قانون ابطال اسناد فروش رقبات ،آب و اراضی موقوفه — مصوب ۱۳۶۳/۰۱/۲۸
بخش دوم - قوان ین
از ماده 5 دستورالعمل اجرایی مشارکت مدنی، موضوع حسب مورد
قابل پیگیری است . نظر اقلیت : در فرض سؤال به دلیل آنکه اقدام
بانک مبنی بر برداشت وجه تسهیالت موضوع قرارداد مشارکت
مدنی از حساب مشترک موج ب عدم امکان اجرای قرارداد یادشده
از سوی شریک مدیر می شود، بانک نمی تواند سود مشارکت
موضوع قرارداد را مطالبه کند - 2 . با توجه به ماده 20 آیین نامه
فصل سوم قانون عملیات بانکی بدون ربا و ماده 3 دستورالعمل
مشارکت ،مدنی شرکت مدنی در صورتی تشکیل و تحقق خواهد
یافت که شرکاء طبق قرارداد، سهم الشرکه نقدی خود را به حساب
مخصوص که در بانک برای شرکت افتتاح می گردد، واریز نمایند .
این شرط جزو شروط اساسی عقد مشارکت می باشد ولی عدم
رعایت آن موجب بطلان قرارداد نبوده و ممکن است مشمول
مقرّرات ماده 10 قانون مدنی باشد . تعیین سود و جریمه تابع
قرارداد فی مابین طرفین مطابق ماده 10 قانون مدنی و تا میزان
تعیین شده در مصوبه بانک مرکزی است و مازاد بر آن فاقد اعتبار
و غیر قابل مطالبه است .
- از نظر - :11396 / 11 / 30 - /72950 توافق بر جریمه به عنوان
وجه التزام یا خسارت تأخیر تأدیه دین، فقط در چارچوب م قرّرات
قانون عملیات بانکی بدون ربا مصوّب 1362 با اصلاحات ب ،عدی
برای وجوه و تسهیالت اعطا ی ی بانک ها پیش بینی شده است . لیو
در تمام دعاوی ای که موضوع ،آن دین و از نوع وجه رایج ا،ست
مطالبه و پرداخت خسارت تأخیر تأدیه بر اساس ماده 522 ق انون
آیین دادرسی در امور مدنی انجام می شود و شرط زیاده در تعهدات
،پولی ربای قرضی محسوب می شود و وجه التزام موضوع ماده
230 قانون مدنی ناظر به تعهدات غیرپولی است ...
: 1398 / 09 / 26 – /71320 - توافق بر جریمه به عنوان وجه التزام
یا خسارت تأخیر تأدیه دین، فقط در چارچوب مقرّرات قانون
عملیات بانکی بدون ربا مصوّب 1362 با اصلاحات بعدی، برای
وجوه و تسهیالت اعطا ی ی بانک ها پیش بینی شده است ولی در
تمام دعاوی ا ،ی که موضوع آن، دین و از نوع وجه رایج است
قانون ابطال اسناد فروش
مصوّب 1363 / 01 / 28 با
ماده واحده - از تاریخ تصویب این قانون کلیه
صورتی به ملکی ت درآمده باشد به وقفیت خود برمی گردد
. 1 این قانون مشتمل بر ماده واحده و پنج تبصره در تاریخ / 28
رسمی 1363 / 02 / 30 - 11424 منتشر شده است .
فرعی ثبت اسناد و املاک 815
مطالبه و پرداخت خسارت تأخیر تأدیه بر اساس ماده 522 قانون
آی ین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوّب
1379 انجام می شود و شرط زیاده در تعهدات پولی ربای قرضی
محسوب می شود و وجه التزام موضوع ماده 230 قانون مدنی ناظر
به تعهدات غیرپولی است .
: 1398 / 11 / 26 - /71099 - اولاً، متعاقب تصویب ماده 15 قانون
عملیات بانکی بدون ربا مصوّب 1362 و ماده 15 اصلاحی
موضوع قانون اصلاح ماده 15 قانون عملیات بانکی بدون ربا و
الحاق دو تبصره به آن مصوّب 1365 ، قانون گذار در ماده 7 قانون
تسهیل اعطای تسهیالت بانکی و کاهش هزینه های طرح و
تسریع در اجرای طرح های تولیدی و افزایش منابع مالی و کارآیی
بانک ها مصوّب 1386 ، کلیه قراردادهای بانکی منعقده در اجرای
قانون عملیات بانکی بدون ربا را به نحو اطلاق و بدون ذکر شرط
عدم اختلاف طرفین، در حکم اسناد رسمی تلقی نموده است؛ لذا
شرط عدم اختلاف طرفین در مفاد قرارداد حسب مورد و بر اساس
زمان انعقاد قرارداد و قانون حاکم، باید توسط مرج ع قضایی
رسیدگی کننده مدنظر قرار گیرد . ثانیاً، با عنایت به آثار و احکام
مترتب بر اسناد لازم االجراءّو ضرورت اکتفا به موارد مصر حّ
قانونی، از تسر ی این حکم به اسناد مورد تردید باید اجتناب شود؛
لذا این مقرره قانونی به قراردادهای بانکی تنظیمی پیش از قانون
عملیا ت بانکی بدون ربا مصوّب 1362 تسری نمی یابد و شامل
این قراردادها نمی شود میزانّ . ثالثاً، حد یا سقف اعتباری مشتری،
امکانات تأمین مالی در قالب تسهیالت و یا تعهد ات است که برای
یک سال مشتری مدنظر قرار می گیرد و این امر موجب می شود
حدود اختیارات شعبه در قبلا مشتر ی افزایش یابد . در هر صورت
تشخیص موضوع انطباق یا عدم انطباق قرارداد منعقده با قانون
عملیات بانکی بدون ربا مصوّب 1362 با اصلاحات بعدی و
لازم الاجراء بودن یا نبودن آن، امری موضوعی است که حسب
مورد و بر اساس مفاد قرارداد تنظیمی و محتویات پرونده بر عهده
مقام قضا یی رسیدگ کی ننده است .
رقبات، آب و اراضی موقوفه 1
ابطال
اصلاحات و الحاقات بعدی
اسناد
بهّ موقوفاتی که بدون مجوز شرعی به فروش رسیده یا فروش
و اسناد مالکیت صادر شده باطل و از درجه اعتبار ساقط رقبات،
آب
و
اراضی
موقوف
1363 / 01 به تصویب مجلس شورای اسلامی رسیده و در روزنامه ه
816 مجموعه منقح قوانین و مقررات ثبت اسناد و املاک
است 1 .
تبصره - 1 پس از ابطال سند مالکیت، ّدر مواردی که موقوفه قابل اجاره باشد و متصر ف تقاضای اجاره
کند با رعایت مصلحت وقف و حقوق ّمکتسبه متصر ف، ّقرارداد اجاره با متصر ف تنظیم خواه د شد .
تبصره - 2 کلیه املاک مزروعی که در اجرای قانون اجازه تبدیل به احسن و واگذاری د هات و مزارع
موقوفات عام مصوّب 1350 / 02 / 02 به زارعین صاحب نسق انتقال و بین آنان تقسیم شده با حفظ وقفّ مصلحت
با متصر فین و زارعان صاحب نسق با رعایت حقوق اکتسابی آنان اجاره نامه تنظیم می شود . وجوهی که قبلا از
طرف دولت بابت املاک مزبور مطابق ماد ه واحده پرداخته شده بابت اهدا ی ی دولت به موق وفه م حسوب و از تاریخ
تحویلّزمین به متصر ف اجرت المثل زمین توسط کارشناس رسمی یا خبره محلی تعیین و با م حاسبه وجوه
پرداختی قبلی متصرف تهاتر و کسر یا اضافه آن محاسبه خواهد گردید .
تبصره - 3 کسانی که زمین یا خانه موقوف هّای را بدون اطلاع از وقفی ت از اشخاص حقی قی یا حقوقی
خریداری نموده و به موجب این قانون اسناد مالکیت آن باطل می شود می توانند برای دری افت خسارت وارده به
فروشنده رجوع نمایند .
در صورتی ّکه متصر ف طبق تبصره 1 این قانون تقاضای اجاره نماید سازمان اوقاف می تواند تصویبّ از تاریخ
این قانون با متصر ف تنظیم اجار ه نماید .
تبصره - 4 در مواردی که جهت مورد نظر واقف تغییر یافته باشد بایستی به نظر واقف ع مل شود .
تبصره ( 5 الحاقی - 2 ) 1380 / 12 / 19 اراضی و املاکی که در تصرّف و مالکیت کشاورزان و مالکین
محلی بوده و در اثر اجرای سیاست های غلط و یا زورمندانه سالطین بدون مجوز شرعی از مالکیت آنان خارج
شده ولی اراضی کماکان در تصرّف مالکین مذکور می باشد و سپس من غیرحق در مالکیت موقوفات و آستان
قدس رضوی درآمده هیچّگونه و توسط مالکین سند وقفی ت اعم از عادی و رسمی تنظیم نشده و یا هر دلیل
معتبر شرعی و قانونی وجود نداشته باشد و همچنین ا مالکی دارندّ که در تصرّف اشخاص بوده و سند رسمی
ولی ادعای وقفیت نسبت به آنها شده است در صورتی که دالیل معتبری دال بر صح ت وقف وجود نداشته باشد
از شمول حکم ماده واحده خارج و هرگونه تصمیم و اقدامی که در مورد اراضی فوق الذکر انجام شده از درجه
اعتبار ساقط و کان لم یکن می گردد و در صورت بروز اختالف، در هر دو مورد دادگاه صلاح رسیدگی خواهد نمود .
1. قانون تفسیر قانون ابطال اسناد و فروش ،رقبات آب و اراضی موقوفه مصوّب 1371 مصوّب : 1391 / 05 / 11
موضوع استفساريه : آیا با تصویب ماده واحده قانون ابطال اسناد و فروش ،رقبات آب و اراضی موقوفه - ّمصو ب - 1371 ماده واحده قانون
ابطال اسناد فروش ،رقبات آب و اراضی موقوفه - مصوّب - 1363 در خصوص موقوفات خاص نیز لغو شده است یا خ یر
پاسخ مجلس : خیر؛ قانون ابطال اسناد و فروش ،رقبات آب و اراضی موقوفه مصوّب 1363 / 01 / 28 درخصوص موقوفات خا ص مشروط به اعمال
تبصره ) (4 قانون ابطال اسناد و فروش ،رقبات آب و اراضی موقوفه مصوّب 1371 / 11 / 25 درمورد این ،موقوفات کما کان به قوت خود باقی است .
2. قانون استفساریه تبصره ) (5 الحاقی به ماده واحده قانون ابطال اسناد فروش ،رقبات آب و اراضی موقوفه مصوّب : 1382 / 09 / 19
موضوع استفساريه : ماده واحده - آیا منظور مقنن از تبصره ) (5 الحاقی به ماده واحده قانون ابطال اسنا د فروش ،رقبات آب و اراضی
موقوفه مصوّب 1380 / 12 / 19 این بوده که ًابتدائا قانون باید در مورد اراضی و املاک موضوع تبصره (5) اجرا شود و بعد در صورت
اختلاف موضوع به دادگاه صلاح ارجاع گردد
نظر مجلس : چون در هر دو مورد ید متصرّف اماره بر وقف یا ملک می باشد در صورتی که ذوالید با مدعی اختلاف داشته باشد مدعی
باید به دادگاه مراجعه کند و بدون حکم دادگاه نمی تواند از ید آن خارج و یا سند مالکیت را باطل نم اید .
بخش دوم - قوان ین فرعی ثبت اسناد و املاک 817
تبصره ( 6 الحاقی )- 1380 / 12 / 19 آن دسته از اراضی و املاک و جنگل ها و مراتع و ارا ضی منابع
ملی که مشمول ماده 1) ( قانون حفاظت و بهره برداری از جنگل ها و مراتع مصوّب 1346 / 05 / 25 و اصلاحات
بعدی آن و قانون حفظ و حمایت از منابع طبیعی و ذخا ی ر جنگلی مصوّب 1371 / 07 / 05 قرار گ یرد مشمول ماده
واحده مذکور نبوده و موقوفه تلقی نمی شود مگر در مورد حریم موقوفات و اراضی ای که قبل از تاریخ
1365 / 12 / 16 احیاء شده باشد .
تبصره )( 1 ( 7 اصلاحی )- 1380 / 12 / 19 کلیه قوانین و مقرّرات مغایر با این ماده و تبصره های آن لغو
و کان لم یکن می باشد . وزارت کشاورزی 2 ّو سازمان اوقاف موظ فند آیین نامه اجرا یی 3 این قانون را ظرف مدت
سه ماه از تاریخ تصویب این قانون تهیه و پس از تصویب هیأت دولت به اجراء درآورند .
پیشینه تقنینی و اختیارات سازمان حج و اوقاف و امور خیریه، مصوّب
- ماده واحده مصوّب : 1363 / 01 / 28 به موجب ماده واحده « قانون 1365 / 02 / 10 هیأت وزیران با اصلاحات و الحاقات بعدی .
الحاق دو تبصره به قانون ابطال اسناد فروش رقبات، آب و اراضی - ماده 52 آیین نامه قانون دفاتر اسناد رسمی و کانون سردفتران
موقوفه » مصوّب 1380 / 12 / 19 ، دو تبصره به عنوان تبصره های ،و دفتریاران مصوّب 1399 / 12 / 28 رئیس قوه قضاییه .
) (5 و ) 6 ( به قانون الحاق شده و شماره تبصره 5) ( قان ون مذکور رویّه قضایی
به شماره ) (7 تغییر یافته است - . رأی وحدت رویّه 1367 / 03 / 04 - 508 دیوان عالی کشور :
قوانین و مقرّرات مرتبط قانون ابطال اسناد فرو ش رقبات، آب و اراضی موقوفه ّمصو ب
- مواد 55 تا 91 قانون مدنی، مصوّب 1307 / 02 / 18 با اص الحات 1363 و آیین نامه اجرایی آن ناظر به اسناد فرو ش موقوفات و
و الحاقات بعدی . تبدیل آنها به ملک است . صلاحیت کمیسیون ماده ) 2 ( فصل دو م
- ماده 22 ،قانون ثبت اسناد و املاک مصوّب 1310 / 12 / 26 با آیین نامه موصوف هم به تشخیص مشرو ع یا نامشرو ع بودن
اصلاحات و الحاقات بعدی . فرو ش مزبور می باشد که مستلزم عدم و جود اختلاف در اصل
- ماده ) 1 ( قانون حفاظت و بهره برداری از جنگل ها و مراتع، و قفیت است اما اگر در مورد رقبه ای که به عنوان ملک ث بت شده
مصوّب 1346 / 05 / 25 با اصلاحات و الحاقات بعدی . و سابقه فرو ش و قفی نداشته ادعای و قفیت گردد موضوع از شمول
- لا یحه قانون ی تجد ید قرارداد و اجاره املاک و اموال م وقوفه و تجد ید قانون مزبور و صلاحیت کمیسیون ماده ) 2 ( فصل دو م آیین نامه
ّانتخاب متول یان و امناء و نظار اماکن متبرکه مذهب ی و مساجد، مصوّب موصوف خ ارج و رسیدگی به دعو ا ی و قفیت بر طبق بند 2 ماد ه
1358 / 02 / 04 شورای انقلاب جمهوری اسلامی ایران ) (3 . لایحه قانونی دادگاه مدنی خاص مصوّب 1358 شورای
- ماده ) 1 ( قانون حفظ و حمایت از منابع طبیعی و ذخا ری جنگلی، انقلاب در صلاحیت دادگاه مدنی خاص خواهد بود بنابرای ن رأی
مصوّب . 1371 / 07 / 05 شعبه هجدهم دیوان عالی کشور که بر این اساس صادر گرد یده
- تبصره ) 6 ( ماده واحده قانون ابطال اسناد و فروش رق بات، آب صحیح تشخیص می شود، این رأی بر طبق ماده و احده قا نون
و اراضی موقوفه، مصوّب . 1371 / 11 / 25 وحدت رویّه قضایی مصوّب 1328 برای شعب دیوان عالی کشور
- قانون استفساریه تبصره ) (5 الحاقی به ماده واحده قانون ابطال و دادگاه ها در موارد مشابه لازم الاتباع است .
اسناد فروش ،رقبات آب و اراضی ،موقوفه مصوّب - . 1382 / 09 / 19 رأی 1376 / 08 / 03 - 100 هیأت عمومی دیوان عدالت ادار ی :
- قانون تفسیر قانون ابطال اسناد و فروش ،رقبات آب و ا راضی ر . ک . قانون ابطال اسناد و فروش رقبات، آب و اراضی مو قوفه،
موقوفه مصوّب 1371 ، مصوّب . 1391 / 05 / 11 مصوّب . 1371 / 11 / 25
- ماده 10 آیین نامه قانون ابطال اسناد فروش رقبات، آ ب و اراضی نظرات مشورتی اداره حقوقی
موقوفه، مصوّب 1363 / 09 / 07 هی أ ت وزیران : 1373 / 03 / 26 – /71981 - . کسانی که در اجرا ی قانون ابطال
- مواد 10 ، 14 ، 15 ، 16 و 40 یآ ین نامه اجرا ی ی قانون تشکیلات اسناد فروش رقبات، آب، اراضی موقوفه مصوّب سال 1363 خسارت
. 1 با توجه به اصلاحیه 1380 / 12 / 19 و الحاق دو تبصره 5 و 6 جدید، شماره تبصره 5 قبلی به 7 تغییر یافته است .
.. 2 در حال حاضر وزارت جهاد کشاورزی
3. آی ین نامه قانون ابطال اسناد فروش رقبات، آب و اراضی موقوفه در تاریخ 1363 / 09 / 07 به تصویب هیأت وزیران رسیده است .
منبع: «مجموعهٔ تنقیحشدهٔ قوانین و مقررات ثبت اسناد و املاک» — سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، ۱۴۰۱؛ صفحهٔ ۸۱۵ کتاب. متن از لایهٔ متنیِ PDF خوانده شده؛ ممکن است فاصلهگذاریِ برخی واژهها نامرتب باشد.
