از قانون گسترش کشاورزی در قطب های کشاورزی — مصوب ۱۳۵۴/۰۳/۰۵
656 مجموعه منقح قوانین و مقررات ثبت اسناد و املاک
از قانون بودجه اصلاحی سال 1353 و بودجه سال 1354 كل كشور 1
مصوّب 1353 / 11 / 15
تبصره ها یی که تا ملغی نشود به قوت خود باقی است ...
النسبی تبصره - 73 به وزارت دادگستری اجازه داده می شود که بر اساس ماده 15 قانون متمم بودجه سال 1317
حق
کل کشور 2 از تاریخ لازم الاجراء شدن قانون استخدام کشوری مصوّب سال 1345 حق نسبی متصدیان اجراء را
پرداخت
کماکان پرداخت نماید . لیکن حق نسبی مذکور از اول سال 1354 به موجب آیین نامه ای که از طرف وزارت
دادگستری پیشنهاد و به تصویب هیأت وزیران می رسد پرداخت خواهد شد .
عوارض تبصره - 91 در مورد اموال غیرمنقول که از طرف دستگاه های دولتی انتقال قطعی یافته و معامله با موافقت
و
الثبت دولت اقاله یا فسخ شده یا می شود، مالیات ها 3 و حق الثبت و بقایای ثبتی و حق تمبر اسناد و عوارض وصول شده
حق
مالیات، از متعاملین و انتقال گیرندگان بعدی بنا به پیشنهاد وزارت امور اقتصادی و دارا ی ی و تصویب هی أ ت وزیر ان قابل
بودن استرداد است .
استرداد
قوانین و مقرّرات مرتبط 1310 / 12 / 26 با اصلاحات و الحاقات بعدی .
قابل - مواد 123 و 124 ،قانون ثبت اسناد و املاک مصوّب - بند 270 پیوست قانون تنقیح قوانین مالیاتی کشور، مصوّب
. 1396 / 01 / 30
از قانون گسترش كشاورزی در قطب های كشاورزی 4
زراعتی مصوّب 1354 / 03 / 05 با اصلاحات بعدی
اراضی ماده - 5 به منظور امکان پذیر نمودن تهیه و اجرای طرح های تفصیلی موضوع مواد 3 و 4 ، وزارت کشاورزی
کردن
و منابع طبیعی با رعایت مسیر شبکه آبیاری و زه کشی، نقشه های جابجا کردن و یکپارچه نمودن و قطعه بندی
یکپارچه
و
کردن
. 1 این قانون مشتمل بر 1 ماده و 93 تبصره و جداول ضمیمه در تاریخ 1353 / 11 / 09 به تصویب مجلس سنا و در تاریخ 1353 / 11 / 15
جابجا
به تصویب م جلس شورای ملی رسیده و در روزنامه رسمی 1353 / 12 / 14 - 8787 منتشر شده است .
و
ادغام
. 2 ماده 15 قانون متمم بودجه سال 1317 کل کشور مصوّب 1316 / 12 / 29 ناظر به اصلاح ماده 74 قانون تسریع محاکمات مصوّب
جهت
1309 / 04 / 03 می باشد و نحوه حق نسبی از حق الاجراء را برای متصدیان اجرا در نظر گرفته است که در حال حاضر با توجه به ماده
نفری
166 « قانون اجرای احکام مدنی » مصوّب 1356 / 08 / 01 و تبصره 28 « لایحه بودجه سال 1358 کل کشور » مصوّب 1358 / 05 / 25 و
سه
هیأت اصل پنجاه و سوم « قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران » مصوّب 1358 / 09 / 12 ، که مقرر می دارد کلیه دریافت های دولت در
تشکیل حساب های خزانه داری کل متمرکز شود و همه پرداخت ها در حدود اعتبارات مصوّب ب ه موجب قانون انجام گیرد و نظر به « لایحه
قانونی راجع ب ه درآمدهای اختصاصی » مصوّب 1358 / 09 / 14 ، حکم تبصره 73 منسوخ ضمنی شده است بنابراین اساساً حق نسبی
به متصدیان اجرا پرداخت نمی شود .
. 3 با توجه به متن ماده واحده و نظر به بند 270 پیوست « قانون تنقیح قوانین مالیاتی کشور » مصوّب 1396 / 01 / 30 ، حکم مالیاتی
مندرج در ماده واحده نسخ شده است .
4. این قانون در 19 ماده و 18 تبصره و نقشه های ضمیمه در تاریخ 1354 / 02 / 16 به تصویب مجلس شورای ملی و در تاریخ
1354 / 03 / 05 به تصویب مجلس سنا رسیده و در روزنامه رسمی 1354 / 04 / 16 - 8886 منتشر شده است .
بخش دوم - قوان ین فرعی ثبت اسناد و املاک 657
محدوده های جدید مالکیت های اراضی زراعتی را به منظور رفع پراکندگی و اصلاح شکل نامنظم و تبدیل آنها
به واحدهای بهره برداری اقتص ادی تهیه می نماید . واحدهای بهره برداری فوق بر حسب مورد و میزان مالکیت به
طور شرکت های سهامی زراعی ،شرکت های تعاونی تولید روستایی، شرکت تولید کشاورزی و انفرادی و مشاع و
گروهی هر یک با مدیریت واحد و توأم با حد اعالی بهره وری باید مورد بهره برداری قرار گیر د . این نقشه ها به
وسیله هیأت سه نفری مرکب از نمایندگان وزارت کشاورزی و منابع طبیعی، وزارت تعاون و امور روستاها، 1
وزارت نیرو که در هر قطب کشاورزی برای اجرای این قانون تشکیل می شود ملاک و مبنای اجرای برنامه ادغام
و جابجا کردن و یکپارچه کردن اراضی زراعتی ق رار می گیرد و تصمیم این هیأت از نظر اختصاص قطعات
مالکیت ها همچنین گروه بندی خرده مالکین برای تشکیل گروه در مواردی که مساحت از واحد بهره برداری به
مقیاس اقتصادی کوچکتر باشد، قطعی و غیرقابل تغییر است 2 .
قوانین و مقرّرات مرتبط انقلاب جمهوری اسلامی ایران .
- ماده 2 لایحه قانونی اصلاح بعضی از مواد قانون گسترش - مواد 3 ، 9 و 10 یآ ین نامه اجرا ی ی قانون گسترش کشاورزی در
کشاورزی در قطب های کشاورزی، مصوّب 1358 / 09 / 17 شورای قطب های کشاورزی، مصوّب 1355 / 04 / 14 هیأت وزیران .
ماده - 6 زارعان و کشاورزان و مالکان و کلیه اشخاصی که اراضی مربوط به آنها در محدوده منطقه طرح
اعلام
و مدتّمعی قطب کشاورزی واقع است مکلّفند ظرف ن که از طرف وزارت کشاورزی و منابع طبیعی 3 به نحو موافقت
کتبی
مقتضی ب هّاط الع آنان خواهد رسید، در صورتی که با تغییر شکل و جابجا شدن و اصلاح حدود مالکیت و تشکیل
زارعان
واحد بهره برداری اقتصادی که با عوامل طرح از جمله وضع شبکه آبیاری و زهکشی تطبیق نماید موافق باشند،
و
کشاورزان
آمادگی خ ود را با سرمایه گذاری که لازمه اجرای قسمتی از طرح جامع توسعه کشاورزی و دامپروری منطقه در
محدوده بهرهّبرداری واحد آنان است اعلام نمایند . عدم اعلام موافقت کتبی در مدت مقر ر ب ه منزله ازّ انصراف و
مالکان
فعّت الی های کشاورزی و دامپروری تلقی می شود .
جهت
تبصره - 1 در موارد زیر : سرمایه
گذاری
الف - زارعانی که در اجرای قوانین و مقرّرات اصلاحات ارضی و قوانین تقسیم و فروش خالصجات ملاک می شوند .
در
ب - خرده مالکانی که در اجرای قوانین و مقرّرات اصلاحات ارضی شق تقسیم را انتخاب نموده اند مشروطّ قطب
های
بر اینکه میزان مالکی تی که در اثر اجرای این قان ون برای آنها تشخیص می شود کمتر از ده هکتار باشد .
کشاورزی
ج - کشاورزان و خرده مالکانی که مشمول هیچ یک از مراحل قوانین و مقرّرات اصلاحات ارضی نبوده و
هنگام تصویب قانون اصلاحات ارضی شخصاً و مستقیماً به امر زراعت اشتغال داشته اند میزانّ مشروط به اینکه
مالکی تی که در اث ر اجرای این قانون برای آنها تشخیص می شود کمتر از ده هکتار باشد، که در اثر اجرای این
قانون اراضی آنها جابجا شده و محدوده ملکشان به طور پیوسته و متناسب با شبکه آبیاری تغییر می یابد ؛ طبق
تشخیص وزارت تعاون و امور روستاها 4 بر حسب مورد ب ه صورت شرکت سهامی زراعی یا شرکت تعاونی تولید
1,3 و .. 4 در حال حاضر وزارت جهاد کشاورزی
. 2 به موجب ماده 2 « لایحه قانونی اصلاح بعضی از مواد قانون گسترش کشاورزی در قطب های کشاورزی » مصوّب 1358 / 09 / 17
،شورای انقلاب جمهوری اسلامی ایران الزام مربوط به تشکیل شرکت های سهامی زراعی و تعاونی های تولید روستا ی ی و شرکت های
کشاورزی و گروه های جمعی از ماده پنجم و تبصره یک ماده ششم این قانون حذف می گردد .
658 مجموعه منقح قوانین و مقررات ثبت اسناد و املاک
یکپارچه درآمده و نسبت به اجرای طرح جامع توسعه کشاورزی و دامپروری منطقه اقدام نمایند . تشکیل واحدهای
بهره برداری موضوع این تبصره به عهده وزارت تعاون و امور روستاها خواهد بود 1 .
تبصره - 2 ضابطه تعیین مساحت جدید اراضی هر مالکیت اعم از مشاع و مفروز و یا فردی و دسته جمعی و
شرکت که مشمول جابجا شدن می شود، ارزش اراضی شامل زیر کشت آبی، دیم و آیش، همچنین ارز ش عرصه و
اعیانی باغات و سایر اعیانی های واقع در محدوده هر مالکیت بر اساس نرخ های عادله بدون احتساب اثر
سرمایه گذاری هایّدولت برای تهی ه آب می باشد و معادل با این ارزش، مساحت اراضی جدید، ک ه بر همان مبنا ولی
ّبا احتساب اینکه از آب منظ م در فصل مساعی کاشت برخوردار است ارزیابی می شود، با محدوده ای که منطبق با
شبکه آبیاری و ضوابط طرح جامع باشد تعیین و بهره مالکیت اختصاص داده خواه د شد . ب ه هر حال مقدار زمینی
که در اجرای این تبصره در داخل محدوده قطب به زارعین که در اجرای قوانین و مقرّرات ا صالحات ارضی صاحب
زمین شده یا بشوند واگذار خواهد شد کمتر از میزان نسق آبی زیر کشت هر ساله قبلی آنه ا نخواهد بود .
تبصره - 3 در صورتی که تأمین زمین هم ا رزش اعیانی های موضوع تبصره 2 این ماده مقدو ر نباشد و یا
لطمه ای به طرح وارد آورد بهای این اعیانی ها از طرف وزارت کشاورزی و منابع طبیعی ن قداً پرداخت خواهد شد
و ترتیب امحاء یا بهره برداری آن بر اساس طرح جامع داده می شود .
تبصره - 4 در مورد باغات، وزارت کشاورزی و منابع طبیعی مکلّف است در صورت درخواس ت ملاک تا
معادل مساحت باغ زمین واقع در شبکه آبیاری که طبق طرح جامع برای ایجاد باغ در نظر گرفته استً شده
تحویل نماید و مازاد ارزیابی عرصه و اعیان را نقدا پرداخت کند .
تبصره - 5 در مورد اراضی و املاکی که مال کیت آن مورد اختلاف بوده و یا اساساً تقاضای ثبت نشده باشد
وزارت کشاورزی و منابع طبیعی می تواند طبق اختیارات قسمت اخیر ماده 7 ، اقدام به خلع ید و تصرّف اراضی و
املاک مزبور بنماید و بهای ملک بر اساس ارزیابی هی أ ت مندرج در ماد ه 8 در حساب سپرده ثابت در یکی از
بان ک های مجاز تودیع خواهد شد . مبلغ تودیع شده بابت قیمت اراضی مزبور پس از صدور حکم قطعی و یا سند
مالکیت به صاحبان حق پرداخت خواهد شد . تصرّف این قبیل اراضی و املاک توسط وزارت کشاورزی و منابع
طبیعی مانع تقاضای ثبت اشخاص و انجام تشریفات قانونی و صدور سند مالکیت ن می باشد و پس از احراز
مالکیت ملاک فقط مستحق دریافت مبلغ تودیع شده خواهد بود .
قوانین و مقرّرات مرتبط کشاورزی در قطب های کشاورزی، مصوّب 1358 / 09 / 17 شورای
- مواد 7 و 8 قانون گسترش کشاورزی در قطب های کشاورزی، انقلاب جمهوری اسلامی ایران .
مصوّب 1354 / 03 / 05 با اصلاحات بعدی - . مواد 3 ، 5 و 9 و 11 یآ ین نامه اجرا ی ی قانون گسترش کشاورزی
مالکان کشاورزی
- ماده 2 لایحه قانونی اصلاح بعضی از مواد قانون گسترش در قطب های کشاورزی، مصوّب 1355 / 04 / 14 هیأت وزیران .
مستحدثات
جهاد
ماده - 7 در صورتی که اشخاص مشمول این قانون به تشخیص وزارت کشاورزی و منابع طبیعی 2 از
وزارت
و
اراضی به اجرای مفاد ماده 6 ّخودداری و یا تعل ل نمایند مکلّف به انتقال اراضی و مستحدثات خود به وزارت کشاورزی و
مستنکف
انتقال
. 1 به موجب ماده 2 « لایحه قانونی اصلاح بعضی از مواد قانون گسترش کشاورزی در قطب های کشاورزی » مصوّب 1358 / 09 / 17
،شورای انقلاب جمهوری اسلامی ایران الزام مربوط به تشکیل شرکت های سهامی زراعی و تعاونی های تولید روستا ی ی و شرکت های
کشاورزی و گروه های جمعی از ماده پنجم و تبصره یک ماده ششم این قانون حذف م ی گردد .
.. 2 در حال حاضر وزارت جهاد کشاورزی
بخش دوم - قوان ین فرعی ثبت اسناد و املاک 659
منابع طبیعی می باشند و ترتیب ارزیابی و تعیین خسارت آنان طبق مقرّرات ماده 8 خواهد بود . در این صورت
وزارت کشاورزی و منابع طبیعی ملاک را برای فروش اراضی و دریافت قیمت کتباً و یا ب ه وسیله آگهی در محل
دعوت می نماید . چنانچه ظرف 30 روز ملاک یا نماینده قانونی او حاضر به انتقال و تنظیم سند نباشد بهای ملک
از طرف وزارت کشاورزی و منابع طبیعی به صندوق ثبت محل تودیع و دادستان شهرستان یا نماینده او از طرف
ملاک یا مالکان سند انتقال را امضا ء خواهند نمود . در تولیدیّ موارد ضروری و فوری که عملیات عمرانی و
متوق ف می شود به تشخیص وزیر کشاورزی و منابع طبیعی پس از تودیع بهای ملک بر اساس ارزیابی مقرر در
ماده 8 نسبت به تصرّف اراضی اقدام خواهد شد و در این موارد مأموران انتظامی مکلّفند که به درخواست کتبی
مأموران کشاورزی که ب ه وسیله وزیر کشاورزی و منابع طبیعی تعیین و کتباً معرفی می شوند بدون هیچ گونه
تشریفات اقدام به خلع ید و تأمین موجبات تصرّف اراضی بنمایند .
قوانین و مقرّرات مرتبط برای اجرای برنامه های عمومی، عمرانی و نظامی دولت، مصوّب
- ماده 50 قانون آب و نحوه ملی شدن آن، مصوّب 1358 / 11 / 171347 / 04 / 27 شورای انقلاب جمهوری اسلامی ایران با الحاقات
با اصلاحات بعدی . بعدی .
- مواد 6 و 8 قانون گسترش کشاورزی در قطب های کشاورزی، - تبصره 6 ماده 9 قانون زم ین شهر،ی مصوّب 1366 / 06 / 22 با
مصوّب 1354 / 03 / 05 با اصلاحات بعدی . اصلاحات بعد ی .
- ماده 8 از لایحه قانونی نحوه خرید و تملک اراضی و املاک - ماده 7 یآ ین نامه اجرا ی ی قانون گسترش کشاورزی در قطب های
کشاورزی، مصوّب 1355 / 04 / 14 هیأت وزیران .
ماده – 8 ب ه منظور اجرای ماده 6 این قانون و تبصره های آن همچنین ماده 7 هی أ تی مرکب از وزیر
تشکیل
کشاورزی و منابع طبیعی، وزیر تعاون و امور روستاها، وزیر نیرو و دادستان کل و رئیس سازمان ثبت اسناد و هیأت
املاک کشور یا نمایندگان ذی صلاح آنها نسبت به ارزیابی محدوده های جدید و برآورد خسارت و قیمت اراضی 7
نفره
جهت
که باید خریداری و یا جابجا شود با نظر کارشناسان منتخب این هی أ ت و بر اساس نرخ عادله بدون احتساب اثر
ارزیابی
سرمایه گذاری های دولت برای تهیه آب اقدام خواهد نمود . در مورد اراضی که با زمین های اشخاص مبادله
محدوده
می شوند، تعیین قیمت عادله با احتساب اثر تأمین آب تنظیم شده در فصل مساعد کاشت خواهد بود . د بیرخانه
های
این هی أ ت در وزارت کشاورزی و منابع طبیعی مستقر شده و جلسات هیأت به دعوت وزیر کشاورزی و منابع کشاورزی
طبیعی که مسؤولیّت اجرای قانون و تصمیمات هیأت را به عهده دارد تشکیل می شود و با حضور حداقل سه نفر
و
قیمت
از اعضاء رسمیت می یابد و حداقل تعداد آراء برای تصویب تصمیما ت سه رأی متفق می باشد که در این صورت
اراضی
حضور دادستان کل یا نماینده او در جلسه مزبور ضروری است . تصمیم این هیأت قطعی و غیرقابل تغییر است .
قوانین و مقرّرات مرتبط تجدیدنظر استان با 3 قاضی تشکیل شود و ًطبعا هر 3 نفر در یأر
- لایحه قانونی اصلاح بعضی از مواد قانون گسترش کشاورزی شرکت می نمایند و رأی آنها اگر به اتفاق یا به اکثریت ،باشد معتبر
در قطب های کشاورزی، مصوّب 1358 / 09 / 17 شورای انقلاب است و ًاستثنائا در جاهایی که با کمبود مستشار مواجه اند اجازه
جمهوری اسلامی ایران . داده شده است که دادگاه مذکور با حضور 2 نفر تشکیل شود و
- ماده 10 قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب ( در رأی آنان در صورتی معتبر است که به اتفاق باشد و اگر اختلاف
امور مدنی ) ، مصوّب 1379 / 01 / 21 با اصلاحات و الحاقات بعدی . داشته باشند لازم است قاضی سوم به آنان اضافه شود و در این
- مواد 8 ، 10 و 12 یآ ین نامه اجرا ی ی قانون گسترش کشاورزی در صورت رأی اکثریت معتبر خواهد بود - 2 . ماده 32 قانون آیین
قطب های کشاورزی، مصوّب 1355 / 04 / 14 هیأت وزیران . دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوّب 1379
ناظر به نهادهای انقلاب اسلامی و مؤسسات عمومی غیردولتی و
نظر مشورتی اداره حقوقی
– وزارتخانه،ها مؤسسات دولتی و وابسته به ،دولت شهرداری ها و
- 1 : 1388 / 09 / 01 /75422 - اصل این است که دادگاه
660 مجموعه منقح قوانین و مقررات ثبت اسناد و املاک
بانک هاست و بانک های خصوصی از شمول آن خارج،اند لذا کشاورزی مصوّب سال 1354 و قانون اصلاح قانون حفظ کاربری
نمی توان از بانک های خصوصی برای دفاع از پرونده ها و با تقدیم اراضی زراعی و باغ ها و تغییر کاربری مصوّب سال 1385 و بند 2
دادخواست نماینده حقوقی پذیرفت - .3 قاضی رسیدگی کننده باید تبصره 72 قانون برنامه دوم توسعه اقتصادی و اجتماعی و
کلیه قوانین و مقرّرات مصوّب در خصوص تقسیم زمین های فرهنگی مصوّب سال 1373 و غیره ... را مورد توجه قرار دهد .
مزروعی و باغات از جمله قانون گسترش کشاورزی در قطب های
5
ماده
در ماده - 10 سازمان ثبت اسناد و املاک کشور مکلّف است در اجرای این قانون طبق رأی هیأت سه نفری
ج
مندر
مذکور در ماده 5 اقدام و نسبت به اصلاح حدود و یا صدور اسناد مالکیت جدید اقدام نماید . پرداخت بهای تمبر
نفره
سه و کلیه هزینه های ثبتی و عوا رض و مالیات 1 معامله و انتقاالتی که در اجرای این قانون انجام می شود به عهده
هیأت
رأی وزارت کشاورزی و منابع طبیعی است که به صورت جمعاً خرجاً عمل خواهد شد . حق التحریر دفاتر اسناد رسمی
مبنای
نقداً ب ه وسیله وزارت کشاورزی و منابع طبیعی تأدیه می شود .
بر
مالکیت
قوانین و مقرّرات مرتبط . 1373 / 02 / 28
اسناد - مواد 123 ، 124 و 142 تا 145 ،قانون ثبت اسناد و املاک - لایحه قانونی اصلاح بعضی از مواد قانون گسترش کشاورزی
صدور در قطب های کشاورزی، مصوّب 1358 / 09 / 17 شورای انقلاب
مصوّب 1310 / 12 / 26 با اصلاحات و الحاقات بعدی .
و
حدود - مواد 29 ، 50 و 54 قانون دفاتر اسناد رسمی و کانون سردفتران جمهوری اسلامی ایران .
اصلاح ،و دفتریاران مصوّب 1354 / 04 / 25 با اصلاحات بعدی - . بند 278 پیوست قانون تنقیح قوانین مالیاتی کشور، مصوّب
- ّقانون توزیع حق التحریر دفاتر اسناد رسمی موضوع ماده . 1396 / 01 / 3054
قانون دفاتر اسناد رسمی مصوّب 1354 / 04 / 25 ، مصوّب - یآ ین نامه اجرا ی ی قانون گسترش کشاورزی در قطب های
کشاورزی، مصوّب 1355 / 04 / 14 هیأت وزیران .
ی ماده - 12 تفکیک و تقسیم اراضی کشاورزی و یا قابل کشاورزی که قبل از تهیه طرح های جامع بهره وری
کشاورز
از سرزمین شامل کلیه اراضی اعم از دایر و بایر خارج محدوده قانونی مصوّب شهرها می باشد به قطعات کوچکتر
ی
اراض
یک از 20 هکتار، همچنین تبدیل نوع استفاده از اراضی کشاورزی محدوده قطب ها جز آنچه در طرح جامع مربوط
تفک
و ذکر شده ب ه غیر کشاورزی ممنوع است . تفکیک و تبدیل نوع استفاده از زمین بر اساس طرح های جامع توسعه
یم
تقس
شهری و صنعتی و معدنی و طرح های دیگر، که در اثر تحولات اقتصادی و اجتماعی کشور لازم باشد پس از
تصویب مقامات مربوط به پیشنهاد مشترک وزارت کشا ورزی و منابع طبیعی، وزارت مسکن و شهرسازی 2 و
وزارت کشور به تصویب هیأت وزیران می رسد، بلامانع است . وزارت کشاورزی و منابع طبیعی مکلّف است در
صورت تبدیل نوع استفاده یا بدون استفاده نگه داشتن اراضی در قطب ها یدّ بدون تحصیل مجوز نسبت به خلع
از متخل ف با رعایت ماد ه 13 این قانون اقدام نماید و این اراضی و مستحدثاتی را که باقی خواهد ماند از طریق
اجاره درازمدت با نظر هیأت مذکور در ماده 8 این قانون در اختیار اشخاص و مؤسسات مجاور و یا غی ر مجاور کهّ
اجرای طرح جامع را تعه د نمایند قرار دهد . مال الاجاره دریافتی پس از وضع 10 د رصد بابت هزینه های مربوط
به صاحب ملک پرداخت و یا در غیبت او به صندوق ثبت تودیع می شود تا به نامبرده پرداخت گردد . ایجاد
مستحدثات زراعی و همچنین منازل مسکونی در حد معقول و متعارف از شمول ممنوعیت تبدیل نوع استفاده
مستثنی است و در مورد اختلاف نظر تشخیص مشترک و زارت کشاورزی و منابع طبیعی و وزارت کشور قطعی
. 1 با توجه به متن ماده واحده و نظر به بند 278 پیوست « قانون تنقیح قوانین مالیاتی کشور » مصوّب 1396 / 01 / 30 ، حکم مالیاتی
مندرج در مواد 10 و 14 این قانون نسخ شده است .
.. 2 در حال حاضر وزارت راه و شهرسازی
بخش دوم - قوان ین فرعی ثبت اسناد و املاک 661
و لازم الاجراء است . سازمان ثبت اسناد و املاک مکلّف است در اجرای این ماده از تفکیک اراضی که منجر به
کوچکتر شدن از 20 هکتار شود خودداری نماید .
تبصره - 1 تفکیک اراضی مورد نیاز خدمات عمومی و زیربنا ی ی و عمرانی دولت مانند آب، برق، گاز، نف، ت
راه و حوزه های عمرانی و انبارسازی در حوزه عمل شرکت ها و اتحادیه های تعاونی روستا یی و همچنین تفکیک
اراضی مورد نیاز برای امور فرهنگی و تربیتی و آموزشی و بهداشتی و درمانی با اجازه وزارت کشاورزی و منابع
طبیعی از شمول این ماده مستثنی اس ت .
تبصره - 2 هیأت پنج نفری مقرر در ماده 8 این قانون میزان اجاره را بر اساس نرخ های عادله منطقه و با
توجه بهرهّبرداری به نوع از اراضی و مستحدثاتی که در طرح جامع مقر ر است تعیین می نماید .
تبصره - 3 وزارت تعاون و امور روستاها نیز می تواند برای جلوگیری از تبدیل نوع است فاده از کشاورزی به
غیرکشاورزی از اراضی که ب ه موجب قوانین و مقرّرات اصلاحات ارضی به زارعین واگذار ش ده است، از اختیار
مذکور در این ماده و سایر مواد این قانون به تشخیص وزارت تعاون و امور روستاها مس تقیماً استفاده نماید . در
مواردی که اقدامات انجام شده من جر به خلع ید می شود زمین برای بهره،برداری کشاورزی طبق نظر وزا رت
تعاون و امور روستاها در اختیار شرکت های سهامی زراعی یا تعاونی تولید روستا ی ی محل و یا زارع صاحب نسق
دیگر همان روستا قرار می گیرد و مال الاجاره آن که به تشخیص وزارت مزبور تعیین و مب لغ آن قطعی و غیرقابل
اعتراض است ب ه ملاک پرداخت و یا در صندوق ثبت ب ه نام ملاک تودیع می گردد .
تبصره - 4 در مورد باغات و قلمستان ها که طبق ضوابط مصوّب وزارت کشاورزی و منابع ط بیعی به مرحله
بهره برداری اقتصادی رسیده باشد تفکیک به مساحت حداقل ده هکتار اجازه داده می شود .
تبصره - 5 اراضی واقع در خارج از حریم دریای خزر تا عرض 500 متر از انتهای حریم 560 ( متر از آخرین
پیش رفتگی آب دریا ) از شمول مقرّرات این ماده مستثنی است . ولی اراضی موضوع تبصره ماده 7 قانون حفظ و
گسترش فضای سبز و جلوگیری از قطع بی رویه درخت مصوّب مرداد ما ه 1352 شمسی 1 کماکان مشمول
مقرّرات تبصره ماده 7 قانون مزبور خواهد بود .
تبصره - 6 زمین های کشاورزی و باغاتی که در اجرای برنامه تقسیم املاک پهلوی در استان های گیلانّ
و مازندران و شهرستان جیرفت در اختیار کشاورزان و زارعان و ساکنان محل قرار گرفته است و به عل ت انجام
تش ریفات ثبتی تاکنون اسناد تفکیکی واگذاری صادر نشده از شمول این ماده مستثنی است .
قوانین و مقرّرات مرتبط - ماده 101 قانون شهردار،ی مصوّب 1334 / 04 / 11 با اصلاحات
- مواد 150 و 154 ،قانون ثبت اسناد و املاک مصوّب و الحاقات بعد ی .
1310 / 12 / 26 با اصلاحات و الحاقات بعد ی - . مواد 5 و 6 قانون تأسیس شورای عالی شهرسازی و معماری
- مواد 315 و 317 قانون امور حسب،ی مصوّب 1319 / 04 / 02 ب ا ،ایران مصوّب 1351 / 12 / 22 با اصلاحات و الحاقات بعد ی .
اصلاحات و الحاقات بعد ی - . ماده 1 قانون افراز و فروش املاک،مشاع مصوّب
. 1 به موجب « لایحه قانونی الغاء قوانین : متحدالشکل نمودن البسه اتباع ایران در داخله مملکت، تشدید مجازات اشخاص بدسابقه و
شرور، شکاربان های شکارگاه ها و قرق های سلطنتی، حفظ و گسترش فضای سبز و جلوگیری از قطع بی رویه درخت و ماده 39 قانون
ثبت احوال » مصوّب 1358 / 11 / 13 شورای ان قالب، این قانون نسخ صریح شده است و « لایحه قانونی حفظ و گسترش فضای سبز در
شهرها » مصوّب 1359 / 03 / 03 جایگزین آن شده است .
662 مجموعه منقح قوانین و
. 1357 / 08 / 22
- ماده 3 لایحه قانونی اصلاح بعضی از مواد قانون گسترش
کشاورزی در قطب های کشاورزی، مصوّب 1358 / 09 / 17 شورای
انقلاب جمهوری اسلامی ایران .
- لا یحه قانون ی راجع به تفک یک و افراز اراض ی مورد تصرّف
سازمان ها ی عمران اراض ی شهر ی استان ها ی ،کشور مصوّب
1358 / 10 / 22 شورای انقلاب جمهوری اسلامی ایرا ن .
- تبصره 3 ماده واحده قانون فروش خانه ها ی سازمان،ی مصوّب
1365 / 07 / 01 با اصلاحات بعد ی .
- ماده 3 قانون اصلاح مواد 1 و 2 و 3 قانون اصلاح و حذف
موادی از قانون ثبت اسناد و املاک مصوّب 1365 / 04 / 31 و
الحاق موادی به ،آن مصوّب . 1370 / 06 / 21
- مواد 14 و 15 ،قانون زمین شهری مصوّب 1366 / 06 / 22 با
اصلاحات بعد ی .
- تبصره 3 ماده 1 قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغ،ها
مصوّب 1374 / 03 / 31 با اصلاحات و الحاقات بعدی .
- ماده 7 قانون تشویق احداث و عرضه واحدهای مسکونی
استیجاری، مصوّب . 1377 / 03 / 24
- مواد 5 ، 6 و 9 قانون منع فروش و واگذاری اراضی فاقد کاربری
مسکونی برای امر مسکن به شرکت های تعاونی مسکن و سایر
،اشخاص حقیقی و حقوقی مصوّب . 1381 / 05 / 06
- بند ( ب ) ماده 15 قانون تشکیل و اداره مناطق ویژه اقتصادی
،جمهوری اسلامی ایران مصوّب . 1384 / 03 / 11
- مواد 1 و 2 قانون جلوگ یری از خرد شدن اراضی کشاورزی و
ایجاد قطعات مناسب فنی - ،اقتصادی مصوّب 1383 / 01 / 25
مجلس شورای اسلامی و 1385 / 11 / 21 مجمع تشخیص
مصلحت نظام .
- ماده 10 قانون حما یت از اح،یاء بهساز ی و نوساز ی بافت ها ی
فرسوده و ناکارآمد شهر،ی مصوّب . 1389 / 10 / 12
- ماده 13 قانون پ یش فروش ،ساختمان مصوّب . 1389 / 10 / 12
- مواد 6 و 7 قانون تع یین تکل یف وضعیت ثبتی اراضی و
ساختمان،های فاقد سند رسمی مصوّب . 1390 / 09 / 20
- ماده 13 آ یین نامه لا یحه قانون ی مل ّی کردن جنگل،ها مصوّب
1342 / 06 / 06 ه یأت وز یران با اصلاحات و الحاقات بعد ی .
- مواد 17 ، 18 ، 22 و 23 یآ ین نامه اجرا ی ی قانون گسترش کشاورزی
در قطب های کشاورزی، مصوّب 1355 / 04 / 14 هیأت وزیران .
- ماده 10 یآ ین نامه عمران اراضی بایر، مصوّب 1355 / 06 / 01
هیأت وزیران با اصلاحات و الحاقات بعدی .
- آ یین نامه ،قانون افراز و فروش املاک مشاع مصوّب
1358 / 02 / 20 وز یر دادگستر ی .
مقررات ثبت اسناد و املاک
- ماده 24 آ یین نامه قانون زم ین شهر،ی مصوّب 1371 / 03 / 24
ه یأت وز یران با الحاقات بعد ی .
- ماده 2 آیین نامه اجرایی ماده 75) ( قانون و صول برخی از
درآمدهای دو،لت و مصرف آن در موارد معیّن مصوّب
1375 / 08 / 13 ه یأت وز یران .
- مواد 13 ، 14 ، 16 ، 18 و 19 آ یین نامه قانون منع فروش و
واگذاری اراضی فاقد کاربری مسکونی برای امر مسکن به
شرکت های تعاونی مسکن و،سایر اشخاص حقیقی و حقوقی
مصوّب 1383 / 03 / 06 هیأت وزیران با اصلاحات بعد ی .
- بندها ی ( چ، خ ) ماده 1 ، تبصره 5 بند ( ز ) ماده 1 و ماده 9 از
آ یین نامه اجرا یی قانون اصلاح قانون حفظ کاربر ی اراض ی زراع ی
و باغ،ها مصوّب 1386 / 03 / 02 هیأت وزیران با اصلاحات و
الحاقات بعدی .
- مواد 1 تا 4 و 8 آ یین نامه اجرا یی قانون جلوگ یری از خرد شدن
اراض ی کشاورز ی و ا یجاد قطعات مناسب فن ی اقتصاد،ی مصوّب
1395 / 12 / 08 هیأت وزیران .
- بند ) 3 ( تصویب نامه در خصوص حد نصاب فنی و اقتصادی اراضی
کشاورزی ( زراعی و باغی ) موضوع ماده ) 1 ( قانون جلوگیری از خرد
شدن اراضی کشاورزی و ایجاد قطعات مناسب فنی، اقتصادی -
مصوّب - 1385 ، مصوّب 1395 / 12 / 08 هیأت وزیران .
- جزء )) 4 ( بند ( و دستورالعمل اجرا ی ی تبصره 2 و 3 ماده یک و
تبصره یک ماده 2 قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغ ها،
مصوّب 1375 / 05 / 01 وزارت کشاورزی .
- بند 4 ضوابط موضوع بند 7 ماده یک قانون اصلاح مواد 147
و 148 اصلاحی قانون ثبت اسناد و املاک ، ابالغی 1381 / 04 / 30
وزارت مسکن و شهرسازی و وزارت جهاد کشاورزی .
رویّه قضایی
- رأی وحدت رویّه 1363 / 10 / 24 - 48 دیوان عالی کشور : ر . ک .
ماده 3 قانون اصلاح بعضی از مواد قانون گسترش کشاورزی در
قطب،های کشاورزی مصوّب 1358 / 09 / 17 شورای انقلاب
جمهوری اسلامی ایران .
نظرات مشورتی اداره حقوقی
: 1362 / 11 / 29 - /76078 - با توجه به ماده 12 قانون گسترش
کشاورزی در قطب های کشاورزی مصوّب سال 1354 و ماده 13
آ یی ن نامه اجرایی قانون مذکور مصوّب 1355 که تاکنون نسخ
نشده است، تفکیک و تقسیم اراضی کشاورزی واقع در خارج از
محدود قانونی شهرها ( به جز در موارد ا ستثنایی مذکور در آن
قانون و آ ی ین نامه های مربوط به آن هم با رعایت شرایط و استعلام
نظر وزارت کشاورزی ) تحت هر عنوان ولو تقسیم بین وراث
کشاورز متوفی ممنوع است .
بخش دوم - قوان ین فرعی ثبت اسناد و املاک 663
: 1370 / 03 / 12 - /7823 - ر . ک . ماده 101 قانون شهردار،ی مص وّب 1334 / 04 / 11 با اصلاحات و الحاقات بعد ی .
مصوّب 1334 / 04 / 11 با اصلاحات و الحاقات بعد ی - 1 : 1386 / 04 / 26 – /72682 - . قانون اصلاح و حذف موادی از
: 1373 / 12 / 03 - /78160 - ر . ک . ماده 154 قانون ثبت اسن اد و قانون ثبت، قانون استثنایی بوده و تنها زمین هایی مشمول این قانون
ّاملاک، مصو ب 1310 / 12 / 26 با اصلاحات و الحاقات بعدی . بوده اند که شرایط مذکور در قانون را داشته و تنظیم سند مالکیت برای
: 1383 / 09 / 04 – /76671 - ر . ک . ماده 101 قانون شهردار،ی آنها امکانپذیر نبوده والغیر .2- با توجه به قانون گسترش کشاورزی
مصوّب 1334 / 04 / 11 با اصلاحات و الحاقات بعد ی . در قطب های کشاورزی مصوّب سال 1354 ، تقسیم و تفکیک اراضی
: 1385 / 12 / 16 - /79589 - ر . ک . ماده 101 قانون شهردار،ی کشاورزی به کمتر از حد نصاب تعیین شده ممنوع است .
ماده - 17 تشکیل
– 1 شرکت های سهامی زراعی و شرکت های تعاونی تولید روستا ی ی واقع در منطقه قطب و خارج آن می توانند
شرکت
جهت توسعه فعالیت های کشاورزی و غیرکشاورزی مانند ایجاد دامداری یا استقرار صنایع یا انجام خدمات و نظایر های
جدید
آن اقدام به تشکیل شرکت های جدیدی نموده و حداکثر تا میزان 49 درصد از سهام آن را با م وافقت شورای امور
توسط
شرکت های سهامی زراعی و تعاونی تولید روستا ی ی به ساکنان و روستاهای حوزه عمل شرکت یا به سازمان ترویج
شرکت
و توسعه فعالیت های غیرکشاورزی یا سایر سازمان های وابسته به وزارت تعاون و امور روستاها واگذار نمایند . های
سهامی
- 2 سازمان ترویج توسعه فعالیت های غیرکشاو رزی و سایر سازمان های وابسته به وزارت تعاون و امور
زراعی
روستاها شرکتّها که سهام این را خریداری نمایند مکل فند به دستور وزیر تعاون و امور روستاها 1 سهام خود را
ب ه قیمت اسمی بر حسب مورد به ساکنان روستاهای حوزه عمل شرکت سهامی زراعی یا شرکت تعاونی تولید
که داوطلب خر ید باشند بفروشند .
- 3 در صورتی که ساکنان روستاها که سهام شرکت های جدید را خریداری نموده اند بخواهند سهام خود را
بفروشند می توانند آن را با موافقت وزارت تعاون و امور روستاها به قیمتی که توافق می نمایند به سایر ساکنان
روستا اعم از سهامدار یا بدون سهم بفروشند و یا آن را ب ه قیمتی که وسیله شورای امور شرکت های سهامی
زراعی تعیین می شود و ب ه هر حال از قیمت اسمی سهم کمتر نخواهد بود ب ه شرکت نیزّ واگذار نمایند و شرکت
مکل ف ب ه خرید و پرداخت ارزش آن نقداً می باشد .
– 4 شرکت های جدید طبق اساسنامه نمونه ای که بر اساس اصول بازرگانی تهیه و به پیشنهاد وزارت تعاون
امور روستاها به تصویب هی أ ت وزیران می رسد تشکیل خواهد شد . این شرکت ها پس از ثبت در دفتر مخصوص
که وزارت مذکور ترتیب می دهد دارای شخصیت حقوقی خواهند بود . کلیه تغییرات و اقدامات مربوط به ثبت
شرکت های مذکور در این دفتر انج ام می شود . شرکت های موضوع این ماده از کلیه مزایا و تسهیلاتی که در
قانون تأسیس شرکت های سهامی زراعی مصوّب 1352 / 02 / 03 و قانون تعاونی نمودن تولید و یکپارچه شدن
اراضی در حوزه محل شرکت های تعاون روستا یی مصوّب 21349 / 12 / 24 برای شرکت های سهامی زراعی و
شرکت های تعاونی تولید روستا ی ی برقرار شده است استفاده خواهند نمود .
– 5 شرکت های سهامی زراعی و تعاونی های تولید روستا ی ی می توانند با موافقت وزارت تعاون و امور روستاها 3
سهام شرکت های دیگری را خریداری کنند و یا در سایر شرکت ها ی ی که موضوع آن با هدف شرکت های مذکور
.. 1 در حال حاضر وزیر جهاد کشاورزی
2. عنوان این قانون بعد از اصلاحات و الحاقات مصوّب 1393 / 11 / 15 به « قانون تعاونی نمودن تولید و یکپارچه شدن اراضی » تغییر یافته است .
.. 3 در حال حاضر وزارت جهاد کشاورزی
منبع: «مجموعهٔ تنقیحشدهٔ قوانین و مقررات ثبت اسناد و املاک» — سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، ۱۴۰۱؛ صفحهٔ ۶۵۶ کتاب. متن از لایهٔ متنیِ PDF خوانده شده؛ ممکن است فاصلهگذاریِ برخی واژهها نامرتب باشد.
