از قانون تعیین تکلیف اراضی مزروعی و اعیان مستحدث از طرف اشخاص در دهات و مزارع خلاصه — مصوب ۱۳۵۴/۰۴/۲۹
بخش دوم - قوان ین فرعی ثبت اسناد و املاک 673
1 جهات ،یاد شده غیرقابل استماع است .
عمران روستایی ، در هر زمان اشتباه قانونی که منجر به تنظیم
: 1390 / 12 / 07 - /74857 - در فرض مورد ،استعالم قطع نظر از
سند انتقال گردیده روشن ،شود موضوع به شورای اصلاحات
اینکه رسیدگی به اختلاف زارعین با مالکین موضوع اسناد نسقی
ارضی موضوع ماده 6 قانون مواد الحاقی به آیین نامه اصلاحات
طبق تبصره 3 اصلاحی ماده واحده قانون ترتیب رسیدگی و ختم
ارضی مصوّب 1346 / 02 / 12 ارجاع خواهد شد و این شورا برابر
پرونده های اصلاحات ارضی مصوّب 1354 / 04 / 23 با اصلاحات
ماده 38 آیین نامه اصلاحات ارضی مصوّب 1343 / 05 / 03
بعدی در صلاحیت شورای اصلاحات ارضی موضوع ماده شش
کمیسیون مشترک مجلسین عمل خواهد نمود و بر مبنای رأی
قانون مواد الحاقی به آیین نامه اصلاحات ارضی مصوّب 1346
صادره ،شورا دوایر ثبت یا دفترهای اسناد رسمی اسناد را اصلاح
بوده و از صلاحیت دادگاه های دادگستری خارج است . در فرضی
یا اقاله یا باطل می نمایند . در هر ،حال رسیدگی به این گونه
هم که سند مالکیت ناشی از اجرای قانون اصلاحات ارضی نبوده
دعاوی در صلاحیت دادگستری نیست .
و قانون اصلاحات ارضی نسبت به آن اجرا نشده است با وصف
1390: / 07 / 04 – /73521 - با توجه به تبصره سه اصلاحی ماده
منقضی شدن مهلت اجرای قانون اصلاحات ارضی و عدم اجرای
واحده قانون ترتیب رسیدگی و ختم پرونده های اصلاحات ارضی
آن نسبت به زمین ،مذکور دعوای خواهان بر الزام مالکین به
مصوّب 1354 / 04 / 28 ، رسیدگی به اختلافات بین زارعین با
انتقال سند به نام وی به ادعای زارع بودن به استناد قانون یاد
مالکین موضوع اسناد نسقی و یا تقسیم نامه ناشی از اصلاحات
شده غیرقابل استماع ،است مگر اینکه مدعی ًراسا ادعای مالکیت
ارضی در صلاحیت شورای اصلاحات ارضی موضوع ماده 6 قانون
داشته باشد که مانند سایر ،دعاوی در حدود قانون قابل استماع
مصوّب سال 1346 بوده و از صلاحیت دادگاه های دادگستری
است .
خارج است و دعاوی اصلاح سند نسق زارعی یا ابطال آن بنا به
از قانون تعيين تكليف اراضی مزروعی و اعيان مستحدث از طرف اشخاص
در دهات و مزارع خلاصه 2
مصوّب 1354 / 04 / 29
ماده - 1 در مورد متصرفان اراضی خلاصه و همچنین صاحبان اعیانی احداثی در املاک خلاصه موضوع
تعیین
قسمت اخیر مواد 3 و 4 و تبصره یک ماده 4 قانون انحلال بنگاه خالصجات 3 ب ه ترتیب زیر اقدام خواهد شد : تکلیف
اراضی
الف - از اراضی مورد تصرف اشخاص تا تاریخ 1346 / 04 / 20 با رعایت 75 درصد لیتر آب منظم در ثانیه
خلاصه
برای هر دو هکتار زمین ( یک هکتار تحت کشت یک هکتار آیش ) و ب ه شرط آنکه میزان سطح کل در هر
.. 1 در حال حاضر وزارت جهاد کشاورزی
. 2 این قانون در 9 ماده و 8 تبصره در تاریخ 1354 / 04 / 23 به تصویب مجلس سنا و در تاریخ 1354 / 04 / 29 به تصویب مجلس شورای
ملی رسیده و در روزنامه رسمی 1354 / 05 / 30 - 8923 منتشر شده است .
. 3 ماده - 4 سازمان اصلاحات ارضی مکلف است اراضی مزروعی خلاصه را که دارای زارع است طبق مقررات اصلاحات ارضی و
رعایت ترتیب مقرر در ماده 16 قانون اصلاحات ارضی تقسیم و واگذار نماید .
آن قسمت از اراضی مزروعی خلاصه که توسط اشخاص کشت و زرع می شود در صورتی که زارع نداشته باشد حدا کثر تا
میزان حد نصاب مذکور در ماده 45 آ یی ن نامه اصلاحات ارضی به اشخاص متصرف منتقل و بهای آن را طبق ا رزیابی کمیسیون سه
نفری مخصوص نقداً یا به اقساط حداکثر ده ساله وصول نماید .
تبصره - 1 در مورد آن قسمت از املاک و اراضی خلاصه خوزستان که تا تاریخ تصویب قانون فروش خالصجات مورخ 1334 / 09 / 29
آباد شده باشد سازمان اصلاحات ارضی کل کشور برابر قوانین و مقررات مربوطه اقدام لازم را ب ه عمل خ واهد آورد .
...
674 مجموعه منقح قوانین و مقررات ثبت اسناد و املاک
منطقه از حد نصاب مذکور در ماده 45 آ یی ن نامه اصلاحات ارضی 1 و ب ه شرح زیر تجاوز ننماید به متصرف فروخته
خواهد شد :
- 1 اراضی شالیزار استان های گیلان و مازندران بیست هکتار .
- 2 حومه شهرهای تهران، ورامین، دماون د ، شهرری، شمیرا ن ، کرج سی هکتار .
- 3 سایر اراضی و دهات تابع شهرستان های مذکور در بند 2 ، هفتاد هکتار .
- 4 حومه مراکز استان ها ب ه استثنا ی کرمان ،سنندج، زاهدان پنجاه هکتار .
- 5 شهرستان های گرگان، گنبد، اراضی دشت مغان و اراضی غیر شالیزار استان های گیلان و مازندران چهل
هکتار .
- 6 خوزستان، بلوچستان، سیستان یکصد و پنجاه هکتار .
- 7 سایر نقاط صد هکتار .
ب ه هر حال مجموع مساحت اراضی که طی یک قرارداد مزارعه کاری واگذار شود با رعایت محدودیت حد
نصاب فوق برای هر نفر نمی تواند از پانصد هکتار تجاوز نماید .
ب - بهای اراضی که مساحت آن ب ه ترتیب بالا برای واگذاری تعیین می شود و همچنین به ای عرصه
اعیانی ها ی ی که تا تاریخ 1346 / 04 / 20 وسیله اشخاص ب ه هر مقدار احداث گردیده باشد تو سط هی أ ت مذکور در
ماده 3 این قانون تعیین می گردد . حداکثر عرصه اعیان در مورد ساختمان معادل ده براب ر زیر بنای آن خواهد بود .
ج - متصرفان اراضی آبی و همچنین صاحبان اعیانی مذکور در ماده بالا مکلفند ظرف شش ماه از تاریخ
ابلاغ نتیجه ارزیابی برای خرید اراضی مزروعی داخل در حد نصاب و عرصه اعیانی احداثی سند انتقال را امضاء
. 1 ماده - 45 مالکینی که مساحت اراضی مزروعی آنان در مناطق مختلف کشور از میزان مساحت های مندرج در جدول زیر تجاوز
نکند می توانند طبق تبصره های 1 و 2 ماده 22 قانون اصلاحات ارضی، حقوق زارعین ملک خود را به تراضی خریداری و شخصاً مورد
بهره برداری قرار دهند و یا به یکی از طرق ق انونی دیگر عمل نمایند .
در صورتی که اراضی مزروعی ملاک از مساحت های مندرج در این ماده تجاوز نماید ملاک می تواند تا مساح ت های زیر به ترتیب مندرج
در این ماده مورد عمل قرار دهد و نسبت به مازاد موظّف است فقط بر طبق بندهای ( الف ) و یا ( ب ) ماد ه 1 از مواد الحاقی به قانون
اصلاحات ارضی عمل کند .
در صورت اختلاف بین مالکین و زارعین رأی سازمان اصلاحات ارضی قاطع خواهد بود .
- 1 اراضی شالیزار استان های گیلان و مازندران 20 هکتار .
- 2 حومه شهرهای تهران - ورامین - دماوند - شهر ری - شمیران - کرج 30 هکتار .
- 3 سایر اراضی و دهات تاب ع شهرستان های مذکور در بند 2 ، 70 هکتار .
- 4 حومه مراکز استان ها به استثناء کرمان - سنندج - زاهدان 50 هکتار .
- 5 شهرستان های گرگان - گنبد - اراضی دشت مغان و اراضی غیر شالیزار استان های گیلان و مازندران 40 ه کتار .
- 6 خوزستان - بلوچستان - سیستان 150 هکتار .
- 7 سایر نقاط کشور 100 هکتار .
تبصره - 1 تا زمانی که مساحی به عمل نیامده برابری مساحت های مذکور در فوق با مبذر یا واحدهای محل ی از قبیل جفت گاو - بنه
- جریب و امثال آن در هر منطقه بنا به گواهی اداره کشاورزی محل و موافقت سازمان اصلاحات ارضی مش خص می شود .
تبصره - 2 ما لکین مشمول این ماده به شرطی می توانند از مقرّرات مندرج در فوق استفاده نمایند که زر اعت مکانیزه آنان از میزان
مساحت های بالا تجاوز نکند .
تبصره - 3 مالکین مشمول این ماده در صورت تمایل می توانند از سایر مقرّرات این آیین نامه نیز استفا ده نمایند .
بخش دوم - قوان ین فرعی ثبت اسناد و املاک 675
کنند .
تبصره - 1 نحوه پرداخت بها با توافق وزارت تعاون و امور روستاها 1 ت عیین می گردد و ب ه هر صورت مدت
اقساط نمی تواند از پنج سال تجاوز نماید .
تبصره - 2 در صورتی که متصرفان اراضی خلاصه یا صاحبان اعیانی ظرف مهلت مقرر برای انتقال ملک
اقدام ننماید وزارت تعاون و امور روستاها حقوق متصرفین اراضی و ارزش اعیان احداثی آنان را بر اساس مفا د
ماده 3 این قانون ارزیابی و ضمن خلع ید از ملک و انتقال آن ب ه دولت ارزش حقوق و ا عیان مذکور در بالا را ب ه
صاحب حق نقداً پرداخت و یا ب ه نام او در صندوق ثبت تودیع خواهند کرد .
تبصره - 3 از اراضی خلاصه مازاد بر حد نصاب ماده مذکور در بالا طبق تشخیص و اعلا م ادارات تعاون و
امور روستاهای محلی وسیله مأمورین ژاندارمری خلع ید می گردد تا نسبت ب ه آنها طبق مق ررات ماده 2 این قانون
عمل شود .
تبصره - 4 اراضی خا لصه خوزستان موضوع تبصره یک ماده 4 قانون انحلال بنگاه خالصجات که تا تاریخ ارزیابی
تصویب این قانون ب ه متصرفین واگذار نشده است بدون رعایت نصاب مذکور در بالا مشمول مقررات این ماده اعیان
خواهد بود . و
سایر
حقوق
ماده - 3 ارزیابی اعیان و سایر حقوق متصرفین اراضی مذکور در بالا همچنین تعیین قیمت اراضی بدون
در
هیأت
رعایت اثر سرمایه گذاری در زمین ب ه وسیله هی أ تی مرکب از وزیر تعاون و امور روستاها، 2 وزیر کشاورزی و منابع
مخصوص
طبیعی، 3 وزیر نیرو، دادستان کل، رئیس سازمان ثبت اسناد و املاک کشور یا نمایندگان آنان و با نظر کارشناسان
منتخب این هی أ ت تعیین خواهد شد و رأی این هی أ ت قطعی است .
ماده - 5 در صورتی که متصرفین اراضی و صاحبان اعیان ظرف مدت سه ماه از تاریخ ابلاغ از طرف پرداخت
ادارات تعاون و امور روستاهای مربوط دفاتر و اسناد واگذاری حقوق متعلق ب ه خود را امضاء ننمایند نماینده وزارت ثمن
در
تعاون و امور روستاها دفاتر و اسناد مذکور را ب ه قائم مقامی مستنکف امضاء می نماید . در این صورت ثمن معامله صندوق
پس از کسر بدهی اشخاص فوق بابت حق الارض و بهره مالکانه مورد معامله ب ه صندوق ثبت جهت پرداخ ت ب ه ثبت
ذی حق تودیع می گردد .
تبصره - در مواردی که در اجرای این قانون املاکی با تنظیم سند رسمی ب ه ملکیت دولت در می آید هر گاه
متصرفین نسبت ب ه تخلیه و تحویل ملک اقدام نکنند مأمورین ژاندارمری مکلفند با اعلام ادارات تعاون و امور
عدم
روستاها از متصرفین خلع ید و ملک را ب ه نماینده معرفی شده تحویل دهند . شمول
ماده - 6 اراضی و املاک خلاصه مشمول این قانون که در محدوده مناطق طرح و قطب های کشاورزی این
قانون
واقع و تا تاریخ تصویب این قانون ب ه صورت قطعی واگذار نشده است مشمول مقررات فروش در این قانون نسبت
نیست . به
مناطق
وزارت تعاون و امور روستاها این قبیل اراضی و املاک خلاصه را برای گسترش کشاورزی پیشرفته در
و
طرح
های
1. در حال حاضر وزارت جهاد کشاورزی . کشاورزی
2 و .. 3 در حال حاضر وزیر جهاد کشاورزی
منبع: «مجموعهٔ تنقیحشدهٔ قوانین و مقررات ثبت اسناد و املاک» — سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، ۱۴۰۱؛ صفحهٔ ۶۷۳ کتاب. متن از لایهٔ متنیِ PDF خوانده شده؛ ممکن است فاصلهگذاریِ برخی واژهها نامرتب باشد.
