🧭 کمک کن: داوری
به چند پرسشِ ساده پاسخ دهید تا متنِ «خواسته»، مدارک، مرجع و مراحلِ کار آماده شود. پاسخهایتان فقط روی همین دستگاه میماند و جایی فرستاده نمیشود.
✅ پیش از شروع
- اگر مبنای کتبی یا قابل اثبات برای داوری وجود نداشته باشد ⇒ درخواست تعیین داور ممکن است پذیرفته نشود
- اگر طرفین دربارهٔ تعیین داور توافق کرده باشند ⇒ ابتدا مطابق توافق اقدام شود
- اگر درخواست اعتراض به رأی داوری است ⇒ جهت قانونی اعتراض و تاریخ ابلاغ رأی باید مشخص شود
📝 متنِ خواستهٔ شما
📄 مدارکی که آماده کنید
⚖ راههای اثبات
توافقنامه یا قرارداد، اسناد و مکاتبات، شهادت، کارشناسی، اقرار، رأی داوری و مدرک ابلاغ آن
📍 کجا مراجعه کنم؟
- مرجعِ صالح
- نامطمئن؛ اگر منظور رسیدگی به اختلافِ مشمول توافق معتبر داوری باشد، داور یا هیئت داوری؛ اگر منظور تعیین داور، اجرای رأی یا ابطال آن باشد، حسب مورد دادگاه ارجاعکننده یا دادگاه صالح به اصل دعوا.
- دادگاهِ کدام شهر
- در داوری، مطابق توافق معتبر طرفین؛ در درخواست قضایی، تابع صلاحیت دادگاه ارجاعکننده یا دادگاه صالح به اصل دعوا.
- پیش از طرحِ دعوا
- بررسی اعتبار، دامنه و شیوهٔ اجرای شرط داوری؛ در موارد قانونیِ تعیین داور، ابلاغ اظهارنامه لازم است.
- اعتراض به رأی
- رأی داور تجدیدنظرخواهی عادی ندارد؛ درخواست ابطال رأی داوری داخلی در موارد قانونی، برای مقیم ایران ظرف ۲۰ روز و مقیم خارج ظرف دو ماه از ابلاغ، نزد دادگاه صالح مطرح میشود.
- مستند
- مواد ۴۵۴، ۴۵۹، ۴۶۰، ۴۸۸، ۴۸۹ و ۴۹۰ قانون آیین دادرسی مدنی.
🪜 روندِ کار
چه برگهای؟ توافقنامه یا شرطِ داوری در قرارداد؛ اگر داور تعیین نشده یا طرف مقابل همکاری نکند، درخواستِ تعیین داور از دادگاه؛ برای اعتراض به رأی داور، دادخواستِ ابطال رأی؛ برای اجرای رأی، درخواستِ صدور اجراییه. داوریِ قراردادهای دولتی علاوه بر اینها نیازمند بررسیِ تشریفات و مجوزهای قانونی است.
هزینهها: حقالزحمهٔ داور یا هیئت داوری طبق توافق یا مقررات قابل اعمال؛ هزینهٔ دادرسیِ درخواستهای دادگاهی طبق تعرفهٔ روز؛ هزینهٔ ابلاغ، کارشناسی و سایر هزینههای ضروری. در صورت استفاده از وکیل، حقالوکاله نیز مطرح است.
- قرارداد و شرط داوری را بررسی کنید: موضوع اختلاف، تعداد و شیوهٔ انتخاب داور، مدت داوری و روش ابلاغ باید روشن باشد.
- در قرارداد دولتی، پیش از شروع داوری بررسی کنید مجوزهای لازم برای ارجاع اختلاف به داوری اخذ شده باشند.
- مدارک، قرارداد، مکاتبات، محاسبات و خواستههای خود را مرتب کنید و در صورت نیاز اظهارنامه یا درخواست کتبی برای آغاز داوری بفرستید.
- داور یا داوران را طبق قرارداد انتخاب و پذیرش آنان را ثبت کنید؛ اگر توافق یا انتخاب ممکن نشد، درخواستِ تعیین داور را از مسیر دفتر خدمات الکترونیک قضایی به دادگاه صالح بدهید.
- در صورت مراجعه به دادگاه، ثبتنام در ثنا و ابلاغ به طرف مقابل را پیگیری کنید؛ دادگاه ممکن است برای تعیین داور جلسه یا بررسی مدارک برگزار کند.
- لایحه و مدارک را به داور ارائه کنید، در جلسات حاضر شوید و اگر کارشناسی لازم است، موضوع و هزینهٔ آن را پیگیری کنید.
- رأی داور و ابلاغ آن را دریافت و تاریخ ابلاغ را نگهداری کنید.
- اگر رأی از جهات قانونی قابل ابطال است، در مهلت مقرر دادخواستِ ابطال بدهید؛ در غیر این صورت، برای اجرای رأی از دادگاه صالح درخواستِ صدور اجراییه کنید.
مدتِ تقریبی: زمان داوری و رسیدگی دادگاه به تعیین داور، ابطال یا اجرا مهلت واحدی ندارد و به قرارداد، همکاری طرفین و پیچیدگی اختلاف بستگی دارد؛ بسته به پرونده.
پس از رأی: رأی داور معمولاً مانند حکم دادگاه قابل تجدیدنظرخواهی نیست؛ میتوان در مهلت قانونیِ درخواست ابطال، به جهات مقرر در قانون آیین دادرسی مدنی اعتراض کرد. مهلت معمول برای درخواست ابطال، ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ برای اشخاص مقیم ایران و دو ماه برای اشخاص مقیم خارج از کشور است. پس از قطعیشدن یا رد درخواست ابطال، اجرای رأی از دادگاه صالح و از طریق صدور اجراییه پیگیری میشود.
⚠ اشتباههای رایج:
- تصور اینکه درج شرط داوری در قراردادهای دولتی، بدون اخذ مجوزهای لازم، برای ارجاع اختلاف کافی است.
- نادیدهگرفتن شیوهٔ انتخاب داور، ابلاغها یا مهلتهای مقرر در قرارداد و قانون.
- درخواستِ ابطال با اعتراض کلی به نتیجه، بدون بیان و اثبات یکی از جهات قانونیِ ابطال.
🛡 طرفِ مقابل چه میگوید و پاسخش چیست؟
- توافق داوری وجود ندارد یا شامل این اختلاف نمیشود ⇐ ارائهٔ متن توافق و توضیح ارتباط اختلاف با موضوع داوری
- درخواست خارج از مهلت یا تشریفات قانونی است ⇐ ارائهٔ تاریخ ابلاغها و توضیح رعایت مهلت و تشریفات
- داور تعیینشده صلاحیت یا بیطرفی ندارد ⇐ ارائهٔ دلیل و درخواست رسیدگی بر اساس توافق و قانون
💡 نکته
پیش از امضای شرط داوری، روش انتخاب داور، هزینهها، محل داوری و تکلیف اختلاف دربارهٔ قراردادهای دولتی را روشن کنید.
🗂 نمونهمتنهای آماده
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
🙋 به جوابتان نرسیدید؟ پرسشتان را در اتاقِ «داوری و اجرای احکام» بنویسید؛ کارشناسان پاسخ میدهند. ورود به اتاق ←
