عدم امکان مطالبه خسارت قراردادی پس از انجام تعهد نسبت به زمان قبل از اجرای تعهد

عدم امکان مطالبه خسارت قراردادی پس از انجام تعهد نسبت به زمان قبل از اجرای تعهد خ. م.: در نشست قضایی که در تاریخ 25 بهمن 1397 در استان هرمزگان برگزار شد، موضوع عدم امکان مطالبه خسارت قراردادی پس از انجام تعهد نسبت به زمان قبل از اجرای تعهد مورد بررسی قرار گرفت. پرسش مطرح شده این بود که آیا خریدار می‌تواند پس از تاخیر شش‌ماهه فروشنده در اجرای تعهد، خسارت تاخیر را مطالبه کند یا خیر. هیات عالی به تفکیک خسارت قراردادی و وجه التزام اشاره کرد و بیان داشت که خسارت ناشی از تاخیر به محض عدم انجام تعهد ایجاد می‌شود و تا زمانی که پرداخت نشود، به عنوان دینی بر عهده فروشنده باقی می‌ماند. نظر اکثریت بر این بود که خواهان حق مطالبه خسارت را دارد، زیرا اصل لزوم و صحت قراردادها این موضوع را تایید می‌کند. در مقابل، نظر ابرازی بر این نکته تاکید داشت که مبلغ مورد مطالبه ماهیت وجه التزام دارد و با انجام تعهد، مبنای خود را از دست می‌دهد. این نظر بیان کرد که مطالبه خسارت برای زمان قبل از انجام تعهد بی‌مورد است و به نوعی تغییر ماهیت مطالبه به کسب منفعت خواهد بود که با اصول صحت و لزوم قراردادها سازگار نیست. در نتیجه، مطالبه وجه التزام برای زمان گذشته غیرقابل قبول است. صورتجلسه نشست قضایی تاریخ برگزاری: 1397/11/25 برگزار شده توسط: استان هرمزگان/ شهر کیش موضوع عدم امکان مطالبه خسارت قراردادی پس از انجام تعهد نسبت به زمان قبل از اجرای تعهد پرسش در قراردادی برای تاخیر در اجرای تعهد فروشنده در تنظیم سند خسارت روزانه تعیین می‌شود و فروشنده با تاخیر شش ماهه به تعهد خود عمل می‌نماید سپس متعهد له بعد از تنظیم سند اقدام به تقدیم دادخواست خسارت تاخیر شش ماهه را می‌نماید آیا می توان وی را ذی حق دانسته و حکم به نفع وی داد ؟ نظر هیئت عالی تعیین خسارت قراردادی تحت عنوان خسارت ناشی از تاخیر روزانه از انجام تعهدات قراردادی متفاوت از وجه التزام به عنوان تضمین پایبندی متعاملین نسبت به قرارداد م. ب.. نظر اکثریت ب. ت. ب. اینکه خسارت به محض عدم انجام تعهد وجود یافته و تا زمانی که پرداخت نشود همچون دینی بر عهده فروشنده است که در هر زمانی می توان آن را مطالبه نمود ولو بعد از انجام تعهد که اصل لزوم و صحت در قرارداد ها نیز موید این امر بوده لذا خواهان خریدار موضوع سوال محق در خواسته خویش م. ب.. نظر ابرازی ماهیت مبلغ مورد مطالبه خواهان وجه التزام و در راستای الزام فروشنده به اجرای تعهدات خویش بوده نه کسب منفعتی برای خریدار سوای از مبیع که نهایتا هم فروشنده به الزام قراردادی خود عمل نموده است و مطالبه آن پس از انجام تعهد مبنای خود را از دست می دهد یعنی با از بین رفتن اصل الزام با وفای به آن، مبلغ تعیین شده که تابع آن بوده هم از بین می رود در واقع تا زمان بقای تعهدی به نفع خواهان و به همراه خواستن آن الزام می توان وجه تعیین شده را تا رسیدن به هدف (تعهد قراردادی و در موضوع سوال انتقال سند) مطالبه نمود و خسارتی هم در فاصله زمانی قراردادی تا روز انجام تعهد نه در فرض قراردادی و قانونی و نه بصورت واقعی تحقق نیافته تا بتوان وجه التزام را ناظر به آن تلقی نمود و مبلغ خسارتی که تعیین می‌شود از باب اطمینان بخشی به خریدار جهت انجام تعهد بوده است والا بایستی برای مبیع برابر شروط مندرج در آن خسارتی غیرقابل پیش بینی و کنترل قائل شد که می‌تواند از ثمن معامله هم پیشی گرفته و عدالت معاوضی را از بین برده و به غرر و بطلان معامله منتهی شود که چنین تفسیری از اراده طرفین را اصول صحت و لزوم قراردادها بر نمی تابد و این وجه التزام محدودیت زمانی نیز دارد و خارج از زمان خود که قبل از انجام تعهد بوده، قابل مطالبه نمی‌باشد به عبارتی برای ذینفع آن دارای وحدت مطالبه می‌باشد، حق تابعی که در زمان محدودی وجود یافته و با از بین رفتن متبوعش وجود خود را از دست داده که این عدم وجود به زمان گذشته نیز تسری داشته و نمی توان با از بین رفتن مبنای آن وجود آن را در زمان گذشته باقی و حق مطالبه آتی برای آن قائل شد و مطالبه وجه التزام برای گذشته (زمانیکه هنوز تعهد انجام نیافته بوده) ماهیت آن را از الزام به کسب منفعت تغییر خواهد داد که برابر توضیحات گذشته بی وجه خواهد بود.