آیین‌نامه ایمنی در بنادر

آیین‌نامه ایمنی در بنادر مصوب 1389/11/16 وزیر تعاون, کار و رفاه اجتماعی هدف: هدف از تدوین این آیین‌نامه پیشگیری از حوادث منجر به صدمات جانی و خسارات مالی و ایمن‌سازی محیط کار در بنادر می‌باشد، لذا این آیین‌نامه به استناد ماده 85 قانون کار جمهوری اسلامی ایران تدوین گردیده است. دامنه شمول: این آیین‌نامه در کلیه بنادر و به طور کلی کارگاههای مشمول ماده 85 قانون کار جمهوری اسلامی ایران لازم‌الاجرا است. فصل اول : تعاریف بندر : به محلی اطلاق می‌شود که شامل کلیه محوطه‌ها، حوضچه‌ها، کانال‌های دسترسی و لنگرگاه بوده و امور مربوط به تخلیه و بارگیری، ساخت و تعمیرات شناورهای باری، مسافری، تفریحی و صیادی در آن انجام می‌پذیرد. اسکله : سازه دریایی است برای پهلودهی و مهار واحدهای شناور و به منظور انجام خدمات بندری و تخلیه و بارگیری کار در بندر : کلیه فعالیت‌هایی که در ناحیه بندر انجام می‌پذیرد. شناور : هر نوع وسیله نقلیه آبی که قابلیت حمل بار، مسافر و خدمات‌رسانی را داشته باشد، شناور گویند، شناورها را می‌توان بسته به نوع و نحوه کاربرد آن‌ها طبقه‌بندی کرد. راهنما : فردی ذیصلاح که از ناحیه بندر برای مشاوره در هدایت کشتی از لنگرگاه به اسکله و برعکس به کشتی ملحق می‌شود. تجهیزات نجات غریق : این وسایل برای نجات افراد درون آب مورد استفاده قرار می‌گیرد و عبارتند از قایق نجات، جلیقه نجات، حلقه نجات و. .. رمپ : راهی است که در محل تقاطع‌های غیر هم‌سطح از یک مسیر منشعب به مسیر دیگر متصل می‌شود. کانتینر : محفظه‌ای است معمولا فلزی و به شکل مکعب مستطیل برای تسهیل حمل کالا که در صورت لزوم پلمپ شده و در اختیار حمل‌کننده قرار می‌گیرد. یدک کش : واحدی شناور با قدرت موتور زیاد است که در انجام امور خدماتی، پهلودهی، جداسازی و یا اطفاء حریق کشتی در بندر و سایر موارد از آن استفاده می‌شود. وسایل حمل و نقل و جابه جایی بار : شامل کلیه وسایل ثابت یا متحرک نظیر جرثقیل، لیفتراک و. .. که در ساحل و یا عرشه کشتی به منظور تعلیق، بالا بردن و پایین آوردن بارها و یا جابه جایی آنها از یک محل به محل دیگر در حالت تعلیق یا ثابت به کار برده می‌شود. فصل دوم : مقررات عمومی ماده 1 - کارفرما مکلف است نسبت به شناسایی و ارزیابی شرایط محیط کار بندر اقدام نموده و تدابیر کنترلی مناسب را در جهت حذف مخاطرات احتمالی به عمل آورد. ماده 2 - در محل بندر باید فضای کافی برای توقف کامیونها و تریلرها به منظور تخلیه و بارگیری کالا و تردد افراد وجود داشته باشد. ماده 3 - هرگونه تغییر در تجهیزات، دستگاهها و ماشین‌آلات به گونه‌ای که آن را از حالت استاندارد یا طراحی اصلی کارخانه سازنده خارج نماید، ممنوع است. ماده 4 - کلیه تجهیزات، دستگاهها و ماشین‌آلات باید طبق زمان‌بندی مشخص و برنامه‌ریزی‌شده و بر اساس دستور العمل‌های کارخانه سازنده و استانداردهای مورد تایید، مورد بازرسی فنی قرار گرفته و در صورت وجود نقص یا فرسودگی، تعمیر یا از فرایند کار خارج گردیده و اسناد بازرسی فنی مستند و نگهداری شود. ماده 5 - کلیه تجهیزات، دستگاهها و ماشین‌آلات باید به طور کاملا ایمن و براساس دستورالعمل‌های کارخانه سازنده و آیین‌نامه‌ها و مقررات حفاظت فنی، نصب، نگهداری و بهره‌برداری گردد. ماده 6 - استفاده از تجهیزات، دستگاهها و ماشین‌آلات معیوب و غیرایمن برای حمل و نقل و جابه جایی بار ممنوع است. ماده 7 - تمامی وسایل و تجهیزات تخلیه و بارگیری (سیم بکسل‌ها، زنجیرها، قلاب‌ها، طنابها و مانند آن) باید کاملا سالم بوده و به صورت دوره‌ای و قبل از هر بار استفاده مورد بررسی و بازبینی قرار گرفته و نتایج حاصله در پرونده مخصوص ضبط و نگهداری شود. ماده 8 - کلیه تجهیزات، دستگاهها و ماشین‌آلاتی که غیرایمن هستند باید از چرخه عملیاتی خارج شده و علامت مشخص و مناسب « خارج از سرویس» روی آن نصب گردد. ماده 9 - کارفرما مکلف است ضمن تعیین محدوده فعالیت کارگران مشمول این آیین‌نامه و ایجاد شرایط ایمن بر استفاده صحیح آنها از ابزارآلات، دستگاهها و تجهیزات مربوطه نظارت‌های لازم را به عمل آورد. ماده 10 - مسیرهای تردد کلیه وسایط نقلیه، ماشین‌آلات و افراد باید بر اساس قوانین راهنمایی و رانندگی و مقررات ایمنی مشخص گردد. ماده 11 - مسیرهای تردد در بندر باید صاف و بدون حفره، موانع غیرضروری، سطوح برجسته و غیرلغزنده باشد. ماده 12 - معابر، پیاده‌روها و خطوط ریلی باید به گونه‌ای باشد که از ایجاد هرگونه تقاطع خطرناک جلوگیری شود. ماده 13 - تجهیزات حفاظت فردی متناسب با نوع کار باید توسط کارفرما تهیه و در شرایط مناسب نگهداری و در اختیار تمامی کارگران قرار داده شود. ماده 14 - کارفرما مکلف است کاربرد صحیح و مراقبت از وسایل حفاظت فردی را به کارگران آموزش داده و بر استفاده صحیح کارگران از وسایل مذکور نظارت کامل داشته باشد. ماده 15 - تمامی مکان‌های موجود در بندر که امکان سقوط افراد وجود دارد، باید دارای حفاظ ایمن باشد. تبصره - در جاهایی که امکان استفاده از حفاظ‌های ثابت نیست مانند نرده‌ها یا پلکانهایی که در کنار آب قرار دارند و یا در کناره گذرگاهها باید از حفاظ‌های متحرک استفاده نمود. ماده 16 - در هنگام تخلیه و بارگیری باید ورود افراد متفرقه به منطقه عملیاتی ممنوع گردد. ماده 17 - انجام عملیات تخلیه و بارگیری در بندر در شرایط نامناسب و غیرمتعارف جوی (بر اساس مقررات و استانداردهای سازمان بنادر و دریانوردی) ممنوع است. ماده 18 - کارفرما مکلف است نسبت به انتخاب کلیه شاغلان در بندر، توان جسمی متناسب با نوع کار را مدنظر قرار داده و تمامی معاینات و آزمایشات پزشکی مرتبط با آنها را مطابق با ماده 92 قانون کار انجام دهد. ماده 19 - در هنگام بلند کردن،پایین آوردن و در طول مسیر حرکت بار باید از قرار گرفتن و حضور افراد در زیر آن جلوگیری گردد. ماده 20 - کلیه عملیات تخلیه و بارگیری از شناورها در طول مدت زمان انجام کار باید زیر نظر یک فرد ذیصلاح (مورد تایید سازمان بنادر و دریانوردی) حاضر در محل انجام پذیرد. ماده 21 - در تمامی مکانهایی که عملیات تخلیه و بارگیری انجام می‌شود، باید روشنایی مناسب فراهم گردد. ماده 22 - در محل‌هایی که عملیات تخلیه و بارگیری انجام می‌شود باید وسایل اعلام و اطفاء حریق کافی و متناسب با نوع کالا، موجود و در دسترس باشد. ماده 23 - پالت‌های حمل کالا و دیگر وسایل مشابه برای نگهداری و حمل بار باید دارای ساختار متناسب، سالم و با استحکام کافی برای استفاده ایمن از آنها باشند. ماده 24 - بالا و پایین بردن بار تنها زمانی مجاز است که به نحو ایمن (مطابق با آیین‌نامه وسایل حمل و نقل و جابجا کردن مواد و اشیاء در کارگاهها) به تجهیزات بالابر متصل شده باشد. ماده 25 - هرگونه کالای خطرناک باید بر طبق موازین حفاظتی و ایمنی مندرج در دستورالعمل‌ها و الزامات ملی و بین‌المللی بسته‌بندی، علامت‌گذاری، برچسب‌زنی شده باشد و بر این اساس تخلیه، بارگیری، حمل و انبار شود. ماده 26 - راههای دسترسی در مناطق عملیاتی باید به گونه‌ای باشند که هیچ‌گونه بار معلق یا آویزان از روی آنها عبور نکند. ماده 27 - کاربران کلیه وسایل حمل و نقل و جابه جایی بار باید دستگاههای مورد استفاده را پیش از آغاز به کار مورد بازرسی فنی قرار داده و از صحت عملکرد آن اطمینان حاصل نمایند. ماده 28 - اشخاص حقیقی و حقوقی که در زمینه اجرا، نظارت و امور بندری مشغول به کار می‌باشند یا وسایل و تجهیزات موردنیاز بندر را تامین می‌کنند باید محیط کار، ماشین‌آلات و لوازم را در شرایط ایمن تهیه و نگهداری کرده و اطلاعات لازم و به روز در خصوص استفاده و نحوه عملکرد ایمن تجهیزات را تهیه و به کارفرما ارائه نمایند. ماده 29 - کارفرما باید برنامه‌های آموزشی لازم ایمنی و حفاظتی متناسب با نوع کار را برای تمامی کارگران خود برگزار نماید. ماده 30 - ورود افراد غیرمجاز به کلیه محوطه‌های عملیاتی در بندر ممنوع است. ماده 31 - در هنگام نشت و انتشار مشتقات نفتی و مواد شیمیایی بر روی آسفالت و کلیه محوطه‌ها و اماکن بندری باید بلافاصله نسبت به تمیزکردن آن اقدام نمود. ماده 32 - در مکانهایی که از نردبان‌های دائمی استفاده می‌شود، آخرین پله نردبان باید یک متر پایین‌تر از پایین‌ترین سطح آب بوده و قسمت بالای نردبان که در دیواره اسکله فرورفته هرگز نباید توسط لبه دیواره ساحلی مسدود گردد. ماده 33 - کارفرما مکلف است تجهیزات نجات غریق به تعداد کافی تهیه و نگهداری نماید. ماده 34 - در نزدیک‌ترین فاصله ممکن به محل نصب نردبانهای دائمی و پلکان‌های ورودی به شناور، وجود حلقه نجات با طناب الزامی است. ماده 35 - مسیر تردد مسافران باید از تمامی معابر موجود در بندر جدا باشد. ماده 36 - پله‌های دسترسی شناورها باید توسط نرده‌های ثابت حفاظ‌گذاری شده و دارای روشنایی کافی باشد. ماده 37 - سطح پلکانها نباید لیز و لغزنده باشد. ماده 38 - تمامی نردبانهای دائمی باید دارای دستگیره‌های ثابت نصب شده بر روی اسکله باشد. ماده 39 - استفاده از نردبانهای طنابی به جزشناورها در کلیه اماکن بندری ممنوع است. ماده 40 - رعایت تمامی مقررات آیین‌نامه‌های حفاظتی «وسایل حمل و نقل و جابجا کردن مواد و اشیاء در کارگاهها» و «ایمنی لیفتراک» در خصوص وسایل و تجهیزات حمل و نقل کالا در بندر الزامی است. ماده 41 - استفاده از تجهیزات مناسب مهار بار (ورقه‌های فلزی نگهدارنده، سیم بکسل‌ها، زنجیرها، قلاب‌ها، طناب‌ها و مانند آن) در کلیه کفی‌های کشنده حامل بار الزامی است ماده 42 - کلیه دستگاهها، تجهیزات، ماشین‌آلات و کالاهای قابل غلتیدن باید همیشه در سطوح هموار نگهداری‌شده و اقدامات ایمنی جهت مهار آنها به عمل آید. ماده 43 - در مکانهایی که تسمه نقاله‌ها از بالای محل تردد می‌گذرد تعبیه حفاظ‌های ایمن به منظور جلوگیری از سقوط بار الزامی است. ماده 44 - تسمه‌ها و نوار نقاله‌های محصور که مواد با قابلیت اشتعال و انفجار را انتقال می‌دهند باید دارای تهویه موثر باشند. ماده 45 - طراحی، ساخت، نصب، نگهداری و حفاظت از تمامی تجهیزات و مدارات الکتریکی باید مطابق با استانداردهای دریایی و آیین‌نامه تاسیسات الکتریکی در کارگاهها باشد. ماده 46 - تمام تجهیزات و دستگاههای الکتریکی موجود در بندر باید دارای سیستم اتصال به زمین موثر باشند. ماده 47 - بالا رفتن از تسمه نقاله‌ها و واگن‌های حمل بار و تردد کارگران برروی آنها باید ممنوع گردد. ماده 48 - محموله‌هایی که به طور موقت بر روی اسکله قرار داده می‌شود، باید از لبه اسکله حداقل 5 / 1 متر فاصله داشته باشد. ماده 49 - حضور کارگران درون واگن‌های روباز که مواد انبارشده در آن توسط وسایل بالابر مغناطیسی در حال جابه جایی هستند، ممنوع است. ماده 50 - کالاها باید طوری در داخل انبارها قرار داده شوند که عبور و مرور کارگران و در صورت اقتضاء وسایل نقلیه به راحتی ممکن باشد و ضمنا مواد مذکور باید طوری چیده شوند که خطر سقوط و بروز سوانح وجود نداشته باشد. ماده 51 - کلیه معابر باید مجهز به سیستم‌های روشنایی اضطراری آماده به کار باشند. ماده 52 - حداکثر ظرفیت مجاز بالابر باید به طور مشخص و خوانا روی دستگاه حک شده باشد. ماده 53 - قلاب‌های دستگاههای بالابر باید مجهز به شیطانک و سایر وسایل حفاظتی بوده و بر حسب نوع کالا به شکلی باشد که مانع جدا شدن اتفاقی بار گردد. ماده 54 - در صورتی که وسایل بستن بار در مجاورت لبه‌های تیز بار قرار می‌گیرند بایستی از بالشتک‌های مناسب برای قرارگیری بین لبه تیز بار و وسایل مزبور استفاده نمود. فصل سوم : مقررات اختصاصی ماده 55 - ایجاد معبر ایمن برای تردد به داخل شناورها الزامی است. ماده 56 - سطح معبر رمپ باید به گونه‌ای طراحی و ساخته شود که دارای اصطکاک مناسب برای هرگونه شرایط بهره‌برداری باشد. ماده 57 - برای جلوگیری از جداشدن رمپ شناور از رمپ اسکله استفاده از جایگاه مهار مطمئن الزامی است. ماده 58 - انبارش، جابه جایی و انتقال کلیه کالاها و کانتینرها در محوطه بندر و همچنین انبارها باید با رعایت کامل آیین‌نامه‌ها و مقررات ایمنی و حفاظت فنی صورت پذیرد. ماده 59 - کلیه ماشین‌آلات تخلیه، بارگیری و حمل کالا و کانتینر باید با سرعت مطمئنه و ایمن (بر اساس مقررات راهنمایی و رانندگی) تردد نمایند. ماده 60 - برای دسترسی به کانتینرهایی که در ردیف‌های بالا قرار دارند باید از نردبان و یا سکوهای مناسب و ایمن تردد نمایند. تبصره - بالا رفتن از در کانتینر برای دسترسی به کانتینرهایی که در ردیف بالا قرار گرفته‌اند ممنوع است. ماده 61 - کانتینرها باید سالم بوده و از نظر وجود مواد باقیمانده کاملا پاک شده باشند. ماده 62 - بار درون کانتینر باید به صورت یکنواخت توزیع شده و نباید بیش از 60درصد بار در یک سمت طول کانتینر قرار گیرد. ماده 63 - هنگام نظافت و تمیز کردن کانتینرها باید در آنها کاملا باز باشد. ماده 64 - چنانچه کار بر بالای کانتینر اجتناب‌ناپذیر باشد باید از تجهیزات حفاظتی مناسب برای جلوگیری از سقوط استفاده نمود. ماده 65 - کار بر بالای کانتینرها به هنگام شرایط جوی غیرمتعارف ممنوع است. ماده 66 - راهنما در هنگام انجام کلیه مراحل عملیات راهنمایی شناورها باید دارای تجهیزات حفاظت فردی لازم بویژه جلیقه نجات باشد. ماده 67 - انتقال راهنما از بندر به شناور و بالعکس، باید به وسیله قایق مجهز به کلیه لوازم ایمنی مناسب صورت پذیرد. ماده 68 - عملیات الحاق راهنما به کشتی باید تنها از طریق پله راهنما صورت پذیرد. ماده 69 - کاپیتان کشتی موظف به رعایت تمامی موارد ایمنی و حفاظتی الحاق راهنما به کشتی م. ب.. ماده 70 - جرثقیل کشتی باید دارای آژیر اعلام خطر حمل بار بیش از حد مجاز باشد. ماده 71 - کاپیتان کشتی مکلف به نظارت بر انجام صحیح بارگیری و تخلیه کشتی م. ب.. ماده 72 - کارگرانی که درخن کشتی مشغول به کار هستند، ملزم به استفاده از تجهیزات حفاظت فردی متناسب با کارمی باشند. ماده 73 - دسترسی به انبار یا عرشه کشتی باید توسط یک راه پله ثابت یا در صورت عدم امکان یک نردبان ثابت با گیره‌های مخصوص جای پا در دیوار و یا گودی برای جای پا با ابعاد مناسب و استحکام کافی صورت پذیرد. ماده 74 - راههای دسترسی به انبار کشتی باید جدا از دریچه‌های آدم‌رو باشد. ماده 75 - کلیه تجهیزات مربوط به مهار شناور و درپوش تمامی دریچه‌های ورودی باید از ساختار سالم و استحکام کافی برخوردار باشند. ماده 76 - پوشش دریچه‌های ورودی که با استفاده از بالابر باز می‌گردند باید مجهز به اتصالات قابل دسترسی و مناسب برای محکم کردن تسمه‌ها یا دیگر وسایل بالابر باشند. ماده 77 - تمامی دهانه‌های باز روی شناور و یا بر روی عرشه که امکان سقوط کارگران وجود دارد باید حفاظ‌گذاری مطمئن و ایمن داشته باشند. ماده 78 - انبار کشتی باید دارای سیستم تهویه مناسب و موثر باشد. ماده 79 - راههای دسترسی به کشتی باید با استفاده از توریهای سالم، به نحو ایمن نصب شده باشد تا از سقوط کارگران به آب از محل فاصله بین پهلوی کشتی و اسکله جلوگیری شود. ماده 80 - صفحات اتصال مورد استفاده در سکوهای حمل و پلکان متحرک و کشتی‌های حمل مسافر و خودرو باید با روش‌های ایمن مورد استفاده قرار گیرند. ماده 81 - تمامی دریچه‌های آدم‌رو واقع بر روی عرشه شناور که حفاظ پیرامونی، ارتفاع و استحکام مناسب ندارند باید به روشهای ایمن محصور و پوشانده شوند. ماده 82 - تمام سکوهای مهار (دلفین‌هاDOLPHINS) باید دارای یک نردبان که یک سر آن در آب قرار گرفته، باشند. ماده 83 - محل تیرهای مهار بر روی کشتی و اسکله (BOLARDS) باید تمیز و بدون هیچ مانع و زائده‌ای باشد. ماده 84 - کارگرانی که در امر مهار شناور اشتغال دارند باید آموزش‌های لازم و متناسب با کار را در این خصوص دیده باشند. ماده 85 - در صورت تحت فشار قرار گرفتن طناب مهار کشتی کلیه افراد باید از محدوده خطر پاره شدن طناب دور شوند. ماده 86 - استفاده از جرثقیل کشتی برای جابه جایی واگن‌های بار مستقر بر روی اسکله ممنوع است. ماده 87 - راههای داخلی کشتی و دستیابی به بخش‌های مختلف آن باید ایمن باشد. ماده 88 - لبه بیرونی تمامی عرشه‌های مرتفعی که کارگران بندر ممکن است در آنجا مشغول به کار باشند باید مجهز به حفاظ ایمن باشد. ماده 89 - بار انبارها و عرشه کشتی باید طوری بسته‌بندی و مهار گردد که از ریزش ناگهانی آن بر روی کارگران بندر جلوگیری شود. ماده 90 - کلیه کانتینرها، پالت‌ها و تجهیزات مشابه مورد استفاده برای حمل و نقل، جابه جایی یا ذخیره‌سازی مواد باید فاقد لبه‌های تیز، برآمدگی یا سطوح زبر و خشن باشند. فصل چهارم : مقررات متفرقه ماده 91 - اعمال ناایمن، غیرمرتبط با کار، خودسرانه و شوخی به هنگام کار در بنادر ممنوع است. ماده 92 - کلیه قسمت‌های انتقال‌دهنده نیرو و مواد و همچنین قسمت‌هایی که امکان ایجاد حادثه برای کارگر و افراد داشته باشد، باید دارای حفاظ ایمن و موثر باشد. ماده 93 - استفاده از علایم و نشانه‌های ایمنی مطابق با آیین‌نامه علایم و نشانه‌های ایمنی در محوطه بنادر الزامی است. ماده 94 - استفاده از علایم شب‌نما در مکان های تاریک و کم نور بندر الزامی است. ماده 95 - محل و نوع تجهیزات اطفاء حریق باید مطابق با آیین‌نامه «پیشگیری و مبارزه با آتش‌سوزی» تعیین گردد. ماده 96 - کلیه اطاقک‌های یخچالی باید مجهز به آژیر خطر بوده و در آنها از داخل یخچال قابل بازشدن باشد. ماده 97 - استعمال دخانیات، روشن کردن و همراه داشتن کبریت، فندک و هرگونه اشیاء مولد شعله و جرقه در کلیه نقاطی که در آنها مواد قابل اشتعال و انفجار نگهداری و به کار برده می‌شود ممنوع است. ماده 98 - بنادر باید دارای وسایل و تجهیزات کافی پیشگیری و مبارزه با آتش‌سوزی بوده و در تمام ساعات شبانه‌روز اشخاصی را که از تعلیمات لازم بهره‌مند هستند و به طریقه استفاده از وسایل و تجهیزات مربوطه آشنا می‌باشند را در اختیار داشته باشند. ماده 99 - در انبارها، ساختمان‌ها و تاسیسات باید ب. ت. ب. وسعت آنها از تجهیزات کشف، اعلام و اطفاء حریق استفاده گردد. ماده 100 - مشتقات نفتی و مواد شیمیایی قابل اشتعال و انفجار باید در مکانهای خاص و دور از حرارت، جرقه، تابش مستقیم نور خورشید و در محل‌هایی که احتمال وقوع آتش‌سوزی ندارد، نگهداری شود. ماده 101 - انبار نمودن و چیدمان مواد قابل اشتعال در مجاورت مواد با قابلیت اشتعال سریع ممنوع است. ماده 102 - در بنادر باید از وسایل گرمایشی مناسب و ایمن برای گرم نمودن فضا استفاده نمود. ماده 103 - با عنایت به ماده 88 قانون جمهوری اسلامی ایران، کلیه واردکنندگان، تولیدکنندگان، فروشندگان، عرضه‌کنندگان و بهره‌برداری‌کنندگان تجهیزات، دستگاهها و ماشین‌آلات در بنادر مکلف به رعایت استانداردها و موارد حفاظت و ایمنی می‌باشند. ماده 104 - مسئولیت رعایت مقررات این آیین‌نامه بر عهده کارفرما بوده و در صورت وقوع هر گونه حادثه ناشی از کار به دلیل عدم توجه وی به الزامات قانونی مطابق مواد 175 و 176 قانون کار عمل شده و نامبرده مکلف به جبران خسارت وارده به زیان‌دیدگان م. ب.. این آیین‌نامه مشتمل بر 4 فصل و 104 ماده و 2 تبصره به استناد مواد 85 و 91 قانون کار جمهوری اسلامی ایران در جلسه مورخ 1389/5/18 شورای عالی حفاظت فنی تدوین و در تاریخ 1389/11/17 به تصویب وزیر کار و امور اجتماعی رسیده است. وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی - عبدالرضا شیخ‌الاسلامی دریافت فایل پی‌دی‌اف # وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی # آیین نامه ها