از قانون نحوه واگذاری و احیای اراضی در حکومت جمهوری اسلامی ایران — مصوب ۱۳۵۸/۰۶/۲۵
بخش دوم - قوان ین فرعی ثبت اسناد و املاک 759
از قانون نحوه واگذاری و احيا ی اراضی در حكومت جمهوری اسلامی ايران 1
مصوّب 1358 / 06 / 25 شورای انقلاب جمهوری اسلامی ایران با اصلاحات بعدی
م اده - 4 عدم بهره برداری متوالی از اراضی دایر ب ه مدت سالّبدون سه عذر موج ه آنّ در حکم اعراض از حکم
اعراض
بوده و آن قسمت اراضی که معط ل مانده باشد مشمول احکام راجع ب ه اراضی بایر خواهد بود .
اراضی
قوانین و مقرّرات مرتبط و احیا ی اراضی در حکومت جمهوری اسلامی ایران، مصوّب
بایر
- آ یی ن نامه اجرا ی ی لایحه قانونی اصلاح لایحه قانونی واگذاری 1359 / 02 / 31 شورای انقلاب جمهوری اسلامی ایران .
ماده - 7 وزارت کشاورزی و عمران روستا یی 2 مجاز است ب ه منظور احیاء و بهره برداری از اراضی و بر
واگذاری
اساس شرایطّمقر ر در این قانون و با رعایت ضوابطی که وسیله آن وزارت تهیه می گردد اراضی مشروحه ذیل
اراضی
را ب ه اشخاص حقیقی یا حقوقی واگذار نماید :
به
اشخاص
الف - اراضی بایر واقع در دهاتی که با اجرای مقرّرات اصلاحات ارضی ب ه دولت منتقل شده است و همچنین
اراضی بایر خلاصه و مجهول المالک .
ب - اراضی متعلّق ب ه دولت که در اختیار اشخاص حقیقی یا حقوقی یا مؤسسات دولتی قرار داشته و ب ه علت
عدم استفاده یا عدم اجرا ی قراردادها ب ه دولت مسترد می شود .
ج - اراضی موات ( اعم از آنکه ب ه نام دولت به ثبت رسیده یا سابقه ثبتی نداشته باشد ).
د - مراتع مستثنیّات ( با توجه به مقر ر در ماده ششم .)
ه - اراضی جنگلی جلگه ای پراکنده و محاط در مزارع و باغات .
و - اراضی دایر یا بایری که بنا به مقتضیات انقلاب اسلامی یا بر اساس قوانین و احکام، مصادره شده یا ب هّ
تمل ک عمومی درآید و در اختیار وزارت کشاورزی و عمران روستا ی ی قرار گیرد .
قوانین و مقرّرات مرتبط مصوّب 1358 / 12 / 08 شورای انقلاب جمهوری اسلامی ایران .
- لایحه قانونی اصلاحیه قانون نحوه واگذاری و احیاء اراضی،
ماده - 8 اراضی و املاک مواتی که ب هّنام اشخاص ثبت شده و یا در تصر ف آنهاست از تاریخ تصویب این
مهلت
قانون ب ه مدت دو سال در اختیار متقاضیان ثبت یا متصرفین خواهد بود تا نسبت ب ه احیاء و بهره برداری از آنها
لازم
اقدام نمایند . این مهلت برای متقاضیان ثبت یا متصرفین اراضی بایر پنج سال می باشد و در پایان مدت های جهت
احیای
مذکور، اراضی که ب ه صورت موات یا بایر باقی مانده باشد و همچنین اراضی دایری که طبق ماده 4 ب ه صورت
اراضی
بایر درآید متعلّق ب ه دولت خواهد بود و وزارت کشاورزی و عمران روستا ی ی طبق این قانون نسبت ب ه واگذاری
موات
آنها اقدام می نماید . و
بایر
تبصره - در صورتی که در اراضی دایری که بایر شده مستحدثات قابل استفاده ای وجود داشته باشد ب هّ
وسیله کمیسیون مقر ر در ماده 12 ّارزیابی متصرّف و جدید اعم از دولت یا اشخاص حقیقی و حقوقی مکل ف ب ه
. 1 این قانون در 26 ماده و 10 تبصره در تاریخ 1358 / 06 / 25 به تصویب شورای انقلاب جمهوری اسلامی ایران رسیده و در روزنامه
رسمی 1358 / 07 / 24 - 10092 منتشر شده است .
.. 2 در حال حاضر وزارت جهاد کشاورزی
760 مجموعه منقح قوانین و
پرداخت قیمت آن ب ه ملاک سابق خواهند بود 1 .
قوانین و مقرّرات مرتبط
- ماده 22 ،قانون ثبت اسناد و املاک مصوّب 1310 / 12 / 26 با
اصلاحات و الحاقات بعد ی .
- قانون لغو مالکیت اراضی موات شهری و کیفیت عمران آ،ن
مصوّب 1358 / 04 / 05 شورای انقلاب جمهوری اسلامی ایران ب ا
اصلاحات و الحاقات بعدی .
- اصلاحیه قانون لغو مالکیت اراضی موات شهری و کیفیت
،عمران آن مصوّب 1358 / 04 / 28 شورای انقلاب جمهوری
اسلامی ایران .
- لایحه قانونی اصلاحیه قانون نحوه واگذاری و احیاء ا راضی،
مصوّب 1358 / 12 / 08 شورای انقلاب جمهوری اسلامی ایران .
- لایحه قانونی راجع به لغو مالکیت اراضی موات واقع ب ین
م حدوده بیست و پنج ساله قانونی شهر تهران و حریم استح فاظی
،آن مصوّب 1359 / 01 / 06 شورای انقلاب جمهوری اسلامی
ایران .
- آ یی ن نامه اجرا ی ی لایحه قانونی اصلاح لایحه قانونی و اگذاری
و احیا ی اراضی در حکومت جمهوری اسلامی ایران، مصوّب
1359 / 02 / 31 شورای انقلاب جمهوری اسلامی ایرا ن .
رویّه قضایی
- رأی 1377 / 09 / 07 – 185 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری :
قوانین موضوعه پس از استقرار نظام جمهوری اسلامی ایران در
جهت تنظیم و تنسیق امور اراضی موات و بایر و بهره برداری
مطلوب و رفع نیازمندی های عمومی مفید تأیید و ضعیت ملک در
تاریخ تصویب مقرّرات مذکور و تثبیت آثار مترتب بر آن و
همچنین متضمن اعطای مهلت های مناسب برای احیای اراضی
موات و بایر است . کما اینکه در ماده ) 8 ( لایحه قانونی نحوه
و اگذاری و احیای اراضی در حکومت جمهوری اسلامی ایران
مصوّب 1358 / 06 / 25 هم تصریح شده است که « اراضی و املاک
ّمواتی که به نام اشخاص ثبت شده و یا در تصر ف آنهاست از
تاریخ تصویب این قانون به مدت دو سال در اختیار ثبتّ متقاضیان
یا متصر فین خواهد بود تا نسبت به احیا و بهره برداری اقدامّ از آنها
موات ماده - 9 پس از انقضا ی مواعد مذکور در مواد 4
اراضی
مراتب را به اداره ثبت محل و متقاضی ثبت یا قائم مقام
احیای
آگهی می نماید . در صورتی که ظرف سه ماه در مورد احیا
درباره
اعتراض ثبتی یا دفتر املاک، مالکیت دولت را قید می نماید و
. 1 به « لایحه قانونی اصلاحیه قانونی نحوه واگذاری و احیاء اراضی
مراجعه شود .
مقررات ثبت اسناد و املاک
نمایند . این مهلت برای متقاضیان ثبت یا متصر ف ین اراضی بایر
پنج سال می باشد و در پایان مدت های مذکور اراضی که به
صورت موات یا بایر باقی مانده باشد و همچنین اراضی دایری که
طبق ماده 4) ( به صورت بایر درآید متعلق به دو لت خواهد بود و
و زارت کشاو رزی و عمران رو ستایی طبق این قانون نسبت به
و اگذاری آنها اقد ام می نماید . » و به شرح ماده ) 25 ( این لایحه
قانونی قوانین و مقرّرات مغایر ملغی شده است و حکم مقرر در
ماده و احده قانون مرجع تشخیص اراضی موات و ابطال اسناد آن
مصوّب 1365 / 09 / 30 ناظر به ابطال اسناد مالکیت زمین هایی
است که کماکان در تاریخ تصویب این قانون به حال ت موات
باقیمانده و در تبصره 5) ( همین ماده و احده نیز قوانین و مقرّرات
مغایر ملغی گردیده است . بنابراین آن قسمت از ماده ) 6 (
دستورالعمل اجرایی مورد اعتراض که اعلام داشته ، « نوع دو م
اراضی بایری است که در محدو ده مالکیت اشخاص قرار داشته و
مالکین مطابق مقرّرات م ّربوطه مکل ف بودند که تا پایان شهریور
ماه 1354 آن را مطابق ضوابط مربوطه عمران و گواهی عمران
از و احدهای محلی دریافت دارند و در صورت عدم عمران و آبادی
در مهلت مقرر فوق و یا عمران بدو ن داشتن گواهی و مدارک
معتبر و یا عمران بعد از مهلت تعیین شده، آن اراضی در م الکیت
و زارت کشاو رزی قرار می گیرد » مغایر قوانین موضوعه در حکومت
جمهوری اسلامی ایران تشخیص داده می شود و به استناد قسمت
دو م ماده 25) ( قانون دیوان عدالت اداری ابطال می شود .
نظر مشورتی اداره حقوقی
: 1376 / 10 / 18 – /77095 - با توجه به قانون نحوه واگذاری و
احیا ی اراضی در حکومت جمهوری اسلامی ایران مصوّب 1359 ،
عموم زمین های موات و مرتع در اختیار حکومت اسلامی است ؛
لذا طرح دعو ا ی کیفری از طرف ادارات منابع طبیعی و کشاورزی
علیه اشخاص متجاوز پیش از صدور رأی کمیسیون ماده 56 یا
رأی هیأت هفت نفره بی اشکال است . لیکن رسیدگی نهایی و
صدور حکم منوط به اصدار آرا ی مربوط به نوع زمین است که
دادگاه عمومی در این باب قرار اناطه صادر خواهد کرد .
و 8 ،وزارت کشاورزی و عمران روستا ی ی در هر مورد
قانونی او کتباً ابلاغ، ب ه علاوه مراتب را در جراید محل
ی اراضی اعتراض و ادعا ی ی نشود اداره ثبت در اظهارنامه
در صورت وصول اع تراض، تعیین تکلیف با کمیسیون
» مصوّب 1358 / 12 / 08 شورای انقلاب جمهوری اسلامی ایران ،
بخش دوم - قوان ین فرعی ثبت اسناد و املاک 761
مذکور در ماده 12 بوده و تصمیم متخذه قطعی است .
قوانین و مقرّرات مرتبط - آ یی ن نامه اجرا ی ی لایحه قانونی اصلاح لایحه قانونی واگذاری
- لایحه قانونی اصلاحیه قانون نحوه واگذاری و احیاء ا راضی، و احیا ی اراضی در حکومت جمهوری اسلامی ایران، مصوّب
مصوّب 1358 / 12 / 08 شورای انقلاب جمهوری اسلامی ایران 1359 / 02 / 31 . شورای انقلاب جمهوری اسلامی ایران .
ماده - 12 مرجع صدور اجازه واگذاری موقت و اظهارنظر در مورد انجام طرح و اجازه تنظیم سند انتقال مرجع
اراضی دهستان های تابعه در هر شهرستان کمیسیونی مرکب از اشخاص ذیل خواهد بود : صدور
اجازه
- 1 نماینده شورای دهستان مربوط .
واگذاری
2 ر نماینده شورای کشاورزی شهرستان .
موقت
3 ر نماینده وزارت کشاورزی و عمران روستا ی ی .
تبصره - در مناطقی که هریک از شوراهای مذکور تشکیل نشده یا وجود نداشته باشد جانشین نمایندگان
مزبور از میان کشاورزان شاغل و ساکن در محل با پیشنهاد اداره کشاورزی و عمران روستا ی ی و تأیید فرماندار
تعیین خواهد شد .
قوانین و مقرّرات مرتبط - ماده 3 آ یین نامه اجرا یی ماده 19 لایحه قانونی نحوه واگذاری
- لایحه قانونی اصلاحیه قانون نحوه واگذاری و احیاء اراضی، و احیا ی ،اراضی در حکومت جمهوری اسلامی ایران مصوّب
مصوّب 1358 / 12 / 08 شورای انقلاب جمهوری اسلامی ایران 1358 / 09 / 28 . شورای انقلاب جمهوری اسلامی ایرا ن .
- مواد 1 تا 4 نییآ نامه اجرا ی ی ماده 10 لایحه قانونی نحوه - مواد 2 ، 6 و 12 آ یین نامه اجرا یی ماده 20 لایحه قانونی نحوه
واگذاری و احیا ی اراضی در حکومت جمهوری اسلامی ایران، واگذاری و احیا ی ،اراضی در حکومت جمهوری اسلامی ایران
مصوّب 1358 / 09 / 24 شورای انقلاب جمهوری اسلامی ایران . مصوّب 1358 / 09 / 28 شورای انقلاب جمهوری اسلامی ایران .
- ماده 3 نییآ نامه اجرا ی ی ماده 18 لایحه قانونی نحوه واگذاری - آ یی ن نامرره اجرا یرر ی الیحرره قررانونی اصررالح الیحرره قررانونی
و احیا ی اراضی در حکومت جمهوری اسلامی ایران، مصوّب واگررذاری و احیررا ی اراضرری در حکومررت جمهرروری اسررالمی
1358 / 09 / 26 شورای انقلاب جمهوری اسلامی ایران . ایررران، مصرروّب 1359 / 02 / 31 شررورای انقررالب جمهرروری
نحوه
اسلامی ایران .
انتقال
ماده - 15 انتقال اراضی منوط ب ه اجرای کامل طرح با رعایت ماده 12 بوده و سند رسمی با امضا ی نماینده اراضی
وزارت کشاورزی و عمران روستا یی 1 تنظیم می گردد .
ماده - 19 آن قسمت از اراضی ساحلی که در آنها اقدامات عمرانی انجام نیافته و ب ه صورت طبیعی باقی
آثار
مانده است با رعایت قانون اراضی مستحدثاث و ساحلی وسیله ادارات ثبت از حریم و اراضی مستحدثه متعلّق به عمران
و
دولت و از اراضی دایر و بایر و منابع ملی تفکیک می گردد . عدم
عمران
مالکین و متقاضیان ثبت یا اشخاصی که این قبیل اراضی رسماً ب ه آنها منتقل شده باشد، در صورتی که
اراضی
ظرف سه سال از تاریخ تصویب این قانون نسبت به عمران و بهره برداری متناسب از آنها اقدام ننمایند، اراضی
ساحلی
احیاء نشده آنان ب ه ترتیب مذکور در ماده 9 در اختیار وزارت کشاورزی و عمران روستا ی ی قرار می گیرد تا با در
مهلت
تصویب هی أ ت وزیران برای استفاده عمومی اختصاص داده شود .
معین
تبصره - اجرای این ماده موافق آ یی ن نامه ای خواهد بود که وسیله وزارت کشاورزی و عمران روستا یی تهیه
.. 1 در حال حاضر وزارت جهاد کشاورزی
منبع: «مجموعهٔ تنقیحشدهٔ قوانین و مقررات ثبت اسناد و املاک» — سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، ۱۴۰۱؛ صفحهٔ ۷۵۹ کتاب. متن از لایهٔ متنیِ PDF خوانده شده؛ ممکن است فاصلهگذاریِ برخی واژهها نامرتب باشد.
