آیین‌نامه
آیین نامه ایمنی کار در فضای بسته با اصلاحات و الحاقات بعدی
آيين نامه ايمني كار در فضاي بسته
مصوب 1401,04,21
با اصلاحات و الحاقات بعدي
به استناد مواد (۸۵) و (۸۶) قانون كار جمهوري اسلامي ايران، با هدف ايمن سازي و پيشگيري از حوادث ناشي از كار، "آيين نامه ايمني كار در فضاي بسته" كه در جلسه مورخ 21 /۰۴ /۱۴۰۱ "شوراي عالي حفاظت فني" تدوين و توسط آن شورا پيشنهاد شده است، به شرح زير تصويب مي گردد.
آيين نامه ايمني كار در فضاي بسته
فصل اول ـ كليات
ماده ۱ ـ هدف و دامنه كاربرد: مقررات اين آيين نامه به استناد ماده (۸۵) و تبصره (۱) ماده (۸۶) قانون كار جمهوري اسلامي ايران به منظور صيانت از نيروي انساني و منابع مادي كشور و با هدف پيشگيري از وقوع حوادث ناشي از كار و رعايت ايمني در كارگاه هاي مشمول قانون كار داراي فضاي بسته تدوين شده است.
ماده ۲ ـ تعاريف: در اين آيين نامه اصطلاحات زير در معاني مشروح ذيل به كار مي روند:
۱ ـ فضاي بسته: فضايي با معيارهاي زير است كه بر حسب شرايط ايمن نيازمند يا بدون نياز به مجوز ورود مي باشد.
۱ ـ۱ ـ به اندازه كافي بزرگ باشد به طوري كه بدن يا نيم تنه بالاي شخص در آن قرار گيرد تا بتواند وظايف محوله را انجام دهد؛
۱ ـ۲ ـ براي حضور و كار مستمر اشخاص طراحي نشده و براي اموري نظير بازرسي، تعمير و نگهداري وارد آن مي شوند؛
۱ ـ۳ ـ داراي ورودي و خروجي هاي محدود باشد؛ به صورتي كه امكان فرار در وضعيت اضطراري به سادگي مقدور نباشد؛
۱ ـ۴ ـ از تهويه طبيعي مطلوبي برخوردار نباشد و به دليل خطر حبس هوا در اين فضاها، فشار اتمسفري داخل با بيرون متفاوت بوده و يا داراي اتمسفر سمي و خطرناك باشد.
۲ ـ فضاي بسته بي نياز به مجوز ورود: فضاي بسته اي كه بر اساس ارزيابي ريسك، فاقد خطرات منجر به مرگ يا جراحت فيزيكي شديد (نقص عضو) و يا ساير صدمات به كارگر باشد.
۳ ـ فضاي بسته نيازمند مجوز ورود: فضاي بسته اي كه بر اساس ارزيابي ريسك شامل يك يا چند ويژگي زير است:
۳ ـ۱ ـ حاوي يك اتمسفر خطرناك يا قابليت ايجاد يك اتمسفر خطرناك است؛
۳ ـ۲ ـ شامل ماده اي است كه امكان غوطه وري يا فرو رفتن شخص در آن وجود دارد؛
3 ـ3 ـ شكل داخلي آن به واسطه وضعيت ديوارها يا كف شيب دار، مي تواند منجر به گير افتادن شخص شود؛
۳ ـ۴ ـ داراي حداقل يكي از مخاطرات فيزيكي، شيميايي، بيولوژيكي، الكتريكي يا مكانيكي باشد.
۴ ـ برنامه عمليات اجرايي: عبارت است از برنامه ريزي، اجرا، نظارت و پايش حضور عوامل اجرايي در محيط، ورود شخص مجاز، انجام كار و خروج وي از فضاي بسته، تغيير نوبت كاري، حفاظت از اشخاص در برابر خطرات اين فضا و كنترل و اتخاذ تدابير ايمني.
۵ ـ مجوز ورود: به معناي سند مكتوبي است كه توسط كارفرما يا نماينده وي تهيه مي شود و براي ورود، انجام فعاليت و تعيين شرايط كار مي باشد و بايد به نام شخص مجاز و عنوان شغلي وي بوده و مشخص كننده ي محل فضاي بسته، هدف ورود، تاريخ، مدت زمان و نوع انجام كار، شرايط ورود و خروج قابل قبول، مخاطرات فضا و نام ناظر و شخص مسئول باشد.
۶ ـ شرايط ورود و خروج قابل قبول: وضعيت حاكم بر فضاي بسته كه ورود، خروج و فعاليت اشخاص مجاز در آن به صورت ايمن انجام گيرد.
۷ ـ كارفرما: شخص حقيقي يا حقوقي است كه يك يا تعدادي كارگر به دستور و حساب وي، به كار گمارده مي شوند.
۸ ـ پيمانكار اصلي: شخص حقيقي يا حقوقي داراي صلاحيتي است كه بر اساس اسناد و مدارك پيمان به عنوان مجري اصلي موضوع پيمان شناخته مي شود.
۹ ـ پيمانكار فرعي يا پيمانكار جزء: شخص حقيقي يا حقوقي داراي صلاحيتي است كه پيمانكار اصلي با وي براي انجام بخشي از امور، قرارداد منعقد نموده و پيمانكار مربوطه ملزم به اجراي تعهدات بر اساس اسناد و مدارك موضوع پيمان مي باشد.
۱۰ ـ ناظر: شخصي است كه توسط كارفرما يا نماينده وي براي نظارت بر شرايط ايمن محيط كار، عملكرد اشخاص مسئول و اجراي صحيح برنامه عمليات اجرايي معرفي گرديده كه مي تواند خود كارفرما، سرپرست بخش و يا سرپرست واحد باشد.
۱۱ ـ شخص مسئول: شخصي است كه در خارج از فضاي بسته مستقر و بر شرايط ايمن عمليات اجرايي كار در فضاي بسته، ورود و خروج و عملكرد اشخاص مجاز نظارت مي نمايد. همچنين در صورت نياز و در شرايط اضطراري مي تواند به اين فضا وارد شود.
۱۲ ـ شخص مجاز: شخصي است كه با داشتن مجوز ورود مي تواند وارد فضاي بسته شود، اين شخص بايد آموزش هاي مرتبط با نوع فعاليت در فضاي بسته را گذرانده باشد.
۱۳ ـ آزمايشگر: شخصي است كه از دانش و توانايي و مهارت لازم براي انجام آزمايشات و تشخيص و پيش بيني مخاطرات فضاي بسته براي انجام اقدامات اصلاحي يا حذف آن ها برخوردار است.
۱۴ ـ عوامل اجرايي: اشخاصي كه تحت نظارت ناظر و هماهنگي شخص مسئول، فعاليت هاي مرتبط با خارج از فضاي بسته را انجام مي دهند.
۱۵ ـ اتمسفر خطرناك: اتمسفري است كه قرارگيري اشخاص در معرض آن مي تواند منجر به مرگ، آسيب و عدم توانايي در خروج از فضاي بسته شود و داراي شرايط زير است:
۱۵ ـ۱ ـ گاز، بخار يا گرد و غبار قابل اشتعال و احتراق با غلظتي برابر يا بيشتر از ۱۰ درصد حد پايين اشتعال؛
۱۵ ـ۲ ـ غلظت اكسيژن هوا كمتر از 5 /۱۹ (نوزده و نيم) درصد و يا بالاتر از 5 /۲۳ (بيست و سه و نيم) درصد؛
۱۵ ـ۳ ـ تغييرات غلظت مواد موجود در فضاي بسته، در مواردي كه محدوده مجاز آنها در آخرين ويرايش حدود مجاز مواجهه شغلي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي ـ طبقه بندي مواد سمي و خطرناك مشخص شده است.
۱۵ ـ۴ ـ هر شرايط اتمسفري ديگر كه براي زندگي و سلامت فرد خطرناك باشد.
۱۶ ـ وضعيت اضطراري و خطرناك: شرايط يا وضعيتي كه بتواند مخاطراتي براي عوامل اجرايي يا اشخاص مجاز ايجاد نمايد.
۱۷ ـ شرايط ممنوع: وقوع شرايط يا وضعيت غيرايمن كه مخاطراتي براي شخص مجاز ايجاد نمايد.
18 ـ غوطه وري و فرو رفتن: محاصره و در بر گرفتن يك شخص توسط مايعات يا ذرات ريزجامد قابل حركت و جابجايي كه بتواند به واسطه از كار انداختن سيستم تنفسي و يا اعمال فشار به بدن باعث آسيب يا مرگ شود.
۱۹ ـ خنثي سازي: عملي است كه طي آن يك گاز بي اثر غيرقابل احتراق و غيرآلاينده و واكنش ناپذير (مانند نيتروژن) جايگزين گاز يا بخارات موجود در اتمسفر قابل اشتعال گردد به گونه اي كه اتمسفر فضاي بسته، غيرقابل اشتعال و واكنش ناپذير شود.
۲۰ ـ جداسازي: فرآيندي است كه تمام يا بخشي از فضاي بسته را براي پيشگيري از آزاد شدن انرژي يا ورود مواد به داخل آن از مدار خارج مي نمايد. اين كار از طريق جدا نمودن لوله ها، مسدود نمودن دوطرفه، جدا نمودن اتصالات مكانيكي، قفل كردن و مسدود نمودن تمامي منابع انرژي انجام مي شود.
۲۱ ـ پايش: آزمايشاتي است كه براي شناسايي و ارزيابي خطرات و تعيين ميزان تغييرات شرايط ايمن فضاي بسته به صورت دوره اي و مداوم در مدت انجام فعاليت شخص مجاز در فضاي بسته انجام مي شود.
۲۲ ـ گروه امدادي: افراد معين آموزش ديده و داراي صلاحيتي هستند كه وظيفه آن ها رفع خطر و نجات اشخاص حادثه ديده از فضاي بسته مي باشد.
۲۳ ـ تجهيزات امداد و نجات: به تجهيزاتي مانند طناب نجات، حمايل بند (هارنس)، جليقه نجات، كپسول اطفاء حريق، تجهيزات حفاظت فردي، كپسول اكسيژن و ديگر لوازمي كه براي امداد و نجات اشخاص حاضر در فضاي بسته نياز است، اطلاق مي شود.
۲۴ ـ آزمايش: اين فرآيند شامل آزمون ها و اقداماتي براي شناسايي خطرات فضاي بسته است كه اشخاص مجاز در هنگام ورود يا كار ممكن است با آن روبرو شوند.
۲۵ ـ مدارك و مستندات: به تمامي برنامه ها، مجوزها، گواهي نامه ها و تأييديه هاي كار در فضاي بسته كه به صورت مكتوب يا الكترونيكي است، اطلاق مي شود.
۲۶ ـ كاليبراسيون (واسنجي): عبارت است از مقايسه يك دستگاه اندازه گيري با يك استاندارد و تعيين ميزان خطاي اين وسيله نسبت به آن و در صورت لزوم تنظيم آن در مقايسه با استانداردهاي مربوطه.
۲۷ ـ ماسك فرار: ماسك قابل حمل است كه در هنگام وقوع حوادث غير مترقبه ناشي از انتشار گازهاي سمي به راحتي توسط اشخاص مورد استفاده قرار گيرد.
۲۸ ـ مديريت ريسك: فرآيند شناسايي، ارزيابي، تحليل و رفع عوامل خطرساز است كه مي تواند با كنترل خطرات احتمالي از حوادثي كه ممكن است در مدت اجراي يك طرح (پروژه) رخ بدهد، پيش گيري نمايد.
فصل دوم ـ مقررات عمومي
ماده ۳ ـ كارفرما مكلف است قبل از شروع هرگونه فعاليت و ورود اشخاص مجاز به فضاي بسته، نسبت به اجراي صحيح مديريت ريسك اقدام نمايد. نتايج حاصل از آن بايد منجر به شناسايي و ارزيابي و حذف و كنترل كليه مخاطرات و اصلاح فرآيندها شود.
ماده ۴ ـ كارفرما بايد برنامه عمليات اجرايي و دستورالعمل هاي مربوط به آن شامل آزمايش هاي لازم، شناسايي مخاطرات غوطه وري و فرو رفتن، شرايط ورود و خروج قابل قبول، انجام كار به روش ايمن، عمليات امداد و نجات، ايمن سازي پس از خروج و اتمام عمليات را تهيه، تدوين، اجرا، بازنگري و به روزرساني نمايد.
ماده ۵ ـ كارفرما مكلف است برنامه عمليات اجرايي و دستورالعمل هاي مربوط به آن را قبل از ورود هر يك از اشخاص اعم از ناظر، شخص مسئول، شخص مجاز، آزمايشگر به فضاي بسته به صورت مكتوب تهيه و ابلاغ نموده و بر اجراي آن نظارت نمايد.
ماده 6 ـ كارفرما مكلف است در زمان انجام فعاليت هاي مربوط به فضاي بسته؛ با نصب علائم خطر، هشداردهنده يا بازدارنده مانند «خطر»، «ورود ممنوع» يا جملات مشابه از ورود اشخاص غيرمجاز به فضاي مذكور جلوگيري بعمل آورد. علائم هشداري بايد محل خطر و نوع آن را مشخص نمايد.
ماده ۷ ـ باز شدن پوشش يا دريچه فضاي بسته، منوط به حذف يا كنترل شرايط ناايمن بوده و بايد توسط مانع يا حفاظ موقت از سقوط اتفاقي افراد يا اجسام خارجي به داخل فضاي بسته پيشگيري شود.
ماده ۸ ـ قبل از ورود به فضاي بسته و به منظور اطمينان از ايمن بودن شرايط بايد بر اساس نتايج حاصل از ارزيابي ريسك، عمليات گازسنجي توسط آزمايشگر و به وسيله دستگاه كاليبره شده (واسنجي شده) براي تعيين مقدار اكسيژن و گازها و بخارات قابل اشتعال و سمي انجام شود. ورود مجدد منوط به تجديد گازسنجي است و نتايج بايد قبل از هر نوبت كاري در دسترس اشخاص قرار گيرد.
ماده ۹ ـ فضاي بسته قبل از ورود افراد بايد از سرويس خارج شده و با روش حذف، مهار يا كنترل، از آزاد شدن انرژي يا ورود مواد به داخل آن به طور كامل ممانعت بعمل آيد.
ماده ۱۰ ـ ورود اشخاص به فضاي بسته تا زمان حذف تمامي مخاطرات موجود در اين فضا و صدور مجوز ورود، ممنوع است.
ماده ۱۱ ـ تهويه مكانيكي دائمي فضاي بسته بايد محل استقرار و فعاليت اشخاص مجاز را از اتمسفر خطرناك تا زمان خروج آخرين فرد، ايمن نگهدارد.
ماده ۱۲ ـ جايگزيني هواي آلوده فضاي بسته با هواي سالم و قابل استنشاق الزامي است و بايد به گونه اي انجام شود كه امكان ورود مجدد هواي آلوده خروجي به داخل فضاي بسته وجود نداشته باشد.
ماده ۱۳ ـ كارفرما بايد براي شناسايي مخاطرات و جلوگيري از تجمع اتمسفر خطرناك و اطمينان از عملكرد صحيح تهويه مكانيكي، هواي فضاي بسته را در طول مدت كار، توسط آزمايشگر پايش نمايد.
ماده ۱۴ ـ استفاده از تجهيزات الكتريكي براي تهويه ي اتمسفر قابل اشتعال يا انفجار فضاي بسته، ممنوع است مگر اينكه اين هواكش ها از نوع ضد جرقه بوده و مجهز به سيستم اتصال زمين باشند.
ماده ۱۵ ـ كارفرما مكلف است در صورت واگذاري انجام كار به صورت مقاطعه كاري، ضمن رعايت مفاد ماده (۱۳) قانون كار نسبت به رعايت قوانين و مقررات ايمني و حفاظتي اقدام نمايد.
ماده ۱۶ ـ كارفرما مكلف است درصورت شناسايي اتمسفر خطرناك يا تغيير شرايط ايمن فضاي بسته، در تمامي مراحل ورود يا انجام كار، سريعاً اشخاص را از فضاي بسته خارج و علت و ميزان انتشار اتمسفر خطرناك يا تغيير شرايط را ارزيابي نمايد. ورود مجدد اشخاص به اين فضا با رعايت اقدامات حفاظتي و تأييد كتبي مجاز است.
ماده ۱۷ ـ كارفرما بايد مدارك مكتوب مربوط به حذف خطرات فضاي بسته را همراه با زمان و مكان آن فضا تهيه نمايد و اين مدارك همواره در دسترس باشد.
ماده ۱۸ ـ فضاي بسته اي كه تمامي خطرات منجر به مرگ، آسيب يا ساير صدمات آن بر اساس نتايج حاصل از ارزيابي ريسك حذف گرديده، مي تواند با تأييد كتبي به فضاي بسته بي نياز به مجوز ورود تغيير نمايد.
ماده ۱۹ ـ كارفرما مكلف است درصورت تغيير شرايط ايمني فضاي بسته بي نياز از مجوز ورود، بلافاصله دستور خروج تمام اشخاص حاضر در اين فضا را صادر كرده و فضاي بسته مذكور را مجدداً ارزيابي نمايد و در صورت لزوم آن را به فضاي بسته نيازمند مجوز ورود تغيير دهد.
ماده ۲۰ ـ كارفرما مكلف است قبل از ايمن سازي فضاي بسته، از ورود تمامي اشخاص و انجام هرگونه فعاليت ممانعت بعمل آورد.
ماده ۲۱ ـ پيمانكار مكلف است قبل از انجام فعاليت در فضاي بسته، اطلاعات مورد نياز در خصوص مخاطرات و عمليات اجرايي بر اساس نتايج حاصل از ارزيابي ريسك را از كارفرما دريافت نمايد.
ماده ۲۲ ـ پيمانكار مكلف است قبل از ورود به فضاي بسته، نسبت به انطباق برنامه عمليات اجرايي با برنامه ها و دستورالعمل هاي حفاظت فني و ايمني اقدام نمايد. شروع عمليات منوط به رعايت و اجراي اين دستورالعمل ها مي باشد.
ماده ۲۳ ـ هرگاه كارفرما اجراي عمليات كار در فضاي بسته را به طور كامل از ابتدا تا پايان كار، به يك پيمانكار محول نمايد، در اين صورت پيمانكار مسئول اجراي مقررات مرتبط با حفاظت فني و ايمني در كارگاه خواهد بود.
ماده ۲۴ ـ هرگاه كارفرما اجراي عمليات كار در فضاي بسته را به صورت پيمان به پيمانكاران مختلف محول نمايد، هر پيمانكار در محدوده پيمان خود، مسئول اجراي مقررات حفاظت فني و ايمني بوده و كارفرما به منظور جلوگيري از تداخل كاري و بروز خطرات يا حوادث احتمالي مسئول ايجاد هماهنگي و نظارت بر عملكرد بين آن ها مي باشد.
ماده ۲۵ ـ هرگاه پيمانكار اصلي با موافقت كارفرما اجراي قسمت هاي مختلف عمليات پيمان را به پيمانكاران جزء واگذار نمايد؛ هر پيمانكار جزء در محدوده پيمان خود مسئول اجراي مقررات حفاظت فني و ايمني است و پيمانكار اصلي مسئول نظارت و ايجاد هماهنگي بين پيمانكاران جزء خواهد بود.
ماده ۲۶ ـ هرگاه كارفرما اجراي عمليات كار در فضاي بسته را به پيمانكار واگذار نمايد ولي تأمين وسايل، تهيه لوازم اجراي كار، تجهيزات آزمايش، تهويه، وسايل ارتباطي، امداد و نجات، حفاظ ها و حصارها بر عهده كارفرما باشد در اين صورت فقط انجام عمليات اجرايي واگذار شده و پيمانكار مكلف به تأمين نيروي انساني آموزش ديده در زمينه كار در فضاي بسته و نظارت بر رعايت موازين ايمني در حين انجام كار كارگران خود مي باشد. در اين روش از واگذاري، كارفرما بايد تجهيزات و وسايل سالم و ايمن را در اختيار آنان قرار داده و بر عملكرد ايمن پيمانكار و كارگران تحت امر او نظارت عاليه داشته باشد.
ماده ۲۷ ـ پيمانكار بايد در تمام مراحل عمليات اجرايي و در مدت فعاليت در مجاورت كارگران كارفرما و يا ساير پيمانكاران، بر رفتار ايمن كارگران تحت پوشش خود نظارت نمايد.
ماده ۲۸ ـ پيمانكار بايد شروع و پايان عمليات اجرايي را با هماهنگي و مجوز كتبي كارفرما انجام دهد وگزارش حوادث و اتفاقات رخ داده قبل، حين و يا بعد از عمليات در فضاي بسته را به كارفرما ارائه دهد.
ماده
۲۹ ـ كارفرما مكلف است گزارش عمليات و مخاطرات حين كار را از پيمانكار فضاي بسته اخذ و در صورت نياز، نسبت به بازنگري برنامه عملياتي اجرايي اقدام لازم را بعمل آورد.
ماده
۳۰ ـ كارفرما بايد اشخاص ناظر، مسئول، مجاز، آزمايشگر و گروه امدادي داخل كارگاه را مشخص نمايد و ضمن ابلاغ شرح وظايف آن ها، بر اجراي دقيق و ايمن آن وظايف نظارت نمايد و آموزش هاي لازم را قبل از شروع كار، به آن ها ارائه دهد.
ماده
۳۱ ـ پيش بيني و تهيه برنامه عمليات امداد و نجات در شرايط اضطراري و ثبت و نگهداري مستندات آن در كارگاه، توسط كارفرما الزامي است.
ماده
۳۲ ـ كارفرما مكلف است قبل از شروع به كار اشخاص در فضاي بسته، هماهنگي لازم با گروه امدادي خارج از كارگاه را براي اطلاع از شرايط موجود و حضور احتمالي براي عمليات امداد و نجات را بعمل آورد.
ماده
۳۳ ـ برگه اطلاعات ايمني يا ديگر اطلاعات مربوط به موادي كه اشخاص مجاز در اثر آن آسيب ديده اند بايد در اختيار گروه امدادي و گروه پزشكي معالج قرار گيرد تا براي مداواي فرد مصدوم استفاده شود.
ماده
۳۴ ـ كارفرما بايد تمرينات عمليات امداد و نجات در فضاي بسته را حداقل يك بار در طي۱۲ ماه انجام دهد و مدارك و مستندات مربوطه را دركارگاه و در دسترس نگهداري نمايد.
فصل سوم ـ برنامه عمليات اجرايي
ماده
۳۵ ـ كارفرما ب. ت. ب. نوع فعاليت كارگاه بايد برنامه عمليات اجرايي در فضاي بسته را با اولويت رعايت ايمني تهيه و در دوره هاي زماني مشخص به روزرساني نمايد.
ماده
۳۶ ـ كارفرما مكلف است براي تأمين ايمني اشخاص مجاز در فضاي بسته، نسبت به مشخص نمودن فضاي بسته، جداسازي، پاك سازي، خنثي سازي و يا تهويه فضاي مذكور و شرايط ورود و خروج قابل قبول و دسترسي بر اساس نتايج آزمايشات اقدام نمايد.
ماده
۳۷ ـ كارفرما بايد براي حفاظت عوامل اجرايي و اشخاص مجاز، محل عبور افراد و ماشين آلات را مشخص نموده و با ايجاد موانع و حفاظ گذاري، آن ها را از مخاطرات محافظت نمايد.
ماده
۳۸ ـ كارفرما مكلف است علاوه بر تهيه لوازم اجراي كار، تجهيزات مورد نياز براي انجام آزمايش، نظارت، تهويه، حفاظت فردي، وسايل ارتباطي، امداد و نجات و حفاظ ها و حصارهاي مورد نياز را تهيه نموده و آموزش لازم براي استفاده و نگهداري مناسب از آن ها را به اشخاص ارائه و بر استفاده صحيح از آن ها نظارت نمايد.
ماده
۳۹ ـ روشنايي فضاي بسته بايد به گونه اي باشد كه شخص مجاز بتواند وظايف خ. ر. ب. صورت ايمن انجام دهد و در شرايط اضطراري براي ترك اين فضا كافي باشد.
ماده
۴۰ ـ روشنايي فضاي بسته بايد بر اساس شرايط محيطي و اتمسفر موجود در آن فضا تأمين گردد. در صورت احتمال وقوع اشتعال يا انفجار، بايد از تجهيزات روشنايي ضد جرقه (۲۴ولت) استفاده نمود و در غير اين صورت، مي توان از تجهيزات روشنايي معمولي بهره برد.
ماده
۴۱ ـ تجهيزات روشنايي بايد متناسب با شرايط فضاي بسته باشد. در فضاهايي كه احتمال اشتعال يا انفجار در آن وجود دارد بايد اين تجهيزات ضد جرقه و مقاوم در برابر آتش باشند.
ماده
۴۲ ـ انجام آزمايشات مداوم براي شناسايي مخاطرات و اطمينان از ايمن بودن عمليات اجرايي در فضاهاي بسته اي كه ب. ت. ب. توليد پيوسته و جريان مداوم فرآيند، امكان جداسازي كامل وجود ندارد، الزامي است.
ماده
۴۳ ـ انجام آزمايش براي شناسايي خطرات اتمسفري در فضاي بسته با اولويت اندازه گيري ميزان اكسيژن و گازها و بخارات قابل اشتعال و انفجار و گازها و بخارات سمي الزامي است و اين نتايج بايد قبل از ورود، در اختيار اشخاص مجاز قرار گيرد.
ماده
۴۴ ـ كارفرما مكلف است نسبت به استقرار و حضور دايمي حداقل يك شخص مسئول در خارج از فضاي بسته به منظور نظارت بر عملكرد شخص مجاز و شرايط ايمن فضاي بسته اقدام نمايد. ارجاع امور متفرقه به شخص مسئول ممنوع است.
ماده
۴۵ ـ كارفرما بر اساس نتايج حاصل از ارزيابي ريسك، بايد نسبت به تهيه دستورالعمل هاي اجرايي شامل: دستورالعمل هاي صدور مجوز ورود، كار هم زمان چند عامل اجرايي، فراخوان گروه امدادي، اقدام در شرايط اضطراري و ابطال مجوز ورود به فضاي بسته، اقدام نمايد.
ماده
۴۶ ـ كارفرما بايد بر اساس اطلاع شخص ناظر يا مسئول يا مجاز مبني بر وجود نقص و ايراد در روند برنامه عمليات اجرايي، از ادامه فعاليت جلوگيري نمايد و سپس برنامه مذكور را مورد بازنگري قرارداده و اقدامات اصلاحي براي رفع مخاطرات را انجام دهد.
ماده
۴۷ ـ كارفرما به منظور بازنگري برنامه عمليات اجرايي براي محافظت اشخاص از خطرات بايد دلايل لغو مجوزهاي صادر شده و مخاطرات ثبت شده در مجوزهاي پايان يافته را در فاصله زماني يك ساله از زمان صدور هر مجوز مورد بررسي قرار دهد.
فصل چهارم ـ مجوز ورود
ماده
۴۸ ـ كارفرما بايد مجوز ورود به فضاي بسته را به صورت مكتوب صادر نمايد. ورود شخص مجاز به فضاي بسته، منوط به داشتن مجوز با امضاي شخص ناظر و شخص مسئول مي‌باشد.
ماده
۴۹ ـ صدور مجوز ورود بايد به نام شخص مجاز و با درج عنوان شغلي وي باشد. نام و امضاي اشخاص ناظر و مسئول و هدف از ورود، تاريخ ورود، مدت زمان و نوع انجام كار، شرايط ورود و خروج قابل قبول و مخاطرات فضاي بسته بايد در آن ذكر شده باشد.
ماده
۵۰ ـ مجوز ورود بايد منطبق بر نتايج حاصل از مديريت ريسك باشد. همچنين شامل ارزيابي و اقدامات كنترلي براي جداسازي فضاي بسته و روش هاي حذف يا كنترل خطرات، قبل از ورود به آن و شرايط خروج در وضعيت اضطراري باشد.
ماده
۵۱ ـ مجوز ورود بايد روش و نحوه دسترسي به گروه امدادي، تجهيزات حفاظت فردي، نتايج آزمايشات، روش هاي ارتباطي و هشدار را مشخص نمايد.
ماده
۵۲ ـ مجوز ورود بايد مشخص كننده ي نوع و روش ارتباط بين شخص مسئول و شخص مجاز باشد.
ماده
۵۳ ـ كارفرما بايد مدارك مربوط به صدور، لغو يا پايان مجوز ورود به فضاي بسته را براي بازنگري و اصلاح و بهبود روش ها حداقل به مدت يك سال نگهداري نمايد.
فصل پنجم ـ وظايف اشخاص
بخش اول ـ وظايف ناظر
ماده
۵۴ ـ ناظر بايد اطلاعات و آگاهي لازم از مخاطرات عمليات ورود، خروج و حين كار را داشته باشد و بر اساس مجوز ورود بر شرايط ايمن محيط كار، عملكرد اشخاص مسئول و اجراي صحيح برنامه عمليات اجرايي نظارت نمايد.
ماده
۵۵ ـ ناظر بايد برنامه حضور و انجام عمليات گروه امدادي را تأييد نمايد.
ماده
۵۶ ـ ناظر بايد بر فرآيند انجام كار و شرايط محيطي خارج فضاي بسته، نظارت نمايد و بر اساس گزارشات شخص مسئول، گزارش نهايي را تهيه و به كارفرما ارائه نمايد.
ماده
۵۷ ـ ناظر موظف است درصورت وجود چند فضاي بسته، بر عملكرد اشخاص مسئول هر فضاي بسته نظارت نموده و هماهنگي لازم بين آن ها را به عمل آورد.
ماده
۵۸ ـ ناظر بايد مجوز ورود را بر اساس گزارش شخص مسئول در پايان عمليات اجرايي و يا درصورت پديد آمدن شرايط اضطراري و خطرناك در داخل فضاي بسته يا در نزديكي آن، لغو نمايد.
بخش دوم ـ وظايف شخص مسئول
ماده
۵۹ ـ شخص مسئول بايد بر اساس برنامه عمليات اجرايي بر تغيير نوبت كاري نظارت و ايمن بودن شرايط كاري قبل از ورود را تأييد نمايد.
ماده
۶۰ ـ شخص مسئول بايد اطلاعات و آگاهي لازم از روند انجام كار و خطرات مربوط به عمليات ورود، خروج و حين كار شخص مجاز را داشته باشد و از تعداد و مشخصات دقيق اشخاص مجاز حاضر در فضاي بسته مطلع باشد.
ماده
۶۱ ـ شخص مسئول بايد به صورت تمام وقت در محل انجام كار خود مستقر و داراي ارتباط دايمي با اشخاص مجاز بوده تا از سلامت آن ها اطمينان حاصل نمايد.
ماده
۶۲ ـ شخص مسئول بايد در صورت ناتواني براي انجام امور محوله، قرارگيري شخص مجاز در شرايط خطرناك، شناسايي وضعيت اضطراري در خارج از فضاي بسته و يا شناسايي شرايط ممنوع به نحوي كه باعث به خطر افتادن جان اشخاص گردد سريعاً عمليات اجرايي را متوقف نموده و دستور خروج اشخاص مجاز از فضاي بسته را صادر نمايد.
ماده
۶۳ ـ شخص مسئول موظف است درصورت نياز اشخاص مجاز داخل فضاي بسته به كمك، سريعاً براي نجات آن ها اقدام نموده و از گروه امدادي درخواست كمك نمايد.
ماده
64 ـ شخص مسئول موظف است از انجام امور مغاير با شرح وظايفش خودداري نمايد و در هنگام انجام فعاليت در فضاي بسته، از حضور و ورود افراد غيرمجاز به اين فضا جلوگيري بعمل آورد.
ماده
۶۵ ـ شخص مسئول موظف است در هنگام بروز حادثه يا رخداد پيش بيني نشده در شرايط فضاي بسته يا محوطه اطراف آن، از حضور، تجمع و دخالت افراد غيرمجاز براي شركت در عمليات امداد و نجات جلوگيري نمايد.
ماده
۶۶ ـ شخص مسئول بايد علاوه بر كنترل مجوز ورود شخص مجاز، از مجهز بودن آن ها به تجهيزات حفاظتي متناسب با انجام كار اطمينان حاصل نمايد.
ماده
۶۷ ـ شخص مسئول بايد بر محصور بودن محوطه فضاي بسته و نصب علائم هشداردهنده نظارت نموده و در صورت مشاهده هر گونه نقص يا ايراد ضمن متوقف نمودن كار، مراتب را به ناظر گزارش نمايد.
ماده
۶۸ ـ شخص مسئول بايد از مراحل انجام كار در داخل فضاي بسته مطلع باشد و نسبت به ثبت و ضبط گزارش فرآيند اجرايي كار و ارايه به ناظر اقدام نمايد.
بخش سوم ـ وظايف شخص مجاز
ماده
۶۹ ـ شخص مجاز بايد از سلامت لازم و توانايي جسمي انجام كار در فضاي بسته برخوردار بوده و ضمن آگاهي از مخاطرات فضاي بسته، دستورالعمل هاي تدوين شده توسط كارفرما در حيطه وظايف خ. ر. ب. طور صحيح و كامل اجرا نموده و قبل از ورود به اين فضا مجوز ورود را از شخص مسئول دريافت نمايد.
ماده
۷۰ ـ شخص مجاز بايد دوره هاي آموزش ايمني مرتبط با نوع فعاليت در فضاي بسته را گذرانده و مهارت لازم براي بكارگيري و استفاده صحيح از تجهيزات ارتباطي، فني و حفاظت فردي را داشته باشد.
ماده
۷۱ ـ شخص مجاز در صورت قرار گرفتن در وضعيت خطرناك و يا مواجهه و شناسايي شرايط ممنوع، بايد سريعاً فضاي بسته را ترك نمايد و شخص مسئول را از اين شرايط آگاه نمايد.
ماده
۷۲ ـ شخص مجاز به محض فعال شدن هشدار تخليه و يا صدور دستور تخليه توسط شخص مسئول؛ بايد سريعاً و به شكل ايمن از فضاي بسته خارج شود.
ماده
۷۳ ـ ورود اشخاص مجاز به داخل فضاي بسته، بدون حضور و تأييد شخص مسئول ممنوع است.
ماده
۷۴ ـ شخص مجاز بايد در زمان ورود به فضاي بسته، به تجهيزات امداد و نجات مجهز شود تا در صورت وقوع خطر، گروه امدادي بتوانند به سهولت عمليات امداد و نجات را انجام دهند. اگر با تأييد كارفرما، استفاده از اين تجهيزات باعث ايجاد مخاطره گردد و يا كمكي به عمليات نجات نكند، انجام آن الزامي نيست.
ماده
۷۵ ـ شخص مجاز در صورت الزام به استفاده از تجهيزات تنفسي، بايد به جليقه تمام بدن متصل به طناب نجات، مجهز باشد.
بخش چهارم ـ وظايف آزمايشگر
ماده
۷۶ ـ آزمايشگر بايد از دانش، تخصص و مهارت لازم در بكارگيري تجهيزات آزمايش، حفاظت فردي، ارتباطي مخابراتي و فني در انجام آزمون هاي مورد نياز براي فضاي بسته برخوردار باشد.
ماده
۷۷ ـ آزمايشگر بايد بر اساس دستورالعمل شركت سازنده از تجهيزات اندازه گيري سالم و كاليبره شده (واسنجي شده) استفاده نمايد و درصورت نقص يا كاليبره نبودن تجهيزات، مراتب را به شخص مسئول و كارفرما اطلاع دهد.
ماده
۷۸ ـ آزمايشگر موظف است ضمن آلاينده سنجي فضاي بسته، مخاطرات فضاي بسته را شناسايي و نسبت به اجراي صحيح و كامل دستورالعمل هاي مربوط به خود اقدام نمايد و در صورت قرار گرفتن در وضعيت خطرناك يا مواجهه يا شناسايي شرايط ممنوع در حين آزمايش، بايد سريعاً از آن فضا خارج و مراتب را به شخص مسئول اعلام نمايد.
ماده
۷۹ ـ آزمايشگر بايد همواره در تمام مراحل انجام عمليات كار در فضاي بسته در دسترس باشد و آمادگي لازم براي انجام مجدد آزمايشات را داشته باشد همچنين نتايج آزمون را در مجوز ورود ثبت و امضا نمايد.
بخش پنجم ـ وظايف گروه امدادي
ماده
۸۰ ـ گروه امدادي بايد آگاهي و آمادگي در زمينه انجام عمليات امداد و نجات و كار با دستگاه ها و تجهيزات و انجام ساير وظايف محوله در فضاي بسته را داشته باشند.
ماده
۸۱ ـ گروه امدادي بايد براي برنامه ريزي و اجراي عمليات، اجازه دسترسي به تمامي قسمت هاي لازم كارگاه و فضاهاي بسته را داشته باشند.
ماده
۸۲ ـ گروه امدادي داخل كارگاه بايد در دوره هاي آموزشي كاربردي امداد و نجات مرتبط با فضاي بسته شركت نمايند و گواهي نامه معتبر و كتبي از مرجع داراي صلاحيت اخذ نمايند.
فصل ششم ـ آموزش
ماده
۸۳ ـ كارفرما مكلف است قبل از شروع به كار اشخاص مجاز، آموزش هاي مبتني بر دانش و مهارت براي انجام ايمن وظايف محوله در فضاي بسته را توسط مراجع داراي صلاحيت به آن ها ارائه نمايد.
ماده
۸۴ ـ آموزش هاي عمومي و تخصصي ايمني اشخاص مجاز و گروه امدادي، بايد توسط مراجع داراي صلاحيت انجام پذيرد و گواهي نامه با مشخصات شخص آموزش ديده، عنوان دوره، تاريخ آموزش، مهر و تأييد مرجع آموزشي صادر و در كارگاه در دسترس باشد.
ماده
۸۵ ـ كارفرما بايد پيمانكار را ملزم به بكارگيري كارگراني نمايد كه آموزش هاي متناسب با كار در فضاي بسته را گذرانده باشند.
ماده
۸۶ ـ پيمانكار مكلف است قبل از شروع كار، مدارك و مستندات مرتبط با آموزش هاي ايمني كارگران خ. ر. ب. كارفرما ارائه نمايد.
فصل هفتم ـ ساير مقررات
ماده
۸۷ ـ كارفرما مكلف است براي انجام تعميرات، سرويس و ساير فعاليت ها در فضاي بسته، با جداسازي از طريق حفاظ گذاري اجزاي متحرك و گردنده نسبت به ايمن نمودن آن فضا اقدام نمايد.
ماده
۸۸ ـ كارفرما مكلف است كليه تجهيزات و ماشين آلات الكتريكي مانند كليدها، موتورها و توربين ها را به شكل ايمن قفل نمايد تا به طور ناگهاني يا اتفاقي درحين عمليات كار در فضاي بسته، راه اندازي نشود.
ماده
۸۹ ـ استفاده از اكسيژن خالص براي تأمين هواي مورد نياز و يا تهويه فضاي بسته، ممنوع است.
ماده
۹۰ ـ قراردادن مخزن يا كپسول تأمين كننده هوا براي تهويه در داخل فضاي بسته ممنوع است.
ماده
۹۱ ـ پمپ هاي هوادهي بايد به تأسيسات برق اضطراري مجهز باشند.
ماده
۹۲ ـ گازسنجي مستمر براي پايش ميزان غلظت اكسيژن و مواد سمي در فضاهاي بسته اي كه احتمال تغيير شرايط اتسمفري به دليل بر هم خوردن لجن يا نشت مواد از تجهيزات يا واحد‌هاي مجاور وجود دارد، الزامي است.
ماده
۹۳ ـ كارفرما مكلف است اشخاص مجاز را براي مقابله با مخاطرات احتمالي و امكان فرار در مواقع اضطراري، مجهز به ماسك فرار نمايد.
ماده
۹۴ ـ محل كار شخص مجاز در فضاي بسته بايد به گونه اي باشد كه به لحاظ گرما، سرما از شرايط قابل تحمل برخوردار باشد و يا به لباس كار متناسب با دماي آن فضا مجهز شود.
ماده
۹۵ ـ استعمال دخانيات، ايجاد شعله باز و همراه داشتن موبايل، كبريت، فندك و نظاير آن در فضاي بسته اي كه احتمال احتراق، اشتعال و انفجار در آن وجود دارد ممنوع است.
ماده
96 ـ اجراي مفاد آيين نامه به استناد مواد (85) و (91) قانون كار براي تمامي كارفرمايان، كارگران مشمول قانون كار لازم الاجرا بوده و مسئوليت اجراي آن در محيط كار بر عهده كارفرماي كارگاه مي باشد.
اين آيين نامه مشتمل بر 7 فصل و 5 بخش در 96 ماده به استناد مواد (85) و (86) قانون كار جمهوري اسلامي ايران در يكصد و هفتاد و هفتمين جلسه شوراي عالي حفاظت فني در تاريخ 21 /04 /1401 تدوين شده و در تاريخ 26 /05 /1401 به تصويب سرپرست وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي رسيده است.
سرپرست وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي ـ محمدهادي زاهدي وفا
مصوب 1401/04/21 شورای عالی حفاظت فنی
به استناد مواد (85) و (86) قانون کار جمهوری اسلامی ایران، با هدف ایمن سازی و پیشگیری از حوادث ناشی از کار، "آیین‌نامه ایمنی کار در فضای بسته" که در جلسه مورخ 1401/04/21 "شورای عالی حفاظت فنی" تدوین و توسط آن شورا پیشنهاد شده است، به شرح زیر تصویب می‌گردد.
ماده 1 - هدف و دامنه کاربرد: مقررات این آیین‌نامه به استناد ماده (85) و تبصره (1) ماده (86) قانون کار جمهوری اسلامی ایران به منظور صیانت از نیروی انسانی و منابع مادی کشور و با هدف پیشگیری از وقوع حوادث ناشی از کار و رعایت ایمنی در کارگاه های مشمول قانون کار دارای فضای بسته تدوین شده است.
ماده 2 - تعاریف: در این آیین‌نامه اصطلاحات زیر در معانی مشروح ذیل به کار می روند:
1 - فضای بسته: فضایی با معیارهای زیر است که بر حسب شرایط ایمن نیازمند یا بدون نیاز به مجوز ورود م. ب..
1 -1 - به اندازه کافی بزرگ باشد به طوری که بدن یا نیم تنه بالای شخص در آن قرار گیرد تا بتواند وظایف محوله را انجام دهد؛
1 -2 - برای حضور و کار مستمر اشخاص طراحی نشده و برای اموری نظیر بازرسی، تعمیر و نگهداری وارد آن می‌شوند؛
1 -3 - دارای ورودی و خروجی های محدود باشد؛ به صورتی که امکان فرار در وضعیت اضطراری به سادگی مقدور نباشد؛
1 -4 - از تهویه طبیعی مطلوبی برخوردار نباشد و به دلیل خطر حبس هوا در این فضاها، فشار اتمسفری داخل با بیرون متفاوت بوده و یا دارای اتمسفر سمی و خطرناک باشد.
2 - فضای بسته بی نیاز به مجوز ورود: فضای بسته ای که بر اساس ارزیابی ریسک، فاقد خطرات منجر به مرگ یا جراحت فیزیکی شدید (نقص عضو) و یا سایر صدمات به کارگر باشد.
3 - فضای بسته نیازمند مجوز ورود: فضای بسته ای که بر اساس ارزیابی ریسک شامل یک یا چند ویژگی زیر است:
3 -1 - حاوی یک اتمسفر خطرناک یا قابلیت ایجاد یک اتمسفر خطرناک است؛
3 -2 - شامل ماده ای است که امکان غوطه وری یا فرو رفتن شخص در آن وجود دارد؛
3 -3 - شکل داخلی آن به واسطه وضعیت دیوارها یا کف شیب دار، می‌تواند منجر به گیر افتادن شخص شود؛
3 -4 - دارای حداقل یکی از مخاطرات فیزیکی، شیمیایی، بیولوژیکی، الکتریکی یا مکانیکی باشد.
4 - برنامه عملیات اجرایی: عبارت است از برنامه ریزی، اجرا، نظارت و پایش حضور عوامل اجرایی در محیط، ورود شخص مجاز، انجام کار و خروج وی از فضای بسته، تغییر نوبت کاری، حفاظت از اشخاص در برابر خطرات این فضا و کنترل و اتخاذ تدابیر ایمنی.
5 - مجوز ورود: به معنای سند مکتوبی است که توسط کارفرما یا نماینده وی تهیه می‌شود و برای ورود، انجام فعالیت و تعیین شرایط کار م. ب. و باید به نام شخص مجاز و عنوان شغلی وی بوده و مشخص کننده ی محل فضای بسته، هدف ورود، تاریخ، مدت زمان و نوع انجام کار، شرایط ورود و خروج قابل قبول، مخاطرات فضا و نام ناظر و شخص مسئول باشد.
6 - شرایط ورود و خروج قابل قبول: وضعیت حاکم بر فضای بسته که ورود، خروج و فعالیت اشخاص مجاز در آن به صورت ایمن انجام گیرد.
7 - کارفرما: شخص حقیقی یا حقوقی است که یک یا تعدادی کارگر به دستور و حساب وی، به کار گمارده می‌شوند.
8 - پیمانکار اصلی: شخص حقیقی یا حقوقی دارای صلاحیتی است که بر اساس اسناد و مدارک پیمان به عنوان مجری اصلی موضوع پیمان شناخته می‌شود.
9 - پیمانکار فرعی یا پیمانکار جزء: شخص حقیقی یا حقوقی دارای صلاحیتی است که پیمانکار اصلی با وی برای انجام بخشی از امور، قرارداد منعقد نموده و پیمانکار مربوطه ملزم به اجرای تعهدات بر اساس اسناد و مدارک موضوع پیمان م. ب..
10 - ناظر: شخصی است که توسط کارفرما یا نماینده وی برای نظارت بر شرایط ایمن محیط کار، عملکرد اشخاص مسئول و اجرای صحیح برنامه عملیات اجرایی معرفی گردیده که می‌تواند خود کارفرما، سرپرست بخش و یا سرپرست واحد باشد.
11 - شخص مسئول: شخصی است که در خارج از فضای بسته مستقر و بر شرایط ایمن عملیات اجرایی کار در فضای بسته، ورود و خروج و عملکرد اشخاص مجاز نظارت می نماید. همچنین در صورت نیاز و در شرایط اضطراری می‌تواند به این فضا وارد شود.
12 - شخص مجاز: شخصی است که با داشتن مجوز ورود می‌تواند وارد فضای بسته شود، این شخص باید آموزش های مرتبط با نوع فعالیت در فضای بسته را گذرانده باشد.
13 - آزمایشگر: شخصی است که از دانش و توانایی و مهارت لازم برای انجام آزمایشات و تشخیص و پیش بینی مخاطرات فضای بسته برای انجام اقدامات اصلاحی یا حذف آن ها برخوردار است.
14 - عوامل اجرایی: اشخاصی که تحت نظارت ناظر و هماهنگی شخص مسئول، فعالیت های مرتبط با خارج از فضای بسته را انجام می دهند.
15 - اتمسفر خطرناک: اتمسفری است که قرارگیری اشخاص در معرض آن می‌تواند منجر به مرگ، آسیب و عدم توانایی در خروج از فضای بسته شود و دارای شرایط زیر است:
15 -1 - گاز، بخار یا گرد و غبار قابل اشتعال و احتراق با غلظتی برابر یا بیشتر از 10 درصد حد پایین اشتعال؛
15 -2 - غلظت اکسیژن هوا کمتر از 5 /19 (نوزده و نیم) درصد و یا بالاتر از 5 /23 (بیست و سه و نیم) درصد؛
15 -3 - تغییرات غلظت مواد موجود در فضای بسته، در مواردی که محدوده مجاز آنها در آخرین ویرایش حدود مجاز مواجهه شغلی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی - طبقه بندی مواد سمی و خطرناک مشخص شده است.
15 -4 - هر شرایط اتمسفری دیگر که برای زندگی و سلامت فرد خطرناک باشد.
16 - وضعیت اضطراری و خطرناک: شرایط یا وضعیتی که بتواند مخاطراتی برای عوامل اجرایی یا اشخاص مجاز ایجاد نماید.
17 - شرایط ممنوع: وقوع شرایط یا وضعیت غیرایمن که مخاطراتی برای شخص مجاز ایجاد نماید.
18 - غوطه وری و فرو رفتن: محاصره و در بر گرفتن یک شخص توسط مایعات یا ذرات ریزجامد قابل حرکت و جابه جایی که بتواند به واسطه از کار انداختن سیستم تنفسی و یا اعمال فشار به بدن باعث آسیب یا مرگ شود.
19 - خنثی سازی: عملی است که طی آن یک گاز بی اثر غیرقابل احتراق و غیرآلاینده و واکنش ناپذیر (مانند نیتروژن) جایگزین گاز یا بخارات موجود در اتمسفر قابل اشتعال گردد به گونه ای که اتمسفر فضای بسته، غیرقابل اشتعال و واکنش ناپذیر شود.
20 - جداسازی: فرآیندی است که تمام یا بخشی از فضای بسته را برای پیشگیری از آزاد شدن انرژی یا ورود مواد به داخل آن از مدار خارج می نماید. این کار از طریق جدا نمودن لوله ها، مسدود نمودن دوطرفه، جدا نمودن اتصالات مکانیکی، قفل کردن و مسدود نمودن تمامی منابع انرژی انجام می‌شود.
21 - پایش: آزمایشاتی است که برای شناسایی و ارزیابی خطرات و تعیین میزان تغییرات شرایط ایمن فضای بسته به صورت دوره ای و مداوم در مدت انجام فعالیت شخص مجاز در فضای بسته انجام می‌شود.
22 - گروه امدادی: افراد معین آموزش دیده و دارای صلاحیتی هستند که وظیفه آن ها رفع خطر و نجات اشخاص حادثه دیده از فضای بسته م. ب..
23 - تجهیزات امداد و نجات: به تجهیزاتی مانند طناب نجات، حمایل بند (هارنس)، جلیقه نجات، کپسول اطفاء حریق، تجهیزات حفاظت فردی، کپسول اکسیژن و دیگر لوازمی که برای امداد و نجات اشخاص حاضر در فضای بسته نیاز است، اطلاق می‌شود.
24 - آزمایش: این فرآیند شامل آزمون ها و اقداماتی برای شناسایی خطرات فضای بسته است که اشخاص مجاز در هنگام ورود یا کار ممکن است با آن روبرو شوند.
25 - مدارک و مستندات: به تمامی برنامه ها، مجوزها، گواهی نامه ها و تاییدیه های کار در فضای بسته که به صورت مکتوب یا الکترونیکی است، اطلاق می‌شود.
26 - کالیبراسیون (واسنجی): عبارت است از مقایسه یک دستگاه اندازه گیری با یک استاندارد و تعیین میزان خطای این وسیله نسبت به آن و در صورت لزوم تنظیم آن در مقایسه با استانداردهای مربوطه.
27 - ماسک فرار: ماسک قابل حمل است که در هنگام وقوع حوادث غیر مترقبه ناشی از انتشار گازهای سمی به راحتی توسط اشخاص مورد استفاده قرار گیرد.
28 - مدیریت ریسک: فرآیند شناسایی، ارزیابی، تحلیل و رفع عوامل خطرساز است که می‌تواند با کنترل خطرات احتمالی از حوادثی که ممکن است در مدت اجرای یک طرح (پروژه) رخ بدهد، پیش گیری نماید.
فصل دوم - مقررات عمومی
ماده 3 - کارفرما مکلف است قبل از شروع هرگونه فعالیت و ورود اشخاص مجاز به فضای بسته، نسبت به اجرای صحیح مدیریت ریسک اقدام نماید. نتایج حاصل از آن باید منجر به شناسایی و ارزیابی و حذف و کنترل کلیه مخاطرات و اصلاح فرآیندها شود.
ماده 4 - کارفرما باید برنامه عملیات اجرایی و دستورالعمل های مربوط به آن شامل آزمایش های لازم، شناسایی مخاطرات غوطه وری و فرو رفتن، شرایط ورود و خروج قابل قبول، انجام کار به روش ایمن، عملیات امداد و نجات، ایمن سازی پس از خروج و اتمام عملیات را تهیه، تدوین، اجرا، بازنگری و به روزرسانی نماید.
ماده 5 - کارفرما مکلف است برنامه عملیات اجرایی و دستورالعمل های مربوط به آن را قبل از ورود هر یک از اشخاص اعم از ناظر، شخص مسئول، شخص مجاز، آزمایشگر به فضای بسته به صورت مکتوب تهیه و ابلاغ نموده و بر اجرای آن نظارت نماید.
ماده 6 - کارفرما مکلف است در زمان انجام فعالیت های مربوط به فضای بسته؛ با نصب علائم خطر، هشداردهنده یا بازدارنده مانند «خطر»، «ورود ممنوع» یا جملات مشابه از ورود اشخاص غیرمجاز به فضای مذکور جلوگیری به عمل آورد. علائم هشداری باید محل خطر و نوع آن را مشخص نماید.
ماده 7 - باز شدن پوشش یا دریچه فضای بسته، منوط به حذف یا کنترل شرایط ناایمن بوده و باید توسط مانع یا حفاظ موقت از سقوط اتفاقی افراد یا اجسام خارجی به داخل فضای بسته پیشگیری شود.
ماده 8 - قبل از ورود به فضای بسته و به منظور اطمینان از ایمن بودن شرایط باید بر اساس نتایج حاصل از ارزیابی ریسک، عملیات گازسنجی توسط آزمایشگر و به وسیله دستگاه کالیبره شده (واسنجی شده) برای تعیین مقدار اکسیژن و گازها و بخارات قابل اشتعال و سمی انجام شود. ورود مجدد منوط به تجدید گازسنجی است و نتایج باید قبل از هر نوبت کاری در دسترس اشخاص قرار گیرد.
ماده 9 - فضای بسته قبل از ورود افراد باید از سرویس خارج شده و با روش حذف، مهار یا کنترل، از آزاد شدن انرژی یا ورود مواد به داخل آن به طور کامل ممانعت به عمل آید.
ماده 10 - ورود اشخاص به فضای بسته تا زمان حذف تمامی مخاطرات موجود در این فضا و صدور مجوز ورود، ممنوع است.
ماده 11 - تهویه مکانیکی دائمی فضای بسته باید محل استقرار و فعالیت اشخاص مجاز را از اتمسفر خطرناک تا زمان خروج آخرین فرد، ایمن نگهدارد.
ماده 12 - جایگزینی هوای آلوده فضای بسته با هوای سالم و قابل استنشاق الزامی است و باید به گونه ای انجام شود که امکان ورود مجدد هوای آلوده خروجی به داخل فضای بسته وجود نداشته باشد.
ماده 13 - کارفرما باید برای شناسایی مخاطرات و جلوگیری از تجمع اتمسفر خطرناک و اطمینان از عملکرد صحیح تهویه مکانیکی، هوای فضای بسته را در طول مدت کار، توسط آزمایشگر پایش نماید.
ماده 14 - استفاده از تجهیزات الکتریکی برای تهویه ی اتمسفر قابل اشتعال یا انفجار فضای بسته، ممنوع است مگر اینکه این هواکش ها از نوع ضد جرقه بوده و مجهز به سیستم اتصال زمین باشند.
ماده 15 - کارفرما مکلف است در صورت واگذاری انجام کار به صورت مقاطعه کاری، ضمن رعایت مفاد ماده (13) قانون کار نسبت به رعایت قوانین و مقررات ایمنی و حفاظتی اقدام نماید.
ماده 16 - کارفرما مکلف است درصورت شناسایی اتمسفر خطرناک یا تغییر شرایط ایمن فضای بسته، در تمامی مراحل ورود یا انجام کار، سریعاً اشخاص را از فضای بسته خارج و علت و میزان انتشار اتمسفر خطرناک یا تغییر شرایط را ارزیابی نماید. ورود مجدد اشخاص به این فضا با رعایت اقدامات حفاظتی و تایید کتبی مجاز است.
ماده 17 - کارفرما باید مدارک مکتوب مربوط به حذف خطرات فضای بسته را همراه با زمان و مکان آن فضا تهیه نماید و این مدارک همواره در دسترس باشد.
ماده 18 - فضای بسته ای که تمامی خطرات منجر به مرگ، آسیب یا سایر صدمات آن بر اساس نتایج حاصل از ارزیابی ریسک حذف گردیده، می‌تواند با تایید کتبی به فضای بسته بی نیاز به مجوز ورود تغییر نماید.
ماده 19 - کارفرما مکلف است درصورت تغییر شرایط ایمنی فضای بسته بی نیاز از مجوز ورود، بلافاصله دستور خروج تمام اشخاص حاضر در این فضا را صادر کرده و فضای بسته مذکور را مجدداً ارزیابی نماید و در صورت لزوم آن را به فضای بسته نیازمند مجوز ورود تغییر دهد.
ماده 20 - کارفرما مکلف است قبل از ایمن سازی فضای بسته، از ورود تمامی اشخاص و انجام هرگونه فعالیت ممانعت به عمل آورد.
ماده 21 - پیمانکار مکلف است قبل از انجام فعالیت در فضای بسته، اطلاعات مورد نیاز در خصوص مخاطرات و عملیات اجرایی بر اساس نتایج حاصل از ارزیابی ریسک را از کارفرما دریافت نماید.
ماده 22 - پیمانکار مکلف است قبل از ورود به فضای بسته، نسبت به انطباق برنامه عملیات اجرایی با برنامه ها و دستورالعمل های حفاظت فنی و ایمنی اقدام نماید. شروع عملیات منوط به رعایت و اجرای این دستورالعمل ها م. ب..
ماده 23 - هرگاه کارفرما اجرای عملیات کار در فضای بسته را به طور کامل از ابتدا تا پایان کار، به یک پیمانکار محول نماید، در این صورت پیمانکار مسئول اجرای مقررات مرتبط با حفاظت فنی و ایمنی در کارگاه خواهد بود.
ماده 24 - هرگاه کارفرما اجرای عملیات کار در فضای بسته را به صورت پیمان به پیمانکاران مختلف محول نماید، هر پیمانکار در محدوده پیمان خود، مسئول اجرای مقررات حفاظت فنی و ایمنی بوده و کارفرما به منظور جلوگیری از تداخل کاری و بروز خطرات یا حوادث احتمالی مسئول ایجاد هماهنگی و نظارت بر عملکرد بین آن ها م. ب..
ماده 25 - هرگاه پیمانکار اصلی با موافقت کارفرما اجرای قسمت های مختلف عملیات پیمان را به پیمانکاران جزء واگذار نماید؛ هر پیمانکار جزء در محدوده پیمان خود مسئول اجرای مقررات حفاظت فنی و ایمنی است و پیمانکار اصلی مسئول نظارت و ایجاد هماهنگی بین پیمانکاران جزء خواهد بود.
ماده 26 - هرگاه کارفرما اجرای عملیات کار در فضای بسته را به پیمانکار واگذار نماید ولی تامین وسایل، تهیه لوازم اجرای کار، تجهیزات آزمایش، تهویه، وسایل ارتباطی، امداد و نجات، حفاظ ها و حصارها بر عهده کارفرما باشد در این صورت فقط انجام عملیات اجرایی واگذار شده و پیمانکار مکلف به تامین نیروی انسانی آموزش دیده در زمینه کار در فضای بسته و نظارت بر رعایت موازین ایمنی در حین انجام کار کارگران خود م. ب.. در این روش از واگذاری، کارفرما باید تجهیزات و وسایل سالم و ایمن را در اختیار آنان قرار داده و بر عملکرد ایمن پیمانکار و کارگران تحت امر او نظارت عالیه داشته باشد.
ماده 27 - پیمانکار باید در تمام مراحل عملیات اجرایی و در مدت فعالیت در مجاورت کارگران کارفرما و یا سایر پیمانکاران، بر رفتار ایمن کارگران تحت پوشش خود نظارت نماید.
ماده 28 - پیمانکار باید شروع و پایان عملیات اجرایی را با هماهنگی و مجوز کتبی کارفرما انجام دهد وگزارش حوادث و اتفاقات رخ داده قبل، حین و یا بعد از عملیات در فضای بسته را به کارفرما ارائه دهد.
ماده 29 - کارفرما مکلف است گزارش عملیات و مخاطرات حین کار را از پیمانکار فضای بسته اخذ و در صورت نیاز، نسبت به بازنگری برنامه عملیاتی اجرایی اقدام لازم را به عمل آورد.
ماده 30 - کارفرما باید اشخاص ناظر، مسئول، مجاز، آزمایشگر و گروه امدادی داخل کارگاه را مشخص نماید و ضمن ابلاغ شرح وظایف آن ها، بر اجرای دقیق و ایمن آن وظایف نظارت نماید و آموزش های لازم را قبل از شروع کار، به آن ها ارائه دهد.
ماده 31 - پیش بینی و تهیه برنامه عملیات امداد و نجات در شرایط اضطراری و ثبت و نگهداری مستندات آن در کارگاه، توسط کارفرما الزامی است.
ماده 32 - کارفرما مکلف است قبل از شروع به کار اشخاص در فضای بسته، هماهنگی لازم با گروه امدادی خارج از کارگاه را برای اطلاع از شرایط موجود و حضور احتمالی برای عملیات امداد و نجات را به عمل آورد.
ماده 33 - برگه اطلاعات ایمنی یا دیگر اطلاعات مربوط به موادی که اشخاص مجاز در اثر آن آسیب دیده اند باید در اختیار گروه امدادی و گروه پزشکی معالج قرار گیرد تا برای مداوای فرد مصدوم استفاده شود.
ماده 34 - کارفرما باید تمرینات عملیات امداد و نجات در فضای بسته را حداقل یک بار در طی12 ماه انجام دهد و مدارک و مستندات مربوطه را درکارگاه و در دسترس نگهداری نماید.
فصل سوم - برنامه عملیات اجرایی
ماده 35 - کارفرما ب. ت. ب. نوع فعالیت کارگاه باید برنامه عملیات اجرایی در فضای بسته را با اولویت رعایت ایمنی تهیه و در دوره های زمانی مشخص به روزرسانی نماید.
ماده 36 - کارفرما مکلف است برای تامین ایمنی اشخاص مجاز در فضای بسته، نسبت به مشخص نمودن فضای بسته، جداسازی، پاک سازی، خنثی سازی و یا تهویه فضای مذکور و شرایط ورود و خروج قابل قبول و دسترسی بر اساس نتایج آزمایشات اقدام نماید.
ماده 37 - کارفرما باید برای حفاظت عوامل اجرایی و اشخاص مجاز، محل عبور افراد و ماشین آلات را مشخص نموده و با ایجاد موانع و حفاظ گذاری، آن ها را از مخاطرات محافظت نماید.
ماده 38 - کارفرما مکلف است علاوه بر تهیه لوازم اجرای کار، تجهیزات مورد نیاز برای انجام آزمایش، نظارت، تهویه، حفاظت فردی، وسایل ارتباطی، امداد و نجات و حفاظ ها و حصارهای مورد نیاز را تهیه نموده و آموزش لازم برای استفاده و نگهداری مناسب از آن ها را به اشخاص ارائه و بر استفاده صحیح از آن ها نظارت نماید.
ماده 39 - روشنایی فضای بسته باید به گونه ای باشد که شخص مجاز بتواند وظایف خ. ر. ب. صورت ایمن انجام دهد و در شرایط اضطراری برای ترک این فضا کافی باشد.
ماده 40 - روشنایی فضای بسته باید بر اساس شرایط محیطی و اتمسفر موجود در آن فضا تامین گردد. در صورت احتمال وقوع اشتعال یا انفجار، باید از تجهیزات روشنایی ضد جرقه (24ولت) استفاده نمود و در غیر این صورت، می توان از تجهیزات روشنایی معمولی بهره برد.
ماده 41 - تجهیزات روشنایی باید متناسب با شرایط فضای بسته باشد. در فضاهایی که احتمال اشتعال یا انفجار در آن وجود دارد باید این تجهیزات ضد جرقه و مقاوم در برابر آتش باشند.
ماده 42 - انجام آزمایشات مداوم برای شناسایی مخاطرات و اطمینان از ایمن بودن عملیات اجرایی در فضاهای بسته ای که ب. ت. ب. تولید پیوسته و جریان مداوم فرآیند، امکان جداسازی کامل وجود ندارد، الزامی است.
ماده 43 - انجام آزمایش برای شناسایی خطرات اتمسفری در فضای بسته با اولویت اندازه گیری میزان اکسیژن و گازها و بخارات قابل اشتعال و انفجار و گازها و بخارات سمی الزامی است و این نتایج باید قبل از ورود، در اختیار اشخاص مجاز قرار گیرد.
ماده 44 - کارفرما مکلف است نسبت به استقرار و حضور دایمی حداقل یک شخص مسئول در خارج از فضای بسته به منظور نظارت بر عملکرد شخص مجاز و شرایط ایمن فضای بسته اقدام نماید. ارجاع امور متفرقه به شخص مسئول ممنوع است.
ماده 45 - کارفرما بر اساس نتایج حاصل از ارزیابی ریسک، باید نسبت به تهیه دستورالعمل های اجرایی شامل: دستورالعمل های صدور مجوز ورود، کار هم زمان چند عامل اجرایی، فراخوان گروه امدادی، اقدام در شرایط اضطراری و ابطال مجوز ورود به فضای بسته، اقدام نماید.
ماده 46 - کارفرما باید بر اساس اطلاع شخص ناظر یا مسئول یا مجاز مبنی بر وجود نقص و ایراد در روند برنامه عملیات اجرایی، از ادامه فعالیت جلوگیری نماید و سپس برنامه مذکور را مورد بازنگری قرارداده و اقدامات اصلاحی برای رفع مخاطرات را انجام دهد.
ماده 47 - کارفرما به منظور بازنگری برنامه عملیات اجرایی برای محافظت اشخاص از خطرات باید دلایل لغو مجوزهای صادر شده و مخاطرات ثبت شده در مجوزهای پایان یافته را در فاصله زمانی یک ساله از زمان صدور هر مجوز مورد بررسی قرار دهد.
فصل چهارم - مجوز ورود
ماده 48 - کارفرما باید مجوز ورود به فضای بسته را به صورت مکتوب صادر نماید. ورود شخص مجاز به فضای بسته، منوط به داشتن مجوز با امضای شخص ناظر و شخص مسئول م. ب..
ماده 49 - صدور مجوز ورود باید به نام شخص مجاز و با درج عنوان شغلی وی باشد. نام و امضای اشخاص ناظر و مسئول و هدف از ورود، تاریخ ورود، مدت زمان و نوع انجام کار، شرایط ورود و خروج قابل قبول و مخاطرات فضای بسته باید در آن ذکر شده باشد.
ماده 50 - مجوز ورود باید منطبق بر نتایج حاصل از مدیریت ریسک باشد. همچنین شامل ارزیابی و اقدامات کنترلی برای جداسازی فضای بسته و روش های حذف یا کنترل خطرات، قبل از ورود به آن و شرایط خروج در وضعیت اضطراری باشد.
ماده 51 - مجوز ورود باید روش و نحوه دسترسی به گروه امدادی، تجهیزات حفاظت فردی، نتایج آزمایشات، روش های ارتباطی و هشدار را مشخص نماید.
ماده 52 - مجوز ورود باید مشخص کننده ی نوع و روش ارتباط بین شخص مسئول و شخص مجاز باشد.
ماده 53 - کارفرما باید مدارک مربوط به صدور، لغو یا پایان مجوز ورود به فضای بسته را برای بازنگری و اصلاح و بهبود روش ها حداقل به مدت یک سال نگهداری نماید.
فصل پنجم - وظایف اشخاص
بخش اول - وظایف ناظر
ماده 54 - ناظر باید اطلاعات و آگاهی لازم از مخاطرات عملیات ورود، خروج و حین کار را داشته باشد و بر اساس مجوز ورود بر شرایط ایمن محیط کار، عملکرد اشخاص مسئول و اجرای صحیح برنامه عملیات اجرایی نظارت نماید.
ماده 55 - ناظر باید برنامه حضور و انجام عملیات گروه امدادی را تایید نماید.
ماده 56 - ناظر باید بر فرآیند انجام کار و شرایط محیطی خارج فضای بسته، نظارت نماید و بر اساس گزارشات شخص مسئول، گزارش نهایی را تهیه و به کارفرما ارائه نماید.
ماده 57 - ناظر موظف است درصورت وجود چند فضای بسته، بر عملکرد اشخاص مسئول هر فضای بسته نظارت نموده و هماهنگی لازم بین آن ها را به عمل آورد.
ماده 58 - ناظر باید مجوز ورود را بر اساس گزارش شخص مسئول در پایان عملیات اجرایی و یا درصورت پدید آمدن شرایط اضطراری و خطرناک در داخل فضای بسته یا در نزدیکی آن، لغو نماید.
بخش دوم - وظایف شخص مسئول
ماده 59 - شخص مسئول باید بر اساس برنامه عملیات اجرایی بر تغییر نوبت کاری نظارت و ایمن بودن شرایط کاری قبل از ورود را تایید نماید.
ماده 60 - شخص مسئول باید اطلاعات و آگاهی لازم از روند انجام کار و خطرات مربوط به عملیات ورود، خروج و حین کار شخص مجاز را داشته باشد و از تعداد و مشخصات دقیق اشخاص مجاز حاضر در فضای بسته مطلع باشد.
ماده 61 - شخص مسئول باید به صورت تمام وقت در محل انجام کار خود مستقر و دارای ارتباط دایمی با اشخاص مجاز بوده تا از سلامت آن ها اطمینان حاصل نماید.
ماده 62 - شخص مسئول باید در صورت ناتوانی برای انجام امور محوله، قرارگیری شخص مجاز در شرایط خطرناک، شناسایی وضعیت اضطراری در خارج از فضای بسته و یا شناسایی شرایط ممنوع به نحوی که باعث به خطر افتادن جان اشخاص گردد سریعاً عملیات اجرایی را متوقف نموده و دستور خروج اشخاص مجاز از فضای بسته را صادر نماید.
ماده 63 - شخص مسئول موظف است درصورت نیاز اشخاص مجاز داخل فضای بسته به کمک، سریعاً برای نجات آن ها اقدام نموده و از گروه امدادی درخواست کمک نماید.
ماده 64 - شخص مسئول موظف است از انجام امور مغایر با شرح وظایفش خودداری نماید و در هنگام انجام فعالیت در فضای بسته، از حضور و ورود افراد غیرمجاز به این فضا جلوگیری به عمل آورد.
ماده 65 - شخص مسئول موظف است در هنگام بروز حادثه یا رخداد پیش بینی نشده در شرایط فضای بسته یا محوطه اطراف آن، از حضور، تجمع و دخالت افراد غیرمجاز برای شرکت در عملیات امداد و نجات جلوگیری نماید.
ماده 66 - شخص مسئول باید علاوه بر کنترل مجوز ورود شخص مجاز، از مجهز بودن آن ها به تجهیزات حفاظتی متناسب با انجام کار اطمینان حاصل نماید.
ماده 67 - شخص مسئول باید بر محصور بودن محوطه فضای بسته و نصب علائم هشداردهنده نظارت نموده و در صورت مشاهده هر گونه نقص یا ایراد ضمن متوقف نمودن کار، مراتب را به ناظر گزارش نماید.
ماده 68 - شخص مسئول باید از مراحل انجام کار در داخل فضای بسته مطلع باشد و نسبت به ثبت و ضبط گزارش فرآیند اجرایی کار و ارایه به ناظر اقدام نماید.
بخش سوم - وظایف شخص مجاز
ماده 69 - شخص مجاز باید از سلامت لازم و توانایی جسمی انجام کار در فضای بسته برخوردار بوده و ضمن آگاهی از مخاطرات فضای بسته، دستورالعمل های تدوین شده توسط کارفرما در حیطه وظایف خ. ر. ب. طور صحیح و کامل اجرا نموده و قبل از ورود به این فضا مجوز ورود را از شخص مسئول دریافت نماید.
ماده 70 - شخص مجاز باید دوره های آموزش ایمنی مرتبط با نوع فعالیت در فضای بسته را گذرانده و مهارت لازم برای بکارگیری و استفاده صحیح از تجهیزات ارتباطی، فنی و حفاظت فردی را داشته باشد.
ماده 71 - شخص مجاز در صورت قرار گرفتن در وضعیت خطرناک و یا مواجهه و شناسایی شرایط ممنوع، باید سریعاً فضای بسته را ترک نماید و شخص مسئول را از این شرایط آگاه نماید.
ماده 72 - شخص مجاز به محض فعال شدن هشدار تخلیه و یا صدور دستور تخلیه توسط شخص مسئول؛ باید سریعاً و به شکل ایمن از فضای بسته خارج شود.
ماده 73 - ورود اشخاص مجاز به داخل فضای بسته، بدون حضور و تایید شخص مسئول ممنوع است.
ماده 74 - شخص مجاز باید در زمان ورود به فضای بسته، به تجهیزات امداد و نجات مجهز شود تا در صورت وقوع خطر، گروه امدادی بتوانند به سهولت عملیات امداد و نجات را انجام دهند. اگر با تایید کارفرما، استفاده از این تجهیزات باعث ایجاد مخاطره گردد و یا کمکی به عملیات نجات نکند، انجام آن الزامی نیست.
ماده 75 - شخص مجاز در صورت الزام به استفاده از تجهیزات تنفسی، باید به جلیقه تمام بدن متصل به طناب نجات، مجهز باشد.
بخش چهارم - وظایف آزمایشگر
ماده 76 - آزمایشگر باید از دانش، تخصص و مهارت لازم در بکارگیری تجهیزات آزمایش، حفاظت فردی، ارتباطی مخابراتی و فنی در انجام آزمون های مورد نیاز برای فضای بسته برخوردار باشد.
ماده 77 - آزمایشگر باید بر اساس دستورالعمل شرکت سازنده از تجهیزات اندازه گیری سالم و کالیبره شده (واسنجی شده) استفاده نماید و درصورت نقص یا کالیبره نبودن تجهیزات، مراتب را به شخص مسئول و کارفرما اطلاع دهد.
ماده 78 - آزمایشگر موظف است ضمن آلاینده سنجی فضای بسته، مخاطرات فضای بسته را شناسایی و نسبت به اجرای صحیح و کامل دستورالعمل های مربوط به خود اقدام نماید و در صورت قرار گرفتن در وضعیت خطرناک یا مواجهه یا شناسایی شرایط ممنوع در حین آزمایش، باید سریعاً از آن فضا خارج و مراتب را به شخص مسئول اعلام نماید.
ماده 79 - آزمایشگر باید همواره در تمام مراحل انجام عملیات کار در فضای بسته در دسترس باشد و آمادگی لازم برای انجام مجدد آزمایشات را داشته باشد همچنین نتایج آزمون را در مجوز ورود ثبت و امضا نماید.
بخش پنجم - وظایف گروه امدادی
ماده 80 - گروه امدادی باید آگاهی و آمادگی در زمینه انجام عملیات امداد و نجات و کار با دستگاه ها و تجهیزات و انجام سایر وظایف محوله در فضای بسته را داشته باشند.
ماده 81 - گروه امدادی باید برای برنامه ریزی و اجرای عملیات، اجازه دسترسی به تمامی قسمت های لازم کارگاه و فضاهای بسته را داشته باشند.
ماده 82 - گروه امدادی داخل کارگاه باید در دوره های آموزشی کاربردی امداد و نجات مرتبط با فضای بسته شرکت نمایند و گواهی نامه معتبر و کتبی از مرجع دارای صلاحیت اخذ نمایند.
ماده 83 - کارفرما مکلف است قبل از شروع به کار اشخاص مجاز، آموزش های مبتنی بر دانش و مهارت برای انجام ایمن وظایف محوله در فضای بسته را توسط مراجع دارای صلاحیت به آن ها ارائه نماید.
ماده 84 - آموزش های عمومی و تخصصی ایمنی اشخاص مجاز و گروه امدادی، باید توسط مراجع دارای صلاحیت انجام پذیرد و گواهی نامه با مشخصات شخص آموزش دیده، عنوان دوره، تاریخ آموزش، مهر و تایید مرجع آموزشی صادر و در کارگاه در دسترس باشد.
ماده 85 - کارفرما باید پیمانکار را ملزم به بکارگیری کارگرانی نماید که آموزش های متناسب با کار در فضای بسته را گذرانده باشند.
ماده 86 - پیمانکار مکلف است قبل از شروع کار، مدارک و مستندات مرتبط با آموزش های ایمنی کارگران خ. ر. ب. کارفرما ارائه نماید.
فصل هفتم - سایر مقررات
ماده 87 - کارفرما مکلف است برای انجام تعمیرات، سرویس و سایر فعالیت ها در فضای بسته، با جداسازی از طریق حفاظ گذاری اجزای متحرک و گردنده نسبت به ایمن نمودن آن فضا اقدام نماید.
ماده 88 - کارفرما مکلف است کلیه تجهیزات و ماشین آلات الکتریکی مانند کلیدها، موتورها و توربین ها را به شکل ایمن قفل نماید تا به طور ناگهانی یا اتفاقی درحین عملیات کار در فضای بسته، راه اندازی نشود.
ماده 89 - استفاده از اکسیژن خالص برای تامین هوای مورد نیاز و یا تهویه فضای بسته، ممنوع است.
ماده 90 - قراردادن مخزن یا کپسول تامین کننده هوا برای تهویه در داخل فضای بسته ممنوع است.
ماده 91 - پمپ های هوادهی باید به تاسیسات برق اضطراری مجهز باشند.
ماده 92 - گازسنجی مستمر برای پایش میزان غلظت اکسیژن و مواد سمی در فضاهای بسته ای که احتمال تغییر شرایط اتسمفری به دلیل بر هم خوردن لجن یا نشت مواد از تجهیزات یا واحد‌های مجاور وجود دارد، الزامی است.
ماده 93 - کارفرما مکلف است اشخاص مجاز را برای مقابله با مخاطرات احتمالی و امکان فرار در مواقع اضطراری، مجهز به ماسک فرار نماید.
ماده 94 - محل کار شخص مجاز در فضای بسته باید به گونه ای باشد که به لحاظ گرما، سرما از شرایط قابل تحمل برخوردار باشد و یا به لباس کار متناسب با دمای آن فضا مجهز شود.
ماده 95 - استعمال دخانیات، ایجاد شعله باز و همراه داشتن موبایل، کبریت، فندک و نظایر آن در فضای بسته ای که احتمال احتراق، اشتعال و انفجار در آن وجود دارد ممنوع است.
ماده 96 - اجرای مفاد آیین‌نامه به استناد مواد (85) و (91) قانون کار برای تمامی کارفرمایان، کارگران مشمول قانون کار لازم الاجرا بوده و مسئولیت اجرای آن در محیط کار بر عهده کارفرمای کارگاه م. ب..
این آیین‌نامه مشتمل بر 7 فصل و 5 بخش در 96 ماده به استناد مواد (85) و (86) قانون کار جمهوری اسلامی ایران در یکصد و هفتاد و هفتمین جلسه شورای عالی حفاظت فنی در تاریخ 1401/04/21 تدوین شده و در تاریخ 1401/05/26 به تصویب سرپرست وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی رسیده است.
سرپرست وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی - محمدهادی زاهدی وفا
دریافت فایل پی‌دی‌اف
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.