رهن شرطی: تلف یا معیوب شدن عین مرهونه

هرگاه در عقد ، شرط شده باشد که مشروط‌علیه مال معین را رهن دهد و آن مال تلف یا معیوب شود مشروط‌له اختیار فسخ معامله را خواهد داشت نه حق مطالبهٔ عوض رهن یا ارش عیب و اگر بعد از آن که مال را مشروط‌له به رهن گرفت آن مال تلف یا معیوب شود دیگر اختیار فسخ ندارد. ب. ت. ب. اینکه موضوع رهن، عین معین است، لذا در صورت تلف آن، نمی‌توان مشروطٌ علیه را ملزم نمود تا مال دیگری را به رهن دهد، همچنین از آنجا که موضوع رهن، عین معین است و نسبت به ارش آن، تعهدی به عمل نیامده؛ لذا در صورت معیوب بودن عین مرهونه، مشروطٌ له، حق مطالبه ارش را ندارد. هرگاه در عقد، شرط شده باشد که مشروط‌ علیه، مال معین را رهن دهد و آن مال، تلف یا معیوب شود؛ در این صورت چاره ای جز اعمال حق فسخ باقی نمی‌ماند، زیرا ضمانت اجرای تعذر ، فسخ است، مگر اینکه تلف یا عیب، پس از قبض عین مرهونه، حادث شده باشد که در این صورت، چون مشروطٌ علیه، به تکلیف خود عمل نموده، دیگر اعمال خیار فسخ، معنایی نخواهد داشت. گفتنی است اگر موضوع رهن، عین معین باشد؛ در صورت تلف آن، نمی‌توان مشروطٌ علیه را ملزم نمود تا مال دیگری را به رهن دهد؛ مگر در صورت رضایت وی. منبع: <a class="artref" href="/ماده/ماده-242-a_0815110235888">ماده 242 قانون مدنی</a> · آموزه‌های حقوق مدنی تعهدات، مجمع علمی و فرهنگی مجد، 1391 · حقوق مدنی (جلد چهارم) (شروط ضمن عقد)، مجمع علمی و فرهنگی مجد، 1387 · حقوق مدنی (جلد سوم) (قواعد عمومی قراردادها، آثار قرارداد در رابطه دو طرف و نسبت به اشخاص ثالث))، شرکت سهامی انتشار، 1380 · شرح قانون مدنی (جلد اول)، گنج دانش، 1386 · دوره مقدماتی حقوق مدنی (جلد دوم) (قواعد عمومی قراردادها)، میزان، 1389 · قانون مدنی در آیینه دیوانعالی کشور (در عقود و تعهدات) (مواد 183 الی 263)، فردوسی، 1383