🧭 کمک کن: کاری
به چند پرسشِ ساده پاسخ دهید تا متنِ «خواسته»، مدارک، مرجع و مراحلِ کار آماده شود. پاسخهایتان فقط روی همین دستگاه میماند و جایی فرستاده نمیشود.
✅ پیش از شروع
- اگر رابطه کارگری و کارفرمایی وجود نداشته باشد ⇒ اختلاف ممکن است در صلاحیت مرجع دیگری باشد
- اگر مطالبه مربوط به حقوق و مزایای کار باشد ⇒ ابتدا از مسیر مراجع حل اختلاف کار پیگیری شود
- اگر کارفرما یا مدت اشتغال مشخص نباشد ⇒ مدارک و قرائن تکمیلی برای احراز رابطه کاری ارائه شود
📝 متنِ خواستهٔ شما
📄 مدارکی که آماده کنید
⚖ راههای اثبات
قرارداد و اسناد پرداخت، سوابق بیمه، شهادت همکاران، تحقیق از کارگاه، استعلام از سازمان تأمین اجتماعی، کارشناسی محاسبه مطالبات
📍 کجا مراجعه کنم؟
- مرجعِ صالح
- اگر منظور اختلاف فردی کارگر و کارفرما ناشی از رابطه کار باشد: هیئت تشخیص اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی؛ سپس هیئت حل اختلاف. عنوان «کاری» بهتنهایی برای تعیین قطعی مرجع کافی نیست.
- دادگاهِ کدام شهر
- اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی محل آخرین کارگاه محل کار کارگر، با رعایت مقررات خاص صلاحیت.
- پیش از طرحِ دعوا
- تلاش برای سازش مستقیم؛ گردآوری قرارداد، سوابق بیمه و مدارک کارکرد و پرداختها.
- اعتراض به رأی
- اعتراض به رأی هیئت تشخیص ظرف ۱۵ روز از ابلاغ نزد هیئت حل اختلاف؛ شکایت از رأی قطعی هیئت حل اختلاف در دیوان عدالت اداری، برای اشخاص داخل کشور ظرف سه ماه و مقیم خارج ظرف شش ماه از ابلاغ.
- مستند
- مواد ۱۵۷ و ۱۵۹ قانون کار؛ مواد ۱۰ و ۱۶ قانون دیوان عدالت اداری.
🪜 روندِ کار
چه برگهای؟ درخواستِ رسیدگی به اختلاف کارگری و کارفرمایی؛ ثبت در سامانهٔ جامع روابط کار یا ادارهٔ تعاون، کار و رفاه اجتماعی. اظهارنامه میتواند برای مطالبهٔ رسمی یا ثبت سابقه استفاده شود، اما جای درخواست رسیدگی را نمیگیرد.
هزینهها: رسیدگی در مراجع حل اختلاف کار اصولاً رایگان است؛ ممکن است هزینهٔ کارشناسی یا تهیهٔ مدارک لازم شود. هزینهٔ وکیل، در صورت استفاده، جداست.
- مدارک هویتی و شغلی و مستندات مطالبه را آماده کنید و در صورت نداشتن حساب کاربری، ثبتنام و احراز هویت ثنا را انجام دهید.
- درخواست را از مسیر سامانهٔ جامع روابط کار یا ادارهٔ مربوط ثبت کنید و خواستهها و دورهٔ مطالبه را روشن بنویسید.
- ابلاغها را در سامانه پیگیری کنید و در جلسهٔ سازش یا رسیدگی حاضر شوید؛ اصل مدارک و رونوشت منظم همراه داشته باشید.
- در صورت نیاز، به درخواست هیئت توضیح یا مدرک تکمیلی ارائه کنید؛ هیئت ممکن است رسیدگی را به کارشناسی ارجاع دهد.
- رأی هیئت تشخیص را دریافت کنید؛ اگر معترض هستید، در مهلت قانونی اعتراض را ثبت کنید تا هیئت حل اختلاف رسیدگی کند.
- ابلاغ رأی نهایی را پیگیری کنید و برای اجرای آن، درخواست صدور اجرائیه را از مرجع اجرای احکام دادگستری پی بگیرید.
مدتِ تقریبی: چند هفته تا چند ماه تا رأی نخستین؛ بسته به پرونده، ابلاغ، سازش، کارشناسی و حجم کار مرجع متفاوت است.
پس از رأی: اعتراض به رأی هیئت تشخیص در مهلت ۱۵ روز از ابلاغ، نزد هیئت حل اختلاف انجام میشود. رأی قطعی را میتوان در مهلت قانونی از جهت نقض قانون یا مقررات در دیوان عدالت اداری شکایت کرد؛ مهلت معمول برای اشخاص داخل کشور سه ماه و برای مقیمان خارج شش ماه از ابلاغ است. اجرای رأی قطعی از راه اجرای احکام دادگستری پیگیری میشود.
⚠ اشتباههای رایج:
- ثبت خواستهٔ کلی، بدون تفکیک نوع و دورهٔ مطالبات یا ارائهٔ محاسبهٔ قابل بررسی
- نداشتن مدرک برای اثبات رابطهٔ کاری، میزان مزد یا مدت اشتغال
- بیتوجهی به ابلاغها و از دست دادن مهلت اعتراض
🛡 طرفِ مقابل چه میگوید و پاسخش چیست؟
- رابطه کارگری وجود نداشته است ⇐ ارائه قرارداد، سوابق بیمه، واریزی حقوق و شهادت همکاران
- مطالبات پرداخت یا تسویه شده است ⇐ ارائه رسید معتبر و تطبیق آن با اقلام و دورههای مورد ادعا
- کارگر ترک کار کرده یا مستحق مزایا نیست ⇐ ارائه مدارک خاتمه کار و اثبات استحقاق هر قلم مطالبه
💡 نکته
اگر قرارداد کتبی ندارید، مدارکی مانند پرداخت مزد، پیامهای کاری و سوابق بیمه میتواند در اثبات رابطهٔ کاری مؤثر باشد.
🗂 نمونهمتنهای آماده
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
🙋 به جوابتان نرسیدید؟ پرسشتان را در اتاقِ «تالارِ گفتگو» بنویسید؛ کارشناسان پاسخ میدهند. ورود به اتاق ←
