آییننامه
آییننامه و مقررات حفاظتی ماشینهای افزار (ماشین مته، ماشین توتراش، ماشین تراش) با اصلاحات و الحاقات بعدی
آييننامه و مقررات حفاظتي ماشينهاي افزار (ماشين مته، ماشين توتراش، ماشين تراش)
مصوب 1348,02,01
با اصلاحات و الحاقات بعدي
فصل اول
تعريف
الف ـ ماشين مته ماشين ابزاريست كه روي محور گردنده آن ابزارهاي برنده يا نوك تيز يا شياردار سوار شده است كه براي سوراخ كردن فلز يا چوب يا مواد ديگر بكار ميرود.
همچنين ميتوان با استفاده از ابزارهاي مخصوص عمل كام درآري ـ فرزكاري ـ توتراشي ـ جاخالي كردن (عقب نشيني در داخل سوراخ) و قلاويز زدن را انجام داد.
ب ـ ماشين تو تراش ماشين ابزاريست كه روي محور حامل ابزار تراش آن تيغه توتراشي نصب ميشود و براي گشاد كردن سوراخ در فلز يا تمام كردن تراش سطح داخل بكار ميرود.
همچنين ممكن است داراي محورهاي گردنده حامل ابزار مخصوص سوراخ گيري در چوب ومواد نرم ديگر باشد.
ج ـ ماشين تراش ماشيني است مخصوص تراشيدن سطوح استوانه اي يا در آوردن پيچ كه داراي محور افقي يا قائم دوار ميباشد (محور3نظام يا 4 نظام) و قطعه كار فلزي يا چوبي روي آن بسته شده و با آن ميگردد. در ضمن ميتوان با نصب ابزارهاي مخصوص از اين دستگاه براي توتراشي. سوراخ گيري. حديده كردن. آج دادن و پيچ تراشي استفاده كرد.
مقررات
ماده 1 ـ چرخ دندهها- محورهاي حامل ابزار تراش. پيوستهاي ميل گاردان و محورماشين مته و ماشين توتراش و ماشين تراش بايد داراي حفاظ باشد.
ماده 2 ـ اگر در ماشينهاي مته، تراش، توتراش براي تغيير دادن سرعت 3 نظام و سرعت پيشروي از فلكه تسمه پلهاي استفاده شود تسمهها و فلكهها بايد بر طبق آئيننامه حفاظت وسائل انتقال نيرو حفاظگذاري شود.
ماده 3 ـ اگر در ماشينهاي مته، تراش، توتراش وزنه تعادلي بكار رفته باشد بايد اين وزنهها بطور محكم به بازوي وزنه تعادلي متصل شود و اگر وزنه تعادلي بوسيله زنجير يا كابل معلق باشد بايد تا سطح زمين بوسيله حفاظهاي مناسب محفوظ شود.
ماده 4 ـ سه نظام ماشين مخصوص مته و توتراشي چوب بايد بدون زائده و برجستگي باشد.
ماده 5 ـ در ماشينهاي مته افقي تك محوره ساده كه روي آن مته، قلم توتراشي و قلاويز براي كارهاي فلز تراشي يا سوراخ كردن قطعات چوب نصب ميشود بايد قسمتي از آن كه با قطعه كار در تماس نميباشد حفاظگذاري شود.
ماده 6 ـ در ماشينهاي مته قائم يا شعاعي تك محوره ساده كه روي آن مته، قلم توتراشي يا قلاويز براي كارهاي فلز تراشي يا سوراخ كردن چوب نصب ميشود بايد ابزارهاي فوقالذكر بطور موثر حفاظ گذاري شود.
ماده 7 ـ سر محور فرمان متههاي شعاعي بايد حفاظ گذاري شود.
ماده 8 ـ براي جلوگيري از چرخش قطعه كار با مته، ميز كار بايد داراي پيچهاي محكم كننده يا گيره يا ساير وسايل مشابه براي ثابت نگاهداشتن قطعه كار باشد.
ماده 9 ـ در ماشينهاي توتراشي قائم ميز دوار افقي كه كار روي آن نصب شده بايد بوسيله حفاظهائي كه تا رأس قطعه كار ادامه داشته و روي بدنه ثابت دستگاه نصب شده محفوظ گردد تا از خطر مجروح شدن كارگري بوسيله زوائد قطعه كار جلوگيري شود.
ماده 10 ـ پيچ قطعه همراه بر در ماشينهاي تراش افقي بايد در خزينه بوده يا طوري تعبيه شده باشد كه ايجاد برجستگي و زائده ننمايد.
ماده 11 ـ ماشينهاي تراش افقي بايد مجهز به ترمزهاي خود كار باشد تا كارگر مجبور نشود دست خود را براي متوقف كردن سه نظام يا صفحه كارگير روي آن قرار دهد.
ماده 12 ـ صفحات كارگير افقي در ماشينهاي تراش قائم بايد برطبق ماده 9 ماده 9 اين آئيننامه حفاظ گذاري شده باشد.
ماده 13 ـ در ماشينهاي تراش رولور و ماشينهاي ديگري كه براي تراش ميلههاي بلند بكار ميرود وقسمتي از ميله از (پشت دستگاه) خارج ميگردد قسمت مزبور بايد بوسيله لولهايكه توسط پايههاي محكم بزمين متصل شده است حفاظ گذاري گردد.
ماده 14 ـ ماشينهاي تراش خود كار و ماشينهاي مشابه آن بايد داراي صفحات حفاظتي باشد كه كارگران را در مقابل پخش مايعهاي خنك كننده حاوي ذرات فلز محفوظ نگهدارد.
ماده 15 ـ روي قلم گير متحرك يا ثابت ماشينهاي خراطي فرم تراش، پاشنه تراش، كپي و ساير ماشينهاي خراطي بايد بوسيله حفاظ پوشيده شود.
ماده 16 ـ ماشينهائي كه براي خراطي قطعات طويل چوب بكار ميرود و قطعه كار فقط بوسيله دو مرغك در روي آن نگهداري ميشود بايد در قسمت بالا وروي قطعه كارمجهز بحفاظهاي نيم گرد متناسب با طول قطعه كار باشد.
ماده 17 ـ ماشينهاي خراطي بايد مجهز به سر پوشهائي باشد كه بدستگاه مكنده مؤثري متصل گردد و غبار و تراشههاي چوب را از محل توليد گرفته و بخارج از منطقه عمل ماشين هدايت كند.
فصل دوم
ماشين فرز- ماشين صفحه تراش- ماشين رنده ـ ماشين تراش جاي خار براي فلزات
تعاريف
الف ـ ماشين فرز ماشين ابزاريست كه معمولا براي شكل دادن و تراشيدن سطوح خارجي يا داخلي قطعات فلزي بكار ميرود.
اين قطعات روي يك ميز ثابت يا ميز با حركت كشوئي ياگردان و يا بين دومرغك بسته ميشود وعمل تراش بوسيله فرز دندانهداري كه توسط يك محور گردنده افقي يا قائم بحركت در ميآيد انجام ميشود همچنين ميتوان با ابزارهاي مخصوص عمل توتراشي. سوراخ كردن. يا كلهزني را روي قطعه كار انجام داد.
ب ـ ماشين صفحه تراش دروازه اي ماشين ابزاري است كه براي صاف كردن يا شكل دادن سطوح قطعات بزرگ فلزي بكار ميرود و قطعات كار روي يك ميز افقي كه در زير قسمت قلم گير حركت رفت وآمد انجام ميدهد بسته ميشود.
-قسمت قلم گير قابل تنظيم بوده و نسبت بميز ثابت ميباشد و قلم رنده به آن نصب شده كه قطعه كار را فقط در يكي از جهات حركت ميز برش ميدهد.
ج ـ ماشين رنده ماشين ابزاريست كه براي صاف كردن و شكل دادن قسمت داخلي يا خارجي قطعات فلزي بكار ميرود.
قطعات كار را روي يك ميز افقي قابل تنظيم محكم ميكنند و قلم رنده آن سر كج يا چند لبه ميباشد كه روي يك قسمت كشوئي نصب شده و در جهت افقي يا قائم روي سطح قطعه كار حركت رفت و آمد انجام ميدهد و معمولا فقط در موقع پيشروي براده برداري مي كند.
د ـ ماشين كله زني ماشيني است كه براي رنده كردن قطعات فلزي در جهت قائم بكار ميرود و طرز كار آن شبيه بماشين رنده ميباشد قلم رنده در حركت رفت و آمد خود براده برداري كرده و ميز كار كه قطعه كار روي آن بسته ميشود حركت پيشروي و عمل تنظيم را انجام ميدهد.
ماده 18 ـ ميزهاي گردان افقي در ماشينهاي فرز و كله زني بايد بر طبق ماده 9 اين آئيننامه حفاظ گذاري شود.
ماده 19 ـ مكانيسم گرداننده تيغه وباردادن خود كار در ماشينهاي فرز چنانچه در داخل خود ماشين قرار نگرفته باشد بايد حفاظ گذاري شود.
ماده 20 ـ تيغههاي فرز كه براي برش سطح خارجي فلزات بكار ميرود و در روي باز و يا محور افقي سوار شده است بايد ب. ت. ب. نكات زير حفاظ گذاري شود.
الف ـ سطح برش در تمام قسمتها (بجز قسمتي كه براي فرز كاري بايد باز بماند) پوشيده شده و اين پوشش از دو طرف تا انتهاي بازوي حامل فرز كه نزديك به ياتاقان ميباشد ادامه يابد.
ب ـ تيغة فرز كاملا بوسيله حفاظ پوشانده شود. اين حفاظ بايد خود كار بوده عملش طوري باشد كه بمحض رسيدن قطعه كار بلبه فرز حفاظ بزاويه معين و بطور خودكار باندازه اي باز شود كه عمل فرز كاري ميسر گردد.
ماده 21 ـ لبههاي برنده فرز در ماشينهاي فرز قائم بايد بوسيله محفظه اي پوشيده شده باشد.
ماده 22 ـ فلكههاي دستي درمكانيسم باردادن افقي يا قائم فرزها بايد داراي شرايط زير باشد.
الف ـ بوسيله كلاچ يا ضامن شيطانك دار روي بازوي فرمان بقسمي سوارشده باشد كه درموقع پيشروي خود كار ماشين خلاص شود و بچرخد.
ب ـ مجهز بدستهاي باشد كه قابل خلاص كردن بوده و داراي فنرهاي فشاري باشد تا در موقع احتياج كارگر بتواند دسته را در محل خود روي فلكه قرار دهد.
ماده 23 ـ فرزهاي خودكار بايد مجهز بصفحات حفاظتي در مقابل پخش مايعات خنك كننده باشد.
ماده 24 ـ روي دهانههاي بازميز ثابت وبدنه ماشين صفحه تراش دروازه اي بايد با صفحات فلزي يا با حفاظهاي مناسب ديگري پوشيده شود.
ماده 25 ـ كليه وسايل تغيير جهت حركت ماشينهاي صفحه تراش دروازهاي كه روباز باشد بايد بوسيله حفاظ پوشيده شود.
ماده 26 ـ در صورتي كه در ماشينهاي صفحه تراش دروازه اي فاصله آزاد در دو پهلوي ميز متحرك و انتهاي كورس آن يا قطعه كاري كه روي آن بسته شده كمتر از 60 سانتيمتر باشد بايد براي جلوگيري از ورود افراد باين فضاي آزاد نردههاي حفاظتي نصب گردد.
ماده 27 ـ فرمان قسمت حامل قلم اعم از مكانيسم لنگ، هيدروليكي. چرخ دنده اي. پيچ كشودار در ماشينهاي رنده بايد در داخل محفظهاي قرارداده شود.
ماده 28 ـ اطراف قسمت كشوئي حامل قلم رنده افقي بايد در تمام طول كورس نرده گذاري شود.
ماده 29 ـ تمام قسمتهاي متحرك ماشين مخصوص درآوردن جاي خار بجز قسمت نگهدارنده قطعه كار بايد داخل محفظه اي قرار گرفته باشد.
ماده 30 ـ براي گرفتن ذرات ريز فلزات بايد دستگاه مكنده اي پيش بيني شده باشد ايندستگاه درماشينهاي قائم در قسمت زير و در ماشينهاي افقي در يكطرف دستگاه بايد نصب گردد.
فصل سوم
ماشينهاي تراش چوب
تعاريف :
ماشينهاي تراش چوب عبارتند از ماشين گندگي- ماشين فرز نجاري، ماشين كف رنده، ماشين كام و زبانه درآر، ماشين چند كاره
الف ـ ماشين گندگي- ماشيني است كه براي صاف كردن و پرداخت سطوح و لبههاي قطعات چوب بكار ميرود. در اين ماشين قطعه كار روي يك ميز افقي حركت كرده و پس از عبور از مقابل تيغه رندهها بعرض و ضخامت مورد نظر شكل ميگيرد. اين تيغه رندهها در شياري كه روي استوانه يا محورگرداني كه در قاب كشوئي قابل تنظيم نصب گرديده محكم شده است.
ماشينهاي كف رنده، تراش قابهاي در، منبت كاري، زبانه درآري جزء ايندسته از ماشينها محسوب ميشود.
ب ـ ماشين فرز نجاري- ماشيني است كه براي برش و شكل دادن لبه قطعات چوب بكار ميرود. در اين ماشين قطعه كار با فشار از مقابل تيغه فرز عبور مينمايد.
ج ـ ماشين كف رنده ماشيني است شبيه بماشين گندگي با اين تفاوت كه فقط داراي يك محور حامل تيغه رنده در روي ميز كار ميباشد.
د ـ ماشين كام و زبانه درآر ماشيني است كه معمولا در آن ابزار مخصوص كام يا زبانه درآري روي يك محور قائم يا افقي در بالاي ميز كار سوار گرديده و قطعه كار را كه بميز متحركي بسته شده است از دم ابزار عبور ميدهند در بعضي موارد عمل كام يا زبانه درآري را با بستن قلمهاي مخصوص بروي ماشين فرز و عمل كام درآري را با ابزار زنجيري انجام ميدهند.
هـ ـ ماشين چند كاره ماشيني است كه با آن مي توان عمل اره كردن، سوراخ كردن، فرز كردن، رنده كردن، و كام و زبانه كردن را انجام داد.
ماده 31 ـ سيلندرها و محورهاي حامل تيغه رنده بايد مجهز بضامنهائي باشد كه در موقع عوض كردن تيغه از حركت دستگاه جلوگيري نمايد.
ماده 32 ـ ماشينهاي گندگي و فرز چوب بري بايد مجهز بسرپوشهاي متصل بدستگاه مكنده باشد تا غبار قطعات ريز و تراشههاي چوب را از محل توليد بخارج از منطقه عمل ماشين هدايت كند.
ماده 33 ـ ماشينهاي كف رنده و گندگي با محورهاي افقي بايد در قسمت جلوي هدايتكنندهها داراي حفاظهائي باشد كه در ارتفاع و در جهت سطح روي ميز قابل تنظيم بوده و قسمت كارگير تيغهها را طوري بپوشاند كه قطعه كار بتواند بسهولت از زير آن عبور نمايد.
ماده 34 ـ در ماشينهاي كف رنده فاصله آزاد بين لبه دهانه و لبه تيغه رنده نبايد از3ميليمتر تجاوز نمايد.
ماده 35 ـ تيغههاي ماشين رنده در قسمت زير ميز بايد حفاظ گذاري شود.
ماده 36 ـ ماشينهاي گندگي كه مجهز به غلطكهاي تغذيه ميباشد بايد داراي چنگالهائي باشد كه از عقب زدن قطعات چوب ممانعت كند.
ماده 37 ـ كارفرما موظف است دستگيرههاي فشاري در اختيار كارگران قرار دهد تا براي باردادن قطعات كوتاهتر از نيم متر در دستگاه گندگي از آن استفاده شود.
ماده 38 ـ دستگاههاي تغذيه خودكار در ماشينهاي گندگي بايد بوسيله سرپوشها يا حفاظهاي فلزي محفوظ شده و فقط قسمتي از آن كه محل عبور قطعه كار است باز باشد.
ماده 39 ـ محور حامل ابزار تراش و خود ابزار در ماشينهاي كام و زبانه درآري بايد بوسيله سرپوشهائي از ورق فولاد كه ضخامت آن حداقل 3 ميليمتر باشد يا مصالحي با استحكام مشابه آن محفوظ گردد.
ماده 40 ـ غلطكهاي تغذيه در ماشينهاي كام و زبانه درآري بايد بوسيله حفاظهاي فلزي كه به بدنه حامل غلطكها ثابت شده محفوظ گردد و طوري نصب شود كه فقط قسمت محل عبور قطعه كار باز باشد.
ماده 41 ـ زنجيرها و چرخ دندههاي تغذيه در ماشينهاي زبانه درآري دوبل و ماشينهاي مخصوص كام درآري بايد بطور كامل در زير سرپوشي محفوظ شود و فقط قسمتي از زنجير كه براي حمل قطعات بكار ميرود ميتواند باز باشد.
ماده 42 ـ محل نصب قلم دستگاه فرز نجاري و ماشينهاي مشابه چوب بري بايد داراي مهره كنتر يا وسايل محكم كننده مشابه باشد تا در موقع كار امكان در آمدن قلم از جاي خود و پرتاب شدن نداشته باشد.
ماده 43 ـ ماشينهاي فرز و ماشينهاي چوب بري مشابه آن كه باردادن آنها بطور خودكار انجام نميشود بايد داراي حفاظ قلم فرز باشد اين حفاظ بايد مسير تراش بزرگترين قلم فرز ماشين را پوشانده و به تناسب ضخامت قطعه كار قابل تنظيم باشد.
ماده 44 ـ براي تراش دادن قطعات كوچك چوب با ماشينهاي فرز يا ماشينهاي مشابه آن بايد از دستگاه هدايت كننده يا گيره دسته دار استفاده كرد.
اين آئيننامه كه مشتمل برسه فصل و 44 ماده ميباشد باستناد ماده 47 قانون كار در سيصدودوازدهمين جلسه مورخ 1/2/1348 شورايعالي حفاظت فني بتصويب نهائي رسيده و قابل اجرا است.
موادِ قانونیِ مستند در این صفحه 1
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
