دادرسی غیابی (قواعد فقه)

دادرسی غیابی ، از مباحث قواعد فقه به معنای امکان صدور حکم توسط قاضی علیه شخصی است که در جلسه رسیدگی حضور ندارد. • این نهاد در فقه اسلامی با استناد به روایات و اصل ضرورت حفظ نظم و حقوق مردم مشروعیت یافته و مشروط به اخذ تأمین یا کفیل و محفوظ بودن حق اعتراض برای غایب است. • در نظام حقوقی ایران پس از انقلاب ، این دادرسی با رویکردی منطبق بر موازین شرعی به ویژه در امور مدنی و برخی امور کیفری (غیر حق‌اللهی) اجرا می‌شود. • در حقوق سایر کشورها از جمله انگلستان ، این فرآیند بیشتر ماهیتی اداری برای سرعت بخشیدن به دعاوی داشته و در نظام‌های آلمان و اتریش بر پایه پذیرش ادعاهای طرف حاضر بنا شده است. • در تمامی این نظام‌ها، به منظور تضمین عدالت و حقوق دفاعی م. ع. غایب، امکان واخواهی یا اعتراض برای اعاده وضع به حالت سابق پیش‌بینی شده است. • این تدابیر قضایی در نهایت با هدف جلوگیری از تضییع حق خواهان و در عین حال صیانت از حقوق دفاعی خوانده یا متهم غایب طراحی شده‌اند. • مجموع این مقررات نشان می‌دهد که دادرسی غیابی نه یک استبداد قضایی، بلکه ابزاری عقلایی برای مدیریت دعاوی در شرایط عدم حضور طرف مقابل است.