قانون راجع به رشد متعاملین — مصوب ۱۳۱۳/۰۶/۱۳

بخش دوم - قوان ین فرعی ثبت اسناد و املاک 439 اظهارنامه و ای نامه سفارش ی صورت پذ ی رد . ماده - 5 ّاشخاصی که ملاک یا متصر ف مالی باشند که در فهرست آثار ملی ثبت شده باشد 1 می توانند حقّ عدم ممانعت مالکیت یا تصر ف خود را حفظ کنند ولیکن نباید دولت را از اقداماتی که برای حفاظت آثار ملی لازم می داند ملاک ممانعت نمایند در صورتی که عملیات دولت برای حفاظت مستلزم مخارجی شود دولت از ملاک مطالبه عوض از اقدامات نخواهد نمود و اقدامات مزبور م الکیت ملاک را متزلزل نخواهد کرد . دولت قوانین و مقرّرات مرتبط بناها ی مذکور خراب ی ای لطمه وارد آ ید، دادگاه در صورت احراز وقوع جرم موظف است ضمن صدور حکم محکوم تی در اجرا ی جهت - ماده 22 ،قانون ثبت اسناد و املاک مصوّب 1310 / 12 / 26 با حفاظت اصلاحات و الحاقات بعدی . قسمت آخر هم نی ماده حکم به رفع آثار به جا ی مانده از مرتکب - قانون ثبت آثار ملی، مصوّب . 1352 / 09 / 12 صادر نما دی و ن ی از به دادخواست مستقل حقوق ی نم ی باشد . ز ی را آثار م لی - ماده 565 کتاب پنجم قانون مجازات اسلامی ( تعزیرات و ،دستور به رفع آثار تخلف از ملزومات حکم ک ی فر ی مذکور در ا ین مجازات های بازدارنده، ) مصوّب 1375 / 03 / 02 با اصلاحات و ماده م ی باشد ولکن پرداخت خسارت به واسطه طبع غ ی رک ی فر ی الحاقات بعدی . آن، مشمول احکام عام مذکور در قسمت ا خیر ماده 11 قانون آ یی ن نظر مشورتی اداره حقوقی دادرس ی یک فر ی مصوّب 1378 ] ماده 15 قانون آیین دادرسی کیفری مصوّب 1392 [ بوده و ن ی ازمند تقد می دادخواست ضرر و : 1393 / 01 / 31 - /70128 - با توجه به ا ی نکه ماده 560 قانون یز ان ناش ی از جرم و ط ی تشر ی فات مقرر در آ یی ن دادرس ی مدن ی مجازات اسلام ی مصوّب سال 1375 به عمل ی ات ی در حر یم آثار است . فرهنگ ی و تار یخی اشاره دارد که در نت ی جه آن عمل ی ات به آثار و قانون راجع ب ه رشد متعاملين 2 مصوّب 1313 / 06 / 13 ماده واحده - از تاریخ اجرای این قانون در مورد کلیه معاملات و عقود و ایقاعات ب ه استثنا ی نکاح و اثبات طلاق، محاکم عدلیه و ادارات دولتی و دفاتر اسناد رسمی باید کسانی را که ب ه سن 18 سال شمسی تمام رشد متعاملین نرسیده اند اعم از ذکور و اناث غیررشید بشناسند مگر آنکه رشد آنان قبل از اقدام ب ه انجام معامله یا عقد و یا در ایقاع ب ه طرفیت مدعی العموم 3 در محاکم ثابت شده باشد . اشخاصی که ب ه سن 18 سال شمسی تمام رسیده اند دادگاه قبل در محاکم عدلیه و ادارات دولتی و دفاتر اسناد رسمی رشید محسوب می شوند مگر اینکه عدم رشد آنها ب ه طرفیت از 18 مدعی العموم در محاکم ثابت گردد . سال شم مناط تشخیص سن اشخاص اوراق هویت آنهاست مگر آنکه خلاف آن ثابت شود . سی قوانین و مقرّرات مرتبط - ماده 418 قانون تجارت، مصوّب 1311 / 02 / 13 با اصلاحات و - مواد 1207 تا 1217 قانون مدنی، مصوّب 1307 / 02 / 18 با الحاقات بعدی . اصلاحات و الحاقات بعدی - . مواد 29 ، 30 و 72 قانون دفاتر اسناد رسمی و کانون سردفتران - مواد 32 ، 44 ، 45 ، 53 و 57 ،قانون ثبت اسناد و املاک مصوّب و دفتریاران، مصوّب 1354 / 04 / 25 با اصلاحات و الحاقات بعدی . 1310 / 12 / 26 با اصلاحات و الحاقات بعدی - . ماده 43 آیین نامه قانون دفاتر اسناد رسم ی و کانون سردفتران . 1 در ماده فوق، ثبت آثار ملی پیش بینی شده است که منظور از ثبت مذکور، ثبت در دفتر املاک نمی باشد . .2 این قانون مشتمل بر یک ماده در تاریخ 1313 / 06 / 13 به تصویب مجلس شورای ملی رسیده و در روزنامه رسمی 1702 مورخ 1313 / 06 / 27 منتشر شده است . .3 دادستان دادگاه عمومی و انقلاب . 440 مجموعه منقح قوانین و و دفتر،یاران مصوّب 1399 / 12 / 28 رئیس قوه قضاییه . رویّه قضایی - رأی وحدت رویّه 1364 / 10 / 03 - 30 دیوان عالی کشور : ماده ) 1210 ( قانون مدنی اصلاحی 1361 / 10 / 08 که علی القاعده رسیدن صغار به سن بلوغ را دلیل رشد قرار داده و خلاف آن را محتاج به اثبات دانسته ناظر به دخالت آنان در هر نوع امور مربوط ب ه خود می باشد مگر در مورد امور مالی که به حکم تبصره ) 2 ( ماده مرقوم مستلزم اثبات رشد است . به عبارت اخری صغیر پس از رسیدن به سن بلوغ و اثبات رشد می تواند نسبت به اموالی که ًاز طریق انتقالات عهدی یا قهری قبل از بلوغ ملاک شده مستقال تصرّف و مداخله نماید و قبل از اثبات رشد از این نوع مداخله ممنوع است و براین اساس نصب قیم به منظور اداره امور مالی و استیفای حقوق ناشی از آن برای افراد فاقد و لیّ خاص پس از رسیدن به سن بلوغ و قبل از اثبات رشد هم ضرو ری است . - رأی 1321 / 05 / 11 - 1360 شعبه 4 دیوان عالی کشور : ماده واحده مصوّب تیر ماه 1312 راجع به رعایت احوال شخصیه ایرانیان غیرش یع ه شامل کسانی که از مذهب سابق خود عدول کرده و شیعه شده اند، نخواهد بود . نظرات مشورتی اداره حقوقی : 1377 / 02 / 05 - /71280 - شخص متضرر از جرم اگر غیررشید هم باشد شاکی خصوصی است زیرا برای شکایت کیفری رشد معاملاتی شرط نیست . - 1 : 1378 / 01 / 15 - /764 - با توجّه به قانون رشد متعاملین داشتن 18 سال تمام شمسی چه در مردان و چه در زنان اماره قانونی ًرشد معاملی است و این قسمت از آن قانون نه صریحا وً نه ضمنا نسخ نشده است . بنابراین هر کسی که به موجب شناسنامه اش بیش از 18 سال تمام شمسی داشته باشد از نظر معاملی رشید است مگر این که خلاف آن در دادگاه ثابت شود و ولایت ولی قهری یا قیّم نسبت به او منتفی است و با بودن اماره قانونی مذکور نیازی به صدور حکم رشد نیست . اما در مورد کسانی که به سن بلوغ رسیده اند لیکن کمتر از 18 سال تم ام دارند، رشد معاملی آنان برای امکان دخالت در اموال خود باید در محکمه اثبات شود - 2 . مطابق رأی وحدت رویّه 1364 / 10 / 03 - 30 دیوان عالی کشور، در امور مالی برای صغار پس از رسیدن به سن بلوغ و قبل از اثبات رشد، باید نصب قیّم شود . : 1378 / 10 / 23 - /77148 - بر اساس ق انون راجع به رشد متعاملین مصوّب 1313 افراد زیر 18 سال می ًتوانند مستقیما برای اثبات رشد خود اقدام به تقدیم دادخواست کنند . : 1379 / 09 / 16 - /78835 - مطابق ماده 1210 اصلاحی قانون مدنی اصل بر رشد دختر و پسر پس از رسیدن به سن بلوغ است مقررات ثبت اسناد و املاک مگر این که خلاف آن ثابت شود ولیکن با توجّه به تبصره 2 ماده مذکور این رشد، رشد معاملاتی نیست و رسیدن به سن بلوغ به تنهایی کافی برای دخل و تصرّف صغار در اموال خود ن یست مگر این که رشد معاملاتی آنها در دادگاه به اثبات برسد . رسیدگی دادگاه به درخواست صدور حکم رشد معاملاتی اشخاصی که کمتر از 18 سال تمام شمسی دارند بلامانع است . : 1380 / 08 / 02 - /72717 - در مورد کسانی که طبق شناسنامه دارای 18 سال تمام شمسی هستند ماده واحده قانون راجع به رشد متعاملین مصوّب شهریور 1313 رسیدن به سن 18 سال تمام شمسی را اماره رشد برای کلیّه معاملات و عقود و ایقاعات دان سته است، بنابراین این گونه اشخاص رشید محسوب می شوند ولی آنها ی ی که کمتر از 18 سال تمام شمسی دارند در صورتی از نظر معاملات رشید شناخته می شوند که حکم رشد آنها از دادگاه صلاح صادر شده باشد . رأی وحدت رویّه 1364 / 10 / 03 - 30 هیأت عمومی دیوان عالی کشور نیز بر این امر ت أ کید دارد . اضافه می شود شخص غیررشید ( کمتر از 18 سال تمام ) نمی تواند مبادرت به تقدیم دادخواست و یا دعوی را تعقیب کند زیرا به استناد شق 3 ماده 84 قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب ( در امور مدنی ) مصوّب 1379 / 01 / 21 ّاهلی ت قانونی برای اقامه دعوی ندارد مگر این که حکم رشد او صادر شده باشد . : 1380 / 10 / 26 - /79444 - نظر به این که به موجب ماده واحده قانون راجع به رشد متعاملین مصوّب 1313 / 06 / 13 کسانی که به سن 18 سال شمسی تمام نرسیده اند، اعمّ از ذکور و اناث، را غیررشید دانسته مگر آن که رشد آن ها قبل از اقدام انجامّ به معامله یا عقد و یا ایقاع به طرفی ت مدعی العموم در محاکم ثابت شده باشد در نتیجه لازمه احراز رشد غیررشید تقدیم دادخواست از سوی وی به محکمه صالحه به منظور اثبات رشد خود است که به طرق مقتضیه محکمه رسیدگی و احراز رشد می کند . 1386: / 08 / 05 – /75107 - صرف اعلام جنون یا عدم رشد موجبات محجوریت فرد را فراهم نمی آورد اما در صورت اثبات جنون یا عدم رشد او دادگاه از رسیدگی به دعوی علیه او امتناع می نماید . : 1387 / 06 / 18 - /73752 - با عنایت به تبصره 2 ماده 1210 قانون مدنی و ر أ ی وحدت رویّه شماره 62 / 37 مورخ 1364 / 10 / 03 دیوان عالی کشور حصول بلوغ در فرد کافی برای دخل و تصرف در اموال وی نبوده بلکه رشد وی باید توسط محکمه احراز گردد . لذا مداخله صغیر در امور مالی بعد از رسیدن به سن بلوغ که در دختران 9 سال تمام قمری و پسران 15 سال قمری می باشد، تا قبل از سن 18 سالگی با توجه به ماده واحده قانون راجع به رشد متعاملین مصوّب سال 1313 ، موکول به صدور بخش دوم - قوان ین حکم رشد آنان توسط محکمه می باشد . اما در مورد کسی که به سن بلوغ شرعی نرسیده است، چون در قانون اثبات رشد اشخاص نابالغ پیش بینی نشده، صرف گواهی پزشک قانونی مبنی بر این که در امور غ یرمالی خود به رشد رسیده، کافی نیست و صدور حکم رشد در مورد این اشخاص جواز قانونی ندارد . : 1389 / 11 / 11 - /77001 - در دادخواست تقد یمی به خواسته صدور حکم رشد علاوه بر ول ی قهر ی با توجه به ماده واح ده راجع به رشد متعامل نی دادستان ن زی با دی طرف دعو ی قرار گ ی رد . : 1390 / 01 / 15 – /759 – چنانچه زوجه ز یر 18 سال بخواهد دخل و تصرف ی در اموال و حقوق مال ی خود بنما دی مانند ب ذل نفقه و مهر هی و اجر ت المثل در ازاء طلاق، با عنا تی به قانون راجع به رشد متعامل ین مصوّب 13 شهر ی ور ماه 1313 پس از احراز ر شد وی در محکمه ممکن خواهد بود . : 1390 / 02 / 12 - /7783 - چنانچه زوجه کمتر از 18 سال بخواهد در ازا ی اخذ طلاق، دخل و تصرف ی در اموال و حق وق مال ی خود مانند بذل نفقه و مهر هی و اجر ت المثل بنما ید ب ا عنا یت به قانون راجع به رشد متعامل ین مصوّب 13 شهر ی ور ماه 1313 نیا امر پس از احراز رشد و ی در محکمه مم کن خواهد بود ؛ بنابرا نی تا تّصر قبل از اخذ حکم رشد از محکمه حق دخل و ف در اموال و حقوق مال ی خود را ندارد . : 1391 / 10 / 25 - /72142 - در قوان نی یا ران با توجه به م اده واحده مربوط به رشد متعامل ین مصوّب 13 شهر ی ور ماه 1313 و رأی وحدت رویّه شماره 37 / 62 مور خ 1364 / 10 / 03 سن قانون ی برا ی انجام معاملات 18 سال تمام شمس ی یم باشد . 1391: / 11 / 23 – /72333 - مطالبه مهریه و نفقه و امثال نآ از جانب زوجه 14 ساله با توجه به ماده واحده قانون راجع هب رشد متعاملین مصوّب 1313 / 06 / 13 و رأی وحدت رویّه - 30 1364 / 10 / 03 مستلزم صدور حکم رشد از دادگاه صلاح است . 1392: / 09 / 18 - /71818 - با رسیدن طفل به سن بلوغ که در پسر 15 سال تمام قمری و در دختر 9 سال تمام قمری است موضوع حضانت منتفی و فرد بالغ در مرحله انتخاب می تواند با هر یک از والدین خود که بخواهد زندگی نماید و ضرورت احراز رشد بعد از سن بلوغ ًصرفا به منظور تجویز دخل و تصرف فرد بالغ در امور مالی اش می باشد . ًضمنا ماده 9 قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بی سرپرست و بدسرپرست مصوّب 1392 / 06 / 31 که کلیه کودکان و نوجوانان نابالغ و نیز افراد زیر 16 سال را که به تشخیص دادگاه عدم رشد و یا نیاز آنان به سرپرستی احراز شده است مشمول مفاد آن قانون دانسته ،است در محدوده همان قانون فرعی ثبت اسناد و املاک 441 قابل اعمال است و نافی قواعد عام ناظر به حضانت کودکان توسط والدین نمی باشد . : 1395 / 03 / 04 - /7453 - با توجه به تبصره 2 ماده 1210 قانون مدن ی و رأ ی وحدت رویّه شماره 30 مورخ 1364 / 10 / 03 یه أت عموم ی ید وان عال ی کشور و ماده واحده راجع به رشد متعامل ین مصوّب 1313 ّ، حصول بلوغ افراد جهت تصر ف در اموال و امور مال ی آنان کاف ی نم ی باشد بلکه با ید به سن رشد 18 ( سال تمام شمس ی ) برسن د یا ،رشد آنان در دادگاه احراز گردد اما افراد پس از رس ی دن ّبه سن بلوغ، اجازه تصر ف در امور غی رمال ی خود را دارند . بنابرا ین در فرض سؤال زوجه 16 ساله ای که رشد و ی در اهلّتی دادگاه احراز نشده، اقامه دعوا ی مال ی از قب لی مطالبه نفقه، جه هیزی و مهر هی را ندارد بلکه ول ی قهر ی با دی به نما ی ندگ ی از و ی دادخواست تقد یم کند و صرف حضور ول ی در دادگاه بدون ا نی که و ی دادخواست دهنده باشد کاف ی ین ست . در مورد طلاق، اگرچه طلاق از امور غ ی رمال ی بوده و مشمول منع مذکور در تبصره 2 ماده 1210 قانون مدن ی نم ی باشد و زوجه بالغه غ ی ررش ی ده راجع به ط الق یم تواند مستقال در محاکم صالحه طرح دعو ی نما دی ول ی چنانچه بخواهد در ازا ی اخذ طلاق، دخل و تصرف ی در اموال و حقوق مال ی خود؛ مانند بذل نفقه و مهر هی و اجرت المثل بنما ی،د با عنا یت به قانون رشد متعامل ین مصوّب شهر ی ور 1313 ، ا نی امر پس از احراز رشد یو در محکمه م مکن خواهد بود . - از نظر - 1 : 1395 / 03 / 30 - /7749 « اثبات رشد » برابر ق انون رشد متعامل ین مصوّب 1312 با دی به طرف تی دادستان اقام ه شود و ضرورت ی به طرف قرار دادن سرپرست قانون ی، اعم ولّی از قهر ی ای میق وجود ندارد . شا ی ان ذکر ولّی است قهر ی یم تواند برابر ماده 44 قانون امور حسب ی به تصم می دادگاه در ا نی خصوص اعتر اض کند ... : 1396 / 07 / 04 - /71539 - از آنجا یی که اثبات رشد جزو ا مور حسب ی است و تقد یم دادخواست موضوع ماده 8 قانون حما یت خانواده 1391 موجب تغ یی ر ماه تی آن نم ی شود و برابر قا نون رشد متعامل ی،ن اثبات رشد با دی به طرف تی دادستان اقامه شو د، بد یهی است ول ی قهر ی یم تواند برابر ماده 44 قانون امور حسب ی ب ه تصم می دادگاه در ا ین خصوص اعتراض کند . : 1398 / 11 / 21 - /7625 – ر . ک . ماده 3 قانون نحوه اجرای محکومیّت های ،مالی مصوّب 1393 / 07 / 15 مجلس شورای اسلامی و 1394 / 03 / 23 مجمع تشخیص مصلحت نظام . منبع: «مجموعهٔ تنقیح‌شدهٔ قوانین و مقررات ثبت اسناد و املاک» — سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، ۱۴۰۱؛ صفحهٔ ۴۳۹ کتاب. متن از لایهٔ متنیِ PDF خوانده شده؛ ممکن است فاصله‌گذاریِ برخی واژه‌ها نامرتب باشد.