرائی بیشتر خواهد بود. الف) میراگرهای وابسته به تغییرمکان -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳ ۹۶ دستورالعمل استفاده از میراگرها در طراحی و مقاوم‌سازی ساختمانها به منظور محاسبه ضرایب میرائی مودال می‌توان معادله (۲-۳) را با استفاده از ارائه تخمین‌هایی از کار انجام‌شده با میراگرها و انرژی کرنشی مودال مرتبط اصلاح نمود. با توجه به اینکه تغییرمکان ساختمان با تغییرمکان مود اول شناخته می‌شود. در این روش میرائی مود اول به نحوی اصلاح می‌شود که بیانگر میزان انرژی تلف شده توسط میراگر باشد و از ب) میراگرهای وابسته به سرعت معادلات (۳۶-۳) تا (۳۸-۳) برای محاسبه ضرایب میرائی مودالی که بیانگر میرایی افزوده شده به سازه دارای میراگر هستند. به کار می‌روند. نیروهای طراحی لرزه‌ای باید با استفاده از ضرایب میرائی مودال اصلاح‌شده تعیین شوند. با توجه به اینکه تغییرمکان سازه بیشترین نزدیکی را به تغییرمکان مود اول داردء بهترین راه» روشی است که در آن. ضریب میرایی مود اول به نحوی اصلاح شود که میزان انرژی تلف‌شده بواسطه استفاده از میراگرها مدنظر قرار گرفته و از آثار و مزایای بهره‌گیری از میراگرهاء در مودهای دیگر صرفنظر شود. ۳-۴-۳ روش‌های غیرخطی ۱-۲-۳-۳ روش استاتیکی غیرخطی روش متدوال برای انجام تحلیل غیرخطی استاتیکی روش تغییرمکان هدف است. به علاوه. در سازه‌های دارای میراگر می‌توان از روش منحنی‌های ظرفیت نیز (در موارد خاص) استفاده کرد. اصلی‌ترین تفاوت این دو روش در تعیین مقدار تغییرمکان هدف است. در روش تغییرمکان هدف. این تغییرمکان با استفاده از مجموعه‌ای از ضرایب و با یک تخمین خطی روی تغییرمکان مود اول ساختمان محاسبه می‌شود. روش طیف ظرفیت روشی تکراری است که تغییرمکان هدف را به عنوان نقطه مشترک دو منحنی ظرفیت طیفی (ع2۳۷ ۲2020110 [5060172) که از نظر مفهومی مشابه منحنی 7 است. و منحنی نیاز طراحی تعیین می‌نماید. منحنی نیاز طراحی از طیف پاسخ الاستیک با فرض میرایی متناظر با آنرژی تلف شده در یک چرخه بارگذاری تا تغییرمکان هدف تعریف می‌شود. ۱-۱-۲-۴-۳- روش تغییرمکان هدف الف) میراگرهای وابسته به تغییرمکان مزایای بهره‌گیری از میراگرهای وابسته به تغییرمکان در افزایش سختی ساختمان و کاهش تغییرمکان هدف همراه با کاهش در زمان تناوب ,] مشهود است. محاسبه تغییرمکان هدف براساس رابطه آماری بین تغییرمکان یک سیستم الاستیک یک درجه آزادی (51017) و باعث کاهش در تغییرمکان متناظر با سیستم الاستیک مشابه آن می‌شود. همانطور که اشاره شد. میزان انرژی -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳ فصل سوم- راهنما و تفسیر ۹۷ مستهلک‌شده در یک میراگر وابسته به تغییرمکان مشابه با مقدار انرژی مستهلک شده در یک 11۸6 ‎٩۳6۵۲‏ در یک مهاربند هم‌محور است. در 1106 51102۳ مهاربند هم محورء استهلاک آنرژی در لینک برشی به طور مستقیم در محاسبه تغییرمکان هدف لحاظ نشده‌است. علاوه بر این افزایش سختی و کاهش دوره تناوب ناشی از افزودن قاب مهاربندی‌شده به نیازهای تغییرمکانی کمتری منجر می‌شود. چنین منطقی در میراگرهای وابسته به تغییرمکان نیز به کار گرفته می‌شود. ب) میراگرهای وابسته به سرعت تغییرمکان هدف به دلیل میرایی افزوده شده در سیستم ناشی از حضور میراگرهای وابسته به سرعت کاهش می‌یاید. محاسبه تاثیرات میرایی می‌تواند به شرح زیر باشد: ۱) میرایی موثر در ساختمان » شامل میرائی افزوده شده توسط میراگرهاء به صورت اولیه حدس زده می‌شود. ۲) تغییرمکان هدف اصلاح شده با استفاده از رابطه (۲۲-۲) و ضریب اصلاح میرائی متناظر با میزان میرایی محاسبه شده در گام ۰۱ از جدول (۱-۲) استخراج شده و محاسبه می‌شود. ۳) نیروهای جانبی وارده در مدل ریاضی ساختمان, تا زمانی که به تغییرمکان هدف برسد. وارد می‌شود. نیروها و تغییرمکان‌های تجمعی در تراز هر طبقه (:۲] و :۵ برای طبقه لام) در تغییرمکان هدف محاسبه می‌شوند. تغییرمکان‌های محوری بین هر دو میراگر ([51 برای میراگر [) به صورت تجمعی محاسبه می‌شود. ۴) با در دست بودن مقدار تغییرمکان :0 میزان میرائی موثرء .| محاسبه می‌شود: ۵ 09 2۱ (۳۹-۳) "ی یمم- ۸7 که در آن» 8 میرائی قاب ساختمانی است و در شرایطی که براساس مطالب بخش‌های پیشین تعیین نشده باشد.ء برابر با ۵ تعیین می‌شود. :۷۷ کار انجام‌شده توسط میراگر زدر یک چرخه کامل متناظر با تفییرمکان :8 است. :0 زاویه انحراف میراگر ز نسبت به افق است و »۷۷ حداکثر انرژی کرنشی در قاب است که از رابطه زیر بدست می‌آید: (۴۰-۳) 5217۵ - 1 ۱ کار انجام شده توسط میراگر [ در یک چرخه کامل بارگذاری را می‌توان از رابطه زیر محاسبه کرد: (۳۱-۲) مر 27 اه 5 که در آن. 1۰ دوره تناوب سکانتی اصلی ساختمان با درنظر گرفتن میراگرهای وابسته به سرعت است که براساس رابطه (۲۳-۲) محاسبه شده ولی در تغییرمکان هدف سختی موثر آن. ما با سختی سکانتی, .)اء جایگزین شده‌است. زح ثابت میرائی برای میراگر [ ام است و ز,٩‏ تغییرمکان نسبی بین دو انتهای میراگر ام در راستای مورد بررسی, در شرایطی که -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ ۹۸ دستورالعمل استفاده از میراگرها در طراحی و مقاوم‌سازی ساخنمانها ۵) گامهای ۱ تا ۴ باید تا زمانی که میرایی موثر فرض‌شده در گام ۱ با میرایی موثر محاسبه شده از گام ۴ یکسان شود. ادامه یاید. شتاب. محاسبات مولفه‌های نیرویی و تغییرمکانی در شرایط حداکثر تغییرمکان متدوال است. در شرایط حداکثر سرعت و شتاب نیزء محاسبات مشابهی باید انجام شود که البته اندکی پیچیده است و نیازمند مدلهای تحلیلی بیشتری است. گامهای محاسباتی این روش به شرح زیر تعریف می‌شود. این الگوریتم برای هر دو روش قابل اجراست. ۱- در ابتدا سختی سکانتی تمامی اجزاء و المان‌های قاب ساختمانی در تغییرمکان هدف مشخص می‌شود. پس از آن. سختی الاستیک تمامی اجزاء و المان‌ها با سختی سکانتی محاسبه‌شده جایگزین می‌شود. براساس تحلیل مقادیر ویژه قاب ساختمانی, فرکانس‌ها و شکل‌های مودی تعیین می‌شود. دوره تناوب مود اول باید مشابه با دوره تناوب سکانتی باشد. با استفاده از طیف طرح. تحلیل طیفی براساس فرکانس‌ها و شکل‌های مودی انجام می‌شود و حداکثر تغییرمکان بام با استفاده از قوانین ترکیب مودها (مانند 5155) محاسبه می‌شود. با استفاده از مقیاس کردن تغییرمکان‌های مودال به نسبت تغییرمکان هدف به تغییرمکان بام تغییرمکان‌های مودی در تراز کف‌های ساختمان اصلاح می‌شود ۲- نیروهای مودی در هر المان و جزئی از قاب ساختمانی در شرایط حداکثر تغییرمکان نسبی محاسبه می‌شود. مولفه‌های مختلف نیرویی حاصل از مودهای مختلف سپس براساس قواعد ترکیب مودها با هم ترکیب می‌شوند. ۳- نیروی میرایی ویسکوز در هر میراگر وابسته به سرعت. با استفاده از تغییرمکان‌های نسبی و فرکانس‌های مودال محاسبه می‌شود. ۴- برای هر مود پاسخ, نیروی میرایی ویسکوز محاسبه‌شده در مدل ریاضی ساختمان و در محل اتصال میراگر و در جهت‌های سازگار با آن شکل مودی, وارد می‌شود. ۵- برای هر مود پاسخء نیروهای اینرسی افقی در تمام ترازهای طبقه از مدل ریاضی قاب ساختمانی و همراه با نیروهای ویسکوز مودی وارد می‌شود. به همین دلیل تغییرمکان افقی در تراز هر طبقه صفر است. ۶- مولفه‌های نیرویی مودال حاصل از اعمال نیروهای اینرسی و ویسکوز محاسبه می‌شود. این نیروها براساس قواعد تر کیب مودها با یکدیگر ترکیب می‌شوند. ۷- نیروهای مودال در شرایط شتاب حداکثر به صورت ترکیبی خطی از نیروهای ناشی از تغییرمکان (گام ۲) با ضرب در پارامتر ۳:۵ و نیروهای ناشی از اثرات ویسکوز (گام ۶) با ضرب در پارامتر ۰۸۷ تعیین می‌شود. برای هر مود پاسخ. ضرایب «) و ,)۲ باید براساس الف) میزان میرائی موثر مودی و ب) معادلات (۳۴-۳) و (۳۵-۳) تعیین شود. مولفه نیروی مودی برآیند باید با استفاده از یک قاعده مناسب ترکیب و تعیین شود تا بتوان مولفه‌های مختلف را در تعیین نیروهای طراحی در نظر گرفت. نیروهای طراحی باید برابر یا بیشتر از نیروهای حاصل از شرایط تغییرمکانی باشند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ قصل سوم- راهنما و تفسیر ۹۹ ۸- نیروهای طراحی به عنوان حداکثر نیروهای تعیین شده در شرایط حداکثر تغییرمکان نسبی, حداکثر سرعت و ارزیابی اعضای کنترل‌شونده توسط تغییرمکان باید براساس تغییرمکان هدف انجام شود. ارزیابی اعضای کنترل‌شونده توسط نیرو نیز باید براساس حداکثر نیروهای بوجود آمده در اعضا براساس ضوابط بند ۸ فوق صورت پذیرد. ابزارهای اتلاف انرژی یا میراگرها نیز باید براساس اطلاعات آزمایشگاهی ارزیابی شوند. ۳-۱-۳-۳-۳- روش طیف ظرفیت ساختمان) بر روی منحنی نباز طراحی (ع0:۳۷ 40۱2۵ 405181 1106 08) تعیین می‌شود. منحنی ظرفیت طیفی دربرگیرنده رابطه بین برش پایه و تغییرمکان بام در ساختمان است. پاسخ طیفی 0۹040-200010۲۵1101 که با میرائشی ۵ میرا شده‌است. پس از اصلاح شدن برای میزان میرائی موثر ساختمان ناشی از رفتارهای غیرالاستیک سیستم باربرلرزه‌ای» بدون در نظر گرفتن میراگرهاء . برای بدست آوردن منحنی نیاز طراحی به کار می‌رود و میزان میرانی افزوده‌شده, توسط مبراگرها تعیین می‌شود. در روش طیف ظرفیت. از تغییرمکان‌های کلی قاب. ۸ استفاده می‌شود و تغییرمکان‌های محلی, 8, در محاسبات آن به کار نمی‌رود. برای ارزیابی ساختمان‌هاء طیف میراشده با میرایی ۵ درصد برای درنظر گرفتن میرائی در ساختمان دارای میراگرء اصلاح می‌شود. این طیف با تقسیم بر پارامترهای شتاب طیف ۵ درصد بر ضرایب اصلاح میرایی وثا یا ,فا که بسته به دوره تناوب سازه و میزان میرایی آن متفاوت خواهد بود. اصلاح می‌شود. این پارامترها در جدول (۱-۲) ارائه شده‌است. در شکل (۱۶-۳) نحوه تولید چنین طیف پاسخی از طیف ۵ درصد متناظر آن نشان داده شده‌است. منحنی نیاز طراحی "۹۵۳۵| ۲202000 60 -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳ ۱۹۰ دستورالعمل استفاده از مب راکرها در طراحی و مفاوم‌سازی ساختمانها 7( طیف با میراثی ۵/ و5 1 / ۸ زگ ۳ طیف با میرائی بیش از ۵ 7 1 ۱ ۱5 هر ۱۷ را 5 وج | ل لج 5 1 8 0 را ۹ و5 دوره تناوب ضریب کلهش در دوره تناوب‌های بلند: 8 شکل ۱۶-۳- تهیه طیف پاسخ برای میرایی‌های بیشتر از ۵ درصد ب) منحنی ظرفیت طیفی: منحنی 0۷۹1-0۷۵۲ براساس برش پایه (محور قائم ) و تغییرمکان تراز بام (محور افقی) تعریف می شود. براساس شتاب طیفی (: 5) و تغییرمکان طیفی (50) تعریف نمود. منحنی ظرفیت طیفی همچنین می‌تواند از تحلیل 081-7 ساختمان, به روش زیر حاصل شود: ۱- در گام های تغییرمکانی انتخاب شده برای تحلیل 0۱5-0۷۵۲ شکل مودی اصلی ساختمان تعیین می‌شود. این شکل مودی می تواند با انجام تحلیل مقادیر ویژه روی ساختمان با درنظر گرفتن سختی سکانتی اعضای قاب ساختمانی, در آزادی ا ام در سطح تغییرمکان مورد نظرء به نحوی که مقدار تغییرمکان مودی در تراز قائم زلم برابر با ۵ باشد. تعیین را (۳۴۲-۳) چ سس رک | " که در آن. ۷ برش پایه در روش استاتیکی غیرخطی است و ,ب/۷ از معادله (۳۲۲-۳) با استفاده از مقادیر تغییرمکانی -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ فصل سوم - راهنما و نتفسیر ۱۰۱ 1</ )۴۳-۳( 2 1 4 9777 7 ات راز ۳ رررر2) که در آن 0 تغییرمکان تراز بام است که از تحلیل 0811-0۷6۲ محاسبه شده‌است. ,رم میزان شکل مودی در سقف )۴۴-۳( 50 7 است و پرر/ هم. ضریب مشارکت مودی برای شکل مودی فرضی است که از رابطه (۴۵-۳) بدست آمده است. گی | (۳۵-۲) اش - ۳ ت ج) میرائی موثر ساختمان: مقدار میرائی موثر در یک ساختمان باید به نحوی محاسبه شود که با منحنی نیاز طراحی در انطباق باشد. به طور کلی. میرائی موثر باید مستقل از سطح تغییرمکانی متناظر با تفییرشکل‌های سیستم قاب ۱ 477 که در آن. ۷/۵ میزان انرژی مستهلک‌شده در ساختمان ب (با درنظر گرفتن حضور میراگرها) در یک چرخه حرکت است. (۴۶-۳) + > چر/ (:/۷) موجود در درجات آزادی [ وارد می‌شوند که تغییرمکان‌های متناظر با آنها برابر با ۵ است. میزان انرژی کرنشی بوجودآمده در ساختمان ر می‌توان از رابطه (۴۷-۳۲) بدست آورد: | - 5۵ 2-1 )۴۷-۳( میزان انرژی تلف شده باید براساس یک چرخه کامل حرکتی در تغییرمکانی برابر با تغییرمکانی که در آن میزان انرژی (۴۸-۳) ۷۷+ ۷۷۶ - ۷ که در آن. ۷۷۵۶ میزان انرژی تلف شده در قاب ساختمانی, مستقل از میراگرهاست. و ۷۷۵۶ انرژی تلف شده توسط میراگرهاست که می‌تواند وابسته به تغییرمکان یا وابسته به نیرو باشد. برای میراگرهای وابسته به نیرو انرژی تلف شده باید برای یک چرخه کامل حرکتی برای تغییرمکان تراز بام با شدتی برابر با 0۳ و در فرکانسی متناظر با دوره تناوب -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ ۱۹۰۲ دستورالعمل استفاده از مب راکرها در طراحی و مفاوم‌سازی ساختمانها سکانتی ساختمان محاسبه شود. این دوره تناوب سکانتی را می‌توان از مساوی قرار دادن حداکثر انرژی جنبشی و انرژی کرنشی در ساختمان بدست آورد: )۴۹-۳( برای یک سیستم یک درجه آزاد. معادله (۴۹-۳) به صورت زیر ساده می‌شود: (۵۰-۳) لا 2 > 71 که در آن, 1 تغییرمکان جرم 1 است و ۷ برابر با میزان برش پایه متناظر با تغییرمکان 10 است. د) تحلیل ساختمان‌های دارای میراگرهای وابسته به تغییرمکان: میراگرهای وابسته به تغییرمکان باید به صورت دقیق در مدل‌های ریاضی مرتبط با ساختمان‌هاء با المان‌های دارای رفتار دوخطی, الاستو-پلاستیک یا پلاستیک-صلب (اصطکاکی) مدل شوند. استفاده از روش طیف ظرفیت. برای میراگرهای ۷۹10۲۵110[ با تحلیل یک ساختمان یک طبقه دارای میراگرهای اصطکاکی انجام می‌شود. برای یک ساختمان یک طبقه. منحنی‌های 0911-0۷۵۲ و ظرفیت طیفی یکسان‌اند. یعنی: احر5 0/۷۷ ۷خی5 1۷۷/۷ 77 ]> بر0۵ > ر0 ملک رز با منحنی ظرفیت طیفی محاسبه‌شده برای ساختمان نمونهء برای میرائی‌های ۲۰ ۳۰ و ۴۰ درصد. در شکل (۱۷-۳) نشان داده شده‌است. منحنی نیاز طرح لرزه‌ای ند ی (میرگی ۸۲۰) 8 دا" منحنی ظرفیت طیفی برایّ یم ۶ج (میرائی 1۳۰) ان پا ها ۱ ۳ ساختمان‌های دارای میراگر امطکاکی شیر (میرائی ۴۰) 6 ۴ 4 هی ۱ ۰ [ ۵ منحنی ظرفیت طیفی برای 9 4 ساختمان‌های بدون میراگر 1 2 7 4 02 ۵ 068 300 250 200 150 1۹00 50 تغبیرشکل جانبی و تغییرمکان طیفی (۲۲۱۲۲۱) شکل ۱۷-۳- ظرفیت و نیاز طیفی برای یک ساختمان بهسازی‌شده یک طبقه -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ فصل سوم - راهنما و نفسیر ۱۳ اولین گام در فرآیند تحلیل, محاسبه موارد زیر است: (۱) رابطه نیرو-تغییرمکان ساختمان در شرایط قبل از حضور میراگرهاء با استفاده از تحلیل ۰0۶-0۷۵۲ (۲) میزان میرائی موثر در ساختمان (با استفاده از رابطه (۴۶-۳) و رابطه نیرو-تغییرمکان). میزان میرائی موثر را می‌توان در حلقه‌های لرزه‌ای دو خطی به صورت زیر درنظر گرفت: میزان مساحتی که در یک حلقه لرزه‌ای احاطه می‌شود به طور دقیق مشخص نیست ولی فرض بر این است که این مقدارء درصدی از مقدار مساحت مدل دو خطی چرخه‌ای ایده‌آل خواهد بود که برای تفسیر نمودار ۷811-0۷۵۲ محاسبه شده به کار می‌رود. برای یک سیستم دو خطی, که در آن شتاب طیفی در تغییرمکان 10 با ۸ نشان داده شده و شتاب طیفی در تغییرمکان تسلیم. ,(]ء با ,۸ معرفی می‌گردد. میرایی موثر می‌تواند به شرح زیر محاسبه شود: 2)4. 0-,4( (۵۱-۳) و2 (/ ار 1 (۵۲-۳) 0 + ۹/6 > وتا که در آن» ‎٩‏ ضریبی است کمتر از یک و برابر است با نسبت مقدار واقعی مساحت محصور در حلقه به مقدار مساحت محصورشده در مدل فرض دو خطی فرض شدهء همانطور که در شکل (۱۸-۳) نمایش داده شده‌است. در این مثال, مقدار ٩‏ برابر با ۰:۵ خواهد بود. مقدار ‎٩‏ به طور معمول وابسته به نوع سیستم و سطح تغییرشکل مورد انتظار خواهد بود. مقدار ٩‏ برابر با ۰:۲ برای ساختمانهای دارای میراگر و براساس بررسی روی نتایج میز لرزان آرائه شده است و این مقدار برای اینگونه از ساختمانها توصیه می‌شود مگر اینکه مقادیر بیشتری از محاسبات استخراج شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ ۱۴ دستورالعمل استفاده از میراگرها در طراحی و مقاوم‌سازی ساختمانها 50 100 150 200 تثییرشکل (۳) 3 پاسخ چرخه‌ای دو خطی شکل ۱۸-۳- مقایسه منحنی ۳۹۱۱۵۰۷۵۲ و چرخه‌های هیسترزیس گام سوم در فرآیند تحلیل, ارزیابی نیاز طیفی ساختمان قبل از حضور میراگرها است. نیاز طیفی به صورت حل تکراری و با (۱) انتخاب نقاط روی منحنی ظرفیت طیفی (نقاط تغییرمکانی که معمولاً در محل تقاطع منحنی‌های نیاز و طیف هستند) (۲) محاسبه مقدار میرائی موثر ساختمان» .۰8 در تغییرمکان انتخاب شده و (۳) مقایسه میزان میرائی موثر محاسبه شده با مقدار میرائی روی طیف نیاز طراحی, در هر تراز تغییرمکانی. حاصل می‌شود. هر سه گام بیان شده در بالاء لازم است به شرح زیر برای تحلیل ساختمان دارای میراگر تکرار شوند. افزودن میراگرهای اصطکاکی باعث می‌شود تا مقاومت ساختمان نمونه تا مقداری برابر با ,۸ افزایش یابد (شکل ۱۷-۳). میراشی موثر ساختمان دارای میراگر با استفاده از معادله (۴۶-۳) و با جداکردن چرخه هیسترزیس به دو ناحیهء یکی ناحیه‌ای که توسط میراگرها ایجاد می‌شود (یک ناحیه تقریباً مستطیلی) و دیگری, ناحیه باقی‌مانده که توسط ساختمان دارای میراگر ایجاد می‌شود. به شرح زیر محاسبه می‌شود: 24۵+ 20)4,0- 0,4( ۵۳-۳ ۳+ 7 7 ) ( ز اد 1 -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ فصل سوم - راهنما و تفسیر ۱۵ ه) تحلیل ساختمان‌های دارای میراگرهای وابسته به سرعت میراگرهای ویسکوالاستیک: این میراگرها دارای یک سختی موثرند که به طور معمول وابسته به فرکانس. شدت دامنه حرکت و دما هستند. به همین دلیل, مدل ریاضی ساختمانهای دارای این میراگرهاء باید اثر سختی آنها را در نظر میراگرهای ویسکوالاستیک باید با استفاده از فنرهای خطی یا غیرخطی مدلسازی شوند به طوری که سختی میراگر در دما و فرکانس ثابت تعریف شود. این فرکانس باید معکوس مقدار دروه تناوب سکانتی سازه دارای میراگرها باشد. آثر دما روی پاسخ این میراگرها نیز می تواند در روش استاتیکی غیرخطی با انجام مجموعه ای از تحلیلها وارد شود. برای نشان دادن فرآیند تحلیل, ساختمان نمونه یک طبقه مثال قبل را در نظر بگیرید که در آن. میراگر ویسکوالاستیک جایگزین میراگر اصطکاکی شده است. نیاز تغییرمکانی می‌تواند با محاسبه میزان میرائی موثر از رابطه زیر تعیین شود: (4,-0, )44 ۳ 7 دورد )۵۳-۲( عبارات. متناظر با شکل (۱۹-۳) است. منحنی ظرفیت طیفی ی » برای ساختمان دارای میراگر ۰ 0 ۱ برای ساختمان بدون میراگر شکل ۱۹-۳- پارامترهای موثر در تحلیل غیرخطی ساده‌سازی‌شده ساختمان یک طبقه دارای میراگر ویسکوالاستیک انرژی تلف شده توسط میراگرهای ویسکوالاستیک از رابطه زیر محاسبه می‌شود: 9 2 *چر2 ۴ ی (۵۵-۳) ز مس > بررر | اه که در آن ز شمارنده میراگرهاست و جمع انرژی روی تمام این میراگرها انجام می‌شود. زج ضریب میرائی مربوط به میراگر زام (معادله ۳-۳ و ۴-۳) 0۱ زاویه انحراف میراگر زام نسبت به افقء و ,۸ تغییرمکان نسبی نقاط اتصال میراگر براساس شکل (۲۰-۳) است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳ ۱۹۶ دسنورالعمل استفاده از مب راکرها در طراحی و مفاوم‌سازی ساختمانها ۸ 2 شکل ۲۰-۳- تعریف زاویه و تغییرمکان نسبی در میراگرها محاسبه نقطه تقاطع نمودارهای ظرفیت-نیاز طراحی, روشی همانند آنچه برای میراگرهای وابسته به تغییرمکان بحث شد خواهند داشت. برای میراگرهای وابسته به تغییرمکان؛ نیروی اعضاء را می‌توان براساس نیروها و تغییرمکانهای متناظر با سرعتهای گرهی (یا نیروهای ویسکوز) در محاسبه آزها وارد نشده‌است. تحلیلهای جداگانه‌ای باید انجام شود تا بتوان این اثرات را در آنها وارد کرد. که در این تحلیلهای جداگانه. نیروی ویسکوز حداکثر در طول محور یک میراگر با روش زیر .ی (۵۶-۳) 056 زر و ۳ لاه که در آن. زن) ضریب میرائی میراگر ز-ام در دامنه تغییرمکانی 0 است و فرکانس آن نیز متناظر با معکوس زمان مبراگرهای وبسکوز مابع: این میراگرها معمولاً دارای سختی نیستند. بنابراین» منحنی 01۷9-0۷6۲ یک ساختمان دارای این نوع از میراگرهاء که براساس روش غیرخطی استاتیکی تعیین شده‌است. مشابه منحنی متناظر با ساختمان قبل از استفاده از میراگرها است. در /] (4,-. ]و4 + ۵۳ (۵۷-۳) ۳ " 27 -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ فصل سوم- راهنما و تقسیر ۱۷ 5 5 ۰ ْد ۷ 7 -27# |] 01 ۸ 4 منحنی ظرفیت طیفی ساختمان‌های با و بدون میراگر ویسکوز شکل ۲۱-۳- معرفی پارامترهای مرتبط با تحلیل غیرخطی ساده‌سازی‌شده ساختمان یک طبقه با میراگر ویسکوز که در آن. :۷/۵ کار انجام شده با میراگرهای ویسکوز در یک چرخه بارگذاری است. برای حالت خاص میراگرهای ویسکوز غیرخطی با نیروهای حاصل از رابطه (۶-۳)» کار انجام شده برابر است با: (۵۸-۳) کم 22۳ < برد ۷ که در آن. .2 تابعی از مولفه سرعت است که از جدول (۴-۳) بدست می‌آید: جدول ۴-۳-مقادبر پارمتر .۸ بر همین اساس, کار انجام شده می‌تواند براساس تغییرمکان نسبی ,۸ همانطور که در شکل (۲۰-۲) نشان داده 1+0 از (۵۹-۳) 0 بر 27 ۹/7 ۴ < بر | 1 که در آن. زم) ثتابت میرائی میراگر ز-ام (رابطه ۶-۳) است. برای میراگر ویسکوز غیرخطی, که در آن توان » برابر با ۱/۰ است. رابطه (۶۰-۳) به شکل زیر تغییر خواهد یافت: -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ ۱۸ دسنورالعمل استفاده از مب راکرها در طراحی و مفاوم‌سازی ساختمانها در م2 27 (۶۱-۳) زره ان 2۲0 بر < جرد | 5 که مشابه با رابطه (۵۵-۳) است به جز پارامتر زه) که در رابطه (۵۹-۳) مقداری ثابت است ولی ز) در رابطه (۵۵-۳) یک مقدار وابسته به فرکانس و دامنه (سرعت) تحریک پیش آمده است. محاسبه نقاط تقاطع نمودارهای ظرفیت-نیاز طراحی, از روشی همانند آنچه برای میراگرهای چرخه‌ای و ویسکوالاستیک تشریح شد تبعیت می‌کند. به جز آنکه روابط (۵۷-۳) تا (۶۰-۳) برای بدست آوردن میرائی موثر ساختمان دارای میراگر به کار می‌روند. لازم به ذکراست که منحنی 0۷۹1-0۷6۲ برای ساختمان درارای میراگر می‌تواند متفاوت از منحنی متناظر در ساختمان قبل از استفاده از میراگرها باشدء زیرا برخی از اعضای سیستم قابی که نیازمند مقاومسازی هستند. وابستگی به میزان میرائی نخواهند داشت. برای میراگرهای وابسته به تغییرمکان نیروی اعضا می‌تواند براساس نیرو و تغییرمکان نقاط تقاطع نمودارهای ظرفیت-نیاز طراحی تعیین شود. برای میراگرهای وابسته به نیرو در یک گام جلوتر باید اثر نیروهای ویسکوز یا سرعت‌های گرهی در نیروی اعضا وارد شود. تحلیل‌های مجزایی باید انجام شود تا بتوان این اثار راء با استفاده از حداکثر نیروی ویسکوز در محور طولی هر میراگرء ارزیابی نمود. این حداکثر نیروی ویسکوز از رابطه زیر بدست می‌آید که د رآن. 4 دوره تناوب سکانتی بوده و براساس شکل (۲۱-۲۳) تعیین شده‌است. 0 1 2:7 (۶۲-۳) 0 رازم - ۳ 5 ۲-۲-۴-۳ روش دبنامیکی غیرخطی اگر میراگرها وابسته به فرکانس بارگذاری, درجه حرارت عملکرد (شامل گرم‌شدگی ناشی از فعال شدن میراگرها پس از تهییج وارده)» تغییرشکل (یا کرنش)» سرعت. بارهای 51۶1211160 و بارهای جانبی دوجهته باشند. این وابستگی‌ها باید در نیرو-تغییرمکان میراگر از آن استفاده کرد انجام تحلیل‌های متعدد بر روی ساختمان دارای میراگر است که در آنهاء مقادیر مرزی مشخصات میراگر وارد شده‌باشد. طراحی یک ساختمان با استفاده میراگرهاء باید براساس حداکثر پاسخ محاسبه‌شده از تحلیل‌های متعدد باشد. نیروهای ویسکوز ایجادشده در اعضای قاب لرزه‌ای (در صورت وجود) باید برای تحلیل و طراحی قاب مورد نظر قرار گیرند. ارزیابی تاریخچه نیروهای اعضا باید براساس تغییرمکان‌های گرهی (برای بدست آمدن ماتریس‌های سختی) و سرعت‌های گرهی (برای تعیین ماتریس‌های میرایی) انجام شود. پاسخ قابل قبول یک ساختمان دارای میراگرء منجر به یک پاسخ پایدار و باثبات در میراگرها خواهد شد. نیروها و تغییرمکانهای بوجود آمده در میراگر که در طول زلزله طرح رخ می‌دهد. باید در آزمون‌هایی که بر روی میراگر انجام -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ فصل سوم - راهنما و نفسیر ۱۹ ۳-۳-۳ معیارهای حدی بالا و بائین تعیین معیارهای حدی بالا و پائین برای آرزیابی رفتار حاصل از مدلسازی دینامیکی غیرخطی, مستلزم شناخت مفاهیمی است که در این بخش به آن‌ها اشاره می‌شود. ۱-۳-۴-۳ مشخصات اسمی ویژگی‌های مرتبط با طراحی یک میراگر (یا ابزار اتلاف انرژی)» از جمله مواردی است که باید براساس آزمایش‌های انجام‌شده بر روی نمونه‌هایی با اندازه و ساختاری مشابه با نمونه مورد بررسی تعیین شود. این مشخصات با استفاده از ضرایبی که با .2 نمایش داده می‌شوند. برای رواداری‌های ساخت. عدم قطعیت‌های موجود در آزمایش. اثرات دراز مدت و تعیین کرآن بالا و پائین. اصلاح می‌شوند. در کاربردهای اولیه ابزارهای اتلاف انرژی. مشخصات طراحی از آزمون‌های محدود انجام‌شده بر روی نمونه‌های شبیه‌سازی‌شده استخراج و برای برطرف کردن نیازهای طراحی به کار می‌رفت. با افزایش کاربرد این ابزارهاء انجام آزمون‌ها برای تولیدکنندگان آسان شد و لذاء تعیین اطلاعات اسمی طراحی براساس مشخصات دقیق رفتاری, میسر گردید. این مشخصات طراحی را می‌توان استفاده از مجموعه آزمون‌هایی که در فرآیند فازهای اجرایی پروژه مورد توجه قرار خواهند گرفت. تائید نمود. استفاده از تحلیل‌های حدی سبب می‌شود تا فرآیند طراحی برای سازه‌های دارای ابزارهای اتلاف انرژی, مشابه فرآیند طراحی سازه‌های متداول باشد. ۲-۳-۴-۳ رواداری‌های متناظر با مشخصات اسمی ضرایب .۸ از جمله .م۸ و 7و۸ برای اعمال میزان رواداری‌های موجود در متوسط اطلاعات گزارش‌شده برای مقادیر طراحی یک میراگر به کار می‌روند. این رواداری‌ها می‌بایست منطبق بر شرایط ساخت و به کارگیری ابزارهای اتلاف انرژی باشد و برای تعیین حدود بالا و پائین در فرآیند طراحی و تحلیل سازه‌ای دارای چنین ابزارهایی, به کار روند. شناخت تاثیراتی که فرآیند ساخت بر مشخصات طراحی میراگرها می‌گذارد از اهمیت بالائی برخوردار است و ضرایب .7 مورد آاشاره در این بخش, با هدف وارد کردن این اثرات در محاسبات تحلیل و طراحی تعریف شده‌اند. مقادیر پیشنهادی برای رواداری‌های مرتبط با مشخصات متوسط ابزارهای اتلاف انرژی, معمولاً بین 1096+ تا 1594+ تعیین می‌شود. برای حالتی که رواداری‌ها 1096+ تعیین شده باشد. ضرایب .2 به صورت 1.10 م2 و 1.0.9 معرفی می‌شوند. تغییر در مشخصات دقیق یک ابزارء در مقایسه با مشخصات متوسط آن, معمولاً بیشتر خواهد بود. بنابراین» توصیه می‌شود که چنین رواداری‌هایی توسط تولیدکنندگان مورد توجه قرار گیرد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ ۱۱۰ دستورالعمل استفاده از مب راکرها در طراحی و مفاوم‌سازی ساختمانها ضرایب .2 متناظر با تغییراتی که در مشخصات اسمی طراحی یک ابزار اتلاف انرژی رخ می‌دهد. باید برای هر نوعی از ابزارهای اتلاف انرژی و با درنظرگرفتن پدیده‌هایی که ممکن است در زمان آزمایش نمونه‌های مرجع مورد توجه قرار نگرفته باشد. تعیین شود. این موارد را می‌توان اثرات دراز مدت محیطی شامل حرارت. رطوبت. خوردگی و ...؛ پیرشدگی و نیزء شرایط آزمایش از جمله خزش, خستگی. و اثرات بارگذاری‌های چرخه‌ای دانست که ممکن است به تغییر رفتار ابزار منجر شود. ضرایب ۸ دربرگیرنده این موارد باید به نحوی تعیین شوند که بتوانند مقادیر مشخصات طراحی را در حدود بالا و پایین مقادیر اسمی (که متناظر با ضریب ۱ است) تعیین کنند. این پارامترها با عناوین .2 و 7 شناسایی می‌شوند که به تفکیک و برای هر یک از پدیده‌های موثر بر رفتار» تعیین می‌شوند. ضریب اصلاح حد بالای مشخصات اسمی طراحی» .,م..:«.4 برای هریک از ابزارهای اتلاف آنرژی,» با ضرب تمامی ضرایب ها در هم تعیین می‌شود. این مسئله. برای ضریب اصلاح حد پائین مشخصات اسمی طراحی, .م۸۳ نیز صادق است. به منظور لحاظ کردن این اثرات در مشخصات تغییریافته اسمی, لازم است این مسئله مورد توجه قرار گیرد که رخ دادن همزمان پدیده‌های موثر بر مشخصات اسمی طراحی, عملاً غیرممکن است. به همین دلیل, لازم است حد مناسبی برای پارامترهای .2 تعیین شود. این مسئله توسط ضریب تعدیل مشخصات ابزار اتلاف انرژی (8۳۸) که برای اصلاح مقدار 7۸ به کار می‌رود. تعیین می‌شود. این صریب برای تمامی سطوح عملکرد برابر با ۰۳۷ است. ۴-۳-۴-۳ حدود بالا و پائین مشخصات تحلیل و طراحی همانطور که قبلتر نیز اشاره شد. با اعمال ضرایب .7 متناظر با مشخصات اسمی طراحی, می‌توان حدود بالا و پائین این مشخصات را تعیین کرد. براساس آنجه در دستورالعمل‌های مرجع قابل دسترسی است. این حدود به شرح زیر محاسبه می‌شوند: الف) حد بالای مشخصات طراحی - مشخصات اسمی طراحی * [(1-ممدس1+8۳۸)2] م۸ و حد بالای مشخصات طراحی باید بزرگتر از ۱:۱۵ برابر مشخصات اسمی طراحی باشد. و حد پائین مشخصات طراحی باید کمتر از ۰:۸۵ برابر مشخصات اسمی طراحی باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳ فصل سوم- راهنما و تفسیر ۱۱ مشخصات حد بالا و پائین یک ابزار اتلاف انرژی باید برای هر دو بحث تحلیل 0 طراحی مورد توجه قرار گیرند. در شرایط دست. پائین» مشخصات حد بالا و پائین باید برای بارهاء تغییرمکان‌ها و سرعت‌هایی که در سطوح مختلف خطر ارزیابی می‌شوند. به کار رود. -------- صفحهٔ بعد -------- انواع ببوست الف سستم‌های میراگر -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ الف -۱ مقدمه در هنگام وقوع زلزله. سازه‌ها تحت اثر بارهای لرزه‌ای با شدت زیاد قرار گرفته و برخی اعضای باربر جانبی آن‌ها وارد ناحیه غیرخطی می‌شوند. در این حالت بخش عمده‌ای از آنرژی ورودی به سازه از طریق میرایی ذاتی سازه و مکانیزم غیرخطی هیسترتیک مستهلک می‌شود. در زلزله‌های شدیدترء آنرزی ورودی به سازه افزایش یافته و سهم بیشتری از انرژی, توسط ایجاد تغییرشکل‌های پلاستیک تلف می‌شود. تغییرشکل‌های مذبور ناشی از بوجود آمدن مفاصل پلاستیک به صورت موضعی در نقاطی از سازه بوده که خود موجب افزایش استهلاک انرژی در سیستم می‌شود. در نتیجه مقدار زیادی از آنرژی ورودی زلزله به ساختمان به واسطه تخریب‌های موضعی در سیستم باربر جانبی سازه مستهلک شده به طوری که در صورت عدم اتخاذ تمهیدات لازم. این امر می‌تواند به از دست دادن کارایی و در نهایت در سالیان اخیرء روش‌های ابداعی جهت افزایش کارایی و ایمنی سازه‌ها در برابر خطرات طبیعی از جمله زلزله در دست تحقیق و آرائه می‌باشد. از منظر انرژی» برای طراحی لرزه‌ای مناسب می‌بایست مقدار آنرژی هیسترتیک مستهلک شده توسط سازه کاهش یابد. این عمل توسط سیستم‌های کنترلی در سازه‌ها به دو طریق زیر صورت می‌گیرد: ۱- کاهش مقدار انرژی ورودی به سازه (به عنوان مثال به روش جداسازی پایه) ۲- معرفی مکانیزم‌های اضافی اتلاف آنرژی در سازه» به طوری که سهم عمده‌ای از آنرژی ورودی را مستهلک کرده و در نتیجه خسارات وارد شده به سازه اصلی در اثر استهلاک انرژی هیسترتیک را کاهش دهند. الف-۲ معرفی انواع سیستم‌های کنترل سازه‌ها الف -۱-۲ طبقه‌بندی کلی سیستم‌های کنترل سیستم‌های کنترل برحسب میزان آنرژی مورد نیاز و نیز نحوه عملکرد. به چهار گروه کلی زیر تقسیم می‌شوند: سیستم‌های کنترل غیرفعال"" سیستم‌های کنترل فعال" سیستم‌های کنترل نیمه‌فعال " سیستم‌های کنترل مختلط " سیستم‌های کنترل غیرفعال با استفاده از جذب یا انعکاس قسمتی از انرژی ورودی ناشی از زلزله به سازه از آن‌ها محافظت کرده و جهت کارکرد به منبع انرژی خارجی نیاز ندارند. سیستم‌های جداسازی پایه"" و میراگر با جرم متوازن *" نمونه‌هایی از سیستم‌های غیرفعال هستند. 65 ۲۰۲۵۱ 6 ۷زففه ۱۱-۳ 65 ۲0۳۲۵۱ ۱۹-۸۵۷۵ ۲۱۳۳۵۱۵۶ ۸۷۵ - زوه۹ ۹ ۹-۲۳۵ ۲0۳۳۵۱6۶5 0 موع ۱۹-1 (1۱/1) 38۵۳۵۲ د۵ع/۱ ۱۹۲۳۵۵۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ ۱۱۴ دستورالعمل استفاده از میراگرها در طراحی و مقاوم‌سازی ساختمانها سیستم‌های کنترل فعال در بسیاری از موارد نسبت به سیستم‌های کنترل غیرفعال عملکرد بهتری نشان می‌دهند. این گونه سیستم‌ها با اعمال نیروی خارجی در خلاف جهت نیروی لرزه‌ای وارد بر ساختمان. سعی بر کنترل رفتار آن در هنگام بروز زلزله را دارند. همچنین سیستم‌های مذکور این قابلیت را دارند که خود را با شرایط بارگذاری مختلف تطبیق دهند. این سیستم‌ها از پاسخ‌های سازه‌ای اندازه‌گیری شده جهت تعیین نیروی کنترل اعمالی به سازه استفاده می‌کنند. در این صورت. نیاز به استفاده از سیستم‌های پیچیده و کنترل هوشمند. برای اعمال نیروهای مورد نیاز و نیز الگوریتم‌های مناسب تعیین بهینه این نیروها است. از مشکلات عمده سیستمهای کنترل فعال این است که جهت عملکرد مناسب. به میزان انرژی خارجی زیادی نیاز داشته و از آنجا که این سیستم‌ها انرژی خارجی قابل توجهی جهت کنترل سازه به آن وارد می‌کنند. امکان ناپایدار شدن سازه بر اثر سیستم‌های مذکور وجود دارد. سیستم‌های میراگر با جرم فعال"" و تاندون‌های فعال *" نمونه هایی از سیستم‌های فعال هستند. سیستم‌های کنترل نیمه‌فعال که می‌توان آن‌ها را سیستم‌های کنترل غیرفعال قابل تنظیم نیز نامید. مجهز به میراگرهایی هستند که در هر لحظه قابل کنترل بوده ولی قادر به اعمال انرژی به سازه نمی‌باشند. آنها برعکس سیستم‌های کنترل فعال به انرژی خارجی قابل توجه. نیازی ندارند. این مسأله بخصوص هنگام وقوع زلزله نقش تعیین کننده‌ای دارد. از ویژگیهای سیستم‌های کنترلی مذکور این است که می‌توانند در هر لحظه عملکرد خود را براساس نیروی وارده تطبیق دهند (ویزگی سیستم‌های فعال) و تنها آنرژی را جذب با مستهلک کنند (ویژگی سیستم‌های غیرفعال)؛ لذا پایداری سیستم را تأمین می‌کنند. از طرفی این نوع سیستم‌های کنترل, در مقایسه با سیستم‌های کنترل فعال, آنرژی بسیار کمتری مصرف کرده و نسبت به سیستم های کنترل غیرفعال در کاهش پاسخ‌های سازه‌ای موْثرترند. بعلاوه» در صورت آسیب دیدن منبع انرژی, مانند سیستم‌های کنترل غیرفعال عمل در سیستم کنترل مختلط بطور همزمان از میراگرهای کنترل فعال و غیرفعال استفاده می‌شود. این گونه سیستم‌ها معمولاً طوری تنظیم می‌شوند که در زلزله‌های ضعیف و متوسط که کارآیی سیستم کنترل غیرفعال کم بوده و سیستم کنترل فعال احتیاج به اعمال آنرژی کمتری دارد.ء مشابه سیستم کنترل فعال و در زلزله‌های شدید که کارآیی سیستم کنترل غیرفعال بسیار مناسب بوده و سیستم کنترل فعال به دلیل وجود حد اشباع در تولید نیروی در ادامه. بنحو مبسوط‌تری به بررسی هر یک از روش‌های ذکر شده اقدام می‌شود. الف -۲-۲ کنترل غیر فعال سازه‌ها غیرفعال بودن این سیستم‌های کنترلی بدین معنی است که عامل کنترل کننده تا پیش از تحریک سازه غیرفعال است. با شروع تحریک سازه» سیستم فعال شده و شروع به فعالیت کنترلی خود می‌نماید و پس از خاتمه تحریک (//۸۱) 2۳۳6۲ دحه/۱ ۱۹-۸۵۷۵ 9 ۱۹-۸۱۷6 -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ دوباره به حالت غیرفعال باز می‌گردد. این سیستم‌ها مجهز به وسایلی هستند که مشخصات سازه‌ای مثل شکل پذیری, مقاومت و غیره را اصلاح کرده و یا انرژی را مستهلک می نمایند. بنابراین طی این عمل, ارتعاشات سازه سیستم‌های کنترل غیر فعال جهت کارکرد به منبع آنرژی خارجی نیازی ندارند. این سیستم‌ها با تولید حرکت نسبی درون دستگاه‌های کنترل, با استفاده از حرکت سازه یا تبدیل آنرژی جنبشی به گرماء آنرژی ورودی به سازه را ناپایداری سازه نمی‌شوند. مزیت دیگر آن‌هاء هزینه کم نگهداریشان است. این سیستم‌های کنترل به جهت داشتن مشخصات دینامیکی (جرم, سختی, زمان تناوب و میرایی) ثابت. تا حدودی به ویژگی‌های تحریک مانند دامنه شتاب (۳0۸) و فرکانس غالب رکورد زلزله حساس هستند. این حساسیت بر میزان کارایی عامل کنترل کننده برای تحریک‌هایی که ماهیت دلخواه و غیرمشخصی دارند (مثل زلزله) به ضدت اثر گذاشته و در نتیجه سبب محدود شدن کارآیی و کاربرد هر سیستم برای بارگذاری و تحریک خاصی می‌شود. به طور عمده با روشهایی مانند لغزش اصطکاکی, عبور سیالات از روزنه» تغییرشکل ویسکوالاستیک جامدات با سیالات. تبدیل حالت و تسلیم‌شدگی در فلزات. آنرژی را جذب و پاسخ سیستم‌های سازه‌ای را میرا می‌کنند. از انواع سیستم‌های کنترل غیرفعال متداول در سازه‌ها می توان به سیستم جداسازی پایه. میراگر با جرم متوازن!ء میراگر مایع متوازن ""ء میراگر جاری‌شونده فلزی!". میراگر اصطکاکی "". میراگر ویسکوالاستیک "" و میراگر با سیال ویسکوز *" و انتقال انرژی به صورت هدفمند*" اشاره کرد. الف-۱-۲-۲ سیستم جداسازی پایه قرار دادن ساختمان‌ها برروی یک سیستم جداساز. صرفنظر از تفاوت‌های گسترده و تنوع در جزئیات روش‌های جداساز پایه. مبتنی بر استفاده از یک لایه با سختی جانبی کم در بین پی و سازه است. اینگونه جداسازی سبب افزایش قابل ملاحظه زمان تناوب سازه و در نتیجه کاهش بسیار زیاد شتاب طیفی و به تبع آن کاهش در شتاب طبقات و نیز کاهش در آنرژی ورودی به سازه می‌شود که این خود رانش‌های بین طبقه‌ای ساره را تقلیل می‌دهد (شکل الف-۱). به عبارت دیگر اصل جداسازی لرزه‌ای پایه. ایحاد انعطاف‌پذیری در تراز پایه سازه در یک صفحه افقی, به همراه قرار دادن اجزای میراکننده (با میرایی برابر ۵/ تا 7۳۰ میرایی بحرانی)» برای محدود کردن دامنه حرکت ناشی از مولفه افقی زلزله (حدود ۱۰۰ الی ۴۰۰ میلی‌متر) است. شکل الف-۲. به طور شماتیک پاسخ یک (۲۱10) 120۵۲ دقق۸1 ۹-۲۳0 (۲1-0) 032۳06۲ #زباونا 0عس ۹۲۳" 7 ۷۱۱ الاب 07 ۳۲۱110۱۱-** (۷۵) 1200۲ 1۵600125116 21-۷ 607 م۷۱[ ۹-۷۷1۹00۱5 ۳۵۷ 2-۲۸۳00100 -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳ ۱۱۶ دستورالعمل استفاده از میراگرها در طراحی و مقاوم‌سازی ساخنمانها سیستم جداسازی شده در پایه را با سیستم معمولی مقایسه کرده و شکل الف-۲ کاربرد این جداسازها را در سازه‌های ساختمانی نشان می‌دهد. افزایش میرایی دوره تناوب دوره تناوب (الف) (ب) شکل الف -۱- نحوه عملکرد جداساز لرزه‌ای: (الف) انتقال دوره تناوب اصلی جهت کاهش انرژی وارده. (ب) افزایش میرابی جهت محدود نمودن تغیبرمکان (رابینسون ۹۹۸) 07۳ ممع۱6 36۱38 ۷۱۱۳۵ 8۱۱۵۱۵۵6 07۳ 96۱3016 ۷۱۱۲۵ 8۱۱۵۱۵۵ ۱ 1 ۰ ۳ ۳ ۱ , ۲ 7 ۱ 115 ینم ۱1 | نالا ۱ أ جصه+ [ | ۲۰۲۱۵۵۳۵۱ !۱ چسه اً ا پخییدب ۱ 1 ! ۸۵۲۱۵۵ ۱ 5016 ۲ 1 ۱1 1 1 !| ۱1 ۱ با | !۱ ۱ ۱ 13 1 1 جم! ار پر لها انم با سح ۱ سا سس چسه نکن یسم ۵ ,+ ۵ ۷۱۳۸ معده ۶۱۵ 10 0 ۵۵۶ و۱۲۳ ععده ۳۳۵ 10 0 ۶ ۵۵۵۱۵۲3۳۱۹۵ ۵عوومیم۸ 0 + ۵۰۵۱۵۲۹۳۱۵۵ معمممیم8 رد تک تاه نهد ات ۱ ال 2 نخیذاد مززویم یی 7 1 2 یماس هم سا : ار نها هنز دا ۷ 01۹ حیسم لایر ,لا ل را را 0 ایا اد :۰ با اوه هه امه ۱ اب 3 ۵۰۵۱۵۲ وه ۵ 303 130 20060 150 100 50 0 150/06 100 50 0 شکل الف -۲- مقایسه عملکرد سیستم جداسازی پایه با سیستم قاب معمولی (قاب خمشی) -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ (ب) شکل الف -۳-الف) استفاده از جداساز لرزه‌ای در سازه‌های ساختمانی - بیمارستان دالوز "". لیسین., پرتغال, (ب) آزمایش انجام شده روی جداسازهای استفاده شده در این پروژه انواع مختلف سیستم‌های جداسازی کف عبارتند از: الاستومرهاء جداسازهای سرب- لاستیک"". جداسازهای لاستیکی با میرایی بالا""ء ورق‌های اتصال لاستیک مسلح!" و جداسازهای آونگی اصطکاکی :". در ادامه به انواع متداول سیستم‌های جداساز لرزه‌ای اشاره می‌شود. الف -۱-۱-۲-۲- الاستومر الاستومرهای اولیه از صفحات لاستیک طبیعی ساخته می‌شدند. امروزه جهت تقویت آن‌ها از صفحات فولادی در بین صفحات لاستیکی استفاده می‌شود (شکل الف-۴). معمولاً ضخامت صفحات فولادی ۲۵ میلی‌متر و ضخامت صفحات لاستیکی بین ۷/۵ الی ۲۰ سانتی متر است. استفاده از صفحات فولادی باعث کاهش تغییر شکل قائم الاستومر شده و از بشکه‌ای شدن لاستیک جلوگیری می‌کند. امروزه در ساخت الاستومرها از لاستیک‌های مصنوعی مانند نشوپرن نیز استفاده می‌شود. بدلیل انعطاف پذیر بودن لاستیک و تغییر شکل‌های برشی الاستیک بالاء میزان میرایی بحرانی الاستومرها بین ۲/ تا ۳/ می‌باشد. به همین دلیل در رده تکیه‌گاه‌های با میرایی پایین قرار می‌گیرند. تولید و ساخت الاستومرها در مقایسه با سایر تکیه‌گاه‌ها ساده‌تر و کم هزینه‌تر بوده و خصوصیات مکانیکی آن‌ها تابع دما و زمان نیست. به دلیل میرایی بحرانی کم. الاستومرها مقاومت چندانی در برابر بارهای بهره برداری نداشته و جهت کنترل تغییرمکان‌های جانبی بالاتر باید از میراگرهای دیگری استفاده شود. 26 [1۵(م۲105 27] 12 - 27-20-1۳۵۲ 5 2۹-۲ 182۵01۵۵ ۹۵۳ 5 2۳-۳ [8100۲6 1362۳8 05 ۹-۳۵ ۳۵۵1۱ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳۹ ۱۱۸ دستورالعمل استفاده از میراگرها در طراحی و مقاوم‌سازی ساخنمانها 0 اک ۱0۱0 ای 1۳۵۵ ر بر ادن وله 3333333333333333 اس 3 با لاه 00 نام ایت‌او 1 شکل الف -۴- مقطع الاستومر با صفحات فولادی الف -۲-۱-۲-۲ سیستم جداساز لرزه‌ای سرب -لاستیک (1]آرا) مرکز جداساز لرزه‌ای قرار می‌گیرد. در واقع وظیفه لاستیک و هسته سربی جذب ارتعاشات و اتلاف آنرژی و وظیفه می‌شود. صفحه فولادی به هسته سربی نیرو ورد کرده و منجر به تغییرشکل و در نهایت جاری شدن هسته سربی می‌شود. این فرآیند باعث میرایی هیسترتیک (چرخه‌ای) شده و انرژی توسط هسته سربی جذب می‌شود که منجر به کاهش ۱ درگ 4 5 : ۹ لاستیکی یک در میان ۴ ۸ پ ی ( 1 . 1 شکل الف -۵-احرا مختلف سیستم جداسازی لرزه‌ای سرب -لاستیک -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳ پیوست الک - انواع و مشخصات سیستم‌های میراگر ۱۱۹ الف -۳-۱-۲-۲- سیستم جداساز لرزه‌ای لاستیکی با میرایی بالا!" (11018]3) این سیستم که در شکل الف-۶ مشاهده می‌شود. شامل ورقه‌های فولادی به شکل حلقه. ورقه‌های لاستیکی به شکل حلقه‌هایی که با ورقه‌های فولادی بصورت یک در میان قرار می‌گیرند. پوششی از لاستیک با میرایی بالاء پیش آمدگی پیرامونی بالا و پایین جداساز می‌باشد. این جداسازهاء ساختاری شبیه جداسازهای سرب-لاستیک دارند با این تفاوت که این نوع جداسازها فاقد هسته سربی می‌باشند. میزان میرایی موثر این نوع تکیه‌گاه‌ها تابعی از کرنش برشی است. برای لاستیک طبیعی, میرایی موثر برای کرنش‌های برشی کم و زیاد به ترتیب برابر ۱۵/ و ۱۹/ می‌باشد. از نقاط ضعف این سیستم. تاثیر دما و زمان بر خصوصیات مکانیکی آن است. همچنین سختی و میرایی این 1 گر ۱ شکل الف -۶- جداساز لرزه‌ای لاستیکی با میرایی بالا ۱ الف -۴-۱-۲-۲- سیستم آونگی اصطکاکی ‎)۳۳۹٩( تکیه‌گاه‌های اصطکاکی اولیه متشکل از دو سطح صاف با قابلیت لغزش نسبت به هم بودند. نیروی مقاوم در برابر بار خارجی اعمال شده از حاصل‌ضرب ضریب اصطکاک و بار قائم وارده بدست می‌آید. بزرگترین نقطه ضعف سیستم اصطکاکی مسطح. عدم بازگشت ساختمان به موقعیت اولیه پس از زلزله است. برای حل این مشکل از سطح لغزش مقعر یا بخشی از سطح کره استفاده می‌شود. به این نوع سیستم‌ها که در شکل الف-۷-الف نشان داده شده, سیستم آونگی اصطکاکی اطلاق می‌شود. سطح کروی معمولاً دارای پوشش تفلونی با ضریب اصطکاک حدود ۳/ است. بدلیل داشتن سطحی مقعرء در اثر اعمال نیروی جانبی تغییر مکان در هر دو جهت افقی و قائم مشاهده می‌شود. هنگامیکه اثر نیروی خارجی از بین می‌رود. مولفه مماس بر سطح مقعر به عنوان نیروی بازگرداننده عمل کرده و تکیه‌گاه را به موقعیت اولیه هدایت می‌نماید. مقدار نیروی قائم و سرعت اعمال بارگذاری از جمله پارامترهای موثر بر ضریب اصطکاک هستند؛ سرعت بالای بارگذاری باعث افزایش شدید ضریب اصطکاک می‌شود. یکی از مزایای این سیستم. هزینه نگهداری پایین آن است. پوشش تفلون از زنگ زدن فولاد سطح لغزش جلوگیری کرده و با توجه به اینکه لغزش معمولاً تنها در هنگام زلزله رخ می‌دهد. نیازی به تعویض آن در طول عمر مفید سازه نیست. همچنین 8 00۳ با ام اعزبا ‎٩! -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ ۱۳۰ دستورالعمل استفاده از میراگرها در طراحی و مقاوم‌سازی ساختمانها سطح مقعر مشاهده می‌شود. در این حالت به دلیل استفاده از دو سطح مقعر می‌توان با تکیه‌گاه‌های کوچکتر.ء میزان جابجایی مورد نظر را تامین نمود. 0 0008۱6 10۳ ولد از لاد آین‌دانق 10۵ ۱ 1 ی یک ی 0۳ سس کت (الف) (ب) شکل الف -۷-الف) جداساز آونگی اصطکاکی. ب) جداساز آونگی اصطکاکی دوگانه اخیرً نوع جدیدی از این جداسازها ارائه شده که به سیستم جداساز آونگی اصطکاکی سه گانه "۲ معروف شده است. در شکل الف-۸ نحوه عملکرد آن تحت شرایط مختلف نشان داده شده است. جز ۳۱۱۳ اس + یس سس ص ار ۳۹0 ماه ۹ ماه ۳۲۳۹ ۱ ا ۲ ۱ ۲ ام ۹ ۱ افش ۳ 1 ,۵ ۲ سا ۹ ۳ "یت نس ۳ :۹ (الف) (ب) (ج) (رد) شکل الف -۸- جداساز آونگی اصطکاکی سه‌گانه (الف) حالت سکون, (ب) حرکت آونگ داخلی در سطح زلزله بهره‌برداری, (ج) حرکت آونگ پایینی در سطح زلزله طراحی, (د) حرکت آونگ بالایی در سطح حداکثر زلزله معتبر (:/۱۸۲) است. نمونه‌هایی از ساختمان‌های مقاوم‌سازی شده و یا ساخته شده با استفاده از جداسازهای لرزه‌ای سرب -لاستیک ۹ ساختمان شهرداری آوکلند"" در آمریکا (شکل الف-۹-الف) * ساختمان مرکز پست غرب ژاپن "" (شکل الف-۹-ب) *‏ مرکز کامپیوتر وزارت پست و ارتباطات ژاپن که بعد از زلزله سال ۱۹۹۵ در کوبه ساختان عملکرد بی‌وقفه داشته 9 شتاب طبقه ششم آن برابر باورها هس بوده در حالبکه شتاب پایه برابر ۰/۴۳ اندازه گیری شده است. ۹ بیمارستان آموزشی دانشگاه کالیفرنیای جنوبی (شکل الف-۱۰-الف) که در زلزله سال ۱۹۹۴ لس آنجلس شتاب بام آن برابر ۰۳8 اندازه گیری شده در حالیکه شتاب پایه برابر ۰/۳۴۹۵ بوده است. 1۳10110 ع[م‌ز-3۹ [[12] بان 11-0811200 ۲ اها۳۰۶ مومع[ ۵۵۱ 1۹-۷۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳ پیوست الف - انواع و مشخصات سیستم‌های میراگر ۱۳۱ * بیمارستان ۷1۵۷ 011۷0 که در زمان وقوع زلزله شتاب بام آن 8 اندازه‌گیری شده در حالیکه شتاب پایه برابر ۰/۸۲۵ بوده است. بکارگیری جداسازهای لرزه‌ای لاستیکی با هسته سربی در یک ساختمان اداری در ایتالیا (شکل الف-۱۰- ب‌( ۹ و - ۹1 ۳ : ْ ی مر 0۳ ۳+ : 7 ۵ : 0 ۰ چا ز ی ۳ ِ ج ی : ی سل .پر ۰ ۱ : وه ه وسد‌ ده ز ۹ نموه : : ۵ 7 ال با و هه واه وه و30 . * ل چا ای 1 از وا ها نیت سس چا 1 ی 1 و ی 0 < ۹ 1 استسعلن سا رِ یس بسمت ۰ سای ۳ یس (الف) (ب) شکل الف -۹- الف) ساختمان شهرداری آُوکلند. ب) ساختمان مرکز پست غرب ژاپن (عکس از ۳.۷/.1۵:۷) ۵ ۳ ۹ ۳ ۰ ح‌ و اب ٍ ما هد سس وود سک ا اما ».۲*۳ هد ی ۰ تا ۱ ۵ ۳۴ تس هو ۰ .۰ ۱ ۱ 9 1 1 9 روا سم اس همه هه موموچحجت ۱ ۱ : وج اوه ای ۹ ۰ ۹ ۹ 1 ۱ : : ۳ 1 (الف) (ب) شکل الف -۱- الف) جداگرلرزه‌ای بیمارستان کالیفرنیای جنوبی. ب) ساختمان اداری جداسازی شده در ایتالیا نمونه‌ای از سازه‌های جداسازی لرزه‌ای شده با استفاده از جداسازهای لرزه‌ای لاستیکی با میرایی بالا در شکل الف- ۱نشان داده شده است. این سازه در مرکز مدیریت بحران شهری شهر فولیگنو" ایتالیا با استفاده از ۱۰ عدد جداساز لاستیکی با میرایی بالا و با قطر یک متر ساخته شده است. در شکل الف-۱۱-ج نیز نوع خاصی از بکارگیری جداسازهای لاستیکی در کنار میراگرهای اصطکاکی - دورانی بکار رفته در یک ساختمان ۵ طبقه در زاین قابل مشاهده است. در این کاربرد خاص. میراگرها وظیفه استهلاک انرژی را بجای هسته سربی بر عهده دارند. ۹5 ۳۲۵0 -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳/۷ ۱۲۳۲ دستورالعمل استفاده از میراگرها در طراحی و مقاوم‌سازی ساختمانها ۹ ۹ ۳۳۳ ۳ ۰ ۳ ۹ ۳۴ ۱ مک ۹ وی بیط ان ده سس ۳ بر رم ۸۱ یج وود کت "یهت وی هه ۰ هه ی ۵ یه ای ی یر سس ارف ۵ 2 7 + سسبد ۳ ۰ 2 1 بش مه 4 مت نت ار ت 1 ی ص با ۱ ر : ۳۳ : است سس ۶ دوص هه تحص ور ۱ سب سس و وا سم 8 رف ۹ تایه 7 ۰ ۹ + ۹ و هر 2 2 ۹ 3 را ۱ کین مها و تا کس تا 8 اد قععدط ۵6 یه ۷۱بما 0 کیک کرک 0 00 05 اس مش مس (ج) شکل الف -۱۱- الف) سازه جداسازی لرزه‌ای شده در مرکز مدیبریت بحران شهری شهر فولینیو در ایتالیاء. ب) سازه جداسازی لرزه‌ای شده. ج) سیستم جداساز لرزه‌ای در یک ساختمان ۵ طبقه در ژاپن همراه با بکارگیری سیستم میرایی -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳ پیوست الف - انواع و مشخصات سیستم‌های میراگر ۱۳۳ نمونه‌هایی از ساختمان‌های مقاوم‌سازی شده با استفاده از جداسازهای لرزه‌ای آونگی اصطکاکی عبارتند از ساختمان داد گاه استیناف ایالات متحده *" در شهر سان فرانسیسکو (شکل الف- ۱۲-الف) و ساختمان پایانه بین المللی فرودگاه سان فرانسیسکو (شکل الف- ۱۳-ب). همجنین از پروژه‌های عظیمی که جهت مقاوم‌سازی آن از این نوع جداسازها استفاده شده»ء می‌توان به پل ۸1۵۲1167 13001012 در سان فرانسیسکو (شکل الف-۱۳-الف) (ونگ ۲۰۰۲ و پل 165010 ۲10۲2۵۵0 در ممفیس (شکل الف-۱۳-ب) آمریکا اشاره نمود. ۹ ۳ ۳ 3 ۲۰ ۷ ی ۳ همیرر ۲۰۹۹۱۱۱ ۳ ار دا با ۱ را شم ده 1 ۳ :1 1 ص با بط ۳۳ (الف) (ب) شکل الف -۱۲- الف) ساختمان دادگاه استیناف ایالات متحده در شهر سان فرانسیسکو. ب) پایانه بین المللی فرودگاه سان فرانسیسکو 1 : ۱ ی ل ۰۰ اً ۱ ی ۰ مر اه ۱ ا سب کم ی 0 سشسشسست دصر > م ۱ سا ۳ ۱ کی ح ص بش دما سم سیم (الف) (ب) شکل الف -۱۳- جداساز ۳۳5 الف) بکارفته در پل ۸1۵7110۲ 13001۸ در سان فرانسیسکو (ونگ ۲۰۰۲). ب) بکار رفته در پل 12۳۵۵0] 0 در ممفیس یکی دیگر از پروژه‌هایی که جهت مقابله با زلزله از جداسازهای آونگی اصطکاکی سه گانه در آن‌ها استفاده شده. پایانه بین المللی فرودگاه سبیحا-گوکن در استانبول است که یکی از بزرگترین ساختمان‌هایی است که بدینوسیله مقاوم‌سازی شده است. در شکل الف-۱۳ سازه این پایانه به همراه جزئیات این جداساز مشاهده می‌شود. م۸ ۰۲ ۲0۶۳۲ .۹۹-1(. 5 -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ ۱۳۴ دستورالعمل استفاده از میراگرها در طراحی و مقاوم‌سازی ساختمانها ۹ ص ای 5 وا اس وی کل 0 پایر یت مک ده نا باس ی ی سین ویک ۳ سست ۱ , 5 یک ۰ کچ ۰ مخ ی 6 | مک ۱ ۴ (الف) (ب) شکل الف - ۱۴- الف) پایانه بین المللی فرودگاه سبیحا -گوکن شهر استانبول, ب) جزئیات جداساز مورد استفاده و نحوه اجرای آن مشاهدات نشان می‌دهد که این سیستم‌ها موْثر بوده و نیرویی که از زمین به سازه منتقل می‌شود را به میزان قابل توجهی کاهش می‌دهند. می‌توان گفت جداسازی پایه برای کاهش نیروی انتقال یافته از زمین به سازه تا حد نصف و سیستم‌ها می‌تواند هزینه‌های ساخت را بین ۵/ تا ۲۰/ در مقایسه با ساختمان بدون جداسازی پایه کاهش دهد. موجب ناپایداری آن می‌شود. الف -۲-۲-۲- میراگر با جرم متوازن ((]181) میراگر با جرم متوازن» نوع دیگری از سیستم‌های کنترل غیرفعال است که در سال ۱۹۶۰۹ برای اولین بار توسط ۳۲۵۱۱۱ در ایالات متحده مطرح شد. این میراگر شامل یک سیستم جرم- فنر- میراگر است که در ارتفاعی از سازه قرار داده می‌شود تا پاسخ آن را کاهش دهد (شکل الف - ۱۵). برای این کار یک جرم اضافی (در حدود ۱ تا ۲ درصد جرم موْثر مدی اولین مد ارتعاشی سازه) در ارتفاع مناسبی از سازه نصب شده و فرکانس زاویه‌ای ارتعاش آن با فرکانس زاویه‌ای مد اول سازه هماهنگ می‌شود تا ارتعاشات سازه را -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ 111 ۳.356 56 شکل الف -۱۵- سیستم سازه‌ای دارای میراگر با جرم متوازن در واقع 7۸/1 توسط ارتعاشات سازه‌ای تحریک شده و بخشی از انرژی وارده به سازه صرف ارتعاش آن می‌شود. از طرف دیگر انرژی ارتعاشی وارد به 7۸40 توسط میرایی آن کاهش یافته و در نتیجه انرژی سازه توسط میرایی این سیستم میرا می‌شود. ظرفیت جذب انرژی (1۸41 تابعی از نسبت جرمء سختی, فرکانس تنظیمی, فرکانس طبیعی و نسبت میرایی آن به جرم. سختی, فرکانس تنظیمی,» فرکانس طبیعی و نسبت میرایی سازه است. جزئیات بیشتر در این زمینه در تحقیقات لافت "" (۱۹۹۳)» واربورتون*" (۱۹۸۲) و فوجینو و ایب" (۱۹۷۹) ارائه شده است. اثر وجود 7۱/0 بر رفتار سازه را می‌توان معادل افزایش میرایی سازه در نظر گرفت. سازه‌هایی که میرایی کمی داشته و دارای یک مد رفتاری غالب هستند. 7۸/10 می‌تواند به طور موثری پاسخ سازه را کاهش دهد. با این وصف. جمت تامین آسایش ساکنین سازه‌هایی که در برابر باد آسیب‌پذیرند. استفاده روزافزون از 7۸41 مشاهده می‌شود. در شکل الف-۱۶ پاسخ دینامیکی سازه بین حالت با و بدون میراگر جرم متوازن مقایسه شده است. ۹ ۷۶۳۵۸ 0 ۷۳ 0 8 شکل الف - ۱۶- پاسخ دینامیکی سیستم در حالت با و بدون میراگر با جرم متوازن طرح‌های مختلفی که می‌توانند به عنوان ]1۸/1 به کار روندء در شکل الف-۱۷ مشاهده می‌شود. 1 8۳5 ۹۹-۷۷ 6 له مدرززن۳-۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳/۷ ۱۳۶ دستورالعمل استفاده از میراگرها در طراحی و مقاوم‌سازی ساختمانها نیروی مقاوم (با زگرداننده) می تواند توسط وزن 70/1 (شکل الف- ۱۷-الف. ب. د. ه)» توسط یک فنر (شکل الف-۱۷-ج. و) یا توسط تکیه گاه 7۸/1 (شکل الف-۱۷-ز. ح) تولید شود. میرایی لازم نیز می‌تواند توسط یک مبراگر (شکل الف-۱۷-ب. ج. د. و) یا با استفاده از مواد با میرایی بالا (شکل الف-۱۷۵ح) تولید شود. در مورد 1۱/1 ۲ ۰۱۳ 7 ۳ 7 : :2 < آ). برای تنظیم فرکانس 170/1 اونگی با مد اصلی سازه. فضای زیادی برای بازوی اونگ مورد نیاز است. جهت کاهش این فضا باید اصلاحاتی صورت گیرد بگونه‌ای که علاوه بر طول بازوی آونگ. فرکانس 7341 تابع همجنین می توان از میراگر دو جرمی (شکل الف-۱۷-د) استفاده کرد به گونه‌ای که یکی از جرم‌ها روی کف ساختمان بلغزد و دیگری به عنوان آونگ عمل نماید؛ یا می‌توان از آونگ چند مرحله‌ای (شکل الف-۱۷-ه) استفاده کرد و بدین صورت فضای قائم مورد نیاز کاهش را کاهش داد. اس نگ 1 1 ْ ۱ رج) (ب) له ۰ (خ سا (ح) ‏ (ز) (و) شکل الف -۱۷- طرح‌های مختلف برای میراگر جرمی تنظیم شده (الف) آونگ ساده, (ب) آونگ به همراه میراگیرء (ج) آونگ معکوس به همراه فنر و میراگرء (د) میراگر دو جرمی. میراگر چند مرحله‌ای, (و) جرم لغزنده به همراه فنر و میراگرء (ز) جرم قرارگرفته روی تکیه‌گاه های دوارء (ح) جرم روی تکیه گاه‌های لاستیکی استفاده از ۱/1 آها به صورت عنوان شده دارای محدودیت‌هایی می‌باشد: سازه در برابر بارهای لرزه‌ای می‌شود. آها فوق العاده نسبت به فرکانس تنظیمی حساس می‌باشند. جهت رفع این محدودیت‌ها خصوصاً موارد ۱ و ۲ در صنعت معمولاً یا از میراگرهای جرمی تنظیم شده فعال با مختلط استفاده می‌شود که در بخش‌های مربوطه به آن‌ها اشاره خواهد شد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ پیوست الف - انواع و مشخصات سیستم‌های میراگر ۱۳۷ جهت غلبه بر بزرگترین مشکل میراگرهای با جرم متوازن که عدم توانایی آنها در پوشش فرکانس‌های مختلف سازه و کنترل پاسخ چند مد می‌باشد. یکی از راهکارهاء استفاده از چندین جرم (]/۷17۸۸) یا چند ]18/1 به صورت گسترده (۱۱7۱/1) است. 73/1 گسترده (17۸/0) از چندین میراگر به موازات هم تشکیل شده که فرکانس آن‌ها در محدوده فر کانس پایه ساختمان قرار دارد. علیرغم مشکلات موجود. از این میراگر به طور گسترده‌ای در دنیا جهت کنترل ارتعاشات استفاده شده که نمونه‌هایی از آن‌ها تا سال ۰۱۹۹۴ در جدول الف-۱ مشاهده می‌شود. در ادامه نمونه‌هایی از خصوصیات ۸/11 آهای بکار رفته در جدول الف-۱ تشریح شده است. ۲ ۱ ز 5 شکل الف - ۱۸- برج جان هانکوک الف) برج جان هانکوک "" در این برج ۶۰ طبقه (شکل الف-۱۸) که در شهر بوستون واقع شده. جهت کاهش پاسخ سازه به نیروی باد از دو میراگر در دو انتهای طبقه پنجاه و هشتم و به فاصله ۷ متر از هم استفاده شده است. جرم هر میراگر ۰ تن بوده و متشکل از جعبه فولادی پرشده از سرب به ابعاد ۳ متر در ۳ متر و به عمق ‎٩/٩‏ متر میباشد که بر روی یک صفحه فلزی به طول ‎٩‏ متر نصب شده است. وزنه سربیء به صورت جانبی به وسلیه فنرهای سختی که به ستونهای داخلی ساختمان قلاب شده‌اند. مهار و کنترل می‌شود. این سیستم به وسیله شرکت انجمن ۹۹۲۱۵۲ع/۱ع] و ۱۷115 ٩۷510110 ۰‏ با هزینه‌ای بالغ بر ۲ میلیون دلار ساخته شده و انتظار می‌رود که جابجائی ساختمان را بین ۴۰ تا ۰ درصد کاهش دهد. ۳ ۲1300 دا[ ۹۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۸ جدو نام و نوع سازه برج ملی کانادا (10۷۵۲ )) برج مخابراتی برج جان هانکوک (ار تفاع: ۲۳۴ متر) تجهیزات روویس (1۱۵۱۵) (دودکش) برج خنک کننده (۲۷۸ متر) 1 1200906 کار خانه سیمان یانبو (۷۵) دودکش )۸۱ متر) ژنراتور بادی هیدرو-کیک (۲10۳0-0۵(۵۵) برج بندر چیبا (۱۳۵ متر) برج (پایلون) پل آراتسو (پل کابلی) برج (پایلون) پل خلیج یوکوهاما (۷۵۴۵۱۵۲۵) (پل کابلی) نیروگاه حرارتی بن قاسم (۷۰ متر) کار خانه روتیل 11۷۵51 دودکش (۴۳ متر) برج فوکوآکا (1۵۴۵) (۱۵۱ متر) برج 6:۵۲ 1۷) (برج ساختمانی به ارتفاع ۲۷۸ متر) اسمان خراش هیگاشیاما (2911۷01۵ع11) (۱۳۴ متر) 13050 ۵۵ ۲۲۵۷۵ آسمان خراش هیبیکریو کوچی (01۵۱ر11101107) (۱۳۵ متر) ۵ دب ل الف -۱- استفاده از (۷11 بوستون. ابالات متحده آمریکا نیویور ک. ایالات متحده آمریکا ۱۳۹ نو رالعمل استفاده از میب آها در سطح بین الملل نوع و تعداد (۱11] غیرفعال احی و مقاوم‌سازی ساختمانها (فرکانس طبیعی. جرم موثر و 7 ۲۰۹۰].۰/۱۴ ,۲ 27 ۰/۴۹ ۱۹۰ 2 ۰/۶۷۷ ۱/۵1 7 ۰/۴۹ ۱۹۰ ۰۱۷-۱۱۲۰ ۱۸ ۰/۴۳-۰/۴۴ 7 ۰۱۵ ۱۹ ۰/۹۹٩ 27 ۴/۵ 27 ۰/۹۳۲ :7 ۵ 7 ۰/۳۱-۰/۳۳ ۳۲۹۰ ۲۵ 27 ۰/۱۶ ۳۵۰ میرایی بدون -۸۱7۱/1/ میرایی با ۲۸۸۱ ۴/ 27 ۰/۴۹-۰/۵۵ ۲۹۰ 2 ۰۱۷-۱۱۲۰ ۱۸ 2[ ۰/۴۳-۰/۴۴ ۰۱۵ ۱۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ نام و نوع سازه شهر اکن 1 (فرکانس طبیعی. جرم موثر و دودکش 1۳۷۷] (*۱۳ متر) دودکش ۱۳۸ (۱۰۰ متر) جزیره رکو ۳8:0 (۱۱۷ متر) 7 ۰/۳۱-۰/۳۳ ۲۹۰۰ ۲۵ 7 ۰/۴۳۹-۰/۵۵ ۳۰ الخبار ( ۲ دودکش) ب) مرکز 0۲۳ ۷( این برج به ارتفاع ۲۷۹ متر در شهر منهتن ایالت نیویورک واقع شده است (شکل الف-۱۹-الف). میراگر جرمی تنظیم شده این مرکز نیزتوسط شرکت 12۸/09۹۲10۲ طراحی و ساخته شد. پریود غالب سازه آن ۶/۵ ثانیه و در طول هر محور نسبت میرایی آن ۱ درصد است. میراگر جرمی تنظیم شده این ساختمان در تاج سازه قرار گرفته و دارای جرمی برابر ۳۵۰ تن. حدود ۲ درصد جرم مدی موثر در مد اول می‌باشد (شکل الف-۱۹-ب). این میراگر به گونه‌ای طراحی شده که در دو جهت سازه ساختمان, دارای پریود کاری متغیر ۶/۲۵/۲۰ ثانیه و میرائی خطی قابلت تنظیم بین ۸/ و ۱۴/ بوده وحداکثر جابجائی آن به 2۱/۴ متر محدود گردیده است. با استفاده از این میراگر انتظار می‌رود دامنه حر کت نسبی سازه ۵۰/ کاهش یابد یا به عبارت دیگر میرائی سازه به ۴./ افزایش یابد. میراگر متشکل است از یک بلوک بتنی به ابعاد ۹/۱ * ۹/۱ * ۲/۶ متر (طول»عرضار تفاع) که بر روی ۱۲ بلبرینگ تحت فشار هیدرولیکی به قطر ۶۰ سانتی‌متر قرار دارد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳/۷ ۱۳۰ دستورالعمل استفاده از میراگرها در طراحی و مقاوم‌سازی ساختمانها "« ی با ۰ ۹ ۱ #۸ ۵ : سوه ۹ ۱ ِ 1 4 ۳ ۹1 ۱ 1 ! + و ۹ 1 ۳ پوس اج سم ۱ ی 1 2 ر 1 بو 4 8 ۱ اس ۳ ال 9 1 ۱ 911 تا و ۹ 0 َ یس 7 ۳ 4 1 ی سس (الف) (ب) شکل الف -۱۹- الف) برج ۲0۳ «ان ب) 7۱/1 نصب شده در برج ۴۱ برج بندر چیبا (ساخته شده در سال ۱۹۸۶) اولین برجی در ژاپن است که به 1۸/1 مجهز شده است. سازه این برج ۵ متری, اسکلت فولادی به وزن ۱۹۵۰ تن و طول وجه ۱۵ متر می‌باشد (شکل الف-۲۰الف). پریود مد اول و دوم در جهت ‎٩‏ به ترتیب برابر ۲/۲۵ ثانیه و ۰/۵۱ ثانیه بوده و در جهت ۷ این پریودها به ترتیب برابر ۲/۷ ثانیه و ۷ تانیه است. میرایی مد اصلی برابر ۹/۵./ تخمین زده شده است. میرایی متناسب با فرکانس‌های بالاترء بیشتر در توسط کارخانه فولاد میتسوبیشی در شکل الف- ۲۰-ب نشان داده شده است. نسبت جرم میراگر به جرم مد اول در جهات 8 و ۷ به ترتیب برابر ۱/۱۲۰ و ۰۱/۱۸۰ پریود در جهات ۸8 و ۷ به ترتیب برابر با ۲/۲۴ ثانیه و ۲/۷۲ ثانیه و میرایی میراگر ./۱۵ در نظر گرفته شدند. حداکثر حرکت نسبی بین میراگر و برج در هر جهت به 2-۱ متر می‌رسد. با وجود میراگرها حدود ۳۰ الی ۴۰ درصد تغییرمکان بالاترین طبقه را کاهش یافته و حدود ۳۰/ کاهش لنگرها مورد ۹ - کح ز مسجت ت۳۳ ۳ ۳ نب ان زد مود ود مت ما 5 ۱ وج جر 9 اد سس 4 ۳ پن چیدمج ی ۹ ی ۰ ۰ ۲ 6 نی مد ۳ ۸ 3 ۲ 9 ی پا 2 ۳ : 3 4 الق ۰ ۰ ۳ و لت (الف) (ب) شکل الف -۲۰ - الف)برج بندر < جیباء ب) 1۱/1 نصب شده در برج (حق جاب پ برای ۲۰ . ٩۱ ‏چطازا‎ ۳0۲ ۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ پیوست الف - انواع و مشخصات سیستم‌های میراگر ۱۳۱ میراگرهای اولیه دارای مکانیزم‌های پیچیده‌ای برای سیستم‌های تکیه گاهی و میرایی بودند. جرم‌های نسبنتاً زیادی داشتند. فضای زیادی را اشغال می کردند و بسیار پرهزینه بودند. در نسخه‌های کنونی, همانند شکل الف-۲۱ طراحی بگونه‌ای صورت می‌گیرد که محدودیت‌های فوق کمینه شوند. در این شکل از مجموعه‌ای از الاستومرها به عنوان فنر برشی و ترکیب لاستیک و قیر"" به عنوان میرایی ویسکوالاستیک استفاده شده است. ابعاد و اندازه دستگاه مناسب است. ضمن اینکه نیازی به سیستم‌های کنترلی پیچیده نمی‌باشد. به صورت چند جهته عمل می‌نماید و به راحتی قابل اصلاح و نصب می‌باشد. در شکل الف-۲۲ میراگر آزمایش شده بر روی میز لرزه و نمونه نصب شده در برج 1011 05 ناگاساکی مشاهده می‌شود. ۳ ۱۷۵۱21۱۲ ۹ را ۲۵ ۲ سرد تناها ۷۹ 1۱۱۱۱ 0 ۲01۱۲ 2 ان 0۱۲011000 ۱:۲۱ میت شکل الف - ۲۱- نمونه‌ای از 7/00 ساخته شده با میراگر و فنر ۹ ۳ ۳ : پم نما اه ۰ م۴۳ ‎٩‏ ۳ | ام َ سا ۱ ۰ ۰ ۹ ام : ۱ ۱ . ۰ ۰ .۱ ۰ (الف) (ب) شکل الف - ۲۲- الف) نمونه ای از 7۸/0 آزمایش شده بر روی میز لرزه. ب) 7۸41 برج ([0د130 100 ناگاساکی (حق چاپ برای 20۱۳۵۲۰ . 1) د) برج تایپه ۱۰۱ تایوان ۲۳ برج تایپه ۱۰۱ که به مرکز تجارت جهانی تایپه نیز معروف است یکی از آسمان خراش‌های شاخص در دنیا می‌باشد. این ساختمان از سال ۲۰۰۴ تا سال ۲۰۰۹ به عنوان بلندترین برج ساختمانی دنیا شناخته می‌شد. در سیستم مقاوم در برابر باد این سازه» از سیستم میرایی جرم متوازن پاندولی که متشکل از یک گوی به عنوان جرم و کابل‌های (3۳۲ا) ۳۳۵۲۶۳۵ اب 12-12۱6 0 101 121061 -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳ ۱۳۲ دستورالعمل استفاده از میراگرها در طراحی و مقاوم‌سازی ساختمانها تحت بارهای طوفان تایوان و همچنین زلزله, در حالی تجربه شده که ناظران در ایوان اطراف سیستم میرایی شاهد جابه‌جایی‌های کنترل شده سازه بوده‌اند. در شکل الف- ۲۲ برج تاییه ۱۰۱ و سیستم میرایی جرم متوازن آن قابل 5 [ سس ی ۱ ۲ ‌« 5 و ۲۷ +۷۰ ۳ سم 2 ۳۹ یپ چسی کی > ِ رگ ۳ ی / ۰ :۸ 8 28 1 1 بو ۹ ۴ ۳ یاک کار که سای که نکن نب جهن هه (الف) (ب) شکل الف- ۲۳- الف) برج تایپه ۰۱۰۱ ب) میراگر جرمی متوازن پاندول کابلی و میراگرهای ویسکوز الف -۳-۲-۲- میراگر مایع متوازن *(71,0) اساس یک میراگر مایع متوازن شبیه به میراگر با جرم تنظیم شده است. به طور خاص, یک جرم ثانویهٌ متحرک که با جرم مایع تعریف می‌شود به سیستم سازه‌ای اولیه اضافه می‌شود. گرانش به صورت نیروی بازگرداننده عمل کرده و اتلاف انرژی عمدتاً از طریق اغتشاش محیط مایع و اصطکاک مایع با جداره بدست می‌آید. در شکل الف-۲۴ دو نمونه متداول از (۸/1آها مشاهده می‌شوند. در نمونه نوسانی حرکت افقی محفظه موجب حرکت رفت و برگشتی سطح آزاد مایع می‌شود. نمونه ستونی مایع متوازن*" (۲1-۳0) از یک محفظهٌ (ا شکل که تا ارتفاع مشخصی با مایع پر شده تشکیل شده است. همانطور که عنوان شد در نوع نوسانی از یک یا چند شبکه یا میله جهت فراهم کردن میرایی مورد نیاز استفاده شده و فرکانس طبیعی توسط ابعاد مخزن یا عمق مایع درون مخزن تنظیم می‌شود. در نوع ستونی» میرایی از طریق جریان پر تلاطم عبوری از روزنه فراهم شده و فرکانس طبیعی تابعی از شکل ستون و فشار ۲ نون 0عس ۹۹۲ ۲01 زوا 0عس ۹۹۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ (الف) (ب) شکل الف - ۲۴- میراگر 71.0 الف) ستونی روزنه "آدارء ب) نوسانی "۲ حاوی میله و مش 0]آها دارای دو مزیت بزرگ هستند. اول: موثر بودن آن‌ها برای تمام جهات بارگذاری جانبی و دوم: آب موجود در 0 که می‌تواند جهت مصارف آتش نشانی (سیستم ضد حریق) بکار رود. از طرف دیگرء 10 آها دارای دو نقطه ضعف هستند. اول: نسبت به (۱/1آها فضای بیشتری را به دلیل پایین بودن وزن مخصوص آب نسبت به سایر مواد مورد استفاده (مانند بتن و فولاد) در 1۸411 اشغال می نمایند. دوم: برخلاف 7۸/1 پاسخ یک 10ا1 در حالت کلی به شدت غیرخطی است. حرکت نوسانی سطح آزاد مایع یا جریان مایع از درون روزنه‌ها پدیده‌هایی کاملا غیرخطی هستند و این امر باعث پیچیده شدن روند تحلیل و طراحی سازه های حامل 71.7 می‌شود. به علت کمبود مدل‌های سادهٌ منطقی برای تشریح رفتار دینامیکی یک (ااآ؛ تا به امروز رویه‌ی طراحی با مقبولیت عام وجود ندارد. به دلیل شباهت نزدیک اصل اساسی عملکردی بین 1۱/1 و (آاآ. همان روشی که برای ۱/11آها شرح داده شد می‌تواند برای 1.70 آها هم بکار رود. اما چون جرم و ضربه‌گیر مجازی وابسته به دامنه هستند. باید به وسیله آزمایش تعیین شوند و لذا ممکن است در اثر جزئیات اجرایی تغییر کنند. بنابراین انجام آزمایش برای بهینه‌سازی رفتار دینامیکی 71-70 نسبت به سازه اولیه الزامی است. میراگرهای مایع متوازن نخست در کشت‌ی‌ها مورد استفاده قرار گرفتند و در اوایل دهه *۸ میلادی از آن‌ها جهت کاهش پاسخ‌های ارتعاشی سازه‌های عمرانی استفاده گردید. میراگر مایع متوازن در ابتدا برای کاهش ارتعاشات ناشی از باد در سازه‌های بلند با فرکانس‌های طبیعی خیلی کوچک بکار رفتند. اولین (آلا[ نوسانی غیرخطی در ژاپن اجرا شد. در جدول الف-۲ نمونه‌هایی از کاربرد این سیستم ارائه شده است. در ادامه نمونه‌هایی از خصوصیات 1.1 آهای بکار رفته در ساختمان‌های واقعی تشریح شده است. : ۰ س ۹ ۴۸ الف) برج بین‌المللی فرودگاهی توکیو برج بین‌المللی فرودگاهی در توکیو یکی از برج‌های فرودگاهی است که در سال ۱۹۹۳ به میراگرهای مایع مجهز شد. در این برج که ۶ متر ار تفاع دارد. ۱۳۴۰۰ مخزن آب پلی اتیلنی که در آن‌ها یک سری ذرات شناور 0 مواد نگه دارنده نیز می‌باشد. نصب شد. این مخازن سیلندری شکل هر کدام دارای قطر ۶۰ سانتی‌متر و ارتفاع ۱۲/۵ سانتی‌متر ۹۹-0۵ ۹۳-5108 ۹۹-۲۵۵0 23۳00۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴ هس افزا ۱ تند (شکل الف- ۲۵). بر اساس دا َ- نام و نوع سازه برج دریایی یوکوهاما(۱۰۵ متر) برج طلایی (۱۳۶ متر) هتل پرینس 511۳-۷۵۵۱۵۲۵ (۱۴۹ متر) برج رادیو و تلویزیون ۱1۵۱ (برج مشبک. ۰۴ ۱ متر) ساختمان ۱۵۹(]۷ متر) برج فرودگاه (مراقیت) هاندا (۱۷۸ متر) ۱۳۹ دسنورالعمل استفاده مده پس از یک طوفان, | فاده از (1.1 آها در سطح بین نوع و تعداد 11,1 غیرفعال ۳۵ - نوسانی در مخزن ۹ نوسانی در مخزن ۶- نوع یک جهته ۰ - نوسانی در مخزن ۰ - نوسانی در مخزن ۳۰ نوع دونات دوگانه ۱- نوسانی در مخزن ۱(- نوسانی در مخزن ها در طراحی و مقاوم‌سازی ساخنما از میراگر مایع متوازن باع (فرکانس طبیعی. جرم موثر....) ۱۰۷7 ۰ ۱ (تقریبی)(نصب موقت) ۰/۵۵ 7 ۱/۶ 7 2 ۰/۴۲ ۹/۶ را لاه ۸۳۵ رز[ ۰/۷۰ ۰/۶ ۰/۵۳ ۱۸۲ رز ۱/۳۰ ۰ ۱۶/۵+ ذرات معلق ۰/۷۷ ۳۱7 نها -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ شکل الف -۲۵- برج فرودگاه بین المللی در توکیو و نمایی از واحدهای میراگر مایع که روی برج نصب شده است در این برج ۵۸ طبقه به ارتفاع ۲۹۷ متر واقع در شهر فبلادلفیای ایالت پنسیلوانیاء. جهت کنترل ارتعاشات ناشی از باد از میراگر مایع متوازن استفاده شده است (شکل الف- ۲۶-الف). میراگر متشکل از محفظه بتنی دوجداره با ظرفیت ۱۱۰۰ مترمکعب. بزرگ ترین میراگر از این نوع در آمریکای شمالی می‌باشد (شکل الف-۲۶-ب). این سیستم دارای عرض زیادی می‌باشد و مخزن آن برای کارایی بهتر به دو قسمت تقسیم شده است. 3 1 طاهط 5عع 22 )1 7 ۶1۰-5 "مخ ۳ /۳" 7 ۷ چمیی سید وش پر 9 5 0108 صمل مره دای سس ی اه بیط + مره ۰ (الف) (ب) شکل الف -۲۶-الف) برج کامکست. ب) مخزن بتنی متشکل از دو بخش 9 ۹۷-۳02: ) 7 -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳/۷ ۱۳۶ دستورالعمل استفاده از میراگرها در طراحی و مقاوم‌سازی ساختمانها ج) مرکز وان وال "" این برج ۴۸ طبقه به ارتفاع ۱۵۷/۸ متر که در ونکوور"" کانادا واقع است که دارای پلانی بیضی شکل و شامل دو میراگر مایع متوازن در بالاترین تراز است (شکل الف- ۲۷). مقطع بیضی شکل دارای نسبت لاغری ۱:۷ است. این دو میراگر هر یک حاوی ۲۳۰ تن آب بوده و برای کنترل ارتعاشات ناشی از باد که ممکن است موجب نارضایتی ساکنین شود. نصب شده‌اند. از مزایای استفاده از این سیستم در این سازه این است که حرکت ساختمان را تا ۳۰ درصد کاهش داده است. همجنین از مزایای دیگر آن این است که اولاً موجب کاهش پاسخ‌های شتاب سازه در اثر باد شده» انیا مخزن آب آن می‌تواند برای جلوگیری از حریق و خنک‌کننده استفاده شود و ثالثاً هزینه‌ی ساخت و نگهداری آن | اوه ۱1| ۹ اس هت چم 1 چ ۸ ۸ سس 2 ۰ 9 اس ۰ ۰ 1 1 ی ۵ ۰ ۹ این ود اد ی ری ۹ ۰ 1 وی ر رصص رصم رم سس 6 اسهی ی یا ۰ ی و از ص۳۳ کر رم ی هم کیک ۳۳ 1 ۸ و و ور وی یی .با ۱ ۹ )و 1 ۳ : اس 5 ۳ امس میک ره 1۹ ۳ ۳ص 0 ۹ (الف) (ب) شکل الف -۲۷- الف) ساختمان 0:16۲ |[۷۷/۵۱ 016 در کانادا. ب) پلان ساختمان نشان دهنده موقعیت میراگرها د) هتل سافیتل *" در این هتل ۲۶ طبقه که در توکیو زاپن واقع شده. از میراگرهای ستون مایع دارای تجهیزات تنظیم پریود (-2]0.] ۸) استفاده شده است. میراگر این هتل شامل یک مخزن لا شکل با مقطع مستطیلی, دو اتاق هوا و تجهیزات تنظیم پریود است. وقتی مخزن در اثر تحریک سازه شروع به حرکت می‌کند. مایع درون مخزن در هر دو جهت افقی و عمودی حرکت کرده و بنابراین در یک طرف فشار هوا افزایش پیدا کرده و در طرف دیگر کاهش پیدا می‌کند. این ۲ ۷/۵1 7۷-0۵ 0 : [ما710] 52-۹061 -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ میراگر مورد استفاده در این هتل از نوع ستونی دوجهته با مقطع مستطیلی با چهار دستگاه تنظیم پریود بوده و وزن کل و وزن موثر مایع آن به ترتیب برابر ۵۸ و ۳۶ تن می‌باشد. بخشی از مخزن خالی بوده تا مایع بصورت آزاد قادر به حرکت باشد. همچنین دارای چهار مخزن قائم "" (۷1) در هر گوشه بالای بخش افقی و چهار مخزن هوا که توسط پارتیشن از هم جدا شده‌اند. می‌باشد. دستگاه تنظیم پریود (۳۸) بین دو مخزن قائم قرار گرفته است. طبق مشاهدات انجام شده این سیستم قادر است مقادیر شتاب حداکثر را ۵۰ تا ۷۰ درصد نسبت به مقادیر اولیه و مقدار ۹ هت هت اْ وج سس هس ای 7 ی اج ره به جس یو ۱۱۱۲1 ۱ تاو ۷ ات کی ما اه مس 7 ت‌ و ۲[ 1 ر(ب) شکل الف -۳۸- (الف) هتل سافیتل, (ب) جزئیات میراگر مایع متوازن با قابلیت تنظیم پربود الف -۴-۲-۲- میراگر جاری شونده فلزی ** یکی از مکانیزم‌های موْثر جهت استهلاک آنرژی ورودی ناشی از زلزله استفاده از تغییرشکل غیرالاستیک فلزات (شکل‌پذیری) می‌باشد که در ساخت میراگرهای جاری شونده فلزی مورد استفاده قرار گرفته است. تحقیقات اولیه در این زمینه از دهه ۷۰ میلادی آغاز گردید. از آن زمان تا کنون انواع مختلفی از این دستگاه پیشنهاد شده است که چند نمونه از آن‌ها در شکل الف-۲۸ مشاهده می‌شود. در شکل الف-۲۹-الف اتلاف انرژی توسط تغییرشکل‌های کمانش بادبند فشاری به ندرت رخ خواهد داد زیرا طول موثر آن کم بوده و طراحی بگونه‌ای انجام می‌شود که نیروی بحرانی کمانش از نیروی جاری شدن بیشتر گردد. "1-۷۷ ۵۳۵۵| ۳ 7۹-۱0121116 ۷:۵۱ 5 -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳ ۱۳۸ دستورالعمل استفاده از میراگرها در طراحی و مقاوم‌سازی ساختمانها ۱ 5 ی 8 : ۱ : ۵۵ , : در بسیاری از میراگرهای جاری شونده فلزی, از ورقهای فلزی نرم با شکل‌های مستطیلی, 2 (۸]۱۸۹۰۰) (شکل الف- ۹ب) یا مثلش «*1۸0۸54) شکل (شکل الف- ۲۸-ج). که فلز آن‌ها تقریباً به طور یکنواخت تسلیم می‌شود. استفاده می‌شود. ورق‌ها به صورت موازی و به تعداد مورد نیاز در کنار هم قرار گرفته و نهایتاً میراگر در انتهای بادبند (۷ یا ۸) در سیستم نصب می‌شود. در این سیستم» حرکت نسبی طبقات نسبت به یکدیگر موجب حرکت ورقه بالایی فلزری جایگذاری شده در میراگر شده و این جاری شدن خود موجب مستهلک نمودن مقدار زیادی از انرژی می‌شود. همچنین مصالح دیگری مانند سرب"" و آلیاژهای حافظه دار"" نیز برای این نوع میراگرها استفاده می‌شود. با اضافه کردن این مجموعه به سیستم سازه‌ای در تغییرمکان‌های کوچک. سختی سازه افزایش یافته و در تغییرمکان‌های بزرگ‌تر به دلیل تغییرشکل‌های غیرالاستیک در میراگر افزایش میرایی نیز مشاهده خواهد شد. ماع ۵1101100ا5] (الف) ی ۳ ی 55 (ب) ر(ج) شکل الف - ۲۹-الف) سیستم میراگر جاری شونده فلزی در بادبند (تایلر ۱۹۸۵). ب) میراگر ۸۸5 ج) میراگر 7۸0۸5 555 ۸۵ عدامسه0 7۸0000 55 م۸ 1201۳8 ۸0060 7اع ۹-۲۳۱۵ 7-80 ۹-۹۳۵۵ - ۱/10۵۳ 15 -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳ پیوست الف - انواع و مشخصات سیستم‌های میراگر ۱۳۹ 7 گک مد با هد یی 1 ی( اما 9 ً/ وم و۱ سس ادنویه ۱ شکل الف- ۳۰- تغییرشکل ها ورق ها با شکل های گوناگون سایر شکل‌بندی میراگرهای جاری شونده فلزی عبارتند از نوع خمشی لانه زنبوری » میراگرهای شکاف‌دار ‏ و نوع پانل برشی . ویژگی‌های مطلوب این میراگرها عبارتند از: ۲- در دراز مدت قابل اعتماد هستند. نوع دیگری از نحوه بکارگیری اصل جاری شدن فلزات. استفاده از آن‌ها بعنوان بادبند می‌باشد. این بادبندها دارای یک هسته از جنس ورق فلزی هستند که در یک قوطی فلزی پر شده با بتن قرار می‌گیرند (شکل الف- ۳۱). جهیت بتن احاطه شده, تحت بارگذاری فوق دچار کمانش فشاری نمی‌شود. 0۳10۵۷۵ 71۷06 ع ۹-130 5 ۴۹-۹1۱۱ ٩۱-۹۵۵۲ ۳800 46 -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳ ۱۳۰ دستورالعمل استفاده از میراگرها در طراحی و مقاوم‌سازی ساختمانها 0 اآهاواد/۸ *و۵00۵/۵* ۸۱۵۲۵۷ 200 ۲۵( 8۱0۵۱ زاره 5:۵۵ (الف) شکل الف -۳۱- الف) بادبند دارای هسته فلزی با خاصیت جاری‌شدگی, ب) مقایسه رفتار چرخه‌ای بادبند کمانش ناپذ یر با بادبند معمولی در ادامه به نمونه‌هایی از این بادبندها که در عمل بکار رفته‌اند اشاره می‌شود. الف) ساختمان فدرال 170۵۲۲ ۳۰ ۷/2[1200 واقع در 1( 2۳6 ] 5۵11 ایالت یوتا ساختمان ۸ طبقه ساخته شده در دهه ۶۰ میلادی در نزدیکی گسل واساچ"" قرار دارد و انتظار نمی رفت که در زلزله‌های شدید ناشی از گسل مذکور عملکرد مناسبی داشته باشد. سطوح عملکرد مطابق با آیین نامه ۳۳۱/۸273 به این صورت انتخاب گردید که سطح عملکرد *ایمنی جانی * برای زلزله با دوره بازگشت ۴۷۵ ساله و سطح عملکرد "آستانه فروریزش* برای زلزله با دوره بازگشت ۲۴۷۵ ساله بدست آید. همانند بسیاری از پروژه‌های مقاوم‌سازی» در جریان مقاوم‌سازی باید کمترین مزاحمت برای ساکنین ایجاد گردد. در نتیجه. از یک سیستم بادبندی در محیط خارجی استفاده گردید. در طرح نهایی از ۳۴۴ عدد بادبند کمانش ناپذیر "1313 با نیروی جاری شدگی بین ‎٩۱۷‏ تا ۷ کیلونیوتن و طول های ۳/۴ و ۸/۸ متر استفاده شده است. در شکل الف-۳۲ نمای ساختمان مقاوم‌سازی شده ۳۵۱۱ ۹۶-۷۷521610 0 16۹1۳۵ عوزااعیج ۹۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ پیوست الف - انواع و مشخصات سیستم‌های میراگر ۱۳۱ در دو دهانه ممتد نشان داده شده است. این ساختمان اولین ساختمان فدرالی است که از بادبندهای کمانش‌ناپذیر جهت مقاوم‌سازی آن استفاده شده است. 1 ۹ 3۱۳۰ ۹ 0 را / 7( ۳ 1 ۸ ۱ 1 ۰ اش ۲۲۲۵ رش هار۸ ۸ ۳۳۳۵ 4 ۳ ۱ ّ ۳ ۰ ۹ موم اس ۳ ۳ :۱ 9 زو (الف) (ب) شکل الف - ۳۲-الف) ساختمان فدرال ۲30۵۲۱ ۳۰ ۰۱۷/۵11200 ب) مقاوم سازی با بادبندهای ۲۲۳ ب) مرکز پزشکی 127۵ 5۵۳1۵ 1۳۵1۹0۲ واقع در 1272 521۵ ایالت کالیفرنیا این بیمارستان ۲۲۷ تخت خوابه با مساحت ۶۵۹۶۰ متر مربع در سال ۲۰۰۷ به بهره برداری رسید. در سیستم باربر جانبی سازه فلزی این ساختمان, از ۱۳۰ بادبند کمانش ناپذیر (713ا) استفاده شده است. این ساختمان بین دو ع‌ 5 : ۴ ۶۵ و را ع گسل بزرگ سان آندریاس و هیوارد قرار دارد و در معرض زلزله های حوزه نزدیک گسل است. طراحی لرزه‌ای برای دو سطح عملکرد صورت گرفت. حداکثر دریفت "" ۱/۲۵/ تحت زلزله سطح طراحی با دوره بازگشت ۴۷۵ سال و حداکثر دریفت ۲/۲۵/ تحت زلزله کران بالا با دوره بازگشت ۹۷۵ سال. در طراحی نهایی, بادبندها در دو جهت اصلی در هر طبقه در ۱۰ دهانه به صورت ۸ (شورون) در نظر گرفته شدند (شکل الف-۳۲۲) و مقاومت جاری شدن بادبندها بین ۱۱۱۵ ۲۴۵۰۱ کیلونیوتن در نظر گرفته شد. تحلیل لرزه‌ای طرح نهایی نشان می‌دهد که در زلزله کران بالاء در سیستم باربر تقلی تعداد اعضای محدودی جاری می‌گردند و حداکثر گریز به ۱/۵/ محدود می‌شود. 04 5 58 ون ۹-1 -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ ۱۳۲ دستورالعمل استفاده از مب ر/گرها در طراحی و مقاوم‌سازی ساخنمانها ۱ 1۱۲ مت 1 ۸8 ۱۱ ۱ از ین ۳ ۱ ۱ ی ۱۶7۳1 8 ۸" : ۱ و ۳۹۱ ۹ ۱ سم 1 5 یگ تنم ها اه :۱۱ 811۵ (الف) (ب) شکل الف - ۳۳- الف) بیمارستان ۲12۵ 5۵۳1۵ ۳۵1567 ب) بکارگیری بادبندهای ۲1۹ الف -۵-۲-۲- میراگر اصطکاکی میراگرهای اصطکاکی از جمله اولین وسایل استهلاک انرژی هستند که توسط مهندسان در جهت کنترل پاسخ‌های لرزه‌ای سیستم‌های سازه‌ای بکار گرفته شده‌اند. با پیشرفت تکنولوژی و تجربیات بدست آمده از رخدادهای طبیعی و همچنین آزمایش‌های متعدد انجام شده, نسل‌های جدیدی از میراگرهایی که اساس عملکرد آن‌ها بر پایه استفاده از اصطکاک می‌باشند. توسعه یافته‌اند. اطمینان از عملکرد قابل پیشبینی و پایدار در کوتاه مدت و دراز مدت. مطابق آنچه در طراحی سازه مجهز به سیستم میرایی فرض می‌شود. مهمترین مسئله در بکارگیری هر نوع سیستم میرایی است. در مورد میراگرهای اصطکاکی. مکانیک تماس دو سطح و اصطکاک قبل و در حین لغزشء مهمترین مسئله در این خصوص بوده و مهندسان و دانشمندان زیادی روی این موضوع مطالعه نموده‌اند. در میراگرهای اصطکاکی در اثر اصطکاک ناشی از لغزش دو جسم جامد نسبت به یکدیگر انرژی قابل توجهی مستهلک می‌شود. در طول یک زمین لرزه شدید. میراگرهای اصطکاکی تحت یک نیروی از پیش تعیین شده قبل از آنکه اعضای سازه‌ای جاری شوند شروع به لغزش کرده, بخش زیادی از انرژی وارد بر سازه را مستهلک می‌کنند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳ پیوست الف - انواع و مشخصات سیستم‌های میراگر ۳ 182۱۱5۱۵۷ اس ۰ سس ج ی ۷ ۲۵۱۲۲۱۵۸ ۱ و ون سا 7 همع 1 (الف) (ب) 1 ۴۲۱۲۱۵۳ 6 ۱ از شم (د) شکل الف - ۳۴- الف) میراگر اصطکاکی صرفا کششی ب) میراگر اصطکاکی انتقالی ج) میراگر سومیتمو د) میراگر اصطکاکی - دورانی -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ ۱۳۴ دستورالعمل استفاده از میراگرها در طراحی و مقاوم‌سازی ساختمانها در اویل دهه ۹۰ میلادی, پال و مارش "* (۱۹۸۲) میراگرهای اصطکاکی غیرفعال بر اساس ترمزهای اصطکاکی را ابداع نمودند. پس از آن پیشرفت‌های چشمگیری در زمینه میراگرهای اصطکاکی حاصل گردید و رفتار آن‌ها به صورت تحلیلی و آزمایشگاهی مورد مطالعه قرار گرفت. در شکل الف-۳۴-الف میراگر اصطکاکی بادبندی ضربدری مشاهده می‌شود. در شکل الف-۳۴-ب میراگر اصطکاکی انتقالی قابل مشاهده است. در شکل الف-۳۴-ج مدل میراگر اصطکاکی سومینتَمو"" که بر روی بادبند شورون (۸) نصب شده» نشان داده شده است. در میراگرهای اصطکاکی عدم تغییر تاثیر گذار در مشخصات رفتار اصطکاکی از جمله ضریب اصطکاک و نیروی پیش تنیدگی در تعداد چرخه‌های بارگذاری زیاد تحت نیروهایی نظیر بار باد و همچنین در درازمدت. از جمله عوامل مهم در عملکرد مطلوب میراگر می‌باشند. از این رو عدم بروز پدیده‌هایی از قبیل جوش سرد سطوح لغزش, وادادگی در ادوات پیشتنیدگی و یا در این میراگرها باید مورد توجه قرار گیرد. در شکل الف-۳۴- میراگرهای اصطکاکی - دورانی!ْ ۰ ابداع شده توسط معلا"" (۱۹۹۹) که عملکردی بر اساس اصطکاک ناشی از حرکت دورانی سطوح فلزی بر روی پدهای اصطکاکی دارند نشان داده شده است. وجود پد اصطکاکی غیر فلزی در میراگرها از وقوع عوارض ناشی از اصطکاک سطوح فلز روی فلز" جلوگیری خواهد کرد. دلایل اجتناب از سطح لغزش فلز روی فلز در ادامه آمده است. میراگرهای اصطکاکی بر اساس اصل ایجاد پیش تنیدگی در سطح اصطکاک عمل می‌کنند. دو موضوع در خصوص این وسایل وجود دارد: * ممکن است در نیروی پیش تنیدگی کاهش رخ دهد که دلایل آن می‌تواند خزش در مصالح سطح لغزش یا ادوات ایجاد پیش تنیدگی. سایش در سطح لغزش در صورت وجود بارهای قابل توجه سطح سرویس مرتبط با حرکت و یا سایش رخ داده پس از بارهای لرزه‌ای با سرعت زیاد باشد. ممکن است تشخیص دقیق سطح نیروی پیش تنیدگی در طول عمر سازه امکان پذیر نباشد. اما کاهش سطح نیروی پیش تنیدگی می‌تواند با بکارگیری پیچ‌های با مقاومت بالا و مصالح با مقاومت بالا با نرخ خزش پایین در سطح لغزش به ۹ ممکن است در گذر زمان تغییرات اساسی در ضریب اصطکاک در سطح لغزش رخ دهد. در این زمینه 00 وهمکاران (2007) مطالعاتی در زمینه طبیعت اصطکاک برخی سطوح لغزش در کوتاه مدت و درازمدت انجام داده‌اند. به طور کلی, رفتار قابل اطمینان و قابل پیش بینی در درازمدت می‌تواند با ٩۲-0۵11 80 ۷12۳5 ۹-۹100 ۲۳10 ۳ 01311031-۳۳۵ 6 ۳ 118 65 3[116ا0 21-۳ ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳/۷ پیوست الف - انواع و مشخصات سیستم‌های میراگر ۱۳۵ استفاده از سطح فلزی‌ای ایجاد شود که دارای پرداخت عالی بوده (به طور معمول فولاد ضد زنگ) و در ایجاد اصطکاک بیشتر اگرچه ممکن است با استفاده از سطح لغزش فلز روی فلز بدست بیاید. با این حال, غیر قابل اعتماد می‌باشند. و به هیچ وجه نباید استفاده شوند (1990 ,1۹11801101 51۵0420 13۳11180). در سایر سطوح با لغزش فلز روی فلز (01-01010) نیزه در زمان سکون تمایل به ایجاد ترکیب صلب بین دو سطح تماس و یا آمیختگی دو سطح فلزی وجود دارد. این باعث ایجاد جوش‌های سرد (با چسبندگی خیلی زیاد و یا اصطکاک خیلی زیاد) خواهد شد. این قبیل مصالح با نمودارهای همسازی مشخص شده‌اند (1995 ,۵010۷/162 ]). نمودارهای همسازی اولیه پیشنهادی ۵010۷/107[ فلزها را به گروه‌های دوتایی غیر همساز (ع1110011021101) با چسبندگی کم. و همساز و مشابه (ع001۳۵1101) با چسبندگی بالا طبقه بندی می‌کنند. بر اساس این طبقه بندی, فلزهای همسان و اغلب سطوح تماس فلز روی فلز نباید در سطوح لغزشی استفاده شوند. بجز سطوح شامل سرب (که بسیار نرم است)» مولیبدنوم, نقره و طلا (که بسیار گران قیمت هستند)» تنها در سطوح قلع-کروم» کادمیوم - آلومینیوم و مس - کروم تمایل به چسبندگی کمی وجود دارد. از این بینء در سطوح قلع - کروم مشکل خوردگی مضاعف مطرح است و نباید استفاده شوند (۱963 ,11811101101 51۵110210 1371115[1]). در نتیجه تنها سطوح دو فلزی شامل کادمیوم - آلومینیوم و مس - کروم ممکن است مفید باشند. مواد این سطوح نیز سختی مشابهی دارند و در نتیجه انتظار آن است که مخاطرات وابسته به خزش جدی بوده و باعث افزایش سطوح واقعی تماس و در نتیجه افزایش نیروی اصطکاک طی زمان خواهند شد (2007 .21 ۵1 00۶12110)). مطالب فوق منجر به این نتیجه گیری می‌شود که تمامی سطوح اصطکاک فلز روی فلز باعث تغییرات سطوح اصطکاک فلز روی فلز نباید استفاده شوند. الف) ساختمان کتابخانه مک کونل"" دانشگاه کُنکُردیا"" مونترآل *" کانادا در این ساختمان از ۱۴۳میراگر اصطکاکی استفاده شده است (شکل الف- ۳۵). جهت تعیین نیروی لغزش بهینه میراگرهاء تعدادی تحلیل انجام گردید و نیرویی برابر ۶۰۰ آلی ۷۰۰ کیلونیوتن (وابسته به موقعیت دستگاه) بدست آمد. برای تحلیل‌های سه بعدی تاریخچه زمانی» سیگنال‌های زلزله بر اساس محدوده وسیعی از محتواهای فرکانسی و -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳ ۱۳۶ دستورالعمل استفاده از میراگرها در طراحی و مقاوم‌سازی ساختمانها شتاب حداکثر زمین مقیاس شده به ع ۰/۱۸ استفاده شد. تحت تحریکات یاد شده میرایی حدود *۵۰/ به دست آمد. همجنین استفاده از این میراگرها هزینه ساخت سازه را ۱/۵/ کاهش داد. ۹ در سر رس ۳۳ 7 ۳ 1 ۳۳ شکل الف -۳۵- مبراگر اصطکاکی صرفا کششی مورد استفاده در دانشگاه کُنکُردیا ا پا ۰ ۰ 3 5 ۷۵ ب) اسمان خراش ساختمان ترمینال ابنوباشی برج ترمینال آبنوباشی در شهر اوزاکا کشور ژاپن با ارتفاع ۳۰۰ مترء بلندترین برج ساختمانی این کشور می‌باشد و در سیستم سازه‌ای آن از میراگرهای اصطکاکی - دورانی در کنار سایر سیستم‌ها استفاده شده است. در شکل الف-۳۶ این برج و نمایی از سیستم میرایی اصطکاکی - دورانی آن قابل مشاهده است. 38 [ ۲9۵ نطعه‌دام ۸ 13 -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳۳/۷ ای تست شا ۰.7 ۴ ها : یا واه ۱ 0 : : !1 ان و 3 و را و ۳ و مر را ی ی الف بِ شکل الف - ۳۶-الف)ساختمان برج ترمینال آبنوباشی. ب) سیستم میرایی اصطکاکی - دورانی الف -۶-۲-۲- میراگرویسکوالاستیک مصالح ویسکوالاستیکی که به منظور جذب و اتلاف انرژی در سازه‌ها بکار می‌روند. معمولاً مواد شیشه‌ای با پلیمری هستند که در برابر تغییر شکل از خود مقاومت نشان می‌دهند. این مقاومت یکی از مشخصه‌های ماده است و در واقع با بکارگیری این ماده در سازه, سختی سیستم سازه‌ای افزایش خواهد یافت. از طرف دیگر همزمان با اعمال تغییر شکل به این ماده بر حسب دما و فرکانس بارگذاری, برخی از پیوندهای بین مولکولی شکسته شده و در این میان مقداری انرژزی صرف شکسته شدن پیوندها می‌شود. در واقع میرایی این مواد به علت شکسته شدن پیوند بین مولکولی می‌باشد. یک تیپ متداول میراگرهای ویسکوالاستیک (]۷) از لایه‌های ویسکوالاستیکی که توسط ورق‌های فلزی احاطه گردیده, تشکیل شده است (شکل الف- ۳۷). در این حالت به هنگام ارتعاش ساختمان, بین بال‌های فلزی خارجی و ورقه مرکزی میراگر حرکت نسبی ایجاد می‌شود. این مکانیزم سبب تغییر شکل برشی و در نتیجه استهلاک آنرژی -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳ ۱۳۸ دستورالعمل استفاده از میراگرها در طراحی و مقاوم‌سازی ساختمانها جم : ۱ دوب ۳2 1 مت 4 ۱ ۳ شکل الف -۳۷- نمونه کاربردی میراگر ویسکو الاستیک و منحنی هیسترزیس آن الف-۷-۲-۲- میراگر با سیال ویسکوز میراگرهای با سیال ویسکوز (۷۳)» بیشتر در صنایع هوایی و نظامی کاربرد داشته‌اند. در سال‌های اخیر تلاش‌های زیادی برای توسعه کاربرد این نوع میراگر جهت مقاصد سازه‌ای انجام شده است. یک میراگر با سیال ویسکوز (۷۳) دارای یک پیستون درون محفظه میراگر بوده و با یک ترکیب ژل سیلیکون یا انواع مشابه روغن پر شده است. در اثر حرکت پیستون در این سیال ویسکوزء انرژی مکانیکی به گرما تبدیل شده و از این طریق سبب استهلاک آنرژی ی 1 ۳۳07 را وی ۳ ای ۵ و ۰ لا جر سنا ۳ ۷ / / ۱ ۵ ۴۱۶۱۵۸ 1 / ی ۵۱۹ ۱۱۱ ۱ب۷ 0 ۵ ۴۱۱۱۵۵۸ شکل الف - ۳۸- جزئیات میراگر با سیال ویسکوز سر این پیستون دارای تکنولوژی پیشرفته‌ای است که مانند ترموستات عمل نموده و از تغییرات دمای داخل پیستون جلوگیری می‌نماید. به نحوی که این میراگر در دمای ۴۰- الی ۷۰+ درجه سانتیگراد عملکرد یکنواختی ارائه می‌کند. بعلاوه انباره‌ای نیز در آن تعبیه شده تا از تغییرات حجم درون مخزن جلوگیری نماید. شکل الف-۳۹ نمونه‌ای از بکارگیری این میراگرها در سازه را نشان می‌دهد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ شکل الف - ۳۹- جایگذاری میراگر با سیال ویسکوز در یک قاب سازه‌ای الف -۸-۲-۲- انتقال انرژی به صورت هدفمند انتقال آنرژی به صورت هدفمند. یک دیدگاه منحصر بفرد در مسایل کنترل غیر فعال است. در این روش با اتصال یک قطعه به شدت غیر خطی به نام چاهک غیرخطی انرژی (0[85)"". که نحوه عملکرد آن کاملاً غیر فعال است. سعی می‌شود رفتار دینامیکی سیستم اولیه به شدت تغییر یابد. در صورت طراحی مناسب. این سیستم. آنرژی ناشی از ار تعاشات اعمال شده خارجی (پهنای باند باریک) یا شوک (با پهنای باند وسیع) را به خود جذب نموده و در نهایت آنرا میرا می‌کند. از این سیستم می توان در کاهش پاسخ لرزه‌ای سازه‌هاء در جداسازی ارتعاش یا طراحی قابلیت در انتقال انرژی به صورت هدفمند. آنرژی از یک منبع (دهنده) به یک گیرنده به صورت یکطرفه و غیرقابل برگشت منتقل می‌شود. بارزترین نمونه این سیستم. عمل فتوسنتز است. در تمامی پدیده‌های انتقال غیرخطی آنرژی,» به نحوی تشدید (رزونانس) غیرخطی بین دهنده و گیرنده رخ می‌دهد. در اغلب اوقات. نحوه تبادل غیر فعال انرژی ارتعاشات غیر خطی به صورت آندرکنش غیرخطی بین مدهای مختلف سازه‌ای با فرکانس‌های نزدیک به هم یا دور از هم بیان می‌شود. چنین تبادل آنرژی در سیستم‌های با دینامیک خطی امکان پذیر نیست. زیرا در این سیستم‌هاء مدها از هم مستقل بوده و تبادل انرژی به صورت غیر فعال بین آن‌ها نمی تواند رخ دهد. (البته در سیستم‌های با دینامیک خطی, در مدهای با فرکانس‌های نزدیک به هم امکان وقوع پدیده ضربه"" و تبادل انرژی وجود دارد.) در ارتعاشات غیر خطی, اندرکنش غیرخطی آنرژی بدلیل وقوع تشدید داخلی, حتی بین مدهای سازه‌ای با فرکانس های دور از هم نیز می تواند رخ دهد. در سیستم های غیر خطی همیلتونی معمولاً انتقال انرژی به صورت یکطرفه و برگشت ناپذیر در نظر گرفته نمی شود (به دلیل بقای حجم فاز و بر اساس قضیه بازگشت پوانکاره*"). علاوه بر این 5 ۳۳۵ ۲همز ۸/0 ۹ 717 1 702 - م۳۳۳۲ 0۵۸۳۵ 1۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ ۱۵۰ دستورالعمل استفاده از میراگرها در طراحی و مقاوم‌سازی ساختمانها در بعضی حالت‌های خاص, انتقال انرژی به صورت کامل و برگشت ناپذیر (هدفمند) بین نوسان گرهای غیرخطی به هم متصل صورت می‌گیرد. چنین انتقال انرژی غیر خطی روی مدارهای هترو کلینیک"" با جریان‌های دینامیک کند رخ داده و زمانیکه زمان به سمت بینهایت میل می‌کند. به صورت مجانبی رخ می‌دهند و فقط در سطوح مشخصی از انرژی متمرکز نیستند. (در واقعء ایجاد اغتشاش "" این مدارهاء برگشت ناپذیری انتقال انرژی را از بین برده و منجر به تحریک مدارهای شبه پریودیک در جریان های کند می‌شود. به طور کلی, انتقال آنرژی غیر خطی به دلیل بر هم زدن تقارن در قالب دو شاخه‌ای شدن مد غیر خطی "* پا توسط پدیده متمرکز شدن انرژی فضایی ناشی از مدهای متعامد غیرخطی موضعی "* می تواند رخ دهد. اخیراً فرم جدیدی از انتقال انرژی غیرخطی بین مودهای با فاصله زیاد (با فرکانس های دور از هم) در سازه‌هایی که تحت تحریک هارمونیک قرار می گیرند. تحلیل شده است. در این مکانیزم, انتقال انرژی به صورت غیر فعال, بدلیل اندرکنش تشدید مود بالاتر با مود پایین ترء رخ می‌دهد. این نوع انتقال آنرژی از ان جهت که مدهای آندرکنشی شرایط تشدید داخلی را ارضا نمی کنند. غیرمعمول است. می توان نشان داد که با اضافه نمودن یک قطعه با سختی غیر خطی, می توان به طور قابل ملاحظه‌ای دینامیک کلی اصل باعث می‌شود تشدید غیر خطی با هر مود سیستم خطی, در محدوده دلخواه فرکانسی امکان پذیر گردد. می توان نشان داد که تحت شرایطی, انتقال انرژی به صورت یکطرفه و برگشت ناپذیر از سیستم خطی اولیه به قطعه متصل شده رخ خواهد داد و در واقع مانند یک چاهک آنرژی غیر خطی عمل خواهد نمود. این عمل هم در محدوده فرکانسی با پهنای باند کم و هم پهنای باند وسیع می تواند رخ دهد. بنابراین 1:5[ را می توان توسعه و تعمیم 70 در ارتعاشات خطی کلاسیک در نظر گرفت. هر چند با اضافه نمودن 315 ذاتاً غیر خطی, ارتعاشات آزاد و اجباری آن دچار چند حالتی شده و می تواند منجر به دو شاخه‌ای شدن‌های ابعاد بالاتر و پدیده‌های دینامیکی مختلط شود. شکل الف-۴۰ نحوه انتقال انرژی به صورت هدفمند را به صورت شماتیک نمایش می‌دهد. سم ۲ از زر کم ۸۴۹5 را ده می همصص او 9۵۷۷-1 1 5 ۷ ۸ ۱ هم / ۷ هم 6 ۱۹۱۷6ام۱۳ اس ی : 6 5۱۷6اام ۱۳۳ 2۸5 ور *۷] یم مدح ی رده در ی ( / بر مر ۷ همم مر مر 7 سر "۱ ی؟ نمی رز َ ۳۹ مس" 6 .هد اهر سور ی 00۵/0۷ 73/00100 ر /ر(۵ 713۲00100 (7۴7) ۱۳۵۹/۵۲ (7627) ۲35107 لکد رح م7 ای سس شکل الف - ۴۰- نحوه انتقال آنرژی به صورت هدفمند 79 ۰ ۰ -1 010۳۵11116 01 0 ۰ 00 ۰ 0 ۰ 8۸1 م1۵۵۵ 11011[11116027- 9 ۰ ۹۶ 0۵1۱۵۵۲ ۰۳۳۵۱ 5 -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳ الف -۳-۲- کنترل فعال سازه‌ها شماتیک عملکرد سیستم‌های کنترل فعال در شکل الف-۴۱ نشان داده شده است. 6007 ۵۲۵۱ اس رال شکل الف - ۴۱- نحوه عملکرد سیستم کنترل فعال همانطور که در این شکل مشاهده می‌شود این سیستم‌ها تشکیل شده‌اند از: سنسورها*" که جهت اندازه گیری تحریک‌های خارجی. پاسخ‌های سازه و یا هر دو در سازه قرار داده می‌شوند. ابزارهایی جهت پردازش اطلاعات اندازه گیری شده و محاسبه نیروهای کنترل لازم براساس الگوریتم کنترل مقتضی. عملگرها " که معمولا جهت تولید نیروهای کنترل مورد نیاز از منابع خارجی, آنرژی دریافت می‌کنند. سیستم کنترل پس‌خور. به سیستمی گفته می‌شود که تنها از پاسخ‌های سازه‌ای اندازه‌گیری شده در هر لحظه. جهت تعیین نیروی کنترل اعمالی استفاده نماید. در مقابل, اگر نیروهای کنترل فقط توسط تحریک اندازه گیری شده در حالتی که اندازه گیری‌های مربوط به پاسخ سازه و تحریک وارد بر آن. هر دو جهت تعیین نیروی کنترل بکار رود این گونه سیستم‌ها با اعمال نیروی خارجی در خلاف جهت نیروی لرزه‌ای وارد بر ساختمان. سعی بر کنترل رفتار آن در هنگام بروز زلزله را دارند. همجنین سیستم‌های مذکور قابلیت این را دارند که خود را با شرایط بارگذاری مختلف تطبیق دهند. بدین منظور از پاسخ‌های سازه‌ای اندازه‌گیری شده» جهت تعیین نیروی کنترل اعمالی به سازه استفاده نیر الگوریتم‌های مناسب تعیین بهینه این نیروها می‌باشد. از مشکلات عمده سیستم‌های کنترل فعال این است که جهت عملکرد مناسب به میزان انرژی خارجی زیادی نیاز دارند و از آنجا که این سیستم‌ها انرژی خارجی قابل توجهی جهت کنترل سازه به آن وارد می‌کنند. امکان ناپایدار شدن سازه بر اثر سیستم‌های مذکور وجود دارد. ۹۱-۹0 0:210۶۵ ۹-۸ ۶ ۲0۲۵۱ 380 ۹۹-۳۵۵۵ ۲0۳۲۵۱۶ ۳۵۳۷۷۵۲۵ ۹۹-۳۵۵۵ ۲0۳۱۶ ۳۹۳۵۲۵ ۳۵۵۵ - 320 ۹۱-۳۵۵۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ ۱۹۲ دستورالعمل استفاده از میراگرها در طراحی و مفاوم‌سازی ساختمانها انواع سیستم‌های میراگر فعال عبارتند از: ۱( سیستم میراگر با جرم فعال ۲- سیستم تاندون فعال الف -۱-۳-۲- سیستم میراگر با جرم فعال ۸۸ سیستم میراگر با جرم فعال (]/۸۸)» شکل اصلاح شده‌ای از ]78/1 است که در آن یک جرم اضافی به همراه یک عملگر به سیستم اولیه متصل شده که می تواند میزان میرایی و محدوده‌های فرکانس قابل استفاده دستگاه را توسط جرم هماهنگ شده بوده و در نتیجه. سبب افزایش میرایی معادل 7۸/1 می‌شود. از آنجائیکه برای تحریک جرم اضافی, نیاز به نیروی خارجی می‌باشد. این سیستم در رده سیستمهای کنترل فعال قرار می‌گیرد. شماتیک این 1 سر ل (1) ی را ها وا را را ار ۶ وااط سر 1 ی رم مه ۸۱1 شکل الف - ۴۲- شماتیک سیستم ۸۱/1 با توجه به شکل, یک عملگر (فعال کننده) در میان سازه و سیستم کمکی نصب شده است. حرکت سیستم کمکی توسط عملگر کنترل می‌شود تا اثر بخشی سیستم کمکی بهبود یابد. سیستم ]۸۱ از لحاظ اقتصادی مقرون به صرفه است زیرا با توجه به سیستم‌های فعال دیگرء به یک عملگر کوچک و نیروی کنترلی کم نیاز دارد. اولین نمونه‌های این دستگاه در ژاپن اجرا شد که در شکل الف-۴۳ مشاهده می‌شود. در شکل‌های الف-۴۴ و الف-۴۵ ۹۹۸۱۷۵ ۸/1285 03۳0۲)۸۱/( -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳ ۹ ۳ مومت ۱ ۹ ۱ ادن کشت رها 00۵0۵۱۴ ی بط 181 اس سر وبا نوک سس ایب ِ سر میهد هلر / و وا ۴ 1 12۱ : مر رسد 111 1 را ای مر ۲۳ رک ]0 ی ابر 1 مد ر صص ور ار ی س ۹ تیش ی یس ۱ لت ۱ ام ام کول اب رپ پل یمه 8 از و0 کر رل یش ْ: و 87 ۱ اوقم ای ۱ صی ‏ صص رم سم ۳ 3 ۵3 ۳ ۱ ی سر 3 ۹ ات1 اس رس ختلز کر و .ی ‌ پ ا ی ً 1 رکش سم 7 ۱ ۱ وس و ما8 8 ۱ سور ردان هت نیکست > ۱ ۱ ۱ ا مس لیوا ایا ری وچ ی ۵ 8 از نشور ۵ امد ض میم 51۳ (ست راومه سک ۳ یت ۳ ] شکل الف - ۴۳- اولین نمونه دستگاه ۸۱/۲ در زاین ۹ ۳ انا 1۱ 7 0 یبا رت ۳ ۵۱8 7 512۵7 ور نس عنل 2ج 217 تص و ۱ : با جعداطایه ععته‌ ننک ای مت ۳۳۳ س ۱۱890/۳74 یی ابا 0 1 و سره کی 5قهنه 83002 که رس هه سل / : ریاس 0 1 1 ۳ 71 سر ۱ : دمم با ۱1 با ۳ ۰ 4 ار رام ۱۱۱1۱۱ اج ۱ له 3 ۳ دکووارها ۳ ود نت ۸1۱ ۱ ی طنی ۱ ا رد یا مه ۳ از شکل الف - ۴۴- جرم میراگر فعال (۸۱//0) نصب شده بر روی محل فرود هلی کوپتر در یکی از ساختمان های ژاپن 88 ۹ ۹ ۳ | ۳ ۹۹۲ ۳ 3 8 هم ی ۳ سس ۳۰ ه : ا -- وت 7 وه چم ادج پم ف و بسچ ود ی #۵ ول ۱ ۱ 5 هب 4 روک 2 جح 7 منک ۹ و چا شکل الف - ۴۵- جرم میراگر فعال: الف) جک‌های جرم میراگر فعال نصب شده در زیر محل فرود هلی کوپترء (ب)لایه‌های تکیه گاهی -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ ۱۵۴ دستورالعمل استفاده از میراگرها در طراحی و مقاوم‌سازی ساختمانها الف -۲-۳-۲- سیستم تاندون فعال سیستم تاندون فعال شامل تاندون‌های پیش تنیده می‌باشد که کشش آنها توسط سیستم مکانیزم فرمان‌بر برق کنترل می‌شود. شماتیک این سیستم در شکل الف-۴۶ ارائه شده است. 7)1( ۸ 10 (0) وزج شکل الف - ۴۶- شماتیک سیستم تاندون فعال تاندون‌های فشاری در میان دو طبقه سازه و عملگر در کف نصب می‌شود. یک سر تاندون به طبقه بالا و سر دیگر آن به عملگر وصل می‌شود. دریفت ایجاد شده در اثر ارتعاش سازه در طول زلزله, باعث حرکت پیستون عملگر می‌شود. می‌شود. این سیستم میرایی در هر دو صورت آزمایشگاهی و تحلیلی مطالعه شده است. نمونه اجرایی این سیستم میرایی در یک ساختمان ۶ طبقه بتنی در شهر توکیو ژاپن به وزن ۶۰۰ تن به کار رفته است. هر دو نتایج آزمایشگاهی و تحلیلی, حاکی از کاهش موثر پاسخ لرزه‌ای در این سیستم می‌باشد. مزایای این سیستم این است که اولاً این سیستم قابلیت استفاده در سازه‌های موجود را داشته و سازه جهت مقاوم سازی نیاز به اصلاح زیادی ندارد و ثانیاً در هر دو حالت مدهای پالسی و مداوم قابلیت کار کرد دارد. الف -۳-۳-۲- سیستم مهاربند فعال در سیستم مهاربند فعال جهت نصب وسیله عملگر بر روی سازه از مهاربند موجود سازه استفاده می‌شود. این سیستم در سه نوع مهاربند قطری, ۸ و ۲ا قابلیت نصب دارد. شماتیک این سیستم بر روی مهاربند ۲ در شکل الف-۴۷ ارائه شده است. عملگر در کف سازه پیچ شده و سیلندر عملگر به مهاربند وصل می‌شود. این سیستم شامل یک ‎٩6۲۷0- 6 کنترل‌کننده 80۲۷۵-۷۵۱۷۵ فعال‌کننده هیدرولیکی. منبع تغذیه هیدرولیک. سنسور و یک کامپیوتر کنترل کننده است. سنسورها حرکات سازه ناشی از تحریکات لرزه‌ای را ثبت می‌کنند. کامپیوتر هماهنگ کننده, این اطلاعات را دریافت کرده و سیگنال کنترلی را تولید می‌کند. 50۳۷۵-۷۵1۷۵ با استفاده از این سیگنال, اختلاف فشار در دو محفظه عملگر ایجاد کرده و نیروی کنترلی بوجود آمده از این اختلاف فشارء برای مقابله با نیروی‌های لرزه‌ای سازه استفاده می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ ی »ِ 3 ۲1۲۵4۲۵0۱6 0 8۲۵0۳۶ 0 شکل الف - ۴۷- شماتیک سیستم مهاربند فعال مزایای این سیستم در ادامه آمده است. مزایای این سیستم همانند سیستم تاندون فعال این است که اولاً این سیستم قابلیت استفاده در سازه‌های موجود را داشته و سازه جهت مقاوم سازی نیاز به اصلاح زیادی ندارد و ثانیاً در هر دو حالت مدهای پالسی و مداوم قابلیت کار کرد دارد. الف -۴-۳-۲- سیستم تولید پالس این سیستم به جای استفاده از عملگر هیدرولیکی از یک منبع تولید پالس استفاده می‌کند. مولد پالس از مکانیزم باد برای تولید نیروی کنترلی استفاده می‌کند. در این مکانیزم از هوای فشرده برای تولید نیروی کنترلی به شکل پالس استفاده می‌شود. یک سیستم سازه‌ای هوشمند نیاز به چندین مولد پالس در مکان‌های مختلف دارد. هنگامیکه در خلاف جهت سرعت به سازه اعمال می‌کند. مولد پالس از گاز فشرده استفاده می‌کند که ارزان قیمت است اما نیروی گاز دارای نیروی کافی برای سازه با ابعاد واقعی نیست. به علاوه سیستم مولد پالس می‌تواند بسیار غیر خطی باشد و ممکن است از شکل ایده‌آل مربعی پالس خارج شود. الف-۵-۳-۲- میراگر فعال با سختی متغیه *۸ میراگر فعال با سختی متغیر در واقع یک سیستم کنترل برای جلوگیری از پدیده تشدید سازه است که به منظور کاهش انرژی ورودی به ساختمان (ناشی از تحریک خارجی) با استفاده از اصلاح مداوم سختی ساختمان و بر اساس ماهیت تحریک. طراحی می‌شود. مزیت قابل توجه این نوع میراگر این است که جهت فعال شدن نیاز به اعمال نیروی خارجی بزرگی ندارد. الف -۴-۲- کنترل نیمه‌فعال سازه‌ها 60 9 5111 ۷۳86 ع ۸۷ ۹۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ ۱۵۶ دستورالعمل استفاده از میراگرها در طراحی و مفاوم‌سازی ساختمانها عملکرد سیستم‌های کنترل نیمه‌فعال به صورت شماتیک در شکل الف-۴۸ نشان داده شده است. این سیستم‌ها مشابه سیستم‌های کنترل فعال عمل می‌کنند. با این تفاوت که در آنها عملگرء مستقیماً جهت اعمال انرژی مکانیکی به سازه بکار نمی‌رود. + ۳۳ جات ال شکل الف -۳۸- نحوه عملکرد سیستم کنترل نیمه‌فعال سیستم‌های کنترل نیمه‌فعال که می‌توان آن‌ها را سیستم‌های کنترل غیرفعال قابل تنظیم نیز نامیده مجهز به میراگرهایی هستند که در هر لحظه قابل کنترل بوده ولی قادر به اعمال آنرژی به سازه نمی‌باشند. میزان تغییر در خصوصیات مکانیکی سیستم» براساس بازخورد"" پاسخ‌های اندازه‌گیری شده سازه در یک لحظه قبل از تحریک زمین» تعیین می‌شود. در این سیستم‌ها از انرژی خارجی جهت تغییر خصوصیات دستگاه مانند میرایی یا سختی استفاده می‌شود. لذا نیاز این سیستم‌ها به انرژی بسیار ناچیز است. در حالی که در سیستم‌های فعال به علت اینکه از انرژی خارجی جهت تولید نیروی کنترل استفاده می‌شود. نیاز به انرژی بسیار بزرگی است. مزایای این نوع سیستم‌های کنترل عبارتند از: ۱ عملکرد آن‌ها از سیستم‌های کنترل غیرفعال بهتر است. ۲- دارای خاصیت سازگاری لحظه به لحظه سیستم‌های کنترل فعال هستن.د بدون آنکه به انرژی زیادی نیاز داشته ۳ چون انرژی خارجی به سیستم وارد نمی‌کنند. باعث ناپایداری سازه کنترل شده نمی‌شوند. ۴ مانند ابزارهای کنترل غیرفعال قابل اعتماد هستند. ۵- اگر منبع انرژی خارجی در طول زلزله سیب ببیند. همانند یک سیستم غیرفعال به فعالیت خود ادامه انواع مختلف سیستم‌های کنترل نیمه‌فعال عبارتند از: ۲ میراگر با سختی متغیر ‎٩۲ ۹۳۵۵02 0 0۳۱1 ۵۳8016 ۹۱-۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ پیوست الف - انواع و مشخصات سبستم‌های مبراگر ۱۹۷ ۳ میراگر با جرم متوازن نیمه فعال ‎٩۳ ۴- میراگر با ستون مایع کنترل شونده۹۴٩ ۵- میراگر با سیال کنترل شونده ۹۵ الف-۱-۴-۲- میراگر با دریچه متغیر این نمونه از سیستم‌های کنترل نیمه فعال, قدیمی‌ترین نوع از انواع این سیستم‌ها می‌باشد اما هنوز مورد استفاده قرار می‌گیرد. شماتیک این سیستم درشکل الف-۴۹ ارائه شده است. ۷۵۶۱3۳۱۵۰۵۲۱۴6۵۵ ۳ و شکل الف -۴۹- میراگر با دریچه متغیر این بین دو محفظه روزنه‌ای وجود دارد. اگر مقطع این روزنه همواره ثابت باشد. این دستگاه یک میراگر وسیکوز غیر فعال است اما اگر دستگاه به نحوی باشد که بتوان شدت سیال عبوری از روزنه را توسط یک شیر سرویس (-5۵۲۷۵ 6) به صورت لحظه‌ای کنترل نمود. این دستگاه در واقع طبیعت نیمه فعال پیدا می‌کند. اولین نمونه تکمیل یافته این دستگاه کنترل سازه‌ای, در ایالات متحده استفاده شد که شامل تعدادی از این دستگاه است که روی پل بین ایالتی ۳۵ در نزدیکی اآکلاهاما " نصب شده‌اند (شکل الف-۵۰). این پل در سال ۱۹۷۲ بهره برداری شد اما پس از مدتی مشخص شد که به دلیل رفت و آمد زیاد و عبور کامیون‌های سنگین از روی آن. تغییر شکل‌ها و شکست‌هایی در آن رخ داده است. اما پس از نصب این دستگاه کنترل روی آن. سازه‌ی این پل دوباره قابل بهره‌برداری شد و تنش‌های ماکزیمم در حین عبور کامیون‌ها در این پل به میزان قابل توجهی کاهش پیدا کرد. از نوع میراگر در ساختمان‌ها هم استفاده شده است. به عنوان مثال در ساختمان پنج طبقه شیزوکا سیتی" ژاپن. این ٩1 65‏ 6اه زج 12-۷ 67 ۱/2۶ 71۵۵ ۸۷6 - زصره ۹ 6 ۲۵1 نیوا ۵۵ عاطهادیزل ۹-۸ ۳۵۱6 عاطاها م0 -۱۹ ,7۹-۳ را -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳ ۱۵۸ دستورالعمل استفاده از میراگرها در طراحی و مقاوم‌سازی ساختمانها 1 ان ۹ را 2 ۰ ۱۷ زشه زور ۱ ۱ ْ ۳ َ : ی ۱ ام ارو ۲ دک ماد : و نا باس 0 پم .۰.۰ یچ . ۱ و شکل الف -۵۰- میراگر روزنه متغییر نصب شده بر روی پل اینتر استیت در اکلاهاما الف -۲-۴-۲- میراگر با سختی متغیر این سیستم نیمه‌فعال قابلیت آن را دارد که سختی سازه و در نتیجه فرکانس طبیعی آن را اصلاح کند و بدین ترتیب یک لوله که دو محفظه سیلندر را به هم وصل می‌کند است. شیر می‌تواند باز یا بسته باشد. هنگامیکه شیر باز است. مایع آزادانه جریان می‌یابد و اتصال تیر به مهاربند را برقرار می‌سازد. هنگامیکه شیر بسته است. مایع جریان نداشته و مهاربند را به تیر وصل می‌کند و سختی سازه را افزایش می‌دهد. این ابزارها در سیستم مهاربندی سازه نصب شده و در هنگام لزوم درگیر و یا آزاد می‌شوند تا بدین صورت سختی سازه را تغییر دهند. شماتیک این سیستم در شکل الف-۵۱ ارائه شده است. ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ پیوست الف - انواع و مشخصات سیستم‌های میراگر ۱۵۹ همانطور که از ابزارهای کنترل نیمه‌فعال انتظار می‌رود. مصرف آنرژی آنها بسیار پایین است (حدود ۲۰ وات) و تحقیقات ۲۳0۳0۲۱ نشان می‌دهد. سس زر ۴ 5 5اه ام کت مایوداً ۱ :0 ید0 1۱ مه بخ دا ۱ وت ز که باه اس سم یج سل زمازد؟ ز مد شردها ی شکل الف -۵۲- بکارگیری میراگرهای با سختی متغیر در ساختمان مر کز تحقیقات 00۵۲ الف-۳-۴-۲- میراگر با جرم متوازن نیمه فعال 1۱10 است اما قابلیت تغییر در سطح میرایی را دارد. شبیه سازی‌های انجام شده نشان داده‌اند که عملکرد این دستگاه‌های نیمه فعال فراتر از سیستم‌های 1۸/1 بوده و قابل مقایسه با سیستم‌های (]/۸۸ که از نوع فعال هستند. می‌باشد. نمونه دیگری از این دستگاه‌هاء جرم میراگر تنظیم شده‌ی نیمه فعال سختی متغفیر است که عملکرد آن خیلی شبیه به دستگاه‌های (]۸۱/۸ است اما مصرف انرژی در آن‌ها کمتر است. شماتیک این سیستم در شکل الف-۵۲ آرائه شده است. این سیستم دارای یک ]1۸/1 و یک فعال کننده در سقف می‌باشد. ۱۳۵ وزن 1۸/1 5۸ فعال کننده ۰ 0 میرایی ۰ سختی بوده و وزن سازه برآبر 1 سختی آن و میرایی آن می‌باشد. فعال‌کننده. نیروی کنترلی ۷ را تولید می‌کند. به گونه‌ای که سیستم همواره در حالت بهینه برای هر تعغییر تحریکی می‌باشد. از انجائیکه وزن 7۱410 بسیار کمتر از وزن سازه است و نیروی فعال کنترلی مورد استفاده برای تغییر نیروی میرایی ]11 بسیار کمتر از نیروی اینرسی 1۸11 است. آنرژی بسیار کمی برای این تنظیم مورد نیاز است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ ۱۶۰ دستورالعمل استفاده از میراگرها در طراحی و مقاوم‌سازی ساختمانها ی شکل الف -۵۳- میراگر با جرم متوازن نیمه فعال الف -۴-۴-۲- میراگر با ستون مایع کنترل شونده (11.6-1 2011۷6 ‎)٩5۵۱۲[ اگر در سیستم (آا] شرایطی فراهم شود که میرایی سیستم به صورت لحظه‌ای تغییر کند. در این صورت سیستم طبیعت نیمه فعال پیدا خواهد کرد. در این سیستم با توجه به شرایط باگذاری مختلف و با استفاده از یک برنامه کنترل و اطلاعات لحظه قبل, سازه کنترل می‌شود و تغییر لحظه‌ای روزنه منجر به تغییر در ضریب افشت ارتفاع و به تبع آن میرایی سیستم می‌شود. نمونه دیگر 71670 نیمه فعال سیستم ۱111-71010 است که در آن لوله نا شکل از مایع 11 پر شده و9 با اعمال میدان مغناطیسی لزجت مایع تعغییر کرده و در نتیجحه می‌توان میرایی الف -۵-۴-۲- میراگر با سیال کنترل شونده یکی از انواع دستگاه‌های کنترل نیمه فعال, سیستم‌های میراگر با سیال قابل کنترل است. این دسته از دستگاه‌هاء سختی و تنش تسلیم این میراگرها شده و میزان جذب انرژی آن‌ها را در هر لحظه کم یا زیاد می‌کند. دو نوع عمده ۱- میراگرهای ۹۳ ۲- میراگرهای ۱۸/۲ این میراگرها شامل ذرات پلاریزه شده مغناطیسی یا الکتریکی معلق در روغن هستند که قابل تغییر از حالت سیال ویسکوز روان به ماده نیمه‌جامد با مقاومت تسلیم قابل کنترل در چند میلی ثانیه یا برعکس می‌باشند. این تغییر که با افزایش یا کاهش در شدت میدان مغناطیسی یا الکتریکی صورت می‌گیرد. آن‌ها را تبدیل به میراگرهای قابل کنترل کرده است. ۲ آهعزع 80010 -000| 1۹-۳ 67 آ621 010-13001081 ۹-۱/]۵0 -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ پیوست الف - انواع و مشخصات سیستم‌های میراگر ۱۳۱ مزیت دیگر این میراگرها علاوه بر نیاز به انرژی کم سادگی آنها به لحاظ مکانیکی است. از آنجا که تنها جزء حرکت کننده آن‌ها پیستون است. دستگاه‌های مطمئنی بوده و نگهداریشان ساده می‌باشد. برای کنترل سازه‌هاء نخست میراگرهای مات مورد تحقیق و بررسی قرار گرفتند. با این وجود استفاده تجاری و اقتصادی آنها به چند دلیل زیر محدود می‌باشد: ۱- میراگرهای ۲ نمی‌توانند به تنش‌های تسلیم بالا دست یابند. ۲- ظرفیت و توانایی سیال 6ات با ورود ناخالصی‌هایی مانند رطوبت در طول ساخت یا نگهداری کاهش می‌یاید. ۳- ولتاژی که هنگام عملکرد نیاز دارند. نسبتاً بالا می‌باشد (تقریبا ۴۰۰۰ ولت)» بنابراین همواره در دسترس نبوده و در مقابل,ء میراگرهای ۸۸1 فاقد این مشکلات هستند. میراگر ۸۸ از یک مایع هوشمند استفاده می‌کند که یک آنالوگ مغناطیسی مایع ت] است. این میراگر معمولاً شامل ذرات پلاریزه شده مغناطیسی است که در یک مایع ویسکوز همچون روغن سیلسکون پراکنده شده است. هنگامیکه مایع ۸۸1 در جریان مایع مغناطیسی قرار می‌گیرد. ذرات درون مایع پلاریزه شده و مایع رفتار ویسکوپلاستیک نشان می‌دهد و در نتیجه در مقابل جریان مایع مقاومت ماکزیمم تنش تسلیم میراگر ۸1۴ بالا است (در حدود ۵۰-۱۰۰ کیلوپاسکال)» ناخالصی‌ها روی عملکرد سیال آن‌ها تأثیر نمی‌گذارد و به ولتاژ بسیار کمتری (حدود ۱۲-۲۴ ولت و توان کمتر از ۵۰ وات) نیاز دارند. در شکل الف-۵۴ نمونه‌ای از میراگرهای ۸۸ ساخته شده در مقیاس کوچک نشان داده شده است. در اشکال الف- ۵ و الف-۵۶ نمونه‌ای از پل‌های تقویت شده توسط میراگرهای ۸ ارائه شده است. همچنین کاربرد عملی میراگرهای ۸۸1۱ بر روی سازه» اولین بار در سال ۰۳۰۶۱ با نصب دو میراگر ۱۸۲۹ ۳۰ تنی در طبقات سوم و پنجم موزه ملی توکیو ( ۷4۱۲۵12۵1 - ۳۳282 - ۷110» صورت گرفته است (شکل الف-۵۷). 2: ۰ ک ی -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳ ۱۳۲ دستورالعمل استفاده از میراگرها در طراحی و مقاوم‌سازی ساخنمانها ۲ ۹ ۳ نمچ 1 حا و ۹۹ ۳۹۳۹۹۹ یچ و سس : موه ۰ / ۳ -_- ( ۳ - ۰ ۱ ۰ رد۳ 2 7 ۳ ی دا ام سحصتی رم مدع ۹ ۰ چ تن هو 1۳ و ۳1 و۰ ۳ ی .۰ ْْ ی به/ ۳ ۱ ۹ ۹ ۳ ۹ ط ار کرش ۳ 1 و شکل الف -۵۵- پل کابلی ۱۸4::] .واقع در هلند. تقویت شده با میراگر ۱/8 در سال ۲۰۰۴ میلادی ح ۱ ۱ ۱ 7 ات ف ی / ۰ ۹ هآ ۹ م موز ۳ ده ض . سس ص :۹ ا ۹ مه 71 م۸ یه وس بززت تسا ره سا ۲ ۳ ۱ ت اس لا 1 7 :۳ , ۰ ۰ ۱ 1 ۱ ۰ ۰ سطا ۱ ۹ ۳ ۱ ۸ ص شکل الف -۵۶- پل کابلی :۳:۰۷( تقویت شده با میراگر ۱/۴ در سال ۲۰۰۶ میلادی ۳7 ۰ ۵ : سح : ییا ۱ ۷ سیم ۱ ۸ »2 از ام چا با ر : آ 7# رِ 1 ۹ ۶۱( ۴ هعهم , ن 7 ۹ له و .۰ ۳ ۴7 ۳۳ : ! اوح رد ۶ 2 !۲ و ۱ ی هر ی 2 کمن زر 21۳ اه ۹ ۲ باه ]۱۳۴۲ فّ سس 1 ۹ او ما ۳۹۵ شکل الف -۵۷- نخستین کاربرد سیستمهای نیمه فعال در ساختمان ۱/::۵: ۵ - :۳۵8210 - 3/1101 (موزه ملی توکیو) که الف -۳- مقایسه سیستم‌های کنترلی سیستم‌های لرزه‌ای ویژه مانند سیستم های جداگر لرزه‌ای و استهلاک انرژی باید در مراحل اولیه طراحی مدنظر ساختمان اساسا وابسته به عملکرد مورد انتظار در برابر زلزله مورد نظر است. به طور کلی استفاده از سیستم‌های لرزه‌ای ویژه برای سازه‌هایی که اهداف بهسازی سخت گیرانه‌تر (سطح عملکرد بالاتر و تقاضای لرزه‌ای سطح شدیدتر) -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳/۷ پیوست الف - انواع و مشخصات سیستم‌های میراگر ۳ را دارند»ء عملی تر به نظر می‌رسد. جدول الف-۳ به طور خلاصه راهنمای ساده‌ای برای انتخاب هر یک از سیستم‌های جداگر لرزه‌ای پا استهلاک آنرژی به عنوان گزینه بهسازی لرزه‌ای سازه را آرائه می‌دهد. جدول الف-۳- کاربرد سیستم های جداگر لرزه‌ای و استهلاک انرزی جدول فوق نشان می‌دهد که سیستم جداگر لرزه‌ای برای دستیابی به سطح عملکرد سازه‌ای خدمت رسانی بی‌وقفه باید مورد توجه قرار گیرد. متقابلاً این روش برای سطح عملکرد سازه‌ای ایمنی جانی یا آستانه فروریزش مناسب نیست. به طور کلی سیستم‌های جداگر لرزه‌ای به طور قابل ملاحظه‌ای آسیب وارده به سازه ساختمان, اجزای غیر سازه‌ای و ملحقات را کاهش می‌دهند. اما هزینه اجرای آن باعث می شود تا در مواردی که بودجه و هدف بهسازی چندان بالا نیست. این روش عملی نباشد. همچنین با توجه به پرهزینه بودن (هزینه اولیه. نگهداری, تعمیرات. ...) سیستم‌های کنترل فعال و نیمه فعال و همچنین پیچیدگی‌های خاص این سیستم‌های کنترلی (نصب. نگهداری, ...)» استفاده از این سیستم‌ها در کشور توصیه نمی‌شود. در ادامه‌ی این فصل, مقایسه بین سیستم‌های کنترل غیر فعال از نظر مشخصات. پاسخ و دسترسی به آن‌ها در کشور انجام می‌شود. الف-۱-۳- مقایسه سیستم‌های کنترل غیرفعال سیستم‌های کنترل غیر فعال شامل سیستم‌های جداگر لرزه‌ای و استهلاک انرژی, گزینه‌های مناسبی برای مقاوم سازی سازه‌هایی که اهداف بهسازی محدودی را دنبال می‌کنند. نمی‌باشند. در حالت کلی, از این سیستم‌ها بیشتر در سازه‌هایی که نیازمند عملکرد لرزه‌ای بالایی بوده و امکان پرداخت هزینه‌های ویژه طراحی, نصب و اجرای سیستم‌های جداگر لرزه‌ای و یا استهلاک آنرژی وجود دارد. استفاده می‌شود. این هزینه‌ها اغلب با کاهش نیاز به سختی و مقاومت مورد نیاز که برای اهداف بهسازی مورد نیاز است. تعدیل می‌شوند. این مسئله در سیستم‌های جداگر لرزه‌ای به علت هزینه‌های بسیار بالای آن مشهودتر است. الف -۱-۱-۳- جداگر لرزه‌ای همانطور که پیشتر اشاره شد.ء در اثر بکارگیری جداساز لرزه‌ای, پریود طبیعی سازه افزایش می‌یاید (همراه با اندکی افزایش در میرایی) و در نتیجه هنگام وقوع زلزله در محل جداسازی شده, شاهد افزایش جابجایی و در روسازه شاهد -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ ۱۳۴ دستورالعمل استفاده از میراگرها در طراحی و مفاوم‌سازی ساختمانها کاهش جابجایی نسبی در طبقات و شتاب خواهیم بود. هر چند مقدار کاهش شتاب به مشخصات نیرو-تغییر شکل جداگر وابسته بوده و به اندازه کاهش در جابجایی نسبی در طبقات سازه قابل توجه نیست. کاهش جابجایی نسبی در سازه فوقانی باعث محافظت از اجزا و عناصر سازه‌ای در کنار اجزای غیرسازه‌ای حساس به جابجایی نسبی می‌شود. کاهش شتاب باعث محافظت از اجزای غیرسازه‌ای حساس به شتاب می‌شود. متعاقباً این امر نه تنها باعث افزایش ایمنی در مقابل فروریزش شده بلکه به شدت آسیب‌های وارده به سازه را کاهش می‌دهد و این در اماکنی مانند مراکز پاسخ‌گویی در مواقع اضطراری, بیمارستان‌ها و مراکز آتش نشانی که باید پس از زلزله. عملیاتی باقی بمانند بسیار حیاتی است. همچنین از جداسازهای لرزه‌ای می‌توان در مقاوم سازی سازه‌های تاریخی بدون آسیب وارد کردن به خصوصیات معماری استفاده نمود. در شرایط مطلوب., سیستم جداساز باعث کاهش جابجایی نسبی سازه فوقانی به یک دوم تا حتی در بعضی مواقع یک پنجم در مقایسه با سازه‌ای که جداسازی نگشته است. می‌شود. با توجه به تحقیقات انجام شدهء استفاده از جداگرهای لرزه‌ای در ساختمان‌های کوتاه و میان مرتبه (تا ۱۰ الی ۱۲ طبقه) مناسب است. زیرا فرکانس اصلی آن‌ها در محدوده فرکانس‌های غالب مورد انتظار زلزله‌ها قرار می‌گیرد. خصوصیات روسازه مانند ارتفاع. عرض, نسبت طول به عرض و سختی از جمله پارامترهای مهم در تعیین کاربردی بودن و درجه تأثیر جداسازی لرزه‌ای در مقاوم سازی سازه می‌باشد. همچنین در مطالعات امکان سنجی و روند طراحی باید لرزه‌خیزی منطقه و شرایط خاک زیر سازه در نظر گرفته شود. در مناطقی که فرکانس‌های اصلی مورد انتظار زلزله در محدوده فرکانسی پایین قرار دارد یا در مناطقی که در اثر وجود خاک نرم امکان تشدید فرکانس‌های پایین زلزله وجود داشته باشد. باید از سیستم جداسازی لرزه‌ای امتناع نمود. یکی دیگر از قیدهای موجود در بکارگیری جداسازی لرزه‌ای جابجایی بزرگی است که در محل جداسازی لرزه‌ای بین روسازه و زمین (تکیه‌گاه) وجود دارد. به عبارت دیگر باید در اطراف ساختمان فضای کافی برای این جابجایی فراهم گردد و در طول عمر مفید سازه از آن نگهداری شود. هر چند باید توجه داشت که با ترکیب جداسازی لرزه‌ای و اضافه نمودن مکانیزم‌های استهلاک انرژی و افزایش سختی می‌توان جابجایی‌های مورد انتظار را کاهش داد. یکی از معایب جداسازی لرزه‌ای. عدم امکان استفاده از آن به طور جزئی برای مقاوم‌سازی است. در نتیجه معمولاً استفاده از جداسازی به طور قابل ملاحظه‌ای پرهزینه‌تر از سایر روش‌های مقاوم‌سازی می‌باشد. به همین دلیل در اغلب موارد از جداسازی لرزه‌ای در مقاوم‌سازی سازه‌های زیر استفاده می‌شود: حساس بوده و یا دارای ملزومات عملکردی و عملیاتی بسیار سختگیرانه‌ای هستند. ۲ ساختمان‌های تاریخی که استفاده از سایر روش‌ها باعث ا م سیب‌دیدن معماری 9 ی سحخصت تاریخی آن‌ها می‌شود. جداسازی لرزه‌ای به طور فزاینده‌ای برای ساختمان‌های تاریخی که به طور مستقل قرار گرفته‌اند و شالوده یا -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ فضای زیر آن‌ها شاخصه تاریخی ندارد. مورد استفاده قرار می‌گیرد. در انتخاب این راه حل, باید امکان وجود منابع باستان شناسی یا تاریخی در محل پروژه مورد توجه قرار گیرد. ۳- پل‌هاء به دلیل نیاز به تعداد کم و سهولت به کارگیری از جداسازها در مقایسه با ساختمان‌های ساختمانی یا الف -۲-۱-۳- وسایل استهلاک انرژی شدت تقاضای لرزه‌ای یک سازه با سختی آن متناسب بوده و نسبت عکس با ظرفیت استهلاک انرژی آن دارد. در نتیجه. نصب وسایل استهلاک انرژی مکمل در سازه, باعث کاهش تقاضای لرزه‌ای شده و باعث افزایش ایمنی سازه و ملحقات آن نسبت به آسیب‌های وارده در اثر زلزله می‌شود. یکی از پارامترهای موْثر در میزان اثرگذاری وسایل استهلاک انرژی, ظرفیت تغییرشکل سازه است. برای سازه‌هایی که از جزئیات لرزه‌ای مناسب برخوردار نیستند و به عبارت دیگر دارای ظرفیت شکل‌پذیری کم می‌باشند. باید محتاطانه از وسایل استهلاک انرژی استفاده نمود. در این موارد استفاده از راه حل‌های ترکیبی (افزایش ظرفیت تغییرشکل سازه و استفاده از وسایل استهلاک آنرزی) توصیه می‌شود. وسایل غیرفعال اتلاف انرژی باعث افزایش میرایی و در برخی موارد افزایش سختی سازه می‌شوند. در شرایط مطلوب. ابزارهای استهلاک انرژی. جابجایی جانبی سازه را به یک دوم تا یک سوم کاهش داده و در صورتیکه این ابزارها باعث افزایش سختی سازه شوند. کاهش بیشتری قابل انتظار خواهد بود. همچنین ابزارهای استهلاک انرژی باعث کاهش نیرو در سازه‌هایی که رفتارشان در محدوده الاستیک است. می‌شوند؛ هرچند انتظار نمی‌رود نیرو در سازه‌هایی که سیستم‌های استهلاک آنرژی در محدوده وسیع‌تری نسبت به سیستم‌های جداگر لرزه‌ای مورد توجه قرار می‌گیرند. برای ساختمان‌های مرتفع (که استفاده از سیستم جداگر لرزه‌ای در آن‌ها عملی نیست.) سیستم‌های استهلاک انرژی در زمانی که اهداف عملکردی شامل سطح عملکرد آستانه فروریزش می‌شود. باید در نظر گرفته شوند. متقابلاً ابزارهای استهلاک انرژی معینی وجود دارند که نسبتاً اقتصادی بوده و می‌توانند برای سطح عملکردی ایمنی جانی به کار روند. هر چند سیستم‌های استهلاک آنرژی به عنوان استراتژی طراحی مناسب برای زمانی که سطح عملکردی مورد نظر ایمنی جانی یا شاید خدمت‌رسانی بی وقفه باشد مناسب‌تر هستند. اما اهداف دیگری نیرز می‌توانند بر انتخاب استفاده از ابزار استهلاک انرژی تأثیر بگذارند؛ زیرا این ابزار می‌توانند برای کنترل پاسخ سازه در مقابل زلزله‌های ضعیف, باد یا بارهای مکانیکی به کار روند. میراگرهای با جرم متوازن و میراگرهای مایع متوازن مشخصات اشکال مدی اصلی سازه را اصلاح کرده و باعث افزایش میرایی می‌شوند. همانطور که در پیشتر عنوان شد. این میراگرها بویژه در سازه‌های بلند که دارای فرکانس اصلی پایین هستند. کاربرد دارند. در اثر اضافه کردن این سیستم به سازه باید افزایش وزن ناشی از اضافه نمودن -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ ۱۶ دستورالعمل استفاده از میراگرها در طراحی و مقاوم‌سازی ساختمانها همچنین به فرکانس تنظیمی بسیار حساس هستند. یکی از مزایای میراگر مایع متوازن» استفاده از آن برای مقاصد اتش‌نشانی است. به علاوه برای تمامی جهات بارگذاری موثر می‌باشد. از معایب میراگرم با جرم متوازن هزینه اولیه و هزینه نگهداری بالای آن است. یکی از معایب میراگرهای مایع متوازن» رفتار به شدت غیرخطی آن‌ها و عدم پوشش فرکانس‌های مختلف می‌باشد که استفاده از آن‌ها را برای مهندسین کمی دشوار نموده است. به طور کلی استفاده از میراگرهایی مانند میراگرهای حاوی سیال ویسکوزء میراگرهای ویسکوالاستیک. میراگرهای جاری شونده فلزی و میراگرهای اصطکاکی بسیار آرزان‌تر از موارد دیگر بوده و همچنین تکنولوژی تولید پیچیده‌ای ندارند. بنابراین تولید آن‌ها در کشور به لحاظ عملی امکان‌پذیر می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست الف - از نوع میراگر ایده آل مدل فیزیکی ایده آل معایب واع و مشخصات سیستم۸ جدول الف -۴- مقا. سیال ویسکوز 3 ۱ 0 0۳ 16 همم ا8ا80 موثر در جابجایی‌های کوچک. نیروی باز گرداننده حداقل, ساده سازی مدل میراگر برای فرکانس بارگذاری و دما (مشکل قابلیت اعتماد) ۵ ای میراگر بسه میراگرهای غیرفعال مور ی ععععچه : رو ور ۳ 57 ا ۱ مهم ات0 و پا ۱۱ ,دز( موثر در جابجایی‌های کوچک. وجود نیروی بازگرداننده, رفتار خطی و مدلسازی ساده میراگر رفتار پایدار. جابجایی ماندگار کوچک خصوصیات وابسته به فرکانس بارگذاری و دماء احتمال جداشدگی و پارگی (مشکل قابلیت اعتماد) ۱۳۹ د استفاده برای کاهش پاسخ | جاری شونده فلزی اند یه تن ۰.۰ ل پ ۱ با ۵۳ اعتماد در دراز مدت. عدم حساسیت به دمای بهره برداری, آشنا بودن رفتار ماده برای مهندسین آسیب دیدگی میراگر پس از زلزله (احتمال نیاز به تعویض)» رزه‌ای سازه‌ها رال هد ۵ مرس لا اللاا" دنه هه ۴۳۰۳ 7 با 2 01۹2۵ استهلاک انرژی بالا در هر چرخه. عدم حساسیت به دمای بهره‌برداری امکان تغییر شرایط سطح لغزش در طول زمان (مشکل قابلیت اعتماد)» رفتار شدیداً غیرخطی, امکان تحریک مدهای بالاتر و نیاز به تحلیل ماندگار در صورت عدم تامین مکانیزم با ز گرداننده ۱۳۷ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ مراجع ۱۳۹ مراجع 0 ,5۳۳6۳۹ 0136 200 کعط زانط 1۵۶ کلوهما موز ۱۸:۵۵ ,(2010) 7-10 کاک۸ [۱] ٩۲ ۶([ ۳۰‏ 5۵ |01۷۶ 01۲ 50۵6 ۸6۲1۵۵ ,بانب ۳۳۹۲۵۵ آ0 ۳۵1۱۵0۵ منک .(2007) 41-06 شلکم۸ [2] ۳ 6۰ 1۵118 [۵110۵ 116۳ ,(2012) 1۷۳ [3] 20 03101025 ۵ 1۵۲ ۳۳۵۷1۹10۵۹ عن دنک 100۵۵۵ ۲۷۳۲1۹۲ ,(2009) ۳-750 ۳۵۵ [4] ۳5 ۳۳۵۵۵۰ 0ع 651 ۳۳۵۷۹10۵۹5۰ ع گنوک ۳۵0۵6۵0 ۲۳۲1۵۳ ,(2012) ۳-751 ۲۳۳۵ [5] 577 ۰۳۵۳۹۵۵۵6۵ ,1۳00۹0۵ باب 200 مقط۸[0 سابل ,060 ۷.۷۰ ,۷/۱۵60 بک۸ [6] -۲ ۳۳ / انا .30 ۳00 ,۳105 ککع 5110 200 ع امه ۸000 عاوا۲ اععاک او ع دنا ] ۰ ,برع [ع 30 ,۲۵11107012 01۲ 11۳1۷۵۹ ,89/02 کع 10زا 1211 آ0 ۱/00 ۵۲ ۰۹۱2۵00 1۵۳۵۰ ۷۵ اما 0زا 1۳80 عمط مععطا۸ [71] (1999) 201-251 ,3 30۰ ,2 ۷۵1۰ بقع اک 200 ۷۷:۵۵ ۸1121108 اه کعام هط عا م5 5 66۳۵۷ ۵991۷6 1۵۲۳ ۵۲ 500 00۵۵۳۵11۷6 .(0992) ۵[ لاعفا 20 1.0 انش ‎]٩[ ۰ ,25 ۷۷۵۰ ۳۵166۲8۰ ۳۵۳۵۵۵۵ ۲اه امک ۵ 1110 ۹صداه7 31۳ اه صناعااباظط ,55165 175-۰ .00 ,3 ۰ ۳۵۲1۵۵۵ |۲۳۹۲ ,8165 رد 01531021100 بیع 2۹6 ۵۳ 111026 ماه اه 1.10 انش [9] ۰ ,335 80۱ 02551۷6 0۲ 1631108 .(1993) .۵( ببوااهگا کش ,۱۷۷۳۵6۲ مکل.0] ,۲۱۹ .1.10 بجزعمان۸ [10] 335-3۰ .رم ,310.3 ,9 ۷۵۱۰ 506012 ۳۵1۳۵۵۵ ,5۷5165 1021100ک015 ۷7 8 :601۵16 1۵1۵812۲ 2 از ۱10005 10۷۱۵16 ۵۲ 0501130005 .(1984) ۲.۳ عم [11] ۱۱7-۰ .00 ,93 |۷۵ ۷1۳۳۵110 200 0 م5 اه اه 0 کع یبا معانمیه 1۵۶ عم هل 060 10۳ 5۷516008 130۷۵11۷۵ :51665 5۳۵۳ .(2008) مک ماما لا ,8 0قال ۷ ۳۰ ق6060 [12] ۰ تعها0) ,|6۵۵۵ 1۳800۹۵ ٩۷51605 10۳ 6‏ 1۵۷۵1۷6 :51۳۳6۵ 5۳۵ .(2008) کل ماما با ق1230[ ۷ ۳۰ ق0360 [13] ۰ وال00 ,|60۵۵ 1۳500۹6 40 5101160 .(1994) .1 ماانن7 200 .۱ ,000050 ما ,05 م۸ م1 ۲۳:02 [1۱4] ۷۵۰ 50661۳۵ ۳۵۳۸۵۵۵ ,601105 ۳۵060 بوا م00 1۵۳ معافعل ع دنک رز ک 00 م۲ 363-1 .00 ۱0.2 5 2 0۵۳ 02560 04206۲5 ۳۵۵5 ۵۵ 1۵۲ 1۵۳۵|۵5 صعزع1] .(1993) ۱۰ مع ما۸ 200 ۷۰ ۳۵۱۵۵۶ [۱5] 7 .۲10 ,22 ]۷۷۵ ,1072168 هساک هه ع م۳۵۵۱ ععام۵۵ ۳۵۳۳ ,06و11 06۳۵0۵ ۰ ,۹33-854 . 00 -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ ۱۷۰ دستورالعمل استفاده از میراگرها در طراحی و مفاوم‌سازی ساختمانها -00.676 ,30.9 ,۷۵۱۰17 ,ق51۳6 ۳۲۵۱0۳1۳۵ ,12110 ]۱۹1۵ ام مصاعنا .(0995) 10 .ل بکعصا11۵ [16] 678 0 2050011011 006۳6 ام ک ۷1002 ب(1972) بش۸ ما۲ 200 لها اک بل مواامط [17] [۲1110۵ 7021300 310۷ 0۲ اما ابا بکع 51۳ شاک عما هو 60 1۵ عک 1۵۲ کمعا باعل 5000۵1 63-۰ .00 ,303 5 ۷۵۱۰ ۳۳۵10۳8۰ ۳۵۳۳۵۵۵۵ ۵۲ امد 0058 1۵۱6۶] ,1065 10اب هنیا یک ماگ ۵۲ جمناهاهها عکقها .(2001) با مرها [۱8] ب3[00۷ ,۵10۵ 110.۰۷۷۵111۳ 00۵ ۵ آ0 کلد۷ا[2 20 200 0عاد1 .(1998) .۲ ,۲۱۳۵۳۵ 200 با ,10۳۵۵۵۰ با بقااز۳ با ,۳۹۱۵۳۵۳۵ [19] ٩1010 ۷/۵۲1۵ ۰۵1۵۲۵۵۵ 0‏ 1۳6 ۵۲ ۳۳۵۵۵۵۵5 بقل ککق ۵۵ ۵ ۱۲۳۵ ۹1۳۳۵ ۱0۷۵۳ 4۱5-۰ .00 ,5 |۷۵ ۲۳۵۱۵۵۵۰ ۲۵۳۵۵۵۵ 5 51۳0168 ۵۲ فزفواهس۸ 10۵6 .(2009) بل ما٩‏ /13 19و07 300 ۲ ,۳۵۵0/۹ما۱ [20] ۰ ,15 |۷۵ ۱۷۵۵00 200 ۲۵۱۳۵۵ اس اه هل ,۲:0۹ ککق۱1 موعسس 1 عامنای ۱۸ ۰ 77-66 .۰0| عل ۵۲ [۵ 0[ ال)ک۸ بفعطال01طم 1۵۳ کمممنقل عم ۸۵۵0 001۵1 .(۱979) ۸.۷۷ بابسا [21] ٩1۳۵| 11۷13100 ۷۵] 105, 310۰ ۱2,00. 276060۰ ۱۷۸۹03:۵۰ ,۷۷۳۵۲ 5 ۸۵ ۲۸۹۵۳۵ موش ۲۸۵ ماگ۸ .۸ ,فص 5۶ ۵ ۵۰ [22] 200 :۷.۸۹0۲6 70۹00 ۷۷۰ ۱۷۰ بکط ۷.۸۹50 علاط بش ۷.۸۹04 ۲0۹۵۵ 06 ۳۳۳ :1311008 م۸ عل دلگ ۵۶ خاک چگ 100 م1۹۹1 وعمم /علک ۲۸ ۵۳۵ ۱۷۷۵ 48 با ۱.13002 30۰ ,134 ۷۵|۰ ,۳۵1۵۲1۵۵۰ هسب اک 0۲ لفق سمل کاص م۷۵۱0 ام 3200 8 822 اقا ۵۵ اما ۲۵۵۵۵۵ ۲۵۵۵۵ ۵ 0۳ (2004) ۴۵ ۷ بل مبس ۱۷۸ [23] 0 200 1۵180 ۲۵۳۹۵۵۵ 8 06۳۵۷ ۳۵ اه عه 1۳6 ب(1993) باطا مها 2300 ۳ ,60اط۸ .0 بقل [24] 467-۰ .00 ,۱0.3 ,9 |۷۵ ق5000 ۳۵۳۵۵۵6۵ 1821100۰ 2720 561516 1۵۳ 1۵1۵۱ |0۱ 10۳ 1206۲۹ 5کت۱ ۳۵۹1۷6 ۵۲ 5 1امش مد ۵ ۷۰ 0۵۱۷۱۱۷۵۵۵۵۰ ۳ [25] ۲۹۱6-۹3 |۳۵ ها ۲۵۱۳۵۵ ۰ ۸00 50206 0220120 اه اماومه نع ۱۵۲ کم هل ۳۳۰۵ ماه اه .۸ ما۲۵ [26] ۰ ,547 ,9 ,506012 ۲۵۳۸۹۵۵ |10۳۵ )۸5 ,1۳۵۵ ۳۵000 عم هل 1۲1۱10۵ اه مح میا (1982) 6 بطافق۷ 200 .۸.5 ,|۲۵ [27] 1313-3۰ .00 ,51-6 310۰ ,108 |۷۵ 11۷1810 |5۳۲۵ 0۲ ۱16111 20 01 اک ۲۵1۵ .(1999) ب مگ 200 بل ,۴۳۵ بت با بل ناگ .۵ ۷۷/۰ ,۳۵16 [28] 40 ۳۳۵۱۵۲۲۵ ۲۵۳۳۵۵۵ ول ماع ما۷ 1-35 عطا اه ولا ۵۶ ما5 ٩1۳۵| 0۷۵165, 28, 109-1۰ ۲و |0۳۳۵ ۹61۹16 1۵۲ کم هل ۵۷۵م۳۲۳ ب(1993) ها بابه۳ 200 ,۳ ,۳۳۵۵۱۴ پیگ ,۷۵21۵ بش۸ با[۷ا۲۳ [290] 547-۰ .00 ,0.3 ,9 |۷۵ ق5061 ۲۵۳۵۵۵ بک ۲1۵00۵ م۸ هنک معالوقص) -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ مراجع ۱۷۱ 58 ۲6۵ ۵۲ 0165120 11160 م5 200 وهی ۳3۳۵66 .(1998) 11 مک 200 ۴ ,۲۹۵۳۵۶ [30] ۱93-۰ .00 ,3 30۰ ,20 ۷۵1۰ ق5106 ۳۵1۵8 ,ک 0 010 1 ,۳۷۵۵۲16 7031200 ۱0۳ 16 ,فع 5 0 |0۵ ۳۹1۷6 .(1998) ۷۷۰.۲1۰ ۹۵۱۵۹۵۵۰ [31] 03-۰ .00 ,4 .۱10 ,35 |۷۵ ,375 310۰ ۳۵۵6۲ عمط 1 ۳۵۳۵۵۵6 اه هه[ 1 .۳۳۵۲16 721300 ۱10 136 ,ک6 5 01 |0۳۵۱ ۳551۷6 .(1998) ۷۷۰۲۰ ۹۵۱۵۹۵۵۰ [32] ٩10۰ 375, ۷۵| 35, ۲10. 4, 00. 63-5‏ ۳۵06۳ م1010 ۳۵۳۵۵۵۵ اه م0[ 5 آررم۸ |۳۲۵۵ ,(1994) ۵۸۰ بنطاکق ه 12 200 ۲ ۷۵۳۵۵۵۰ ۰ ,۴۵۵۲ .۵ ب0ام 50 [33] 40 ۳۵۲۵۵۲ 0 ۷۵۳1۵10۵۹ 1۳60۲ 200 کیک [0 0 عحص ما ۲۷۳۳۵ 200 6 م۸ اه بش بکعاعع ۸ دما ,000 هاگ ۵۵ 001۳66 ۷/۵۳۵ ۳۳۹۲ ق2110 0050 ۷۷:۵۵ 5۳0۵۵ ۷۷۳2-9۰ - ۷۷۳2-90 دل] 8 اقا 5۷51603 |60۳۵ ۷10۳2110 0۲ 10610061 ,(1994) بش۸ م162۵ 200 کا ‎٩۳2۵۰‏ [34] 566۸1 01۲ 6210۳ ۵ 56127 200 مرمطایا۷/۵۳ [۵ 1۳۵110 ۱۹۲ عطااه کع ۳۳۵۵۵ مماصها 5۳۵۵۵۵ 5-۰ 1۲0۵1۵:72 11180272 ,کقع ۸۳ 561516 ۵ 5165 0۵66 0271 1۵۳ 042065 1۲1۷316 .(1974) .ل.۸ ,۲106 200 بل بلاط لطظطا ,اک [35] -267 .00 ,۱10.3 ,۷۷۵.3 بک16 102 اه ام اک 200 ۳۵۱۵2 ۳۵۳۳۵۵6 ,که 5 1۵1۹1۵01 206 5۳۵1 1 5۷۹165 11331021100 ۳۵۳۵۵ ععکه۳ ب(0997) ۳۰ حش مطاکت 32 1 ,5۵0 [36] ۰( ]) .10] ,50۳۵ یک ۷۷:۱۵ 00[ ۳۵1۵۵۰ [۵ 510 1۵ ک رگ 10155102100 ۳۳۵۷ عاقه۳ ۳ وش ات02 با با ق500۲ [37] ۰ ,(ان]) .60لا ,5۵0۳۵ یک ۷۷:۱۵ 10 ۳۵۵1۵۵۰ -01-ع۹1316 :01951021100 و00 آهام امرگ .(2002) بل ۳.ظ مگ 200 11 هگ [385] 243-۰ .00 ,310.3 ,24 ]۷۹۵ بکع 5 ۳۵۱1۵۵ ,6-0216 5116-01-1 م#مقامم 1 000 512 ا0 م۸ ۵طا اه عاهاک ,(2003) یک مط ۲1222228 200 ۳ بط بل مگ [39] 45-۰ ,(12909)7 ,۳۵۱۵۳۵۵۰ [۵ 5۱ 01 |0۵[ 6۰ ]0۲ 16۷6100 200 ۸11211005 ۵0 ,(1999) 1۰ 1 ق5000 ۵0 ۳۰ .ظ معل زک [40] 6 1 ۷۷1۳۳۵0 ۲10-56156 200 عل مدنگ 1۵۳ 65و16 اما ۲۶۷۳۳۵ 200 عنام 5-۸ ۲( ۳8991۷6 180131100 عل هلگ ۵0 20 نک 01006 ۳۵۹-5۸۹۲ [۵ 1۸1۳۹۵0۵ بنهکنا ۰ ما6 60 ,ک6 5 ۵1 ۷1۳۳۵0۵ 01 |۵۱ 6 م۸ هه 15۹102110 بل 0۰۸۵ ,۴۹۲6۲ .۱ ببا0 0081۵0110 بیک.۸ م۷۷۳۵ م۳۵ ۲۵۳۷ ۱/۰0۰ م۵0 روگ [41] :م۸ عنکنع5 1۵۳ ایوگ 05510200 و۳ (2008) بلط ,۱012۵۵۵ ۵00 ۱۸۰۷/۰ ۰ ,134 ۷۵۱۰ ,۳۵۱۵۲۵۵۰ هس هناگ اه هم سمل مکاص 10010 اصط ومد ۳۵6۵ سس 3-۰ .00 دا -۹1316-01 200 6-271 1316-01-11 :01851021100 یه آهام هوانگ بل میگ ۳.ظ ق5000 :1:1 [42] 243-90 (2002) 24 کع 5۳ ۳۵۱۵۳۱۵۵ 110۳۵66 -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳/۷ ۱۷۲ دستورالعمل استفاده از میراگرها در طراحی و مقاوم‌سازی ساختمانها -۷/1۵ .(1996) .۷ ,۱/1001 200 کل مبقانطاکه۱:۷ .0 ,۲1۵6۵۳۵ بط بقا۴۵۳۹۵ .۷ 1308 [43] 10۵ ,1206 10010 1۵۵0 ۵۲ ۳۲ - 10 م۸۳ 20 که کع ۹۳0 1۵۵۵0 121-۰ .00 ,(1-3) 30۰ ,65 ۷۵۱۰ قع1 ۸0002 1۸۵۹۵ مه ع ص۲۵ ۱۷۷۱۵۵ 40 8-61661۲۵۲ 0068-3050101 آععاد 8 ۵۵ کعامد ص۲۳ بلط ماو [44] ۳۵16618۰۷۵۰ ۳۵۳۵۵۵۵ 1۵۳ امک ۱100۵ م#مقاه7 ۱1۳ اه مصناعااظ 1۳۵6/۵۲۵۶ 270-۰ .8۵,0.3,00 | 68 م[۵ 1316۳۵110۳ ,130121106 عفوظ نهک ۲م کاها۵ ۲۳۵۵ .(2002) ۷.۳ ,ق۷۷2۵ [45] 10۳ 06016۲ [12000۵< بط ۲50 کعس هناگ مان ۲ جع کمک 1۵۳ کصه ۳۳۵۳ ۲1110۵1 ,۳۳۵۵۳۵۹ [2 1316۵110 1۲ 160211 ب۶م مد مرگ ع م۳۵ ععا۵ ۳۵۳۳ 0۵ 561666 )00 [۰ 6 0۴ 60۱۵10۹ ۷۵۳۵۹ 1۵۲ 665 022 6 م00 000۵ .(1982) .ی مص0ا ۷۷2 [46] .30 ,10 |۷۵ ,1۳2165 آه 51 200 ۳۵۱2 ۳۵۳۵۵۵6 بک ماع 2۳2 10ج 800 .3861-1۰ .00 ۳۵۲۵۵ ب.(0989) عابس) ,1۳0۳۵۹0۵ 200 سابل ,۸1080 ۷:۷ ,۷۷/۳۱۵6۸۹00 [47] ۰ ۳۵۵0۲ ,۳1۵۳8 ککع0ا 501 200 ع م20 ۸0000 عاجا۲ اععاک کم مدای 1 20| 51 ۰ ۲۵1110۳12 01 110۱۷۵۲۹ ,۱۲-۵9/02۰ ۳۳ /6۲8] -------- صفحهٔ بعد -------- کم ۳۵۵/۱۲ 15۱2016 ]300۲ فد ۲۵۵ 26 ]۹۳۷۲۲۷۲۵۸ ۵۶] [۷۶۸ ۱۷12۳ مره «رعز5م(1 دز ‎۹٩۱۹6۹5 75 که 2۵۹/۱1۲۵۶ ۳0.646 7 0۲8201721100 ۳۷۵۵۷۲1۷6 0 عک ۲10۲۹1۵۵ ,۲۰۵۵۰ ۰[ ‎٩۴‏ 10 1 200 ۳۵۸11 0 120۷10016 0 ع۲ب 1۳۲۳۹۳۲ 6 200 ۳011011085 )2 ۸۲۲۹ جاوزاعن ۳۲۵۵ 40 ع ۳1301 1۵۳ م12 0 0 10271۵1 [2ع101عع1 0۲ 1027161 ۳5 ۰ ۳۳۵۷۲۱۷6 5 800 کامما دمم ا دناب ۱زا هه ۱۳۱۳۱ 3023[ 2016 -------- صفحهٔ بعد -------- با عنوان «دستورالعمل استفاده از میراگرها در طراحی و مقاوم‌سازی ساختمان‌ها» به منظور راهنمایی مهندسان در فرآیند طراحی و بهسازی لرزه‌ای ساختمانهای دارای سیستم‌های استهلاک انرژی تدوین شده است. در فصول اول و دوم این دستورالعمل, ضوابط بهره گیری از میراگرها در مباحث طراحی و مقاوم‌سازی ارائه شده و در فصل سوم با هدف تشریح رفتار میراگرهاء به طور عمومی رهنمودهایی برای