آیین نامه آمادگی و مقابله با آثار زیان بار پدیده گرد و غبار (ریزگرد) در کشور با اصلاحات و الحاقات بعدی

هيئت وزيران در جلسه مورخ 21 /4 /1388 بنا به پيشنهاد سازمان حفاظت محيط زيست و به استناد اصل يكصد سي و هشتم قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران «آيين نامه آمادگي و مقابله با آثار زيان بار پديده گرد و غبار (ريزگرد) در كشور» را به شرح زير تصويب نمود: آيين نامه آمادگي و مقابله با آثار زيان بار پديده گرد و غبار (ريزگرد) در كشور مصوب 1388,04,21 با اصلاحات و الحاقات بعدي فصل اول – كليات ماده 1 (منسوخه 10ˏ02ˏ1391) - به منظور ايجاد آمادگي ملي، مديريت و مقابله با آثار زيان بار پديده گرد و غبار در كشور و ايجاد زمينه همكاريهاي منطقه اي، كارگروهي با مسئوليت معاون اول رييس جمهور و عضويت رؤساي سازمانهاي حفاظت محيط زيست، مديريت بحران كشور، هواشناسي كشور و جنگلها، مراتع و آبخيرداري كشور و معاونين وزارتخانه هاي نيرو، نفت، بهداشت، درمان و آموزش پزشكي (معاون سلامت)، كشور (معاون امور عمراني)، امور خارجه (معاون امور بين‌الملل)، معاونت برنامه ريزي و نظارت راهبردي رييس جمهور و سازمان صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران تشكيل مي شود و در اولين جلسه، آيين نامه داخلي خود را تصويب مي نمايد. ماده 2 - تصميم گيري در خصوص امور اجرايي موضوع هاي ياد شده به كليه اعضاي كارگروه به عنوان نمايندگان ويژه رييس جمهور و اختيارات هيئت وزيران در قوانين و مقررات مربوط، به وزيران دستگاههاي عضو كارگروه تفويض مي شود. همچنين اختيار اصلاح اين تصويب نامه به وزيران عضو كارگروه تفويض مي شود. ماده 3 - تصميمات و مصوبات اكثريت اعضا يا وزيران عضو كارگروه (حسب مورد ) در حكم تصميمات رييس جمهور و هيئت وزيران مي باشد و با رعايت ماده (19) آيين نامه داخلي دولت قابل ابلاغ است. فصل دوم - برنامه ها الف - برنامه هاي كوتاه مدت ماده 4 - در راستاي تعيين كم و كيف پديده گرد و غبار در استانهاي جنوب و غرب كشور و شناسايي كانونهاي شكل گيري اوليه آنها و به منظور پيش بيني و اطلاع رساني وقوع اين پديده، سازمانهاي حفاظت محيط زيست و هواشناسي كشور مكلفند با همكاري سازمان جنگلها، مراتع و آبخيزداري كشور ظرف سه ماه طرح توسعه و تجهيز ايستگاههاي پايش وضعيت جوي، سيستمهاي پيش آگاهي و كنترل هواي منطقه را به صورت مشترك تهيه و براي تصويب به كارگروه ارايه نمايند. ماده 5 - وزارت جهاد كشاورزي موظف است با هماهنگي سازمان هواشناسي كشور و استانداريهاي مربوط مطابق زمان بندي هايي كه كارگروه تعيين مي نمايد، نسبت به مالچ پاشي و ساير اقدامات مناسب در مناطق با پتانسيل فرسايش بادي بالا بر اساس نتايج طرح شناسايي كانونهاي بحراني بيابانزا اقدام نمايد. تبصره - وزارت نفت مكلف است ضمن تامين و تحويل رايگان مالچ مورد نياز اجراي اين ماده، برنامه ريزي لازم براي توليد و نگهداري اين ماده در پالايشگاه منطقه را به عمل آورد. اعتبار مورد نياز از محل اعتبارات مصوب مربوط با پيشنهاد معاونت برنامه ريزي و نظارت راهبردي رييس جمهور تأمين خواهد شد. ماده 6 - استانداريهاي مناطق تحت تأثير به ويژه منطقه جنوب و غرب كشور موظفند در راستاي اطلاع رساني و آموزش همگاني براي كسب آمادگي مواجهه با پديده گرد و غبار، برنامه هاي آموزشي لازم را با همكاري ادارات هواشناسي، آموزش و پرورش، حفاظت محيط زيست، سازمان آب منطقه اي، دانشگاههاي علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني تهيه و با همكاري مؤثر صدا و سيماي استان مربوط اجرا نمايند. ماده 7 - سازمان جنگلها، و مراتع و آبخيزداري كشور جهت احداث فضاي سبز مشجر در كانونهاي بحران، طرح لازم را تهيه و با همكاري سازمان بسيج سازندگي نيروي مقاومت بسيج ب. ت. ب. مواد (1) و (2) قانون اصلاح اختيارات سازمان بسيج سازندگي نيروي مقاومت بسيج از محل اعتبارات مصوب مربوط و نيز اعتباراتي كه از محل ماده (10) قانون تنظيم بخشي از مقررات مالي دولت با پيشنهاد وزارت كشور تصويب مي شود اجرا نمايد. ماده 8 (منسوخه 02ˏ12ˏ1388) - كارگروه وزيران موضوع ماده (2) با پيشنهاد وزارت كشور (سازمان مديريت بحران كشور) اعتبار مورد نياز براي مقابله با پديده گرد و غبار را از محل اعتبارات ماده (10) قانون تنظيم بخشي از مقررات مالي دولت در اختيار وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي (دانشگاههاي علوم پزشكي و خدمات بهداشتي – درماني استانهاي جنوب و غرب كشور شامل استانهاي كردستان، لرستان، سيستان و بلوچستان، بوشهر، خوزستان، هرمزگان، ايلام و كرمانشاه) قرار خواهد داد تا مراكز درماني مربوط حداكثر تا پايان سال 1388 در موارد زير هزينه نموده و گزارش عملكرد خود را از طريق وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي هر سه ماه يك بار به كارگروه ارايه نمايند. الف – توسعه و تجهيز مراكز بهداشتي درماني تحت پوشش به وسايل مراقبتهاي پزشكي لازم جهت پيشگيري و درمان افراد آسيب ديده در مناطق تحت تأثير پديده گرد و غبار. ب – توسعه و تجهيز مراكز اورژانس در مناطق بحراني گرد و غبار. ماده 9 - وزارت نيرو موظف است حقابه تالابهاي جنوب و غرب كشور كه توسط كارگروه مشترك سازمان حفاظت محيط زيست و وزارت يادشده تعيين شده است را حفظ و همكاري لازم جهت حفاظت و احياي تالابهاي يادشده را به عمل آورد و نتايج آن را به طور منظم به كارگروه ارائه نمايد. ب – برنامه هاي ميان مدت ماده 10 - شهرداريهاي شهرهاي واقع در استانهاي جنوب و غرب كشور، موظفند براي اجراي طرح كمربند فضاي سبز شهرهاي مربوط ضمن رعايت ضوابط طرح جامع، نظر سازمان حفاظت محيط زيست و سازمان جنگلها، مراتع و آبخيزداري كشور را از جهت اولويت مكاني و نوع كاشت رعايت نمايند. تبصره - حق استفاده از اراضي ملي و دولتي و منابع طبيعي واقع در كمربند سبز مزبور (به استثناي مناطق (4 ) گانه موضوع ماده (3) قانون حفاظت و بهسازي محيط زيست و اراضي موضوع ماده (2) آيين نامه اجرايي لايحه قانوني اصلاح لايحه قانوني واگذاري و احياء اراضي در حكومت جمهوري اسلامي ايران- مصوب 1359- شوراي انقلاب) ب. ت. ب. تبصره (5) ماده (69) قانون تنظيم بخشي از مقررات مالي دولت به شهرداريهاي مجري كمربند سبز موضوع اين ماده براساس نقشه اي كه به تاييد كميسيون مستندسازي و تعيين بهر بردار اموال غيرمنقول دستگاههاي اجرايي مي رسد واگذار مي شود. ماده 11 - وزارت نيرو موظف است به منظور كاهش صدمات وارده بر تاسيسات تصفيه آب شرب شهري ناشي از پديده گرد و غبار در منطقه، كمربند سبز با اشكوب بندي مناسب با اهداف بادشكن را پيرامون تاسيسات مربوط احداث نمايد. ماده 12(منسوخه 10ˏ02ˏ1391) - سازمان جنگلها، مراتع و آبخيزداري كشور موظف است در راستاي برنامه اقدام ملي مقابله با بيابان زايي و كاهش اثرات خشكسالي در كشور با همكاري وزارت دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح و سازمان هواشناسي كشور و سازمان بسيج سازندگي نيروي مقاومت بسيج ظرف پنج سال، سالانه نسبت به احداث حداقل (600) كيلومتر مربع نهال كاري به صورت اشكوب بندي شده و با استفاده از گونه هاي بومي سازگار به كم آبي را با اولويت مناطق آسيب پذير از نظر زيست محيطي به شرح زير در جنوب و غرب كشور به مورد اجرا گذارد: 1- كمربند فضاي سبز كليه فرودگاههاي منطقه با رعايت حريم فرودگاهها. 2- حريم ايمني (150) متري راه آهن و جاده هاي بين شهري. 3- حوضه هاي آبخيز سده ها مورد بهره برداري. 4- كمربند سبز در نوار مرزي جنوب غربي. 5- كانونهاي بحراني فرسايش بادي. 6 - كمربند سبز اطراف شهرهاي متأثر از پديده گرد و غبار تبصره - استانداران موظفند پروژه هاي استاني موضوع اين ماده را به عنوان پروژه هاي اولويت دار در كميته برنامه ريزي استان جهت تصميم گيري براي تامين اعتبار از محل اعتبارات طرحهاي استاني مطرح نمايند تامين اعتبار براي پروژه هاي ملي با رعايت قوانين مربوط و به ترتيب مقرر در ماده (17) اين آيين نامه در لوايح بودجه سالانه براي سير مراحل تصويب منظور خواهد شد. ماده 13 - معاونت برنامه ريزي و نظارت راهبردي رييس جمهور موظف است يك رديف بودجه اي مستقل را در لوايح بودجه كل كشور به منظور مطالعات مرتبط با گرد و غبار در كشور و منطقه توسط پژوهشكده اقليم شناسي با هماهنگي سازمان حفاظت محيط زيست پيشنهاد نمايد. ج - برنامه هاي بلند مدت ماده 14 (منسوخه 10ˏ02ˏ1391) - وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات مكلف است، نسبت به تكميل زير ساخت هاي مخابراتي جهت توسعه و ارتقاي شبكه هاي پايش زيست محيطي آلودگي هوا اقدام نمايد. ماده 15 (منسوخه 10ˏ02ˏ1391) - سازمان هاي حفاظت محيط زيست و هواشناسي مكلفند ضمن توسعه و ارتقاي تجهيزات ايستگاه هاي سنجش آلودگي هوا، اقدامات لازم ازجمله استفاده از فناوريهاي نوين درخصوص به روز رساني استانداردهاي كمي و كيفي پديده گرد و غبار را با رعايت قوانين و مقررات مربوط به عمل آورد. ماده 16(منسوخه 10ˏ02ˏ1391) - وزارت جهاد كشاورزي مكلف است به منظور حفاظت از منابع خاك در معرض فرسايش بادي، طرح جامع مديريت و احياء مراتع استانهاي جنوب و غرب كشور را ظرف يك سال تهيه و جهت اجرا و تأمين بودجه لازم در برنامه پنجم توسعه به دولت ارايه نمايد. ماده 17(منسوخه 10ˏ02ˏ1391) - وزارت جهاد كشاورزي مكلف است طرح جامع مقابله با شنهاي روان و فرسايش بادي در پهنه جنوب و غرب كشور را با همكاري سازمان حفاظت محيط زيست و با اولويت روشهاي بيولوژيكي تهيه و در طول برنامه پنجم توسعه اجرا نمايد. ماده 18(منسوخه 10ˏ02ˏ1391) - وزارت راه و ترابري مكلف است برنامه توسعه و تجهيز فرودگاههاي جنوب و جنوب غرب كشور به تجهيزات و تأسيسات ناوبري و هواشناسي پيشرفته را جهت هدايت هر چه بهتر پروازهاي مربوط در شرايط وقوع بحران گرد و غبار تهيه و اجرا نمايد. ماده 19(منسوخه 10ˏ02ˏ1391) - به منظور انجام بررسيهاي ابعاد برون مرزي اين پديده، و ايجاد زمينه همكاري منطقه اي تيم كارشناسي به انتخاب كارگروه موضوع ماده (1) تعيين تا با انجام اقدامات لازم توسط وزارت امور خارجه به كشورهاي منطقه اعزام شوند و راهكارهاي لازم را براي تصميم گيري به كارگروه ارائه نمايند. محمود احمدي نژاد رييس جمهور ماده 20(منسوخه 10ˏ02ˏ1391) - سازمان جنگلها، مراتع و آبخيزداري كشور به عنوان مرجع ملي كنوانسيون مقابله با بيابان زايي در كشور مكلف است با همكاري سازمانهاي حفاظت محيط زيست و هواشناسي كشور و وزارتخانه هاي نيرو و امور خارجه ظرف سه ماه، پيش نويس طرح همكاري چند جانبه كشورهاي منطقه را با هدف پيشگيري و كنترل پديده گرد و غبار منطقه تهيه و به تأييد كارگروه موضوع ماده (1) برساند. ماده 21 (منسوخه 10ˏ02ˏ1391) - دستگاه هاي اجرايي عضو كارگروه مي توانند بخشي از هزينه هاي اجراي طرح هاي مشترك مقابله با پديده گرد و غبار در كشورهاي منطقه را پس ازتصويب كارگروه با رعايت قوانين و مقررات مربوط از محل اعتبارات مصوب ملي و استاني خود تأمين و هزينه نمايند. ماده 22 (منسوخه 10ˏ02ˏ1391) - وزارت امورخارجه مكلف است، تمهيدات لازم براي جلب و استفاده از تجربيات علمي، فني و اعتبارات سازمان هاي منطقه اي و بين المللي به منظور تحقق اهداف اين آيين نامه را به عمل آورد. ماده 23 (منسوخه 10ˏ02ˏ1391) - سازمان حفاظت محيط زيست مكلف است گزارش اجراي اين آيين نامه را هر شش ماه يكبار به دفتر هيئت دولت ارايه نمايد. ماده 24 (منسوخه 10ˏ02ˏ1391) - دستگاههاي اجرايي مربوط موظفند با همكاري معاونت برنامه ريزي و نظارت راهبردي رييس جمهور اعتبارات لازم براي تحقق برنامه هاي موضوع اين آيين نامه در حوزه خود را در لايحه بودجه سنواتي پيش بيني نمايند. مصوب 1388/04/21 هیات وزیران هیات وزیران در جلسه مورخ 1388/4/21 بنا به پیشنهاد سازمان حفاظت محیط زیست و به استناد اصل یکصد سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران «آیین‌نامه آمادگی و مقابله با آثار زیان بار پدیده گرد و غبار (ریزگرد) در کشور» را به شرح زیر تصویب نمود: ماده 1 (منسوخ 1391/02/10) - به منظور ایجاد آمادگی ملی، مدیریت و مقابله با آثار زیان بار پدیده گرد و غبار در کشور و ایجاد زمینه همکاریهای منطقه ای، کارگروهی با مسئولیت معاون اول رئیس جمهور و عضویت روسای سازمانهای حفاظت محیط زیست، مدیریت بحران کشور، هواشناسی کشور و جنگلها، مراتع و آبخیرداری کشور و معاونین وزارتخانه های نیرو، نفت، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی (معاون سلامت)، کشور (معاون امور عمرانی)، امور خارجه (معاون امور بین‌الملل)، معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور و ‏سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران تشکیل می‌شود و در اولین جلسه، آیین‌نامه داخلی خود را تصویب می نماید. ماده 2 - تصمیم گیری در خصوص امور اجرایی موضوع های یاد شده به کلیه اعضای کارگروه به عنوان نمایندگان ویژه رئیس جمهور و اختیارات هیات وزیران در قوانین و مقررات مربوط، به وزیران دستگاههای عضو کارگروه تفویض می‌شود. همچنین اختیار اصلاح این تصویب نامه به وزیران عضو کارگروه تفویض می‌شود. ماده 3 - تصمیمات و مصوبات اکثریت اعضا یا وزیران عضو کارگروه (حسب مورد) در حکم تصمیمات رئیس جمهور و هیات وزیران م. ب. و با رعایت ماده (19) آیین‌نامه داخلی دولت قابل ابلاغ است. تبصره - وزارت نفت مکلف است ضمن تامین و تحویل رایگان مالچ مورد نیاز اجرای این ماده، برنامه ریزی لازم برای تولید و نگهداری این ماده در پالایشگاه منطقه را به عمل آورد. اعتبار مورد نیاز از محل اعتبارات مصوب مربوط با پیشنهاد معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور تامین خواهد شد. ماده 6 - استانداریهای مناطق تحت تاثیر به ویژه منطقه جنوب و غرب کشور موظفند در راستای اطلاع رسانی و آموزش همگانی برای کسب آمادگی مواجهه با پدیده گرد و غبار، برنامه های آموزشی لازم را با همکاری ادارات هواشناسی، آموزش و پرورش، حفاظت محیط زیست، سازمان آب منطقه ای، دانشگاههای علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی تهیه و با همکاری موثر صدا و سیمای استان مربوط اجرا نمایند. ماده 8 (منسوخ 1388/12/02) - کارگروه وزیران موضوع ماده (2) با پیشنهاد وزارت کشور (سازمان مدیریت بحران کشور) اعتبار مورد نیاز برای مقابله با پدیده گرد و غبار را از محل اعتبارات ماده (10) قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت در اختیار وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی (دانشگاههای علوم پزشکی و خدمات بهداشتی - درمانی استانهای جنوب و غرب کشور شامل استانهای کردستان، لرستان، سیستان و بلوچستان، بوشهر، خوزستان، هرمزگان، ایلام و کرمانشاه) قرار خواهد داد تا مراکز درمانی مربوط حداکثر تا پایان سال 1388 در موارد زیر هزینه نموده و گزارش عملکرد خود را از طریق وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی هر سه ماه یک بار به کارگروه ارایه نمایند. الف - توسعه و تجهیز مراکز بهداشتی درمانی تحت پوشش به وسایل مراقبتهای پزشکی لازم جهت پیشگیری و درمان افراد آسیب دیده در مناطق تحت تاثیر پدیده گرد و غبار. ماده 12(منسوخ 1391/02/10) - سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور موظف است در راستای برنامه اقدام ملی مقابله با بیابان زایی و کاهش اثرات خشکسالی در کشور با همکاری وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و سازمان هواشناسی کشور و سازمان بسیج سازندگی نیروی مقاومت بسیج ظرف پنج سال، سالانه نسبت به احداث حداقل (600) کیلومتر مربع نهال کاری به صورت اشکوب بندی شده و با استفاده از گونه های بومی سازگار به کم آبی را با اولویت مناطق آسیب پذیر از نظر زیست محیطی به شرح زیر در جنوب و غرب کشور به مورد اجرا گذارد: 6 - کمربند سبز اطراف شهرهای متاثر از پدیده گرد و غبار ماده 13 - معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور موظف است یک ردیف بودجه ای مستقل را در لوایح بودجه کل کشور به منظور مطالعات مرتبط با گرد و غبار در کشور و منطقه توسط پژوهشکده اقلیم شناسی با هماهنگی سازمان حفاظت محیط زیست پیشنهاد نماید. ماده 14 (منسوخ 1391/02/10) - وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات مکلف است، نسبت به تکمیل زیر ساخت های مخابراتی جهت توسعه و ارتقای شبکه های پایش زیست محیطی آلودگی هوا اقدام نماید. ماده 15 (منسوخ 1391/02/10) - سازمان های حفاظت محیط زیست و هواشناسی مکلفند ضمن توسعه و ارتقای ‏تجهیزات ایستگاه های سنجش آلودگی هوا، اقدامات لازم از جمله استفاده از فناوریهای نوین در خصوص به روز رسانی استانداردهای کمی و کیفی پدیده گرد و غبار را با رعایت قوانین و مقررات مربوط به عمل آورد. ماده 16(منسوخ 1391/02/10) - وزارت جهاد کشاورزی مکلف است به منظور حفاظت از منابع خاک در معرض فرسایش بادی، طرح جامع مدیریت و احیاء مراتع استانهای جنوب و غرب کشور را ظرف یک سال تهیه و جهت اجرا و تامین بودجه لازم در برنامه پنجم توسعه به دولت ارایه نماید. ماده 17(منسوخ 1391/02/10) - وزارت جهاد کشاورزی مکلف است طرح جامع مقابله با شنهای روان و فرسایش بادی در پهنه جنوب و غرب کشور را با همکاری سازمان حفاظت محیط زیست و با اولویت روشهای بیولوژیکی تهیه و در طول برنامه پنجم توسعه اجرا نماید. ماده 18(منسوخ 1391/02/10) - وزارت راه و ترابری مکلف است برنامه توسعه و تجهیز فرودگاههای جنوب و جنوب غرب کشور به تجهیزات و تاسیسات ناوبری و هواشناسی پیشرفته را جهت هدایت هر چه بهتر پروازهای مربوط در شرایط وقوع بحران گرد و غبار تهیه و اجرا نماید. ماده 19(منسوخ 1391/02/10) - به منظور انجام بررسیهای ابعاد برون مرزی این پدیده، و ایجاد زمینه همکاری منطقه ای تیم کارشناسی به انتخاب کارگروه موضوع ماده (1) تعیین تا با انجام اقدامات لازم توسط وزارت امور خارجه به کشورهای منطقه اعزام شوند و راهکارهای لازم را برای تصمیم گیری به کارگروه ارائه نمایند. ماده 20(منسوخ 1391/02/10) - سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور به عنوان مرجع ملی کنوانسیون مقابله با بیابان زایی در کشور مکلف است با همکاری سازمانهای حفاظت محیط زیست و هواشناسی کشور و وزارتخانه های نیرو و امور خارجه ظرف سه ماه، پیش نویس طرح همکاری چند جانبه کشورهای منطقه را با هدف پیشگیری و کنترل پدیده گرد و غبار منطقه تهیه و به تایید کارگروه موضوع ماده (1) برساند. ‏ماده 21 (منسوخ 1391/02/10) - دستگاه های اجرایی عضو کارگروه می‌توانند بخشی از هزینه های اجرای طرح های مشترک مقابله با پدیده گرد و غبار در کشورهای منطقه را پس ازتصویب کارگروه با رعایت قوانین و مقررات مربوط از محل اعتبارات مصوب ملی و استانی خود تامین و هزینه نمایند. ‏ماده 22 (منسوخ 1391/02/10) - وزارت امورخارجه مکلف است، تمهیدات لازم برای جلب و استفاده از تجربیات علمی، فنی و اعتبارات سازمان های منطقه ای و بین المللی به منظور تحقق اهداف این آیین‌نامه را به عمل آورد. ماده 23 (منسوخ 1391/02/10) - سازمان حفاظت محیط زیست مکلف است گزارش اجرای این آیین‌نامه را ‏هر شش ماه یکبار به د‏فتر هیات دولت ارایه نماید. ماده 24 (منسوخ 1391/02/10) - دستگاههای اجرایی مربوط موظفند با همکاری معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور اعتبارات لازم برای تحقق برنامه های موضوع این آیین‌نامه در حوزه خود را در لایحه بودجه سنواتی پیش بینی نمایند.