🧭 کمک کن: فردی که بر خلاف قانون حبس شده و او شکایت نموده و ضابطین دادگستری شکایت مورد نظر را ترتیب اثر نداده است
به چند پرسشِ ساده پاسخ دهید تا متنِ «خواسته»، مدارک، مرجع و مراحلِ کار آماده شود. پاسخهایتان فقط روی همین دستگاه میماند و جایی فرستاده نمیشود.
✅ پیش از شروع
- اگر فرد هنوز در بازداشت یا حبس است ⇒ محلِ نگهداری و مرجعِ مربوط را فوراً به دادستان اعلام و رسیدگیِ فوری را درخواست کنید.
- اگر شکایتِ قبلی به ضابط ارائه نشده یا مدرکی از آن نیست ⇒ زمان، محل و نحوهٔ مراجعه را شرح دهید و نسخه یا رسیدِ موجود را ضمیمه کنید.
- اگر غیرقانونیبودنِ حبس روشن نیست ⇒ قرار، دستور یا مبنای بازداشت و مدتِ آن را مشخص کنید و درخواستِ بررسیِ قانونیبودنِ آن را مطرح کنید.
📝 متنِ خواستهٔ شما
📄 مدارکی که آماده کنید
⚖ راههای اثبات
اسنادِ بازداشت و نگهداری، شکایت و رسیدِ ثبت، مکاتبات، شهادتِ شهود، تحقیقاتِ قضایی، استعلام از مرجعِ بازداشتکننده یا محلِ نگهداری
📍 کجا مراجعه کنم؟
- مرجعِ صالح
- دادسرای عمومی و انقلاب ⇐ دادگاه کیفری دو؛ چنانچه مأمور انتظامی در مقام ضابط دادگستری مرتکب شده باشد، رسیدگی در صلاحیت مرجع عمومی است، نه نظامی.
- دادگاهِ کدام شهر
- محل خودداری از استماع یا پیگیری شکایت حبس غیرقانونی؛ با رعایت صلاحیت ویژه ناشی از سمت متهم.
- پیش از طرحِ دعوا
- مراجعه مجدد به همان ضابط شرط نیست؛ ارائه دلیل حبس غیرقانونی، اعلام شکایت به ضابط و بیاقدامی او مفید است. در صورت ادامه بازداشت، درخواست رسیدگی فوری از دادستان شود.
- اعتراض به رأی
- حکم قابل تجدیدنظر در دادگاه تجدیدنظر استان است؛ مهلت برای مقیم ایران بیست روز و مقیم خارج دو ماه از ابلاغ رأی یا انقضای مهلت واخواهی است.
- مستند
- ماده ۵۷۲ کتاب پنجم قانون مجازات اسلامی «تعزیرات»؛ مواد ۳۰۱، ۳۰۷، ۳۰۸، ۳۱۰، ۴۲۷، ۴۳۱ و تبصره ۴ ماده ۵۹۷ قانون آیین دادرسی کیفری.
🪜 روندِ کار
چه برگهای؟ شکواییه برای تعقیب کیفریِ بازداشت یا حبس غیرقانونی؛ برای مطالبهٔ خسارت ناشی از آن، حسب مورد دادخواست جداگانه نیز لازم است.
هزینهها: هزینهٔ ثبت و خدمات قضایی طبق تعرفهٔ روز؛ هزینهٔ ابلاغ و کارشناسی در صورت لزوم؛ حقالوکاله اختیاری. مطالبهٔ خسارت هزینهٔ دادرسی جداگانه دارد.
- زمان، مکان، مدت و چگونگی بازداشت و هویت مأموران یا مرجع بازداشتکننده را یادداشت کنید.
- در ثنا ثبتنام کنید و شکواییه را از طریق دفتر خدمات الکترونیک قضایی به دادسرای صالح بفرستید.
- مدارک و مشخصات گواهان را پیوست کنید؛ اگر بازداشت ادامه دارد، رسیدگی فوری به قانونیبودن آن را صریحاً درخواست کنید.
- دادسرا اظهارات طرفین را میگیرد و حسب نیاز دربارهٔ ضابطان، سوابق بازداشت، محل نگهداری و مدارک پزشکی تحقیق میکند.
- در صورت وجود دلایل کافی، پرونده با تصمیم مقتضی به دادگاه ارسال میشود؛ در غیر این صورت ممکن است قرار منع تعقیب صادر شود.
- ابلاغهای ثنا را پیگیری کنید و در تحقیقات و جلسات حاضر شوید.
مدتِ تقریبی: چند ماه تا تصمیم دادسرا یا رأی بدوی، بسته به پرونده، فوریت، نیاز به تحقیقات و حجم کار مرجع رسیدگی.
پس از رأی: اعتراض به قرار یا رأی، حسب نوع و مرجع صادرکننده، در مهلت قانونی انجام میشود؛ مهلت معمول اعتراض کیفری برای مقیم ایران ۲۰ روز و برای مقیم خارج دو ماه است. مرجع اعتراض معمولاً دادگاه تجدیدنظر استان است، مگر قانون مرجع دیگری تعیین کند. پس از قطعیت، محکومیت از طریق اجرای احکام کیفری اجرا میشود؛ خسارتِ مطالبهنشده باید جداگانه پیگیری شود.
⚠ اشتباههای رایج:
- شرح بازداشت را بدون ذکر زمان، مکان، مدت و جزئیات رفتار مأموران ارائه میکنند.
- مدارک، سوابق بازداشت یا مشخصات گواهان را پیوست نمیکنند.
- ابلاغهای ثنا و مهلت اعتراض را پیگیری نمیکنند.
🛡 طرفِ مقابل چه میگوید و پاسخش چیست؟
- بازداشت بر اساسِ دستورِ قانونی بوده است ⇐ تقاضای بررسیِ دستور، مبنای قانونی و مدتِ بازداشت را مطرح کنید.
- شکایتی به ضابط ارائه نشده است ⇐ رسید، نسخهٔ شکایت یا مشخصاتِ زمان و محلِ مراجعه را ارائه کنید.
- ضابط موضوع را پیگیری یا به مرجعِ صالح ارجاع کرده است ⇐ شمارهٔ ثبت و سوابقِ ارجاع را بخواهید و مدارکِ پیگیری را ضمیمه کنید.
💡 نکته
ثبت شکایت بهتنهایی موجب آزادی فوری نیست؛ در بازداشتِ ادامهدار، فوراً درخواست بررسی قانونیبودن بازداشت را مطرح کنید.
🗂 نمونهمتنهای آماده
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
🙋 به جوابتان نرسیدید؟ پرسشتان را در اتاقِ «کیفری و دادرسی کیفری» بنویسید؛ کارشناسان پاسخ میدهند. ورود به اتاق ←
