🔒آیین‌نامه نحوه تأسیس و اداره مؤسسات اعتباری غیردولتی مصوب 1393/10/28

در این آیین نامه اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می روند: 1 - آیین نامه: آیین نامه نحوه تاسیس و اداره موسسات اعتباری غیردولتی. 2 - بانک مرکزی: بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران. 3 - موسسه اعتباری: بانک، موسسه اعتباری غیربانکی و سایر بنگاه های واسطه پولی که به موجب قانون و یا با اجازه نامه بانک مرکزی تاسیس شده و به عملیات بانکی اشتغال دارد و بیش از پنجاه درصد سهام آن به اشخاص غیردولتی تعلق داشته و تحت نظارت بانک مرکزی می باشد. 4 - عملیات بانکی: دریافت سپرده و به کارگیری آن در قالب اعطای تسهیلات یا ایجاد اعتبار در چارچوب قانون پولی و بانکی کشور، قانون عملیات بانکی بدون ربا و مصوبات شورای پول و اعتبار از جمله مقررات ناظر بر عملیات مجاز بانکی. 5 - موافقت اصولی: موافقت کتبی بانک مرکزی با تقاضای اولیه متقاضیان تاسیس موسسه اعتباری. 6 - اجازه نامه اولیه: موافقت کتبی بانک مرکزی با تشکیل پرونده ثبتی توسط موسسین در مرجع ثبت شرکت ها. 7 - اجازه نامه تاسیس: موافقت کتبی بانک مرکزی با ثبت موسسه اعتباری در مرجع ثبت شرکت ها. 8 - اجازه نامه فعالیت: موافقت کتبی بانک مرکزی با شروع فعالیت موسسه اعتباری. 9 - مقررات احتیاطی: مجموعه تدابیر و الزامات (از جمله مقررات ناظر بر نسبت کفایت سرمایه، مقررات تسهیلات و تعهدات کلان، مقررات تسهیلات و تعهدات اشخاص مرتبط، مقررات ناظر بر سرمایه گذاری، الزامات نقدینگی، مقررات ناظر بر طبقه بندی دارایی ها و ذخیره گیری و مقررات ناظر بر وضعیت بار ارزی) که بانک مرکزی در چارچوب وظایف و اختیارات قانونی خود با هدف به حداقل رساندن احتمال ورشکستگی موسسات اعتباری و حفظ ثبات نظام بانکی کشور اتخاذ می نماید. 10 - صلاحیت حرفه ای: دارا بودن شرایط لازم برای تصدی سمت مدیرعامل، قائم مقام مدیرعامل و عضو هیئت مدیره موسسه اعتباری مشتمل بر شرایط عمومی و تخصصی در چارچوب ضوابطی که توسط بانک مرکزی تدوین و ابلاغ می شود.

تأسیس و فعالیت مؤسسه اعتباری صرفاً با رعایت این آیین نامه و در چارچوب قانون پولی و بانکی کشور، قانون عملیات بانکی بدون ربا و سایر قوانین و مقررات مربوط از جمله مصوبات شورای پول و اعتبار امکان پذیر است.

مرجع صدور اجازه نامه های اولیه، تأسیس و فعالیت مؤسسه اعتباری، بانک مرکزی است.

اشتغال به عملیات بانکی بدون دریافت اجازه نامه‌های موضوع ماده (1) از بانک مرکزی ممنوع است. مرتکب، مشمول مجازات های مرتبط مقرر در قانون پولی و بانکی کشور، قانون تنظیم بازار غیرمتشکل پولی و سایر قوانین و مقررات مربوط می شود.

تاسیس موسسه اعتباری صرفا در قالب شرکت سهامی عام یا تعاونی سهامی عام با رعایت قوانین و مقررات مربوط امکان پذیر می باشد.

تأسیس مؤسسه اعتباری برای تأمین منابع مالی مؤسسین و اشخاص مرتبط با مؤسسه اعتباری ممنوع است. مصادیق اشخاص مرتبط با مؤسسه اعتباری توسط بانک مرکزی تعیین می شود.

مراجع ثبت شرکت ها نمی توانند تقاضای تأسیس مؤسسه اعتباری را به ثبت برسانند، مگر آن که اجازه نامه تأسیس صادر شده توسط بانک مرکزی و رونوشت گواهی شده اساسنامه مربوط که به تصویب شورای پول و اعتبار رسیده است، ضمیمه تقاضای ثبت باشد.

در مواردی که بانک مرکزی تشخیص دهد مؤسسین تعهدات لازم را انجام نداده اند و یا قادر به انجام تعهدات لازم و یا تأسیس و راه اندازی مؤسسه اعتباری نیستند و یا اطلاعات ناقص ارایه نموده اند، باید ضمن صدور اخطاریه برای مؤسسین، مهلتی دو ماهه را برای انجام تعهدات آن ها تعیین نماید. پس از انقضای مهلت مذکور و در صورت عدم اقدام لازم از سوی مؤسسین برای ایفای تعهداتشان، تقاضای تسلیم شده، کأن لم یکن تلقی و تمامی اجازه نامه های صادره لغو می شود.

اشخاصی که به منظور اخذ اجازه نامه تأسیس مؤسسه اعتباری، اطلاعات کذب یا گمراه کننده و یا اسناد و مدارک جعلی و غیرمعتبر به بانک مرکزی ارایه نمایند و یا اطلاعاتی مؤثر را کتمان کنند، بانک مرکزی ضمن لغو تمامی اجازه نامه های صادره، می تواند با مراجعه به محاکم قضایی تعقیب کیفری آنها را درخواست نماید. چنین اشخاصی تا ده سال نمی توانند تقاضای جدیدی را برای تأسیس تمامی نهادهای تحت نظارت بانک مرکزی ارایه نمایند.

بانک مرکزی موظف است ظرف سه ماه پس از لازم الاجراء شدن این آیین نامه، شیوه نامه اخذ اجازه نامه تأسیس مؤسسه اعتباری، متضمن شرایط و فهرست مدارک لازم برای اخذ اجازه نامه تأسیس مؤسسه اعتباری، چگونگی تسلیم درخواست اجازه نامه تأسیس، مراحل بررسی و صدور اجازه نامه و سایر موارد مربوط را تدوین نموده و از طریق درج در پایگاه اطلاع رسانی خود و در صورت لزوم سایر روش ها، به اطلاع عموم برساند.

بانک مرکزی حسب شرایط و پس از اخذ موافقت شورای پول و اعتبار، می تواند بررسی هر‌گونه درخواست برای اجازه نامه تأسیس مؤسسه اعتباری و صدور اجازه نامه برای درخواست های واصله را تا مدت زمانی معین، به حالت تعلیق درآورد.

بانک مرکزی موظف است پس از موافقت شورای پول و اعتبار، امکان تأسیس و فعالیت انواع مؤسسات اعتباری را بر حسب شاخص ها و معیارهایی از قبیل منطقه جغرافیایی و نوع و نحوه فعالیت، فراهم نماید.

حداقل سرمایه مورد نیاز برای تأسیس و فعالیت هر یک از انواع مؤسسه اعتباری به پیشنهاد بانک مرکزی توسط هیأت وزیران تعیین می شود.

سرمایه مورد نیاز برای تأسیس مؤسسه اعتباری باید تماماً توسط مؤسسان تعهد شده باشد و حداقل پنجاه درصد آن پرداخت و قبل از تسلیم تقاضای تأسیس، نزد بانک مرکزی سپرده شده باشد.

سرمایه مورد نیاز برای تأسیس مؤسسه اعتباری باید به صورت نقد و به پول رایج کشور پرداخت شود.

تأمین سرمایه مؤسسه اعتباری نباید به طور مستقیم و یا غیرمستقیم از محل تسهیلات دریافتی از بانک ها، مؤسسات اعتباری غیربانکی و سایر بنگاه های واسطه پولی اعم از دولتی یا غیردولتی تحت نظارت بانک مرکزی تأمین شود.

چنانچه مشخص شود آورده هر یک از موسسین به هر میزان به طور مستقیم و یا غیرمستقیم از محل تسهیلات دریافتی بانک ها، موسسات اعتباری غیربانکی و سایر بنگاه های واسطه پولی اعم از دولتی یا غیردولتی تحت نظارت بانک مرکزی تامین شده است، اشخاص مزبور با اعلام بانک مرکزی از ترکیب موسسین حذف می گردند و لازم است ظرف یک ماه، اشخاص دیگری جایگزین شوند. در صورتی که مجموع آورده اشخاص حذف شده مذکور از ترکیب موسسین بیش از بیست درصد سرمایه پیشنهادی موسسین باشد، تقاضای تسلیم شده، کان لم یکن تلقی و تمامی اجازه نامه های صادره لغو خواهد شد.

مؤسـسین مؤسسه اعتباری باید از شرایط زیر برخوردار باشند: 1 توان تأمین سرمایه لازم برای تأسیس مؤسسه اعتباری. 2 در خصوص اشخاص حقوقی، سپری شدن حداقل پنج سال از تاریخ فعالیت آن ها. 3 نداشتن سابقه محکومیت کیفری مؤثر. 4 نداشتن بدهی غیرجاری به بانک ها، مؤسسات اعتباری غیربانکی و سایر بنگاه های واسطه پولی اعم از دولتی یا غیردولتی تحت نظارت بانک مرکزی. 5 شفاف بودن آورده آن ها از نظر منشأ 6 قرار نگرفتن در شمول مصادیق مؤسسات و شرکت های دولتی موضوع مواد (3) و (4) قانون محاسبات عمومی کشور مصوب 1366 . 7 نداشتن سابقه چک برگشتی رفع سوءاثر نشده در نظام بانکی کشور. 8 نداشتن بدهی قطعی مالیاتی بر اساس فهرست اعلامی سازمان امور مالیاتی کشور به بانک مرکزی.

سقف مجاز تملک سهام موسسه اعتباری به طور مستقیم یا غیرمستقیم برای هر شرکت سهامی عام یا تعاونی سهامی عام یا هر موسسه و نهاد عمومی غیردولتی ده درصد و برای اشخاص حقیقی و سایر اشخاص حقوقی پنج درصد می باشد.

مؤسسین موظفند اساسنامه پیشنهادی خود را در چارچوب اساسنامه نمونه ای که به پیشنهاد بانک مرکزی به تصویب شورای پول و اعتبار می‌رسد، تنظیم نمایند.

مرجع تصویب اساسنامه موسسه اعتباری و تغییرات بعدی آن شورای پول و اعتبار می باشد.

موسسین موظفند برنامه عملیاتی مورد نظر خود را در چارچوب تعیین شده توسط بانک مرکزی، تهیه و به تایید بانک یاد شده برسانند.

متقاضیان باید تقاضای اولیه خود را به همراه مدارک ذیل به بانک مرکزی ارایه دهند: 1 - فهرست اسامی و میزان آورده هر یک از متقاضیان. 2 - مدارک هویتی متقاضیان. 3 - اظهارنامه متقاضیان، مطابق با فرم نمونه بانک مرکزی. 4 - یک نسخه از اساسنامه و صورت های مالی سه سال گذشته اشخاص حقوقی متقاضی. 5 - اساسنامه پیشنهادی متقاضیان مطابق با اساسنامه نمونه. 6 - برنامه عملیاتی مطابق با چارچوب تعیین شده توسط بانک مرکزی. 7 - مستندات مربوط به منشا تامین سرمایه. 8 - سایر مدارکی که در صورت لزوم توسط بانک مرکزی تعیین و اعلام می شود.

بانک مرکزی پــس از دریافت تمامی مدارک لازم، احراز صلاحیت فردی متقاضیان و بررسی شرایط آن ها از حیث انطباق با الزامات قانونی و تأیید برنامه عملیاتی و پیش نویس اساسنامه پیشنهادی، نسبت به صدور موافقت اصولی اقدام می نماید.

چنانچه متقاضیان، حائز شرایط مورد نظر بانک مرکزی نباشند، بانک یادشده صرفا برای یک بار مراتب را به طور مکتوب جهت انجام اصلاحات لازم به متقاضیان اعلام می نماید. در صورتی که متقاضیان ظرف دو ماه پس از تاریخ اعلام بانک مرکزی، نسبت به رفع کامل ایرادات و نواقص اقدام ننمایند، تقاضای تسلیم شده کان لم یکن تلقی خواهد شد. در هر حال، در صورت مخالفت بانک مرکزی، لازم است مراتب با ذکر دلایل به متقاضیان اعلام شود.

پس از صدور موافقت اصولی، مؤسسین ضمن تسلیم تقاضای تأسیس خود، موظفند ظرف دو ماه، حداقل معادل پنجاه درصد سرمایه مورد نیاز برای تأسیس مؤسسه اعتباری را نزد بانک مرکزی تودیع کنند. در غیر این صورت، موافقت اصولی صادره از درجه اعتبار ساقط می شود.

پس از تودیع سرمایه موضوع ماده (26)، بانک مرکزی موظف است ظرف یک ماه اساسنامه پیشنهادی مؤسسین را برای تصویب به شورای پول و اعتبار ارایه نماید. چنانچه ظرف دو ماه پس از ارسال اساسنامه پیشنهادی مؤسسین به شورای پول و اعتبار، اساسنامه مذکور در آن شورا طرح و رسیدگی نشود، به درخواست مؤسسین، بانک مرکزی موظف است سرمایه تودیع شده را مسترد نماید، منوط به آن که مؤسسین معادل آن، یک فقره ضمانت نامه حسن انجام تعهدات به نفع بانک مرکزی تسلیم کنند. مؤسسین پس از تصویب و ابلاغ اساسنامه پیشنهادی، موظفند ظرف دو ماه معادل ریالی تمامی سهم خود در سرمایه پیشنهادی مؤسسه اعتباری را نزد بانک مرکزی تودیع کنند. همزمان با تودیع سهم مؤسسین نزد بانک مرکزی، لاشه ضمانت نامه موضوع این ماده به مؤسسین مسترد می گردد.

پس از تصویب اساسنامه در شورای پول و اعتبار، تغییر ترکیب مؤسسین و یا اعلام انصراف هر یک از آن ها، منوط به موافقت بانک مرکزی خواهد بود. در صورت موافقت بانک یاد شده، مؤسسین موظفند ظرف دو ماه، اشخاص دیگری را معرفی نمایند. در صورت عدم معرفی شخص یا اشخاص جدید از سوی مؤسسین در مهلت تعیین شده و یا عدم موافقت بانک یاد شده با شخص یا اشخاص جدید و یا عدم موافقت بانک مرکزی با تسهیم سهام شخص یا اشخاص منصرف از سوی سایر مؤسسین، موافقت اصولی کان لم یکن تلقی می شود. در این حالت بانک مرکزی، موافقت اصولی صادره را ابطال و ضمانت نامه یا وجوه تودیعی مؤسسین را مسترد می نماید. مؤسسین مزبور تا پنج سال نمی توانند تقاضای جدیدی برای تأسیس مؤسسه اعتباری به بانک مرکزی تسلیم کنند.

بانک مرکزی پس از تصویب اساسنامه پیشنهادی موسسین در شورای پول و اعتبار و اخذ رسید مربوط به واریز معادل ریالی سهم موسسین در سرمایه پیشنهادی موسسه اعتباری و بررسی منشا تامین وجه تودیع شده و احراز انطباق آن با الزامات قانونی، نسبت به صدور اجازه نامه اولیه برای موسسین به منظور تشکیل پرونده ثبتی و انجام مقدمات مربوط به تامین مابقی سرمایه از طریق پذیره نویسی عمومی، اقدام می نماید.

پس از صدور اجازه نامه اولیه، موسسین موظفند ظرف سه ماه طرح اعلامیه پذیره نویسی خود را به بانک مرکزی تسلیم کنند. در غیر این صورت، اجازه نامه اولیه از درجه اعتبار ساقط می شود.

بانک مرکزی پس از وصول طرح اعلامیه پذیره نویسی، باید مراتب را ظرف یک ماه مورد بررسی قرار داده و نتیجه را به مؤسسین اعلام نماید.

مؤسسین موظفند پس از تأیید طرح اعلامیه پذیره نویسی توسط بانک مرکزی، نسبت به انجام پذیره نویسی و معرفی پذیره نویسان به بانک مرکزی اقدام کنند.

پس از انقضای مدت زمانی که برای پذیره نویسی تعییــن شده، با احتساب زمانی که مدت پذیره نویسی با موافقت بانک مرکزی تمدید شده است، مؤسسین مکلفند ظرف یک ماه تعداد سهام ه ریک از سهامداران را به بانک مرکزی اعلام نمایند. در صورتی که بخشی از سرمایه از طریق پذیره نویسی تأمین نشده باشد، مؤسسین موظفند ظرف سه ماه پس از اعلام بانک مرکزی، نسبت به تأمین آن با رعایت حدود مندرج در ماده (19) این آیین نامه، اقدام و وجوه مذکور را نزد بانک مرکزی تودیع نمایند. در غیر این صورت، موافقت اصولی و اجازه نامه اولیه ملغی و بانک یاد شده وجوه تودیعی مؤسسین را مسترد می کند.

مؤسسین موظفند پس از انجام اقدامات موضوع ماده (32) این آیین نامه، افراد پیشنهادی برای تصدی سمت های عضو هیئت مدیره را حداکثر تا دو برابر تعداد اعضای هیئت مدیره مقرر در اساسنامه و به ترتیب اولویت همراه با مدارک و مستندات لازم برای احراز صلاحیت هر یک از آن ها به بانک مرکزی تسلیم نمایند.

بانک مرکزی پس از دریافت تمامی مدارک مورد نیاز و همچنین اخذ پاسخ استعلامات انجام شده، باید نظر مکتوب خود را در مورد صلاحیت حرفه‌ای افراد پیشنهادی اعلام نماید.

در صورت عدم احراز صلاحیت اشخاص پیشنهادی برای تصدی سمت های عضو هیئت مدیره، مؤسسین موظفند ظرف یک ماه با رعایت مفاد قانون تجارت و ترتیبات مذکور در این آیین نامه، نسبت به معرفی فرد یا افراد دیگری اقدام نمایند.

مؤسسین موظفند پس از برگزاری مجمع عمومی مؤسس، نسخه ای از صورت جلسه مجمع عمومی مؤسس به انضمام اساسنامه، اعلامیه قبولی مدیران و بازرس یا بازرسان قانونی را به بانک مرکزی تسلیم نمایند.

بانک مرکزی پس از تأیید پذیره نویسی، دریافت اساسنامه مصوب مجمع عمومی مؤسس، دریافت اعلامیه قبولی مدیران و بازرس یا بازرسان قانونی، احراز صلاحیت اعضای هیئت مدیره پیشنهادی، احراز تودیع صد درصد سرمایه لازم توسط مؤسسین و تأیید منشأ تأمین وجوه حاصل از پذیره نویسی، نسبت به صدور اجازه نامه تأسیس اقدام می نماید.

صدور اجازه نامه تاسیس صرفا به منظور ثبت موسسه اعتباری در شرف تاسیس در مراجع ثبتی بوده و شروع فعالیت آن منوط به اخذ اجازه نامه فعالیت از بانک مرکزی می باشد.

مدت اعتبار اجازه نامه تاسیس صادره توسط بانک مرکزی، حداکثر شش ماه پس از صدور آن است مگر آن که به دلایل خاص، مدت دیگری در آن قید شده یا این که اجازه نامه مربوط از طرف بانک مرکزی تمدید شده باشد. موسسین موظفند ظرف این مدت، نسبت به ثبت موسسه اعتباری در مراجع ثبتی و انجام اقدامات لازم برای اخذ اجازه نامه فعالیت از بانک مرکزی اقدام نمایند.

پس از ثبت مؤسسه اعتباری در مراجع ثبتی، تمامی سرمایه سپرده شده نزد بانک مرکزی به مؤسسین مسترد می گردد.

هیئت مدیره مؤسسه اعتباری موظف است پس از ثبت مؤسسه اعتباری در مراجع ثبتی، نسبت به تمهید حداقل الزامات آغاز فعالیت مؤسسه اعتباری از جمله تدارک محل فعالیت، تأمین نیروی انسانی و فراهم آوردن تجهیزات مورد نیاز برای استقرار سامانه بانکداری متمرکز اقدام نماید.

هیئت مدیره مؤسسه اعتباری موظف است گزینه های پیشنهادی برای تصدی سمت های مدیرعامل و قائم مقام مدیرعامل مؤسسه اعتباری را همراه با مدارک و مستندات لازم برای احراز صلاحیت هر یک از آن ها به بانک مرکزی معرفی نماید.

بانک مرکزی پس از دریافت تمامی مدارک مورد نیاز و همچنین اخذ پاسخ استعلامات انجام شده، باید نظر مکتوب خود را در مورد صلاحیت حرفه ای اشخاص پیشنهادی اعلام نماید.

در صورت عدم احراز صلاحیت اشخاص پیشنهادی برای تصدی سمت های مدیرعامل و قائم مقام مدیرعامل موسسه اعتباری، هیئت مدیره موظف است ظرف یک ماه با رعایت مقررات قانون تجارت و ترتیبات مذکور در این آیین نامه، نسبت به معرفی فرد یا افراد دیگری اقدام نماید.

بانک مرکزی پس از ثبت مؤسسه اعتباری در مراجع ثبتی و دریافت اساسنامه ثبت شده، آگهی ثبت در روزنامه رسمی و سایر مدارک لازم و دریافت اسامی صاحبان امضای مجاز و همچنین حصول اطمینان از تحقق الزامات مذکور در ماده (42) این آیین نامه و احراز صلاحیت مدیرعامل و قائم مقام مدیرعامل مؤسسه اعتباری، نسبت به صدور اجازه نامه فعالیت اقدام می نماید.

مؤسسه اعتباری پیش از أخذ اجازه نامه فعالیت، مجاز به انجام هیچگونه عملیات بانکی نمی باشد. در غیر این صورت، بانک مرکزی موظف است با همکاری نیروی انتظامی، ضمن متوقف ساختن فعالیت آن‌، اقدامات لازم را برای لغو اجازه‌نامه تأسیس معمول نماید.

پس از صدور اجازه نامه فعالیت، مدیرعامل مؤسسه اعتباری موظف است تاریخ شروع رسمی فعالیت مؤسسه اعتباری را به صورت مکتوب و قبل از آغاز فعالیت، به بانک مرکزی اعلام نماید.

مدت اعتبار اجازه نامه فعالیت، حداکثر یک سال پس از صدور آن است. چنانچه موسسه اعتباری طی مدت مذکور، فعالیت خود را آغاز ننماید، بانک مرکزی موظف است اقدامات لازم برای لغو اجازه نامه تاسیس را در چارچوب مقررات مربوط معمول نماید.

مسئولیت سیاست گذاری و نظارت بر نحوه اداره، حسن اجرای قوانین و مقررات و مدیریت خطر (ریسک) موسسه اعتباری بر عهده هیئت مدیره می باشد.

اعضای هیئت مدیره مؤسسه اعتباری، باید از شرایط ذیل برخوردار باشند: 1 تابعیت ایران (برای رئیس هیئت مدیره و اکثریت اعضای هیئت مدیره). 2 پیرو دین اسلام یا یکی از ادیان شناخته شده در قانون اساسی. 3 دارا بودن حسن شهرت و امانت داری. 4 دارا بودن دانشنامه کارشناسی یا بالاتر در رشته های مرتبطی که فهرست آن توسط بانک مرکزی اعلام می شود. 5 نداشتن سابقه محکومیت قطعی به سرقت، ارتشاء، اختلاس، خیانت در امانت، کلاهبرداری، پولشویی، جعل و تزویر، صدور چک بی‌محل و ورشکستگی به تقصیر یا تقلب، اعم از این که حکم از دادگاه های داخلی یا خارج کشور صادر شده یا محکوم، مجرم اصلی یا شریک یا معاون جرم بوده باشد. 6 نداشتن منع تصدی عضویت در هیئت مدیره مؤسسات اعتباری ناشی از محکومیت قطعی در هیئت انتظامی بانک ها. 7 نداشتن بدهی غیرجاری به بانک ها، مؤسسات اعتباری غیربانکی و سایر بنگاه های واسطه پولی اعم از دولتی یا غیردولتی تحت نظارت بانک مرکزی. 8 نداشتن سهم یا سمت در سایر مؤسسات اعتباری مگر با اجازه بانک مرکزی. 9 دارا بودن حداقل ده سال سابقه کار در نظام بانکی برای رئیس و حداقل دو سوم اعضای هیئت مدیره. 10 برخورداری از صلاحیت تخصصی به تشخیص بانک مرکزی. 11 نداشتن سابقه تصدی سمت مشابه در مؤسسه اعتباری دیگری که اجازه نامه تأسیس آن لغو گردیده یا اداره آن بر عهده بانک مرکزی قرار گرفته است. 12 قرار نگرفتن در شمول مصادیق ماده (111) لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت. 13 عدم اشتغال هم زمان در وزارتخانه ها، مؤسسات و شرکت های دولتی و مؤسسات و نهادهای عمومی غیردولتی.

انتخاب اعضای هیئت مدیره موسسه اعتباری و تمدید دوره مسئولیت آن ها، منوط به تایید صلاحیت حرفه ای اشخاص مذکور توسط بانک مرکزی می باشد.

در صورت سلب صلاحیت حرفه ای هر یک از اعضای هیئت مدیره توسط بانک مرکزی، عضو مذکور منعزل تلقی می گردد و ادامه تصدی این مدیران در حکم دخل و تصرف غیرقانونی در وجوه و اموال عمومی خواهد بود.

اکثریت اعضای هیئت مدیره باید فاقد سمت اجرایی در مؤسسه اعتباری باشند و نمی توانند هیچ گونه سمت مدیریتی، کارشناسی، مشاوره ای یا نظایر آن به استثنای عضویت در کمیته های مذکور در ماده (56) این آیین نامه را در مؤسسه اعتباری بپذیرند.

رییس هیئت مدیره نمی تواند از میان اعضای هیئت مدیره دارای سمت اجرایی انتخاب شود و مسئولیت اجرایی در بانک داشته باشد.

هیئت مدیره موسسه اعتباری موظف است در چارچوبی که توسط بانک مرکزی تعیین می شود، کمیته هایی شامل کمیته حسابرسی و کمیته عالی مدیریت خطر (ریسک) را تشکیل داده و نحوه فعالیت آن ها را تعیین و به مورد اجرا، گذارد.

مدیرعامل، قائم مقام و معاونین مدیرعامل، اعضای هیئت عامل مؤسسه اعتباری را تشکیل می دهند که باید به صورت تمام وقت در مؤسسه اعتباری اشتغال داشته باشند. حدود وظایف و اختیارات، مدت تصدی و حق الزحمه اعضای هیئت عامل توسط هیئت مدیره تعیین می شود.

مدیرعامل به عنوان بالاترین مقام اجرایی مؤسسه اعتباری، اداره امور اجرایی مؤسسه اعتباری را بر عهده دارد و از میان اشخاص حقیقی توسط هیئت مدیره مؤسسه اعتباری انتخاب می شود. مدیرعامل یک نفر را به عنوان قائم مقام و یک یا چند نفر را به عنوان معاون مدیرعامل که قبلاً انتخاب آنان به تأیید هیئت مدیره رسیده باشد، منصوب می کند.

انتخاب مدیرعامل و قائم مقام مدیرعامل موسسه اعتباری و تمدید دوره مسئولیت آن ها، منوط به تایید صلاحیت حرفه ای اشخاص مذکور توسط بانک مرکزی می باشد. مدیرعامل و قائم مقام مدیرعامل باید واجد شرایط مقرر در ماده (51) این آیین نامه باشند.

مدیرعامل و قائم مقام مدیرعامل مؤسسه اعتباری باید دارای حداقل ده سال سابقه فعالیت در مدیریت امور بانکی یا بازار سرمایه که حداقل پنج سال آن در نظام بانکی کشور بوده است، برخوردار باشند.

انتخاب اعضای هیئت عامل موسسه اعتباری از میان اعضای هیئت مدیره مشروط به رعایت مفاد ماده (54) این آیین نامه، مجاز است.

مؤسسه اعتباری موظف است به منظور شناسایی، سنجش، پایش و کنترل خطر (ریسک) هایی که بر تداوم فعالیت مؤسسه اعتباری اثرگذار است، از جمله خطر (ریسک) اعتباری، خطر (ریسک) نقدینگی، خطر (ریسک) عملیاتی، خطر (ریسک) بازار و خطر (ریسک) تطبیق، نظام جامع مدیریت خطر (ریسک) را در چارچوب حداقل الزاماتی که توسط بانک مرکزی تعیین می شود، طراحی و پیاده سازی نماید. در اجرای تکلیف مقرر در این ماده، هیئت عامل باید در ساختار سازمانی مؤسسه اعتباری واحد سازمانی مستقلی را تحت عنوان "مدیریت خطر (ریسک)" ایجاد نماید.

مؤسسه اعتباری مکلف است نظام مناسب و کارآمد کنترل های داخلی مطابق با حداقل الزاماتی که توسط بانک مرکزی ابلاغ می‌شود، پیاده سازی نماید. در اجرای تکلیف مقرر در این ماده، لازم است در ساختار سازمانی مؤسسه اعتباری، یک واحد سازمانی مستقل تحت عنوان "حسابرسی داخلی" که مسئولیت نظارت بر حسن اجرای امور مؤسسه اعتباری را بر عهده دارد، ایجاد شود.

مؤسسه اعتباری موظف است در اجرای قانون مبارزه با پولشویی و آیین نامه ها و دستورالعمل های مرتبط با آن، واحد سازمانی مستقلی را برای مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم ایجاد نماید.

موسسه اعتباری مکلف است به منظور اتخاذ تصمیم در خصوص درخواست های تسهیلات و تعهدات از حیث انطباق با حدود و ضوابط تعیین شده، در چارچوبی که توسط بانک مرکزی تعیین می شود، کمیته ای تحت عنوان "کمیته اعتباری" تشکیل دهد. کمیته مزبور می تواند بر حسب مبلغ تسهیلات و تعهدات، بخشی از وظایف و اختیارات خود را به کمیته های فرعی اعتباری که در سطوح مختلف ساختار سازمانی موسسه اعتباری تشکیل می شود، تفویض نماید.

مؤسسه اعتباری پس از دریافت اجازه نامه فعالیت از بانک مرکزی می تواند به انجام عملیات مجاز بانکی در چارچوب قوانین و مقررات مربوط و ضوابط شورای پول و اعتبار، مبادرت نماید.

اعطای تسهیلات به اشخاص مرتبط با مؤسسه اعتباری که مصادیق آن توسط شورای پول و اعتبار تعیین شده است و قبول تعهدات به نفع آن ها صرفاً در چارچوب ضوابط مصوب شورای پول و اعتبار مجاز است.

اعطای تسهیلات به ذی نفع واحد و قبول تعهدات به نفع وی، صرفاً در چارچوب ضوابط شورای پول و اعتبار مجاز است.

چنانچه نسبت کفایت سرمایه مؤسسه اعتباری از پنجاه درصد میزان مقرر شورای پول و اعتبار کمتر شود، هیئت مدیره مؤسسه اعتباری موظف است بلافاصله مجمع عمومی فوق العاده صاحبان سهام را دعوت نماید تا در خصوص یکی از موارد ذیل اتخاذ تصمیم شود: 1 افزایش سرمایه. 2 تسلیم تقاضای انحلال به بانک مرکزی.

سرمایه مؤسسه اعتباری نباید کمتر از حداقل سرمایه مورد نیاز برای تأسیس و فعالیت مؤسسه اعتباری موضوع ماده (18) این آیین نامه باشد. چنانچه سرمایه مؤسسه اعتباری بر اثر زیان های وارده از حداقل سرمایه مذکور کمتر شود، هیئت مدیره موظف است بلافاصله مجمع عمومی فوق العاده را دعوت نماید تا در خصوص یکی از موارد ذیل اتخاذ تصمیم شود: 1 تکمیل سرمایه بر اساس آیین نامه موضوع بند (ب) ماده (33) قانون پولی و بانکی کشور. 2 تداوم فعالیت در قالب یکی دیگر از انواع مؤسسات اعتباری تحت نظارت بانک مرکزی که تأسیس و فعالیت آن به سرمایه کمتری نیاز دارد. 3 تسلیم تقاضای انحلال به بانک مرکزی.

سرمایه گذاری موسسه اعتباری به حساب خود در سهام و سایر اوراق بهادار منتشره توسط سایر اشخاص صرفا در چارچوب ضوابط مصوب شورای پول و اعتبار مجاز می باشد.

منافع حاصل از تسهیلات اعطایی مؤسسه اعتباری بر اساس قرارداد منعقده، متناسب با نوع، مدت و مبالغ سپرده های سرمایه گذاری و رعایت سهم منابع مؤسسه اعتباری به نسبت مدت و مبلغ در کل وجوه به کار گرفته شده در اعطای تسهیلات، باید پس از کسر حق الوکاله مؤسسه اعتباری، در چارچوب ضوابط مصوب شورای پول و اعتبار محاسبه و تقسیم شود.

مؤسسه اعتباری موظف است اطلاعات مربوط به صورت های مالی، مدیریت خطر (ریسک)، حاکمیت شرکتی و همچنین گزارش عملکرد هیئت مدیره و رویدادهای با اهمیت طی دوره مالی را مطابق با ضوابط شورای پول و اعتبار، برای عموم منتشر نماید.

مؤسسه اعتباری مکلف است قبل از اعطا یا ایجاد هرگونه تسهیلات و تعهدات، نسبت به اعتبارسنجی و تعیین حد اعتباری متقاضیان بر اساس دستورالعمل ابلاغی بانک مرکزی، اقدام نماید.

مؤسسه اعتباری موظف است قبل از اعطاء یا ایجاد هرگونه تسهیلات و تعهدات، سوابق اعتباری متقاضی را از "سامانه یکپارچه اطلاعاتی مشتریان در بانک مرکزی" در چارچوب ضوابط شورای پول و اعتبار، استعلام نماید.

اعطای تسهیلات به متقاضیان دارای بدهی غیرجاری و یا سابقه چک برگشتی رفع سوء اثر نشده موجود در سامانه یکپارچه اطلاعاتی مشتریان در بانک مرکزی و قبول تعهدات برای آنان ممنوع است.

مؤسسه اعتباری نمی تواند سهام خود را که متعلق به سهامداران آن است، برای تضمین تسهیلات اعطایی و یا تعهدات ایجاد شده به عنوان وثیقه بپذیرد.

مؤسسه اعتباری باید متناسب با هر یک از طبقات دارایی های خود، در چارچوب ضوابط ابلاغی بانک مرکزی، ذخیره کافی اختصاص دهد.

مؤسسه اعتباری موظف است همواره بخشی از دارایی های خود را در چارچوب ضوابط شورای پول و اعتبار به صورت دارایی های آنی نگهداری نماید.

مؤسسه اعتباری موظف است اوراق بازرگانی، اسناد و دفاتر خود را مطابق با ضوابط شورای پول و اعتبار، نگهداری و امحاء نماید.

ایجاد یا تعطیلی شعبه یا باجه یا نمایندگی مؤسسه اعتباری در داخل یا خارج کشور، در چارچوب ضوابط شورای پول و اعتبار امکان پذیر است.

خرید و فروش اموال توسط موسسه اعتباری صرفا در چارچوب ضوابط شورای پول و اعتبار مجاز می باشد.

تملک دارایی های ثابت توسط مؤسسه اعتباری صرفاً با رعایت نسبت مانده خالص دارایی های ثابت به علاوه وثایق تملیکی به حقوق صاحبان سهام پس از کسر سود انباشته و سود قطعی نشده ابلاغی توسط بانک مرکزی مجاز است.

مؤسسه اعتباری متناسب با میزان سپرده های دریافتی (اعم از ریالی و ارزی)، باید سپرده قانونی به میزانی که توسط شورای پول و اعتبار تعیین می شود، نزد بانک مرکزی تودیع نماید.

مؤسسه اعتباری موظف است نرخ کارمزدها را در چارچوب ضوابط ابلاغی توسط بانک مرکزی رعایت نماید.

مؤسسه اعتباری باید بر اساس ضوابط ابلاغی بانک مرکزی، عملیات حسابداری، دفترداری و تهیه و تنظیم صورت های مالی خود را انجام دهد.

نگهداری حساب های وزارتخانه ها، موسسات دولتی و وابسته به دولت، شرکت های دولتی، شهرداری ها و همچنین موسساتی که بیش از نصف سرمایه آن ها متعلق به وزارتخانه ها، موسسات دولتی و وابسته به دولت، شرکت های دولتی و یا شهرداری ها می باشد و انجام کلیه عملیات بانکی آن ها در داخل یا خارج از کشور توسط موسسه اعتباری با اجازه بانک مرکزی و در چارچوب ضوابط ابلاغی بانک یاد شده امکان پذیر است.

موسسه اعتباری در مقابل خساراتی که در اثر عملیات آن متوجه مشتریان می شود، مسئول و متعهد جبران می باشد. اعضای هیئت مدیره، مدیرعامل و سایر اعضای هیئت عامل موسسه اعتباری نیز مسئول خساراتی می باشند که به علت تخلف هر یک از آن ها، از قوانین و مقررات مربوط و یا اساسنامه موسسه اعتباری به صاحبان سهام و یا مشتریان وارد می شود.

اعطای تسهیلات و یا قبول تعهدات توسط موسسه اعتباری، منوط به اخذ تامین کافی می باشد.

خرید سهام موسسه اعتباری توسط موسسه اعتباری و شرکت هایی که موسسه اعتباری بر آن ها نفوذ یا کنترل موثر دارد، ممنوع می باشد.

هر سال بخشی از سود ویژه مؤسسه اعتباری که نباید از پانزده درصد آن کمتر و از بیست درصد بیشتر باشد، باید مطابق با ضوابط بانک مرکزی به عنوان اندوخته قانونی نگهداری شود. اندوخته قانونی پس از آن که به میزان سرمایه رسید، اختیاری است. مؤسسه اعتباری موظف است در هر سال بخشی از سود ویژه به میزانی که بانک مرکزی تعیین می نماید، به عنوان اندوخته احتیاطی نگهداری کند.

موسسه اعتباری موظف به رعایت تمامی قوانین و مقررات مربوط به موسسات اعتباری غیردولتی، مصوبات شورای پول و اعتبار، مفاد اساسنامه مصوب و بخشنامه ها و دستورالعمل های بانک مرکزی، می باشد.

موسسه اعتباری موظف است سامانه جامع اطلاعات مشتریان خود را به گونه ای ایجاد نماید که هرگونه اطلاعات و آمار مورد نیاز بانک مرکزی اعم از مالی یا غیرمالی را به صورت ادواری یا موردی و انفرادی یا تلفیقی حداکثر ظرف هفت روز در اختیار بانک یاد شده قرار دهد.

موسسه اعتباری باید در مقاطع زمانی سالانه، گزارشی از نظام مدیریت خطر (ریسک) و نظام کنترل داخلی خود را به بانک مرکزی ارایه کند.

بانک مرکزی می تواند نسبت به سلب صلاحیت حرفه ای اعضای هیئت مدیره، مدیرعامل و قائم مقام مدیرعامل مؤسسه اعتباری که از قوانین و مقررات مربوط و همچنین مفاد اساسنامه مؤسسه اعتباری تخطی نمایند، اقدام کند.

در صورتی که به هر دلیل، تعداد اعضای هیئت مدیره مؤسسه اعتباری از حد نصاب مقرر کمتر شود و برای مدت بیش از سه ماه، اقدامی برای تکمیل اعضای هیئت مدیره از سوی ارکان ذی صلاح مؤسسه اعتباری انجام نشود، بانک مرکزی باید ضمن سلب صلاحیت اعضای هیئت مدیره مؤسسه اعتباری، برای اداره امور مؤسسه اعتباری و تمهید مقدمات برگزاری مجمع عمومی، فردی را از میان خبرگان و متخصصین امور بانکی به عنوان سرپرست منصوب نماید. فرد منصوب دارای کلیه اختیارات هیئت مدیره مؤسسه اعتباری بوده و موظف است حداکثر ظرف هشت ماه نسبت به برگزاری مجمع عمومی برای انتخاب اعضای جدید هیئت مدیره اقدام نماید. در هر حال، مدت مسئولیت سرپرست تعیین شده توسط بانک مرکزی بیش از یک سال نخواهد بود. جبران خدمات سرپرست، به میزانی که بانک مرکزی تعیین می نماید، بر عهده مؤسسه اعتباری است.

مؤسسه اعتباری موظف است در صندوق ضمانت سپرده ها عضویت داشته و کلیه شرایط و ضوابط آن را رعایت نماید.

تشخیص موارد تخلف از مفاد این آیین نامه با بانک مرکزی است و با متخلفین مطابق قوانین و مقررات مربوط رفتار می شود.

بازرس قانونی و حسابرس موسسه اعتباری باید از میان موسسات حسابرسی عضو جامعه حسابداران رسمی ایران که در فهرست حسابرسان معتمد و مورد تایید بانک مرکزی و سازمان بورس و اوراق بهادار نیز قرار دارند و یا سازمان حسابرسی، انتخاب شود.

مؤسسه اعتباری نمی تواند بازرس قانونی و حسابرسی را که برای چهار سال متوالی بازرسی و حسابرسی آن را بر عهده داشته است، برای سال بعد آن به عنوان بازرس یا حسابرس انتخاب نماید.

بانک مرکزی می تواند در چارچوب قوانین و مقررات مربوط از جمله قانون پولی و بانکی کشور وقانون تنظیم بازار غیرمتشکل پولی و مقررات شورای پول و اعتبار، نسبت به لغو اجازه نامه تأسیس مؤسسه اعتباری اقدام نماید. مؤسسه اعتباری که اجازه نامه تأسیس آن لغو می شود، از تاریخ الغای اجازه تأسیس، منحل شده و تا خاتمه تصفیه و آگهی آن, طبق دستور بانک مرکزی عمل می نماید.

انحلال اختیاری موسسه اعتباری موکول به طی مراحل قانونی و تعیین تکلیف نحوه بازپرداخت انواع سپرده ها و اعلام قبلی و مکتوب به بانک مرکزی و کسب موافقت بانک یاد شده می باشد.

در صورت ورشکستگی مؤسسه اعتباری، تصفیه آن با نظارت بانک مرکزی و بر اساس قانون پولی و بانکی کشور، مقررات ناظر بر ورشکستگی در قانون تجارت و ضوابط صندوق ضمانت سپرده ها انجام می شود.

هرگاه موسسه اعتباری پس از انجام تشریفات قانونی مربوط منحل گردد، مدیران تصفیه موسسه اعتباری منحله به پیشنهاد رییس کل بانک مرکزی و تایید شورای پول و اعتبار تعیین می شود. تمامی مراحل تصفیه موسسه اعتباری مطابق با قانون پولی و بانکی کشور و قوانین و مقررات مربوط انجام می شود.

ادغام موسسه اعتباری با موسسات اعتباری دیگر به شکل یک جانبه (بقاء موسسه اعتباری پذیرنده ادغام و محو شخصیت حقوقی موسسات اعتباری ادغام شونده) و دو یا چند جانبه (محو شخصیت حقوقی موسسات اعتباری ادغام شونده و ایجاد یک موسسه اعتباری جدید) در چارچوب قوانین و مقررات مربوط و با موافقت بانک مرکزی و با رعایت ضوابط سازمان بورس و اوراق بهادار در این خصوص، پس از تصویب آن در مجمع عمومی فوق العاده تمامی موسسات مشمول ادغام، امکان پذیر می باشد.

در صورت ادغام، کلیه حقوق و تعهدات، دارایی ها، دیون و مطالبات مؤسسه اعتباری به مؤسسه اعتباری پذیرنده ادغام یا مؤسسه اعتباری جدید منتقل می شود.

موسسه اعتباری در مواردی که در این آیین نامه ذکر نشده است، تابع قوانین و مقررات جاری از جمله قانون پولی و بانکی کشور، قانون عملیات بانکی بدون ربا، قانون اجرای سیاست های کلی اصل (44) قانون اساسی، قانون تجارت، قانون مبارزه با پولشویی، مصوبات هیئت وزیران، مقررات و ضوابط بانک مرکزی و سایر قوانین و مقررات مربوط و همچنین اساسنامه مصوب خود می باشد.

در صورت اشتغال به هرگونه عملیات بانکداری بدون رعایت مقررات این آیین نامه، بانک مرکزی مکلف به اعمال اقدامات لازم در چارچوب قانون پولی و بانکی کشور، قانون تنظیم بازار غیرمتشکل پولی و سایر قوانین و مقررات مربوط در مورد مؤسسات و افراد متخلف خواهد بود.

مقررات مغایر این آیین نامه از جمله مقررات ناظر بر تاسیس و شیوه فعالیت موسسات اعتباری غیربانکی موضوع مصوبات 13 /4 /1371 و 3 /10 /1373 شورای پول و اعتبار، آیین نامه نحوه تاسیس و اداره بانک ها و موسسات مالی و اعتباری غیردولتی مصوب جلسه 12 /8 /1388 شورای پول و اعتبار، از تاریخ ابلاغ این آیین نامه لغو می شوند.