آیین‌نامه طبیعت گردی

آیین‌نامه طبیعت گردی مصوب 1403/01/15 هیات وزیران هیات وزیران در جلسه 1403/01/15 به پیشنهاد مشترک وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، وزارت جهاد کشاورزی و سازمان حفاظت محیط زیست و به استناد اصل یکصد و سی وهشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، آیین‌نامه طبیعت گردی را به شرح زیر تصویب کرد: ماده 1 - در این آیین‌نامه، اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می روند: 1 - وزارت: وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی. 2 - کارگروه ملی: کارگروه ملی طبیعت گردی. 3 - کارگروه استانی: کارگروه طبیعت گردی استان ها. 4 - اداره کل: هر یک از ادارات کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان ها. 5 - مناطق و محدوده های طبیعی خاص: الف - مناطق تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست: مناطق چهارگانه شامل پارک ملی، اثر طبیعی، ملی، پناهگاه حیات وحش، منطقه حفاظت شده (موضوع بند (الف) ماده (3) قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست) مصوب 1353 با اصلاحات بعدی و تالاب ها و مناطق ثبت شده در معاهده های بین المللی. ب - مناطق تحت مدیریت و نظارت سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور: محدوده های اراضی جنگلی، مراتع، بیابان ها، کویرها و دیگر پهنه های طبیعی. پ - زمین بوستان (ژئوپارک) های ملی و جهانی در داخل کشور مورد تایید فنی سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور. ت - محدوده های میراث طبیعی ملی و جهانی و محدوده های تاریخی - فرهنگی - طبیعی (ثبت شده توسط وزارت) دارای ظرفیت طبیعت گردی. 6 - طبیعت گردی: گونه ای از گردشگری و سفر مسئولانه، غیرمصرفی و پایدار در طبیعت با تاکید بر حفظ و احیای محیط زیست، منابع طبیعی، فرهنگ، رفاه، رشد اقتصادی و احترام به جامعه محلی و اعتقادات و فرهنگ آن، تفسیر و آموزش که شامل فعالیت ها و خدمات گردشگری در طبیعت و مشتمل بر شاخه های مختلفی همچون بوم گردی (اکوتوریسم) و زمین گردشگری (ژئوتوریسم) است. 7 - طرح طبیعت گردی: طرحی که بر پایه تعریف طبیعت گردی به منظور بهره برداری در مناطق طبیعی با پایبندی حداکثری به اصول حفاظت و بهره برداری پایدار، متناسب با حفظ ظرفیت زیستی طبیعت و با هدف ارائه خدمات طبیعت گردی تهیه و حسب مورد به تصویب نهایی کارگروه ملی یا استانی می‌رسد. ماده 2 - دامنه شمول این آیین‌نامه مناطق و محدوده های طبیعی خاص م. ب.. ماده 3 - به منظور مدیریت کلان، برنامه ریزی و هماهنگی در زمینه توسعه طبیعت گردی در مناطق خاص، تشویق و ترویج طبیعت گردی و تسهیل و هدایت فعالیت ها و امور مندرج در این آیین‌نامه، کارگروه ملی طبیعت گردی مرکب از اعضای زیر تشکیل می‌گردد: 1 - نماینده وزارت (معاون گردشگری به عنوان رئیس کارگروه). 2 - نماینده وزارت جهاد کشاورزی (رئیس سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور). 3 - نماینده سازمان حفاظت محیط زیست (معاون محیط زیست طبیعی) 4 - نماینده وزارت صنعت، معدن و تجارت (رئیس سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور). 5 - یک نفر متخصص حوزه طبیعت گردی. 6 - دستیار وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در امر مردمی سازی. 7 - نماینده دستگاه ها و معاونت های تخصصی مرتبط، حسب موضوع مورد بررسی در کارگروه (مدعو بدون حق رای). تبصره 1 - دبیرخانه کارگروه ملی، در وزارت و دبیرخانه کارگروه استانی، در اداره کل مستقر است. تبصره 2 - ساختار و وظایف دبیرخانه کارگروه ملی و استانی بدون توسعه تشکیلات مطابق دستورالعملی خواهد بود که به تصویب کارگروه ملی خواهد رسید. تبصره 3 - تصمیمات کارگروه ملی به اتفاق آرای اعضای کارگروه ملی اتخاذ و توسط وزارت ابلاغ می‌گردد. تبصره 4 - متخصص حوزه طبیعت گردی با معرفی وزارت و تایید کارگروه ملی برای مدت دو سال انتخاب می‌گردد. تبصره 5 - اداره کل موظف است نسبت به تشکیل کارگروه های استانی متشکل از اعضای متناظر کارگروه ملی (به جز بند (6)) در سطح استان و نماینده استانداری اقدام نماید. در کارگروه استان تهران، از شهردار تهران با حق رای دعوت به عمل می‌آید. ماده 4 - دستگاه های عضو کارگروه ملی مکلفند نسبت به پیش بینی پست های سازمانی در ساختار اداری خود که مرتبط با طبیعت گردی در سطوح ستادی و استانی است با استفاده از ظرفیت های موجود و بدون توسعه تشکیلات با ساختار جدید و با همکاری سازمان اداری و استخدامی کشور در چهارچوب قوانین و مقررات مربوط اقدام نمایند. ماده 5 - وظایف کارگروه ملی در زمینه فعالیت ها و طرح های مرتبط با مناطق و محدوده های طبیعی خاص در چهارچوب قوانین و مقررات، به شرح زیر است: 1 - تدوین سیاست های اجرایی، دستورالعمل های اجرایی و تخصصی و ساز و کارهای نظارتی با مشارکت دستگاه های ذی ربط. 2 - تصویب و نظارت بر اجرای طرح های طبیعت گردی با رعایت ضوابط عرصه و حریم میراث طبیعی و تاریخی - فرهنگی ثبت شده. 3 - حمایت از طراحی و معرفی محصولات، مناطق و مسیرهای جدید و مستعد طبیعت گردی در کشور و معرفی آنها در سطح ملی و بین المللی. 4 - معرفی و ویژند (برند) سازی تولیدات و محصولات محلی در سطح اثرگذاری طرح های طبیعت گردی. 5 - حمایت و پشتیبانی از فعالان حوزه طبیعت گردی و تبادل تجربیات و ارتباطات در سطح بین المللی. 6 - حمایت و پشتیبانی از طرح های توانمند سازی جوامع محلی در راستای توسعه طبیعت گردی. 7 - تهیه پیوست های فرهنگی مورد نیاز طرح طبیعت گردی و تدوین دستورالعمل های لازم برای ساماندهی و نظارت برگشت (تور) های طبیعت گردی. 8 - بسترسازی و تسهیل شرایط حضور خانواده ها در طبیعت و ترویج سفرهای خانواده محور. 9 - برنامه ریزی جهت ایجاد بسترهای لازم برای هوشمند سازی فرآیندها و استفاده از ابزار رقومی در توسعه طبیعت گردی کشور. 10 - برنامه ریزی در زمینه ساز و کارهای حفاظتی، نظارتی و اجرایی ظرفیت برد گردشگری در مقصدها و مناطق مستعد طبیعت گردی. 11 - تدوین دستورالعمل ساماندهی و نظارت بر بیراهه نوردی (آفرود سواری) در عرصه های طبیعی کشور. ماده 6 - دستگاه های عضو کارگروه ملی موظفند دستورالعمل و ضوابط مرتبط با طرح های طبیعت گردی در مناطق تحت مدیریت خود را در کارگروه ملی اعلام و نسبت به رفع موانع موجود اقدام نمایند. ماده 7 - اجرای طرح های طبیعت گردی در اراضی ملی واقع در مناطق چهارگانه و تالاب های تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست توسط اشخاص حقیقی یا حقوقی با اولویت جوامع محلی و رعایت قوانین و مقررات طبق طرحی که به تصویب نهایی کارگروه ملی می‌رسد، انجام می‌شود. سازمان یادشده با رعایت ضوابط زیست محیطی، نسبت به انعقاد قرارداد استفاده از منافع فعالیت های تفرجی بدون واگذاری عرصه و اعیان و بدون ایجاد هرگونه حقوق مکتسبه، برای مدتی معین با قابلیت تمدید برای اشخاص مورد تایید یا معرفی شده توسط وزارت اقدام می نماید. تبصره 1 - کلیه طرح های طبیعت گردی در داخل مناطق تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست، تابع ضوابط ابلاغی و برنامه مناطق تفرجی مندرج در طرح های مدیریت این مناطق می‌باشند. تبصره 2 - طرح های طبیعت گردی مشمول گزارش ارزیابی اثرات زیست محیطی باید بر اساس مصوبه شورای عالی حفاظت محیط زیست مورد ارزیابی محیط زیستی قرار گرفته و مجوز لازم را اخذ نمایند. تبصره 3 - مشوق های حمایتی وزارت که منطبق با ضوابط دستگاه های عضو کارگروه ملی باشد، در عرصه های طرح های طبیعت گردی قابل تسری م. ب.. ماده 8 - اجرای طرح های طبیعت گردی مصوب کارگروه ملی واقع در عرصه های تحت اختیار سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، منوط به انعقاد قرارداد با سازمان مذکور در قالب ماده (3) قانون حفاظت و بهره برداری از جنگل ها و مراتع مصوب 1346 با اصلاحات بعدی است. ماده 9 - سازمان حفاظت محیط زیست و سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور مکلفند در صورت عدم انجام تعهدات توسط مجری طرح، مراتب را به وزارت جهت پیگیری ایفای تعهدات توسط مجری اعلام نموده و در صورت عدم انجام تعهدات، اقدامات قانونی لازم را به عمل آورند. نظارت بر حسن جریان خدمات طبیعت گردی بر اساس طرح مصوب بر عهده وزارت م. ب.. تبصره 1 - تعهدات مجری در قبال وزارت برای اجرای طرح های طبیعت گردی باید به دستگاه های ذی ربط اعلام و در قراردادهای مربوط قید شود. تبصره 2(اصلاحی 1403/02/26) - مجوز بهره برداری هرگونه فعالیت گردشگری مطابق ضوابط آیین‌نامه ایجاد، اصلاح، تکمیل، درجه بندی و نرخ گذاری تاسیسات گردشگری و نظارت بر آنها، موضوع تصویب نامه شماره 75791 /51001ه- مورخ 1394/06/11 با اصلاحات بعدی آن و سایر مقررات گردشگری از سوی وزارت صادر می‌شود. ماده 10 - اعتبارات مورد نیاز برای اجرای تعهدات این آیین‌نامه از محل اعتبارات مصوب مربوط دستگاه های عضو کارگروه ملی تامین می‌گردد. ماده 11 - وزارت مکلف است ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ این آیین‌نامه با همکاری و مشارکت دستگاه های عضو کارگروه ملی شرح خدمات طرح های طبیعت گردی را تهیه و ابلاغ نماید. ماده 12 - تصویب نامه شماره 27313 /ت33472ه- مورخ 1384/05/05 با اصلاحات بعدی آن لغو می‌گردد. معاون اول رئیس جمهور - محمد مخبر دریافت فایل پی‌دی‌اف # هیات وزیران # آیین نامه ها