🧭 کمک کن: صید غیر مجاز ماهی ها و آبزیان خلیج فارس و دریای خزر و مرداب ها، رودگاهها، خلیج ها، مصب ها و رودخانه های مربوط به آن
به چند پرسشِ ساده پاسخ دهید تا متنِ «خواسته»، مدارک، مرجع و مراحلِ کار آماده شود. پاسخهایتان فقط روی همین دستگاه میماند و جایی فرستاده نمیشود.
✅ پیش از شروع
- اگر محل یا نوع آبزی به محدوده و مقررات مورد ادعا مربوط نباشد ⇒ انطباق موضوع با عنوان کیفری باید بررسی شود.
- اگر صید طبق مجوز معتبر و مقررات مربوط انجام شده باشد ⇒ صرف وقوع صید برای اثبات غیرمجاز بودن کافی نیست.
- اگر متهم معلوم نباشد ⇒ مشخصات شناور، وسیله، شاهد یا سرنخ قابل پیگیری ارائه شود.
📝 متنِ خواستهٔ شما
📄 مدارکی که آماده کنید
⚖ راههای اثبات
گزارش ضابطان و مأموران ذیربط، عکس و فیلم، شهادت شهود، صورتجلسهٔ کشف یا توقیف، بررسی مجوز و سوابق آن، استعلام از مرجع مسئول منابع آبزی، معاینه و تحقیق محلی، کارشناسی در صورت نیاز
📍 کجا مراجعه کنم؟
- مرجعِ صالح
- تعیین قطعی از عنوان کلی «صید غیرمجاز» ممکن نیست؛ اگر مصداق، جرم تعزیری درجه هفت یا هشت باشد، مستقیماً دادگاه صلح؛ اگر مجازات شدیدتر داشته باشد، دادسرا و سپس دادگاه کیفری دو. نوع آبزی، شیوه صید و محل ممنوعه در تعیین عنوان مؤثر است.
- دادگاهِ کدام شهر
- محل وقوع صید؛ در جرائم واقعشده در آبهای دریایی، حوزه قضایی صالح با توجه به موقعیت وقوع جرم تعیین میشود، نه لزوماً اقامتگاه صیاد.
- پیش از طرحِ دعوا
- گزارش شیلات، محیطزیست یا ضابطان و احراز فقدان مجوز یا نقض ممنوعیت؛ شکایت خصوصی شرط عمومی تعقیب نیست.
- اعتراض به رأی
- در دادگاه صلح، حکم جرم عمدی مستوجب حبس درجه هفت قابل تجدیدنظر و سایر جرائم درجه هفت و هشت اصولاً قطعی است؛ حکم دادگاه کیفری دو تابع قواعد عمومی تجدیدنظر است. مهلت تجدیدنظر: ۲۰ روز برای مقیم ایران و دو ماه برای مقیم خارج، نزد دادگاه تجدیدنظر استان.
- مستند
- قانون حفاظت و بهرهبرداری از منابع آبزی جمهوری اسلامی ایران؛ ماده ۱۲ قانون شوراهای حل اختلاف ۱۴۰۲؛ مواد ۳۱۰، ۳۴۰، ۴۲۷ و ۴۳۱ قانون آیین دادرسی کیفری.
🪜 روندِ کار
چه برگهای؟ شکواییه برای درخواست تعقیب کیفری؛ در صورت مطالبهٔ خسارت، دادخواستِ ضرر و زیان ناشی از جرم یا دعوای حقوقی جداگانه. گزارش مأمور یا صورتجلسهٔ ضابط نیز میتواند مبنای شروع رسیدگی باشد.
هزینهها: هزینهٔ ثبت و ابلاغ طبق تعرفهٔ روز؛ هزینهٔ کارشناسی یا بررسی فنی در صورت ارجاع؛ هزینهٔ تهیهٔ مدارک و گواهیها؛ حقالوکاله در صورت داشتن وکیل. مطالبهٔ خسارت ممکن است هزینهٔ دادرسی جداگانه داشته باشد.
- موضوع را دقیق مشخص کنید: نوع شکار یا صید، محل و زمان، نداشتن یا تجاوز از پروانه، یا رفتار منتسب به مأمور.
- مدارک و قرائن را گردآوری کنید؛ از جمله پروانه، گزارش مأمور، عکس، فیلم، مشخصات شاهدان و مستندات مربوط به محل و زمان.
- در ثنا ثبتنام کنید و شکواییهٔ روشن و مستند را از طریق دفتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت کنید؛ در موارد فوری، موضوع را به ضابط یا مرجع قضایی نیز گزارش دهید.
- ابلاغهای ثنا را پیگیری کنید و برای ارائهٔ توضیح، معرفی شاهد یا تحویل اصل مدارک در موعد مقرر آماده باشید.
- حسب مورد، مرجع رسیدگی تحقیقات، استعلام، معاینهٔ محل یا کارشناسی انجام میدهد؛ در پروندهٔ مأمور، سمت و وظیفهٔ قانونی او و عمدیبودن رفتار نیز بررسی میشود.
- در جلسه یا هنگام اخذ توضیح، ادله را ارائه کنید و اگر خسارت میخواهید، آن را بهموقع و با تشریفات قانونی مطالبه کنید.
- رأی یا تصمیم نهایی را از طریق ثنا دریافت و مهلت اعتراض را بررسی کنید.
مدتِ تقریبی: چند ماه تا رأی بدوی، بسته به پرونده، نیاز به کارشناسی، دسترسی به شهود و حجم کار مرجع رسیدگی؛ مهلت قطعی و یکسانی قابل تضمین نیست.
پس از رأی: مهلت معمول اعتراض برای اشخاص مقیم ایران بیست روز و برای اشخاص مقیم خارج از کشور دو ماه از تاریخ ابلاغ است؛ مرجع اعتراض و قابلیت تجدیدنظر به نوع رأی و مقررات حاکم بستگی دارد و برخی آرا ممکن است قطعی باشند. رأی قابل اعتراض در مرجع بالاتر صالح رسیدگی میشود. پس از قطعیت، اجرای مجازات از طریق واحد اجرای احکام کیفری انجام میشود؛ وصول خسارت نیازمند حکم قابل اجرا و پیگیری اجرای آن است.
⚠ اشتباههای رایج:
- ثبت شکایت با عنوان کلی، بدون توضیح دقیق رفتار، زمان، محل و دلیل انتساب آن.
- فرضکردن اینکه هر اتهام مربوط به مأمور محیط زیست حتماً در صلاحیت دادگاه صلح است.
- از دستدادن ابلاغها و مهلت اعتراض، یا تصور اینکه شکایت کیفری بهتنهایی خسارت را وصول میکند.
🛡 طرفِ مقابل چه میگوید و پاسخش چیست؟
- صید با مجوز انجام شده است ⇐ درخواست بررسی اعتبار، محدوده و شرایط مجوز از مرجع صادرکننده
- صید در محل یا زمان ممنوع نبوده است ⇐ بررسی مقررات لازمالاجرا در زمان وقوع و استعلام از مرجع تخصصی
- هویت مرتکب احراز نشده است ⇐ ارائهٔ مشخصات شناور، تصاویر، گزارش مأموران و شهادت شهود
💡 نکته
دربارهٔ گزارش خلاف واقع یا اعلامنکردن جرم، عنوان دقیق اتهام و صلاحیت مرجع را پیش از ثبت بررسی کنید؛ صرف اختلاف با گزارش مأمور، جرم را ثابت نمیکند.
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
🙋 به جوابتان نرسیدید؟ پرسشتان را در اتاقِ «موارد اختلافی — یک موضوع، رأیهای متفاوتِ شعبهها» بنویسید؛ کارشناسان پاسخ میدهند. ورود به اتاق ←
