آیین نامه اجرایی قانون زکات با اصلاحات و الحاقات بعدی

هيئت وزيران در جلسه 7 /4 /1402 به پيشنهاد دبيرخانه شوراي مركزي زكات و تأييد شوراي مذكور و به استناد ماده (7) قانون زكات - مصوب1390-، آيين ‌نامه اجرايي قانون زكات را به شرح زير تصويب كرد: آيين نامه اجرايي قانون زكات مصوب 1402,04,07 با اصلاحات و الحاقات بعدي ماده 1 - در اين آيين ‌نامه، اصطلاحات زير در معاني مشروح مربوط به كار مي ‌روند: 1 - قانون: قانون زكات - مصوب1390- 2 - شوراي مركزي: شوراي مركزي زكات موضوع ماده (1) قانون. 3 - شوراي زكات: شوراهاي سه ‌گانه اي كه بر اساس قانون در سطوح استان، شهرستان و بخش تشكيل مي ‌شود. ماده 2 - وظايف شوراي زكات استان به شرح زير است: 1 - اجرايي نمودن مصوبات شوراي مركزي. 2 - برنامه ‌ريزي، ساماندهي و بسيج منابع و امكانات استاني در امر بسترسازي، فرهنگ سازي، تبليغات و اعتمادسازي در امر زكات. 3 - شناسايي فرصت‌ ها، قابليت ‌ها و ظرفيت ‌هاي استاني به منظور ترغيب و تشويق افراد فعال در امر زكات. 4 - تعامل مؤثر و هدفمند با مراجع تأثيرگذار در امر زكات مانند حوزه‌ هاي علميه، ائمه جمعه و جماعات، ارباب جرايد، سازمان‌ هاي انتفاعي و غيرانتفاعي. 5 - برنامه‌ ريزي امور مربوط به پژوهش، آموزش و همايش‌ هاي زكات (علمي، تخصصي، آموزشي، هم انديشي، تشويقي) و پيشنهاد به شوراي مركزي. 6 - بررسي پيشنهادها و آسيب ‌ها و ارزيابي عملكرد دستگاه ‌هاي مرتبط استاني و نظارت بر شوراي زكات شهرستان ‌ها به منظور جمع‌ بندي و ارائه راهكارها به دبيرخانه شوراي مركزي. 7 – برنامه ‌ريزي و هماهنگي لازم با نهادها و سازمان‌ هاي تبليغي و رسانه ‌اي جهت تهيه، توليد و انتشار فعاليت ‌هاي مربوط به توسعه و تعالي زكات در سطح استان (به پيشنهاد دبيرخانه شوراي زكات استان). 8 - انتخاب مؤديان زكات برتر استاني و پيشنهاد منتخبين به دبيرخانه شوراي مركزي جهت تشويق. 9 - ايجاد هماهنگي لازم در امر پشتيباني، اداري و ساير امور مورد نياز دبيرخانه شوراي استان و شهرستان‌ ها در امر تحقق برنامه‌ هاي اجرايي زكات. ماده 3 - وظايف شوراي زكات شهرستان به شرح زير است: 1 - محلي‌ سازي و اجرايي نمودن مصوبات ابلاغي شوراي زكات استان در راستاي سياست ‌هاي شوراي مركزي. 2 - همكاري و هماهنگي براي تهيه بانك اطلاعات ملي زكات و به‌ روزرساني اطلاعات مربوط. 3 - هماهنگي دستگاه ‌هاي عضو و ساير مراجع تاثيرگذار با دبيرخانه شوراي زكات شهرستان در جهت پيشبرد برنامه ‌ها و وظايف محول ‌شده. 4 - برنامه‌ ريزي و انجام تبليغات ميداني با بهره‌ مندي از تمامي ظرفيت ‌هاي موجود شهرستان (به ‌ويژه رسانه‌ هاي جمعي، ائمه جمعه و جماعات، حوزه‌ هاي علميه و مبلغين). 5 - ايجاد هماهنگي لازم براي تشويق و تقدير مناسب از افراد فعال در امر زكات. 6 - نظارت بر امور مربوط به كليه فعاليت ‌هاي زكات در شهرستان. 7 - ترغيب مؤديان در امر پرداخت زكات براي محروميت‌ زدايي و توانمندسازي با اولويت فقرا و مساكين. 8 - ايجاد تمهيدات لازم براي مشاركت كليه نهادهاي حاكميتي و مردم نهاد در امر آموزش، پژوهش و فرهنگ‌ سازي. 9 - بررسي و تأييد جذب وجوه زكات، هزينه ‌هاي اجرايي، اعتبارات تشويقي و امور مربوط به هزينه كرد آنها به پيشنهاد دبيرخانه شورا جهت ارائه به شوراي زكات استان. 10 - بررسي و تشخيص ضرورت تشكيل شوراي زكات در مراكز دهستان ‌ها و روستاهاي تابع و تصويب و تأييد اعضاي آن با هماهنگي شوراي بخش. 11 - تصويب و اجراي كارگاه‌ هاي آموزشي در راستاي اهداف اين آيين ‌نامه. ماده 4 - وظايف شوراي زكات بخش به شرح زير است: 1 – محلي ‌سازي و عملياتي نمودن مصوبات ابلاغي شوراي شهرستان در راستاي سياست ‌هاي شوراي مركزي. 2 - شناسايي و آموزش جمع‌ آوري ‌كنندگان و مبلغين افتخاري زكات و توجيه مؤديان زكات در جلسات عمومي يا چهره به چهره. 3 - انجام برنامه ‌هاي تبليغي در بخش، دهستان ‌ها و روستاها و معرفي افراد واجد شرايط تشويق به شوراي زكات شهرستان. 4 - ارزيابي و نظارت بر حسن اجراي وظايف مبلغين و جمع ‌آوري‌ كنندگان زكات. 5 - هماهنگي لازم براي تأمين منابع، تهيه امكانات، ابزار و ملزومات مورد نياز جهت فرآيندهاي اجرايي امر زكات. 6 - ارائه گزارش‌ ارزيابي عملكرد شوراهاي دهستان‌ و روستا به دبيرخانه شوراي شهرستان. ماده 5 - نحوه تشكيل و اداره جلسات شوراي مركزي و شوراي زكات به شرح زير است: 1 - جلسات شوراي مركزي و شوراي زكات با حضور دو سوم اعضا رسميت مي‌ يابد و مصوبات آن با تصويب اكثريت اعضاي حاضر در جلسه لازم الاجرا است. 2 - جلسات شوراي مركزي و شوراي زكات در سال حداقل چهار نوبت به صورت فصلي برگزار مي شود و در موارد ضروري به تشخيص رييس شورا، جلسات فوق‌ العاده برگزار خواهد شد. 3 - در جلسات شوراي مركزي زكات با تأييد رييس شورا، رييس سازمان بهزيستي كشور (به عنوان عضو مدعو) دعوت مي ‌شود. 4 - در استان‌ هايي كه داراي مركز اسلامي و دفتر امور اهل سنت مي ‌باشند، با تأييد رييس شوراي زكات استان، يكي از خبرگان روحاني اهل سنت در جلسات شورا دعوت مي ‌شود. تبصره 1 - در بخش‌ هايي كه فاقد امام جمعه مي‌ باشد، يكي از ائمه جماعت بخش با نظر امام جمعه شهرستان به عنوان رييس شوراي زكات تعيين مي‌ گردد. تبصره 2 - اعضاي شوراي زكات مكلف به حضور در شوراي مربوط هستند و چنانچه هريك از اعضاي شورا در دو جلسه از جلسات شوراي مربوط حاضر نشود، رييس شورا عدم حضور اعضاي حقوقي را به نهادهاي نظارتي گزارش مي ‌كند. در صورتي كه اعضاي حقيقي منتخب امام جمعه بخش بدون عذر موجه در جلسات شركت نكنند، مستعفي شناخته مي ‌شوند و امام جمعه مربوط، اشخاص ديگري را براي عضويت در شوراي بخش انتخاب مي ‌نمايد. ماده 6 - وظايف دبيرخانه شوراي مركزي و شوراي زكات حسب مورد به شرح زير است: 1 - تعامل با ساير نهادها و سازمان‌ هاي داخلي و خارجي در راستاي پيشبرد سياست‌ ها و اهداف فريضه الهي زكات. 2 - پيشنهاد بودجه مورد نياز جهت اجراي قانون زكات به شوراي مركزي مطابق تبصره ماده (1) قانون. 3 - تدوين، مستندسازي و ارائه گزارش عملكرد سالانه زكات شورا‌هاي استان به شوراي مركزي (اعم از هزينه‌ هاي اجرايي، عملياتي، وجوه جمع ‌آوري شده از محل زكات، اعتبارات دولتي و ساير كمك‌ هاي اخذ شده در اين رابطه) جهت جمع‌ بندي و ارسال به مراجع ذي‌ ربط پس از تأييد شوراي مركزي و انتشار عمومي آن. 4 - تعامل و هم افزايي با مسئولين و معتمدين محلي براي رفع فقر و محروميت از محل معادل تشويقي زكات جمع ‌آوري شده. 5 - ارزيابي چگونگي اجراي مصوبات ابلاغي مربوط به دستگاه‌ ها و وزارتخانه ‌هاي عضو و ارائه گزارش به شوراي مركزي. 6 - تنظيم تقويم اجرايي سالانه جلسات شورا، تدوين دعوتنامه ‌ها و صورتجلسه‌ ها و انجام مكاتبات اداري مربوط. 7 - تشكيل كارگروه‌ هاي تخصصي مورد نياز حسب صلاحديد رييس شورا به منظور نيازسنجي ‌هاي مربوط. 8 - تهيه و تدوين پيش ‌نويس برنامه ‌هاي كوتاه ‌مدت، ميان ‌مدت و بلند مدت و ارائه آن به شوراي مركزي جهت تصويب. 9 - تدوين راهكارهاي اجرايي و عملياتي در راستاي سازماندهي، آموزش و به ‌كارگيري معتمدين و مبلغين به عنوان عوامل افتخاري جهت ترويج و توسعه زكات. 10 - برآورد نيازمند‌ي ‌هاي عمومي و فردي نيازمندان به ويژه در مناطق محروم و جامعه هدف سازمان‌ هاي حمايتي از جمله سازمان بهزيستي كشور و ارائه به شوراي مركزي. 11 - تهيه بانك اطلاعات ملي زكات و ارائه آن به شوراي مركزي جهت هماهنگي تمهيدات لازم. 12 - ثبت اطلاعات مؤديان زكات و مشمولين مصرف زكات در سامانه وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي با همكاري وزارتخانه ياد شده. تبصره - در مناطق اهل سنت، بانك اطلاعات ملي زكات ب. ت. ب. اقلام مشمول زكات بر اساس فقه و شريعت جاري منطقه تهيه مي‌ شود. ماده 7 - دبيرخانه شوراها موظفند وجوه جمع ‌آوري شده را به همراه ساير كمك ‌ها در امر زكات بر اساس سياست ‌هاي ابلاغي شوراي مركزي به مصرف همان محل پرداخت ‌كننده زكات برسانند. ماده 8 - دستگاه ‌هاي اجرايي موضوع ماده (1) قانون، موظف به اجراي مصوبات شوراي مركزي در چهارچوب وظايف و اختيارات دستگاه متبوع خود مطابق با قوانين و مقررات مربوط مي باشند. تبصره 1 - دبيرخانه شورا موظف است شاخص ‌هاي ارزيابي عملكرد دستگاه‌ هاي عضو شورا در رابطه با وظايف مقرر در قانون و اين آيين ‌نامه را مشخص و به سازمان اداري و استخدامي كشور اعلام نمايد تا از طريق آن سازمان به دستگاه‌ هاي مذكور ابلاغ شود. تبصره 2 - هر يك از اعضاي شوراي مركزي موظفند امور مرتبط با زكات را در دستگاه متبوع خود پيگيري كنند و برنامه‌ هاي شوراي مركزي را به كليه سطوح سازماني (ملي، استاني و شهرستاني) ابلاغ و گزارش ساليانه عملكرد مديران (ستادي و صف) را بر اساس سياست‌ ها و مصوبات ابلاغي به دبيرخانه شوراي مركزي ارائه نمايند. دبيرخانه شوراي مركزي موظف است گزارش عملكرد دريافتي از هريك از اعضا را بر اساس شاخص ‌هاي تدوين ‌شده در كليه سطوح ملي، استاني و شهرستاني مورد ارزيابي قرار دهد و نتيجه را پس از هماهنگي، تأييد و امضاي رييس شوراي مربوط (حسب مورد) به مراجع ذي ‌ربط ارائه نمايد. ماده 9 - در راستاي ماده (6) قانون و در جهت ترغيب مردم به اداي زكات، سياست ‌هاي تشويقي زير توسط دستگاه ‌هاي ذي ‌ربط اجرا مي‌ شوند: 1 - سازمان برنامه و بودجه كشور اعتبارات تشويقي پيش ‌بيني ‌شده در قانون بودجه سنواتي را به مناطق (شهرها و روستاهاي) پرداخت‌ كننده زكات جهت هزينه ‌كرد در راستاي مصارف زكات با اولويت مصرف در همان محل پرداخت ‌كننده اختصاص و در اختيار كميته امداد امام خميني (ره) قرار مي دهد. 2 - وزارت جهاد كشاورزي مجاز است در چهارچوب قانون بودجه سنواتي نسبت به اختصاص يارانه براي نهاده ‌هاي كشاورزي و دامي براي مؤديان زكات اقدام كند. ماده 10 - دستگاه‌ هاي اجرايي (به ويژه شوراي سياست‌ گذاري ائمه جمعه، سازمان تبليغات اسلامي و سازمان صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران) در راستاي ترويج و توسعه فرهنگ زكات مجازند اقدامات زير را بر اساس مصوبات شوراي مركزي از محل اعتبارات مربوط، پيش ‌بيني و اجرا نمايند: 1 - تهيه، تدوين و ابلاغ طرح جامع رسانه ‌اي - تبليغي. 2 - تهيه و پخش برنامه ‌هاي رسانه ‌اي از قبيل فيلم، نماهنگ (كليپ) و آگهي كوتاه تبليغاتي (تيزر) مربوط به زكات. 3 - اجراي پويش‌ هاي فرهنگي و رسانه ‌اي زكات. 4 - تهيه بسته ‌هاي آموزشي و محتوايي زكات مبلغين و مؤديان زكات. ماده 11 - سازمان برنامه و بودجه كشور مكلف است در اجراي تبصره ماده (1) قانون، اعتبار مورد نياز براي دستيابي به اهداف قانون را در لايحه بودجه سنواتي پيش ‌بيني نمايد. تبصره - سازمان برنامه و بودجه كشور مجاز است در اجراي ماده (4) قانون، بر اساس گزارش عملكرد حسابرسي ‌شده سالانه زكات، معادل ريالي زكات جمع ‌آوري ‌شده در هر سال را به علاوه ده درصد (10 %) در بودجه سال بعد پيش ‌بيني كند. ماده 12 - امام جمعه بخش، دو نفر از معتمدين محلي را از ميان افراد داراي مقبوليت و حسن شهرت محلي براي عضويت در شوراي بخش انتخاب مي‌ كند. تبصره - امام جمعه بخش به عنوان رييس شوراي بخش يك نفر از معتمدين مذكور را به پيشنهاد رييس اداره بهزيستي شهرستان، براي عضويت در شوراي بخش، انتخاب مي‌ نمايد. محمدمخبر معاون اول رئيس جمهور مصوب 1402/04/07 هیات وزیران هیات وزیران در جلسه 1402/4/7 به پیشنهاد دبیرخانه شورای مرکزی زکات و تایید شورای مذکور و به استناد ماده (7) قانون زکات - مصوب1390-، آیین‌نامه اجرایی قانون زکات را به شرح زیر تصویب کرد: 4 - تعامل موثر و هدفمند با مراجع تاثیرگذار در امر زکات مانند حوزه های علمیه، ائمه جمعه و جماعات، ارباب جراید، سازمان های انتفاعی و غیرانتفاعی. 8 - انتخاب مودیان زکات برتر استانی و پیشنهاد منتخبین به دبیرخانه شورای مرکزی جهت تشویق. 7 - ترغیب مودیان در امر پرداخت زکات برای محرومیت زدایی و توانمندسازی با اولویت فقرا و مساکین. 9 - بررسی و تایید جذب وجوه زکات، هزینه های اجرایی، اعتبارات تشویقی و امور مربوط به هزینه کرد آنها به پیشنهاد دبیرخانه شورا جهت ارائه به شورای زکات استان. 10 - بررسی و تشخیص ضرورت تشکیل شورای زکات در مراکز دهستان ها و روستاهای تابع و تصویب و تایید اعضای آن با هماهنگی شورای بخش. 2 - شناسایی و آموزش جمع آوری کنندگان و مبلغین افتخاری زکات و توجیه مودیان زکات در جلسات عمومی یا چهره به چهره. 5 - هماهنگی لازم برای تامین منابع، تهیه امکانات، ابزار و ملزومات مورد نیاز جهت فرآیندهای اجرایی امر زکات. 2 - جلسات شورای مرکزی و شورای زکات در سال حداقل چهار نوبت به صورت فصلی برگزار می‌شود و در موارد ضروری به تشخیص رئیس شورا، جلسات فوق العاده برگزار خواهد شد. 3 - در جلسات شورای مرکزی زکات با تایید رئیس شورا، رئیس سازمان بهزیستی کشور (به عنوان عضو مدعو) دعوت می‌شود. 4 - در استان هایی که دارای مرکز اسلامی و دفتر امور اهل سنت می‌باشند، با تایید رئیس شورای زکات استان، یکی از خبرگان روحانی اهل سنت در جلسات شورا دعوت می‌شود. تبصره 1 - در بخش هایی که فاقد امام جمعه می‌باشد، یکی از ائمه جماعت بخش با نظر امام جمعه شهرستان به عنوان رئیس شورای زکات تعیین می‌گردد. تبصره 2 - اعضای شورای زکات مکلف به حضور در شورای مربوط هستند و چنانچه هریک از اعضای شورا در دو جلسه از جلسات شورای مربوط حاضر نشود، رئیس شورا عدم حضور اعضای حقوقی را به نهادهای نظارتی گزارش می کند. در صورتی که اعضای حقیقی منتخب امام جمعه بخش بدون عذر موجه در جلسات شرکت نکنند، مستعفی شناخته می‌شوند و امام جمعه مربوط، اشخاص دیگری را برای عضویت در شورای بخش انتخاب می نماید. 3 - تدوین، مستندسازی و ارائه گزارش عملکرد سالانه زکات شورا‌های استان به شورای مرکزی (اعم از هزینه های اجرایی، عملیاتی، وجوه جمع آوری شده از محل زکات، اعتبارات دولتی و سایر کمک های اخذ شده در این رابطه) جهت جمع بندی و ارسال به مراجع ذی ربط پس از تایید شورای مرکزی و انتشار عمومی آن. 7 - تشکیل کارگروه های تخصصی مورد نیاز حسب صلاحدید رئیس شورا به منظور نیازسنجی های مربوط. 12 - ثبت اطلاعات مودیان زکات و مشمولین مصرف زکات در سامانه وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی با همکاری وزارتخانه یاد شده. تبصره 2 - هر یک از اعضای شورای مرکزی موظفند امور مرتبط با زکات را در دستگاه متبوع خود پیگیری کنند و برنامه های شورای مرکزی را به کلیه سطوح سازمانی (ملی، استانی و شهرستانی) ابلاغ و گزارش سالیانه عملکرد مدیران (ستادی و صف) را بر اساس سیاست ها و مصوبات ابلاغی به دبیرخانه شورای مرکزی ارائه نمایند. دبیرخانه شورای مرکزی موظف است گزارش عملکرد دریافتی از هریک از اعضا را بر اساس شاخص های تدوین شده در کلیه سطوح ملی، استانی و شهرستانی مورد ارزیابی قرار دهد و نتیجه را پس از هماهنگی، تایید و امضای رئیس شورای مربوط (حسب مورد) به مراجع ذی ربط ارائه نماید. 2 - وزارت جهاد کشاورزی مجاز است در چهارچوب قانون بودجه سنواتی نسبت به اختصاص یارانه برای نهاده های کشاورزی و دامی برای مودیان زکات اقدام کند. 4 - تهیه بسته های آموزشی و محتوایی زکات مبلغین و مودیان زکات. تبصره - امام جمعه بخش به عنوان رئیس شورای بخش یک نفر از معتمدین مذکور را به پیشنهاد رئیس اداره بهزیستی شهرستان، برای عضویت در شورای بخش، انتخاب می نماید. دریافت فایل پی‌دی‌اف