آییننامه
آئین نامه قانونی و مقررات اجرائی سازمان زندانها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور با اصلاحات و الحاقات بعدی
آئين نامه قانوني و مقررات اجرائي سازمان زندانها و اقدامات تأميني و تربيتي كشور
مصوب 1372,01,07
با اصلاحات و الحاقات بعدي
با اختيار حاصل از ماده 9قانون تبديل شوراي سرپرستي زندانها و اقدامات تأميني و تربيتي كشور به زندانها و اقدامات تأميني و تربيتي كشور مصوب ششم بهمن سال (64) مجلس شوراي اسلامي، آئين نامه قانوني و مقررات اجرائي سازمان زندانها و مؤسسات صنعتي و كشاورزي و خدمات وابسته به آن، بشرح ذيل تصويب مي گردد:
بخش يك :كليات
فصل اول – تعاريف و وظايف
بند 1 - تعاريف
ماده 1 - سازمان زندانها و اقدامات تأميني و تربيتي كشور، سازماني است مستقل كه مستقيماً زير نظر رياست قوه قضائيه انجام وظيفه مي نمايد و اختصاراً در اين آئين نامه سازمان ناميده مي شود.
ماده 2 - سازمان همه ساله در موعد مقرر بودجه خود را در رديف مستقل پيش بيني و به رياست قوه قضائيه پيشنهاد و براي تصويب پي گيري و اقدامات لازم را انجام خواهد داد.
ماده 3 - زندان محلي است كه در آن متهمان و محكومان با قرار يا حكم كتبي مقام قضائي موقتاً يا براي مدت معين و يا بطور دائم بمنظور اصلاح و تربيت و درمان نارسائيها و بيماريهاي اجتماعي و تحمل كيفر، نگهداري مي شوند .
ماده 4 - زندان بسته به حفاظت كامل عبارت از زنداني است كه كاملاً محصور بوده و داراي برجهاي ديده باني باشد. در پوشش خارجي زندان بسته به اندازه كافي مأموران مسلح، مأمور مراقبت و پاسداري مي باشند .اين نوع زندان براي نگهداري آندسته از محكوميني است كه به تشخيص مقامات قضائي يا شوراي طبقه بندي نگهداري آنان در ساير زندانها و مؤسسات وابسته به مصلحت نباشد.
تبصره - در اين نوع زندان در صورت امكان محكوم شبها در اطاق انفرادي نگهداري مي شود و روزها بطور انفرادي يا گروهي از برنامه هاي آموزشي و حرفهاي و تفريحي استفاده مي نمايند و يا در كارگاههاي داخل زندان به كار گمارده مي شوند.
ماده 5 - زندان نيمه باز در حد متوسط حفاظت، زنداني است كه محصور بوده و زندانيان بطور گروهي با تعداد كافي مأمور مراقب بدون اسلحه بكار اعزام مي گردند و پس از خاتمه كار مجدداً به آسايشگاههاي خود عودت داده مي شوند.
ماده 6 - زندان نيمه باز مخصوص نگهداري افراد زير است :
ال ف [الف] – محكومان جرائم غير عمدي
ب- محكومان به حبس تعزيري تا دو سال
ج- محكومان به حبس بيشتر از دو سال به شرط تحمل يك سوم محكوميت در زندان بسته
د- محكومان به حبس دائم پس از تحمل سه سال از مجازات در زندان بسته [بسته] به تشخيص مقامات قضائي يا شوراي طبقه بندي به اين نوع زندان منتقل مي شوند.
ماده 7 - زندان باز زنداني است بدون حفاظت و مأمور مراقب، كه زنداني مدت محكوميت خود را در آن با اشتغال به كار يا به خدمت مي گذراند و حق خروج از زندان را نداشته و شبها را در نزديكترين آسايشگاهي كه به همين منظور تعيين شده است استراحت مي نمايد .
ماده 8 - زندان باز مخصوص نگهداري زندانيان زير است :
الف- محكومان به جرائم غير عمدي
ب-محكومان به حبسهاي تعزيري تا دو سال پس از گذراندن يك چهارم از مدت محكوميت در زندان نيمه باز
ج-محكومان به حبس تعزيري بيشتر از دو سال پس از گذراندن يك دوم از مدت محكوميت در يكي از زندانهاي بسته يا نيمه باز
د- محكومان به حبس دائم پس از گذراندن 5 سال از مدت محكوميت
ماده 9 - رئيس زندانهاي باز و نيمه باز يا هر يك از مؤسسات محل كار زندانيان بايد توسط مددكاران اجتماعي يا مأمورين مربوط برابر موازين اسلامي بطور غير مستقيم طرز رفتار و اخلاق و نظم و ترتيب كار محكومين را كنترل نمايند .
ماده 10 - رؤساي زندانهاي نيمه باز و باز و مؤسسات محل كار زندانيان موظفند بمحض ورود زنداني آنان را به برنامه هاي خاص زندان و مؤسسات آشنا نموده و از آنان برابر موازين اسلامي تعهد اخذ نمايند كه مقررات زندان يا مؤسسه را رعايت نموده و از آن تخلف ننمايند.
ماده 11 - زندانياني كه در زندان نيمه باز و باز و يا در مؤسسات كار و حرفه اقامت دارند در تمامي ساعات اشتغال حق خروج از محل كار را نداشته هنگام خروج از آسايشگاه بايد مستقيماً به محل كار رفته و بموقع نيز مراجعت نمايند. ساعات ورود و خروج آنها در محل كار دقيقاً بايد ثبت شود. توقف زندانيان در طول راه و تماس با اشخاص بمنظور انجام امور شخصي مطلقاً ممنوع است. مأموران زندان موظف به كنترل غير مستقيم زنداني با رعايت موازين اسلامي بوده تخلفات آنان و حوادث احتمالي را بايد در اسرع وقت باطلاع رئيس مؤسسه يا زندان برسانند
ماده 12 - در هر مورد كه زنداني مقررات مربوط به زندانهاي نيمه باز يا باز و مؤسسات صنعتي، كشاورزي و خدماتي را رعايت ننموده و يا بنا به گزارش مسئولين امر شايستگي اخلاقي جهت كار يا اقامت در محلهاي مذكور را نداشته باشد و يا مرتكب فرار گرد [گردد]، بايد بلافاصله دستگير و به زندان بسته اعزام و مراتب جهت اتخاذ تصميم حسب مورد به مقامات قضائي يا به شوراي طبقه بندي اعلام گردد.
ماده 13 - زندانيان طبق تصميم شوراي طبقه بندي بمنظور اشتغال بكار يا حرفه آموزي به مؤسسات صنعتي، كشاورزي و خدماتي زير اعزام مي شوند:
1- مؤسسات داخل زندان (اين مؤسسات ممكن است در مالكيت زندان باشند يا به ساير سازمانهاي دولتي يا مؤسسات خيريه يا تعاوني ها يا بخش خصوصي تعلق داشته و زندان مجاز به استفاده از آنها باشد.)
2- مؤسسات خارج از زندان كه نوعي زندان باز مي باشند (اين مؤسسات ممكن است در مالكيت زندان باشد يا به ساير سازمانهاي دولتي يا مؤسسات خيريه يا تعاونيها يا بخش خصوصي تعلق داشته و زندان مجاز به استفاده از آنها باشد.)
تبصره 1 - مؤسسات صنعتي، كشاورزي و خدماتي ب. ت. ب. وضعيت ساختمان و كيفيت حفاظت آنها به پيشنهاد رئيس مؤسسه و تشخيص رئيس سازمان زندانها مي توانند بعنوان نيمه باز و يا باز تلقي گردند.
تبصره 2 - مؤسسات صنعتي، كشاورزي و خدماتي خارج از زندان بايد حتي الامكان واجد محلهاي كافي جهت نمازخانه، كتابخانه، وسايل ارتباط جمعي، خوابگاه، غذاخوري، محلي جهت ملاقات زندانيان و ساير وسايل تفريحات سالم باشند.
ماده 14 - بازداشتگاه محل نگهداري متهماني است كه تحت تعقيب بوده و طبق حكم غير قطعي يا قرار كتبي مقامات صلاحيتدار قضائي تا اتخاذ تصميم نهائي در آنجا بازداشت مي باشند .
تبصره متهمين در صورت امكان شبها بصورت انفرادي نگهداري مي شوند مگر اينكه در قرار مقام قضائي خلاف آن تصريح شده باشد .
ماده 15 - مراكز اقدامات تأميني و تربيتي مؤسساتي هستند كه در آنجا متهمان و محكومان قبل و بعد، يا ضمن اجراي مجازات يا مستقل از آن تا رفع حالتي كه آنها را در آينده در مظان ارتكاب جرم قرار مي دهد به حكم يا قرار كتبي مراجع قضائي براي مدت معيني نگهداري مي شوند .
ماده 16 - مؤسسات صنعتي، كشاورزي و خدماتي مؤسساتي هستند وابسته به سازمان زندانها و اقدامات تأميني و تربيتي كشور كه با امكانات لازم از طريق سرمايه گذاري دولت، بخش خصوصي و يا تعاوني بمنظور كار و آموزش حرفهاي در امور صنعتي، كشاورزي و خدماتي جهت زندانيان تأسيس مي شود.
17 - مراكز مراقبت بعد از خروج مؤسساتي هستند كه حمايت از زندانيان آزاد شده واجد شرايطي كه نياز به حمايت يا مراقبت دارند را بعهده مي گيرند .
ماده 18 - كانون اصلاح و تربيت مركزي است جهت نگهداري، اصلاح، تربيت و تهذيب اطفال بزهكار غير بالغ و بزهكار يا بزهكاراني كه كمتر از 18سال تمام سن داشته باشند .
ماده 19 - تبعيدگاه مجرمين مركزي است براي نگهداري مجرمين بعادت يا افراد شرور .
ماده 20 - مراكز بازپروري و معالجه متهمان و محكومان معتاد مراكزي هستند براي نگهداري و درمان و معالجه متهمان و محكومان معتاد به مواد مخدر و الكل .
ماده 21 - تيمارستان مركزي است براي نگهداري مجرمين مجنون و مختل المشاعر .
ماده 22 -اردوگاه كار مركزي است براي نگهداري معتادان يا كسانيكه با حكم مقامات ذيصلاح براي مدتي به نگهداري در آن محل محكوم مي شوند .
بند 2 - وظايف سازمان
ماده 23 - وظايف سازمان بشرح زير مي باشد :
1 - اجراي مجازات حبس طبق مقررات با سازمان است ولي اجراي ساير مجازاتها براساس قانون آئين دادرسي كيفري تحت نظارت و تعليمات دادستان مربوطه خواهد بود.
2 - اداره امور (اجرائي، فرهنگي، اداري، مالي، پشتيباني، انتظامي) كليه زندانها و بازداشتگاهها و مراكز اقدامات تأميني و تربيتي كشور اعم از :عمومي، سياسي، نظامي، انقلاب و مؤسسات صنعتي و كشاورزي و خدماتي منحصراً بعهده سازمان خواهد بود .
تبصره 1 - نگهداري كليه نيروهاي مسلح كه با قرار يا حكم مراجع قضائي بازداشت و يا محكوم مي شوند تنها به عهده سازمان است .
تبصره 2 - بازداشتگاههاي انضباطي نيروهاي مسلح از شمول اين آئين نامه خارج است .
3 -ايجاد زندانها، بازداشتگاهها و مؤسسات صنعتي، كشاورزي و خدماتي و ساير مؤسسات لازم براي نگهداري و باز پروري و اشتغال به كار اجباري متهمان و محكومان .
4 - تعيين خط مشي، اداره و نظارت بر اجراي كليه امور مربوط به زندانها و مؤسسات و مراكز وابسته به آن.
5 - تهيه پيش نويس قوانين و مقررات مورد نياز و پيشنهاد آن به مراجع ذيربط
6 - ايجاد امكانات و تسهيلات لازم مناسب در زمينه اصلاح، ارشاد و آموزش زندانيان و اشتغال و حرفه آموزي آنها.
7 - كمك و مساعدت در جهت رفع مشكلات خانواده زندانيان
8 - جذب هر گونه كمك از قبيل كمكهاي مردمي، مؤسسات خيريه و.... و برنامه ريزي در جهت بكارگيري صحيح اينگونه كمكها در جهت كمك و مساعدت به زندانيان و يا خانواده آنان
9 - برنامه ريزي بمنظور اشتغال زندانيان و حرفه آموزي از طريق بكارگيري امكانات سازمان، سرمايه گذاري دولتي، بانكها، تعاوني ها و بخش خصوصي.
10 - برنامه ريزي و سياست گذاري كليه امور مربوط به شيوه زندانباني و خود كفائي زندانها و مؤسسات و مراكز وابسته به آن
11 - تهيه آمار و اطلاعات مورد نياز جهت جرم شناسي و شناخت روشهاي پيشگيري از وقوع جرائم و ارائه علل و انگيزه هاي ارتكابي بمنظور ارائه به رياست قوه قضائيه
12 - تهيه و پيشنهاد اسامي محكومين واجد شرايط آزادي مشروط و ارائه آن به دادستان يا داديار ناظر زندان
13 - تهيه و پيشنهاد اسامي محكومين واجد شرايط عفو و ارائه آن به كميسيون مربوطه
14 - برنامه ريزي براي مراقبت بعد از خروج زنداني با همكاري دستگاههاي ذيربط
ماده 24 - تأسيس و احداث زندان و بازداشتگاه و ساير مؤسسات و مراكز وابسته به سازمان و تغيير محل آنها در اختيار سازمان مي باشند. مراجع قضائي، اجرائي، اطلاعاتي، انتظامي و نظامي از داشتن زندان و بازداشتگاه اختصاصي ممنوع مي باشند .
ماده 25 - انتظامات و حفاظت زندانها و بازداشتگاهها و ساير مراكز وابسته بعهده سازمان است كه توسط نيروهاي نظامي و يا انتظامي مأمور تحت امر سازمان اعمال مي شود، (سازمان نيروهاي انتظامي خود را از بين پرسنل نيروهاي نظامي يا انتظامي گزينش مي نمايد .)
ماده 26 - نيروهاي نظامي و انتظامي مأمور بخدمت در سازمان تحت امر رياست سازمان بوده كه اين امر مستقيماً و يا از طريق معاون انتظامي اعمال خواهد شد.
تبصره رياست سازمان يا معاون انتظامي مي توانند اختيارات خود را مستقلاً يا از طريق مديران كل به رؤساي زندانها تفويض نمايند .
فصل دوم : شرح وظايف مسئولين زندانها و مؤسسات صنعتي، كشاورزي و خدماتي و ساير مراكز وابسته به سازمان
ماده 27 - وظايف رؤساي زندانها و مؤسسات صنعتي، كشاورزي و خدماتي و ساير مؤسسات و مراكز وابسته به سازمان عبارت است از:
الف - نظارت بر حسن اجراي قوانين مربوطه و مقررات اين آئين نامه در زندانها و ديگر مراكز وابسته
ب - اجراي برنامه ها و نظرات شوراي طبقه بندي درباره تعيين محل اقامت زندانيان و آموزش علمي و حرفهاي آنان با همكاري سازمانهاي مربوطه
ج - محافظت و مراقبت كامل از زندان و زنداني.
د - اهتمام و اقدام در جهت تهيه وسائل و موجبات تهذيب و اصلاح و تربيت زندانيان و نيز تأمين بهداشت، تغذيه، تربيت بدني و تفريحات سالم آنان در محيط زندان يا مؤسسه يا مراكز وابسته، با همكاري كارشناسان فرهنگي و اقدامات تأميني و تربيتي و ادارات مربوطه .
ه ـ - بازسي [بازرسي] مداوم و كسب اطلاعات لازم از وضعيت عمومي و فردي زندانيان و رسيدگي مقدماتي به تقاضاي آنان و اعلام به مقامات مسئول و مراقبت در نحوه رفتار مأموران با زندانيان .
و - بررسي و مراقبت در حسن جريان امور انتظامي، اداري، فني، بهداشتي، درماني، تربيتي مأموران زندان و زندانيان در محيط زندان يا مؤسسه و يا مراكز وابسته .
ز - همكاري و مساعدت در انجام مراجعات و اجراي برنامه هاي اصلاحي انجمن هاي حمايت زندانيان و مؤسسات صنعتي، كشاورزي و خدماتي و ساير مراكز وابسته .
ح - مراقبت در اجراي برنامه روزانه و دو نوبت سرشماري از زندانيان .
ط - گزارش نتايج حاصله از اجراي برنامه هاي اصلاحي به مقامات بالاتر .
ي - گزارش اتفاقات و آمار روزانه به مقامات ما فوق .
رئيس زندان يا مؤسسه و مراكز وابسته و يا معاونين آنها به محض اطلاع از وقوع حادثهاي در محيط كار بايد شخصاً در محل حاضر شده، ضمن اتخاذ تدابير لازم و عاجل براي برقراري نظم و آرامش در صورت لزوم، مراتب را حسب مورد در اسرع وقت به مقامات بالاتر و در صورت وقوع جرم به مقامات قضائي گزارش دهند .
در صورت فرار زنداني مسئولين زندان يا مؤسسه بايد ضمن انجام اقدامات قانوني گزارش چگونگي حادثه را با معرفي متخلفين فوراً به مدير كل زندانها و اقدامات تأميني و تربيتي و نيز مقامات قضائي محل گزارش نمايند .
ماده 28 - معاون زندان بر حسب وظيفه و عنوان اختصاصي (هر يك از معاونتها) در ايفاي تكاليف مقرر با رئيس زندان همكاري و معاضدت نموده و دستورهاي قانوني او را بمورد اجرا مي گذارد و در غياب رئيس زندان يكي از معاونين به پيشنهاد وي و تصويب مدير كل قائم مقام او بوده و مسئوليت امور را بعهده خواهد داشت .
ماده 29 - رئيس قرارگاه مسئول پيش بيني اقدامات لازم به منظور حفظ انتظامات زندان و مراقبت در حسن خدمات مأمورين انتظامي، افسر نگهبان، پاسهاي (جبهه- برجها- محوطه- اماكن) پوشش خارجي و داخلي زندان مي باشد و وظايف او عبارت است از :اجراي برنامه ورزشي مأموران خدمت روزانه و مراسم نيايش صبحگاه و شامگاه در زندان، حضور و غياب و بازديد لباس و آشنا نمودن مأموران زندان به مقررات زندانها و قرائت و ابلاغ بخشنامه ها و آئين نامه انضباطي و اداري به آنان، بازديد اسلحه و تجهيزات زندان و نظارت در طرز نگاهداري و تعميرات و نظافت آن، ترتيب اعزام و بدرقه زندانيان به مراجع قضائي، مراكز درماني و مرخصي هاي ساعتي، صدور دستورهاي لازم و خاطر نشان ساختن مقررات بدرقه به مأمورين اعزام .
ماده 30 - مدير داخلي زندان مسئول حفظ نظم و آرامش در داخل زندان است و بايستي به روحيه و شخصيت مأموران زندان و زندانيان آشنائي و بصيرت كامل داشته باشد تا بتواند نسبت به طرز رفتار و خدمات آنها اظهار نظر لازم بنمايد. وظايف مدير داخلي زندان بشرح زير است :
- مراقبت و جلوگيري از ورود مواد ممنوعه
- بازرسي مرتب از اماكن زندان و زندانيان
- اجراي برنامه سرشماري و حضور و غياب زندانيان دو نوبت در شبانه روز
- نظارت بر تقسيم غذا و پوشاك و حفظ نظافت و استحمام زندانيان
- رسيدگي به تقاضاي زندانيان
- اهتمام در رفع مشكلات و تسليم شكوائيه ها و نامه هاي آنان به مقامات ذيصلاح
- معرفي زندانيان بيمار به بهداري
- كسب اطلاع و خبر از وضعيت داخلي اطاقها و تنظيم روابط زندانيان با يكديگر
- نظارت بر حسن جريان مربوط به امور ملاقات و مكاتبات زندانيان
- اجراي دقيق مقررات آئين نامه داخلي زندان
داخلي زندان بايستي ضمن بازديد مرتب از كليه اماكن و اطاقها، طرز خدمت پاسها را تحت نظر و مراقبت مستمر قرار داده چنانچه اشكال و نقصي در امور جاري و ساختمان و لوازم استحفاظي و آبريزهاي زندان مشاهده نمايد سريعاً نسبت به رفع نواقص مشهود اقدام و چگونگي امر را به رئيس زندان گزارش كند.
ماده 31 - وظايف افسران نگهبان خارج بشرح زير است :
- اجراي برنامه حضور و غياب روزانه مأموران تحت امر
- بازديد لباس و ابلاغ دستورها و بخشنامه هاي اداري به آنان اعزام به پاس
- مطالعه وقايع نگهباني روز قبل بمنظور حصول اطمينان از اينكه موضوعي بدون مجوز اداري و قانوني معوق نمانده باشد .
- تحويل و تحول امور مربوط و درج نواقص مشهود در دفتر نگهباني، پذيرش و تطبيق وضعيت زندانيان تازه وارد با عكس و مدارك رسيده.
- تنظيم صورت مجلسي حاكي از ذكر اقلام مشخصات كامل البسه و لوازم و اشياء و اسناد عادي و قيمتي و هر چيزي كه زنداني همراه خود دارد در سه برگ با ثبت مراتب در دفتر نگهباني و درج شماره صفحه دفتر وقعه روي اوراق صورتمجلس تنظيمي و تحويل آن به مسئول اموال و انبار زندان
- افسر نگهبان بايد مراقبت نمايد لوازم شخصي زنداني كلاً پس از ضد عفوني شدن و تنظيف كامل در كيسه مخصوص، لفاف شده و شماره كيسه روي برگ صورتمجلس تنظيمي قيد گرديده يك برگ از آن به زنداني و برگ دوم به انبار و برگ سوم براي درج در پرونده به بايگاني داده شود پس از انجام اين تشريفات و تنظيف شخصي، زنداني به قرنطينه در داخل زندان معرفي خواهد شد.
- افسر نگهبان خارج بمحض وصول برگ آزادي بايستي فوراً مراتب را به افسر نگهبان داخل اطلاع و زنداني را احضار و پس از ملاحظه و بررسي پيشينه و عكس او اطمينان كامل حاصل كند كه زنداني معرفي شده همان شخص مورد نظر است كه بايستي آزاد شود. البسه و لوازم واشياء و اسناد قيمتي و هر چيزي كه زنداني در موقع ورود خود به زندان همراه داشته و اشيائي كه در طول اقامت خود در زندان به انبار تحويل داده است بايد طبق صورتجلسه و مداركي كه در پرونده موجود است و يك نسخه از آن وسيله زنداني ارائه مي شود به او مسترد نمايد و زنداني را با گزارش كتبي به امضاء مسئول بايگاني تقويم اجراي احكام و رئيس زندان يا قائم مقام او معرفي و پس از كنترل اسناد و اخذ نشاني هاي لازم بدون وقفه و تأخير نسبت به آزادي او اقدام نمايد. زندانياني را كه از طرف مراجع قضائي احضار شده اند از داخل بند احضار نموده آنان را تحت نظر و مراقبت لازم قرار داده طبق مقررات مربوط به بدرقه زندانيان با درج مراتب و ساعت اعزام و ذكر مشخصات مأموران بدرقه در دفتر نگهباني به مراجع احضار كننده اعزام مي دارد و در موقع مراجعت نيز بايستي از آنان بازرسي دقيق بعمل آورده پس از بررسي لازم و اطمينان از اينكه مشخصات زنداني اعاده شده به زندان با سوابق او تطبيق مي نمايد مراتب را با ذكر ساعت مراجعت در دفتر نگهباني ثبت و زندانيان مزبور را با اجراي تشريفات مقرر، به افسر نگهبان داخل زندان تحويل و رسيد اخذ نمايد .مأموران بدرقه مكلفند زنداني را طبق مقررات مربوط به آئين نامه بدرقه زندانيان تحت مراقبت كامل مستقيماً از زندان به مرجع احضار كننده معرفي نموده و پس از خاتمه تحقيقات بدون تأخير مستقيماً به زندان اعاده و تحويل دهند. افسر نگهبان مكلف است صحت مراتب فوق را كاملاً بررسي و پس از حصول اطمينان كامل مراتب را در دفتر نگهباني با ذكر ساعت اعزام و مراجعت قيد نمايد.
افسر نگهبان خارج وسائط نقليه زندان و رانندگان خدمت روزانه را تحت نظر و اختيار خود گرفته و در صورت وصول گزارش بايستي در رفع معايب و نواقص فني و آماده نگاهداشتن وسائط نقليه مذكور براي استفاده از آن در مواقع ضروري اقدام نمايد.
- نظارت كامل بر حسن جريان امور انتظامي، گزارش فوري حوادث و اتفاقات يا احتمل [احتمال] بروز وقايع غير منتظره به رئيس قرارگاه و رئيس زندان و مقامات مربوط، اقدامات فوري اوليه براي حفظ نظم و آرامش زندان و اجراي مقررات درباره ورود اشخاص به زندان و بازرسي دقيق از زندانيان و ملاقات كنندگان، بازرسي دقيق از وسائط نقليه و موارديكه براي مصرف آشپزخانه و فروشگاه زندان وارد مي شود از وظائف خاص افسر نگهبان خارج مي باشد.
تبصره 1 : مقامات مجاز براي ورود به زندانها و مؤسسات تأميني و تربيتي عبارتند از: رئيس قوه قضائيه، وزير دادگستري، رئيس ديوانعالي كشور، دادستان كل كشور، رئيس سازمان، قائم مقام و معاونين او، مديران كل زندانها و معاونين آنها، بازرسان اعزامي قوه قضائيه و سازمان زندانها، بازرسان كل كشور طبق ابلاغ صادره، رؤساي دادگستري، دادستانها، دادياران ناظر زندان، رئيس دادگاه بخش مستقل و رؤساي دادگاهها در ارتباط با پرونده هاي مطروحه نزد آنان در حوزه قضائي خود.
تبصره 2 - اشخاص زير با اطلاع و اجازه رئيس زندان و رعايت ساير مقررات اين آئين نامه در حدود وظايف و مشاغل خود مي توانند در صورت نياز وارد زندان شوند : مديرعامل و رئيس هيئت مديره و كاركنان و مددكاران انجمن حمايت شهرستان محل، دانشجويان و محققين با معرفي نامه رسمي از دانشكده يا مؤسسه مربوطه.
تبصره 3 - ورود و خروج عوامل اطلاعاتي وزارت اطلاعات جهت انجام امور محوله پس از معرفي و هماهنگي لازم با سازمان زندانها صرفاً در حدود قانون و مقررات تشكيل وزارت اطلاعات خواهد بود.
ماده 32 - وظايف دستيار افسرنگهبان خارج عبارتست از :
- معاونت در انجام وظايف محوله با افسر نگهبان خارج
- ثبت و ضبط دستورهاي كتبي اداري، قضائي و بخشنامه ها
- تطبيق مشخصات كامل زندانيان با پيشينه و عكس آنان و اطمينان از صحت اقدام در مورد آزادي زندانيان
- نظارت كامل در بازرسي زندانيان تازه وارد و ملاقات كنندگان
- بازرسي دقيق از وسائط نقليه و موارديكه براي مصرف آشپزخانه و فروشگاهها و كارگاهها به زندان وارد مي شود .
- تهيه صورت ورود و خروج روزانه زندانيان و ثبت آن در دفتر مخصوص
- عهده دار شدن مسئوليت مستقيم نگهباني خارج و اجراي نظامات زندان در ساعاتي كه افسر نگهبان بمصرف غذا يا استراحت شب (از ساعت 24 تا طلوع آفتاب) مبادرت مي ورزد.
- دستيار افسر نگهبان خارج موظف است اوقاتي كه شخصاً مسئوليت امور نگهباني خارج را بعهده دارد در صورت حدوث واقعه يا اطلاع از احتمال وقوع اتفاقي در زندان افسر نگهبان خارج را فوراً از جريان مطلع ساخته دستورات او را بمورد اجرا گذارد.
وظايف افسران بازرسي خارج :
ماده 33 - بازديد و مراقبت مستمر از طرز كار و خدمات پاسهاي جبهه، برجها و پوشش خارجي زندان در تمام مدت شبانه روز.
- نظارت در اجراي مقررات مربوط به ورود اشخاص به زندان.
- بازرسي بدني از زندانيان تازه وارد و ملاقات كنندگان.
- بازرسي دقيق وسائط نقليه و مواردي كه براي مصرف آشپزخانه و فروشگاهها به زندان وارد مي شود.
- اعزام بموقع زندانياني كه از طرف مقامات قضائي و صلاحيتدار احضار شده اند و اجراي مقررات مربوط به بدرقه زندانيان.
- نظارت در حسن نگهداري، تعميرات، نظافت و بازديد اسلحه و مهمات و تجهيزات زندان.
- مراقبت كامل از زندانياني كه در محوطه مشغول بكار هستند.
وظايف نگهبان داخل عبارت است از :
ماده 34 - افسران نگهبان داخل زندان كه ممكن است مسئوليت حفظ و نگهداري زندانيان يك يا چند بند به آنها واگذار شود تحت نظر مدير داخلي زندان موظف به انجام وظايف ذيل مي باشد.
- نگهبانان جمعي را همه روزه حاضر وغايب نموده و پس از بازديد لباس و قرائت بخشنامه ها و دستورهاي اداري براي آنان و سر شماري و تطبيق تعداد زندانيان با آمار آنان از وقايع روز قبل اطلاع حاصل كرده با قيد وضعيت موجود و احياناً نواقص مشهود در دفتر وقايع تحويل و تحول، نگهباني را از نگهبان روز قبل تحويل گرفته شروع بكار مي نمايد .
ماده 35 - مطالعه مندرجات و وقايع دفتر نگهباني
تنظيم گزارش و اقدام درباره وقايع مندرجه و تحت اقدام روز قبل بازرسي بدني از زندانياني كه وسيله افسر نگهبان خارج به داخل زندان معرفي شده اند و آنانيكه براي بازرسي و محاكمه يا آزادي يا مرخصي يا شركت در كارگاهها و كلاسهاي درسي زندان و خارج از بندها فرستاده مي شوند بمنظور حصول اطمينان كامل از اينكه اشياء و مواد ممنوعه به داخل زندان راه نيافته و مراسلات و نوشته ها و اسناد و اشياء و اموال دولت به خارج برده نشود اجراي كامل مقررات آئين نامه زندان و نظارت كامل در حسن جريان امور انتظامي در داخل زندان.
بازديد و بازرسي مرتب از اطاقها بررسي وضع زندانيان و روابط آنها با يكديگر اعمال مراقبت مداوم دقيق براي اينكه كسي با اسلحه سرد و يا گرم وارد زندان نشود.
احضاريه ها و احكامي را كه از طرف مقامات قضائي صادر و به زندان ارسال شده اند به رؤيت و امضاء زنداني مربوطه رسانيده و با درج مراتب در دفتر نگهباني و ذكر ساعت و تاريخ ابلاغ گواهي شده به دفتر زندان اعاده مي نمايند .
- افسر نگهبان موظف است با نظارت كامل و مراقبتهاي لازم از اوضاع و احوال و روحيه زندانيان و طرز خدمت مأموران زندان آشنائي و اطلاع كامل حاصل نموده تخلفات آنان را در هر مورد با اظهار نظر صريح به رئيس زندان گزارش نمايد و در صورت احتمال و با اطلاع از بروز وقايع مهمي از هر قبيل كه باشد در اسرع وقت مراتب را به افسر نگهبان خارج يا رئيس يا معاون زندان اطلاع داده و در حفظ نظم و آرامش زندان اقدامات سريع را در حد امكان معمول دارد .
ماده 36 - افسران بازرس داخل در ايفاي وظايف محوله با افسران نگهبان داخل بخصوص در ساعات استراحت و صرف غذا مسئوليت مشترك بعهده داشته و در حفظ نظامات داخلي زندان و مراقبت در انجام وظايف نگهبانان، اجراي كامل مقررات آئين نامه زندانها، حفظ بهداشت و زندانيان و امكنه زندان بازديد مرتب از اتاقها، مراقبت در كشف و رفع كليه معايب ساختماني و فني و ابنيه داخلي و هر گونه اقدام ضروري و فوري براي پيشگيري از خطرات احتمالي و جلوگيري از بوجود آمدن زمينه و وسيله براي خودكشي و ورود صدمه بدني به زنداني يا فرار زندانيان و مسائل مشابه به آن با افسر نگهبان داخل متفقاً مسئول مي باشند.
ماده 37 - درجه داران و افراد هم رديف آنان در زندان بر حسب وظيفه و تكليفي كه بعهده دارند مكلفند زير نظر افسر نگهبان انجام وظيفه نموده و از حيث حسن اخلاق و رفتار شايسته سرمشق نيكوئي براي زندانيان باشند و رفتار آنان با زندانيان طبق موازين اسلامي باشد و از برقرار كردن هر گونه ارتباطي خلاف مقررات با زنداني از قبيل بردن پيغام زنداني يا نامه او بخارج از زندان، دريافت وجه و قرض و امانت و مبادله اشياء و وجوه و امثال آن و دخالت در زندگي خصوصي آنها، اجتناب نمايند. در غير اينصورت مطابق آئين نامه انضباطي با آنها برخورد خواهد شد و چنانچه عمل آنها متضمن جرم نيز باشد به مرجع قضائي ذيصلاح گزارش و تا اعلام نظريه نهائي مرجع قضائي از سمت خود معلق خواهد گرديد.
وظايف نگهبانان زندان :
ماده 38 - ترك نگهباني، صحبت كردن درموقع نگهباني، خوابيدن و نشستن و خارج شدن از محوطه پاسگاه، غذا خوردن، استعمال دخانيات، انجام حركاتي كه باعث انصراف خاطر آنان از خدمت و مراقبت از زندانيان در تكاليف مقرره آنها شود ممنوع مي باشد .
نگهبانان بايد بر طبق آئين نامه داخلي هميشه مجهز و ملبس به لباس رسمي و تميز و مرتب بوده، مواقعي كه در داخل زندانها مأموريت داشته باشند بدون اسلحه انجام وظيفه نمايند. اسلحه، مهمات و تجهيزات زندان بايد در پوشش خارج بند در جاي امن و مستحكم نگهداري شود. هنگاميكه نگهبانان زنداني را طبق دستور رسمي و كتبي مقامات صلاحيتدار قانوني براي محاكمه يا بازرسي يا انتقال به زندان يا محل ديگر از زندان خارج مي نمايند بايد مسلح باشند و در طول راه حق توقف و مذاكره و حرف زدن با متهم و ديگران را ندارند و مكلفند زنداني را برابر مقررات مربوط تحت مراقبت كامل از جاي خلوت مستقيماً به مرجع احضار كننده بدرقه نموده پس از انجام كار او را بلافاصله و به همان نحو مستقيماً به زندان عودت داده به افسر نگهبان خارج تحويل نمايند (تخلف از اين مقررات موجب تنبيه انضباطي خواهد بود) نگهبانان به هنگام بدرقه و حفاظت زندانيان از اداي احترامات معاف خواهند بود. اگر زنداني مبادرت به فرار نمايد نگهبان موظف است ضمن استمداد از اطرافيان با تمام قوا او را تعقيب نموده و چنانچه با بكار بردن تمام تلاشهاي ممكن موفق به دستگيري او نشود سه مرتبه با صداي بلند و رسا ايست داده هرگاه باز هم توقف ننمود، با رعايت اطراف و جوانب و توجه باينكه باعث قتل يا جرم كسي نگردد با استفاده از اسلحه و خالي كردن تير هوائي و در مقام ناچاري با نشانه گيري ساق پاي زنداني از فرار او جلوگيري نمايد. هرگاه نگهبان بدون اجازه رسمي و كتبي از بازداشت هر زنداني، اطلاعي بخارج از زندان داده يا اطلاعات و پيامها و نوشته ها يا اجناس و اشيائي از طرف زندانيان بخارج برساند يا از خارج براي آنان بياورد به نسبت اهميت تخلف تحت تعقيب قرار خواهد گرفت. نگهبان در مواقعي كه خلافي از يكنفر زنداني مشاهده نمايد، بدون اينكه حق داشته باشد او را مجازات يا حتي ملامت كند بايستي مراتب را با ذكر جزئيات امر كتباً بافسر نگهبان گزارش دهد چنانچه در مقام رسيدگي خلاف گزارش از وي ثابت شود مؤاخذه خواهد شد. افشاء اسرار شخصي و خصوصي زندانيان بر خلاف موازين اسلامي از طرف نگهبانان و عموم مأمورين زندان مطلقاً ممنوع است .
تبصره تخلف از مقررات ماده فوق علاوه بر تعقيب قانوني موجب تنبيه انضباطي خواهد بود.
ماده 39 - مديران و نگهبانان و كاركنان پوشش داخلي زندانهاي زنان بايستي ازبين بانوان كارمند و متخصص زندان انتخاب شود و ورود مردان بزندان زنان در معيت مديران داخلي زندان انجام پذيرد.
ماده 40 - رئيس دفتر زندان مكلف است در حسن جريان كليه امور مربوط به دبير خانه و يا بايگاني و تقويم و ابلاغ و اجراي احكام، نظارت كامل داشته و مراقبت نمايد تا كارهاي جاري بدون وقفه و تأخير و بموقع انجام شده، پاسخ نامه هاي رسيده در اسرع وقت تهيه و به مقصد ارسال شود. كليه نامه ها و احكام و قرارهاي رسيده در دفاتر مربوطه ثبت، پس از ابلاغ بزندانيان و اجراي مفاد آن در پرونده مربوط به هر زنداني درج و بايگاني گردد.
بديهي است نتيجه اجراي حكم را به مرجع قضائي مربوطه ارسال خواهد نمود .
دفاتر داخلي هر زندان عبارتند از :
دفتر نامه ها و احكام و قرارها - دفترثبت اسامي زندانيان - دفتر حضور و غياب زندانيان - دفتر تقويم و احتساب محكوميتها با تعيين تاريخ دقيق آزادي زندانيان - دفتر ثبت اسامي زندانيان پيشينه دار - دفتر ثبت احضاريه ها - دفتر آزادي زندانيان - دفتر ورود و خروج زندانيان - دفتر ملاقات.
تبصره 1 ) : نظارت كامل دراجراي محكوميتهاي نقدي زندانيان در زندانها از وظائف خاصه مسئول اجراي احكام هر زندان مي باشد .
تبصره 2 ) : در صورت كامپيوتري شدن كليه مسئوليتها بعهده واحد كامپيوتر خواهد بود .
ماده 41 - مسئول شعبه اموال و انبار كه صاحب جمع اموال زندان شناخته مي شود مكلف است طبق مقررات آئين نامه مربوط در محافظت و نگهداري اثاثيه و اموال دولتي و لوازم و اشياء و اسناد متعلق بزندانيان مراقبت و اهتمام و شايسته بعمل آورده و وظايف مشروح زير را انجام دهد:
- پيش بيني و اقدام به موقع و لازم در تهيه و تدارك اثاثيه و ملزومات و مايحتاج داخلي زندان از قبيل لباس و پوشاك مأمورين و زندانيان، تأمين احتياجات مربوط به سوخت و روشنائي و استحمام و نظافت و بهداشت زندانيان و امكنه زندان و هر گونه ضروريات ديگر .
- جلوگيري از تفريط وتضييع و حيف و ميل اموال و اثاثيه دولتي و لوازم شخصي زندانيان و اشيائي كه بطور امانت مي سپارند .
- تهيه و تنظيم دفاتر مربوط به ثبت نامه هاي اداري .
- وصول و تحويل اموال و ملزومات و اشياء دولتي، نوشت افزار اداري، ملبوسات دولتي زندانيان و مأموران زندان .
- ثبت اموال و اثاثيه دولتي بر طبق نمونه رسمي و منطبق با مقررات آئين نامه اموال دولتي.
- ثبت درخواستهاي مربوط به تهيه و اشياء و لوازم مورد احتياج .
- ثبت البسه و لوازم شخصي و اسناد عادي و قيمتي زندانيان و هر چيزي كه زنداني موقع ورود بزندان خود دارد در دفاتر مربوطه .
- تفكيك و نگهداري كيسه هاي محتوي لباس و اشياء زندانيان به ترتيب شماره رديف
(لباس و لوازم شخصي هر زنداني بمحض ورود او بزندان بايد بوسيله متصدي انبار تنظيف و ضد عفوني شده در كيسه مخصوص با ذكر شماره در برگ صورتمجلس تنظيمي تحويل و تحول كه يك نسخه آن با قبض انبار به زنداني تسليم مي شود لفاف شده و در حفظ و حراست آن از گزند موش و بيد و آفات ديگر دقت و مراقبت كافي بعمل آيد)
- تنظيم اسناد و درخواست رسمي براي تهيه و تدارك اجناس مورد لزوم به امضاء و گزارش رئيس زندان و مقامات مالي مربوط .
- مراقبت در نظافت و حفاظت كامل اموال دولتي و امكانات زندانيان .
- دقت و مراقبت كافي در تحويل صحيح و سالم امانات زندانيان در موقع آزادي يا انتقال آنان و ارسال صورتمجلس تنظيمي با امضاء زنداني به دفتر زندان .
ماده 42 - ادارات و داوير و شعب مددكاري و خدمات اجتماعي در جهت شناخت شخصيت زندانيان و كشف و حل معضلات و مشكلات شخصي و خانوادگي و اجتماعي آنان تحقيقات و اقدامات لازم را نموده و يك نسخه از تحقيقات را جهت ضبط در پرونده شخصيت زنداني به رئيس زندان و نسخه ديگر را جهت اقدام لازم به اداره متبوع خود تسليم مي نمايد مددكاران بايد با ابزار شفقت و جلب اعتماد زنداني براي بازگشت آنها به زندگي عادي و سالم اجتماعي اقدام و اهتمام لازم بعمل آورند .
وظايف مسئولان فرهنگي و روابط عمومي :
ماده 43 - ايجاد ارتباط ميان مسئولان زندانها و مؤسسات تأميني و تربيتي با سازمانها و دواير دولتي و مؤسسات خصوصي و شخصيتهاي علمي و اجتماعي
توجيه طرحها و اقدامات براي عموم، ايجاد روابط با وسائل ارتباط جمعي.
تنظيم برنامه بازديد از زندانها و مؤسسات ديگر.
برقراري ارتباط بين زندانيان با مديران و مقامات قضائي.
مسئولان و كاركنان اداره روابط عمومي و فرهنگي با همكاري و تشريك مساعي مددكاران بطور مستمر با زندانيان در تماس بوده ضمن موعظه مذهبي و تعليم مباني عقيدتي اسلام تبليغ و راهنمائي لازم نسبت به تهذيب و تزكيه نفس و تحكيم مباني ايماني زندانيان و الفت آنان با اخلاق اسلامي و علاقه آنان به زندگي سالم و عمل صالح اقدام نموده، در حل مشكلات روحي و تسكين دروني و ايجاد اميد به صلاح و زندگي صحيح در آنان جهت بازگشت مجدد به جامعه و ادامه به زندگي سالم اجتماعي تلاش نمايند .اجراي برنامه هاي نماز و عبادات بر عهده اين كاركنان يا نمايندگان اين اداره است.
ماده 44 - روانشناسان تربيتي زندان موظفند با همكاري مددكاران و بخش معاونت فرهنگي و استفاده از پرونده شناسائي شخصيت زندانيان ضمن اتخاذ روش تحليلي علل ناسازگاري، ناراحتيهاي رواني آنان را مورد بررسي و امعان نظر قرارداده پس از گزارش نظرات خود به شوراي طبقه بندي نسبت به مداواي آنان اهتمام و اقدام لازم بعمل آورده در صورت تشخيص بيماريهاي حاد رواني بيمار را به روانپزشك معرفي نمايند.
ماده 45 - روانپزشك و در غياب او پزشك زندان موظف است با همكاري روانشناس تربيتي زندان نسبت به بستري كردن بيماران رواني و معالجه آنان اقدام نموده در صورتيكه عارضه بيماري آنان منجر به جنون يا اختلال مشاعر تشخيص داده مراتب را در اسرع وقت از طريق واحد مربوطه به رئيس پزشكي قانوني جهت اعلام نظر پزشكي قانوني و اطلاع بمقامات قضائي گزارش نموده براي انتقال و معالجه آنان در يك مؤسسه درماني و تأميني تدابير شايسته قانوني اتخاذ نمايد .
ماده 46 - مربيان مذهبي، علمي و حرفهاي و تربيتي زندان موظفند در اجراي برنامه هاي مربوطه با همكاران مسئولان امر نسبت به تهذيب اخلاق، تزكيه نفس، آموزش و پرورش و ارتقاء سطح اطلاعات و مهارت علمي و فني زندانيان كوششهاي لازم را بعمل آورده، ضمن درخواست وسايل مورد لزوم جهت تحصيلات علمي و حرفهاي آنان در تهيه آنها از طريق واحدهاي مربوطه و در صورت لزوم جلب همكاري ساير سازمانهاي دولتي اقدام بعمل آوردند .
ماده 47 - تعداد كارمندان و مأموران مراقب و انتظامي و مربيان مذهبي و متخصصين در زندانها و مؤسسات صنعتي و كشاورزي و خدمتي به تناسب موقعيت و احتياجات محل و تعداد محكومين به پيشنهاد رؤساي زندانها و مؤسسات مذكور وسيله ادارات كل زندانها و اقدامات تأميني و تربيتي تأمين خواهد شد .
ماده 48 - مؤسسات صنعتي و كشاورزي و خدماتي زندان بر حسب ضرورت و موقعيت محلي و وسعت و مقتضيات ديگر به تشخيص رئيس مؤسسه و تصويب مديركل زندانها داراي تعدادي مأمورين گشتي مجهز به بي سيم و وسايل ارتباطي و دوربين خواهند بود .
ماده 49 - مأمورين گشتي موظف هستند ضمن اجراي دستوراتي كه از طرف رئيس مؤسسه به آنان ابلاغ مي شود، در روز حداقل دو بار صبح و عصر از زندانيان سرشماري و حضور و غياب بعمل آورده و ضمن گشت، زندانيان مشغول بكار را تحت نظر گرفته و از هر گونه تماس آنان با افراد خارج و يا خروجشان را از محوطه مؤسسه يا فرار آنان جلوگيري كنند و در صورت بروز حادثه يا مشاهده هر گونه تخلف فوراً طبق مقررات اين آئين نامه اقدام و مراتب را به رئيس مؤسسه گزارش نمايند .
ماده 50 - محكومان در طول اقامت در زندان و يا مؤسسات صنعتي كشاورزي و خدماتي و يا اقامت در مؤسسات اقدامات تأميني و تربيتي از حيث تحولات حاصله در خصوصيات اخلاقي و مذهبي و تشخيص سلامت بدني و روحي تحت مراقبت و بررسي متخصصين زندان يا مؤسسه مربوطه قرار خواهند داشت .
ماده 51 - در هر زندان يا مؤسسه صنعتي، كشاورزي و خدماتي هر ماه يكبار كميسيوني با شركت رئيس زندان يا مؤسسه و متخصصين ادارات مددكاري و تأميني و تربيتي و ارشاد و روابط عمومي و در صورت لزوم كارشناسان ذيصلاح ديگر تشكيل مي شود و خلاصه نظرات كميسيون نسبت به زنداني در پرونده شخصيت او منعكس مي گردد.
ماده 52 - رؤساي زندانها و مؤسسات صنعتي، كشاورزي و خدمتي مكلف هستند در صورت درخواست مقامات قضائي ذيربط فوراً مستخرجهاي از پرونده شخصيت زنداني در مورد وضع جسماني و رفتار و اخلاق او در طول اقامت در زندان يا مؤسسه يا مؤسسات اقدامات تأميني و تربيتي را تهيه و ارسال دارند .
بخش دو : مقررات عمومي
فصل اول : پذيرش و تشخيص
بند 1 - طرز پذيرش و آشنا نمودن زندانيان تازه وارد به مقررات زندان
ماده 53 - مركز پذيرش و تشخيص به منزله يك واحد زندان، محلي است براي شناخت شخصيت زندانيان و پذيرش آنان كه زير نظر رئيس زندان انجام وظيفه مي نمايد .
تبصره يك : در صورت لزوم مركز پذيرش و تشخيص داراي دو قسمت جداگانه خواهد بود كه يك قسمت آن به پذيرش و قسمت ديگر به تشخيص اختصاص خواهد يافت .
تبصره دو : محل پذيرش و تشخيص مردان و زنان جدا خواهد بود .
ماده 54 : پذيرش زنداني از زماني آغاز مي گردد كه متهم يا محكوم بموجب برگ رسمي بامضاء و مهر مقام قضائي صادر كننده قرار يا حكم، متضمن، مشخصات كامل متهم يا محكوم (شهرت - نام- نام پدر- سن- شماره شناسنامه- شغل - نوع جرم و اتهام يا محكوميت نوع و ميزان مجازات شماره قرار يا حكم - تاريخ شروع بازداشت) وسيله مأمور شناخته شده قبلي كه بايد كارت شناسائي رسمي ملصق بعكس خود را ارائه دهد ببازداشتگاه يا زندان يا ساير مراكز وابسته تحويل مي گردد.
تبصره عدم ذكر مشخصات كامل شناسنامهاي متهم يا محكوم همچنين نوع اتهام شماره قرار موجب عدم پذيرش زنداني خواهد بود مگر در موردي كه به ولگردي يا بي هويتي و امثال آن تصريح گردد كه در اين صورت زندان و مرجع قضائي بايستي بهر نحو ممكن مشخصات دقيق وي را بدست آورده و در سوابق ثبت نمايند .
ماده 55 - هيچ فردي نبايد زنداني شود مگر با قرار يا حكم كتبي و رسمي مقامات قضائي.
ماده 56 - جلب و معرفي محكومان به زندانها از طريق اجرائيات دادسراها و تحت نظارت دادياران اجراي احكام وسيله ظابطين دادگستري انجام خواهد شد .
ماده 57 - از هر زنداني به محض معرفي به زندان تحت مراقبت مأموراني كه او را بزندان آورده اند در قسمت پذيرش و تشخيص انگشت نگاري و عكاسي بعمل مي آيد و پس از تنظيم دو برگ انگشت نگاري (يكبرگ براي زندان و يك برگ براي ارسال به مراكز اسناد قانوني) براي تعيين پيشينه با ذكر شماره عكس زنداني بانضمام مدارك رسمي نسبت به تحويل زنداني اقدام مي گردد و علاوه بر شماره كلاسه دفاتر ثبت كل و ثبت قرارها و محكوميتها، ذكر شماره عكس نيز در كليه مكاتبات مربوط به بازداشتي ها و محكومان الزامي است .
تبصره 1 : هر زنداني مكلف است هنگام ورود به زندان مشخصات صحيح و كامل خود را اعلام نمايد و در صورت ارائه مشخصات غلط طبق مقررات اين آئين نامه تنبيه انضباطي خواهد شد. اعلام مشخصات صحيح به مرجع بازداشت كننده الزامي است .
تبصره 2 : زنداني هنگام ورود بايد حداقل يك نفر را معرفي نمايد كه در صورت بروز هر گونه اتفاقي براي زنداني در اسرع وقت بوسيله رئيس زندان بفرد مذكور اطلاع داده شود .
ماده 58 - در زندانها بايد دفاتر ثبت كل حاوي نكات زير صفحه بندي و به امضاء و مهر رئيس زندان رسيده و مشخصات زنداني به محض ورود و قبل از تحويل او به زندان بشرح زير در آن ثبت شود (ذكر هويت كامل متهم يا محكوم، شامل : نام و نام خانوادگي كنوني و قبلي، نام مستعار، لقب، نام پدر و مادر، وضع خانوادگي، جنسيت، مذهب، تابعيت، شغل، سن، وضعيت تأهل، ميزان سواد، پيشينه كيفري، شماره عكس، علائم مخصوص بدني، نوع اتهام يا محكوميت، نوع قرار يا مجازات، مدت محكوميت، تاريخ شروع بازداشت، تاريخ آزادي از زندان، شماره قرار يا حكم، مرجع صدور قرار يا حكم، نشاني دائم، شماره تلفن، شماره و محل صدور شناسنامه) صحت انطباق مشخصات فوق با زنداني معرفي شده بايد در ذيل معرفي نامه بوسيله مأمور مراقب و آورنده نامه و زنداني تأييد و پس از ثبت مراتب در دفتر ثبت كل صحت آن به امضاء زنداني معرفي شده در ستون آخر دفتر مذكور گواهي شود .
ماده 59 - پس از ثبت مشخصات كامل زنداني در دفاتر (دفاتر مذكور در ماده 39) براي هر زنداني بترتيب شماره دائمي عكس پرونده تشكيل مي گردد و كارت شناسائي ملصق به عكس همچنين كارت بايگاني بترتيب حروف الفبا تهيه و در رديف مربوطه نگهداري مي گردد.
ماده 60 - شماره مكاتبات اداري درباره زنداني به اين شرح خواهد بود .
متهمان: (شماره رديف، شماره عكس، بزه مورد اتهام، شماره مربوط به نوع بزه، شماره ترتيب دفتر ثبت كل، علامت مميزه زندان) محكومان : (شماره رديف، شماره عكس، بزه مورد حكم، شماره مربوط به نوع بزه مورد محكوميت، شماره ترتيب دفتر ثبت كل، علامت مميزه زندان).
ماده 61 - كليه پرونده هاي زندانيان اعم از متهم يا محكوم بايستي ملصق به عكس و حاوي برگ انگشت نگاري و شرح حال و خلاصه پيشينه شخصي، خانوادگي، اجتماعي و كيفري آنها بامضاء مسئول بايگاني زندان باشد .
ماده 62 - براي هر زنداني كارت شناسائي ملصق به عكس شامل مشخصات كامل بشرح مندرج در ماه [ماده] 57 تهيه و در هر گونه نقل و انتقالي بعنوان معرف و مبين مشخصات زنداني مورد استناد و استفاده لازم قرار مي گيرد.
ماده 63 - رئيس زندان يا جانشين او مكلف است هر روز اول وقت اداري از زندانيان تازه وارد بازديد نموده و الزام اجراي مقررات و مراعات نظم و انضباطي را در محيط بازداشتگاه و زندان به آنها تفهيم و دفترچه راهنمائي مقررات و وظائف زندانيان را بين آنها توزيع نمايد .
ماده 64 - در صورت فقدان منع قانوني هر زنداني مي تواند در اسرع وقت بوسائل ممكن بيكي از نزديكان مورد اعتماد خود اطلاع دهد كه در زندان حضور يافته نسبت به تحويل اشياء و لوازم شخصي او با حضور خود زنداني اقدام نمايد، در هر نوبت صورت مجلس تحويل و تحول بايستي در دفاتر نگهباني و انبار زندان يا بازداشتگاه و پرونده زنداني ثبت شود .
ماده 65 - هرگاه زنداني كتباً تقاضا نمايد كه اشياء و لوازم شخصي خود را بوسيله پست سفارشي يا بوسيله مطمئن ديگر براي يكي از بستگان خويش ارسال دارد نسبت به بسته بندي و لاك و مهر آن با تنظيم صورتمجلس به امضاي خود زنداني و مسئول امور نگهباني و انباردار حاوي مشخصات و جزئيات و تعداد محتويات بسته اقدام مي گردد، هزينه بسته بندي و حمل آن را بايد زنداني شخصاً بپردازد .
ماده 66 - در صورتيكه زنداني نتواند شخص مطمئن را براي تحويل دادن اسناد و اشياء و لوازم شخصي و قيمتي خود معرفي نمايد، تعيين تكليف و محل و نحوه سپردن و نگهداري آن در محلي غير از زندان از قبيل صندوق امانات پستي يا يكي از بانكها و غير موكول به تقاضاي كتبي زنداني خواهد بود. هزينه نگهداري بعهده زنداني است .
ماده 67 - هنگام انتقال زنداني به زندان ديگر بايد تشريفات تحويل و تحول و بسته بندي لوازم و اشياء ديگر او با تنظيم صورتمجلس و ثبت مراتب در دفاتر نگهباني و انبار كاملاً انجام شده و يك نسخه از صورتمجلس بهمراه زنداني به زندان مقصد ارسال شود.
680 [ماده 68] - زندانيان مجاز هستند در زندان فقط از لوازم و اشياء شخصي زير استفاده نمايند در غير اين صورت طبق نظر شوراي انضباطي با آنها برخورد خواهد شد. كتاب و نشريات مجاز، خميردندان و مسواك غيرفلزي، جاي صابوني غير فلزي، صابون و شامپو، ابر حمام، شانه غير فلزي، دو عدد حوله كوچك، دو جفت جوراب، لباس زير بنا به ضرورت بهداشتي، نوشت افزار (كاغذ، پاكت، مداد، خودكار) ،عينك طبي و لوازم بهداشتي ديگر با اجازه بهداري زندان، ناخن گير فاقد چاقو، ماشين اصلاح دستي.
ماده 69 - باستثناي لوازم مذكور در ماده فوق نگهداري و استفاده از اشياء گر [ديگر] موكول به پيشنهاد رئيس زندان و تصويب مديركل استان مي باشد .
ماده 70 - زنداني حق آوردن لوازم و ابزار كار از كارگاه و آموزشگاه را به داخل ان [زندان] يا بازداشتگاه ندارد .
بن د [بند] 2 - تشخيص و طبقه بندي
ماده 71 - در هر زنداني قسمتي به نام تشخيص بمنظور شناخت شخصيت زندانيان و طبقه بندي آنها با استفاده از خدمات كارشناسان متخصص تشكيل مي گردد كه تهيه و تنظيم و نگهداري پرونده شخصيتي زنداني بشرح مواد بعدي بعهده اين قسمت است .
ماده 72 - محكومان حداكثر دو ماه در قسمت پذيرش و تشخيص تحت آزمايشهاي پزشكي روانپزشكي، آزمونهاي روانشناسي و شناخت شخصيت و استعداد قرار گرفته و ميزان سلامت جسمي و رواني معلومات و اطلاعات مذهبي و علمي و فني آنان از جهت شناخت شخصيت بررسي و تعيين مي گردد، مددكاران اجتماعي طبق موازين اسلامي در خصوص سوابق زندگي تحقيقات لازم بعمل آورده گزارش كاملي از گذشته محكوم از دوران طفوليت تا زمان تنظيم گزارش در محيطهاي مختلف خانوادگي، تحصيلي، محلي، حرفهاي و غيره را با اظهار نظر خود تهيه مي نمايند. در انقضاء مدت اقامت زنداني در قسمت پذيرش و تشخيص كليه گزارشهاي متخصصين در پرونده او متمركز مي شوند تا در شوراي طبقه بندي مطرح شود.
ماده 73 - در هر زندان شورائي با تركيب زير بنام شوراي طبقه بندي زندانيان تشكيل مي شود. رئيس زندان - معاون قضائي - معاون فرهنگي - معاون انتظامي يك نفر متخصص علوم جرم شناسي (ساير علوم اجتماعي) كه در قسمت تشخيص فعاليت مي نمايد با انتخاب رئيس زندان .
تبصره - داديار ناظر زندان مي تواند در شوراي طبقه بندي شركت نمايد.
ماده 74 - شوراي طبقه بندي در موارد زير اتخاذ تصميم مي نمايد :
الف : تعيين و تقسيم محل استقرار زنداني .
ب: اشتغال يا عدم اشتغال به كار زندانيان در كارگاهها و نحوه آن .
چ: اظهار نظر در زمينه زندانيان حائز شرايط عفو و آزادي مشروط .
تب صره [تبصره] 1 - موضوع بند ج- اين ماده مطابق مقررات مندرج در بندهاي 12 و 13 ماده 23 اين آئين نامه اقدام خواهد شد .
تبصره 2 - اشتغال به كار زندانيان در خارج از محوطه زندان مستلزم كسب موافقت دادستان يا داديار ناظر زندان خواهد بود.
تبصره 3 - نقل و انتقال زنداني در داخل زندان در اختيار رئيس يا مديركل زندان مي باشد.
ماده 75 - شوراي طبقه بندي هفتهاي يك بار تشكيل و با حضور 5-4 اعضاء رسميت مي يابد، تصميمات شورا با اكثريت آراء قطعي و قابل اجراست. در صورت لزوم به دعوت رئيس زندان جلسه فوق العاده تشكيل خواهد شد .
ه 76 [ماده 76] -مديركل استان يا رئيس زندان با تصويب شوراي طبقه بندي و به منظور تشويق زندانيان پيشنهاد عفو يا آزادي مشروط آنها را به مراجع مندرج در بندهاي 12 و 13 و ماده 23 اين آئين نامه تقديم مي دارند .
تبصره 1 - اشتغال بكار زندانيان در صورت عدم ممنوعيت صريح در حكم، پس از تصويب شوراي طبقه بندي خواهد بود لازم است مراتب به مرجع قضائي مربوطه اعلام گرد د .
تبصره 2 - انتقال زنداني متخلف به سلول انفرادي پس از تصويب شوراي انضباطي اعمال و به دادستان مجري حكم يا مرجع رسيدگي كننده به پرونده زنداني اطلاع داده خواهد شد و هرگاه تخلف زنداني متضمن جرم نيز باشد ضمن تنبيه زنداني طبق رأي شوراي انضباطي، مراتب جهت رسيدگي به مرجع قضائي مربوطه رش [گزارش] خواهد شد .
ماده 77 - زندانيان حسب سابقه، سن، جنسيت، نوع جرم، مدت مجازات، وضع جسماني و رواني و چگونگي شخصيت و استعداد طبق موارد مندرج در اين آئين نامه حسب تشخيص شوراي طبقه بندي به يكي از قسمتهاي زندان يا مؤسسات تأميني و تربيتي اعزام مي گردند.
تبصره 1 - زنان بطور كلي و جوانان تا 20 سال اعم از متهم يا محكوم به طور جداگانه نگهداري مي شوند و شوراي طبقه بندي به كيفيت مذكور در مواد قبل نسبت به آنها اتخاذ تصميم خواهد نمود.
تبصره 2 - زنان زنداني مي توانند اطفال خود را تا سن دو سال تمام بهمراه داشته باشند رؤساي زندانها موظفند در هر زندان نسبت به تفكيك و جدا سازي اطفال 2تا 6 ساله در محل مجزا (مهد كودك) اقدام و يا نسبت به انتقال اطفال آنها به مؤسسات نگهداري اطفال مبادرت نمايند .
ماده 78 - متهمين واجد صلاحيت مي توانند با صلاحديد مسئولين زندان از برنامه آموزشي، حرفه اي، تفريحي و ورزشي استفاده نمايند مگر اينكه به لحاظ عدم شايستگي اخلاقي و نوع و اهميت جرم ارتكابي و با دستور مقام قضائي، اجتماع آنان با اير [ساير] متهمان و محكومان مصلحت نباشد .
بند 3 : واحد آمار و كامپيوتر
ماده 79 - سازمان موظف است كليه آمار و اطلاعات را در مورد زندانها و بازداشتگاهها و مراكز اقدامات تأميني و تربيتي و مؤسسات صنعتي و كشاورزي و خدماتي تهيه نمايد و آمار و اطلاعات لازم به منظور جرم شناسي را حداقل سالي يكبا ر به رياست قوه قضائيه و كميسيون امور قضائي و حقوقي مجلس شوراي اسلامي ارسال نمايد، ارائه آمار و اطلاعات به ساير مراجع اداري و مراكز علمي با موافقت رئيس سازمان بلا اشكال است .
ماده 80 - سازمان مي تواند با ايجاد و تشكيلات مناسب نسبت به انجام تحقيقات و مطالعات علمي لازم رأساً اقدام نمايد .
ماده 81 - در هر زندان يا بازداشتگاه واحدي بنام واحد آمار و كامپيوتر تشكيل مي گردد تا كليه آمار مورد نياز را ثبت نمايد .
ماده 82 - به منظور استخراج آمار مورد نياز و ثبت ورود و خروج زندانيان و كسب اطلاعات موضوع ماده 39 واحد آمار موظف است دفاتر مربوطه را تهيه و براي هر يك از زندانيان كارت ويژهاي تنظيم نمايد .
ماده 83 - واحد آمار هر زندان موظف است فرمهاي مربوطه را در مواعد معينه (روزانه - ماهانه ) تنظيم و از طريق آمار ادارات كل به سازمان ارسال دارد .
تبصره فرم دفاتر روزانه و كل و نمونه برگها و كارتها توسط سازمان تهيه و ابلاغ مي گردد.
فصل دوم : امور داخلي و عمومي زندانيان
بند1 - مقررات آسايشگاه
ماده 84 - چنانچه مكان خواب در زندان انفرادي باشد در صورت امكان به هر زنداني يك اطاق با وسائل لازم داده مي شود هر گاه زندانيان بطور دسته جمعي نگاهداري شوند بايد منتهاي كوشش و دقت را در انتخاب افراد يك گروه از حيث تناسب سن و جهات ديگر بخصوص به هنگام خواب بعمل آورده و مخصوصاً در شب بازديد و نظارت بيشتري درباره آنان اعمال گردد.
ماده 85 - لوازم آسايشگاه براي هر زنداني عبارت است از : تختخواب - تشك - بالش - دوتخته پتو-ملحفه براي پتو وتشك و بالش (تغيير محل لوازم در آسايشگاه بدلخواه زنداني ممنوع است ).
ماده 86 - زندانيان مكلفند در حفظ ونگهداري و نظافت كامل و لوازم زندان مراقبتهاي لازم را بعمل آورند .
ماده 87 - زنداني به هيچ وجه حق روشن كردن آتش و استفاده از چراغهاي خوراك پزي و نگهداري نفت و بنزين و وسائل برقي و ساير مواد محترقه را در داخل زندان يا بازداشتگاه ندارد .
ماده 88 - ميخ زدن يا نوشتن روي ديوارهاي زندان يا بازداشتگاه، ترسيم و نقاشي و الصاق عكس و هرگونه نوشتهاي در آسايشگاه ممنوع است مگر در موارد خاص با اجازه رئيس زندان .
ماده 89 - دست زدن زندانيان به سيم كشي و تغيير محل لوازم الكتريكي يا تعويض آن بوسيله زندانيان در زندان و بازداشتگاه به كلي ممنوع است .
ماده 90 - زنداني بايد هر روز صبح قبل از خروج از آسايشگاه نسبت به نظافت اتاق و لوازم آن و مرتب كردن رختخواب خود اقدام نمايد. آويزان كردن لباس و لوازم شخصي در آسايشگاه ممنوع است بدين منظور اشكافهاي مخصوص تهيه و در اختيار زندانيان قرار مي گيرد .
ماده 91 -استعمال دخانيات در اماكن مسقف مطلقاً ممنوع است. مسئولين مربوطه در زندان مكلفند تمهيدات لازم جهت ترك سيگار را فراهم نمايند .
ماده 92 - زندانيان مجاز به نگهداري و همراه داشتن پول در زندان نمي باشند و جهت رفع نيازمنديها و احتياجاتشان مسئولين زندان با در اختيار قرار دادن دفترچه داخلي زندانيان را مجاز مي نمايند تا در پرداختهايشان به ميزاني كه در حساب آنها منظور شده است از آن استفاده نمايند .
تبصره 1 - در صورت كشف وجوه نقدي، چنانچه زنداني از وجه نقد استفاده هاي نامشروع، از قبيل قماربازي و دادن رشوه نمايد، وجوه مذكور ضبط و مراتب طي گزارشي به مرجع قضائي ارسال ميگردد. و چنانچه استفاده هاي نامشروع از آن به عمل نيامده باشد، ضمن طرح موضوع در شوراي انضباطي وجوه مزبور تا پايان مدت حبس به عنوان امانت نگهداري مي شود .
تبصره 2 - در صورت كشف اشياء ممنوعه چنانچه صرف نگهداري آنها جرم باشد. موضوع طي گزارشي به مرجع قضائي جهت اتخاذ تصميم ارسال مي گردد. و در غير اين صورت تا پايان مدت حبس اشياء مذكور ضبط و نگهداري و يا طي صورتجلسه تحويل خانواده زنداني مي شود.
تبصره 3 - موارد مذكور در تبصره هاي فوق در 3 نسخه صورتجلسه شده يك نسخه نزد رئيس زندان و يك نسخه در پرونده زنداني بايگاني و نسخه ديگر به زنداني تحويل مي گردد.
بند2 - پوشاك و وسائل خواب
ماده 93 - هر زنداني مكلف است بمحض ورود به زندان استحمام نموده و لباس زندان بپوشد و در تمام مدت اقامت خود در زندان بايد ملبس به لباس مخصوص زندانيان باشد .مگر در موارد خاص با اجازه رئيس زندان.
ماده 94 - رنگ و شكل لباس زندانيان به شرح زير مي باشد .
ذكور- بلوز و شلوار تابستاني و زمستاني به رنگ طوسي منقوش به آرم سازمان .
اناث - مانتو و شلوار تابستاني و زمستاني و روسري بزرگ به رنگ طوسي منقوش به آرم سازمان .
تبصره متهمان و محكومان بوسيله علامتي كه در روي لباس آنان نصب و يا منعكس مي گردد مشخص مي شوند، تهيه علامت و يا آرم و فرم دوخت لباس بعهده سازمان است.
ماده 95 - لباس مجازي كه به زنداني داده مي شود، عبارت است از ساليانه دو عدد زيرپوش و پيراهن زير شلوار و دو جفت جوراب و يك جفت كفش راحتي و يك جفت كفش كار و يك دستمال و يك حوله و دو دست لباس تابستاني و زمستاني مطابق ماده 93 در صورت لزوم ماهانه يك بسته نوار بهداشتي و يك بسته پنبه براي مصارف بهداشتي به هر زنداني زن داده مي شود .
استفاده بند شلوار و كمربند و نظاير آن در داخل زندانها بكلي ممنوع است روي قطعات لباس زنداني شماره مخصوص با رنگي كه با شستشو پاك نشود شماره گذاري مي گردد بنحوي كه كارگاه لباسشوئي به آساني بتواند لباس زندانيان را از يكديگر جدا نموده و طبق شماره مذكور لباس را به صاحبانش مسترد نمايد .
تبصره زندانيان مي توانند با امكانات خود لباس و وسائل خود را از فروشگاههاي داخل زندان تهيه نمايند .
ماده 96 - زندانيان مي توانند با كسب اجازه از رئيس زندان بر حسب ضرورت پزشكي و بهداشتي از البسه زير شخصي و يا لباس اضافي و كرست طبي استفاده نمايند و اين عمل نبايد وضع شكل لباس مخصوص زندان را تغيير دهد .
بند 3 - تغذيه زندانيان
ماده 97 - برنامه غذائي زندانيان به تناسب فصول سال بوسيله مدير كل هر استان تصويب و به زندانها ابلاغ مي گردد. ادارات مالي و تداركاتي و انبارهاي زندان بر طبق برنامه تنظيمي نسبت به تأمين اعتبار و تهيه و تحويل مواد اوليه و دقت در مرغوبيت نوع آن اقدام مي نمايند .
تبصره مديران كل استانها مي بايست ب. ت. ب. شرايط و احتياجات اقليمي هر محل نسبت به تغييرات برنامه غذائي در محدوده اعتبار مصوب اقدام نمايند .
ماده 98 - غذاي روزانه در سه وعده بترتيب زير به زندانيان داده مي شود :
صبحانه، ناهار، شام و اغذيه لازم كه داراي كالري و ويتامينهاي كافي باشد طبق برنامه هاي غذائي مصوب و متناسب با شرايط آب و هوا در هر محل با چاي و آب آشاميدني سالم در اختيار زندانيان گذارده مي شود .
در تهيه وسائل ضروري براي جلوگيري از فساد مواد اوليه خواربار، در تنظيف ظروف و محوطه آشپزخانه از طرف مسئولان مربوطه اهتمام كافي و مستمر بعمل آيد.
تبصره 1 - زندانيان بايد غذاي خود را در صورت امكان در سالن غذا خوري زندان صرف نمايند .
تبصره 2 - زندانيان بيمار طبق برنامه و نظريه پزشك معالج در مدتيكه براي آنها تعيين شده است از غذاي مخصوص بهداري استفاده خواهند نمود .
ماده 99 - برنامه روزانه زندانيان و برنامه غذائي آنان در ماه مبارك رمضان از سوي سازمان اعلام خواهد شد .
ماده 100 - حداقل برنامه غذائي عبارت است از :
نان و پنير و چاي براي صبحانه، نهار يا شام سبزيجات تازه يا خشك، برنج، سيب زميني، پياز، حبوبات، انواع لبنيات، تخم مرغ و ميوه فصل مي باشد و در هر هفته حداقل سه بار به زندانيان نهار يا شام با گوشت داده مي شود .
تبصره نوع غذا براي كليه زندانيان هر زندان يكسان طبخ و توزيع مي گردد.
ماده 101 - لوازم غذاخوري براي هر زنداني عبارت است از :
بشقاب - كاسه- ليوان- و قاشق (درصورت امكان از جنس ملامين)
ماده 102 - نظافت آشپزخانه، سالن غذاخوري، شستشو و خشك كردن ظرف و لوازم آنها بدون تبعيض و استثناء طبق برنامه زندان بعهده كليه زندانيان مي باشد.
بند4 - مقررات خريد از فروشگاههاي زندان
ماده 103 - در داخل زندانها به اندازه احتياج با سرمايه بنگاه تعاون و حرفه آموزي و صنايع زندانيان كشور، و يا زندان فروشگاههاي لازم تأسيس و رئيس زندان از نظر حفاظت و مسئوليتي كه بعهده دارد بر آنها نظارت خواهد داشت .
تبصره 1 - تعيين اجناس و مواد مجاز براي فروش در فروشگاههاي زندان ب. ت. ب. ضرورت حفظ بهداشت و امنيت داخلي زندان با رئيس زندان و تعيين نرخ حسب مورد يا بنگاه تعاون يا زندان است .
تبصره 2 - اجناس و لوازم فروشگاههاي زندان بايد بقيمت عادلانه روز بوده و در صورت وجود اجناس تعاوني الزاماً با قيمت تعاوني فروخته شود .
صره [تبصره] 3 -صورت ريز مواد و اجناس موجود بنرخ عادلانه بامضاي مسئول فروشگاههاي زندان در تابلوئي كه بهمين منظور در مدخل فروشگاه نصب مي گردد درج و در معرض ديد مشتريان گذارده مي شود .
تبصره 4 - رؤساي زندانها مكلفند نظارت كامل بر نرخ اجناس داشته باشند و چنانچه تخلفي صورت گيرد متخلفين را به مراجع مربوطه معرفي نمايند .
ماده 104 - زنداني مي تواند از فروشگاه زندان مواد مجاز و اشياء و كاغذ و لوازم بهداشتي خريداري كند. مگر اينكه بعلت تنبيه انضباطي يا دستور پزشك از اين امر منع گرديده باشد .
تبصره فروش لوازم تجملي و مواد محركه و دارو و وسائل برقي در فروشگاههاي زندان ممنوع است .
بند5 - نظافت، بهداشت و بهداري زندان
الف ) نظافت داخلي
ماده 105 - وضع اماكن زندان عموماً و آسايشگاه زندانيان خصوصاً بايد منطبق با اصول بهداشتي باشد.
ماده 106 - نظافت داخلي زندان اعم از داخل آسايشگاه، راهروها، حياط هواخوري، سرويسها و سالن اجتماعات نمازخانه يا كتابخانه بعهده زندانيان است. رؤساي زندان بايد ترتيبي اتخاذ نمايند تا بصورت نوبهاي كليه زندانيان در اين امور مشاركت داشته باشند. اجير شدن و اجير كردن زنداني توسط زنداني ديگر بهر نحو ممنوع است.
تبصره - با زندانيان بيمار و سالخوردگان و كسانيكه قادر به انجام كارهائي از قبيل موضوع ماده فوق نباشند وفق ماده 129 رفتار خواهد شد.
ب ) : نظافت و بهداشت شخصي زندانيان .
ماده 107 - بهداري زندان مكلف است حداقل ماهي يكبار نسبت به تست پزشكي كليه زندانيان اقدام نمايد .
ماده 108 - حتي الامكان بايد ترتيبي اتخاذ شود كه احتياجات درماني و بهداشتي زندانيان بيمار در داخل زندان تأمين شود تا به انتقال زنداني بخارج از زندان نيازي نباشد. معهذا در موارد ضروري خروج زنداني از زندان براي معالجه بايستي با تأئيد بهداري زندان و اجازه رئيس زندان و موافقت مرجع قضائي مربوطه باشد .
در موارد فوري زنداني بيمار بدستور پزشك يا بهداري زندان و اجازه رئيس زندان يا جانشين او به بيمارستان اعزام مي گردد و مراتب بايد در اسرع وقت كتباً به مرجع قضائي مربوطه گزارش شود.
تبصره مراجع قضائي و مسئولين زندان موظفند كه وضع زندانيان بيمار صعب العلاج يا غير قابل علاج را رسيدگي و حسب مورد مي توانند مطابق مقررات به آنها مرخصي اعطاء يا با رعايت ساير مقررات مربوطه از طريق عفو يا آزادي مشروط اسباب آزادي آنها را فراهم نمايند .
ماده 109 - هزينه درمان عوارض و بيماريهائي كه ضرورت يا فوريت درمان ندارند و يا در اثر تقصير ناشي شده است به عهده زنداني و يا مقصر مي باشد.
ماده 110 - كليه اماكن زندان بايد حداقل ماهي يكبار ضد عفوني شود مگر اينكه بعلت ظهور حشرات يا بروز اپيدمي و اشاعه ويروس بيماريهاي موسمي و محلي ايجاب بنمايد زودتر از موعد مقرر نسبت به گندزدائي لوازم مربوطه و سمپاشي اطاقها در محوطه زندان اقدام شود .
ماده 111 - در كارگاهها و اماكني كه زندانيان در آن بكار اشتغال دارند پنجره ها بايد به اندازه كافي وسيع باشد. تا نور و هواي آزاد بقدر كافي داخل شود و در صورت لزوم براي كار و مطالعه آنها نور مصنوعي فراهم گردد مجاري فاضلاب هميشه بايد باز باشد و در رفع عفونت و آلودگي هوا در محوطه و اماكن زندانها مراقبت و اقدام لازم و دائم بعمل آيد.
ماده 112 - گرمابه و مستراح و دستشوئي زندان بايد هميشه تميز و نظيف باشد و به اندازه كافي دوش سرد و گرم در دسترس زندانيان گذاشته شود تا بتوانند با توجه بفصول سال حداقل در هفته يكبار استحمام نمايند .
ماده 113 -هر زنداني مرد بهنگام ورود به زندان تا پايان تحمل كيفر مكلف است موي سر خود را با نمره 4 اصلاح و متناسب نمايد. مگر اينكه در حكم مقام قضائي خلاف آن تصريح شده باشد .
تبصره هر فرد بازداشتي چنانچه دوران بلاتكليفي وي از دو ماه تجاوز نمايد مشمول مقررات اين ماده خواهد بود .
بند ج - بهداري زندان
ماده 114 - بهداري زندان مكلف است براي پيشگيري از سرايت بيماريهاي واگير دار مانند بيماريهاي آميزشي و سل و غيره اقدام و با استفاده از همكاري و كمكهاي مالي و فني وزارتخانه ها و مؤسسات و انجمنها نسبت به تهيه محل و دارو براي درمان كامل بيماران و معتادين مواد مخدر يا الكل اقدام نمايد .
ماده 115 - بهداري زندان موظف است از زنداني تازه وارد معاينات كامل پزشكي بعمل آورده در صورت لزوم با انجام آزمايشهاي تشخيص طبي اقدام و حسب مورد نسبت به درمان يا معرفي وي به مراكز مربوطه اقدام و كليه اقدامات پزشكي در پرونده زنداني درج گردد.
ماده 116 -هرگاه زنداني تازه وارد نسخه يا داروئي همراه داشته باشد اخذ و در اختيار بهداري زندان قرار مي گيرد تا با تجويز پزشك به او داده شود و هرگاه دارو جنبه حياتي براي زنداني دارد بايستي فوراً پس از معاينه و تجويز پزشك در اختيار وي قرار گيرد.
ماده 117 - هر زنداني بمحض احساس كسالت جريان را به مسئول امور نگهباني زندان اطلاع داده و با اخذ معرفينامه به بهداري زندان اعزام و دارو و دستورهاي لازم پزشكي را دريافت مي دارد .
ماده 118 - زنداني بايد در حضور پزشك يا پزشكيار و يا ساير مسئولين داروي مورد احتياج را مصرف بنمايد. نگهداري دارو در آسايشگاه مطلقاً ممنوع است .
ماده 119 - بهداري زندان در صورت ضرورت زنداني بيمار را در بيمارستان زندان بستري خواهد كرد.
تبصره اين ضرورت را يا عدم آن با مسئوليت پزشك بهداري بايستي در پرونده پزشكي بيمار قيد گردد.
ماده 120 - زندانيان معتاد به مواد مخدر مطابق قابل [قانون] مبارزه با مواد مخدر و ساير مقررات مربوطه به مراكز بازپروري و اردوگاههاي كار اعزام و از هر نظر تابع مقررات خاص خود خواهند بود .
ماده 121 - زندانيان مبتلا به بيماريهاي رواني و مسلولين بايد در بخشهاي مربوط به بيماريهاي رواني و آسايشگاه مسلولين بستري و مجزا از ديگران نگهداري و معالجه شوند .
ماده 122 - در هر زندان در صورت امكان حداقل يكنفر روانپزشك متخصص بيماريهاي رواني، يك نفر پزشك عمومي يكنفر دندانپزشك در صورت لزوم بتعداد كافي پزشكيار و پرستار با تجهيزات و وسائل كافي و كمكهاي اوليه فوري و درماني و در زندان زنان علاوه بر افراد فوق يكنفر پزشك متخصص بيماريهاي زنان بايد بطور دائم يا پاره وقت، اشتغال بكار داشته باشند .
ماده 123 - سازمان زندانها مي توانند در صورت لزوم نسبت به بيمه درماني زندانيان و يا انعقاد قرارداد با وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشكي اقدام نمايد .
ماده 124 - معالجه بيماريهاي دهان و دندان از وظايف بهداري زندان است. در خصوص تهيه دندانهاي مصنوعي جهت زندانيان بي بضاعت از كمك انجمن حمايت زندانيان استفاده مي شود .
تبصره عصا و دست و پاي مصنوصي [مصنوعي] و چهار چرخه و وسائل لازم براي مفلوجين و معلولين و عينك مخصوص براي زندانيان بي بضاعت از طريق انجمن حمايت زندانيان تهيه مي شود.
ماده 125 - تمارض زندانيان بهر نحو از انحاء به تشخيص پزشك زندان موجب تنبيه انضباطي خواهد بود .
ماده 126 - صدور گواهي پزشكي به هر نحوي از انحاء بنا به درخواست زنداني يا خانواده او از سوي پزشك زندان بكلي ممنوع و انجام آن از اختيارات خاصه پزشكي قانوني مي باشد .
ماده 127 - رئيس بهداري زندان موظف است همه روزه اول وقت از كليه زندانيان بيمار كه در بيمارستان زندان بستري هستند عيادت نموده و پس از پرسش از وضعيت آنها و حصول اطمينان از حسن مراقبت پزشكان و پرستاران نسبت به معالجه و تغذيه صحيح بيماران نظارت كامل و مستمري بعمل آورد .
تبصره رئيس بهداري هر زندان بايد پزشك باشد و در مراكزي كه اين امكان وجود ندارد بايد مطلع و كاردان و آشنا به مسائل پزشكي باشد .
ماده 128 - در صورت فوت زنداني، رئيس زندان مكلف است مراتب را فوراً به دادسراي عمومي محل و پزشك قانوني و داديار ناظر زندان اعلام و پس از صدور مجوز از سوي دادسراي مربوطه جنازه را حسب مورد به بستگان او تحويل و يا پس از تشييع، دفن نموده و وجوه و لوازم شخصي او با نظر داديار ناظر زندان بر طبق صورتمجلس و رعايت نكات لازم به ورثه قانوني وي تحويل و رسيد اخذ گردد .
هرگاه متوفي بدون وارث باشد بايد در اسرع وقت با نظر دادستان عمومي نسبت به تعيين تكليف ما ترك او اقدام شود و در صورت امكان تجهيز متوفي با اذن اولياء باشد.
فصل سوم - برنامه روزانه زندانيان
ماده 129 - برنامه روزانه زندانها و بازداشتگاهها بايستي بدون تبعيض و استثناء درباره كليه زندانيان يكسان بمورد اجرا گذاشته شود. برنامه زندانها و بازداشتگاهها بشرح زير است :
اذان صبح، بيدارباش و تا طلوع آفتاب انجام فرائض ديني و استحمام و نظافت آسايشگاه و انجام امورات شخصي، طلوع آفتاب ورزش اجباري صبحگاهي، صرف صبحانه و سپس شركت در كلاسها يا كارگاهها، ظهر تا 2 بعد از ظهر انجام فرائض ديني و صرف نهار و استراحت .2 بعد از ظهر به بعد شركت در كلاسها يا كارگاهها. مغرب بجاي آوردن فرائض ديني، شام، و ساعت 22خاموشي .
تبصره 1 ) - شركت در كلاسهاي سواد آموزي براي زندانيان بيسواد اجباري است. عدم شركت موجب حذف امتيازات خواهد شد .
تبصره 2 ) - در صورتي كه تلويزيون برنامه آموزشي مفيدي براي زندانيان داشته باشد رياست زندان ميتواند خاموشي را تا پايان برنامه تلويزيون به تأخير اندازد .
ماده 130 - بيماران و افراد سالخورده با صدور گواهي معذوريت از طرف پزشك زندان و تأئيد آن توسط مسئول بهداري براي مدتيكه در گواهي تصريح مي گردد از اجراي برنامه هاي روزانه معاف خواهند بود .
ماده 131 - در موقع امتحانات و بنا به ضرورت، براي مطالعه و بمنظور تشويق زندانيان با كسب اجازه كتبي از مسئول زندان، استفاده از روشنائي با رعايت سكوت كامل بدون ايجاد مزاحمت ديگران مجاز مي باشد .
ماده 132 - پس از خاموشي بايد در محوطه زندان سكوت كامل برقرار باشد، همچنين در موقع كار و تحصيل و گردش و ورزش و تفريحات سالم و انجام وظائف جاري رعايت نزاكت و ادب و احترام و متانت در گفتار و كردار و رفتار در همه جا و تمام ساعات شبانه روز الزامي است .
ماده 133 - فرياد زدن، آواز خواندن با صداي بلند، جر و بحث و گفتگوهاي تند كه مخل امنيت زندان گردد مشاجره و ارتكاب هر عمل فردي يا دستجمعي كه نظم و آرامش داخل زندان را مختل سازد، صحبت و اشاره كردن به هر نحوي از انحاء از پنجره هاي زندان با خارج مطلقاً ممنوع است .
فصل چهارم - سرشماري و بازرسي روزانه زندانيان و اماكن زندانها
ماده 134 - بازرسي دقيق زندانيان هنگام ورود به زندان يا آسايشگاه و خروج آنها بهر علتي الزامي است .
ماده 135 - زندانيان بايد مطابق موازين اسلامي تحت نظارت و مراقبت مسئولان انتظامي و نگهبانان زندان بوده و از آنها حداقل روزي دو نوبت صبحها قبل از شروع ورزش و شبها موقع ورود به آسايشگاه سرشماري بعمل آيد .
ماده 136 - محل كار وآسايشگاه واشياء زنداني مطابق دستور رئيس زندان يا جانشين او بازرسي مي شود. تمرد يا مقاومت در برابر مأموران بازرسي و سرپيچي از اجراي دستور آنها موجب تنبيهات انضباطي متمرد خواهد شد .
ماده 137 - براي حفظ آرامش و امنيت داخل زندان و بازداشتگاه بايد حداقل ماهي يكبار كليه اماكن و لوازم و اشياء زندانيان بوسيله گروهي با انتخاب رئيس زندان يا جانشين او تحت تعليم و نظارت آنان بازرسي شود و با تنظيم صورتمجلس گزارش كار بطور مرتب در پوشه مخصوص بازرسي زندان يا بازداشتگاه بايگاني شود.
فصل پنجم - اشتغال و حرفه آموزي زندانيان
بند1 - نوع و كيفيت كار زندانيان
م اده [ماده] 138 - بمنظور كمك به رفع مشكلات مادي و معنوي زندانيان و خانواده آنان و نيل به خود كفائي، سازمان مي تواند از محل جذب كمكهاي مردمي و مؤسسات خيريه يا درآمد حاصل ازمؤسسات صنعتي، كشاورزي، خدماتي و فرهنگي و بودجه مصوب اعتبار لازم را تأمين و هزينه نمايد .
ماده 139 - سازمان مي تواند در جهت ايجاد اشتغال براي زندانيان داوطلب كار با استفاده از امكانات سازمان و يا كمكهاي دولتي و يا از طريق دريافت وام يا با مشاركت بانكها و ارگانهاي دولتي تعاونيها و يا بخش خصوصي اقدام نماي د [نمايد] .
تبصره در صورتيكه مبلغ وام يا مشاركت بانكها و ارگانهاي دولتي و تعاونيها و بخش خصوصي بيش از پنجاه ميليون ريال باشد با موافقت رياست قوه قضائيه انجام شود .
ماده 140 - زندانيان داوطلب پس از آزمايشهاي لازم و تشخيص استعداد و ذوق و تخصص آنها با كسب نظر شوراي طبقه بندي و رعايت مقررات اين آئين نامه در كارگاههاي داخل زندان يا مؤسسات صنعتي و كشاورزي و خدماتي خارج از زندان بكار گمارده مي شوند .
تبصره بكار گماردن متهمان در كارگاههاي خارج از زندان منوط به تصويب شوراي طبقه بندي و كسب نظر دادستان مربوطه يا داديار ناظر زندان خواهد بود .
ماده 141 - سازمان در حدود امكانات و مقررات با تمهيد اموري از قبيل :
تأمين، اشتغال، آموزش مقدمات بازگشت زنداني به محيط خانواده و اجتماع را فراهم خواهد نمود. و همچنين پس از آزادي زنداني در صورت تقاضاي كتبي وي با مشاركت و همكاري وزارتخانه ها، نهادها و سازمانهاي مربوطه نسبت به زنداني مساعدت لازم مي نمايد.
ماده 142 - كارهاي آموزشي و توليدي در زندان و مؤسسات تأميني و تربيتي و عبارتند از : ريسندگي، بافندگي، خياطي، كفاشي، نجاري، فلزكاري، فرشبافي، زيلوبافي، حصيربافي، الكترومكانيك و چاپ، تهيه وسائل فني راهنمائي و شماره گذاري وسائط نقليه، صنايع فني و ساختمان، كشاورزي، دامپروري، صنايع غذايي و ....
ماده 143 - زندانيان بايد به حرفههائيكه مستلزم ديدن دوره هاي تعليماتي براي كسب مهارت و تخصص باشد گمارده شوند تا در طول زمان بتوانند با طي مراحل مختلف آموزشي به اخذ گواهينامه مهارت فني در رشته مخصوص نائل گردند.
ماده 144 - زندانيان مي توانند با موافقت رئيس زندان در ساعات بيكاري و فراغت در آسايشگاه خود به كارهاي هنري، اشتغال داشته باشند. مواد اوليه اين نوع كارها منحصراً از طريق زندان يا بنگاه تعاون و صنايع حرفه آموزي زندانيان در اختيار وي گذاشته مي شود .
تبصره 1 - هرگاه زنداني نتواند با سرمايه خود اقدام به تهيه مواد اوليه و لوازم مربوطه نمايد، اين مواد و لوازم از طريق زندان يا بنگاه تعاون و صنايع حرفه آموزي تهيه و در اختيار وي گذارده خواهد شد، در اينصورت پس از كسر هزينه تهيه لوازم اوليه 4/1از سود حاصله به عنوان سهم سرمايه برداشت و به حساب صندوق زندان يا بنگاه واريز و بقيه به حساب زنداني منظور مي گردد .
تبصره 2 : زنداني مجاز است كار هنري خود را پس از قيمت گذاري توسط زندان به هر نحو كه خود مي داند به زندان يا به اشخاص ديگر واگذار و يا به فروش برساند، در صورت فروش يا واگذاري به غير، قيمت فروش نبايد از قيمت تعيين شده توسط زندان كمتر باشد .
تبصره 3 : مؤسسات صنعتي، كشاورزي و خدماتي خارج از زندان بايد حتي الامكان واجد محلهاي كافي جهت نمازخانه، كتابخانه، وسائل ارتباط جمعي، خوابگاه، سالن غذا خوري، محلي جهت ملاقات زندانيان و ساير وسائل تفريحات سالم باشند .
ماده 145 - زندانيان با كسب نظر شوراي طبقه بندي و با رعايت مقررات آئين نامه بمنظور اشتغال بكار يا حرفه آموزي به مؤسسات صنعتي و كشاورزي و خدماتي داخل يا خارج زندان اعزام مي شوند. اين مؤسسات ممكن است در مالكيت زندان باشد يا به ساير سازمانهاي دولتي يا مؤسسات خيريه يا تعاونيها يا بخش خصوصي تعلق داشته و زندان مجاز به استفاده از آنها باشد .
ماده 146 - ساعات كار و استراحت زندانيان در مؤسسات صنعتي و كشاورزي و خدماتي داخل يا خارج زندان ب. ت. ب. موقعيت محل و نوع و كيفيت كار و با رعايت فصل سوم از بخش دوم اين آئين نامه از طرف رئيس كارگاه يا مؤسسه مربوطه با هماهنگي مديركل استان تعيين و به مورد اجرا گذاشته مي شود .
بند 2 - درآمد كار زنداني و نحوه تقسيم آن
ماده 147 - مزد روزانه زندانيان به تناسب درجه مهارت و كارداني هر يك از آنان و ميزان و نوع كاري كه انجام مي دهند بوسيله بنگاه تعاون و صنايع زندانيان يا زندان تعيين مي شود .
ماده 148 - مزد ماهيانه كار زنداني بشرح زير تقسيم مي گردد:
1- پنجاه درصد (50%) بحساب بانكي سرپرست موقت عائله تحت تكفل زنداني واريز مي گردد.
2- بيست و پنج درصد (25%) بحساب زنداني واريز مي شود كه در موقع آزادي به او پرداخت گردد.
3- بيست درصد (20%) بحساب خود زنداني براي مخارج ضروري پرداخت مي شود .
4-پنج درصد (5%) براي جبران حوادث ناشي از كار اختصاص داده مي شود .
تبصره 1 - حداقل دستمزد روزانه زندانيان شاغل در كارگاههاي صنعتي، كشاورزي و خدماتي زندان را حسب مورد ب. ت. ب. ارزش كار سازمان تعيين مي نمايد .
تبصره 2 - در صورتي كه زنداني فاقد عائله تحت تكفل باشد مبلغ 50% دستمزد مذكور در بند 1 نيز بحساب زنداني واريز مي گردد.
ماده 149 - در موقع انتقال زنداني به زندان يا مؤسسه ديگر بايد در اسرع وقت حساب او با فروشگاه و كارگاه و موجودي پس انداز بانك و ذخيره بانكي زنداني بطور تفكيك به صندوق پس انداز بانك محل زندان جديد او حواله و موجودي هر حساب جداگانه به دفاتر جديد منتقل و سپرده شود و در هر صورت بايد ترتيب اطمينان بخش براي نگهداري پس انداز داده شود .
بند 3 - جبران خسارت حوادث ناشي از كار
ماده 150 - مؤسسات صنعتي، كشاورزي و خدماتي مكلفند :
الف - در صورت بروز حوادث ناشي از كار هزينه خسارت وارده به زندانيان از محل پنج درصد (5%) موضوع بند 4ماده 147 پرداخت نمايند .
ب - كليه مقررات ايمني، حفاظتي، بهداشتي را طبق ضوابط قانوني رعايت نمايند .
ج - دفاتر رسمي زير را در كليه كارگاهها و مؤسسات صنعتي، كشاورزي و خدماتي به هر شكل كه اداره مي شود تنظيم نمايند .
1- دفتر روزانه 2- دفتركل 3- دفتر درآمد 4- دفتر اموال 5- دفتر سفارشات6- دفتر صندوق 7- دفتر دستمزد زندانيان 8- دفتر اموال 9- دفتر حساب درآمد و هزينه شخصي زندانيان بمنظور تعيين و اعلام موجودي هفتگي پس انداز قابل پرداخت آنها به فروشگاههاي زندان .
تبصره - پرداخت موجودي حساب پس انداز هنگام آزادي بشرط آنكه منع قانوني نداشته باشد پس از تسويه حساب از كليه قسمتهاي زندان بلامانع است .
بند4 - نحوه اداره مؤسسات صنعتي، كشاورزي و خدماتي
ماده 151 - اداره امور كارگاهها و مؤسسات صنعتي و كشاورزي و خدماتي از حيث نوع و ميزان توليد، ساعات و كيفيت كار و خريد و فروش و معاملات و انعقاد و انجام قراردادها و مسائل فني و ساير موارد از اين قبيل بعهده مديريت كارگاه يا مؤسسه و از حيث مسائل انتظامي و امنيتي و تعيين كارگران و نحوه و كيفيت ورود و خروج آنان از كارگاه و نيازهاي فرهنگي و بهداشتي آنان بعهده رئيس زندان است و نيز اداره كارگاهها و مؤسساتيكه متعلق به اشخاص حقيقي يا حقوقي، يا عمومي مي باشد در اختيار زندان يا مؤسسه تأميني يا وابسته به آن خواهد بود .
ماده 152 - مخارج تأسيس كارخانه ها و ماشين آلات مورد نياز در زندانها براي اشتغال كامل زندانيان بكار و آموزش حرفهاي، از طريق كمكهاي مندرج در اساسنامه انجمن حمايت زندانيان و بنگاه تعاون و مساعدتهاي بخش خصوصي و عمومي تأمين خواهد شد .
ماده 153 - انجام خدمات عمومي و رفاهي مؤسسات صنعتي، كشاورزي و خدماتي زندانها اعم از نظافت اماكن و محوطه داخلي و تميز كردن مواد غذائي بطور نوبتي بعهده زندانيان خواهد بود .
تبصره 1 - استفاده از زندانيان در امور نگهباني و انتظامي و اداري زندان ممنوع مي باشد .
تبصره 2 - اگر زنداني از انجام وظيفه محوله در داخل زندان طبق مقررات اين آئين نامه خودداري نمايد با اعلام رئيس زندان تنبيه انضباطي خواهد شد .
فصل ششم - آموزش و پرورش
بند 1 - فعاليتهاي آموزشي
ماده 154 - بمنظور سواد آموزي و ارتقاء سطح معلومات و جلوگيري از اتلاف وقت زندانيان و همچنين تقويت اراده و پرورش فكر و استعدادهاي نهفته آنها در كليه زندانها از طريق وزارتخانه هاي مربوطه و مؤسسات آموزش علمي و حرفهاي و فني و دولتي يا وابسته به دولت و يا سازمانهاي خيريه و نهضت سواد آموزي، تحت نظر واحدهاي مربوط در زندان، آموزش حرفهاي، فني و مذهبي داده مي شود .
ماده 155 -زندانيان در مدت اقامت خود در زندان ب. ت. ب. مدت محكوميتشان و كيفيت و نوع برنامههاي آموزشي علمي، ديني و حرفهاي و فني پيش بيني شده در زندانها به فراگيري سواد و ادامه تحصيلات علمي، ديني وحرفهاي اشتغال خواهند داشت. شركت افراد كمتر از شصت سال در كلاسهاي سواد آموزي اجباري است .
ماده 156 - تدريس در آموزشگاههاي علمي، حرفهاي و فني زندانها با همكاري وزارتخانه ها و سازمانها و مؤسسات آموزش علمي، حرفهاي و فني وسيله مربيان علمي حرفهاي و طبق برنامه تنظيمي توسط واحدهاي مربوطه در زندان انجام مي گردد.
ماده 157 - آزمون ساليانه بايد مطابق برنامه رسمي وزارتخانه هاي مربوط در داخل زندانها بعمل آيد و به محصل هر كلاس گواهينامه رسمي بدون اشاره به زنداني بودن او با انجام تشريفات خاص كه جنبه تشويق به تحصيل داشته باشد اعطاء مي گردد.
ماده 158 - بمنظور كمك به بازسازي اجتماعي زندانيان و جذب كامل آنها در محيط اجتماعي سازمان زندانها مكلف است وسائل تحصيل ابتدائي، راهنمائي، متوسطه و عالي و دوره هاي تخصصي، علمي و حرفهاي و فني را براي علاقه مندان به ادامه تحصيل از طرق اجراي برنامه هاي عادي يا مكاتبهاي با رعايت مقررات مربوط از طريق وزارتخانه ها و مؤسسات ذيربط در داخل زندان فراهم نمايد .
ماده 159 - پرداخت هزينه هاي مربوط به تحصيلات عالي از طريق برنامه هاي عادي يا مكاتبهاي با خود زنداني است. اداره زندان مكلف است به هزينه زنداني كتب و وسائل لازم را تهيه و در اختيار او قرار دهد.
تبصره در صورتيكه زنداني به جهت عدم بضاعت قادر به پرداخت هزينه هاي مذكور در اين ماده نباشد پرداخت هزينه ها از طريق انجمن حمايت از زندانيان صورت مي گيرد .
ماده 160 - امتحانات نهائي ابتدائي، راهنمائي، متوسطه و عالي با نظارت مستقيم وزارتخانه ها و مؤسسات مربوط در داخل زندان انجام مي شود .
ماده 161 - زنداني با موافقت رئيس زندان به عنوان فعاليتهاي فردي و ممتاز علاوه بر اجراي برنامه هاي تحصيلي مي تواند مطالعات دانشگاهي، فني، حرفهاي و تحقيقاتي خود را شخصاً در زندان انجام دهد و وسائل و لوازم مورد نياز خود را با رعايت نظامات داخلي زندانها به هزينه شخصي خود و در صورت امكان به هزينه دولت از طريق مسئولين برنامه هاي آموزشي زندان تدارك نمايد .
ماده 162 - در هر زندان با جلب كمك و همكاري وزارتخانه ها و سازمانها و مؤسسات كتابخانه مجهزي ب. ت. ب. تعداد زندانيان تأسيس و كتب علمي، مذهبي، اخلاقي و فني در حد نياز براي مطالعه زندانيان تهيه مي شود زندانيان مي توانند در ساعات مقرر در كتابخانه به مطالعه پرداخته و با اجازه مسئولين كتابخانه كتاب بطور امانت از كتابخانه اخذ، سپس با رعايت نظافت كامل و بدون عيب و نقص آنرا عيناً به كتابخانه مسترد نمايند .
تبصره هر زنداني كه نسبت به حفظ نظافت و يا اعاده بموقع كتاب به كتابخانه مسامحه نمايد با نظر مسئول كتابخانه و موافقت رئيس زندان از عهده غرامت مربوطه بر خواهد آمد .
ماده 163 - استفاده از مجلات و روزنامه هاي مجاز در داخل زندان بلامانع است .
ماده 164 - با جلب كمك و همكاري نهادهاي ذيربط در زندان وسائل آموزشي سمعي و بصري لازم جهت زندانيان تدارك و تأمين مي گردد.
بند2 - فعاليتهاي مذهبي
ماده 165 - هنگام پذيرش زنداني دين رسمي او در برگه پرسشنامه درج و بمنظور تقويت و تحكيم مباني ديني زندانيان و اجراي آداب و مراسم ديني آنها با جلب كمك وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي از طريق مسئولين مربوطه زندان (در زندان محل) وسيله و تسهيلات لازم جهت انجام فرائض ديني آنها فراهم مي گردد.
ماده 166 -هر زنداني كه داراي يكي از اديان رسمي كشور باشد مي تواند در آسايشگاه عمومي يا انفرادي خود يك جلد كتاب آسماني، كتاب دعاي سجاده و مهر نماز جهت اجراي فرائض ديني خود نگهداري نمايد .
ماده 167 - هر زنداني كه داراي يكي از اديان رسمي كشور باشد در صورت لزوم مي تواند تقاضا نمايد تا پس از موافقت رئيس زندان نماينده مذهبي او در زندان حضور يافته و در اجراي آداب و مسائل مذهبي او را هدايت و ارشاد نمايد .
ماده 168 - در هر زندان در صورت امكان وسائل و امكانات ورزشي و تربيت بدني از قبيل تأمين كادر مربيان ورزشي و تدارك سالن سر پوشيده و زمين و وسائل لازم براي ورزشهاي فردي و گروهي فراهم مي گردد.
ماده 169 - بمنظور سلامت جسم و روح زندانيان، اجراي برنامه هاي ورزش صبحگاهي در زندانها براي زندانياني كه قادر به انجام ورزش مي باشند، اجباري است و طبق برنامهاي كه براي آنها تنظيم مي شود بايد حداقل روزانه نيم ساعت در هواي آزاد ورزش نمايند .
ماده 170 - زنداني مي تواند به پيشنهاد رئيس زندان و موفقت مديركل مربوطه و مقامات قضائي با اجراي تشريفات قانوني و انتظامي در مسابقات ورزشي و فعاليتهاي فرهنگي و مذهبي خارج از زندان شركت نمايد .
تبصره شركت در مسابقات خارج از كشور از شمول اين ماده مستثني است .
بند4 - تفريحاات [تفريحات] سالم
ماده 171 - بمنظور پرورش افكار و استعدادهاي هنري و ارتقاء سطح معلومات زندانيان بنا به پيشنهاد معاونت فرهنگي و موافقت رئيس زندان و با جلب كمك و همكاريهاي وزارتخانه ها و مؤسسات و سازمانهاي ذيربط، در زندانها برنامه هاي نمايش ماهانه ترتيب داده مي شود .
زندانياني در نمايشهاي ماهانه شركت خواهند كرد كه رئيس زندان از طرز كار و رفتار آنها رضايت داشته و صلاحيت اخلاقي آنها را شوراي طبقه بندي تأئيد نمايد. همچنين بمنظور پرورش روح و جسم زندانيان با پيشنهاد رئيس زندان و موافقت مديركل و تصويب شوراي طبقه بندي و موافقت مقامات قضائي مربوطه، زندانياني كه داراي حسن رفتار بوده و مقررات زندان را كاملاً اجرا مي نمايند، حداقل ماهي يكبار به نماز جمعه يا تفريحگاههاي عمومي شهر كه از سوي زندان به اين كار اختصاص داده شده اعزام خواهند شد. بديهي است حفاظت از زندانيان در چنين مواردي با رعايت مفاد اين آئين نامه بعهده مأمورين انتظامي زندان خواهد بود و در صورت لزوم از ساير نيروهاي انتظامي استفاده خواهد شد .
ماده 172 - نمايش فيلمهاي آموزنده و اخلاقي تحت نظر معاونت فرهنگي در زندان با جلب كمك و همكاري ادارا ت و سازمانهاي مربوطه با رعايت ماده قبل بلامانع است .
ماده 173 - زندانيان مي توانند در ساعات فراغت خود با رعايت نظم و ترتيب طبق برنامه تنظيمي از برنامه هاي راديو تلويزيون استفاده نمايند .
فصل هفتم - تخلفات و تشويقات زندانيان و روابط آنها
با يكديگر و مأموران زندان
بند 1 - روابط زندانيان با مأموران زندان
ماده 174 - اعتراض، شكايت و تقاضاي ملاقاتهاي دسته جمعي و اعتصاب زندانيان بكلي ممنوع است اما هر زنداني مي تواند شفاهاً و يا كتباً تقاضاي ملاقات با رئيس زندان را بنمايد و اگر اعتراضي دارد به قسمت حفاظت و بازرسي زندان ارائه و يا در صندوق شكايات بيندازد و به همين منظور صندوقهائي در محلهاي مناسب نصب و هفتهاي دو بار تخليه خواهد شد .
تبصره به گزارشهاي غير مربوط به زندان و بدون امضاء و مشخصات نويسنده ترتيب اثر داده نخواهد شد .
ماده 175 - هر زنداني بايد به محض اطلاع وقوع حوادث و پيش آمدهاي سوء احتمالي و اعمالي كه تحقق آن مخل نظم داخلي زندان مي گردد، مراتب را فوراً به مسئول امور نگهباني يا به هر يك از مقامات مسئول زندان گزارش دهد .
ماده 176 - تندخوئي، دشنام، اداي الفاظ ركيك، يا تنبيه بدني زندانيان و اعمال تنبيهات خشن و مشقت بار و موهن در زندانها بكلي ممنوع است. استفاده از دستبند فقط در موارد زير مجاز خواهد بود :
الف - براي جلوگيري از فرار زنداني هنگام اعزام بمراجع قضائي يا انتقال از زنداني به زندان ديگر و موارد مشابه.
ب - به دستور رئيس زندان يا قائم مقام او براي جلوگيري از خودزني و ايذاء و آزار ديگران يا ايراد خسارت به اموال .
تبصره 1 - تخلف از اين ماده موجب تنبيه اداري و انضباطي و معرفي مأمور متخلف به دستگاه قضائي خواهد بود .
تبصره 2 - در هنگام شورش زندانيان، مأمورين زندان نهايت سعي خود را در آرام نمودن زندانيان و جلوگيري از بروز خونريزي يا ايراد خسارت به افراد و اموال خواهند نمود و هرگاه موفق به برقراري نظم نگردند از ساير مأمورين نظامي و انتظامي محل استمداد نموده و با استفاده از وسائل لازم از جمله سلاحهاي ضد شورش جلوي گسترش آنها را گرفته و متخلفين را به دستگاه قضائي و شوراي انضباطي زندان معرفي خواهند كرد .
ماده 177 - استفاده از پابند فقط در صورتي مجاز است كه بوسيله دستبند يا تمهيدات ديگر نتوان زنداني را كنترل كرد (تشخيص اين موضوع با شوراي انضباطي است)
بند2 - روابط زندانيان با يكديگر
ماده 178 - كليه زندانيان اعم از محكومين و متهمين مكلف به حسن رفتار و سلوك با يكديگر و اطاعت از دستورات مأمورين زندان و رعايت كليه مقررات داخلي زندان هستند و در صورت تخلف حسب مورد در شوراي انضباطي مطرح و تصميمات متخذه درباره آنها اجرا خواهد شد .
ماده 179 - هرگاه زندانيان با يكديگر اختلافي داشته باشند بايستي موضوع را باطلاع نگهبان بند رسانده تا مدير داخلي زندان را در جريان امر قرار دهد و مدير داخلي موظف است بطريق مقتضي رفع اختلاف نمايد و هرگاه موفق به حل اختلاف نشود جريان را به رئيس زندان گزارش خواهد كرد تا رئيس زندان حسب مورد اقدام لازم بعمل آورد .
تبصره زد و خورد در زندان، خودزني، اقدام به خودكشي يا تهديد به انجام آن و هر نوع عملي كه طبق قوانين جمهوري اسلامي يا مقررات اين آئين نامه خلاف محسوب مي شود، ممنوع بوده و متخلف حسب مورد طبق نظر شوراي انضباطي تنبيه و يا در مراجع قضائي محاكمه خواهد شد .
بند 3 - طرز رسيدگي به تخلفات زندانيان و تشويق و تنبيه آنها
ماده 180 - هر زنداني كه بر خلاف مقررات اين آئين نامه و نظامات داخلي زندان اقدام نمايد به دستور رئيس زندان يا معاونين او به تخلفات او رسيدگي و پس از ثبوت تقصير در شوراي انضباطي مطابق ماده 180 تنبيه خواهد شد .
ماده 181 - بمنظور رسيدگي به تخلفات زندانيان رئيس زندان يا قائم مقام او شوراي انضباطي را با شركت اشخاص ذيل تشكيل مي دهد :
رئيس زندان يا جانشين او و معاونين يا مسئولين انتظامي و فرهنگي و قضائي و مسئول حفاظت اطلاعات زندان، تصميمات متخذه به اكثريت آراء معتبر است .
ماده 182 - تنبيهات انضباطي عبارتند از :
1- توبيخ كتبي با درج در پرونده شخصيت زنداني
2- محروميت استفاده از وسايل تفريحي و هواخوري تا يكماه
3- محروميت از ملاقات و مرخصي حداكثر تا سه ماه
4- زندان انفرادي تا يكماه
5- تغيير زندان با رعايت مقررات مربوطه
6- عدم پيشنهاد عفو و آزادي مشروط حداكثر تا يكسال
تبصره 1 - اعمال تنبيهات فوق مانع اختيارات قانوني دادستان نمي باشد .
تبصره 2 - در صورت تكرار تخلف، كيفرهاي فوق به تشخيص شوراي انضباطي تشديد خواهد شد .
تبصره 3 - در صورت لزوم پزشك زندان هر روز بايد از زندانيانيكه به زندان انفرادي اعزام شده اند بازديد و معاينه بعمل آورده و در حفظ سلامتي و تأمين بهداشت آنها مراقبت و تدابير لازم بعمل آورد .
ماده 183 - شوراي انضباطي پس ازاتخاذ تصميم مي تواند تنبيهات مقرره را به اكثريت آراء كلاً يا جزاء به مدت شش ماه تعليق نمايد هرگاه در اينمدت زنداني مرتكب تخلف يا جرمي نشود اجراي تنبيهات مذكور كان لم يكن مي گردد در غير اينصورت علاوه بر مجازات تخلف يا جرم ارتكابي اخير، تنبيهات مقرره در تصميم شوراي انضباطي نيز بمورد اجراء گذارده خواهد شد .
ماده 184 - آراء شوراي انضباطي در خصوص تنبيه زندانيان بدستور رئيس زندان يا جانشين او اجرا و صورتمجلس حاكي از ذكر نوع تنبيه و اجراي آن تنظيم و در پرونده زنداني درج و بايگاني مي گردد. هرگاه زنداني متخلف از تاريخ آخرين تخلف خود بمدت يكسال مرتكب تخلف يا جرم ديگري نشود و از خود مستمراً حسن اخلاق و رفتار نشان دهد آثار تبعي تنبيه مقرر منتفي و در غير اين صورت در مواقع عفو و بخشودگي در جدول رفتار زنداني بعنوان امتياز منفي منظور و مورد نظر قرار خواهد گرفت .
ماده 185 - هرگاه اعمال ارتكابي زنداني علاوه بر تخلف انضباطي واجد وصف جزائي يا حقوقي باشد ضمن محكوميت به تنبيهات مندرج در آئيننامه مراتب به دادسراي محل جهت اتخاذ تصميم قانوني گزارش مي شود و توسط رئيس يا معاونت قضائي زندان تا حصول نتيجه پيگيري خواهد شد .
بند4 - نحوه جبران خساراتيكه زندانيان به اموال زندان وارد ميآورند
ماده 186 - زنداني مكلف است كليه خساراتي را كه به زندان وارد مي كند جبران نمايد و در صورت عمدي بودن يا عدم پرداخت طبق مقررات قانوني به مراجع قضائي معرفي مي گردد.
تبصره در صورتيكه وجه خسارت يا جريمه تا مبلغ پانصد هزار ريال باشد رئيس زندان يا قائم مقام او مي توانند وجه مذكور را از حساب يا وجه مربوطه به زنداني برداشت نمايند. در اين صورت موضوع كتباً به زنداني ابلاغ مي گردد.
بخش سه - رابطه زنداني با خارج از زندان
فصل اول - ملاقات زندانيان
ماده 187 - كليه زندانيان اعم از متهم و محكوم تحت نظارت كامل و طبق مقررات اين آئيننامه مجاز به داشتن ارتباط با بستگان و آشنايان خود مي باشند و اين ارتباط بوسيله ملاقات و مكاتبه انجام مي پذيرد.
تبصره 1 ـ چنانچه ملاقات يا مكاتبه متهمي مخالف حسن جريان بازپرسي يا محاكمه باشد بازپرس يا دادستان ميبايست كتباً ملاقات با زنداني يا مكاتبه وي را ممنوع اعلام كنند. در اينصورت و در مدت ممنوعيت حسب مورد ملاقات با زنداني و يا مكاتبه او فقط با اجازه كتبي بازپرس يا داديار تحقيق يا دادستان مجاز ميباشد. تخلف از مفاد اين تبصره موجب تعقيب انتظامي يا اداري متخلف خواهد بود. ولي به مجرد شروع محاكمه وكيل مدافع شخص بازداشت شده حق خواهد داشت كه با او ملاقات نمايد و هيچيك از مأموران انتظامي يا اداري و قضائي نمي توانند به هيچ وجه از اين ملاقات جلوگيري نمايند.
ماده 188 ـ محل ملاقات عمومي زندانيان حتي الامكان بايستي مجهز به ديوارهاي شيشهاي و نشكن و وسايل تلفن و لوازم ضد صوت باشد و وسائل مذكور بايد طوري تعبيه گردد كه هنگام ملاقات و مكالمه زندانيان با اشخاص مزاحمت براي سايرين فراهم نگردد و مكالمات به سهولت انجام پذيرد.
تبصره مسئولين زندانها ميتوانند براي بناي چنين محلهائي كه در جهت رفاه خانواده زندانيان احداث ميگردد از اعتبارات انجمنهاي حمايت از زندانيان محل استفاده نمايند.
ماده 189 ـ زوج يا زوجه، پدر، مادر، برادر و خواهر و فرزندان زنداني حق دارند طبق شرايط ملاقاتهاي هفتگي با زنداني ملاقات كنند و ساير بستگان و دوستان زنداني در صورت لزوم با كسب اجازه از طرف رئيس زندان يا داديار ناظر زندان ميتوانند ملاقات كنند.
ماده 190 ـ زندانياني كه حسن رفتار و كردار داشته باشند با صلاحديد رياست زندان ميتوانند با همسر و فرزندان و پدر و مادر و برادر و خواهر خود با حضور مأمور مراقب ملاقات حضوري نمايند.
ماده 191 ـ زندانيان مؤسسات كشاورزي، صنعتي و خدماتي نيز ميتوانند حداقل هفتهاي يكبار با اشخاص مذكور در ماده 187 ملاقات نمايند. محل ملاقات اين گروه از زندانيان در محل مناسبي كه به اين منظور اختصاص داده ميشود انجام خواهد شد در اين صورت حضور يك مأمور مراقب ضروري است.
ماده 192 ـ زندانيان با موافقت رئيس زندان يا داديار ناظر زندان در مواردي ميتوانند ملاقات خصوصي بدون حضور مراقب با همسر و فرزندان خود داشته باشند.
ماده 193 ـ وكلاي دادگستري در صورت داشتن و كالتنامه رسمي براي حفظ حقوق موكل زنداني خود هر موقع ضرورت ايجاب نمايد ميتوانند با اخذ مجوز كتبي از دادستان يا داديار ناظر زندان در ساعات اداري به زندان مراجعه و با ارائه وكالتنامه رسمي به رئيس زندان در صورت امكان در اتاق مخصوص و مجزا از اتاق ملاقات عمومي با موكلان خود ملاقات نمايند و در صورت ممنوع الملاقات بودن زنداني، ملاقات با نظر مقامات قضائي مربوطه انجام ميگيرد.
تبصره كانون وكلا ميتواند در هر زندان به هزينه خود با نظر سازمان زندانها اتاقي بسازد كه براي ملاقات وكلاي دادگستري با موكلان زنداني آنها اختصاص داده شود.
ماده 194 ـ ملاقات دادستان و بازپرس يا جانشين وي يا داديار تحقيق يا رئيس دادگاه رسيدگي كننده به پرونده متهم در حوزه قضائي كه درخواست شود بايد بدون حضور نگهبان انجام گردد.
ماده 195 ـ برنامه ملاقات عمومي در هر زندان از نظر روز و ساعت متناسب با فصول سال و نياز هر محل بوسيله رئيس زندان تهيه و با تصويب مديركل مربوطه آگهي ميشود.
تبصره 1 ـ برنامه ملاقات بايد بگونهاي تنظيم شود كه زنان و مردان ملاقات كننده و ملاقات شونده بتوانند بطور جداگانه با يكديگر ملاقات نمايند.
تبصره 2 ـ برنامه ملاقات عمومي بايد بگونهاي تنظيم شود كه هر زنداني حداقل هفتهاي يكبار ملاقات داشته باشد و مدت آن كمتر از 20 دقيقه نباشد.
ماده 196 ـ علاوه بر رئيس زندان، بازپرس يا جانشين او، داديار تحقيق پرونده متهم، دادستان و داديار ناظر زندان و رئيس دادگاه رسيدگي كننده به پرونده متهم تا زمان صدور حكم در صورت تشخيص ضرورت ميتوانند كتباً اجازه ملاقات زنداني را با اشخاص مجاز در آئيننامه صادر نمايند.
تبصره در صورتيكه براي زنداني از سوي شوراي انضباطي محدوديت ملاقات در نظر گرفته شود موضوع با ذكر دليل به مراجع مذكور در ماده فوق اعلام تا از دادن ملاقات خودداري نمايند.
ماده 197 ـ رئيس زندان ميتواند تسهيلات ملاقات زندانيان بيمار را كه در بيمارستان بستري بوده يا قادر به حركت نيستند با نظر پزشك فراهم آورد.
ماده 198 ـ رد و بدل كردن نامه و اشياء مجاز بدون اجازه رئيس زندان بهر نحو از انحاء بين ملاقات كننده و زنداني بكلي ممنوع ميباشد و مأمور ملاقات موظف به حفظ انتظام و انضباط كامل و اجراي دقيق ملاقات خواهد بود.
تبصره تخلف مأمور ملاقات و يا قصور و تفصير وي موجب تعقيب انتظامي يا اداري خواهد بود.
ماده 199 ـ ملاقات اتباع بيگانه بايد با حضور يكنفر مترجم رسمي مورد اعتماد زندان انجام شود مگر آنكه مكالمات بزبان فارسي انجام گيرد. پرداخت دستمزد مترجم بعهده متقاضي يا انجمن حمايت زندانيان است.
ماده 200 ـ ملاقات نماينده سياسي و كنسولي با اتباع زنداني خود با معرفي وزارت امور خارجه و با اجازه دادستان يا داديار ناظر زندان با هماهنگي رئيس زندان خواهد بود.
ماده 201 ـ زندانيانيكه كشور آنها در ايران نماينده سياسي ندارند ميتوانند با رعايت ماده فوق با نماينده سياسي و كنسولي دولتي كه سرپرستي آنها را بعهده گرفته ملاقات نمايند.
ماده 202 ـ در تمام مواردي كه شخص خارجي با زنداني ملاقات مينمايد بايد با حضور يكنفر مأمور انتظامي زنداني كه حتي الامكان بزبان زنداني آشنائي داشته باشد صورت گيرد و صحبت بايد بدون نجوا و با صداي بلند باشد. اگر مأموران مسئول ملاقات موضوع مذاكره طرفين را بر خلاف مقررات و نظامات داخلي زندان تشخيص دهد بايد فوراً به ملاقات خاتمه دهد و چگونگي امر را به رئيس زندان گزارش نمايد.
تبصره 1 : از ملاقات كنندگان عنداللزوم بهنگام ورود به محوطه زندان بازرسي دقيق بعمل ميآيد.
تبصره 2 : ورود و خروج اشياء و لوازم صوتي و تصويري و عكسبرداري و فرستنده و گيرنده و امثالهم توسط ملاقات كنندگان ممنوع است.
ماده 203 ـ رؤساي زندانها بايد ترتيبي اتخاذ نمايند تا سالن انتظار جهت استقرار ملاقات كنندگان مجهز به سرويس، فروشگاه و ساير وسائل رفاهي باشد و تدابيري اتخاذ گردد تا ملاقات كنندگان از مسير مخصوص جداي از محوطه عمومي زندان به قسمت محل ملاقات هدايت شوند.
ماده 204 ـ در تمامي موارد تنظيم برنامه ملاقات از نظر روز و ساعت و طول مدت ملاقات و چگونگي و كيفيت آن با نظر رئيس زندان خواهد بود.
فصل دوم مكاتبات زنداني
ماده 205 ـ زنداني كه ممنوع الملاقات نباشد ميتواند حداكثر در هفته دو نامه با رعايت موازين شرعي و قانوني بعنوان اشخاص مشروحه زير نوشته و بوسيله نامه رسان زندان ارسال دارد:
همسر و فرزندان، پدر و مادر، برادر و خواهر، قيم قانوني و وكيل رسمي يا بديگر بستگان و دوستان نزديك خود نامه به مراجع رسمي با حضور مسئول قسمت ارسال نامه ها امضاء و انگشت زده ميشود و اثر انگشت و امضاء نويسنده وسيله مسئول فوق گواهي شده و به مهر قسمت مربوطه ممهور ميگردد.
تبصره 1 ـ زنداني ممنوع الملاقات ميتواند با اجازه مقامات قضائي مربوطه در صورت لزوم نامه سرگشاده بخانواده يا وكيل رسمي نوشته و پس از تأييد مقام قضائي ارسال دارد.
تبصره 2 ـ هر زنداني ميتواند با رعايت موازين شرعي و قانوني ماهي يك نامه سرگشاده بعنوان مقامات زير نوشته و توسط نامه رساني زندان ارسال دارد:
رياست جمهوري ـ رياست مجلس شوراي اسلامي ـ رياست قوه قضائيه ـ وزير دادگستري ـ رئيس ديوان عالي كشور ـ دادستان كل كشور ـ رئيس سازمان بازرسي كل كشور ـ دادستان انتظامي قضات ـ رئيس دادگاه دادستان مربوطه ـ داديار يا بازپرس مربوطه ـ داديار ناظر زندان و رئيس سازمان زندانها و اقدامات تأميني و تربيتي كشور.
ماده 206 ـ در مواقع ضروري و فوق العاده زنداني ميتواند با اجازه رئيس زندان بيش از حد مقرر با بستگان خود يا مقامات صلاحيتدار قانوني با كسانيكه بنحوي از انحاء در تعليم و تربيت و حل مشكلات شخصي و خانوادگي و اجتماعي او صالح و مؤثر باشند با رعايت مقررات مربوطه مكاتبه نمايد.
ماده 207 ـ نامه هاي صادره و وارده زنداني بايد بوسيله رئيس زندان يا مسئول قسمت ارسال نامه هاي زندانيان كه بايد از بين مأموران مجرب و مورد اعتماد زندان انتخاب شود دقيقاً بررسي و مطالعه شده و پس از امضاء و مهر قسمت مذكور به مقصد ارسال شود.
ماده 208 ـ نامه هائي كه مندرجات آن مفسده انگيزه [انگيز] يا مخالف با نظامات زندان يا خلاف نظم عمومي و اخلاق حسنه و عفت عمومي بوده و موجب هتك حرمت اشخاص شود يا متضمن الفاظ ركيك و مستهجن و فحش و ناسزا و تهديد و يا تهمت و افترا باشد همچنين عرضحالهاي غير موجه و مكرر درباره موضوعاتي كه قبلاً مورد رسيدگي قرار گرفته و تهيه و ارسال آنها صرفاً بمنظور مزاحمت باشد بدستور رئيس زندان ضبط شده و نويسنده نامه طبق مقررات اين آئيننامه تنبيه و تحت تعقيب جزائي قرار خواهد گرفت.
ماده 209 ـ متن نامه ها بايد با خط خوانا و روشن و به زبان فارسي نوشته شده و موضوع آن درباره بيان حقايق مربوط به اوضاع و احوال خانوادگي و شخصي و جريان دعواي مربوطه به نويسنده نامه باشد.
ماده 210 ـ كليه نامه هاي صادره بايد در دفتر خصوصي ثبت و نام و نام خانوادگي و مشخصات كامل شماره قرار يا دادنامه، شماره زنداني، شماره آسايشگاه نويسنده نامه و نشاني و عنوان گيرنده با خط خوانا روي پاكت نوشته شود تا در صورت برگشت آن با استفاده از مندرجات دفتر مذكور عيناً به نويسنده نامه مسترد شود.
ماده 211 ـ نامه هائي كه به زبان خارجي نوشته ميشود اگر در محل براي ترجمه و بررسي آن وسيلهاي موجود نباشد بايستي عيناً به اداره كل زندانها و نهايتاً سازمان زندانها ارسال گردد تا پس از بررسي هاي لازم چنانچه ارسال آن به مقصد بدون مانع باشد جهت ارسال به زندان مربوطه اعاده شود.
ماده 212 ـ زندانيان اتباع خارجه ميتوانند از طريق وزارت امور خارجه با نماينده سياسي و كنسولي خود مكاتبه نمايند و نامه هاي آنها بايد طبق مقررات اين آئيننامه بررسي و به مقصد فرستاده شود.
ماده 213 ـ در مواقع ضروري ارتباط زنداني بوسيله تلگراف يا تلفن با اشخاص يا مقامات رسمي با رعايت مقرات اين آئيننامه و موافقت قبلي رئيس زندان با هزينه شخصي زنداني بلااشكال است.
ماده 214 ـ واحدهاي بازرسي ادارات كل موظفند براي هر زندان صندوق شكايات تهيه و در دسترس زندانيان قرار دهند تا در صورتيكه زندانيان از امور بازداشتگاه يا زندان شكايت داشته باشند بتوانند شكايت خود را با ذكر دليل ضمن نامهاي كه هويت دقيق زنداني روي پاكت قيد شده باشد مستقيماً در صندوق مذكور قرار دهند اين صندوق هر ده روز يكبار بازرسي اداره كل باز و شكايت آن بوسيله واحد بازرسي تعيين ميشود.
ماده 215 ـ توزيع و قبول نامه هاي زندانيان از ساعت 11 صبح الي 14 ميباشد. جز در موارد اضطراري و يا وصول تلگراف و يا هر نامه بايستي حداكثر ظرف 2 روز از تاريخ وصول بدست زنداني يا مرجع مربوطه برسد.
ماده 21 [216] ـ در صورتيكه زنداني از نحوه اجراي بازداشت يا حبس خود و يا هر امر ديگر از امور بازداشتگاه و زندان شكايت داشته باشد ميتواند شكايت خود را با ذكر دليل ضمن نامهاي سربسته مستقيماً به رئيس زندان اعلام نمايد و نامبرده مكلف است اين قبيل نامه ها را به مراجع مربوطه ارسال دارد.
فصل سوم : طرز دريافت مرسولات پستي و هدايا
ماده 217 ـ زنداني ميتواند كتب مذهبي و علمي و تحصيلي و هر كتاب يا نشريه مجاز را با نظر مسئول فرهنگي زندان دريافت و مطالعه نمايد.
ماده 218 ـ زنداني مجاز نيست در مدت اقامت خود در زندان از خارج لباس و يا مواد خوراكي دريافت نمايد ليكن ملاقات كنندگان مجازند از فروشگاههاي زندان هدايائي ابتياع نمايند كه اين هدايا توسط مأمورين زندان به زنداني تحويل ميشود.
تبصره هر زنداني ميتواند 10 روز قبل از آزادي از خارج لباس دريافت نمايد و اين لباس به انبار تحويل ميگردد تا زنداني هنگام خروج از آن استفاده نمايد.
ماده 219 ـ مرسولاتي كه توسط پست براي زنداني ارسال ميشود به وسيله مأمورين زندان بازديد و تحويل گرفته ميشود. چنانچه مرسولات از اشيائي باشد كه نگهداري آن جرم محسوب ميگردد. مراتب ضمن گزارش جهت اتخاذ تصميم به مقام قضائي ذيصلاح اعلام و در صورتيكه نگهداري آنها در داخل زندان ممنوع باشد به خانواده زنداني مسترد و يا جزو اموال زنداني محسوب و تا آزادي وي ضبط خواهد شد.
فصل چهارم : مرخصي زندانيان
ماده 220 (منسوخه 06ˏ07ˏ1376) ـ در مواردي از قبيل ازدواج فرزندان، فوت بستگان نسبي يا سببي درجه اول از طبقه اول يا ابتلاء آنان به بيماري كه به علت آن براي مدت طولاني قادر به حركت نباشد، رئيس زندان ميتواند زنداني را تحت مراقبت مأمورين با لباس شخصي به مدت حداكثر 8 ساعت به خارج از زندان اعزام دارد. و پس از ملاقات يا پايان مراسم به زندان اعاده ميگردد. موضوع لازم است به دادستان يا داديار ناظر زندان گزارش شود.
تبصره(منسوخه 06ˏ07ˏ1376) : آن دسته از زندانيان كه در مدت تحمل كيفر در زمينه حفظ قرآن مجيد با التزام عملي به ساير احكام توقيفاتي بدست آورند علاوه بر ده روز مرخصي ساليانه مي توانند بازاء حفظ هر جزء قرآن از پنج روز مرخصي با رعايت شرايط ذكر شده در آئين نامه زندانها استفاده كنند.
ماده 221 (منسوخه 06ˏ07ˏ1376) ـ محكومين به كلاهبرداري و چك بلامحل بيش از ده ميليون ريال، حبس ابد، اعتياد، قاچاق مواد مخدر، اختلاس، ارتشاء، سرقت، سرقت مسلحانه، جاسوسي، اقدام عليه امنيت كشور، محكومين به حدود الهي، دائر كنندگان مراكز فساد «عشرتكده» محكومين به قصاص و زندانياني كه تحت قرار بوده به هيچ وجه نمي توانند از مرخصي استفاده نمايند.
ماده 222 (منسوخه 06ˏ07ˏ1376) ـ زندانيان واجد شرايط استفاده از مرخصي فقط در محدوده اي مجاز به تردد هستند كه از طريق مرجع قضائي صراحتاً تعيين شده باشد.
تبصره(منسوخه 06ˏ07ˏ1376) : به منظور اطلاع از وضعيت زنداني در طول مرخصي لازم است تاريخ شروع و خاتمه مرخصي و محل تردد زنداني به نزديكترين يگان انتظامي به وسيله زندان كتباً اعلام گردد تا مراقبت لازم معمول گردد.
ماده 223 (منسوخه 06ˏ07ˏ1376) ـ در صورت غيبت زنداني برابر تبصره ماده 547 قانون مجازات اسلامي «تعزيرات» با صدور حكم مرجع قضائي نسبت به وي اقدام خواهد گرديد. و علاوه بر آن تا پايان محكوميت از امتياز مرخصي محروم مي گردد.
تبصره 1 ـ مرخصي اعطائي از سوي مقامات قضائي در صورتي اجرا ميشود كه اخلاق و رفتار زنداني مورد تأييد مسئولين زندان باشد.
تبصره 2 ـ زنداني در هر شش ماه نمي تواند بيش از يك بار از مرخصي استفاده كند و زماني كه در مرخصي بسر ميبرد حق خروج از حوزه قضائي مربوطه را ندارد مگر با اجازه كتبي دادستان و با اطلاع كتبي به زندان.
تبصره 3 ـ به كسانيكه در بازداشت موقت بسر ميبرند و يا بدليل عجز از پرداخت وثيقه يا معرفي كفيل در بازداشت بسر ميبرند مرخصي اعطاء نخواهد شد مگر بدستور و مسئوليت مقام قضائي رسيدگي كننده به پرونده.
تبصره 4 ـ در صورت لزوم توسط مقام اعطاء كننده مرخصي از زنداني تضمين با تعهد كافي براي بازگشت به زندان اخذ خواهد شد اگر زماني پس از پايان مرخصي در وقت معين خ. ر. ب. زندان معرفي ننمايد. علاوه بر اقدام قانوني ايام مرخصي جزء ايام بازداشت وي محسوب نخواهد شد.
فصل پنجم : انتقال، اعزام و بدرقه زنداني
ماده 224 ـ هر متهم يا محكوم در بازداشتگاه و زنداني كه در حوزه قضائي صادر كننده قرار يا حكم قرار دارد نگهداري ميشود. مگر در مواردي كه دادگاه صادر كننده حكم مطابق قانون محل ديگري را براي تحمل كيفر تعيين نمايد.
ماده 225 ـ تعيين محل نگهداري محكومين و متهمين خطا كاران در حوزه قضائي و تعيين ساعات و دفعات و نوع ملاقات و ساير ترتيبات انجام ملاقات و مرخصي و اعزام زنداني به مؤسسات صنعتي و كشاورزي و خدماتي و مراكز درماني و تربيتي و آموزشي و مراجع قضائي و نقل و انتقال آنان با رعايت مفاد اين آئين نامه بر عهده سازمان ميباشد.
ماده 226 ـ رؤساي زندانها و مؤسسات صنعتي، كشاورزي و خدماتي موظفند هر دو ماه يكبار در صورت تقاضاي محكوم و يا رأساً به تشخيص خود تغيير نوع زندان محكوم را بر حسب بهبود وضع اخلاقي محكوم يا تنزل آن به مركز پذيرش و تشخيص پيشنهاد كنند تا براي اتخاذ تصميم در شوراي طبقه بندي مطرح گردد.
ماده 227 ـ در هر مورد كه نگهداري زنداني در زندان محلي مخالف مصالح آن شهرستان يا استان باشد با موافقت مقامات قضائي مربوطه و تعيين محل انتقال بوسيله اداره كل زندانها با جلب نظر شوراي طبقه بندي به حوزه قضائي ديگري منتقل ميشود.
ماده 228 ـ انتقال محكومين به زندان ديگر با پيشنهاد رئيس زندان و تصويب شوراي طبقه بندي و موافقت مديركل يا به دستور رياست سازمان انجام ميپذيرد.
تبصره 1 ـ انتقال زنداني از حوزه قضائي به حوزه قضائي ديگر مستلزم موافقت دادستان مربوطه و مديركل مبداء و مقصد خواهد بود.
تبصره 2 ـ پس از انتقال زنداني به زندان جديد كليه امور قضائي و اجرائي بعدي به عهده دادستان حوزه قضائي زندان جديد خواهد بود بديهي است دادستان مبدأ به دادستان مقصد نيابت قضائي اعطاء خواهد نمود.
تبصره 3 ـ زنداني يا خانواده او ميتوانند تقاضاي خود را در مورد انتقال به رئيس زندان مقصد يا مبدأ تقديم نموده تا طبق مفاد اين ماده عمل شود. در اينصورت هزينه هاي متعلقه بعهده زنداني است.
ماده 229 ـ اعزام و بدرقه زنداني به دادگاه يا دادسرا بايد بوسيله دو نفر مأمور مراقب بنحوي كه يكي بدون سلاح و ديگري مجهز به سلاح (مسلح و به ضامن) باشد به ترتيب زير انجام شود:
در مواقعي كه زنداني با وسائط نقليه زندان به دادگاه و ساير مراجع اعزام ميشود بايد دو دست او در داخل اتومبيل بوسيله دستبند مقيد گردد. بمحض پياده شدن از وسيله نقليه مذكور يا مواقعيكه زنداني بدون وسائط نقليه بدرقه ميشود بايستي دست راست او بوسيله دستبند به دست چپ مأمور بدون سلاح مقيد شود و مأمور ديگري كه به سلاح كمري مجهز است با فاصله دو قدمي پشت سر او حركت كند.
در مواقعيكه زنداني به دادگاه و يا دفتر كار ساير مراجع قضائي وارد ميشود مأموران بدرقه و محافظان او نيز وارد آنجا خواهند شد و بدستور مقامات قضائي دستبند زنداني باز ميشود و در صورتيكه دستور خروج مأموران از اطاق صادر گردد به مسئوليت مقام دستور دهنده پس از امضاء اجازه نامه كه نمونه اش منضم به اين آئين نامه ميباشد مأموران بدرقه پشت درب اطاق مراقب و محافظ زنداني خواهند بود. در صورت تشخيص رئيس زندان ممكن است از زدن دستبند به دست زنداني صرفنظر شود.
تبصره 1 ـ در مواقع بدرقه زندانيان بايد حتي المقدور آنها را از جاي خلوت عبور داده و از توهين و سرزنش اشخاص در امان داشت.
تبصره 2 ـ براي انتقال دسته جمعي يا گروهي زندانيان به تعداد كافي از مأمورين مراقب استفاده خواهد شد.
ماده 230 ـ حتي الامكان بايد ترتيبي اتخاذ شود كه احتياجات درماني و بهداشتي زندانيان بيمار در داخل زندان بوسيله مؤسسات مسئول تأمين شود تا به انتقال زنداني به خارج از زندان نيازي نباشد.
معهذا در موارد ضروري و فوري خروج زنداني از زندان براي معالجه بايستي با تأئيد پزشك قانوني يا پزشك بهداري زندان و اجازه رئيس زندان و اطلاع داديار ناظر زندان باشد.
فصل ششم ـ روابط عمومي
ماده 231 ـ زندانيان ميتوانند از اخبار كشور از طريق وسايل ارتباط جمعي مجاز در داخل زندان مانند راديو، تلويزيون، و حداقل يك روزنامه كثيرالانتشار اطلاع حاصل نمايند.
ماده 232 ـ در صورت امكان در هر زندان ميبايست زير نظر واحد فرهنگي نشريه ماهانه منتشر و اطلاعات مربوط به فعاليتهاي اصلاحي و ارشادي زندانيان و مقررات انتظامي زندان با درج مقالاتي كه بوسيله مربيان يا زندانيان تهيه ميشود در آن منعكس گردد. زنداني حق ندارد در ضمن مقالات خود كمكهاي مادي يا انجام خدمتي را از مردم طلب نمايد و مطالب مندرج در نشريه داخلي زندان بايد صرفاً واجد جنبه هاي اخلاقي، تربيتي، علمي، تفريحي و سرگرم كننده باشد.
ماده 233 ـ اجازه بازديد از زندان بدستور كتبي مديركل زندانها فقط به كساني داده ميشود كه در رشته هاي مربوط به علوم مذهبي، اجتماعي، اخلاقي، تربيتي، جزائي و علوم اداره زندانها تدريس و يا تحقيق مينمايند يا آنهائيكه در انجمنهاي خيريه به فعاليتهاي مذهبي، اجتماعي و اصلاح زندانيان عضويت دارند.
تبصره 1 ـ بازرسان قوه قضائيه و سازمان بازرسي كل كشور و مأمورين معرفي شده از سوي سازمان زندانها از شمول اين ماده مستثني ميباشند.
بصره [تبصره] 2 ـ ورود با سلاح گرم يا سرد به داخل زندانها بطور كلي ممنوع است و تخلف از آن بر حسب مورد موجب تعقيب انتظامي يا اداري خواهد بود.
ماده 234 ـ عكس برداري، ردوبدل كردن اشيا، نامه، حمل ضبط صوت، ربين [دوربين] عكاسي، مواد ممنوعه و نظاير اين قبيل اعمال براي بازديد كنندگان در مواقع بازديد ممنوع ميباشد.
ماده 235 ـ بازديد كنندگان بايد قبلاً اجازه مخصوص به امضاء رئيس زندان اخذ و به هنگام ورود برگ شناسائي و اجازه كتبي خ. ر. ب. مسئول امور نگهباني زندان ارائه دهند، ساعت ورود و مشخصات كامل و علت بازديد و ساعت خروج آنها بايد در دفتر مخصوص بازديد كنندگان ثبت گردد هرگاه بازديد كننده نظرات اصلاحي يا انتقادي داشته باشد نتيجه مشاهدات و استنباطات خود را در دفتر مزبور منعكس مينمايد در اين صورت مراتب بايد از طريق اداره كل به سازمان زندانها و اقدامات تأميني و تربيتي گزارش شود تا از اينگونه همكاريها و راهنمائيها در بهبود وضع زندانها حداكثر استفاده بعمل آيد.
ماده 236 ـ تهيه فيلم و خبر انتشار شرح احوال و عكس زندانيان بطوريكه باعث شناسائي و رسوائي آنها نشود و يا خود كتباً به آن رضايت دهند، با اجازه معاونت فرهنگي سازمان زندانها مجاز خواهد بود.
فصل هفتم ـ امور خصوصي و خانوادگي زندانيان
ماده 237 ـ تقاضاي ازدواج يا طلاق زنداني باطلاع دادستان محل ميرسد انجام عقد نكاح و طلاق و تنظيم هرگونه سند معامله و قرارداد يا تعهديكه يكطرف آن زنداني باشد بايستي با اجازه دادستان يا داديار ناظر زندان در زندان بوسيله يكي از سردفتران اسناد رسمي با شرايط عادلانه تر از ساير دفاتر اسناد رسمي انجام پذيرد تا موجب تضييع حقوق زنداني يا اشخاص حقيقي و حقوقي ديگر نشود.
ماده 238 ـ براي تسهيل بازگشت زندانيان به زندگي عادي بايد در حفظ روابط و علايق خانوادگي آنان اهتمام لازم بعمل آيد به همين منظور مددكاران اجتماعي در زندانها موظفند بطور منظم با زنداني، در تماس بوده با جلب اعتماد زنداني در رفع مشكلات و تأمين احتياجات مادي و معنوي او و خانودهاش از طريق دواير ذيربط و نتيجتاً در ايجاد روابط حسنه با خانواده و تحكيم مباني آن مؤثر و مفيد واقع شوند، تماس ساير مأمورين زندان با خانواده زنداني ممنوع و موجب تعقيب انتظامي يا اداري است.
تبصره ارتباط با خانواده زنداني توسط مددكار الزاماً با هماهنگي و اطلاع رياست زندان خواهد بود.
بخش چهار : مقررات مربوط به نحوه آزادي زندانيان
فصل اول : آماده سازي زندانيان براي خروج از زندان
ماده 239 ـ از جمله وظائف مهم مددكاران اجتماعي زندان آماده نمودن زندانيان براي بازگشت به محيط خارج از زندان ميباشد، مددكاران اجتماعي بايد خصوصاً در ماههاي آخر محكوميت هر زنداني سعي نمايند برنامه سازگاري زنداني را با زندگي اجتماعي عادي خارج از زندان تنظيم و منطبق نموده و با استفاده از امكانات موجود در اين زمينه اهتمام بعمل آورند.
ماده 240 ـ اجراي احكام و سجل كيفري زندان موظف است آخر هر هفته صورت محكوماني را كه دو ماه به پايان محكوميت آنان باقي مانده است تهيه و به قسمت رسيدگي و مددكاري تسليم نمايد اداره مراقبت بعد از خروج با همكاري و كمك انجمن حمايت زندانيان و انجمنهاي خيريه و ادارات كاريابي و مشاغل وزارت كار و امور اجتماعي نسبت به زندانيانيكه مأوي و شغلي ندارند حداقل تا سه ماه پس از آزادي از زندان حمايت مادي و معنوي بعمل ميآورند.
ماده 241 ـ دو ماه قبل از موعد آزادي اتباع بيگانه از زندان مراتب بايد كتباً از طريق وزارت امور خارجه به نمايندگان سياسي و امور كنسولي كشور متبوع آنها اطلاع داده شود تا عندالاقتضاء نسبت به تعيين وضع آنها بعد از خروج از زندان پيش بيني و اقدام لازم بعمل آورند.
ماده 242 ـ در مورد زندانيان بي بضاعت كه پس از آزادي از زندان ميخواهند بموطن خود مراجعت نمايند بايستي رئيس زندان پيش بيني هاي لازم را بعمل آورده موجبات اعزام آنها را به مقصد مورد نظر فراهم سازد هزينه سفر آنها بوسيله اداره زندان يا انجمن حمايت زندانيان تأمين و پرداخت خواهد شد.
ماده 243 ـ زندانيان بيمار و بي بضاعتي كه در حال بيماري آزاد ميشوند بايستي از طريق انجمن هاي حمايت زندانيان تا حصول بهبودي و توانائي انجام كار مايت قرار گيرند و چنانچه از كار افتاده يا معلول باشند ب. ت. ب. امكانات انجمن و طبق مقررات از آنها حمايت شود.
ماده 244 ـ مسئولان و كاركنان واحد فرهنگي به طور مستمر با زندانيان در تماس بوده ضمن موعظه مذهبي و تعليم مباني عقيدتي اسلام و تبليغ و راهنمائي لازم نسبت به تهذيب و تزكيه نفس و تحكيم مباني زندانيان و الفت آنان به اخلاق اسلامي و علاقه آنان به زندگي سالم و عمل صالح اقدام نموده و در حل مشكلات روحي و تسكين دروني و ايجاد اميد به اصلاح و زندگي صحيح در آنان جهت بازگشت مجدد به جامعه و ادامه زندگي سالم اجتماعي تلاش مينمايند اجراي برنامه هاي نماز و عبادات برعهده كاركنان يا نمايندگان اين واحد است.
ماده 245 ـ روانشناسان تربيتي زندان موظفند با همكاري مددكاران اجتماعي و استفاده از پرونده شناسائي شخصيت زندانيان ضمن اتخاذ روش تحليلي علل ناسازگاري، ناراحتي هاي رواني آنان را مورد بررسي و امعان نظر قرار داده پس از گزارش نظرات خود به شوراي طبقه بندي نسبت به مداواي آنان اهتمام و اقدام لازم بعمل آورده، در صورت تشخيص بيماريهاي حاد رواني بيمار را به روانپزشك معرفي نمايند.
ماده 246 ـ روانپزشك و در غياب او پزشك زندان موظف است با همكاري روانشناس تربيتي زندان نسبت به بستري كردن بيماران رواني و معالجه آنان اقدام نموده و در صورتيكه عارضه بيماري آنان منجر به جنون يا اختلال مشاعر تشخيص داده شود مراتب را در اسرع وقت از طريق واحد مربوطه به رئيس پزشكي قانوني جهت اعلام نظر پزشكي و اطلاع به مقامات قضائي گزارش نموده براي انتقال و معالجه آنان در يك مؤسسه درماني و تأميني تدابير شايسته قانوني اتخاذ نمايد.
ماده 247 ـ مربيان مذهبي، علمي و حرفهاي و تربيتي زندان موظفند در اجراي برنامه هاي مربوطه با همكاري مسئولان به تهذيب اخلاق، تزكيه نفس، آموزش و پرورش و ارتقاء سطح اطلاعات و مهارت علمي و فني زندانيان كوششهاي لازم را بعمل آورده ضمن پيشنهاد تهيه وسائل مورد لزوم جهت تحصيلات علمي و حرفهاي آنان در تهيه آنها از طريق واحد هاي مربوطه و در صورت لزوم جلب همكاري ساير سازمانهاي دولتي اقدام بعمل آورند.
ماده 248 ـ محكومان در طول اقامت در زندان و يا مؤسسات صنعتي و كشاورزي و خدماتي و يا اقامت در مؤسسات اقدامات تأميني و تربيتي از حيث تحولات در خصوصيات اخلاقي و مذهبي و تشخيص سلامت بدني و روحي تحت مراقبت و بررسي متخصصين زندان يا مؤسسه مربوطه قرار خواهند داشت.
فصل دوم ـ نحوه آزادي زندانيان
ماده 249 ـ رئيس هر زندان يا جانشين او مكلف است پرونده زندانيانيكه بحكم مراجع قضائي يا در انقضاي مدت محكوميت بايد از زندان آزاد شوند دقيقاً بررسي نمايند و چنانچه از نظر سوابق موجود اشكالي بنظر نرسد بدون وقفه و تأخير نسبت به آزادي آنها بر طبق سابقه و دستور رسيده اقدام نمايد و پس از آزاد شدن زنداني ساعت و روز آزادي او بايد در همان روز بوسيله رئيس زندان كتباً بدادسراي مجري حكم يا دادگاه صادر كننده آن اعلام نمايد. موضوع آزادي به امضاء و اثر انگشت زنداني خواهد رسيد.
ماده 250 ـ نامه هاي مربوط به آزادي زندانيان بايد در اجراي احكام و سجل كيفري زندانيان دقيقاً بررسي و پس از ثبت در دفتر مخصوص به آزادي زندانيان بلافاصله به مسئول امور نگهباني ابلاغ شود.
ماده 251 ـ اجراي احكام و سجل كيفري مكلف است يك هفته قبل از پايان مدت محكوميت زندانيان به پرونده آنان دقيقاً رسيدگي نموده و برگ آزادي صادر و به رئيس زندان اعلام و تسليم نمايد.
ماده 252 ـ زنداني موقع آزادي مكلف است البسه و لوازم دولتي را كه همراه خود دارد عيناً مسترد نموده و با تسليم رسيد مربوطه به وجوه نقدي و اسناد و اشياء قيمتي و البسه و لوازم شخصي و دفترچه هاي بانكي خود اين اسناد و دفاتر و لوازم را به هنگام خروج از زندان دريافت نمايد چنانچه زنداني هنگام خروج البسه كافي نداشته و فاقد بضاعت باشد رئيس زندان از طريق انجمن حمايت زندانيان موظف به تهيه آنان ميباشد.
ماده 253 ـ زنداني مكلف است موقع آزادي از زندان نشاني كامل اقامتگاه و محل سكونت و شماره تلفن خود را تعيين و به دفتر زندان تسليم نمايد.
ماده 254 ـ اين آئيننامه مشتمل بر 254 ماده و 96 تبصره در تاريخ 7/ 1/ 1372 بتصويب رئيس قوه قضائيه رسيده و از تاريخ مزبور كليه آئيننامه هاي سابق و همچنين آئيننامه اجرائي قانون تبديل شوراي سرپرستي زندانها به سازمان زندانها و اقدامات تأميني و تربيتي مصوب 7/ 11/ 64 لغو مي گردد.
تبصره(منسوخه 06ˏ07ˏ1376) : به منظور ايجاد تعهد و تضمين كافي نسبت به بازگشت زنداني لازم است قبل از استفاده از مرخصي تأمين مناسبي به تشخيص مرجع قضائي ازمتقاضي واجد شرايط اخذ گردد و در صورت غيبت زنداني در پايان مدت مرخصي نسبت به ضبط تأمين اخذ شده اقدامات قانوني بعمل آيد.
موارد مرتبط 5
آرای مرتبط 1
-
رأی
هماستناد
رای شماره 435 مورخ 1382/10/28 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
ماده 9 قانون تبدیل شورای سرپرستی زندانها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور
مواد مرتبط 1
-
استناد
از این صفحه
ماده 9 — آییننامه اجرایی قانون تبدیل شورای سرپرستی زندانها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور به سازمان زندانها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور مصوب 64/11/6 مجلس شورای اسلامی
ماده 9قانون تبدیل شورای سرپرستی زندانها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور
مقرراتِ مرتبط 3
-
آییننامه
هماستناد
آیین نامه قانونی و مقررات اجرایی سازمان زندانها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور
ماده 9قانون تبدیل شورای سرپرستی زندانها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور
-
آییننامه
هماستناد
آیین نامه اجرایی سازمان زندانها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور
ماده 9 قانون تبدیل شورای سرپرستی زندانها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور
-
آییننامه
هماستناد
آئین نامه اجرایی سازمان زندانها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 9 قانون تبدیل شورای سرپرستی زندانها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
