← صفحهٔ کاملِ «نحوه طرح شکایات چکهای برگشتی کیفری در مراجع قضایی»
🧭 کمک کن: نحوه طرح شکایات چکهای برگشتی کیفری در مراجع قضایی
به چند پرسشِ ساده پاسخ دهید تا متنِ «خواسته»، مدارک، مرجع و مراحلِ کار آماده شود. پاسخهایتان فقط روی همین دستگاه میماند و جایی فرستاده نمیشود.
📝 متنِ خواستهٔ شما
📄 مدارکی که آماده کنید
⚖ راههای اثبات
اصل و تصویر چک، گواهیِ عدمِ پرداخت، استعلام از بانک، شهادت شهود در صورت وجود، تحقیقات و سایر ادلهٔ قابل ارائه
📍 کجا مراجعه کنم؟
- مرجعِ صالح
- حسب درجهٔ مجازات قانونی صدور چک بلامحل، دادگاه صلح مستقیماً یا دادسرای عمومی و انقلاب ⇐ دادگاه کیفری دو؛ شورای حل اختلاف مرجع صدور حکم کیفری نیست.
- دادگاهِ کدام شهر
- اصولاً محل شعبهٔ صادرکنندهٔ گواهی عدم پرداخت؛ در نظام بانکی یکپارچه، محل نخستین شعبهٔ مراجعهشده برای وصول.
- پیش از طرحِ دعوا
- دریافت گواهی عدم پرداخت دارای کد رهگیری؛ مراجعه به بانک ظرف شش ماه از تاریخ صدور و ثبت شکایت ظرف شش ماه از تاریخ گواهی؛ احراز اینکه شاکی دارندهٔ دارای حق شکایت کیفری است و چک مشمول موارد غیرکیفری نیست.
- اعتراض به رأی
- قرار منع یا موقوفی تعقیب دادسرا، ظرف ۱۰ روز برای مقیم ایران و یک ماه برای مقیم خارج، در دادگاه صالح؛ حکم، در صورت قابلیت تجدیدنظر، ظرف ۲۰ روز یا دو ماه، در دادگاه تجدیدنظر استان.
- مستند
- مواد ۴، ۷، ۱۱ و ۱۳ قانون صدور چک؛ مادهٔ ۱۲ قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۴۰۲؛ رأی وحدت رویهٔ شمارهٔ ۶۶۹؛ مواد ۲۷۰، ۲۷۱، ۴۲۷ و ۴۳۱ قانون آیین دادرسی کیفری.
🪜 روندِ کار
چه برگهای؟ شکواییه؛ برای پیگیری کیفریِ چک برگشتی، پس از دریافت گواهی عدم پرداخت. اگر هدف فقط وصول مبلغ چک است، حسب شرایط میتوان از اجرای ثبت یا مسیر حقوقی نیز اقدام کرد؛ شکایت کیفری بهتنهایی مبلغ چک را وصول نمیکند.
هزینهها: هزینهٔ ثبت و خدمات قضایی طبق تعرفهٔ روز، هزینهٔ ابلاغ و احتمالا حقالوکاله؛ هزینهٔ کارشناسی در صورت ارجاع به کارشناس. مبلغ و هزینهٔ کیفری را با هزینهٔ مطالبهٔ حقوقی وجه چک اشتباه نگیرید.
- اصل چک، مشخصات صادرکننده و گواهی عدم پرداخت را آماده کنید و از بانک دربارهٔ ثبت مشخصات چک در سامانهٔ صیاد و علت برگشت اطمینان بگیرید.
- در ثنا ثبتنام کنید و شکواییه را از دفتر خدمات الکترونیک قضایی به دادسرای صالح بفرستید؛ زمان، محل و نحوهٔ دریافت چک و علت شکایت را روشن بنویسید.
- مهلتهای کیفری را رعایت کنید: چک باید در مهلت قانونی به بانک ارائه شود و شکایت نیز در مهلت قانونی پس از صدور گواهی عدم پرداخت ثبت شود؛ در غیر این صورت حق تعقیب کیفری ممکن است از بین برود.
- در تحقیقات دادسرا، اصل چک و مدارک را ارائه کنید و برای توضیح یا مواجهه، در صورت احضار، حاضر شوید.
- در صورت صدور قرار جلب به دادرسی، پرونده به دادگاه کیفری صالح میرود؛ ابلاغها را در ثنا پیگیری کنید و در جلسهٔ رسیدگی حاضر شوید.
- اگر مطالبهٔ مبلغ یا خسارت را هم میخواهید، آن را با تشریفات قانونی در همان پرونده یا از مسیر حقوقی/اجرای ثبت پیگیری کنید؛ صدور حکم کیفری بهخودیخود وصول وجه نیست.
مدتِ تقریبی: از ثبت شکایت تا رأی بدوی معمولاً چند ماه؛ بسته به پرونده، تراکم مرجع، ابلاغها و نیاز به تحقیقات یا کارشناسی متفاوت است.
پس از رأی: رأی کیفریِ قابل تجدیدنظر، در مهلت قانونی معمولاً ۲۰ روز برای اشخاص مقیم ایران و دو ماه برای مقیم خارج از کشور، در دادگاه تجدیدنظر استان قابل اعتراض است؛ مرجع و مهلت دقیق را از ابلاغیه بررسی کنید. پس از قطعیشدن، اجرای مجازات از مسیر اجرای احکام کیفری انجام میشود. برای وصول وجه چک، حسب شرایط باید جداگانه از مسیر حقوقی یا اجرای ثبت اقدام کرد.
⚠ اشتباههای رایج:
- ثبت شکایت پس از پایان مهلتهای قانونی ارائهٔ چک به بانک یا شکایت پس از گواهی عدم پرداخت
- تصور اینکه هر چک برگشتی قابل تعقیب کیفری است؛ چکِ تضمینی، مشروط، سفیدامضا یا وعدهدار ممکن است وصف کیفری نداشته باشد.
- تصور اینکه با محکومیت کیفری، مبلغ چک خودکار به دارنده پرداخت میشود.
🛡 طرفِ مقابل چه میگوید و پاسخش چیست؟
- چک تضمینی، مشروط یا وعدهدار بوده است ⇐ بررسی متن چک و اسناد مرتبط؛ در صورت احراز، تعقیب کیفری ممکن است منتفی باشد
- وجه چک پرداخت شده است ⇐ ارائهٔ رسید یا سوابق بانکی را مطالبه و میزان پرداخت را بررسی کنید
- چک را صادر نکردهام یا امضا متعلق به من نیست ⇐ درخواست بررسی اصل چک و ارجاع امضا به کارشناسی
⏳ مهلت
دارنده باید ظرف شش ماه از تاریخ صدور چک به بانک مراجعه و ظرف شش ماه از تاریخ صدور گواهیِ عدمِ پرداخت شکایت کند.
💡 نکته
چکهای مشمول الزامات ثبت در سامانهٔ صیاد را پیش از شکایت بررسی کنید؛ ثبتنشدن چک میتواند بر امکان استفاده از مقررات ویژهٔ چک اثر بگذارد.
🗂 نمونهمتنهای آماده
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
