اصل ۱ قانون اساسی: توضیح واژگان

حکومت : مجموعه ساختارهای ابزاری دولت که عبارت از مقامات، سازمان‌ها ، نهادها و تشکیلاتی است که به وسیله آن امور مربوط به حاکمیت اعمال می‌گردد را حکومت می‌گویند. جمهوری اسلامی : جمهوری اسلامی مبتنی بر دو رکن اصولی است، از سویی جمهوریت که مفهومی مدرن و بیشتر حاصل حقوق عمومی مصطلح برآمده از نظام لیبرالی غرب است و از سوی دیگر اسلامیت که البته با تفسیر شیعی خاص یعنی « ولایت مطلقه فقیه » حاصل نگاه دینی و سنتی به حکومت است. ملت : در اصول ۱۹ و ۲۰ ( قانون اساسی )، سخن از «ملت» است؛ یعنی جامعه ای که مبنای وحدت آن، زندگی در سرزمین مشترک با سابقه تاریخی مشترک است. حق : حق، امتیازی است که قانون برای افراد به رسمیت می شناسد مانند حق آزادی بیان ، حق مالکیت و ... «حق» یکی از مفاهیم اساسی در حوزه‌های سیاسی، اخلاقی و حقوقی است. نویسندگان از دیدگاه‌های مختلف به تحلیل و بررسی ابعاد مختلف حق پرداخته‌اند. عدل : عدل از صفات بارز الهی در تکوین و تشریع است. در این بستر عدالت در دو دسته کلی قابل بیان می باشد؛ عدالت تکوینی ، یعنی نظام هستی بر عدل و توازن مستقر بوده و عدالت تشریعی یا عدالت تقنینی یعنی رعایت اصل عدل، در نظام جعل و وضع و تشریع قوانین . رهبری : رهبری در جمهوری اسلامی به هیچ خانواده، قوم و گروهی اختصاص ندارد، بدین معنا که نه بر اساس توارث است و نه به‌طور مادام العمر. مدت رهبری بستگی به توانایی‌های لازم برای این مقام و حفظ شرایط دارد. بنابر این زمامداری نبایستی هیچ گونه امتیاز شخصی نسبت به دیگران داشته باشد و همانند مردم تابع قانون و مسئول تمامی اعمال خود خواهد بود. همه‌پرسی : رجوع به آرای عمومی و به مشورت گرفتن مستقیم مردم در مورد وضع قانون و اصلاح آن و همچنین کسب نظر شهروندان در باب مسائل مهم مملکتی را همه‌پرسی یا رفراندوم می‌گویند. به بیان دیگر حاکمیت مردم از طریق انتخابات مشروط به حضور و مشارکت مؤثر مردم صورت می‌گیرد. حق رأی : عملی تشریفاتی و حقوقی که شهروندان با انجام آن، طبق ضوابط و شرایط قانونی به گزینش نماینده یا نمایندگان خود می‌پردازند را رای می‌نامند. منبع: حقوق اساسی و ساختارهای سیاسی، میزان، 1390 · «مبانی و مؤلفه‌‌های مدرن حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران در پرتو ساختار و رویه موجود»، پژوهش تطبیقی حقوق اسلام و غرب، 1402 · جستاری بر قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، شهر دانش، 1393 · مقدمه علم حقوق (کلیات)، جنگل، 1389 · «حق جزء مؤلف عدالت»، فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی، 1399 · قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران در نظم حقوق کنونی، مجمع علمی و فرهنگی مجد، 1388 · حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران (جلد اول) (اصول و مبانی کلی نظام)، میزان، 1392 · بایسته های حقوق اساسی، میزان، 1389 · حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران حاکمیت و نهادهای سیاسی (جلد دوم)، میزان، 1391 · قانون اساسی در نظام حقوقی ایران پیشینه، آموزه‌ها، قوانین، نامه هستی، 1388