از قانون تشکیلات و اختیارات سازمان حج و اوقاف و امور خیریه — مصوب ۱۳۶۳/۱۰/۰۲
818 مجموعه منقح قوانین و مقررات ثبت اسناد و املاک
دیده اند علی الاصول می توانند بر اساس تبصره 3 ماده واحده قانون تملک اراضى و املاک مصوّب سال 1358 رفتار گردد و سپس با
مذکور برای مطالبه خسارت وارده به طرفیت فروشنده به دادگاه های بها ﻯ حاصل از اجرا ﻯ قانون اخیرالذکر، بایستى در مقام تبدیل به
عمومی دادگستری مراجعه و طرح دعوی نمایند . احسن موقوفه برآمد ( تبصره 4 قانون یاد شده .)
1375: / 06 / 09 - /73248 - ر . ک . قانون ابطال اسناد و فرو ش : 1379 / 02 / 03 – /7611 - طبق رأی وحدت رویّه – 508
،رقبات آب و اراضی ،موقوفه مصوّب 1367 / 03 / 04 . 1371 / 11 / 25 هیأت عمومی دیوان عالی کشور که مقرر داشت ه
1376: / 12 / 20 - /77893 - ر . ک . قانون ابطال اسناد و فرو ش ...( اما اگر در مورد رقبه ای که به عنوان ملک ثبت شد ه و سابقه
،رقبات آب و اراضی ،موقوفه مصوّب . 1371 / 11 / 25 فروش وقفی نداشته، ادعای وقفیت گردد، موضوع از شمول ق انون
: 1379 / 01 / 29 - /7212 - در تصویب ماده واحده قانون ابط لا مزبور و صلاحیت کمیسیون ماده 2 فصل دوم آیین نامه موصوف
اسناد فروش رقبات، آب و اراضی موقوفه مصوّب 1363 ، عال وه خارج و رسیدگی به دعو ا ی وقف یت ...) چون سند ملک موضوع
بر آن که قانونگذار آن را عطف به ماسبق نموده، در صدر ماده سؤال 3 ، به لحاظ تشخیص ملی بودن آن به نام دولت صادر و
واحده قید « از تاریخ تصویب این قانون » را بدین منظور آورده که سپس دولت به دیگری منتقل کرده و سابقه فروش وقفی هم
تأکید نماید اسناد مورد نظر قانونگذار، بلافاصله پس ا ز تصویب نداشته لذا مرجع صلاح به رسیدگی به دعو ا ی وقفیت نسبت به آن
قانون باطل و و قفیت موقوفات اعاده و اسناد مالکیتی ک ًه قبلا دادگاه های دادگستری است نه کمیسیون یاد شده .
صادر گردیده بی اعتبار است، تبصره 2 ماده واحده مذکور که : 1388 / 11 / 21 – /77320 - قانون ابطال اسناد فروش ،رقبات آب
رعایت حقوق مکتسبه اشخاص را مورد عنایت قرار داده و م واد و اراضی موقوفه مصوّب 1363 علاوه بر موقوفات عام شامل
5 ، 6 و 7 آیین نامه اجرا ی ی قانون نیز مؤید همین استنب اط می با شد . موقوفات خاص نیز بوده ولی قانون سال 1371 منحصر به وقف عام
: 1379 / 01 / 28 – /711969 - حق ارتفاق موضوع بند 9 ماده 50 بوده و شامل وقف خاص نمی شود و لذا در این مورد قانون سال
قانون برنامه و بودجه سال 1350 متعارض با قانون ابطال اس ناد 1363 را نسخ کرده است . با این حال چنانچه قبل از تصویب قانون
فروش رقبات آب و اراضى موقوفه نیست . زیرا وقف به حال خود سال 1371 به استناد قانون سال 1363 سندی ابطال و رقبه آن به
باقى مى ماند و صرفاً حق ارتفاق طبق قانون در آن ایجاد مى شود وقفیت برگشته باشد همچنان بر وقفیت باقی خواهد ماند . ولی با
که بابت آن هم به حکم قانون، وجهى پرداخت نمى شود بنابراین تصویب قانون سال 1371 ابطال اسناد مالکیتی که راجع به موقوفات
اجور اراضى موقوفه در حدود مقررات فوق بابت حق ارتفاق خاص بوده و بدون مجوز شرعی به فروش رسیده یا سند مالکیت
موضوع بند 9 ماده 50 قانون یادشده منتفى و بابت آن چیز ﻯ برای آنها صادر شده به استناد قانون سال 1363 ممکن نیست و
تعلق نم ی گیرد . لکن هرگاه اقدامات دولت منجر به تملک و مستلزم طرح دعوی در دادگاه صالحه و اثبات موقوفه بودن ملک
تصرف اراضى موقوفه بشود، مثال در اراضى موقوفه راه عمومى مذکور و ابطال آن به حکم دادگاه صالحه محل می باشد . فتاوای
ایجاد شود در این صورت مورد از شمول بند 9 ماده 50 قان ون استنادی نیز که تصریح به عدم قابلیت تغییر وقف و تملک موقوفه
بودجه خارج بوده و بایستى طبق لایحه قانونى نحوه خرید و دارد ناظر به فرض محرز بودن وقف می باشد .
از قانون تشكيلات و اختيارات سازمان حج و اوقاف و امور خيريه 1
علیهم
مصوّب 1363 / 10 / 02 با الحاقات بعدی
مٌوقوف
ماده - 9 سازمان حج و اوقاف و امور خیریه 2 نسبت بهٌ به مواردی که در بندهای ماده یک این قانون
یا
امناء
یا عهده آن گذاشته شده در صورت عدم اقدام متولی یا امناء یا موقوف علیهم ، حق تقاضای ثبت و سایر اقدامات
متولی
اقدام لازم و اعتراض و اقامه دعوی را دارد، همچنین می تواند در مواردی که لازم بداند و مصلحت موقوفه ایجاد نماید
عدم
صورت
در
سازمان . 1 این قانون در 18 ماده و 17 تبصره در تاریخ 1363 / 10 / 02 به تصویب مجلس شورای اسلامی رسیده و در روزنامه رسمی 11618
مقامی 1363 / 10 / 23 - منتشر شده است .
قائم 2. به موجب ماده ) 5 ( مصوبه شماره / 462 دش مورخ 1370 / 08 / 15 ،شورای عالی اداری « سازمان حج و اوقاف و امور خیریه » به
« سازمان اوقاف و امور خیریه » تغییر نام یافته است و سازمان حج و زیارت از سازمان حج و اوقاف و امور خیریه منتزع شده و کلیه
امور مربوط به حج و زیارت بر عهد ه سازمان حج و زیارت قرار گرفته است .
بخش دوم - قوان ین فرعی ثبت اسناد و املاک 819
در دعاوی مربوط وارد دعوی شده و به احکام صادره اعتراض کند .
تبصره - ،در کلیه موارد مذکور در این ماده سازمان حج و اوقاف و امور خیریه، موقوفات عام، بقاع متبرکه
اماکن مذهبی اسلامی، مدارس علوم دینی و مؤسسات و بنیادهای خیریه از پرداخت مخارج و هزینه های دادرسی
و ثبتی و اجرایی معاف می باشن د 1 .
قوان ین و مقرّرات مرتبط 1317 / 08 / 17 وز یر دادگستر ی با اصلاحات و الحاقات بعد ی .
- مواد 55 تا 91 قانون مدن ی، مصوّب 1307 / 02 / 18 با اص الحات - ماده 52 آ یین نامه قانون دفاتر اسناد رسم ی و کانون سردفتران
و الحاقات بعدی . و دفتر،یاران مصوّب 1399 / 12 / 28 رئ یس قوه قضا ییه .
–
- مواد 11 ، 27 تا 31 ، 123 ، 124 و 131 قانون ثبت اسنا د و - بخشنامه شماره /7/ 66 ب / ش 1366 / 03 / 10 شورای عالی
املاک، مصوّب 1310 / 12 / 26 با اصلاحات و الحاقات بعدی . قضایی در خصوص ،معافیت سازمان حج و اوقاف، موقوفات عام
- قانون استفسار یّه تبصره ذ یل ماده 9 قانون تشک یالت و اماکن مذهبی از پرداخت هزینه های دادرسی و ثبتی و اجرایی .
–
اخت یارات سازمان حج و اوقاف و امور خ یریّه مصوّب 1363 ، مصوّب بخشنامه شماره 1379 / 02 / 20 /141 / 3289 رئیس سازمان
. 1379 / 02 / 28 ثبت اسناد و املاک در خصوص معافیت سازمان اوقاف و امور
- قانون استفسار یّه تبصره ذ یل ماده 9 قانون تشک یالت و خیریه از پرداخت پنجاه در هزار مقرر در ماده 6 قانون اصلاح مواد
اخت یارات سازمان حج و اوقاف و امور خ یریّه مصوّب 1363 ، مصوّب 1 و 2 و 3 قانون اصلاح و حذف موادی از قانون ثبت .
. 1379 / 06 / 13 رویّه قضایی
- ماده 503 قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقال ب ( در - رأی 1375 / 04 / 02 – 56 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری :
امور مدنی ) ، مصوّب 1379 / 01 / 21 با اصلاحات و الحاقات ب عدی . با توجه به نظریه فقهای محترم شورای نگهبان ب ه شرح
- ماده 10 یآ ین نامه اجرا ی ی قانون تشکیلات و اختیارات سازمان بین الهاللین ( دریافت مالیات بر رقبات موقوفات عام و خاص
حج و اوقاف و امور خیریه، مصوّب 1365 / 02 / 10 هیأت وزیر ان با خلاف شرع انور است، اما مالیات بر درآمد اشکالی ندارد ) ب ه استناد
اصلاحات و الحاقات بعدی . قسمت اول ماده 25 قانون دیوان عدالت اداری تصمیم شماره
- مواد 25 و 32 تا 39 آ یین نامه ،قانون ثبت املاک مصوّب 30 /4/ 3442 مورخ 1369 / 02 / 04 هیأت عمومی شورای عالی
. 1 الف - « قانون استفساریه تبصره ذیل ماده ) 9 ( قانون تشکیلات و اختیارات سازمان حج و اوقاف و امور خیریه مصوّب 1363 »
مصوّب : 1379 / 02 / 28
موضوع استفسار : آیا بقعه متبرکه حضرت امام رضا علیه السلام به لحاظ اطلاق عبارت « بقاع متبرکه » مذ کور در تبصره ذیل ماده
) (9 قانون تشکیلات و اختیارات سازمان حج و اوقاف و امور خیریه مصوّب 1363 / 10 / 02 مشمول برخورداری از مزایای معافیت از
پرداخت مخارج و هزینه های دادرسی و ثبتی و اجرایی این تبصره می شود یا منصرف از آن است
نظر مجلس : ماده واحده - بقعه متبرکه و موقوفات حضرت امام رضا علیه السلام به لحاظ اطلاق عبارت بقا ع متبرکه مذکور در تبصره
ذیل ماده ) 9 ( قانون تشکیلات و اختیارات سازمان حج و اوقاف و امور خیریه مصوّب 1363 مشمول برخورد اری از مزایای معافیت از
پرداخت مخارج و هزینه های دادرسی و ثبتی و اجرایی این تبصره می شود .
ب - « قانون استفساریه تبصره ذیل ماده 9) ( قانون تشکیلات و اختیارات سازمان حج و اوقاف و امور خیر یه مصوّب 1363 » مصوّب
: 1379 / 06 / 13
موضوع استفساريه : ماده واحده - آیا بقاع متبرکة حضرت عبدالعظیم ( ع ) و حضرت معصومه علیهاسالم و مو قوفات آنها به لحاظ
اطلاق عبارت بقاع متبرکه مذکور در تبصره ذیل ماده 9) ( قانون تشکیلات و اختیارات سازمان حج و اوق اف و امور خیریه مصوّب
1363 / 102/ همانند بقع ه متبرکه حضرت امام رضا علیه السلام مشمول برخورداری از مزایای معافیت از پر داخت مخارج و هز ینه های
دادرسی و ثبتی و اجرایی این تبصره می شوند
نظر مجلس : بقاع متبرکه حضرت عبدالعظیم ( ع ) و حضرت معصومه علیهاسالم و موقوفات آنها به لحاظ اطلاق ع بارت بقاع متبرکه مذکور
در تبصره ذیل ماده ) 9 ( قانون تشکیلات و اختیارات سازمان حج و اوقاف و امور خیریه مصوّب 1363 / 102/ ه مانند بقعة متبرکه حضرت
امام رضا علیه السلام مشمول برخورداری از مزایای معافیت از پرداخت مخارج و هزینه های دادرسی و ثبتی و اجرایی این تبصره می شوند .
820 مجموعه منقح قوانین و
ابطال می گردد .
نظرات مشورتی اداره حقوقی
: 1364 / 09 / 11 – /75039 - تبصره ماده 9 قانون تشکی الت و
اختیارات سازمان حج و اوقاف و امور خیریه شامل موقوف ات عام
دارای متولی و فاقد متولی ( هر دو ) می شود و قرینه ای هم که
موقوفات عام دارای متولی را از شمول آن خارج نماید و ،جود ندارد
بنابراین موقوفات عام چه دارای متولی باشند چه نباشن د از پرداخت
هزینه دادرسی معافند، خواه دعوی از طرف متولی اقامه ش ده باشد
خواه از طرف سازمان حج و اوقاف .
: 1378 / 04 / 02 - /72483 - دعوی چه به وسیله اداره اوقا ف
طرح شود و چه به وسیله متولی، از نظر پرداخت هزینه د ادرسی
فرقی نمی کند و به موجب ماده 9) ( و تبصره ذیل آن از ق انون
تشکیلات و اختیا رات سازمان اوقاف و امور خیریه مصوّب
1363 / 10 / 02 کلیه مواردی که در بندهای ماده 1) ( این ق انون
ذکر شده سازمان حج و اوقاف و امور خیریه، موقوفات عا م، بقاع
متبرکه، اماکن مذهبی اسلامی، مدارس علوم دینی و بنیا دهای
خیریه از پرداخت هزینه دادرسی معاف می باشند . با توج ه به
مراتب فوق و عنایت به تبصره ) 3 ( ماده 15) ( آیین نامه اجرایی
قانون تشکیلات و اختیارات سازمان حج و اوقاف و امور خ یریه
مصوّب 1365 / 12 / 15 هیأت وزیران، معافیت هزینه دادرسی
شامل وقف عام است و به وقف خاص تسری ندارد . چنانچه د ر
یک مورد وقف عام و خاص توأم باشد اگر ق ابل تفکیک نبا ،شد
هزینه دادرسی شامل آن نمی شود و چنانچه قابل تفکیک با ،شد
به آن قسمت که وقف عام است هزینه دادرسی تعلق نمی گیرد و
به آن قسمت که وقف خاص است هزینه دادرسی تعلق خواهد
گرفت .
: 1380 / 02 / 13 - /74461 - با تصویب آیین دادرسی دادگاه های
عمومی و انقلاب ( در امور مدنی ) ، مصوّب 1379 کلیه قوا نین مغایر
با آن لغو شده و چون به موجب مقرّرات این قانون پردا خت هزینه
دادرسی عام و کلی بوده و شامل تمام مراجع دولتی، وزا رتخانه ،ها
شرکت های دولتی، مؤسسات عمومی و غیره می باشد، لذا تا ز مانی
که موجب قوانین جدید، مرجع یا مراجعی از پرداخت هزین ه
دادرسی معاف نشود، دادگاه ها در قبلا رسیدگی به دعاوی
مطروحه ناگزیر از دریافت هزینه دادرسی خواهند بود .
: 1380 / 05 / 08 – /74235 - معافیت سازمان اوقاف و امور خ یریه
موضوع تبصره ذیل ماده 9 قانون اوقاف از پرداخت هزینه دادرسی
و همچنین معافیت سایر سازمان ها، وزارتخانه ها، نهادها با توجه
به مقرّرات ماده 529 آیین دادرسی دادگاه های عمومی و ا نقالب
)( در امور مدنی ، مصوّب 1379 منتفی شده است .
: 1381 / 09 / 10 - /78300 - معافیت سازمان اوقاف و امور خیریه
مقررات ثبت اسناد و املاک
موضوع تبصره ذیل ماده 9 قانون اوقاف از پرداخت هزینه دادرسی
و همچنین معافیت سایر سازمان ها، وزارتخانه ها و نهادها با توجه
به مقرّرات ماده 529 آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب
)( در امور مدنی ، مصوّب 1379 / 01 / 21 منتفی شده است، چنانچه
از تاریخ تصویب قانون به بعد قوانینی در مورد معافیت سازمان یا
ارگان یا وزارتخانه ای مانند قانون اصلاح ماده 20 اساسنامه
جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران در مورد معافیت از
پرداخت هزینه دادرسی به تصویب رسیده باشد، لازم الاجراء است .
در غیر این صورت با لغو تبصره ذیل ماده 9 قانون اوقاف در مورد
هزینه دادرسی، عدم وصول آن به استناد تفسیر تبصره مذکور
خالی از اشکال نخواهد بود .
: 1382 / 07 / 03 - /75517 - معافیت سازمان اوقاف و امور خ یریه
موضوع تبصره ذیل ماده 9 قانون اوقاف و امور خیریه از پرداخت
هزینه دادرسی با توجه به مقرّرات ماده 529 آیین دادرس ی
دادگاه، های عمومی و انقلاب ( در امور مدنی ) مصوّب
1379 / 01 / 21 منتفی شده است . چنانچه بعد از تاریخ تصوی ب
قانون مذکور قوانینی در مورد معافیت سازمان یا ارگان یا
وزارتخانه ای از پرداخت هزینه دادرسی به تصویب رسیده ب اشد
لازم الاجراء است .
1393: / 03 / 19 – /7611 - با توجه به اینکه تبصره ماده 9 ق انون
تشکیلات و اختیارات سازمان حج و اوقاف و امور خیریه ق انون
خاص می،باشد با تصویب مقرّرات قانون آیین دادرسی دادگ اه های
عمومی و انقلاب در امور مدنی 1379 که قانون عام ،است ن سخ
نشده و به قوت خود باقی است و قانون استفساریه راجع هب بقعه
متبرکه حضرت رضا ( ع ) و حضرت معصومه ( س ) نیز مؤید این
معنا است . لذا سازمان حج و اوقاف و امور خیریه نیز تن ها در موارد
مذکور در قانون فوق الذکر از پرداخت هزینه دادرسی معاف است .
- از نظر - 2 ... : 1397 / 01 / 27 - /7116 گرچه احصاء مو ارد
معافیت سازمان ها و مؤسسات دولتی و عمومی و بنیادها و
مؤسسات خیریه از پرداخت هزینه دادرسی، خارج از وظایف این
اداره کل است، اما جهت کمک به جمع آوری آن، با بررسی ب ه
عمل آمده به موارد زیر در قوانین خاص مربوط به معافی ت آن ها
در حدود مقرر، تصریح شده است ... :
- 9 سازمان اوقاف و امور خیریه، موقوفات عام، بقاع متبرکه، اماکن
مذهبی، مدارس علوم دینی و مؤسسات و بنیادهای خیریه، در
موارد مذکور در ماده 9 قانون تشکیلات و اختیارات سازمان حج
و اوقاف و امور خیریه مصوّب 1362 / 102/ با اصلاحات و الحاقات
بعدی به موجب تبصره این ماده و قانون استفساریه تبصره مذکور
مصوّب .. 1379 / 02 / 28
منبع: «مجموعهٔ تنقیحشدهٔ قوانین و مقررات ثبت اسناد و املاک» — سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، ۱۴۰۱؛ صفحهٔ ۸۱۸ کتاب. متن از لایهٔ متنیِ PDF خوانده شده؛ ممکن است فاصلهگذاریِ برخی واژهها نامرتب باشد.
