قاعده‌ قبح عقاب بلا بیان (قواعد فقه): سیر تاریخی قاعده‌ قبح عقاب بلابیان

البته نه به تعبیر واحد بلکه به تعابیر گوناگون و مشابه. تتبع انجام شده نشان می‌دهد که اصل اباحه ، در مقابل اصل حظر که مورد اعتقاد برخی از علمای عامّه ( اهل سنت ) بوده، قبل از پیدایش قاعده‌ قبح عقاب بلابیان، در گفته فقیهان پیشین وجود داشته است. به موجب این تعبیر، هیچ فعل یا ترک فعلی حرام نیست؛ مگر آنکه دلیل شرعی وجود داشته باشد. این قاعده با اصل قانونی بودن جرم در حقوق معاصر قابل مقایسه و به قاعده‌ قبح عقاب بلابیان بسیار نزدیک است. به هر حال، قاعده‌ی قبح عقاب بلابیان از قواعد مسلّم نزد فقها و اصولیین به شمار می‌رود. ۲. ۲ - شرط آگاهی در تحقق تکلیف ذکر این نکته ضروری است که نزد قدمای شیعه ، نه تنها اصل وجود حکم در مقام واقع برای تکلیف لازم است بلکه اعلام به شخص و آگاهی او نیز شرط تکلیف است. منبع: کتاب الطهاره، مساله ۱۷ · شیخ صدوق، الاعتقادات، ص۱۱۴ · شیخ مفید، تصحیح اعتقادات الامامیه، ص۱۴۳ · ج۲، ص۶۲۵ · ج۲، ص۱۴ · اسراء/سوره۱۷، آیه۱۵ · ج۶، ص۴۵۸ · درر الاصول، ص۴۲۷ · شیخ طوسی، الاقتصاد الی طریق الرشاد، ص۶۲ · علامه حلّی، کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد، ص۳۱۹