از قانون امور حسب ی — مصوب ۱۳۱۹/۰۴/۰۲

بخش دوم - قوان ین فرعی ثبت اسناد و املاک 443 عبارت « یا ثابت نماید اصلاً نرسیده در این صورت ابلاغ تجدید ماده کی قانون تشد دی مجازات مرتکب ین ارتشاء، اختلاس و می شود » از متن ماده 71 آیین نامه حذف و ابطال می شود . کلاهبردار ی بوده و مرتکب به استناد آن قابل تعق بی یک فر ی نظرات مشورتی اداره حقوقی است . : 1386 / 03 / 05 - /71317 - با توجه به ا ی نکه قانون وکالت 1398: / 10 / 04 – /71042 - به موجب قسمت دوم ماده 34 مصوّب 1315 و اصلاحات بعد ی آن ه چی حکا یتی از ممنوع یت قانون وکالت مصوّب 1315 ، وکیل ،دادگستری که از راه ،حیله استفاده از وکالت نامه وکلا در مراجع غ یر قضائ ی ندارد د ر فرض ی پول یا مال یا سندی را در ظاهر به عنوان دیگر و در باطن راجع که موکل اخت ی ار گرفتن وجه ی را از مرجع غ یر قضائ ی به وک یل به عمل وکالت و یا در ظاهر به نام شخص دیگر و در باطن برای داده است وکالت نامه دارا ی اعتبار است . خود ،بگیرد کلاهبردار محسوب می شود . نظر بر این که دلیلی بر : 1389 / 08 / 23 – /75061 - تأسیس دفتر خدمات مشاوره نسخ این بخش از ماده 34 قانون پیش گفته وجود ندارد و در حقوق ی بدون اخذ مجوز از قوه قضا یی ه علاوه بر تظاهر و مداخله قوانین الحق مقرره ای در این خصوص نیامده ،است لذا این در امر وکالت و انطباق با ماده 55 قانون وکالت مصوّب سال قسمت از ماده 34 کماکان به قوت خود باقی است . 1315 از مصاد قی بارز تحص لی مال به طر یق نامشروع موضوع از قانون امور حسبی 1 مصوّب 1319 / 04 / 02 با اصلاحات و الحاقات بعدی فصل ششم - راجع ب ه وصیت 2 ماده – 276 وصیت نامه اعم از این که راجع باشد ب ه وصیت عهدی یا تملیکی، منقول یا غیرمنقول، ممکن انواع است ب ه طور رسمی یا خودنوشت یا سری تنظیم شود . وصیت دادگاه ها در مقام رسیدگی به امور مذکور و همچنین در رسیدگی نامه قوانین و مقرّرات مرتبط - مواد 825 و 826 قانون مدنی، مصوّب 1307 / 02 / 18 با به درخو ا ست تنفیذ وصیت نامه ملزم به رعایت قواعد و عادات اصلاحات و الحاقات بعدی . مسلمه در مذهب آنان جز در مورد مقرّرات قانون راجع به انتظامات عمومی بوده و باید احکام خود را بر طبق آن صادر نمای ند . رویّه قضایی - رأی اصراری شماره 1352 / 03 / 28 - 31 دیوان عالی کشور : - رأی وحدت رویّه 1351 / 10 / 13 - 54 دیوان عالی کشور : ر . ک . وصیت نامه تا میزان ثلث ترکه و تعیین اوصیاء و ناظر قابل ترتیب ماده 291 قانون امور،حسبی مصوّب 1319 / 04 / 02 با اصلاحات اثر است . و الحاقات بعدی . - رأی 1316 / 11 / 21 - 2522 شعبه 1 دیوان عالی کشور : عدم - رأی وحدت رویّه 1363 / 09 / 19 - 37 دیوان عالی کشور : نظر ذکر فسخ وصیت نامه قبلی در وصیت نامه بعدی با در نظر گرفتن به اصل سیزدهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران بر این که مادتین 838 و 839 قانون مدنی سلب اعتبار از وصیت نامه بعدی به موجب ماده واحده قانون اجازه رعایت احوال شخصیه ی که صحت صدور و اصالت آن محرز گردیده نمی نماید . ایرانیان غیرشیعه در محاکم مصوّب مرداد ماه سال 1312 نسبت - رأی 1326 / 03 / 14 - 620 شعبه 4 دیوان عالی کشور : هرگاه به احوال شخصیه و حقوق ارثیه و وصیت ایرانیان غیرشیعه که طبق وصیت نامه، خواهان و خوانده هر دو وصی باشند مطالبه یکی مذهب آنان به رسمیت شناخته شده لزوم رعایت قواعد و عادات از اوصیاء خواسته را از وصی دیگر بدون مستند قانونی و مخلاف مسلمه متداوله در مذهب آنان در دادگاه ها، جز در مواردی که مدلول وصیت نامه خواهد بود . مقرّرات قانون راجع به انتظامات عمومی باشد تصریح گردیده فلذا . 1 این قانون مشتمل بر 378 ماده در تاریخ 1319 / 04 / 02 به تصویب مجلس شورای ملی رسید و در روزنامه رسمی 3486 مورخ 1319 / 06 / 19 منتشر شده است . در تاریخ 1337 / 09 / 20 تبصره ای به ماده 361 الحاق شده و مواد 361 ، 362 و 364 قانون در تاریخ 1374 / 04 / 18 و ماده 375 در تاریخ 1361 / 12 / 26 اصلاح شده است . . 2 به مواد 825 تا 860 قانون مدنی مصوب 1307 / 02 / 18 با موضوع وصیت، مراجعه شود . 444 مجموعه منقح قوانین و - رأی 1329 / 09 / 20 - 1520 شعبه 6 دیوان عالی کشور : ماده 1235 قانون مدنی ناظر به موردی است که از طرف موصی تکلیف خاصی معین نشده باشد . - رأی 1332 / 03 / 17 - 436 شعبه 1 دیوان عالی کشور : موافق ماده واحده مصوّب 31 تیر 1312 در مورد وصیت ایرانیان غیرشیعه دادگاه ها باید قواعد و عادات مسلمه متداول د ر مذهب آنان را رعایت نماید و در این مورد فرقی بین این که وصیت قبل یا بعد از وضع قانون مزبور به عمل آمده باشد، موجود نیست . - رأی 155 یا 1369 / 09 / 10 - 551 شعبه 33 دیوان عالی کشور : معامله و فروش مورد وصیت از جانب موصی در زمان حیات خود نشانگر عدول موصی مذکور از وصیت می باشد . - رأی 1370 / 02 / 14 - 174 شعبه 20 دیوان عالی کشور : در خصوص وصیت مورّث به محروم کردن احد از فرزندان از ارث چون این قسمت از وصیت نامه برخلاف شرع انور اسلام و قانون مدنی است قابل پذیرش نیست . - رأی 1370 / 10 / 01 - 1077 شعبه 7 دیوان عالی کشور : به موجب ماده 839 قانون مدنی اگر موصی ثانیاً وصیتی برخلاف وصیت اول نماید وصیت دوم صحیح است . - رأی 1370 / 10 / 01 - 1092 شعبه 7 دیوان عالی کشور : وصیت نامه ابرازی مطابق ماده 276 قانون امور حسبی تنظیم نگردیده است و مستنداً به ماده 291 همان قانون در مراجع رسمی پذیرفته نیست . - رأی 1370 / 10 / 21 - 1263 شعبه 7 دیوان عالی کشور : وصیت نامه عادی مطابق هیچ یک از شقوق سه گانه ماده 276 قانون امور حسبی باشد این که وصیت نامه هم مانند بقیه اسناد به اقرار مدعی علیهم و با شهادت شهود عادل اثبات می شود و شورای نگهبان هم انحصار وصیت نامه را در سه قسم ماده 276 قانون امور حسبی خلاف شرع اعلام کرده است . - رأی 1370 / 12 / 20 - 703 شعبه 3 دیوان عالی کشور : وکیل خوانده اظهار داشته که : موصیه در زمان حیات خویش از مقدار 35 قوطی جایگاه 25 قوطی را به طور قطع طبق سند عادی مورخه 60 / 09 / 25 به موکل منتقل نموده و عده ای فروش نامه را تسجیل نموده اند و طبق همین سند موصیه وصیت کرده که پس از فوت او جایگاه ده قوطی دیگر به موکل تعلق دارد و اگر این انتقال واگذاری تلقی نشود، وصیت تکمیلی خواهد بود . - رأی 1371 / 06 / 08 - 342 شعبه 18 دیوان عالی کشور : ساکن بودن خوانده در غیر محل آخری ن اقامتگاه موصی، نفی صلاحیت از دادگاه آخرین اقامتگاه موصی نمی نماید . - رأی 1372 / 03 / 27 - 3255 شعبه 33 دیوان عالی کشور : دادگاه به لحاظ این که طرفین شافعی مذهب هستند و علمای اهل مقررات ثبت اسناد و املاک تسنن اظهار داشته اند وصیت بر ورثه موقوف به اجازه سایر ورثه می باشد چون ورّاث دیگر رضایت نداشتند به استناد اصل 12 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و بند 2) ( ماده واحده مصوّب سال 1312 حکم بر ابطال وصیت نامه را صادر نموده است . - رأی 1373 / 09 / 01 - 5036 شعبه 33 دیوان عالی کشور : نظر به این که موصی ثلث کلیه سرمایه خود غیر از خانه را به برادران و خواهران خود و ربع بقیه آن را به مادر و مابقی را به زوجه وصیت نموده تنفیذ در ثلث ماترک موصی کلا به نفع خواهان ( زوجه موصی ) صحیح نبوده است، بلکه وصیت در ثلث ساختمان به نفع زوجه صحیح است و در سایر اموال غیر از ساختمان نصف ثلث است و نصف دیگر مال خواهران و بر ادران و مادر موصی می باشد . - رأی 1373 / 09 / 08 - 5061 شعبه 33 دیوان عالی کشور : مطابق ماده 838 قانون مدنی موصی می تواند از وصیت خود رجوع کند . - رأی 1373 / 09 / 16 - 5076 شعبه 33 دیوان عالی کشور : با عنایت به این که موصی نصف خانه را در مقابل دینی که به زوجه خود داشت ه است منجزاً داده است و از مجازات موصی بوده و داخل در وصیت نیست . - رأی 1374 / 01 / 05 - 5404 شعبه 33 دیوان عالی کشور : با توجّه به این که نذر کلّیه اموال منقول و غیرمنقول بعد از وفات قید شده وصیّت نامه تلقّی شده نه نذر . نظرات مشورتی اداره حقوقی : 1359 / 05 / 28 - /72942 - چون به موجب ماده 276 قانون امور حسبی یکی از اقسام وصیت نامه های معتبر، وصیت نامه رسمی است با توجه به ماده 1295 قانون مدنی تنظیم چنین وصیت نامه ای در یکی از محاضر رسمی کشور آلمان به شرط حائز بودن شرایط مندرج در آن ماده و مغایر نبودن آن با ضوابط و مقرّرات آمره پیش بینی شده در مواد 825 تا 860 قانون مدنی نافذ و واجد اعتبار خواهد بود . : 1361 / 07 / 03 - /73034 - ر . ک . ماده 279 ،قانون امور حسبی مصوّب 1319 / 04 / 02 با اصلاحات و الحاقات بعدی . : 1361 / 07 / 18 - /73618 - بر حسب مستنبط از ماده 1187 قانون مدنی در صورتی که ناظر استصوابی به جهتی از جهات نتواند انجام وظیفه نماید موقتاً حاکم کسی را به عن وان ناظر معین می نماید تا تکلیف او را انجام دهد و پس از رفع ممنوعیت، حاکم کسی را که به عنوان ناظر معین نموده است عزل خواهد کرد . : 1362 / 03 / 26 - /71340 - مستنبط از کلیه مقرّرات قانون مدنی و امور حسبی در باب وصیت آن است که وصیت نامه مشمول مرور زمان نمی شود و و صیت ّنامه تنفیذ شده معتبر است و قرار رد بخش دوم - قوان ین دعوی به لحاظ مرور زمان خللی به اعتبار آن وارد نمی آورد . : 1363 / 02 / 02 - /7211 - با توجه به مواد 276 و 283 و 291 قانون امور حسبی، وصیت شفاهی معتبر نیست مگر در موارد فوق العاده ای که وصی نمی تواند به یکی از طرق مذکور در مواد 276 تا 281 قانون مزبور وصیت کند و یا در صورتی که اشخاص ذی نفع در ترکه به صحت آن اقرار نمایند . بنابراین چون مورد استعلام از موارد فوق العاده نبوده و ورّاث ذی نفع ی هم به صحت آن اقرار نکرده است قابل پذیرش نیست و لذا اموال می ت مذکور با عنایت به ماده 866 ق انون مدنی و قانون اموال بالوارث بایستی در اختیار دولت قرار گیرد . 1365: / 11 / 29 - /76442 - چنانچه وصیت نامه مطابق مقرّرات فصل ششم قانون امور حسبی تنظیم شده باشد، مفاد آن نسبت به ثلث ماترک و به ترتیبی که نیت موصی بوده قابل اجراست . : 1366 / 02 / 02 - /7623 - تسجیل یا گواهی وصیت نامه خودنوشت از طرف کنسولگری ها بر طبق مواد 276 به بعد قانون امور حسبی بلامانع است و می توانند به این امر اقدام نمایند . اضافه می نماید که احراز صحت وصیت و صدور حکم در مورد تنفیذ آن در صورت وقوع اختلاف پس از فوت موصی و میزان نفوذ آن نسبت به تم ام یا قسمتی از ماترک امری حقوقی و در صلاحیت دادگاه های ذی صلاحیت است . : 1370 / 10 / 11 - /75478 - فرق وصیت تملیکی و هبه آن است که هبه مربوط به زمان حیات است . یعنی واهب در زمان حیات خودش چیزی را به متهب مجاناً تملیک می کند ولی وصیت تملیکی بعد از ممات است و چون د ر وصیت لفظ خاصی برای ایجاب لازم نیست بنابراین هر عبارتی که متضمن معنای تملیک مجانی بعد از ممات باشد وصیت محسوب می شود و این امر باید از سیاق و کلام و قرائن استفاده شود . در وصیت تملیکی توالی ایجاب و قبول شرط نیست زیرا ممکن است موصی سال ها بعد از ایجاب وصیت زنده باشد و مثال بیست سال بعد بمیرد و موصی له ّپس از اطلاع از مرگ موصی و وقوع وصیت آن را قبول یا رد نماید و در اعلام قبول یا ردّ نیز محدویت زمانی وجود ندارد، فقط باید تأخیر در اعلام تصمیم موجب ضرر ورثه نشود بر اساس ماده 833 قانون مدنی . با توجه به مراتب فو ق پاسخ استعلام این است که مورد سؤال طبق ماده 856 قانون مدنی وصیت تملیکی محسوب می شود و چنانچه در مضمون وصیت تردید باشد که وصیت است یا هبه تشخیص موضوع با دادگاه رسیدگی کننده است . ضمناً طول مدت حیات موصی مؤثر در تحقیق یا عدم تحقیق وصیت نیست . : 1377 / 06 / 02 - /73732 - ر . ک . ماده 297 ،قانون امور حسبی مصوّب 1319 / 04 / 02 با اصلاحات و الحاقات بعدی . فرعی ثبت اسناد و املاک 445 : 1377 / 11 / 15 - /78360 - با توجه به نظریه مورخ 1367 / 08 / 04 شورای نگهبان، هر نوع وصیت نامه اعم از وصیت نامه های سری، رسمی و خودنوشت و وصیت نامه های موضوع ماده 291 قانون امور حسبی صرف نظر از مدت سه ماه مقرّر در ماده 294 قانون مذکور، قابل رسیدگی تشخیص داده شده است . بنابراین مواد 276 به بعد قانون امور حسبی که در تعریف انواع وصیت و شرا ی ط است به قوت خود باقی است . : 1377 / 12 / 10 - /78877 - با عنایت به مفاد مواد 829 و 838 قانون مدنی که به موجب آن موصی حتی در صورتی که موصی له موصی به را قبض کرده باشد می ،تواند از وصیت خود رجوع نماید تفویض وکالت بعدی به مؤسسه خیریه نسبت به انتقال موصی ،به مبین عدول از وصیت قبلی است . : 1379 / 11 / 02 - /710643 - با توجه به تعریف ماده 826 قانون مدنی از وصیت تملیکی و عهدی، مقرّرات مواد 827 و 850 و 851 قانون مدنی راجع به وصیت تملیکی است زیرا علاوه بر این که مواد اخیرالذکر در فصل مربوط به موصی له آمده، ماده 834 قانون مدنی در مورد وصیت عهدی مقرّر داشته : در وصیت عهدی قبول شرط نیست پس بنابراین وصیت عهدی از شمول مواد 850 و 851 قانون مدنی خارج است . : 1382 / 05 / 25 - /73893 - در مورد وصیت تملیکی متوفای بالوارث، با توجه به این که موضوع از امور حسبی است و رعایت تشریفات قانونی حاکم بر دعاوی ترافعی در این گونه امور ضرورتی ندارد؛ لذا الزاماً نباید دعوای مورد بحث به طرفیت شخص یا اشخاص معی نی صورت پذیرد تا دعوای مورد استعلام، قابلیت استماع را داشته باشد و در مورد تعیین مدیر ترکه نیز چنانچه دادگاه ضرورتی در تعیین آن تشخیص دهد می تواند رأساً در این مورد اقدام نماید . - از نظر - 2 ...: 1384 / 01 / 23 - /7243 اگرچه طبق مواد 276 و 283 و 287 و 289 و 290 و 291 قانون امور حسبی، وصیت نامه باید به ترتیبی که در این مقرّرات آمده است تنظیم شود . اما صرف عدم اقرار به صحت وصیت نامه از جانب اشخاص ذی نفع در ترکه از موجبات صدور قرار ردّ دعوی نیست و دادگاه باید بر اساس قوانین و مقرّرات مربوط به صحت یا عدم صحت وصیت نامه را مورد رسیدگی قرار دهد . : 1389 / 09 / 01 - /75263 - اگر منظور از دعوای تنفیذ وصیت نامه تأیید آن در موارد اختلاف بین ورثه یا اشخاص ذی نفع مانند موصی له و وصی در خصوص صحت آن باشد با توجه به این که از امور ترافعی است و با عنایت به مواد 276 به بعد قانون امور حسبی و مقرّرات آیین نامه راجع به ماده 299 قانون امور حسبی مصوّب 1322 و نظریه شورای نگهبان به شماره - 2639 446 مجموعه منقح قوانین و 1367 / 08 / 04 مبنی بر اعتبار وصیت نامه عادی در صورتی که حجت شرعی بر صحت مفاد آن در دادگاه ارائه و ثابت شود، قابل استماع است . : 1393 / 09 / 18 - /72243 - اولاً، با توجه به صراحت ذیل ماده 7 آیین نامه اجرایی ماده واحده قانون پیوند اعضای بیماران فوت شده ... مصوّب 1379 / 01 / 17 مبنی بر این که رضایت کلیه ورّاث جهت پیوند عضو متوفی یا کسی که دچار مرگ مغزی شده، لازم می باشد، بنابراین در فرض استعال م می بایست کلیه ورّاث قانونی جهت اهدا یا پیوند عضو فرد متوفی رضایت دهند، و الّا موضوع پیوند و اهدای عضو امکان پذیر نبوده و برخلاف مقرّرات می باشد . البته اگر شخص وصیت کرده باشد، موضوع تابع ماده 6 آیین نامه رسمی ماده - 277 ترتیب تنظیم وصیت نامه رسمی و نامه دفاتر اسناد رسمی مقرّر است . وصیت قوانین و مقرّرات مرتبط تنظیم - ماده 1287 قانون مدنی، مصوّب 1307 / 02 / 18 با اصلاحات و ترتیب الحاقات بعدی . رویّه قضایی - رأی 1372 / 10 / 04 - 3940 شعبه 33 دیوان عالی کشور : وصیت نامه دیگر که رسمی می باشد و به ثبت رسیده باشد همه آن را قبول دارند و نیاز به تنفیذ ندارد دادگاه به استناد ماده 277 قانون امور حسبی و مادتین 1287 و 1288 قانون مدنی، مورد را از قبل سالبه به انتفای موضوع تلقی گردیده اس ت . ماده – 278 وصیت نامه خودنوشت در صورتی معتبر خودنوشت تاریخ روز و ماه و سال ب ه خط موصی بوده و ب ه امضاء او نامه وصیت رویّه قضایی اعتبار - رأی 1323 / 10 / 18 - 369 شعبه 1 دیوان عالی کشور : اگر وصیت نامه ابرازی در دادگاه منسوب به خط و امضای موصی بوده و تاریخ هم داشته باشد دادگاه بایستی به صحت صدور آن از ناحیه موصی رسیدگی نماید، چه در صورت اثبات خط و امضای موصی عنوان وصیت نامه خودنوشت را خواهد داشت که مطابق ماده 278 قانون امور حسبی معتبر است و فرضاً با نسخه دیگر وصیت نامه ا ز حیث مفاد و جملات اختلاف داشته یا صاحب دفتر اسناد رسمی نظری مبنی بر بطلان آن اظهار کرده باشد هیچ یک سلب اعتبار از آن نمی کند . - رأی 1371 / 04 / 31 - 2111 شعبه 33 دیوان عالی کشور : وصیت نامه خودنوشت در صورتی معتبر است که تمام آن به خط موصی نوشته شده و دارای تار یخ روز و ماه و سال به خط موصی بوده و به امضای او رسیده باشد . نظرات مشورتی اداره حقوقی مقررات ثبت اسناد و املاک یاد شده خواهد بود . ثانیاً، در خصوص کالبدشکافی متوفی ، در مواردی که دستور مقام قضایی برای تعیین علت فوت صورت می گیرد، موضوع منوط به رضایت اولیای دم نمی باشد . اما در سایر موارد باید کلیه ورّاث رضایت خود را اعلام نمایند . ثالثاً، در مورد محل دفن در صورت اختلاف بین وراث، بدواً می بایست به نحوی نامبردگان مصالحه و توافق نمایند و جسد متوفی نباید بر روی زمین بماند و در اولین فرصت دفن شود تا موجب هتک حرمت جسد میت نشود . با این حال بهتر است با توجه به جنبه های شرعی قضیه، در این مورد بر اساس نظر مراجع محترم تقلید رفتار شود . اعتبار آن ب ه طوری است که برای اسناد تنظیم شده در - رأی 1327 / 02 / 26 - 4275 شعبه 1 دادگاه عالی انتظامی قضات : تقریر وصایت یا قیمومتی که متکی به سند رسمی نباشد و تعیین شخصی که به استناد وصیت نامه رسمی مدعی وصایت بوده خارج از وظیفه دادستان و تخلّف است . نظر مشورتی اداره حقوقی - از نظر : 1385 / 04 / 31 - /73133 صدور گواه ی انحصار وراثت از جانب دادگاه مانع از آن ن ی ست که دادگاه طبق مقرّرات مربوط به وصّتی نامه رسم ی ابراز شده از طرف ذ ی نفع ن زی رس ی دگ ی و حکم مقتض ی صادر نما ید .... است که تمام آن ب ه خط موصی نوشته شده و دارای رسیده باشد . : 1342 / 12 / 29 - /77218 - با توجه به ماده 278 قانون امور حسبی و ماده 843 قانون مدنی که ذیلا درج می شود : ماده 287 قانون امور حسبی . وصیت نامه خودنوشت در صورتی معتبر است که تمام آن به خط موصی نوشته شده و دارای تاریخ روز و ماه و سال به خط موصی بوده و به امضا ی او رسیده است . ماده 843 قانون مدنی ؛ وصیت به زیاده بر ثلث ترکه نافذ نیست مگر به اجازه ورّاث و اگر بعض از ورثه اجازه کند فقط نسبت به سهم او نافذ است . در مورد س ؤ لا فوق کمیسیو ن مشورتی حقوق مدنی اداره حقوقی در جلسه مورخ 1342 / 12 / 15 چنین اظهار نظر نموده است - .1 در صورتی که وصیت نامه بر طبق ماده 278 قانون امور حسبی خودنوشت شناخته شود معتبر است لیکن اگر در ضمن آن به بیش از ثلث ترکه وصیت شده باشد بر طبق ماده 843 قانون مدنی وصیت زائد بر ثلث ترکه نافذ نیست مگر با اجازه ورّاث و اگر بعض از ورثه اجازه کند فقط نسبت به سهم او نافذ است - .2 در صورت وجود صغیر اصولا ّولی یا وصی یا قی م نمی تواند وصیت بخش دوم - قوان ین فرعی ثبت اسناد و املاک 447 زائد بر ثلث را نسبت به سهم صغیر تنفیذ نماید مگر این که اجازه خط موصی نوشته شده و دارای تاریخ و امضاء او می باشد به قویاً متضمن مصلحت و غبطه صغیر و عدم اجازه موجب تضرر موجب ماده 278 قانون مزبور خودنوشت محسوب است . حتمی نداردّ او باشد . در صورت وجود ولی و وصی دادسرا تکلیفی : 1393 / 02 / 10 - /7258 - ر . ک . ماده 63 قانون ثبت اسناد و ولی در مورد قی م اجازه باید با تصویب دادستان باشد . املاک، مصوّب 1310 / 12 / 26 با اصلاحات و الحاقات بعدی . : 1353 / 05 / 15 - /72101 - وصیت نامه تنظیم شده در .: 1393 / 11 / 26 - /72934 - ر . ک ماده 1293 قانون مدنی، کنسولگری جزء اسناد رسمی محسوب نمی گردد ولی از نظر مصوّب 1307 / 02 / 18 با اصلاحات و الحاقات بعدی . این که تمام آن برطبق گواهی معاون کن سولگری ایران در ژنو به ماده – 279 وصیت نامه سری ممکن است ب ه خط موصی یا ب ه خط دیگری باشد ولی در هر صورت باید وصیت ب ه امضاء موصی برسد و ب ه ترتیبی که برای امانت اسناد در قانون ثبت اسناد مقرّر گردیده در اداره ثبت اقامتگاه نامه سری موصی یا محل دیگری که در آ ی ین نامه وزارت دادگستری 1 معین می گردد امانت گذارده می شود . قوانین و مقرّرات مرتبط سری بودن وصیت است ولی اگر وصیت نامه مزبور واجد شرا ی ط - مواد 75 تا 80 ،قانون ثبت اسناد و املاک مصوّب قانونی وصیت نامه خودنوشت باشد با این عنوان معتبر است . مگر 1310 / 12 / 26 با اصلاحات و الحاقات بعدی . این که موصی از وصیت خود عدول کرد ه باشد . - ماده 288 ،قانون امور حسبی مصوّب 1319 / 04 / 02 با : 1361 / 07 / 03 - /73034 - اگر وصیت نامه ابرازی مطابق ماده اصلاحات و الحاقات بعدی 279 . قانون امور حسبی تنظیم شده و وفق مقرّرات مواد 1 و 2 - آیین نامه راجع به مادتین 279 و 288 قانون امور حسبی، آیین نامه راجع به مواد 279 و 288 قانون مذکور مصوّب 1322 مصوّب 1322 وزارت دادگستری . نگهداری شده باشد به عنوان وصیت نام ه سری معتبر است و - آیین نامه ماده 299 قانون امور حسبی، مصوّب 1322 وزارت چنانچه واجد شرا ی ط قانونی فوق الذکر نباشد وصیت نامه سری دادگستری . محسوب نمی گردد و مطابق ماده 276 قانون امور حسبی اگر وصیت نامه به یکی از اقسام سه ،گانه وصیت یعنی رسمی رویّه قضایی خودنوشت و یا سری تنظیم نشده باشد در دادگاه ها قابل پذیرش - رأی 1370 / 02 / 17 - 223 شعبه 20 دیوان عالی کشور : قاضی نیست مگر آن که اشخاص ذی نفع در ترکه به صحت وصیت اقرار دادگاه در تأیید حکم خود چنین مرقوم نموده که : موصی در نمایند . رأی وحدت رویّه شماره 54 مورخ 1351 / 10 / 13 نیز حتی وصیت نامه قید نموده ثلث حیاط را به خواهران مرحوم بدهند . تنفیذ بعضی از ورّاث را نسبت به سهم آن ها پذیرفته است . چنانچه منظور وی تملیکی است زیرا هر عاقلی فهم دارد که میت قدرت همه ورثه آن را قبول و تنفیذ کرده اند باید به آن عمل کرد . تملیکی ندارد و احسان می کند لذا همان مور د از وصیت نامه نیز : 1378 / 05 / 13 - /72581 - تفو ضی حق انتفاع به صورت عمر ی عهدی است . به موص ی له از مصاد یق ماده 838 قانون مدن ی راجع به عدول از نظرات مشورتی اداره حقوقی وص تی ین ست . : 1352 / 11 / 28 - /76598 - صرف استرداد وصیت نامه سری از : 1393 / 02 / 10 - /7258 - ر . ک . ماده 63 قانون ثبت اسناد و اداره ثبت انصراف موصی از وصیت نیست و فقط سالب عنوان سواد املاک، مصوّب 1310 / 12 / 26 با اصلاحات و الحاقات بعدی . در وصیت ماده - 280 کسی که سواد ندارد نمی تواند ب ه ترتیب سری وصیت نماید . ماده - 281 کسی که نمی تواند حرف بزند هرگاه بخواهد وصیت نامه سری تنظیم کند باید تمام وصیت نامه وص که یت نامه را ب ه خط خود نوشته و امضاء نماید و نیز در حضور مس ئ ول دفتر رسمی روی وصیت نامه بنویسد که این برگ حرف برا بزند ی وصیت نامه اوست و در این صورت مس ئ ول دفتر باید روی پاکت یا لفافی که وصیت نامه در اوست بنویسد که کسی عبارت مزبور را موصی در حضور او نوشته است . استرداد ماده – 282 وصیت نامه سری را موصی همه وقت می تواند ب ه ترتیبی که برای استرداد اسناد امانتی مقرّر وصیت نامه . 1 آیین نامه راجع به مادتین 279 و 288 قانون امور حسبی، در سال 1322 به تصویب وزیر دادگستری رسیده است . 448 مجموعه منقح قوانین و مقررات ثبت اسناد و املاک است استرداد نماید . قوانین و مقرّرات مرتبط با اصلاحات و الحاقات بعدی . العاده - مواد 79 و 80 ،قانون ثبت اسناد و املاک مصوّب 1310 / 12 / 26 فوق ماده - 283 در موارد فوق العاده از قبیل جنگ یا خطر مرگ فوری و امراض ساریه و مسافرت در دریا که موارد در مراوده نوعاً مقطوع و ب ه این جهت موصی نمی تواند ب ه یکی از طرق مذکور وصیت کند ممکن است وصیت ب ه ت صی و طریقی که در مواد بعد ذکر می شود واقع شود . نظر مشورتی اداره حقوقی مصوّب 1319 / 04 / 02 با اصلاحات و الحاقات بعدی . مجروح : 1363 / 02 / 02 - /7211 - ر . ک . ماده 276 ،قانون امور حسبی یا ماده - 284 افراد و افسران نظامی و کسانی که در ارتش اشتغال ب ه کاری دارند می توانند نزد یک نفر بیمار نظامیان افسر یا هم ردیف او با حضور دو گواه وصیت خود را شفاهاً اظهار نمایند . و ان ماده - 285 در صورتی که نظامی یا کسی که در ارتش اشتغال ب ه کاری دارد بیمار یا مجروح باشد ممکن نظامی ت است وصیت خود را در حضور رئیس بهداری ارتش و مدیر بیمارستان که موصی آنجاست اظهار نماید . صی و ماده - 286 اشخاصی می توانند ب ه ترتیب مذکور در دو ماده قبل وصیت نمایند که در جنگ یا مأمور ان نظامی عملیات جنگی باشند یا در محلی زندانی یا محصور باشند که مراوده با خارج نباشد . ت وصی نظر مشورتی اداره حقوقی خودنوشت، رسم ی درآ دی تا در دادگاه پذ ی رفته شود، ول ی وصّتی را رط ش : 1390 / 10 / 20 - /74486 - هرچند مطابق ماده 286 قانون امور نبا دی در زمره عقود تشر ی فات ی به حساب آورد . بنابرا ین در فرض حسب،ی وص ّتی نامه با ی ست ی به یکی از صورت ها ی ّی سر، سؤال، وص ّتی نامه عاد ی هم قابل پذ ی رش یم باشد و در صورتّ احراز صح ت وص یت نامه دادگاه آن را تنف ذی خواهد نمود . گواه ماده - 287 در سایر موارد مذکور در ماده 283 موصی می تواند در حضور دو نفر گواه وصیت خود را اظهار حضور نماید و یکی از آن دو گواه اظهارات او را با تعیین تاریخ روز و ماه و سال و محل وقوع وصیت نوشته و موصی در ت صی و گواه ها آن را امضاء می نمایند و اگر موصی نتواند امضاء کند گواه ها این نکته را در وصیت نامه قید می کنند . و رویّه قضایی - از رأی 1372 / 12 / 25 - 4196 شعبه 33 دیوان عالی کشور : با - از رأی 1369 / 11 / 30 - 891 شعبه 33 دیوان عالی کشور : پس توجّه به محتویات پرونده اوالً دلیل بر اثبات صحّت وصیّت نامه از اعتبار شهادت شهود وصیت نامه و قبول آن، تفکیک بین صدور موجود نبوده و با شهادت کاتب وصیّت نامه صحّت آن ثابت و ذیل وصیت نامه وجهی ندارد و گواهی حصر وراثت موجب نقض نمی شود . ... وصیت نمی شود - ... رأی 1373 / 04 / 01 - 249 شعبه 30 دیوان عالی کشور : امام - رأی 1371 / 05 / 04 - 2127 شعبه 33 دیوان عالی کشور : جماعت مسجد اظهار کرد، آن مرحوم آمد مسجد اظهار کرد وصیت در شرع مقدس اسلام با شهادت 2 مرد عادل تا میزان وصیّت نامه می خواهم بنویسم . آن مرحوم مطالب منعکس در ثلث ترکه میت ثابت می شود و لذا با شهادت یک زن یک چهارم وصیّت نامه را گفت و من نوشتم به خط خودم است . دادگاه ب ا توجّه و به شهادت دو زن دو چهارم و با شهادت 3 زن سه چهارم و با به شهادت شهود صحّت صدور وصیّت نامه را محرز دانسته است . شهادت چهار زن تمامی موصی به اگر از ثلث تجاوز نکند ثابت - رأی 1326 / 01 / 27 - 4011 شعبه 1 دادگاه عالی انتظامی می شود . قضات : ایراد بر دادستان به این که به استناد وصیّت نامه عادی از - رأی 1371 / 10 / 22 - 2736 شعبه 33 دیوان عالی کشور : ،یک نفر متوفّی، عیال او را در تمام امور او مداخله داده، وارد نیست اعتراض معترض وارد ا ست زیرا هیچ یک از شهود معرفی شده از چه صحیح دانستن وصیّت نامه و امتناع از تعیین قیّم برای صغار طرف خواهان، شهادت به کل مضمون وصیّت نامه نداده اند و در به اتکای آن و اخطار به عیال متوفّی به این که امور راجعه به حین وصیّت هم حضور نداشته اند . متوفّی با او است مبنی بر نظری بوده که اتّخاذ آن از مراجعه به وصیّت نامه و اقتران آن با اوضاع و احوال قضیه بوده است . زیرا بخش دوم - قوان ین فرعی ثبت اسناد و املاک 449 این وصیّت نامه در حالی تنظیم شد ه که موصی خود را مشرف به نظر مشورتی اداره حقوقی خطر مرگ می دانسته و با حضور عده ای که دو نفر از آن ها از : 1363 / 03 / 02 - /7271 - وصیت شفاهی با توجه به مواد 276 ، مأمورین دولتی بوده اند، انشای وصیّت نموده و وصیّت نامه با 283 و 291 قانون امور حسبی پذیرفته نیست مگر در موارد امضای او تنظیم گردیده و به نظر دادستان مورد با ماده 287 فوق العاده یا موردی که اشخاص ذی نفع در ترکه به صحت آن قانون امور حسبی منطبق و به این لحاظ از دخالت یعنی تعیین اقرار نمایند . قیّم به ترتیب مقتضی خودداری نموده است . ماده - 288 اشخاصی که مطابق ماده 284 و 285 وصیت نزد آن ها شده و همچنین گواه های مذکور در امانت گذاردن ماده قبل، در اول زمان امکان باید در اداره ثبت اسناد یا محلی که در آ ی ین نامه 1 وزارت دادگستری تعیین می شود وص حاضر شده وصیت نامه را مطابق مقرّرات راجع به امانت گذاردن اسناد امانت بگذارند و ضمناً اعلام کنند که این یت نامه آخرین وصیت موصی است که با داشتن اهلیت اظهار دا ش ته . قوانین و مقرّرات مرتبط اصلاحات و الحاقات بعدی . - ماده 75 ،قانون ثبت اسناد و املاک مصوّب 1310 / 12 / 26 با - آیین نامه راجع به مادتین 279 و 288 قانون امور حسبی، مصوّب 1322 وزیر دادگستری . عدم م اد ه - 289 در صورتی که اشخاص مذکور در ماده 284 و 285 اظهارات موصی را ننوشته باشند در اول انشا ی زمان امکان نزد دادرس دادگاه بخشی 2 که به او دسترسی دارند حاضر شده و اظهارات موصی را با تاریخ و محل اظهارات وقوع وصیت و اهلیت موصی شفاهاً اظهار می دارند اظهارات مزبور در صورت مجلس نوشته شده و ب ه امضاء موصی دادرس دادگاه بخش 3 و گواه ها می رسد . ماده - 290 وصیتی که مطابق مواد قبل ( در موارد غیر عادی ) واقع می شود بعد از گذشتن یک ماه از تاریخ اعتبار وص مراجعت و رسیدن موصی ب ه محلی که بتواند ب ه یکی از طرق مذکور در ماده 276 وصیت کند ب ا گذشتن یک یت در ماه از تاریخ باز شدن راه و مرتفع شدن مانعی که به واسطه آن مانع نتوانسته موصی ب ه یکی از طرق مذکور موارد وصیت نماید بی اعتبار می شود مشروط ب ه این که در مدت نام برده موصی متمکن از وصیت باشد . غ یر عاد ی نظر شورای نگهبان - رأی 1379 / 09 / 24 - 394 شعبه 30 دیوان عالی کشور : استناد : 1367 / 08 / 04 – 2639 - ر . ک . ماده 294 ،قانون امور حسبی دادگاه به ماده 290 قانون امور حسبی مستنداً به نظریه شماره مصوّب 1319 / 04 / 02 با اصلاحات و الحاقات بعدی 2639 . مورخ 1367 / 08 / 08 فقهای شورای نگهبان مغایر با موازین شرعی است . رویّه قضایی ماده - 291 هر وصیتی که ب ه ترتیب مذکور در این فصل واقع نشده باشد در مراجع رسمی پذیرفته نیست شرایط عدم مگر این که اشخاص ذی نفع در ترکه ب ه صحت وصیت اقرار نمایند . پذیرش قوانین و مقرّرات مرتبط به این که از ماده 291 قانون امور حسبی که پذیرفته شدن وصیت - مواد 832 و 1275 قانون مدنی، مصوّب 1307 / 02 / 18 با وصیّت نامه عادی را مشروط به تصدیق اشخاص ذی نفع در ترکهّ در اصلاحات و الحاقات بعدی . دانسته است لزوم تأیید کل یه ورثه استفاده نمی شود تصدیقّ و عدم مراجع بعضی ورّاث از مانع نفوذ و اعمال وصیّت در سهم ور اثی که آن رویّه قضایی رسمی را قبول کرده اند، نمی باشد و ماده 832 قانون مدنی نیز مؤید این - رأی وحدت رویّه 1351 / 10 / 13 - 54 دیوان عالی کشور : نظر معنی است و بر طبق مواد 1275 و 1278 قانون مدنی اقرار . 1 آیین نامه راجع به مادتین 279 و 288 قانون امور حسبی، در سال 1322 به تصویب وزیر دادگستری رسیده است . 2 و 3. در حال حاضر دادگاه عمومی . 450 مجموعه منقح قوانین و هرکس نسبت به خ ود آن شخص نافذ و مؤثر است و ملزم به اقرار خود خواهد بود . - رأی بدون شماره 1369 / 12 / 04 - شعبه 20 دیوان عالی کشور : وصیّت نامه ابرازی از طرف متقاضی تجدیدنظر رد شده و دادگاه پس از استماع اظهارات نویسنده و دو نفر که آن را تسجیل کردند بدون استناد به دلیل معتبر شر عی از علم و یا بیّنه آن را تنفیذ نموده لذا رأی معترض عنه موجّه نبوده نقض می شود . - رأی 1370 / 02 / 23 - 186 شعبه 30 دیوان عالی کشور : نداشتن تاریخ در برگ وصیّت نامه دلیل عدم صحّت وصیّت نامه نیست . - رأی 1370 / 05 / 16 - 70 / 518 شعبه 30 دیوان عالی کشور : چون تجدیدنظرخو اه مدّعی است ورّاث مرحوم « ن »( ذی نفع ) به صحّت وصیّت اقرار نموده اند، علی هذا رد دعوی به شرح دادنامه تجدیدنظرخواسته بدون رسیدگی برخلاف مدلول ماده 291 قانون امور حسبی و اعلام نظر شورای نگهبان مبنی بر این که به طور کلی اعتبار وصیّت نامه مانند سایر اسناد در صورتی است که صحّت شرعی بر صحّت مفاد آن باشد رأی نقض می شود . - رأی 1370 / 05 / 26 - 540 شعبه 7 دیوان عالی کشور : دادگاه بدون رسیدگی از صحّت و سقم وصیّت نامه و ظاهراً با اتکا به اقرار بقیه ورثه که وصیّت نامه را تنفیذ کرده اند مبادرت به صدور رأی کرده . بنابراین رأی صادره به علّت نقص تحقیقات تأیید نمی شود . - رأی 1370 / 10 / 01 - 1092 شعبه 7 دیوان عالی کشور : ر . ک . ماده 276 ،قانون امور حسبی مصوّب 1319 / 04 / 02 با اصلاحات و الحاقات بعدی . - رأی 1370 / 11 / 09 - 1237 شعبه 7 دیوان عالی کشور : نظر به این که از تمام ورثه نظرخواهی نشده، خ ط موصی با امضای مسلّم الصدور موصی تطبیق نشده است و تحقیقات هم از نامه ماترک موصی به عمل نیامده است که وصیّت موافق با ثلث است یا خیر، عدالت شهود نیز بررسی نشده است، رأی نقض می شود . - رأی 1371 / 01 / 08 - 1680 شعبه 33 دیوان عالی کشور : دیوان عالی کشور وصیّت نامه عادی مورخ 55 / 04 / 21 را با توجّه به شهادت دو نفر از عدول مؤمنین و تعدادی از ورثه مرحوم موصی که صحّت آن را قبول کرده بودند واجد شرایط صحّت دانسته است . - رأی 1371 / 09 / 23 - 2616 شعبه 33 دیوان عالی کشور : نظر به این که بانو « ف » مدعی وصیّت و بانو « غ » ،منکر آن است طبق حدیث شریف البیّنه علی ،المدعی و الیمین علی من انکر چون مدعی توانسته برای اثبات ادعای خود دلیل و بیّنه اقامه نماید باید منکر خانم « غ » قسم یاد کند چون به مفاد حدیث مذکور توجّه نشده و بدون احالف و تحلیف منکر مبادرت به صدور حکم به ردّ دعوی خواهان نموده ان د لذا حکم دادگاه موجّه نیست مقررات ثبت اسناد و املاک و نقض می شود . - رأی 1372 / 03 / 27 - 3255 شعبه 33 دیوان عالی کشور : ر . ک . ماده 276 ،قانون امور حسبی مصوّب 1319 / 04 / 02 با اصلاحات و الحاقات بعدی . - رأی 1372 / 08 / 22 - 19 شعبه 19 دیوان عالی کشور : با توجّه به ماده 291 قانون امور حسبی و رأی وحدت رویّه شماره - 54 1351 / 10 / 13 با این توجیه که وصیّت نامه متنازع فیه به علّت عدم تطبیق و عدم قبول تجدیدنظرخواندگان موقعیت تأیید و تنفیذ ندارد و در مورد آنان غیرنافذ است و تنفیذ نمی شود فاقد اشکال مؤثر است . - رأی - 837 بدون تاریخ شعبه 33 دیوان عالی کشور : نظر به این که در اول وصیّت نامه موصی ذکر نموده بود چون آقای « الف » قصد مکه معظمه داشته و در مقام چند کلمه از وصایای خود برآمد . چنانچه از مکه مراجعت نمود خودش املاک و ماترک خود را تقسیم خواهد نمود و هرگاه خدای نخواسته نیامد طبق مراتب مستوره ذیل ... به شرح به اشخاص ذیل پرداخته شود لذا به استناد فتوای حضرت امام و دیگر مراجع، وصیّت نامه با توجّه به مراجعت موصی باطل می شود و موردی برای تنفیذ و عمل آن باقی نمی ماند . - رأی 1326 / 08 / 30 - 4161 دادگاه عالی انتظامی قضات : پذیرفتن وصیّت نامه عادی بدون امضاء به صرف شهادت چ ند نفر به صحّت آن تخلّف است . نظرات مشورتی اداره حقوقی : 1361 / 07 / 03 - /73034 - ر . ک . ماده 279 ،قانون امور حسبی مصوّب 1319 / 04 / 02 با اصلاحات و الحاقات بعدی . : 1363 / 02 / 02 - /7211 - ر . ک . ماده 276 ،قانون امور حسبی مصوّب 1319 / 04 / 02 با اصلاحات و الحاقات بعدی . : 1366 / 05 / 28 - /73233 - طبق ماده 276 قانون امور حسبی وصیّت نامه ممکن است به ّطور رسمی یا خودنوشت یا سر ی تنظیم شود و ترتیب تنظیم هر یک از این سه نوع وصیّت نامه به ترتیب در مواد 277 و 278 و 279 قانون مذکور مندرج است . چنانچه وصیّت نامه از مصادیق هیچ یک از و صیّت نامه های رسمیّ و سر ی و خودنوشت نباشد، بنابراین بایستی آن را وصیّت نامه عادی دانست و نیز چون مطابق ماده 291 قانون امور حسبی وصیّتی معتبر است و در مراجع رسمی پذیرفته می شود که به ترتیب مذکور در فصل ششم قانون امور حسبی تنظیم شده باشد، بنابراین چون وصیّت نامه مزبور به ترتیب مقرّر در قانون امور حسبی تنظیم نشده، لذا در مراجع رسمی پذیرفته نمی شود مگر این که طبق ماده 291 قانون یاد شده اشخاص ذی نفع در بهّ ترکه صح ت این وصیّت نامه اقرار نمایند . ضمناً رأی وحدت رویّه شماره بخش دوم - قوان ین فرعی ثبت اسناد و املاک 451 54 مورخ 1351 / 10 / 13 ّنیز تنفیذ بعضی از ور اث را نسبت به سهم شماره 2639 مورخ 1367 / 08 / 04 فقهای شورای نگهبان ). آن ها پذیرفته است - . از نظر : 1384 / 01 / 23 - /7243 ر . ک . ماده 276 قانون امور : 1372 / 12 / 10 - /78657 - وص تی ّنامه یا ّکه مشخص ات حسب،ی مصوّب 1319 / 04 / 02 با اصلاحات و الحاقات بعد ی . وصّتی نامه موضوع مواد 277 و 278 و 279 قانون امور حس بی را - از نظر - 8 ... : 1385 / 11 / 21 - /78783 در وصّتی خصوص نداشته باشد با توجه به ماده 291 همان قانون پذ ی رفته ین ست مگر عاد ی که از دادگاه تقاضا ی تنف ذی آن شده اگر هم افراد ذ ی نفع اشخاص ذ یّنفع به صح ت آن اقرار داشته باشند . آن را تکذ بی نما ی ند وصّتی مزبور قابل پذ ی رش نم ی باشد و چنانچه : 1376 / 10 / 27 - /77539 - دعو ا ی تنفیذ وصیّت ّنامه، علیه ور اث عده یا آن را ت أیی د و تعداد ی آن را تکذ بی نما ی ند نسبت به موصی، دعوّی ا طرفیّت ترافعی است و باید به کل یه ورثه ا قامه شود ت أیی د کنندگان معتبر است - 9 . چنانچ ه قسمت ی از ماترک اختصاص و چنانچه وصیّ هم از جانب موصی تعیین شده باشد باید ا و هم به امور خ یریه داده شده باشد در حد ثلث قابل اجرا و مازاد بر آن طرف دعوی قرار گیرد . اگر گواهی انحصار وراثت ضمیمه ب اشد ین از به تنف یذ ورثه دارد . ّدادگاه از ور اث مذکور در آن گواهی دعوت خواهد کرد : 1389 / 08 / 18 - /74965 - . نظر به این که بر اساس ماده 291 : 1377 / 11 / 15 - /78360 - ر . ک . ماده 276 قانون امور حس،بی ق انون امور حسبی 1319 پذیرفته شدن وصیّت نامه عادی مشروط مصوّب 1319 / 04 / 02 با اصلاحات و الحاقات بعدی . به تنفیذ اشخاص ذی نفع ّدر ترکه بوده و ضرورت ندارد کل ّیه ور اث : 1380 / 03 / 17 - /72644 - اگر وصیّت عادی که از دادگاه آن را تنفیذ کنند، لذا آن قسمت از وصیّت نامه دادگاهّ که از نظر تقاضای تنفیذ آن شده است مورد تکذیب افراد ذی نفع ،واقع شود وصیّت تلقی شود نسبت به ور اثی که آن را تأییدکنند، نافذ و ّبه بیان دیگر همگی صح ت آن را تکذیب کنن د، طبق قسمت اول لازم الاجراء ّخواهد بود و در مورد ور اثی که منکر اصالت آن باشند ماده 291 قانون امور حسبی، وصیّت مزبور قابل پذیرفتن نخواهد قابل رسیدگی است . در صورتی ّکه صح ت آن به اثبات برسد اگر ،بود لکن اگر بعضی از ورثه آن را قبول کنند و برخی دیگر تکذیب مورد وصیّت در حد ثلث ماترک باشد تمام آن لازم الاجراء خواهد این وصیّت به لحاظ این که بعضی از اشخاص ذی نفع ّبه صح ت بود و در صورتی که مازاد بر ثلث باشد، فقط در حد یک سوم ملاک آن اقرار کرده اند، طبق قسمت اوّل ماده 1291 قانون مدنی نسبت عمل قرار خواهد گرفت . به اقرارک نندگان معتبر است و با توجّه به نظریه شماره 2639 مورخ : 1391 / 03 / 23 - /7565 - هرچند مطابق ماده 276 ق انون امور 1367 / 08 / 04 ّفقهای شورای نگهبان چنانچه حج ت برّ شرعی حسبی 1319 وصیّت نامه صورتّهای بایستی به یکی از سر ،ی صح ت آن وجود داشته باشد برای سایرین نیز معتبر خواهد بود و خودنوشت یا رسمی درآید تا در دادگاه پذیرفته شود، ولی وصیّت لذا میّتواند دادگاه به صح ّت آن رسیدگی کند و چنانچه صح ت ،را نباید در زمره عقود تشریفاتی محسوب کرد بنابراین در فرض آن را احراز و وصیّت نامه را تنفیذ نماید، ،اگر زیاده بر ثلث نباشد سؤال، وصیّت نامه احرازّ عادی هم قابل پذیرش است و در صورت ّنسبت به کل یه اشخاص ذی نفع و چنانچه زائد بر ثلث باشد، در صح ت وصیّت نامه، دادگاه آن را تنفیذ خواهد کرد ( ماده 291 قسمت مازاد، فقط نسبت به کسانی که آن را تنفیذ نموده اند نافذ همان قانون .) وظ یفه خواهد بود ( مواد 1278 و 832 قانون مدنی و قسمت اخیر نظریه مرجع ماده - 292 هر دادگا ه، اداره، بنگاه یا شخصی که وصیت نامه ب ه او سپرده شده و نیز دادگاهی که در موارد ی که وصیت فوق العاده وصیت در آن جا اظهار گردیده مکلّف است بعد از اطلاع ب ه فوت موصی، وصیت نامه یا صورت مجلس نامه راجع به وصیت را ب ه دادگاه بخشی 1 که برای رسیدگی ب ه امور راجع به ترکه متوفی صلاح است بفرستد اعم از به آن سپرده این که وصیت نامه نامبرده ب ه حسب قانون قابل ترتیب اثر باشد یا نباشد و هرگاه وصیت نامه متعدد باشد باید تمام شده آن ها فرستاده شود . وجود ماده - 293 هرگاه کسی که وصیت نامه نزد او ا ست خارج از مقر دادگاه بخش مذکور فوق باشد می تواند وصیّت وصیت نامه را ب ه دادگاه محل خود تسلیم نماید و آن دادگاه مکلّف است فوراً وصیت نامه را ب ه دادگاه بخش 2 نامه خارج نامبرده بفرستد . از مقر دادگاه 1 و 2. در حال حاضر دادگاه عمومی . 452 مجموعه منقح قوانین و ماده - 294 دادگاه بخش در آگهی که برای اداره نامه وصیّت می کند که هر کس وصی ت نامه از متوفی نزد او ست در ارسال از گذشتن این مدت هر وصیت نامه ( جز وصیت نامه رسمی مورد قوانین و مقرّرات مرتبط در دادگاه - ماده 11 آیین نامه ماده 299 قانون امور،حسبی مصوّب 1322 آگهی وزارت دادگستری . رویّه قضایی - رأی اصراری شماره 1345 / 11 / 17 - 2192 دیوان عالی کشور : نظر به این که ماده 294 قانون امور حسبی دادگاه را مکلف نموده است که در ضمن آگهی حصر ورثه تصریح نماید که هرکس وصیت نامه ای از متوفی نزد اوست، وصیت نامه را ظرف سه ماه به دادگاه بخش بفرستد و به صراحت ماده مزبور با انقضای مدت سه ماه مقرّر در ماده مذکور و عدم ارسال وصیت ،نامه به دادگاه وصیت نامه اگر سری یا رسمی نباشد، از درجه اعتبار ساقط است و نظر به این که در مورد بحث به حکایت محتویات پرونده سرپرستی و پرونده های بدوی و پژوهشی، وصیت نامه مورد استناد فرجام خواه از ابتدای امر و حین فوت متوفی به اداره سرپرستی در اختیار او بوده و آگهی های مندرج در روزنامه های رسمی و محلی مربوط به حصر ورثه از طرف شخص فرجام خواه تقدیم دادگاه شده و نظر به این که تقدیم وصیت نامه به اداره س رپرستی از ناحیه فرجام خواه تقدیم دادگاه شده و نظر به این که تقدیم وصیت نامه به اداره سرپرستی از ناحیه فرجام خواه رافع تکلیف قانونی او طبق نص صریح ماده 294 قانون امور حسبی در تسلیم وصیت نامه مزبور به دادگاه بخش نمی باشد؛ لذا اعتراضات فرجام خواه موجّه نبوده و دادنامه فرجام خواسته به اکثریت آراء ابرام می شود . - رأی 1319 / 10 / 30 - 3199 بدون شعبه دیوان عالی کشور : عدم رعایت ماده 19 قانون راجع به طرز تنظیم وصیّت نامه مصوّب 1317 ] ماده 294 قانون امور حسبی مصوّب 1319 / 04 / 02 [ از طرف امین دادگاه بخش در آگهی حصر وراثت تخلّف است . - رأی 1328 / 11 / 30 - 2006 شعبه 4 دیوان عالی کشور : از ماده 294 قانون امور حسبی و مواد مربوط استفاده می شود که لزوم ابراز وصیّت نامه در موعد مقرّر ناظر به موردی است که وصیّت نامه نزد غیرمتقاضی حصر ورثه باشد و ماده مزبور منصرف از موردی است که وصیّت ن امه ای از متوفّی نزد متقاضی موجود بوده باشد . نظر شورای نگهبان : 1367 / 08 / 04 - 2639 - پیرو نامه های متعددی که از بعض . 1 به موجب بند ( ت ) ماده 9 قانون شوراهای حل اختلاف مصوّب ترکه و رفع آن در صلاح یت شوراها ی حل اختلاف است . مقررات ثبت اسناد و املاک یا تصفیه ترکه یا تصدیق حصر وراثت 1 می شود قید مدت سه ماه ب ه دادگاهی که آگهی نموده بفرستد و پس و سری ) ابراز شود از درجه اعتبار ساقط است . محاکم در رابطه با ماده 294 قانون امور حسبی به دبیرخانه شورای نگهبان واصل شده بود در جلسه چهارشنبه 1367 / 08 / 04 مطرح و با استفاده از اصل 4 قانون اساسی نظر فقها ی شورای نگهبان به شرح زیر اعلام می گردد : « محدود نمودن اعتبار وصیت نامه اب زار ی به مدت 3 ماه مذکور در ماده 294 قانون امور حسبی خلاف موازین شرع و این قسمت از ماده 294 ابطال می شود . لکن ب ه طور کلی اعتبار وصیت نام ه مانند سایر اسناد در صورتی ا ست که حجت شرعی بر صحت مفاد آن باشد . در این قسمت به تحریر الوسیله مراجعه شود .» نظرات مشورتی اداره حقوقی : 1362 / 03 / 26 - /71340 - مستنبط از کلّیه مقرّرات قانون مدنی و امور حسبی در باب وصیّت آن است که وصیّت نامه مشمول مرور زمان نمی شود و وصیّت ّنامه تنفیذ شده معتبر است و قرار رد دعوی به لحاظ مرور زمان خللی به اعتبار آن وارد نمی آورد . : 1364 / 04 / 26 - /7926 - گرچه طبق قانون امور حسبی پس از گذشتن سه ماه از تاریخ انتشار آگهی حصر وراثت هر وصیّت نامه ای جز وصیّت نامه رسمی و سرّی که ارائه نشود از درجه اعتبار ساقط است، در صورتی که بعد از این مدت از صدور گواهی حصر وراثت، وصیّت نامه خودنوشت جهت احراز اصالت آن به دادگاه ،مدنی خاص ارائه و دادگاه مذکور صحّت آن را تأیید نماید حکم دادگاه معتبر و لازم الاجراء است . 1375: / 12 / 12 - /77869 - با توجّه به نظریه بدون شماره ) 2639 ( مورخ 1367 / 08 / 04 شورای نگهبان مواد 294 و 362 اصلاحی قانون امور حسبی ،موضوع ابراز وصیّت نامه در موعد مقرّر منتفی است و با فرض ابراز وصیّت نامه از طرف ذی نفع پس از صدور گواهی حصر وراثت مانعی از جهت قبول تقاضای مزبور و رسیدگی به دادخواست وی در مورد تنفیذ وصیّت نامه بهّ که طرفی ت ورثه مطرح می گردد، نمی باشد . : 1377 / 11 / 15 - /78360 - ر . ک . ماده 276 ،قانون امور حسبی مصوّب 1319 / 04 / 02 با اصلاحات و الحاقات بعدی . : 1378 / 03 / 04 - /71725 - شورای محترم نگهبان در نظریه شماره 2639 مورخ 1367 / 08 / 04 نظر خود را در مورد ماده 294 قانون امور حسبی و مهلت ارائه وصیّت نامه اعلام نموده و مهلت 1394 / 09 / 16 ، صدور گواهی حصر وراثت، تحریر ترکه، مهر و موم بخش دوم - قوان ین فرعی ثبت اسناد و املاک 453 مقرّر در ماده مذکور 3 ( ماه ) را خلاف موازین شرع و باطل نموده قبل از ابطال تنظیم گردیده است، لذا ماده مذکور در حد نظریه است . با التفات به این نظریه که به هر حال موقعیت قانونی دارد شورای نگهبان قابلیت اعمال و اجرا ندارد . و این که ماده 14 آیین نامه بر مبنای ماده 294 قانون امور حسبی افتتاح تع یین ماده - 295 پس از گذشتن مدت مذکور فوق، دادگاه بخش 1 وقتی را برای افتتاح وصیت نامه تعیین و ب ه وصیت وقت نامه برا ی اشخاصی که وراثت آنها معلوم است اطلاع می دهد که در وقت مزبور حاضر شوند . ماده - 296 هنگام ابراز وصیت نامه، دادرس دادگاه بخش 2 باید با حضور نماینده دادستان یا مدیر دفتر روند رس یدگی صورت مجلسی مشتمل بر خلاصه وصیت و این که وصیت نامه در حضور او باز شده و خصوصیات وصیت نامه از به قبیل مهر و موم و غیره تنظیم و ب ه امضاء حضار برساند . وصیت نامه سری را دادرس دادگاه بخش با حضور وصیت نامه اشخاصی باز می نماید که لفاف آن را امضاء یا مهر کرده و در تاریخ بازکردن زنده و در مقر دادگاه حاضر هستند . در دادگاه اصل وصیت نامه که مطابق این ماده نزد دادرس دادگاه بخش با ز می شود ب ه دفتر امانات ثبت فرستاده می شود و رونوشت آن در دفتر دادگاه می ماند . اشخاص ذی نفع می توانند از آن رونوشت بگیرند . م راتب ماده - 297 بعد از باز شدن وصیت نامه دادگاه بخش 3 به اشخاصی که وصیت به نفع آن ها شده یا کسانی باز کردن که وصی معین شده اند مراتب را اطلاع می دهد . وصی نظرات مشورتی اداره حقوقی طرف موصی، حاکم ( دادگاه ) می تواند شخص دیگری را به جای ت نامه : 1377 / 06 / 02 - /73732 - در صورت فوت وصی منصوب از وی تعیین کند و در این صورت اجرای وصیت یا آن قسمت از طرف موصی، حاکم می تواند شخص دیگری را به جای وی تعیین عمل به وصایا که باقی مانده، توسط وصی منصوب از طرف حاکم کند و در این صورت اجرای وصیت یا آن قسمت از عمل به وصایا ( دادگاه ) انجام خواهد شد و اعتراض بعضی از ورّاث به حکم دادگاه که باقی مانده است توسط وصی منصوب از طرف حاکم انجام ( موضوع قسمت اخیر استعلام ) همانند سایر احکام و با رعایت خواهد شد . مقرّرات دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی : 1389 / 07 / 18 - /74235 - در صورت فوت وصی منصوب از .( حسبی ) مورد رسیدگی قرار خواهد گرفت موجود ماده – 298 وصیت نامه وقتی معتبر است که تمام آن موجود باشد و ادعا ی فقدان وصیت نامه اعم از این که بودن وصی این دعوی نسبت ب ه تمام وصیت نامه یا قسمتی از آن باشد مسموع نیست . ت نامه رویّه قضایی نیست، چه ادعای مفقود شدن وصیّت نامه نگردیده . با توجّه به شرط - از رأی 1370 / 10 / 21 - 1109 شعبه 30 دیوان عالی کشور ... : ارائه فتوکپی وصیّت نامه و تأیید آن به وسیله نویسنده استناد به اعتبار ثانیاً ماده 298 قانون امور حسبی استنادی دادگاه ناظر به مورد ماده مرقوم موجّه نبود ه، مگر این که ثابت شود موصی از وصیّت آن خود عدول نموده است یا به جهات نگیرد . ماده - 299 ترتیب صدور سند مالکیت ب ه نام ورثه یا موصی له نسبت به اموال غیرمنقول که ب ه نام مورث صدور ثبت شده است در آ ی ین نامه وزارت دادگستری معین می شود . سند مالکیت قوانین و مقرّرات مرتبط - رأی 1396 / 03 / 09 - 201 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری : - مواد 18 مکرر و 22 ،قانون ثبت اسناد و املاک مصوّب نظر به این که قائم مقام دبیر شورای نگهبان به موجب نامه شماره ب ه نام 1310 / 12 / 26 با اصلاحات و الحاقات بعدی 1395 / 07 / 18 - 95 / 102 / 2503 . اعلام کرده است که فقهای ورثه یا - آیین نامه ماده 299 قانون امور حسبی، مصوّب 1322 وزارت شورای نگهبان عموم ماده 14 آیین نامه که حتی شامل دعوی موصی دادگستری . علیه مفاد سند مذکور هم می شود را خلاف موازین شرع له شناخته اند، بنابراین در اجرای حکم مقرّر در تبصره (2) ماده 84 و رویّه قضایی 1 ، 2 و 3. در حال حاضر دادگاه عمومی . 454 مجموعه منقح قوانین و ماده 87 و ماده 13 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری م صوّب سال 1392 و در جهت تبعیت از نظر فقهای شورای نگهبان، حکم بر ابطال عموم ماده 14 آیین نامه اجرایی ماده 299 قانون امور حسبی مصوّب سال 1322 وزارت دادگستری در حدی که در نظریه فقهای شورای نگهبان قید شده است از تاریخ تصویب آن صادر و اعلام می شود و با توجّه به ابطال عموم مصوّبه از بُعد مغایرت با موازین شرعی موجبی برای رسیدگی و اظهار نظر نسبت به بُعد ادعای مغایرت با قانون وجود ندارد . - رأی 1344 / 08 / 11 - 307 شورای عالی ثبت : متقاضی ثبت 91 قریه پس از نشر آگهی های نوبتی مرد . مقرّرات اصلاحات ارضی در این هنگام به معرض اج را نهاده شد . یکی از ورثه تقسیم نامه عادی مورّخ سال 1335 را مستند خود قرار داده و تعدادی از قرا را ملک خاص خود می دانست . سایر ورثه در اصالت آن ورقه تردید کردند . اداره اصلاحات ارضی به استناد این که طبق مقرّرات مربوطه ناگزیر از پرسش نظر ثبت محل راجع به اعتبار سند عادی مذکور است نظر ثبت مذکور را پرسید . ثبت محل دو سوال زیر را مطرح کرد - 1 : سند عادی مذکور اعتبار دارد - 2 یکی از ورثه نسبت به چند هکتار تقاضای ثبت مکرّر کرده است . رأی شورا : تشخیص تأثیر تقسیم نامه عادی یا عدم تأثیر آن در این مورد با دادگاه است و در قسم ت مزبور رفع اختلاف با دادگاه صلاحیت دار خواهد بود . راجع به درخواست ثبت 15 هکتار ... که مسبوق به تقاضای ثبت بوده درخواست ثبت مجدد مورد نداشته بنابراین تقاضای ثبت 15 هکتار باطل می شود 1 . - رأی 1344 / 08 / 15 - 305 شورای عالی ثبت : اگر اقرارنا مه حاکی از تقسیم سهم ا الرث به تساوی و ورثه موافق باشند که سند مالکیت بر طبق تقسیم به نام آنان تبدیل شود و د ر واقع مازاد سهم الارث ورثه اناث به آن ها انتقال یافته، بی اشکال خواهد بود . - رأی 1347 / 04 / 08 - 242 شورای عالی ثبت : دو برادر به موجب تقسیم نامه رسمی مورّخ 44 / 05 / 27 به تراض ی خانه پدری ورثه ماده - 374 در صورتی که ورثه بخواهند ملک نام ثبت گردد باید تصدیق انحصار وراثت یا رونوشت گواهی به غیرمنقول ملک ثبت 1. * سابقه * شرح ... در مورد بالا وراثت امر مسلمی است و انتقال سند عادی مذکور امری است غیرمسلم، باید به مقطوع عمل شود اصلاحات ارضی در بین نبود مساله پذیرش تقاضای ثبت و جریان صورت وجود وصیت نامه قابل ترتیب اثر، تابع آن آیین نامه ماده 299 ثبت است به این شرح که باید ثبت محل وراثت و انحصار آن را کس حق ب یشتری برای خود قائل است از حق اعتراض استفاده کند از ثبت ملک در دفتر املاک به اسم وراث خودداری می شود . مقررات ثبت اسناد و املاک خود را بین خود تقسیم کردند که در آن تصریح شده بود یکی از دو راهرو موجود در خانه متعلّق به یک برادر و دومی متعلّق به برادر دیگر است . موقع صدور سند مالکیت سهام مفروز، موضوع راهروها از قلم ساقط شد و در سند مالکیت منعکس نگردید . یکی از دو برادر بر ای اصلاح سند مالکیت بر وفق مفاد تقسیم نامه رسمی به اداره ثبت محل مراجعه کرد . با اخطار به برادر دیگر برای اصلاح سند مالکیت او بر طبق تقسیم نامه، از دادن سند مالکیت خود برای اصلاح خودداری کرد . قضیه مورد اظهار نظر هیأت نظارت به این شرح واقع شد : مورد مشمول قسمت اخیر ماده یک قانون اشتباهات ثبتی و اسناد مالکیت معارض بوده و به شاکی ذی نفع اخظار شود که می تواند نسبت به ادعای خود به دادگاه مراجعه نماید . رأی شورا : اصلاح سند مالکیت بر اساس تقسیم نامه رسمی اشکالی ندارد . نظر مشورتی اداره حقوقی : 1378 / 09 / 10 - /75209 - ،پس از صدور گواهی انحصار وراثت در مورد وصیّت نامه تملیکی قابل قبول نسبت به مال غیرمنقول دو فرض قابل تحقق است - 1 : اگر ورثه بر اجرا ی وصیّت نامه توافق داشته باشند ذی نفع می تواند با ارائه گواهی حصر وراثت و وصیّت نامه و دلیل توافق ورثه بر اجرا ی آن، مانند اقرا رنامه رسمی ورثه بر صحت وصیّت نامه و نفوذ آن، برای ثبت موصی به، به نام موصی له به اداره ثبت مراجعه کند . در این مورد مراجعه به دادگاه لازم نیست - 2 . اگر ورثه بر اجرا ی وصیّت نامه موصوف توافق ،نداشته باشند ذی نفع می تواند در دادگاه صادرکننده گواهی ،انحصار وراثت ّبه طرفی ت ورثه و به خواسته تنفیذ وصیّت، اقامه دعوی کند ( ماده 6 آیین نامه راجع به ماده 299 قانون امور حسبی مصوّب 1322) و در مورد سایر وصیّت نامه ها نیز اگر ورثه آن را تنفیذ نکنند ذی نفع می تواند از دادگاه صادرکننده گواهی انحصار وراثت، تنفیذ آن را درخواست نماید . غیرمنقولی که ب هّنام مور ث ثبت شده است ب ه نام آنها شده آن را که مشتمل بر تعیین سهام باشد ب ه اداره مال میت به ارث ، امری است مقطوع، انتقال تعدادی از قرا دارنده مدعی خلاف باید به دادگاه مراجعه کند . در مورد بالا هرگاه امر عملیات ثبتی ( تا حدی که ملک ثبت در دفتر ام الک نشود ) در قانون امور حسبی و در صورت نبودن آن تابع ذیل ماده 22 قانون احراز کند سپس از وارث کمافرض اهلل تقاضای ثبت قبول کند و هر و به هر حال در صورت وجود اختلاف تا حکم نهایی صادر نشود منبع: «مجموعهٔ تنقیح‌شدهٔ قوانین و مقررات ثبت اسناد و املاک» — سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، ۱۴۰۱؛ صفحهٔ ۴۴۳ کتاب. متن از لایهٔ متنیِ PDF خوانده شده؛ ممکن است فاصله‌گذاریِ برخی واژه‌ها نامرتب باشد.