هيأت وزيران در جلسه 1401/4/22 به پيشنهاد مشترك وزارت نفت و معاونت علمي و فناوري رييس جمهور و به منظور تحقق توليد، دانش بنيان و اشتغال آفرين و به استناد قانون حمايت از شركت ها و مؤسسات دانش بنيان و تجاري سازي نوآوري ها و اختراعات ـ مصوب 1389ـ و اصل يكصد و سي و هشتم قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران، آيين نامه توليد، دانش بنيان و اشتغال زايي در صنعت نفت را به شرح زير تصويب كرد:
آيين نامه توليد، دانش بنيان و اشتغال زايي در صنعت نفت
مصوب 1401,04,22
با اصلاحات و الحاقات بعدي
ماده ۱ ـ در اين آيين نامه اصطلاحات زير در معاني مشروح مربوط بكار مي روند:
۱ ـ شركت دانش بنيان: شركت يا مؤسسه خصوصي و يا تعاوني كه به منظور هم افزايي علم و ثروت، توسعه اقتصاد دانش محور، تحقق اهداف علمي و اقتصادي (شامل گسترش و كاربرد اختراع و نوآوري) و تجاري سازي نتايج تحقيق و توسعه (شامل طراحي و توليد كالا و خدمات) در حوزه فناوري هاي برتر و با ارزش افزوده فراوان تشكيل شده و به تأييد معاونت علمي و فناوري رييس جمهور رسيده باشند.
۲ ـ فهرست بلند سازندگان و تأمين كنندگان (وندورليست ـ AVL ): فهرستي از سازندگان معتبر پذيرفته شده بر اساس معيارها، سياست ها و راهبردهاي وزارت نفت براي تأمين كالا و يا خدمات خاص مد نظر صنعت نفت .
3(اصلاحي 15ˏ01ˏ1403) ـ واحدهاي فناور: واحدهاي پژوهش فناوري و مهندسي مستقر در پارك هاي علم و فناوري و مراكز رشد داراي مجوز از مراجع ذي ربط.
۴ ـ زيست بوم نوآوري و فناوري: مجموعه اي از شركت ها (اعم از بزرگ و كوچك)، پارك هاي علم و فناوري، مراكز رشد، شتاب دهنده ها، مراكز نوآوري، صندوق هاي تأمين سرمايه و كليه نهادهاي ذينفع در بخش هاي دولتي و خصوصي كه در راستاي توسعه مشترك فناوري و نوآوري با يكديگر تعامل داشته و منابع و قابليت هاي خ. ر. ب. اشتراك گذاشته و تعامل هم افزا دارند.
۵ ـ شركت هاي زايشي: شركت هايي كه به واسطه واگذاري بخشي از يك شركت بزرگ يا دانشگاه، به منظور حضور مؤثرتر در بازار رقابت و تمركز بيشتر بر انجام فعاليت هاي نوآورانه و دانشي، به صورت يك نهاد مستقل راه اندازي مي شوند .
۶ ـ زنجيره ارزش صنعت نفت: مجموعه عملياتي كه در حوزه هاي مختلف بالادست، ميان دست و پايين دست صنعت نفت و گاز، پالايش و پتروشيمي به صورت زنجيرگونه انجام مي گيرد تا به توليد محصولات، خلق ارزش و توليد ثروت از دانش منجر شود .
۷ ـ رويداد فناورانه: رويدادي كه با هدف ارائه نيازهاي فناورانه، شناسايي راهكارهاي مربوط و توسعه همكاري هاي فناورانه و تجاري بين سازمان ها، نهادها، شركت هاي دانش بنيان و نوآفرين ( استارت آپ ) فعال در صنعت نفت و گاز برگزار مي شود.
۸ ـ وزارت: وزارت نفت.
9(اصلاحي 15ˏ01ˏ1403) ـ معاونت: معاونت علمي، فناوري و اقتصاد دانش بنيان رييس جمهور.
ماده ۲ ـ وزارت موظف است با همكاري وزارت علوم، تحقيقات و فناوري و معاونت نسبت به توسعه و تقويت زيست بوم نوآوري و فناوري اقدام نمايد. دستورالعمل مرتبط با اين ماده با تأكيد بر استفاده از خدمات شركت هاي دانش بنيان به صورت زنجيره اي و ساير ظرفيت هاي موجود و استفاده از محصولات شركت ها و موسسات دانش بنيان و واحدهاي فناور مستقر در مراكز رشد و پارك هاي علم و فناوري به صورت زنجيره اي ظرف دو ماه تدوين و توسط وزير نفت ابلاغ مي شود.
ماده 3(اصلاحي 06ˏ03ˏ1403) ـ معاونت موظف است ظرف سه ماه با همكاري وزارت بر اساس سند تلفيقي راهبرد (استراتژي) فناوري كه توسط وزارت و معاونت تهيه و ابلاغ مي شود، از طريق برگزاري رويدادهاي فناورانه نسبت به اعلام تقاضاهاي فناورانه و نيازهاي وارداتي صنعت نفت و ثبت آنها در سامانه هاي به هم رساني نياز و توانمندي (عرضه و تقاضا) و نظام ايده ها و نيازها (نان) تأمين آنها با اولويت سامانه جريان اقتصادي نوين (جان) اقدام نمايد.
ماده ۴ ـ وزارت موظف است با رعايت قوانين و مقررات ذي ربط ظرف چهار ماه نسبت به بازنگري در ساختارها، فرآيندها و وظايف خود مرتبط با پژوهش و فناوري با استقرار نظام نوآوري باز و دانش بنيان با مشاركت مراكز علمي و فناوري اقدام نمايد.
ماده 5 ـ وزارت با همكاري معاونت موظف است ظرف دو ماه دستورالعمل بازنگري نظام ارزيابي پيمانكاران (نظير شركت هاي اكتشاف و توليد)، سازندگان و تأمين كنندگان را به نحوي كه دانش بنيان شدن آنها را تسهيل نمايد، با تاكيد بر خودكفايي در توليد مواد، تجهيزات و خدمات موردنياز صنعت نفت، تسهيل ورود شركت هاي دانش بنيان توليدكننده تجهيزات، مواد و خدمات به فهرست بلند سازندگان و تأمين كنندگان (وندورليست) داخلي و خارجي را تدوين و ابلاغ نمايد.
ماده ۶ ـ وزارت موظف است با همكاري معاونت از طريق فراخوان پارك علم و فناوري نفت و گاز نسبت به شناسايي راه كارهاي زود بازده كاهش شدت انرژي توسط دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالي، مراكز رشد و فناوري و شركت هاي دانش بنيان اقدام و طرح هاي مرتبط با آن را براي استفاده از ساز و كارهاي موضوع ماده (۱۲) قانون رفع موانع توليد رقابت پذير و ارتقاي نظام مالي كشور ـ مصوب ۱۳۹۴ـ جهت تصويب به شوراي اقتصاد ارايه نمايد. شوراي اقتصاد موظف است با اولويت نسبت به بررسي طرح هاي مزبور اقدام نمايد.
ماده 7 ـ بانك ها مجازند به منظور حمايت از شركت هاي دانش بنيان و ساير شركت هاي مجري طرح هاي بهينه سازي مصرف انرژي با عقد قرارداد سه جانبه في مابين اين شركت ها، بانك و شركت تابع وزارت، ضمن پذيرش اين قرارداد به عنوان تضمين پرداخت تسهيلات، نسبت به تامين منابع مالي موردنياز براي اجراي طرح (پروژه )هاي بهينه سازي مصرف انرژي اقدام نمايند به نحوي كه بازپرداخت تسهيلات مستقيماً از محل سوخت صرفه جويي شده در چهارچوب ماده (12) قانون رفع موانع توليد رقابت پذير و ارتقاي نظام مالي كشور صورت پذيرد. بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران موظف به حمايت از طريق شوراي پول و اعتبار مي باشد.
ماده ۸ ـ وزارت موظف است با همكاري معاونت علمي، به منظور حمايت از كسب و كارهاي دانش بنيان، با رعايت حقوق مصرف كننده، نسبت به پيشنهاد بازنگري آيين نامه ايجاد بازار بهينه سازي انرژي و محيط زيست، به شوراي عالي انرژي كشور با هدف صرفه جويي در مصرف انرژي و فراهم نمودن امكان بهره مندي از انرژي صرفه جويي شده اقدام نمايد.
ماده ۹ ـ معاونت موظف است با همكاري وزارتخانه هاي نفت، نيرو، صنعت، معدن و تجارت و راه و شهرسازي طرح نمونه (پايلوت) بازار بهينه سازي انرژي و محيط زيست را در بخش هاي مختلف مصرف كننده (نيروگاه، ساختمان، صنعت و كشاورزي) در سه شهر منتخب كشور، برنامه ريزي و اجرا نمايد. دستورالعمل اجرايي اين ماده ظرف دو ماه توسط معاونت و با همكاري وزارتخانه هاي مذكور تهيه و ابلاغ مي شود.
ماده 10(اصلاحي 15ˏ01ˏ1403) - وزارت موظف است با همكاري معاونت از طريق صندوق پژوهش و فناوري صنعت نفت و با رعايت قوانين و مقررات به منظور حمايت از توليدكنندگان داخلي نسبت به پياده سازي ساز و كاري براي ارائه انواع ضمانت نامه هاي قراردادي و همچنين ضمانت تعهد پرداخت تسهيلات دريافتي اين شركت ها كه در راستاي اجراي اين آيين نامه دريافت مي گردد، با اولويت اجراي طرح هاي بهينه سازي مصرف ذيل بازار بهينه سازي انرژي و محيط زيست، ساخت تجهيزات و لوازم مؤثر در كاهش مصرف انرژي، تحول رقومي (ديجيتال) در صنعت نفت، افزايش ضريب بازيافت از طريق احياي چاه هاي غيرفعال و كم بازده، گسترش فعاليت هاي اكتشافي در حوزه نفت و گاز، مشعل سوزي (فلرينگ) و بازيابي گازهاي مشعل، ساخت بار اول محصولات راهبردي (استراتژيك) صنعت شامل كنشيار(كاتاليست)ها، تجهيزات و مواد شيميايي، افزايش ضريب پيچيدگي پالايشگاه هاي كشور، توسعه دانش هاي فني حوزه توليد گاز مايع (اِل اِن جي)، توليد گاز سنتز (اِس اِن جي) و انرژي هيدروژني، هوش مصنوعي و استفاده از آن در سلامت، ايمني و محيط زيست (اچ اس اي)، جلوگيري از هدررفت اجزاي ارزشمند گاز طبيعي از جمله اتان، پروپان و هليوم و توسعه صنايع وابسته به آن و تكميل زنجيره ارزش صنايع پايين دستي نفت، گاز، پالايش و پتروشيمي اقدام نمايد.
تبصره (منسوخه 23ˏ06ˏ1401) ـ وزارت مجاز است در چهارچوب قوانين و مقررات مربوط به منظور افزايش توان مالي صندوق پژوهش و فناوري غيردولتي صنعت نفت، از طريق شركت هاي تابع و با استفاده از منابع بند (الف) تبصره (۱۸) قانون بودجه سال ۱۴۰۰ كل كشور و با رعايت دستورالعمل مربوط و با توافق وزارت امور اقتصادي و دارايي و سازمان برنامه و بودجه كشور نسبت به افزايش سرمايه اين صندوق تا سقف مبلغ ده هزار ميليارد (000/ 000/ 000/ 000/ 10) ريال اقدام نمايد.
ماده ۱۱(اصلاحي 15ˏ01ˏ1403) ـ وزارت مجاز است با همكاري معاونت و با اولويت شركت ها و مؤسسات دانش بنيان و واحدهاي مستقر در مراكز رشد و پارك هاي علم و فناوري نسبت به ايجاد، راه اندازي و گسترش بخش هاي پتروشيميايي/پتروپالايشگاهي متمركز و هم افزا به منظور توسعه پايين دست صنعت پتروشيمي، اشتغال زايي، توليد ارزش افزوده و جلوگيري از ارزبري در پارك هاي علم و فناوري موجود اقدام نمايد. همچنين شركت ها و موسسات دانش بنيان و واحدهاي مستقر در مراكز رشد و پارك هاي علم و فناوري مجازند در صورت لزوم خوراك مورد نياز خود را از طريق واردات و با رعايت قوانين و مقررات مربوط تأمين نمايند.
ماده ۱۲ ـ معاونت موظف است با همكاري وزارت ظرف دو ماه دستورالعمل تسهيل و تسريع ايجاد شركت هاي زايشي از جمله در پژوهشگاه صنعت نفت و ساير واحدهاي تابع به نحوي كه حقوق مالكيت فكري شركت ها و موسسات دانش بنيان و واحدهاي فناور مستقر در مراكز رشد و پارك هاي علم و فناوري و وزارت نفت حفظ شود را تهيه و ابلاغ نمايد.
ماده ۱۳ ـ وزارت موظف است با هدف تكميل زنجيره ارزش و قطع وابستگي در صنعت نفت، با همكاري معاونت و ساير مراكز علمي و صنعتي از طريق شركت هاي تابع ذي ربط، نسبت به ظرفيت سازي براي توليد دانش فني با قابليت صلاحيت صدور دانش فني مورد نياز اقدام نمايد. دستورالعمل مربوط ظرف سه ماه توسط وزارت تهيه و ابلاغ مي شود.
ماده ۱۴ ـ وزارت موظف است با همكاري معاونت با هدف استانداردسازي محصولات دانش بنيان صنعت نفت و گاز، استانداردهاي اين حوزه را تدوين و به تأييد سازمان ملي استاندارد ايران برساند.
ماده ۱۵ ـ وزارت موظف است با همكاري معاونت ظرف دو ماه نسبت به تهيه و ابلاغ دستورالعمل تأسيس مراكز ارزيابي فناوري و آزمايشگاه هاي مرجع در صنعت نفت و اعطاي گواهينامه اقدام نمايد.
ماده ۱۶ ـ معاونت با همكاري وزارت موظف است ظرف يك ماه پيشنهادات خود را جهت بازنگري مصوبه توليد بار اول اقلام راهبردي و تحريمي با هدف تعميم حمايت هاي اين آيين نامه براي توسعه مقياس اقلام ساخت بار اول به مراجع ذي ربط ارايه نمايد.
ماده 17(اصلاحي 15ˏ01ˏ1403) - در راستاي حمايت از توليد مواد و تجهيزات راهبردي (استراتژيك) نفت، گاز، پالايش و پتروشيمي و به منظور كاهش خطر (ريسك) تجاري سازي محصولات دانش بنيان، وزارت مكلف است با همكاري معاونت و بيمه مركزي جمهوري اسلامي ايران و از طريق شركت هاي بيمه و صندوق پژوهش و فناوري صنعت نفت، با طراحي ساز و كار بيمه اي اعم از الگوهاي تسهيم خطر (ريسك)، جبران خسارت هاي احتمالي ناشي از به كارگيري محصولات را با رعايت قوانين و مقررات تضمين نمايد. بيمه مركزي جمهوري اسلامي ايران مكلف است دستورالعمل هاي لازم براي اتكايي كردن ساز و كار بيمه اي مذكور را با رعايت قوانين و مقررات ظرف دو ماه تهيه و براي تصميم گيري به شوراي عالي بيمه ارائه نمايد.
ماده ۱۸ ـ وزارت موظف است به منظور حمايت از توليد دانش بنيان و ايجاد اشتغال از طريق تكميل زنجيره ارزش در صنعت نفت با ارائه تسهيلات تخفيف خوراك و همچنين مشوق هاي مرتبط با صادرات محصولات و خدمات دانش بنيان از طريق ساز و كار قانوني لازم اقدام نمايد.
ماده 19 ـ معاونت با همكاري وزارتخانه هاي نفت و صنعت، معدن و تجارت موظف است در راستاي توليد پايدار، اشتغال آفريني و افزايش ارزآوري از توليد مواد شيميايي و تجهيزات موردنياز صنعت نفت، حداكثر ظرف دو ماه، ساز و كار قانوني تقويت زيرساخت هاي صادرات كالاها و خدمات دانش بنيان صنعت نفت شامل ارائه تسهيلات صادرات، معافيت هاي مالياتي و گمركي، ايجاد مشاركت (كنسرسيوم )هاي صادراتي، بهره گيري از شبكه خدمات آزمايشگاهي دانش بنيان به منظور ارزيابي، اعتبار سنجي و ارتقاي كيفيت محصولات اين حوزه و پشتيباني از توليدكنندگان تجهيزات و مواد شيميايي جهت اخذ استانداردها و گواهي نامه هاي بين المللي و ورود به فهرست بلند سازندگان و تأمين كنندگان (وندورليست) خارجي تهيه و جهت سير مراحل قانوني به هيأت وزيران ارايه نمايد.
ماده ۲۰ ـ سازمان برنامه و بودجه كشور موظف است بودجه لازم براي عملياتي سازي اين آيين نامه را در چهارچوب لايحه بودجه كشور پيش بيني و پس از ابلاغ در اختيار وزارت و معاونت قرار دهد.
ماده ۲۱ ـ وزارت موظف است با همكاري معاونت ظرف سه ماه نسبت به تهيه و ابلاغ دستورالعمل ناظر به اعطاي امتيازات و مشوق هاي لازم در راستاي دانش بنيان شدن و يا توسعه دانش بنياني به شركت هاي بزرگ فعال در حوزه تحقيق و توسعه، فناوري و نوآوري صنعت نفت در چهارچوب قوانين و مقررات اقدام نمايد.
ماده ۲۲ ـ وزارت موظف است نسبت به كاهش مخاطرات زيست محيطي و تضمين سلامت نيروي انساني مرتبط با اولويت استفاده از ظرفيت شركت هاي دانش بنيان اقدام نمايد.
ماده ۲۳ ـ وزارت به تشخيص خود و با همكاري وزارت آموزش و پرورش و به منظور تأمين نيروي انساني ماهر براي مناطق نفت خيز نسبت به احداث و تجهيز (۵۰) هنرستان فني و حرفه اي در مناطق نفتي اقدام مي نمايد.
ماده ۲۴ ـ به منظور تحقق ارتقاي بهره وري هدف گذاري شده در اين آيين نامه، وزارت موظف است شاخص هاي بهره وري متناسب را تا پايان تيرماه سال ۱۴۰۱ به سازمان ملي بهره وري ايران ارائه و به تأييد سازمان مذكور برساند.
ماده ۲۵ ـ وزارت موظف است در مقاطع زماني سه ماهه گزارش اقدامات و عملكرد شاخص هاي بهره وري را به سازمان ملي بهره وري ايران ارائه و اين سازمان پس از بررسي و تأييد گزارش ارتقاي بهره وري مربوط به اين آيين نامه را به سازمان برنامه و بودجه كشور جهت تخصيص اعتبار ارائه نمايد.
معاون اول رئيس جمهور - محمد مخبـر
تبصره(الحاقي 15ˏ01ˏ1403) - وزارت مجاز است در چهارچوب قوانين و مقررات مربوط، به منظور تأمين منابع براي توسعه زيرساخت هاي نهادهاي صدور گواهينامه كيفيت، آزمايشگاه هاي مرجع و آزمايشگاه هاي خطر (ريسك)، و افزايش توان مالي الگوي تسهيم خطر (ريسك) مذكور، با استفاده از وجوه اداره شده و كمك هاي فني اعتباري پيش بيني شده در قوانين بودجه سنواتي اقدام نمايد.
ماده 26(منسوخه 27ˏ04ˏ1403) - به منظور توسعه اقتصاد دانش بنيان، پذيرش ضمانت نامه هاي صادره توسط صندوق هاي غيردولتي پژوهش و فناوري كه به عنوان شركت دانش بنيان به تأييد كارگروه دايمي شوراي راهبري فناوري ها و توليدات دانش بنيان رسيده اند، شامل انواع تضامين اعتباري و تضامين مربوط به فرايند ارجاع كار، خريد انواع كالا و ماشين آلات، معاملات پيمانكاري، انجام تعهدات، پيش پرداخت و حسن انجام كار، براي كليه توليدكنندگان و پيمانكاران داخلي از سوي ذي نفعان مندرج در بند (ب) ماده (4) قانون جهش توليد دانش بنيان مجاز است.
ماده 26(اصلاحي 27ˏ04ˏ1403) - به منظور تسهيل در تأمين وثايق شركت هاي دانش بنيان و واحدهاي فناور در دريافت خدمات مالي و اعتباري، وزارت مكلف است ساز و كار لازم براي تصريح اجرايي سازي ترهين مطالبات قراردادي و منظور نمودن آن در كليه قراردادهاي شركت هاي تابع و وابسته در حوزه مرتبط را به نحوي فراهم آورد كه در صورت ترهين قرارداد نزد صندوق پژوهش و فناوري صنعت نفت، مانده مطالبات قراردادي با تأييد صندوق مذكور به شركت هاي طرف قرارداد پرداخت شود.
ماده 28(الحاقي 15ˏ01ˏ1403) - به منظور توسعه زيست بوم دانش بنيان در صنعت نفت و تأمين منابع مالي و اعتباري موضوع اين آيين نامه و حمايت از سرمايه گذاري در برنامه هاي تحقق رشد و توليد، صادرات كالا و خدمات، حمايت از ساخت داخل و طرح(پروژه)هاي توسعه اي توسط بخش هاي غيردولتي، وزارت مكلف است پس از تصويب مجمع عمومي شركت هاي تابع ذي ربط تا پايان برنامه هفتم از طريق شركت هاي تابع خود و پيش بيني موضوع در بودجه هاي سنواتي شركت هاي مذكور، نسبت به اختصاص سالانه حداقل بيست هزار ميليارد (20/000/000/000/000) ريال از محل منابع داخلي اين شركت ها در قالب وجوه اداره شده، كمك هاي فني و اعتباري و پرداخت مابه التفاوت نرخ سود اقدام نمايند.
ماده 29(الحاقي 15ˏ01ˏ1403) - وزارت از طريق شركت هاي تابع مكلف است به منظور حمايت از توسعه شركت هاي دانش بنيان، واحدهاي فناور و توليد بار اول محصولات راهبردي در صنعت نفت، از محل منابع داخلي وزارت و با رعايت قوانين بودجه سنواتي و قوانين و مقررات مربوط نسبت به تأمين منابع مالي مورد نياز نزد صندوق پژوهش و فناوري صنعت نفت براي گشايش اعتبار اسنادي ريالي در طرح (پروژه) هاي مرتبط اقدام نمايند. ساز و كار پياده سازي شده بايد به نحوي باشد كه تا پايان سال 1403 قراردادهاي توليد بار اول و ساير قراردادها با شركت هاي دانش بنيان و واحدهاي فناور با اعتبار اسنادي ريالي منعقد گردد. دستورالعمل اجرايي اين ماده ظرف دو ماه توسط وزارت تهيه و ابلاغ مي شود.
ماده 30(الحاقي 15ˏ01ˏ1403) - به منظور افزايش ظرفيت توليد داخل محصولات راهبردي بومي سازي شده و همچنين توليد بار اول تجهيزات راهبردي مورد استفاده در صنعت نفت، وزارت مكلف است سالانه فهرستي از كالاهاي با ميزان ارزبري بالا و با امكان توسعه داخلي را شناسايي و حداقل معادل ده درصد (10%) از منابع پيش بيني شده شركت هاي تابع براي خريد هر يك از اين محصولات را تا رساندن ظرفيت توليد داخل به ميزان نياز صنعت نفت، براي خريد از توليدكنندگان داخلي، و حمايت از توسعه آنها و با رعايت قوانين و مقررات اختصاص دهد. دستورالعمل اجرايي اين ماده با تأكيد بر تجاري سازي و توسعه بازار دانش بنيان و تجميع تقاضاهاي مرتبط ظرف دو ماه توسط وزارت و با همكاري معاونت تهيه و ابلاغ مي شود.
ماده 31(الحاقي 15ˏ01ˏ1403) - وزارت مكلف است با همكاري وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات و معاونت ظرف شش ماه نسبت به تدوين برنامه عملياتي ارتقاي هوشمندسازي در حوزه صنعت نفت و گاز و با هدف ارتقاي بهره وري اقدام نمايد.
ماده 32(الحاقي 15ˏ01ˏ1403) - به منظور حمايت از توسعه فناوري و نوآوري در صنعت نفت، وزارت مكلف است نسبت به توسعه سامانه جامع ارائه خدمات و اتصال آن به پنجره ملي خدمات دولت هوشمند، با اولويت شركت هاي دانش بنيان و واحدهاي فناور با استفاده از ظرفيت هاي موجود در صندوق پژوهش و فناوري صنعت نفت بر اساس الگوي (مدل) كسب و كار اقدام نمايد.
ماده 33(الحاقي 15ˏ01ˏ1403) - به منظور حمايت، ترغيب و تشويق كاركنان و مديران فعال صنعت نفت براي مشاركت در اجراي اين آيين نامه، وزارت مكلف است ساز و كار نظام انگيزشي مرتبط را با رعايت ماده (10) قانون وظايف و اختيارات وزارت نفت مصوب 1391 با اصلاحات و الحاقات بعدي آن تدوين نمايد.
تبصره(الحاقي 15ˏ01ˏ1403) - حمايت هاي موضوع اين ماده در صورت لزوم به تصويب شوراي حقوق و دستمزد و هيئت وزيران حسب مورد مي رسد.
مصوب 1401/04/22 هیات وزیران
هیات وزیران در جلسه 1401/04/22 به پیشنهاد مشترک وزارت نفت و معاونت علمی و فناوری رئیس جمهور و به منظور تحقق تولید، دانش بنیان و اشتغال آفرین و به استناد قانون حمایت از شرکت ها و موسسات دانش بنیان و تجاری سازی نوآوری ها و اختراعات - مصوب 1389- و اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، آییننامه تولید، دانش بنیان و اشتغال زایی در صنعت نفت را به شرح زیر تصویب کرد:
ماده 1 - در این آییننامه اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می روند:
1 - شرکت دانش بنیان: شرکت یا موسسه خصوصی و یا تعاونی که به منظور هم افزایی علم و ثروت، توسعه اقتصاد دانش محور، تحقق اهداف علمی و اقتصادی (شامل گسترش و کاربرد اختراع و نوآوری) و تجاری سازی نتایج تحقیق و توسعه (شامل طراحی و تولید کالا و خدمات) در حوزه فناوری های برتر و با ارزش افزوده فراوان تشکیل شده و به تایید معاونت علمی و فناوری رئیس جمهور رسیده باشند.
2 - فهرست بلند سازندگان و تامین کنندگان (وندورلیست - AVL): فهرستی از سازندگان معتبر پذیرفته شده بر اساس معیارها، سیاست ها و راهبردهای وزارت نفت برای تامین کالا و یا خدمات خاص مد نظر صنعت نفت.
3(اصلاحی 1403/01/15) - واحدهای فناور: واحدهای پژوهش فناوری و مهندسی مستقر در پارک های علم و فناوری و مراکز رشد دارای مجوز از مراجع ذی ربط.
4 - زیست بوم نوآوری و فناوری: مجموعه ای از شرکت ها (اعم از بزرگ و کوچک)، پارک های علم و فناوری، مراکز رشد، شتاب دهنده ها، مراکز نوآوری، صندوق های تامین سرمایه و کلیه نهادهای ذینفع در بخش های دولتی و خصوصی که در راستای توسعه مشترک فناوری و نوآوری با یکدیگر تعامل داشته و منابع و قابلیت های خ. ر. ب. اشتراک گذاشته و تعامل هم افزا دارند.
5 - شرکت های زایشی: شرکت هایی که به واسطه واگذاری بخشی از یک شرکت بزرگ یا دانشگاه، به منظور حضور موثرتر در بازار رقابت و تمرکز بیشتر بر انجام فعالیت های نوآورانه و دانشی، به صورت یک نهاد مستقل راه اندازی میشوند.
6 - زنجیره ارزش صنعت نفت: مجموعه عملیاتی که در حوزه های مختلف بالادست، میان دست و پایین دست صنعت نفت و گاز، پالایش و پتروشیمی به صورت زنجیرگونه انجام میگیرد تا به تولید محصولات، خلق ارزش و تولید ثروت از دانش منجر شود.
7 - رویداد فناورانه: رویدادی که با هدف ارائه نیازهای فناورانه، شناسایی راهکارهای مربوط و توسعه همکاری های فناورانه و تجاری بین سازمان ها، نهادها، شرکت های دانش بنیان و نوآفرین (استارت آپ) فعال در صنعت نفت و گاز برگزار میشود.
9(اصلاحی 1403/01/15) - معاونت: معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش بنیان رئیس جمهور.
ماده 2 - وزارت موظف است با همکاری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و معاونت نسبت به توسعه و تقویت زیست بوم نوآوری و فناوری اقدام نماید. دستورالعمل مرتبط با این ماده با تاکید بر استفاده از خدمات شرکت های دانش بنیان به صورت زنجیره ای و سایر ظرفیت های موجود و استفاده از محصولات شرکت ها و موسسات دانش بنیان و واحدهای فناور مستقر در مراکز رشد و پارک های علم و فناوری به صورت زنجیره ای ظرف دو ماه تدوین و توسط وزیر نفت ابلاغ میشود.
ماده 3(اصلاحی 1403/03/06) - معاونت موظف است ظرف سه ماه با همکاری وزارت بر اساس سند تلفیقی راهبرد (استراتژی) فناوری که توسط وزارت و معاونت تهیه و ابلاغ میشود، از طریق برگزاری رویدادهای فناورانه نسبت به اعلام تقاضاهای فناورانه و نیازهای وارداتی صنعت نفت و ثبت آنها در سامانه های به هم رسانی نیاز و توانمندی (عرضه و تقاضا) و نظام ایده ها و نیازها (نان) تامین آنها با اولویت سامانه جریان اقتصادی نوین (جان) اقدام نماید.
ماده 4 - وزارت موظف است با رعایت قوانین و مقررات ذی ربط ظرف چهار ماه نسبت به بازنگری در ساختارها، فرآیندها و وظایف خود مرتبط با پژوهش و فناوری با استقرار نظام نوآوری باز و دانش بنیان با مشارکت مراکز علمی و فناوری اقدام نماید.
ماده 5 - وزارت با همکاری معاونت موظف است ظرف دو ماه دستورالعمل بازنگری نظام ارزیابی پیمانکاران (نظیر شرکت های اکتشاف و تولید)، سازندگان و تامین کنندگان را به نحوی که دانش بنیان شدن آنها را تسهیل نماید، با تاکید بر خودکفایی در تولید مواد، تجهیزات و خدمات موردنیاز صنعت نفت، تسهیل ورود شرکت های دانش بنیان تولیدکننده تجهیزات، مواد و خدمات به فهرست بلند سازندگان و تامین کنندگان (وندورلیست) داخلی و خارجی را تدوین و ابلاغ نماید.
ماده 6 - وزارت موظف است با همکاری معاونت از طریق فراخوان پارک علم و فناوری نفت و گاز نسبت به شناسایی راه کارهای زود بازده کاهش شدت انرژی توسط دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی، مراکز رشد و فناوری و شرکت های دانش بنیان اقدام و طرح های مرتبط با آن را برای استفاده از ساز و کارهای موضوع ماده (12) قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر و ارتقای نظام مالی کشور - مصوب 1394- جهت تصویب به شورای اقتصاد ارایه نماید. شورای اقتصاد موظف است با اولویت نسبت به بررسی طرح های مزبور اقدام نماید.
ماده 7 - بانک ها مجازند به منظور حمایت از شرکت های دانش بنیان و سایر شرکت های مجری طرح های بهینه سازی مصرف انرژی با عقد قرارداد سه جانبه فی مابین این شرکت ها، بانک و شرکت تابع وزارت، ضمن پذیرش این قرارداد به عنوان تضمین پرداخت تسهیلات، نسبت به تامین منابع مالی موردنیاز برای اجرای طرح (پروژه)های بهینه سازی مصرف انرژی اقدام نمایند به نحوی که بازپرداخت تسهیلات مستقیماً از محل سوخت صرفه جویی شده در چهارچوب ماده (12) قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر و ارتقای نظام مالی کشور صورت پذیرد. بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران موظف به حمایت از طریق شورای پول و اعتبار م. ب..
ماده 8 - وزارت موظف است با همکاری معاونت علمی، به منظور حمایت از کسب و کارهای دانش بنیان، با رعایت حقوق مصرف کننده، نسبت به پیشنهاد بازنگری آییننامه ایجاد بازار بهینه سازی انرژی و محیط زیست، به شورای عالی انرژی کشور با هدف صرفه جویی در مصرف انرژی و فراهم نمودن امکان بهره مندی از انرژی صرفه جویی شده اقدام نماید.
ماده 9 - معاونت موظف است با همکاری وزارتخانه های نفت، نیرو، صنعت، معدن و تجارت و راه و شهرسازی طرح نمونه (پایلوت) بازار بهینه سازی انرژی و محیط زیست را در بخش های مختلف مصرف کننده (نیروگاه، ساختمان، صنعت و کشاورزی) در سه شهر منتخب کشور، برنامه ریزی و اجرا نماید. دستورالعمل اجرایی این ماده ظرف دو ماه توسط معاونت و با همکاری وزارتخانه های مذکور تهیه و ابلاغ میشود.
ماده 10(اصلاحی 1403/01/15) - وزارت موظف است با همکاری معاونت از طریق صندوق پژوهش و فناوری صنعت نفت و با رعایت قوانین و مقررات به منظور حمایت از تولیدکنندگان داخلی نسبت به پیاده سازی ساز و کاری برای ارائه انواع ضمانت نامه های قراردادی و همچنین ضمانت تعهد پرداخت تسهیلات دریافتی این شرکت ها که در راستای اجرای این آییننامه دریافت میگردد، با اولویت اجرای طرح های بهینه سازی مصرف ذیل بازار بهینه سازی انرژی و محیط زیست، ساخت تجهیزات و لوازم موثر در کاهش مصرف انرژی، تحول رقومی (دیجیتال) در صنعت نفت، افزایش ضریب بازیافت از طریق احیای چاه های غیرفعال و کم بازده، گسترش فعالیت های اکتشافی در حوزه نفت و گاز، مشعل سوزی (فلرینگ) و بازیابی گازهای مشعل، ساخت بار اول محصولات راهبردی (استراتژیک) صنعت شامل کنشیار(کاتالیست)ها، تجهیزات و مواد شیمیایی، افزایش ضریب پیچیدگی پالایشگاه های کشور، توسعه دانش های فنی حوزه تولید گاز مایع (اِل اِن جی)، تولید گاز سنتز (اِس اِن جی) و انرژی هیدروژنی، هوش مصنوعی و استفاده از آن در سلامت، ایمنی و محیط زیست (اچ اس ای)، جلوگیری از هدررفت اجزای ارزشمند گاز طبیعی از جمله اتان، پروپان و هلیوم و توسعه صنایع وابسته به آن و تکمیل زنجیره ارزش صنایع پایین دستی نفت، گاز، پالایش و پتروشیمی اقدام نماید.
تبصره (منسوخ 1401/06/23) - وزارت مجاز است در چهارچوب قوانین و مقررات مربوط به منظور افزایش توان مالی صندوق پژوهش و فناوری غیردولتی صنعت نفت، از طریق شرکت های تابع و با استفاده از منابع بند (الف) تبصره (18) قانون بودجه سال 1400 کل کشور و با رعایت دستورالعمل مربوط و با توافق وزارت امور اقتصادی و دارایی و سازمان برنامه و بودجه کشور نسبت به افزایش سرمایه این صندوق تا سقف مبلغ ده هزار میلیارد (000/000/000/ 000/ 10) ریال اقدام نماید.
ماده 11(اصلاحی 1403/01/15) - وزارت مجاز است با همکاری معاونت و با اولویت شرکت ها و موسسات دانش بنیان و واحدهای مستقر در مراکز رشد و پارک های علم و فناوری نسبت به ایجاد، راه اندازی و گسترش بخش های پتروشیمیایی/پتروپالایشگاهی متمرکز و هم افزا به منظور توسعه پایین دست صنعت پتروشیمی، اشتغال زایی، تولید ارزش افزوده و جلوگیری از ارزبری در پارک های علم و فناوری موجود اقدام نماید. همچنین شرکت ها و موسسات دانش بنیان و واحدهای مستقر در مراکز رشد و پارک های علم و فناوری مجازند در صورت لزوم خوراک مورد نیاز خود را از طریق واردات و با رعایت قوانین و مقررات مربوط تامین نمایند.
ماده 12 - معاونت موظف است با همکاری وزارت ظرف دو ماه دستورالعمل تسهیل و تسریع ایجاد شرکت های زایشی از جمله در پژوهشگاه صنعت نفت و سایر واحدهای تابع به نحوی که حقوق مالکیت فکری شرکت ها و موسسات دانش بنیان و واحدهای فناور مستقر در مراکز رشد و پارک های علم و فناوری و وزارت نفت حفظ شود را تهیه و ابلاغ نماید.
ماده 13 - وزارت موظف است با هدف تکمیل زنجیره ارزش و قطع وابستگی در صنعت نفت، با همکاری معاونت و سایر مراکز علمی و صنعتی از طریق شرکت های تابع ذی ربط، نسبت به ظرفیت سازی برای تولید دانش فنی با قابلیت صلاحیت صدور دانش فنی مورد نیاز اقدام نماید. دستورالعمل مربوط ظرف سه ماه توسط وزارت تهیه و ابلاغ میشود.
ماده 14 - وزارت موظف است با همکاری معاونت با هدف استانداردسازی محصولات دانش بنیان صنعت نفت و گاز، استانداردهای این حوزه را تدوین و به تایید سازمان ملی استاندارد ایران برساند.
ماده 15 - وزارت موظف است با همکاری معاونت ظرف دو ماه نسبت به تهیه و ابلاغ دستورالعمل تاسیس مراکز ارزیابی فناوری و آزمایشگاه های مرجع در صنعت نفت و اعطای گواهینامه اقدام نماید.
ماده 16 - معاونت با همکاری وزارت موظف است ظرف یک ماه پیشنهادات خود را جهت بازنگری مصوبه تولید بار اول اقلام راهبردی و تحریمی با هدف تعمیم حمایت های این آییننامه برای توسعه مقیاس اقلام ساخت بار اول به مراجع ذی ربط ارایه نماید.
ماده 17(اصلاحی 1403/01/15) - در راستای حمایت از تولید مواد و تجهیزات راهبردی (استراتژیک) نفت، گاز، پالایش و پتروشیمی و به منظور کاهش خطر (ریسک) تجاری سازی محصولات دانش بنیان، وزارت مکلف است با همکاری معاونت و بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران و از طریق شرکت های بیمه و صندوق پژوهش و فناوری صنعت نفت، با طراحی ساز و کار بیمه ای اعم از الگوهای تسهیم خطر (ریسک)، جبران خسارت های احتمالی ناشی از به کارگیری محصولات را با رعایت قوانین و مقررات تضمین نماید. بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران مکلف است دستورالعمل های لازم برای اتکایی کردن ساز و کار بیمه ای مذکور را با رعایت قوانین و مقررات ظرف دو ماه تهیه و برای تصمیم گیری به شورای عالی بیمه ارائه نماید.
تبصره(الحاقی 1403/01/15) - وزارت مجاز است در چهارچوب قوانین و مقررات مربوط، به منظور تامین منابع برای توسعه زیرساخت های نهادهای صدور گواهینامه کیفیت، آزمایشگاه های مرجع و آزمایشگاه های خطر (ریسک)، و افزایش توان مالی الگوی تسهیم خطر (ریسک) مذکور، با استفاده از وجوه اداره شده و کمک های فنی اعتباری پیش بینی شده در قوانین بودجه سنواتی اقدام نماید.
ماده 18 - وزارت موظف است به منظور حمایت از تولید دانش بنیان و ایجاد اشتغال از طریق تکمیل زنجیره ارزش در صنعت نفت با ارائه تسهیلات تخفیف خوراک و همچنین مشوق های مرتبط با صادرات محصولات و خدمات دانش بنیان از طریق ساز و کار قانونی لازم اقدام نماید.
ماده 19 - معاونت با همکاری وزارتخانه های نفت و صنعت، معدن و تجارت موظف است در راستای تولید پایدار، اشتغال آفرینی و افزایش ارزآوری از تولید مواد شیمیایی و تجهیزات موردنیاز صنعت نفت، حداکثر ظرف دو ماه، ساز و کار قانونی تقویت زیرساخت های صادرات کالاها و خدمات دانش بنیان صنعت نفت شامل ارائه تسهیلات صادرات، معافیت های مالیاتی و گمرکی، ایجاد مشارکت (کنسرسیوم)های صادراتی، بهره گیری از شبکه خدمات آزمایشگاهی دانش بنیان به منظور ارزیابی، اعتبار سنجی و ارتقای کیفیت محصولات این حوزه و پشتیبانی از تولیدکنندگان تجهیزات و مواد شیمیایی جهت اخذ استانداردها و گواهی نامه های بین المللی و ورود به فهرست بلند سازندگان و تامین کنندگان (وندورلیست) خارجی تهیه و جهت سیر مراحل قانونی به هیات وزیران ارایه نماید.
ماده 20 - سازمان برنامه و بودجه کشور موظف است بودجه لازم برای عملیاتی سازی این آییننامه را در چهارچوب لایحه بودجه کشور پیش بینی و پس از ابلاغ در اختیار وزارت و معاونت قرار دهد.
ماده 21 - وزارت موظف است با همکاری معاونت ظرف سه ماه نسبت به تهیه و ابلاغ دستورالعمل ناظر به اعطای امتیازات و مشوق های لازم در راستای دانش بنیان شدن و یا توسعه دانش بنیانی به شرکت های بزرگ فعال در حوزه تحقیق و توسعه، فناوری و نوآوری صنعت نفت در چهارچوب قوانین و مقررات اقدام نماید.
ماده 22 - وزارت موظف است نسبت به کاهش مخاطرات زیست محیطی و تضمین سلامت نیروی انسانی مرتبط با اولویت استفاده از ظرفیت شرکت های دانش بنیان اقدام نماید.
ماده 23 - وزارت به تشخیص خود و با همکاری وزارت آموزش و پرورش و به منظور تامین نیروی انسانی ماهر برای مناطق نفت خیز نسبت به احداث و تجهیز (50) هنرستان فنی و حرفه ای در مناطق نفتی اقدام می نماید.
ماده 24 - به منظور تحقق ارتقای بهره وری هدف گذاری شده در این آییننامه، وزارت موظف است شاخص های بهره وری متناسب را تا پایان تیرماه سال 1401 به سازمان ملی بهره وری ایران ارائه و به تایید سازمان مذکور برساند.
ماده 25 - وزارت موظف است در مقاطع زمانی سه ماهه گزارش اقدامات و عملکرد شاخص های بهره وری را به سازمان ملی بهره وری ایران ارائه و این سازمان پس از بررسی و تایید گزارش ارتقای بهره وری مربوط به این آییننامه را به سازمان برنامه و بودجه کشور جهت تخصیص اعتبار ارائه نماید.
ماده 26(منسوخ 1403/03/06) - به منظور توسعه اقتصاد دانش بنیان، پذیرش ضمانت نامه های صادره توسط صندوق های غیردولتی پژوهش و فناوری که به عنوان شرکت دانش بنیان به تایید کارگروه دایمی شورای راهبری فناوری ها و تولیدات دانش بنیان رسیده اند، شامل انواع تضامین اعتباری و تضامین مربوط به فرایند ارجاع کار، خرید انواع کالا و ماشین آلات، معاملات پیمانکاری، انجام تعهدات، پیش پرداخت و حسن انجام کار، برای کلیه تولیدکنندگان و پیمانکاران داخلی از سوی ذی نفعان مندرج در بند (ب) ماده (4) قانون جهش تولید دانش بنیان مجاز است.
ماده 27(اصلاحی 1403/01/15) - به منظور تسهیل در تامین وثایق شرکت های دانش بنیان و واحدهای فناور در دریافت خدمات مالی و اعتباری، وزارت مکلف است ساز و کار لازم برای تصریح اجرایی سازی ترهین مطالبات قراردادی و منظور نمودن آن در کلیه قراردادهای شرکت های تابع و وابسته در حوزه مرتبط را به نحوی فراهم آورد که در صورت ترهین قرارداد نزد صندوق پژوهش و فناوری صنعت نفت، مانده مطالبات قراردادی با تایید صندوق مذکور به شرکت های طرف قرارداد پرداخت شود.
ماده 28(الحاقی 1403/01/15) - به منظور توسعه زیست بوم دانش بنیان در صنعت نفت و تامین منابع مالی و اعتباری موضوع این آییننامه و حمایت از سرمایه گذاری در برنامه های تحقق رشد و تولید، صادرات کالا و خدمات، حمایت از ساخت داخل و طرح(پروژه)های توسعه ای توسط بخش های غیردولتی، وزارت مکلف است پس از تصویب مجمع عمومی شرکت های تابع ذی ربط تا پایان برنامه هفتم از طریق شرکت های تابع خود و پیش بینی موضوع در بودجه های سنواتی شرکت های مذکور، نسبت به اختصاص سالانه حداقل بیست هزار میلیارد (20/000/000/000/000) ریال از محل منابع داخلی این شرکت ها در قالب وجوه اداره شده، کمک های فنی و اعتباری و پرداخت مابه التفاوت نرخ سود اقدام نمایند.
ماده 29(الحاقی 1403/01/15) - وزارت از طریق شرکت های تابع مکلف است به منظور حمایت از توسعه شرکت های دانش بنیان، واحدهای فناور و تولید بار اول محصولات راهبردی در صنعت نفت، از محل منابع داخلی وزارت و با رعایت قوانین بودجه سنواتی و قوانین و مقررات مربوط نسبت به تامین منابع مالی مورد نیاز نزد صندوق پژوهش و فناوری صنعت نفت برای گشایش اعتبار اسنادی ریالی در طرح (پروژه) های مرتبط اقدام نمایند. ساز و کار پیاده سازی شده باید به نحوی باشد که تا پایان سال 1403 قراردادهای تولید بار اول و سایر قراردادها با شرکت های دانش بنیان و واحدهای فناور با اعتبار اسنادی ریالی منعقد گردد. دستورالعمل اجرایی این ماده ظرف دو ماه توسط وزارت تهیه و ابلاغ میشود.
ماده 30(الحاقی 1403/01/15) - به منظور افزایش ظرفیت تولید داخل محصولات راهبردی بومی سازی شده و همچنین تولید بار اول تجهیزات راهبردی مورد استفاده در صنعت نفت، وزارت مکلف است سالانه فهرستی از کالاهای با میزان ارزبری بالا و با امکان توسعه داخلی را شناسایی و حداقل معادل ده درصد (10%) از منابع پیش بینی شده شرکت های تابع برای خرید هر یک از این محصولات را تا رساندن ظرفیت تولید داخل به میزان نیاز صنعت نفت، برای خرید از تولیدکنندگان داخلی، و حمایت از توسعه آنها و با رعایت قوانین و مقررات اختصاص دهد. دستورالعمل اجرایی این ماده با تاکید بر تجاری سازی و توسعه بازار دانش بنیان و تجمیع تقاضاهای مرتبط ظرف دو ماه توسط وزارت و با همکاری معاونت تهیه و ابلاغ میشود.
ماده 31(الحاقی 1403/01/15) - وزارت مکلف است با همکاری وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و معاونت ظرف شش ماه نسبت به تدوین برنامه عملیاتی ارتقای هوشمندسازی در حوزه صنعت نفت و گاز و با هدف ارتقای بهره وری اقدام نماید.
ماده 32(الحاقی 1403/01/15) - به منظور حمایت از توسعه فناوری و نوآوری در صنعت نفت، وزارت مکلف است نسبت به توسعه سامانه جامع ارائه خدمات و اتصال آن به پنجره ملی خدمات دولت هوشمند، با اولویت شرکت های دانش بنیان و واحدهای فناور با استفاده از ظرفیت های موجود در صندوق پژوهش و فناوری صنعت نفت بر اساس الگوی (مدل) کسب و کار اقدام نماید.
ماده 33(الحاقی 1403/01/15) - به منظور حمایت، ترغیب و تشویق کارکنان و مدیران فعال صنعت نفت برای مشارکت در اجرای این آییننامه، وزارت مکلف است ساز و کار نظام انگیزشی مرتبط را با رعایت ماده (10) قانون وظایف و اختیارات وزارت نفت مصوب 1391 با اصلاحات و الحاقات بعدی آن تدوین نماید.
تبصره(الحاقی 1403/01/15) - حمایت های موضوع این ماده در صورت لزوم به تصویب شورای حقوق و دستمزد و هیات وزیران حسب مورد میرسد.
معاون اول رئیس جمهور - محمد مخبر
دریافت فایل پیدیاف
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
