🧭 کمک کن: رد ترکه
به چند پرسشِ ساده پاسخ دهید تا متنِ «خواسته»، مدارک، مرجع و مراحلِ کار آماده شود. پاسخهایتان فقط روی همین دستگاه میماند و جایی فرستاده نمیشود.
✅ پیش از شروع
- اگر وارثبودن درخواستکننده احراز نشود ⇒ ابتدا مدارک اثبات نسب یا گواهی انحصار وراثت ارائه شود.
- اگر ترکه قبلاً بهطور قانونی قبول شده یا در آن تصرفی دال بر قبول صورت گرفته باشد ⇒ آثار و امکان رد باید جداگانه بررسی شود.
- اگر مدیر ترکه تعیین شده باشد ⇒ مهلت قانونی اعلام رد از زمان ابلاغ مربوط بررسی شود.
📝 متنِ خواستهٔ شما
📄 مدارکی که آماده کنید
⚖ راههای اثبات
گواهی فوت، گواهی انحصار وراثت، ابلاغها و سوابق پروندهٔ ترکه، اسناد هویتی و مدارک مربوط به عدم قبول ترکه
📍 کجا مراجعه کنم؟
- مرجعِ صالح
- دادگاه عمومی حقوقی، در مقام رسیدگی به امور حسبی؛ رد ترکه صرفاً به اعتبار ارتباط با ارث، در صلاحیت دادگاه صلح قرار نمیگیرد.
- دادگاهِ کدام شهر
- آخرین اقامتگاه متوفی در ایران؛ اگر اقامتگاه نداشته، آخرین محل سکونت او در ایران؛ در نبود هر دو، مطابق ترتیب قانونی محل وقوع ترکه.
- پیش از طرحِ دعوا
- اعلام کتبی یا شفاهی رد ترکه به دادگاه و ثبت آن؛ اصولاً ظرف یک ماه از اطلاع وارث از فوت مورث. رد ترکه به معنای اسقاط سهمالارث نیست.
- اعتراض به رأی
- صرف ثبت اعلام رد ترکه، رأی ترافعی و مستقلاً قابل تجدیدنظر یا فرجام نیست؛ اعتراض به تصمیم قضایی احتمالی، تابع نوع همان تصمیم است.
- مستند
- مواد ۱۶۳، ۱۶۴، ۲۴۹ و ۲۵۰ قانون امور حسبی؛ ماده ۱۲ قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۴۰۲.
🪜 روندِ کار
چه برگهای؟ گواهی حصر وراثت: درخواست؛ اعتراض یا اصلاح گواهی: درخواست/اعتراض نزد مرجع صادرکننده یا مرجع صالح؛ رد ترکه و تحریر ترکه: درخواست؛ تسلیم اموال غایب به ورثه: درخواست؛ مطالبه بهای ثمنیه اعیانی یا سهمالارث: دادخواست؛ اظهارنامه برای مطالبه یا اعلام موضع ممکن است مفید باشد، اما جای دادخواست یا درخواست لازم را نمیگیرد.
هزینهها: هزینهٔ دادرسی یا هزینهٔ درخواست طبق نوع اقدام و تعرفهٔ روز؛ هزینهٔ ثبت و ابلاغ، استعلام و آگهی در صورت لزوم، کارشناسی و ارزیابی، و هزینهٔ اجرای حکم یا ثبت انتقال؛ حقالوکاله در صورت داشتن وکیل. هزینهها ممکن است با توجه به مالی یا غیرمالی بودن اقدام و ارزش خواسته متفاوت باشد.
- مدارک و مشخصات متوفی، ورثه، اموال و خواسته را گردآوری کنید و معلوم کنید اقدام شما درخواست امور حسبی است یا دعوای مالی.
- در سامانهٔ ثنا ثبتنام کنید و نشانی و شمارهٔ تماس خود و طرفهای شناختهشده را بهروز نگه دارید.
- درخواست یا دادخواست را از طریق دفتر خدمات الکترونیک قضایی، یا مسیر رسمی اعلامشده برای همان خدمت، ثبت و هزینهٔ مربوط را پرداخت کنید.
- در حصر وراثت، اطلاعات ورثه و گواهی فوت و مدارک هویتی را ارائه دهید؛ مرجع ممکن است استعلام یا آگهی لازم را انجام دهد.
- در اعتراض یا اصلاح گواهی، شماره و تاریخ گواهی، ایراد دقیق و دلیل و مدرک آن را ذکر کنید و آن را نزد مرجع صالح پیگیری کنید.
- برای تحریر یا رد ترکه، فهرست اموال و دیون و مدارک مربوط را ارائه دهید؛ مهلت و آثار رد ترکه را پیش از اقدام بررسی کنید.
- برای مطالبهٔ سهمالارث یا بهای ثمنیه اعیانی، خواسته و سهم مورد ادعا را روشن کنید و همهٔ ورثه یا اشخاصی را که رأی بر حقوقشان اثر میگذارد، حسب مورد طرف دعوا قرار دهید.
- ابلاغها را در ثنا پیگیری کنید؛ در جلسه حاضر شوید و در صورت ارجاع به کارشناسی، هزینه را بپردازید و به نظریه در مهلت ابلاغشده پاسخ دهید.
- پس از صدور رأی یا تصمیم، متن کامل و مهلت اعتراض را از ابلاغیه بررسی و در صورت نیاز در مهلت مقرر اقدام کنید.
مدتِ تقریبی: از چند هفته تا چند ماه تا صدور گواهی یا تصمیم اولیه؛ دعوای مالی، اختلاف دربارهٔ ورثه یا اموال، نیاز به آگهی و کارشناسی میتواند بیشتر طول بکشد؛ بسته به پرونده.
پس از رأی: امکان اعتراض و مرجع آن به نوع تصمیم بستگی دارد؛ رأی مالی دادگاه، در صورت قابلتجدیدنظر بودن، معمولاً در مهلت قانونیِ ۲۰ روز برای اشخاص مقیم ایران و ۲ ماه برای اشخاص مقیم خارج قابل تجدیدنظرخواهی است. دربارهٔ تصمیمهای امور حسبی و گواهی حصر وراثت، مهلت و شیوهٔ اعتراض ممکن است متفاوت باشد و باید از متن ابلاغ و مقررات همان تصمیم پیروی کرد. پس از قطعیت، برای حکم مالی درخواست صدور اجراییه کنید؛ انتقال ملک یا تقسیم ترکه ممکن است به اقدام جداگانهٔ ثبتی یا قضایی نیاز داشته باشد.
⚠ اشتباههای رایج:
- همهٔ ورثه یا اشخاصی را که رأی بر حقوقشان اثر میگذارد، طرف دعوا قرار نمیدهند.
- سهم، خواسته یا ارزش مال را مبهم مینویسند یا برای دعوای مالی تقویم خواسته را انجام نمیدهند.
- تصور میکنند گواهی حصر وراثت بهتنهایی مالکیت هر وارث بر مال معین یا انتقال رسمی ملک را ثابت و انجام میدهد.
🛡 طرفِ مقابل چه میگوید و پاسخش چیست؟
- وارث ترکه را قبلاً قبول کرده یا در آن تصرف کرده است ⇐ بررسی نوع و زمان تصرف و ارائهٔ دلیل بر اینکه تصرف، قبول ترکه محسوب نمیشود
- اعلام رد خارج از مهلت قانونی انجام شده است ⇐ ارائهٔ تاریخ ابلاغ و مستندات عذر یا مانع قانونی، در صورت وجود
⏳ مهلت
اصولاً یک ماه از تاریخ ابلاغِ تعیین مدیر ترکه برای اعلام رد؛ آثار تأخیر و وضعیت پرونده باید با توجه به ابلاغهای انجامشده بررسی شود.
💡 نکته
پیش از تقسیم یا انتقال ترکه، دیون و حقوق متعلق به ترکه را بررسی کنید؛ دربارهٔ مهلت و آثار رد ترکه نیز فوراً از مرجع صالح راهنمایی بگیرید.
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
🙋 به جوابتان نرسیدید؟ پرسشتان را در اتاقِ «مدنی و دادرسی مدنی» بنویسید؛ کارشناسان پاسخ میدهند. ورود به اتاق ←
