معرفت قرآنی: راه دست‌یابی به یقین

قرآن کریم همان‌طوری که فکر ناب را زمینه‌ی حصول یقین صاحب‌نظران می‌داند، ذکر خالص و شکر بی‌شائبه را وسیله حصول یقین صاحبان بصیرت می‌شمارد؛ زیرا بعد از جریان حضرت خلیل (علیه‌السلام) که نمونه‌ی کامل صاحبان بصیرت است و این‌که آن حضرت شاهد ملکوت آسمان‌ها و زمین بوده و از بین رهگذر به مقام یقین شهودی و قطع با بصیرت رسیده است: «وَ کَذلِکَ نُری اِبراهِیمَ مَلَکُوتَ السَّمواتِ وَ الاَرضِ وَ لیَکُونَ مِنَ المُوقنین»، همه‌ی صاحب‌نظران را به نگاه در ملکوت آسمان‌ها فرا می‌خواند تا از این سکوی پرش به مقام یقین مفهومی و قطع‌ نظری برسند، گرچه رسیدن به مقام قطع با بصیرت به نوبه‌ی خود ممکن خواهد بود: «اَوَ لَمْ یَنظُروُا فی ملَکوتِ السََّمواتِ وَ الاَرضِ»؛ «آیا در ملکوت آسمان‌ها و زمین نگاه نمی‌کنند؟»؛ و نیز همه‌ی سالکان کوی حق را به ذکر و پرستش خالص دعوت می‌نماید تا از راه ذکر و شکر چون طریق فکر و شعور به مقام والای یقین برسند: «وَ اعبُدْ رَبَّکَ حتّی یَأتِیکَ الیَقینَ». و به صاحبان علم الیقین که از رهگذر کوی فکر و شعور یا سحرخیزی ذکر و شکر به مقام یقین رسیده‌اند، اعلام می‌دارد که هنوز در بین راه‌اند و مقصد‌های والا هم‌چنان به انتظار آن‌هاست که از علم الیقین به عین الیقین بار یابند. از علم به عین آمد و از گوش به آغوش: «کَلّا لَو تَعلمُونَ عِلمَ الیَقینِ لَتَروُنَّ الجَحیمَ ثُمَّ لَتَروُنّها عَیْنَ الیَقینِ»؛ «چنان نیست (که شما خیال می‌کنید) اگر شما علم الیقین (به آخرت) داشته باشید، قطعاً شما جهنم را خواهید دید؛ سپس (با ورود در آن) آن را به عین الیقین خواهید دید». منبع: انعام/سوره۶، آیه۷۵ · آل‌عمران/سوره۳، آیه۱۸۵ · حجر/سوره۱۵، آیه۹۹ · تکاثر/سوره۱۰۲، آیه۵