آییننامه
اساسنامه شرکت ملی نفت ایران با اصلاحات و الحاقات بعدی
اساسنامه شركت ملي نفت ايران
مصوب 1353,05,20
با اصلاحات و الحاقات بعدي
فصل اول - كليات و سرمايه
ماده 1 - شركت ملي نفت ايران كه بموجب قانون مورخ نهم ارديبهشت ماه 1330 تأسيس گرديده و در اين اساسنامه بنام شركت خوانده ميشودشركت سهامي بازرگاني است كه عمليات خود را با توجه بوظايف و حقوق و اختيارات مقرر در قانون نفت مصوب هشتم مرداد ماه 1353 و سايرقوانين خاص مربوط به نفت و گاز و پتروشيمي طبق مقررات اين اساسنامه اجرا مينمايد. در مواردي كه حكم آن در اين اساسنامه و قوانين مذكور معلوم نشده باشد مقررات قانون تجارت معتبر خواهد بود.
ماده 2 - مركز اصلي شركت تهران است و شركت ميتواند شعب يا نمايندگيهائي براي اجراي عمليات خود در داخل و خارج از كشور تأسيسنمايد.
ماده 3 - سرمايه شركت يكصد هزار ميليون ريال است كه منقسم به ده هزار سهم ده ميليون ريالي با نام بوده و پنجاه درصد آن پرداخت گرديده است. كليه سهام شركت متعلق به دولت ايران و غير قابل انتقال است.
تبصره - پنج هزار ميليون ريال از سرمايه شركت توسط دولت پرداخت گرديده و چهل و پنج هزار ميليون ريال ديگر از محل اعتباراتي كه شركت ازسازمان برنامه و بودجه دريافت نموده تأمين و به حساب سرمايه منتقل شده است. صاحب سهام متعهد است كه قسمت پرداخت نشده سرمايه را به تقاضاي هيئت مديره و تصويب مجمع عمومي پرداخت كند. افزايش سرمايه منوط به تقاضاي هيئت مديره و تأييد مجمع عمومي و تصويب نهائي هيئت دولت خواهد بود.
فصل دوم - موضوع شركت - وظائف - حقوق و اختيارات
ماده 4 - موضوع شركت و وظيفه اصلي آن عبارت است از اعمال حق مالكيت ملت ايران نسبت به منابع نفتي و گازي سرتاسر كشور و فلات قاره واشتغال بعمليات صنعت نفت و گاز و پتروشيمي و صنايع وابسته در داخل و خارج كشور بشرح زير:
الف - تفحص و نقشهبرداري و اكتشاف و استخراج و حمل و نقل و تصفيه نفت خام و گاز طبيعي و هيدروكاربورهاي طبيعي ديگر (اعم از مايع وجامد) و ساختن و عمل آوردن هر نوع فرآوردههاي اصلي نفتي از قبيل گاز و گاز مايع و انواع مشتقات گاز و اقسام بنزين و اقسام نفت سفيد و نفت گاز ونفتهاي سوخت و قير و اسفالت و هر نوع مواد نفتي كه توليد نيرو نمايد. همچنين هر گونه عمليات بمنظور قابل عرضه كردن مواد مزبور و حمل و نقل و پخش و صدور و فروش آنها در داخل و خارج كشور.
تبصره - اشتغال بامور مذكور در اين بند در سراسر كشور و فلات قاره منحصراً بعهده شركت ميباشد مگر در مواردي كه بموجب قوانينجداگانه مشاركت مؤسسات ديگر در بعضي از اين امور تجويز شده يا بشود و در اينصورت شركت نظارت كامل در حسن جريان امور مزبور بعملخواهد آورد.
ب - ساختن فرآوردههاي فرعي و مشتقات نفت از قبيل روغن موتور و گريس و پارافين و وازلين و حمل و نقل و پخش و صدور و فروش آنها درداخل و خارج كشور.
تبصره 1 - اشتغال اشخاص و مؤسسات خصوصي بامور مذكور در اين بند در هر مورد منوط بموافقت شركت و تحصيل پروانه مخصوص ازوزارت صنايع و معادن خواهد بود و شركت بمنظور تطبيق اينگونه فرآوردهها با استانداردهاي بينالمللي نظارت لازم را اعمال خواهد نمود و تعيينقيمت اين فرآوردهها توسط وزارت صنايع و معادن با مشورت شركت صورت خواهد گرفت.
تبصره 2 - در صورتيكه مؤسسات و اشخاصي كه بموجب تبصره فوق اقدام بتهيه فرآوردههاي فرعي و مشتقات نفتي ميكنند ضمن عملياتخود مقداري فرآوردههاي اصلي مذكور در بند الف فوق را كه در انحصار شركت است توليد كنند پخش و فروش و صدور مواد مذكور در هر موردموكول باجازه شركت و طبق مقرراتي خواهد بود كه شركت ابلاغ كند.
ج - مراقبت و اهتمام و اقدام مقتضي براي توسعه و پيشرفت صنعت نفت و صنايع وابسته بآن از لحاظ علمي و فني و بازرگاني و اقتصادي وغيره و اتخاذ تدابير لازم براي بهرهبرداري صحيح از ذخاير ثابت شده.
د - حفظ مخازن زيرزميني نفت و گاز و هيدروكاربورهاي[هيدروكربورهاي] ديگر و اتخاذ تدابير لازم براي جلوگيري از تلف شدن مواد مذكور در سراسر كشور وفلات قاره.
ه - هر گونه فعاليت در رشتههاي صنعت پتروشيمي و صنعت گاز و صنايع وابسته به آنها.
و - عنداللزوم مبادرت باقدامات عمراني و كشاورزي كه براي انجام فعاليتهاي نفتي در حوزههاي عملياتي شركت لازم باشد. شركت مجاز خواهدبود كه با تصويب مجمع عمومي نمايندگان صاحب سهام بهر گونه فعاليت صنعتي و بازرگاني ديگر نيز مبادرت نمايد.
ماده 5 - بمنظور تأمين مقاصد و انجام عمليات مذكور در ماده 4 شركت داراي حقوق و اختيارات زير ميباشد:
الف - ايجاد شركتهاي فرعي و شركتهاي وابسته و شعب نمايندگيها در ايران و خارج از ايران يا انحلال آنها.
تبصره 1 - منظور از شركت فرعي مذكور در اين اساسنامه شركتي است كه:
1 - كليه سهام آن متعلق به شركت ملي نفت ايران باشد.
2 - كليه سهام آن متعلق بيك يا چند شركتي باشد كه كليه سهام آن متعلق به شركت ملي نفت ايران باشد.
تبصره 2 - منظور از شركت وابسته مذكور در اين اساسنامه هر شركتي است كه قسمتي از سهام آن به شركت ملي نفت ايران يا شركتهاي مذكور دربندهاي 1 و 2 تبصره يك بالا متعلق باشد.
ب - انعقاد قراردادهاي همكاري و مشاركت با اشخاص و مؤسسات در داخل و خارج ايران و همچنين خريداري و تملك سهام شركتهاي ديگر باحق فروش و انتقال آنها.
تبصره 1 - انعقاد قرارداد بمنظور توليد و پخش و حمل و نقل و تصفيه و صدور و فروش نفت خام و گاز طبيعي مشمول مقررات قانون نفتخواهد بود.
تبصره 2 - قراردادهائي كه بمنظور توليد و پخش و حمل و نقل و تصفيه و صدور و فروش فرآوردههاي گازي و پتروشيمي بين يكي از شركتهايفرعي شركت با اشخاص و مؤسسات ايراني يا خارجي منعقد ميشود پس از تصويب هيأت مديره شركت (كه در اين موارد بعنوان مجمع عموميشركت فرعي مربوط تشكيل جلسه ميدهد) قابل اجرا خواهد بود.
تبصره
3 - شركت ميتواند با تصويب مجمع عمومي هر يك از شركتهاي وابسته را كه براي فعاليت در رشتههاي صنايع پتروشيمي و گاز ايجادميشود از معافيتهاي گمركي و ساير مزايايي كه بموجب اين اساسنامه جهت شركت مقرر شده است برخوردار نمايد.
شركتهاي فرعي شركت از كليه معافيتها و مزاياي مقرر در اين اساسنامه بهرهمند خواهند بود.
تبصره
4 - مؤسسات و اشخاص خارجي (اعم از حقيقي يا حقوقي) كه در اجراي عمليات موضوع اين ماده با شركت يا شركتهاي فرعي آن قراردادمنعقد مينمايند بشرط معامله متقابل از شمول تبصره 2 ماده 3 قانون جلب و حمايت سرمايههاي خارجي و بند ج ماده يك آئيننامه اجراي قانونجلب و حمايت سرمايههاي خارجي مصوب كميسيونهاي مجلسين مستثني خواهند بود.
تبصره
5 - در مورد هر قرارداد نفتي كه دولت نيز علاوه بر شركت بعنوان طرف اول آن را امضاء كرده است شركت بعنوان نماينده دولت عملخواهد كرد.
تبصره
6 - شركت ملي نفت ايران ميتواند بر حسب اقتضا اصلاحات و تغييرات لازم را در قراردادهاي مشاركتي كه مقدم بر تاريخ تصويب ايناساسنامه بموجب قانون توسعه صنايع پتروشيمي مصوب تير ماه 1344 و قانون توسعه صنعت گاز مصوب ارديبهشت ماه 1351 منعقد گرديده وبتصويب مقامات مقرر در آن قوانين رسيده است بعمل آورند. اصلاحات و تغييرات مزبور با توجه بماده 29 قانون نفت مصوب 8 مرداد ماه 1353 بعداز تاييد هيئت وزيران بموقع اجراء گذارده خواهد شد. شركت گزارش اينگونه اصلاحات و تغييرات را ظرف مدت سه ماه از تاريخ تأييد از طريقدولت به مجلسين خواهد داد.
تبصره
7 - شركت ميتواند بر حسب مصلحت و اقتضا و با تصويب مجمع عمومي در مورد بعضي از شركتهاي فرعي و وابسته كه در ساختنفرآوردههاي فرعي موضوع بند ب ماده 4 و يا محصولات پتروشيمي فعاليت ميكنند تا 99 درصد سهام متعلق به خ. ر. ب. كاركنان ايراني شركتهايمزبور و يا ايرانيان ديگر واگذار كند مشروط بر آنكه حق اداره و كنترل شركت همواره محفوظ بماند.
ج - خريد و فروش و اجاره و استيجاره هر گونه مال اعم از منقول و غير منقول و همچنين تحصيل هر گونه مال و يا حقي كه طبق قوانين كشوريبشركت منتقل ميگردد.
تبصره - واگذاري بلاعوض اموال شركت به ادارات و مؤسسات دولتي و وابسته به دولت و شهرداري و همچنين مؤسسات فرهنگي و اجتماعي وخيريه و مذهبي كه طبق قوانين ايران تشكيل شدهاند منوط به تصويب هيئت مديره خواهد بود.
د - گرفتن و دادن اعتبار و يا وام در داخل و يا خارج كشور بمنظور اجراي مقاصد شركت.
تبصره 1 - دادن وام و اعتبار در خارج كشور و يا گرفتن وام و اعتبار از خارج كشور با تصويب مجمع عمومي نمايندگان صاحب سهام خواهد بود.
تبصره 2 - اعطاء وام و اعتبار در داخل كشور در حدود بودجه مصوب شركت خواهد بود.
ه - انجام مطالعات و تحقيقات و بررسيهاي فني و علمي و بازرگاني و اقتصادي.
و - خريد و اجاره و تأسيس و تكميل و توسعه و تعمير و اداره كارخانهها و دستگاهها و تأسيسات و تهيه و ايجاد و اداره وسايل و تسهيلات حملو نقل و ارتباط زميني و دريائي و هوائي. ايجاد و بكار انداختن راهآهن يا بندر و سرويسهاي تلگراف و تلفن باسيم و بيسيم و هواپيمائي در مواردي كه عمليات شركت ايجاب نمايد مشروط باجازه قبلي دولت خواهد بود.
ز - اقدام بهر گونه عمليات براي استفاده از زمينهائي كه در اختيار شركت است بمنظور انجام مقاصد مذكور در ماده 4.
ح - انعقاد قراردادهاي استخدامي و پيمانكاري يا مشاوره با مؤسسات و اشخاص اعم از داخلي و يا خارجي.
ط - تملك و ثبت پروانههاي اختراع و تحصيل حق استفاده و هر گونه اطلاعات درباره اختراعات و طرحها و طريقههاي مربوط به صنعت نفت وصنايع وابسته به آن.
ي - انعقاد قرارداد با خريداران بمنظور صدور نفت خام و گاز و فرآوردههاي نفتي و مشتقات آن.
ك - شركت ميتواند در موارديكه مقتضي بداند برخي از عمليات خود را بوسيله نمايندگيها و يا پيمانكاران بموقع به اجراء بگذارد.
ماده 6 - در هر مورد كه اجراي عمليات شركت و يا عمليات هر يك از شركتهاي فرعي و وابسته آن مستلزم اعلام موافقت و يا انجام اقدامي از ناحيهدولت باشد شركت پيشنهاد لازم را جهت صدور دستور مقتضي به نخستوزير تقديم خواهد نمود.
لوايح مربوط به شركت توسط نخستوزير يا وزيري كه از طرف نخستوزير تعيين شود به مجلسين تقديم خواهد شد.
ماده 7 - شركت مجاز است كه در مورد امور استخدامي و بازنشستگي و پسانداز و آموزش و پرورش و ساير امور كارگزيني آئيننامههاي لازم راتدوين و پس از تصويب هيئت مديره
بموقع اجرا بگذارد. آئيننامههاي مزبور براي شركتهاي فرعي و وابسته نيز لازمالرعايه خواهد بود.
تبصره - شركت مجاز است در مواردي كه به تشخيص هيئت مديره ايرانياني كه واجد شرايط و تجربيات لازم باشند يافت نشوند و يا استفاده ازخدمات آنان عملا ميسر نباشد نسبت
باستخدام كاركنان خارجي اقدام نمايد. شركت هر گونه برنامه آموزشي و كارآموزي كه
بمنظور تشكيل كادرمجهز لازم براي صنعت نفت و بينياز شدن صنعت مزبور از استخدام كاركنان خارجي مقتضي بداند تنظيم و بموقع اجراء خواهد گذارد.
ماده
8 - شركت و شركتهاي فرعي آن از تسهيلات زير استفاده خواهند نمود:
الف - بدون تحصيل پروانه ولي با انجام تشريفات گمركي آنچه را منحصرا براي عمليات خود در ايران ضروري بداند از قبيل ماشين آلاتكارخانهها و اجزاي آن - افزار و ادوات و قطعات يدكي - مواد شيميائي و مواد معدني - مصالح ساختماني و اثاث - وسائل حمل و نقل - وسائلايمني و آموزشي -وسائل مخابراتي -خطوط لوله و تلمبه - تجهيزات بارگيري و اسكله - تأسيسات بندري - وسائل آزمايشگاه و دارو و كليه لوازم طبيبيمارستانها و درمانگاهها بدون پرداخت حقوق و عوارض گمركي و هر نوع ماليات و عوارض ديگر باستثناي هزينههاي باربري و انبارداري و حقوق وعوارض بندري از خارج كشور وارد نمايد.
تبصره 1 - در موارديكه دولت اخذ پروانههاي مخصوص را مانند پروانه ورود مواد محترق و داروهاي مخدره ضروري بداند شركت تشريفات اخذپروانه را انجام خواهد داد.
تبصره 2 - شركت موظف است در موقع ترخيص كالاهاي واردات خود صورت حساب حقوق گمركي را كه در صورت نداشتن معافيت گمركي بآنكالاها تعلق ميگيرد از ادارات گمرك دريافت داشته در آخر هر سال براي آنكه معلوم شود شركت چه مبلغ از معافيت گمركي استفاده كرده استخلاصه صورتهاي مذكور را به وزارت امور اقتصادي و دارائي تسليم نمايد.
تبصره 3 - شركت و شركتهاي فرعي و وابسته آن كه از معافيت گمركي برخوردار ميباشند ميتوانند كالاهائي را كه با استفاده از معافيت گمركي واردنمودهاند بيكديگر انتقال دهند و
اينگونه انتقالات در حكم واردات مستقيم شركت انتقالگيرنده تلقي ميشود.
تبصره 4 - كالاهائي كه شركت يا شركتهاي فرعي و وابسته به آن وارد نموده و بعداً به آن احتياج نداشته باشد نسبت به فروش آن در داخل يا صدورآن بخارجه آزاد خواهند بود. ولي چنانچه كالاهاي مذكور با معافيت از حقوق گمركي وارد شده باشد فروش آن در داخله مشروط بپرداخت حقوقگمركي است.
تبصره 5 - كالاهاي مجاز و اجناس و لوازم و اشيائي كه شركت بكاركنان خود ميفروشد يا براي فروش به آنها وارد بنمايد مشمول معافيتهاي اينماده نيست و شركت حقوق و عوارض گمركي و ساير عوارض و مالياتهاي مربوط به آنها را پرداخت خواهد كرد.
تبصره 6 - شركت مكلف است در مورد كالاهائي كه در داخل كشور تهيه ميشود و از حيث قيمت و مقدار و نوع و مرغوبيت و مشخصاتاحتياجات شركت را مرتفع ميكند از محصولات و مصنوعات كشور استفاده كند.
ب - صادرات مواد نفتي از پرداخت حقوق گمركي و هر نوع ماليات و عوارض به دولت و ادارات محلي و شهرداريها معاف خواهد بود وليشركت اظهارنامههايي را كه براي آمار گمركي لازم است تهيه و به گمرك محل تسليم خواهد كرد.
ماده
9 - ماليات بر درآمد شركت و شركتهاي فرعي وابسته به آن بر اساس نرخ و مقررات قانوني مربوط به ماليات بر درآمد شركتهاي نفتي از سودويژه وصول خواهد شد و هيچ گونه مطالبه ديگري از شركت و شركتهاي فرعي و وابسته به آن تحت عنوان ماليات و يا عوارض و حقوق و غيره زائد برآن چه طبق مقررات قانوني از شركتهاي نفتي قابل وصول باشد جايز نخواهد بود. منافع شركت و شركتهاي فرعي و وابسته به آن از فعاليتهاي غير نفتيمشمول مقررات عمومي مالياتي كشور خواهد بود.
تبصره 1 - حقوق و عوارضي كه بر طبق قوانين از طرف مقامات دولتي يا محلي در ازاي خدمات مورد درخواست شركت يا شركتهاي فرعي ووابسته به آن و يا خدماتي كه معمولاً براي عامه انجام ميشود مطالبه ميگردد از شركت و شركتهاي فرعي و وابسته به آن نيز قابل وصول است.
تبصره 2 - وجوه صندوق بازنشستگي و پسانداز كاركنان ايراني صنعت نفت و مستمري بازنشستگي كارمندان صنعت نفت از هر گونه مالياتمعاف است. بهره متعلقه بر وجوه صندوق بازنشستگي و پسانداز نزد بانكهاي ايراني و همچنين بهره متعلقه بر وامهايي كه از محل وجوه مزبور به كارمندان صنعتنفت و يا به خود شركت و شركتهاي فرعي و وابسته آن داده ميشود نيز از ماليات معاف است.
ماده
10 - شركت ميتواند هزينه و تعهدات ارزي خود را در داخل و خارج كشور در حدود بودجه مصوب از درآمدهاي ارزي خود بپردازد. شركت در اول هر سال موافقت مقامات قانوني نظارت بر ارز را براي استفاده از اعتبارات ارزي ساليانه خود يكجا تحصيل و صورت هزينههاي ارزي راهر سه ماه يك مرتبه به مقامات مذكور و خزانه تسليم خواهد نمود.
ماده
11 - هر گاه زمينهايي كه براي انجام عمليات مقرر در اين اساسنامه مورد احتياج شركت واقع شود به ترتيب زير عمل خواهد شد:
الف - در مورد اراضي موات حيازت و تملك آن از طرف شركت مجاز و تابع احكام كلي است.
ب - در صورتي كه زمين مورد احتياج باير و متعلق به دولت باشد بر حسب پيشنهاد شركت و تصويب هيأت وزيران مجاناً به شركت واگذارميشود. در صورتي كه احتياج شركت به زميني كه بدين طرز تحصيل نموده باشد رفع شود شركت بدون اجازه دولت حق انتقال آن را به غير نخواهدداشت و بايد آن را بلاعوض به دولت مسترد دارد. انجام تشريفات ثبتي اين قبيل اراضي مستقيماً از طرف دولت صورت خواهد گرفت.
ج - زمينهاي داير متعلق به دولت در مقابل پرداخت بهاي عادله آن به شركت انتقال داده خواهد شد. چنانچه احتياج شركت از زميني كه از دولتخريداري نموده رفع شود بايد مراتب را كتباً به دولت اعلام و زمين مزبور را براي فروش به دولت پيشنهاد كند. در صورتي كه دولت مايل به خريد زمينمزبور باشد شركت آن را در مقابل بهاي خريد به دولت واگذار خواهد نمود. چنانچه ظرف شش ماه از تاريخ پيشنهاد فروش دولت زمين را ابتياع ننمايدشركت در فروش آن به غير آزاد خواهد بود.
تبصره 1 - در مورد اراضي دولتي مذكور در دو بند فوق مراجعه شركت به دولت از طريق هر سازماني كه به حكم قانون امور اراضي متعلق به دولترا عهدهدار باشند به عمل خواهد آمد.
تبصره 2 - در مورد اراضي مشمول بند "ج" كه پيشنهاد فروش آن به دولت داده ميشود دولت در صورتي كه مايل به خريد نباشد ممكن استاستفاده از حق خ. ر. ب. شهرداري يا مؤسسه عمومي ديگر واگذار نمايد و در اين صورت زمين در مقابل بهاي خريد به شهرداري يا مؤسسه عمومي كهدولت تعيين نمايد انتقال داده خواهد شد.
د - در مواردي كه شركت براي انجام عمليات خود احتياج به اراضي متعلق به اشخاص اعم از دائر و باير و ابنيه و تأسيسات و اعيانيهاي موجود درزمينهاي مزبور داشته باشد به طريق زير عمل خواهد شد:
1 - تشخيص اين كه خريدار اراضي و مستحدثات موجود در آن مورد نياز شركت ميباشد با هيأت مديره شركت است.
2 - شركت وضع ثبتي اراضي (اعم از عرصه و اعيان) مورد نياز عمليات خود را از ثبت محل استعلام خواهد نمود و اداره ثبت مكلف استحداكثر ظرف (15) روز وضع ثبتي ملك را تعيين و اعلام دارد و در صورتي كه تشريفات ثبتي ملك خاتمه يافته باشد نام مالك و يا مالكين و مقدارسهم هر كدام و اقامتگاه آنان را تعيين و گواهينامه لازم را صادر و به شركت تسليم نمايد.
3 - در صورتي كه مالك يا مالكين از فروش ملك خودداري نمايند و يا هر گاه بين شركت يا مالك و يا مالكين براي خريد اراضي و اعيانيها از لحاظقيمت توافق حاصل نشود شركت ضمن ارسال دادخواستي متضمن رونوشت مصوب هيأت مديره مبني بر لزوم تحصيل آن و رونوشت گواهي ثبتيمتضمن نام و نشاني مالك و يا مالكين و ( سه) نسخه نقشه زمين مورد نياز از هيأت سهنفري مركب از دادستان كل كشور - وزير كشور - رئيس سازمانثبت اسناد و املاك كشور و يا نمايندگان آنها درخواست خواهد نمود كه براي تعيين قيمت عادله ملك و الزام مالك و يا مالكين به فروش اراضي واعيانيها اقدام نمايند.
4 - هيأت سه نفري حداكثر ظرف (15) روز از تاريخ وصول دادخواست شركت كارشناساني براي تعيين قيمت عادله ملك بدين شرح تعيين خواهد نمود: يك نفر كارشناس از طرف شركت و يك نفر كارشناس بر حسب اخطار به مالك يا مالكين از طرف آنان تعيين و معرفي ميگردد و كارشناس سوم با توافقدو نفر كارشناس مزبور انتخاب ميشود، در صورتي كه بين دو نفر كارشناس ظرف ده روز در انتخاب كارشناس سوم توافق حاصل نشود كارشناس سومرا هيأت سه نفري تعيين خواهد نمود.
تبصره 1 - مالك يا مالكين ظرف ده روز از تاريخ ابلاغ اخطاريهاي كه از طرف دفتر هيأت سه نفري صادر خواهد شد بايد كارشناس خ. ر. ب. دفترهيأت سه نفري معرفي و برگ قبولي او را نيز دريافت نموده و در همين مدت ارسال دارند. در صورت انقضاء مدت ده روز و عدم معرفي كارشناس و يا عدم ارسال برگ قبولي كارشناس، مالك و يا مالكين كارشناس مزبور نيز توسط هيأت سهنفري تعيين خواهد شد.
تبصره 2 - در صورتي كه اقامتگاه يا محل كار مالك يا مالكين مشخص نباشد ابلاغ اخطاريه به اقامتگاه مالك و يا مالكين كه در گواهي اداره ثبتتعيين شده باشد قانوني خواهد بود.
تبصره 3 - در صورتي كه ملك مشاع و مالكين آن متعدد باشند كارشناس توسط اكثريت مالكين تعيين خواهد شد.
تبصره 4 - دستمزد و هزينه اياب و ذهاب و فوقالعاده روزانه كارشناسان به ميزاني كه از طرف هيأت سه نفري تعيين گردد به وسيله شركت و ازطريق دفتر هيأت سه نفري پرداخت خواهد شد.
5 - كارشناسان مكلفند حداكثر ظرف (15) روز از تاريخ انتخاب قيمت عادله اراضي و اعيانيهاي مورد نياز عمليات شركت را (كه بر حسب موردممكن است شامل حق كسب و پيشه و يا تجارت هم باشد) به اتفاق يا با اكثريت آراء بر اساس بهاء اراضي مشابه و مجاور و بدون در نظر گرفتن منابعنفتي و نوع استفادهاي كه منظور شركت ميباشد و به بهاي قبل از تاريخ تصويب هيأت مديره شركت تعيين و به دفتر هيأت سه نفري اعلام نمايد.
6 - هيأت سه نفري بهاي عادله تعيين شده از طرف كارشناسان را به شركت ابلاغ خواهد نمود. در صورتي كه مالك يا مالكين با بهاي تعيين شدهموافقت نمايند انتقال زمين به بهاي مزبور به عمل خواهد آمد و در غير اين صورت شركت قيمت معينه را به صندوق دادگستري توديع و قبض دريافتيرا به دفتر هيأت سه نفري ارسال خواهد داشت. هيأت سه نفري حداكثر ظرف پنج روز از تاريخ تسليم قبض مذكور تصميم لازم دائر به الزام مالك و يامالكين به تنظيم سند انتقال را صادر و به طرفين ابلاغ خواهد نمود و در صورتي كه مالك يا مالكين ظرف ده روز از تاريخ ابلاغ تصميم هيأت از امضاءسند خودداري نمايند به دستور دادستان كل از طرف دادستان شهرستان محل وقوع ملك سند انتقال ملك امضاء و عرصه و اعيان مورد تصميم بهموجب صورتجلسهاي از طرف دادستان شهرستان به نماينده شركت تحويل داده خواهد شد. در اين مورد هر وقت مالك و يا مالكين حاضر به دريافت قيمت ملك خود گرديدند حواله پرداخت آن به صندوق دادگستري از طرف دفتر هيأت سهنفري صادر خواهد شد و همچنين است در مورد املاك مندرج در شق (7) زير كه پس از مشخص شدن مالك حواله پرداخت وجه به نام او صادرميگردد.
تبصره - در موارد فوري شركت ميتواند بلافاصله پس از انجام تشريفات ارزيابي و توديع بها (به صورت نقد و يا اوراق قرضه) عرصه و اعيان موردنياز خ. ر. ب. موجب صورتمجلسي با حضور نماينده دادستان شهرستان محل وقوع ملك تصرف كند. در چنين مواردي ابلاغ تصميم هيأت سه نفري بهمالك يا مالكين و تشريفات تنظيم سند انتقال به شرح مقرر در اين بند پس از تصرف ملك مورد نياز به موقع اجراء گذارده خواهد شد.
7 - در مورد املاكي كه مالكيت آن مورد اختلاف بوده و يا تشريفات ثبتي آن ملك انجام نگرفته و يا دسترسي به مالك و يا مالكين نباشد تعيينكارشناس مالك و يا مالكين آن به عهده هيأت سه نفري خواهد بود و پس از تعيين قيمت ملك و توديع در صندوق دادگستري و صدور تصميم لازم ازطرف هيأت سه نفري بنا به دستور دادستان كل سند انتقال را دادستان شهرستان محل وقوع ملك امضاء نموده و اراضي و اعيانيهاي واقعه در آن را بهموجب صورتجلسه به شركت تحويل خواهند داد.
تبصره 1 - در صورتي كه اين قبيل اراضي مورد اختلاف به مالكيت دولت شناخته شود و سند مالكيت به نام دولت صادر گردد وجوه توديعي بابتقيمت اراضي باير به شركت مسترد خواهد شد.
تبصره 2 - اقامه دعوي شخص ثالث و يا دعوي متقابل موجب تأخير در انجام مقررات اين ماده نخواهد بود و هيأت سه نفري بايد در هر موردتشريفات كارشناسي و توديع بها و صدور حكم را ظرف مواعدي كه به شرح فوق تصريح گرديده است انجام دهند.
8 - هر گاه به تشخيص كارشناسان و تأييد هيأت سه نفري اراضي و اعيانيهاي مورد ارزيابي ممر اعاشه مالك و يا مالكين باشد برابر (15) درصد قيمتعادله اضافه پرداخت خواهد شد.
9 - درباره املاك مزروعي مشمول قوانين و مقررات اصلاحات ارضي مورد احتياج شركت وزارت تعاون و امور روستاها ظرف مدت يك ماه از تاريخدرخواست شركت اجازه تجزيه و فروش آن املاك را خواهد داد. ضمناً در مواردي كه مساحت اراضي مزروعي مورد احتياج به قدري باشد كه زارعين مجبور به كوچ كردن شوند شركت علاوه بر قيمت ملك كه پرداختميكند 25 درصد قيمت را هم به وسيله وزارت تعاون و امور روستاها با حضور فرماندار يا بخشدار محل بين زارعين محل كه از آنجا كوچ مينمايندتقسيم خواهد كرد.
10 - در مورد املاك موقوفه و يا املاكي كه شركت بخواهد به طريق اجاره از آن استفاده و يا حق ارتفاق تحصيل كند اگر براي تعيين ميزان اجاره و حقارتفاق بين شركت و طرف مقابل توافق نشود هيأت سه نفري به ترتيب مندرج در شقوق (4 و 5) بند "د" اين ماده اقدام و ميزان اجاره و يا حق ارتفاقي راتعيين و رأي به تنظيم سند اجاره و يا تفويض حق ارتفاق صادر خواهد نمود كه در صورت امتناع مالك و يا مالكين و همچنين متولي يا متوليان يانماينده اوقاف به دستور دادستان كل سند اجاره و اعطاي حق استفاده از طرف دادستان شهرستان محل وقوع ملك امضاء و زمين و اعيانيهاي مورد لزومبه موجب صورتجلسه به شركت تحويل خواهد شد.
تبصره - در مورد املاك موقوفه مزروعي زارعين مستأجر اين املاك مكلفند اراضي مورد احتياج شركت را در مقابل مالالاجارهاي كه به شرح مذكور دراين شق تعيين خواهد شد به اجاره شركت واگذار نمايند و در صورتي كه زارعين مستأجر اين املاك ناگزير به ترك اراضي زراعتي گردند و يا خساراتي بهزراعت يا مستحدثات آنان وارد شود ميزان حقوق و خسارت توسط وزارت تعاون و امور روستاها تعيين و به وسيله شركت پرداخت خواهد شد.
11 - در مورد اراضي واقع در خارج از محدوده شهرها كه براي عبور لولههاي نفت و گاز و انواع ديگر مواد نفتي يا ايجاد شبكه مخابراتي مورد احتياجشركت باشد عرصه مجاناً از طرف شركت تصرف شده و مورد استفاده قرار خواهد گرفت و فقط قيمت اعيانيهاي موجود در آن با توافق با صاحبان اعيانو در صورت عدم توافق به شرح مفاد شقوق (4 و 5 و 6) بند "د" اين ماده تعيين و پرداخت ميگردد.
تبصره 1 - شركت در معدوم كردن اعيانيهاي موجود در مسير خطوط لوله پس از توديع قيمت عادله به شرح مندرج در اين ماده مختار است.
تبصره 2 - اراضي خارج از محدوده شهرداري هر شهر جزء زمينهاي خارج از محدوده آن شهر محسوب ميشود.
تبصره 3 - عرض مسير و حريم خطوط لوله شركت مجموعاً از چهل متر تجاوز نخواهد كرد. مفاد ماده واحده مصوب تير ماه 1350 داير به منع ساختمان و ايجاد بنادر طرفين خطوط انتقال گاز به قوت خود باقي خواهد بود.
12 - هر گونه تصرف از طرف اشخاص در اراضي كه به موجب مقررات اين اساسنامه براي خطوط لوله تحصيل شده است اعم از احداث بنا يا غرساشجار و يا زراعت و غيره ممنوع ميباشد و شركت مجاز است اين قبيل اعيانيها و مستحدثات را با حضور نماينده ژاندارمري يا شهرباني با بخشداري كهدعوت خواهد نمود منهدم نمايد و اشخاص حق هيچ گونه ادعا و مطالبه خسارتي از اين بابت عليه شركت نخواهند داشت.
ه - براي اثبات عدم انجام تشريفات ثبتي يا اختلاف در مالكيت اراضي گواهينامه اداره ثبت محل و نسبت به عدم دسترسي به مالك اعلام شركت كهمتكي به نشر آگهي در روزنامه رسمي كشور شاهنشاهي و يك روزنامه كثيرالانتشار باشد كفايت خواهد كرد.
و - در مورد تمام يا قسمتي از املاك كه مورد نياز عمليات شركت بوده و در رهن يا بيع شرط هستند در صورتي كه مالك خود براي پرداخت بدهي وامضاي سند انتقال حاضر نشود و دادستان شهرستان مأمور امضاء سند انتقال گردد بستانكار ميتواند به هيأت سه نفري مراجعه و به نسبت اراضي كه مورد اين حكم قرار گرفته طلب خود را از محل وجه سپرده مطالبه و دريافت دارد و سندي مبني بر ابطال يا اصلاح سند رهني يا شرطي و وصول وجهتوديع شده بدهد و در اين مورد كه طلب بستانكار در صندوق دادگستري سپرده شده است امضاي سند انتقال از طرف دادستان شهرستان معاملهمعارض محسوب نميگردد. هر گاه مبلغ سند رهني يا شرطي بيش از مبلغ ارزيابي شده باشد نسبت به مازاد شركت مسئول نخواهد بود.
ز - پرداخت هزينه دفتري سند انتقال به عهده طرفين است و ساير هزينههاي آن به عهده مالك ميباشد و در مواردي كه دادستان سند انتقال را امضاءمينمايد تمام مخارج به وسيله شركت پرداخت و با ارائه مدارك مربوطه به هيأت سه نفري آنچه را كه به حساب مالك پرداخت نموده است از محلوجه سپرده مسترد خواهد داشت.
ح - در اجراي هر يك از موارد مندرج در اين ماده اعم از ارزيابي و پرداخت بهاي املاك و اراضي مورد نياز شركت بايد حقوق زارعين بر اساس قوانين ومقررات اصلاحات ارضي با نظر وزارت تعاون و امور روستاها تعيين و از بهاي ملك كسر و به زارعين پرداخت گردد.
ماده 12 - شركت ميتواند در حوزه عمليات و براي مصارف خود در اراضي باير متعلق به دولت و يا بلا مالك از آب و همچنين از هر نوع خاك وشن و آهك و سنگ و گچ و مصالح ساختماني ديگر بدون پرداخت حقوق دولتي و با رعايت تبصره 1 ماده 9 اين قانون طبق مقررات مربوطه استفادهنمايد. اگر عمل شركت براي استفاده از مواد مذكور موجب ضرر شخص ثالث گردد شركت بايد جبران خسارت را بنمايد ولي در هر صورت شخص ثالثنميتواند مانع عمليات شركت بشود.
فصل سوم - اركان شركت
ماده 12 - اركان شركت عبارتند از: - مجمع عمومي نمايندگان صاحب سهام. - هيأت مديره و مدير عامل. - هيأت عالي بازرسي.
قسمت اول - مجمع عمومي نمايندگان صاحب سهام
ماده 14 - نمايندگان صاحب سهام در مجمع عمومي عبارتند از:
1 - نخستوزير.
2 - وزير امور اقتصادي و دارايي.
3 - وزير نيرو.
4 - وزير صنايع و معادن.
5 - وزير كار و امور اجتماعي.
6 - وزير مشاور و رئيس سازمان برنامه و بودجه.
7 - يك وزير ديگر كه توسط نخستوزير تعيين و معرفي خواهد شد.
تبصره 1 - رياست جلسه مجمع عمومي با نخستوزير و در غياب او با يكي از وزراي حاضر در جلسه به تعيين قبلي نخستوزير خواهد بود.
تبصره 2 - در صورتي كه هر يك از وزيران عضو مجمع نتواند در يكي از جلسات حضور يابد جانشين او براي همان جلسه از ميان وزراي ديگرتوسط نخستوزير تعيين و معرفي خواهد شد.
ماده 15 - جلسات مجمع عمومي نمايندگان صاحب سهام در مركز شركت در تهران با حضور رئيس هيأت مديره و يا قائممقامي كه از طرف او بدينمنظور تعيين و معرفي خواهد شد تشكيل ميشود.
تبصره - مجمع عمومي نمايندگان صاحب سهام در شهريور ماه هر سال براي رسيدگي به ترازنامه و در آبان ماه همان سال به منظور رسيدگي وتصويب بودجه به طور عادي تشكيل ميگردد و تا موقعي كه نسبت به موضوع مندرجه در دستور جلسه تصميمي اتخاذ نشده جلسات همچنان ادامهخواهد داشت و در جلسات مذكور اضافه بر ترازنامه و بودجه ممكن است بر حسب پيشنهاد رئيس هيأت مديره و مدير عامل يا طبق نظر رياستمجمع، موضوعات ديگري نيز در دستور مذاكرات قرار گيرد.
ماده 16 - مجمع عمومي نمايندگان صاحب سهام در هر موقع بنا به تصميم رئيس مجمع و يا به درخواست رئيس هيأت مديره و مدير عامل و ياقائممقامي كه از طرف رئيس هيأت مديره و مدير عامل تعيين و معرفي شده باشد به طور فوقالعاده تشكيل خواهد شد.
ماده 17 - دعوت مجمع عمومي به طور عادي يا فوقالعاده از طرف رئيس هيأت مديره و مدير عامل شركت به عمل ميآيد. در صورتي كه رئيسهيأت مديره و مدير عامل اقدام به دعوت مجمع عمومي ننمايند نخستوزير رأساً مجمع عمومي را دعوت خواهد نمود.
تبصره 1 - دستور جلسه مجمع عمومي در دعوتنامه قيد خواهد شد.
تبصره 2 - اعضاي اصلي و عليالبدل هيأت مديره و اعضاي هيأت عالي بازرسي ميتوانند بدون داشتن حق رأي در جلسات مجمع عمومينمايندگان صاحب سهام شركت نمايند.
ماده 18 - جلسات مجمع عمومي با حضور حداقل پنج نفر رسميت خواهد يافت و براي اعتبار تصميمات در هر مورد چهار رأي موافق ضرورتدارد.
تبصره - مجمع عمومي يك نفر را به پيشنهاد رئيس هيأت مديره و مدير عامل به سمت دبير مجمع عمومي انتخاب خواهد نمود و صورتجلساتمجمع عمومي نمايندگان صاحب سهام پس از تصويب در پرونده مخصوصي نگاهداري خواهد شد. صورتجلسات تصويب شده بايد به امضاي رئيس مجمع عمومي برسد.
ماده 19 - وظايف مجمع عمومي نمايندگان صاحب سهام به قرار زير است:
الف - رسيدگي و اتخاذ تصميم نسبت به ترازنامه و حساب سود و زيان شركت ب. ت. ب. گزارش ساليانه هيأت مديره و گزارش هيأت عاليبازرسي. گزارش ساليانه هيأت مديره و ترازنامه و حساب سود و زيان شركت و گزارش هيأت عالي بازرسي بايد لااقل دو هفته قبل از تشكيل جلسه دراختيار كليه اعضاء مجمع عمومي قرار گيرد.
ب - بررسي و تصويب برنامه عمليات و فصول و ارقام كلي بودجه هزينههاي جاري و نيز بررسي و تصويب هزينههاي سرمايهاي شركت. بودجه پيشنهادي بايد لااقل دو هفته قبل از تشكيل جلسه از طرف رئيس هيأت مديره و مدير عامل براي كليه اعضاء مجمع عمومي فرستاده شود.
ج - اظهار نظر نسبت به هر گونه پيشنهاد راجع به اصلاح يا تغيير مواد اساسنامه شركت كه براي اخذ تصميم نهايي و تقديم به قوه مقننه به دولتتسليم خواهد شد. پيشنهاد اصلاح يا تغيير اساسنامه بايد از طرف رئيس مجمع و يا رئيس هيأت مديره شركت يا لااقل دو نفر از اعضاء مجمع عمومي بهعمل آيد.
د - اتخاذ تصميم نسبت به افزايش سرمايه و پيشنهاد آن به دولت براي تصويب.
ه - انتخاب رئيس و اعضاء هيأت عالي بازرسي.
و - تعيين خط مشي عمومي شركت. ز - اتخاذ تصميم نسبت به هر موضوعي كه با رعايت مفاد اين اساسنامه در دستور جلسه مجمع عمومي نمايندگان صاحب سهام قرار گيرد.
ح - اجازه استفاده از ذخيره عمومي شركت به پيشنهاد هيأت مديره.
ماده 20 - هر گاه مجمع عمومي بازرسي قسمتي از عمليات شركت را لازم تشخيص دهد منحصراً به وسيله هيأت عالي بازرسي اقدام خواهد كرد.
قسمت دوم - هيأت مديره و مدير عامل شركت
ماده 21 - هيأت مديره از يك نفر رئيس كه سمت مديريت عامل را نيز خواهد داشت و نه نفر عضو اصلي تشكيل ميشود كه يك نفر از آنانمديريت عامل شركت ملي صنايع پتروشيمي و يكي ديگر مديريت عامل شركت ملي گاز ايران را بر عهده خواهند داشت. پنج نفر ديگر نيز به عنوانعضو عليالبدل انتخاب ميشوند تا به دعوت رئيس هيأت مديره در غياب اعضاي اصلي به جاي آنان در جلسات شركت نمايند.
تبصره - رئيس و اعضاي اصلي و عليالبدل هيأت مديره بايد ايراني باشند.
ماده 22 - رئيس هيأت مديره و مدير عامل از بين اشخاصي كه سابقه خدمات دولتي و اجتماعي داشته و مدتي از آن را متصدي كارهاي مهممملكتي بوده و يا از بين كارمندان صنعت نفت ايران كه پانزده سال سابقه خدمت در صنعت نفت داشته و حداقل پنج سال از آن را عضو اصلي هيأتمديره شركت بوده انتخاب خواهد شد.
ماده 23 - اعضاي اصلي هيأت مديره از بين كارمندان رسمي شركت كه ده سال سابقه خدمت در صنعت نفت داشته و لااقل پنج سال عهدهدارمشاغل مهمي در اين صنعت بودهاند و يا از بين متخصصين برجسته ديگر كه سوابق مشابهي در مديريت مؤسسات صنعتي مهم و يا امور مالي واقتصادي و حقوقي داشته باشند انتخاب خواهند شد.
تبصره - لااقل پنج نفر از اعضاي اصلي هيأت مديره بايد از ميان كارمندان شركت انتخاب شوند.
ماده 24 - اعضاي عليالبدل هيأت مديره منحصراً از بين كارمندان عاليرتبه شركت انتخاب ميشوند.
ماده 25 - اعضاي اصلي و عليالبدل هيأت مديره موظفند انجام وظيفه خواهند كرد و بايد تمام اوقات در اختيار شركت باشند و هيچ نوع شغلموظف در خارج از شركت قبول نكنند. اشتغال غير موظف اعضاي اصلي و عليالبدل در اموري كه صرفاً جنبه تدريس داشته باشد و عضويت در شوراها و مجامع فرهنگي و اجتماعي بهصورت افتخاري و بدون دريافت حقوق با موافقت رئيس هيأت مديره و مدير عامل مجاز خواهد بود.
تبصره 1 - هر يك از اعضاء اصلي و عليالبدل هيأت مديره كه از مقررات اين ماده تخلف نمايد از سمت خود مستعفي شناخته خواهد شد.
تبصره 2 - عضويت اعضاء هيأت مديره در هيأتهاي مديره و هيأتهاي بازرسي شركتهاي فرعي و وابسته به شركت موكول به تصويب رئيس هيأتمديره و مدير عامل ميباشد.
ماده 26 - مجمع عمومي براي انتخاب رئيس هيأت مديره و مدير عامل يك نفر از اشخاص واجد صلاحيت را به هيأت وزيران پيشنهاد مينمايد كهبراي مدت شش سال انتخاب و به فرمان همايوني به اين سمت منصوب خواهد شد. تجديد انتخاب رئيس هيأت مديره و مدير عامل بلامانع است. اعضاء اصلي هيأت مديره بنا به پيشنهاد رئيس هيأت مديره و مدير عامل و تصويب هيأت وزيران براي مدت سه سال انتخاب و به موجب فرمانهمايوني به اين سمت منصوب ميشوند و تجديد انتخاب آنها منعي ندارد. اعضاء عليالبدل هيأت مديره بنا به پيشنهاد رئيس هيأت مديره و مدير عامل و تصويب مجمع عمومي براي مدت سه سال تعيين ميشوند و در انقضايمدت ممكن است مجدداً انتخاب شوند. رئيس هيأت مديره و مدير عامل ميتواند تغيير هر يك از اعضاء اصلي هيأت مديره را قبل از پايان مدتعضويت آنان به هيأت وزيران پيشنهاد نمايد و همچنين تغيير هر يك از اعضاي عليالبدل را قبل از خاتمه مدت عضويت آنان به مجمع عمومي پيشنهادكند.
تبصره 1 - رئيس هيأت مديره و مدير عامل سه ماه قبل از انقضاي دوره عضويت هر يك از اعضاء اصلي هيأت مديره جانشين او را به هيأت وزيرانپيشنهاد مينمايد. تا زماني كه رئيس هيأت مديره و مدير عامل و اعضاي جديد انتخاب نشدهاند رئيس و اعضاي هيأت مديره به خدمت خود ادامهخواهند داد.
تبصره 2 - تعيين حقوق رئيس و اعضاي اعضاء اصلي هيأت مديره با مجمع عمومي و تعيين حقوق اعضاي عليالبدل بنا بر پيشنهاد رئيس هيأتمديره و تصويب هيأت مديره خواهد بود.
تبصره 3 - اعضاي هيأت مديره حق ندارند جز حقوق و مزاياي دريافتي از شركت حقوق و مزاياي ديگري دريافت دارند.
ماده 27 - رئيس هيأت مديره و مدير عامل دو نفر از كارمندان عاليرتبه صنعت نفت را كه تجربه و بصيرت كافي در زمينههاي مختلف عملياتشركت داشته باشند به سمت قائممقام خود تعيين خواهد نمود. قائممقام وظايف مشخصي را كه رئيس هيأت مديره و مدير عامل بر عهده او محول دارد انجام خواهد داد و در جلسات هيأت مديره حضور خواهديافت ليكن حق رأي جز در مورد ماده 28 زير نخواهد داشت. قائممقام ميتواند نظر خود را در مورد مسائلي كه در هيأت مديره مطرح ميشود كتباً بهاطلاع رئيس هيأت مديره و مدير عامل برساند.
تبصره - اعضاء هيأت مديره (به استثناي رئيس هيأت مديره و مدير عامل) و قائممقامان رئيس هيأت مديره و مدير عامل از لحاظ بازنشستگي تابعشرايط و مقررات عمومي مربوط به كارمندان شركت خواهند بود. ادامه خدمت هر يك از اعضاي اصلي و قائممقامها در سمتهاي مزبور پس از رسيدنبه سن بازنشستگي منوط به پيشنهاد رئيس هيأت مديره و مدير عامل و تصويب هيأت وزيران خواهد بود.
ماده 28 - جلسات هيأت مديره به رياست رئيس هيأت مديره و يا قائممقامي كه از طرف رئيس هيأت مديره بدين منظور معرفي ميشود با حضورهشت نفر از اعضاء اصلي و يا عليالبدل رسميت پيدا ميكند. تصميمات هيأت مديره به اكثريت 5 رأي معتبر تلقي ميشود. در صورت تساوي آراء رأيرئيس هيأت مديره قاطع خواهد بود. در مواردي كه جلسه هيأت مديره به رياست قائممقام رئيس هيأت مديره تشكيل شود حق رأي رئيس هيأت مديرهبا قائممقامي خواهد بود كه اداره جلسات را بر عهده دارد.
ماده 29 - در صورت فوت يا استعفا يا بركناري هر يك از اعضاء هيأت مديره جانشين او طبق مقررات اين اساسنامه تعيين خواهد شد.
ماده 30 - اعضاء هيأت مديره و هيأت عالي بازرسي و همچنين كارمندان شركت مشمول قانون منع مداخله وزراء و نمايندگان مجلسين و كارمنداندر معاملات دولتي و كشوري ميباشند.
تبصره - خريد فرآوردههاي نفتي و اموال و كالاهايي كه شركت و يا سازمانهاي تعاوني وابسته به آن براي كاركنان شركت تهيه مينمايند يا به آنهااختصاص ميدهند در حدود استفاده شخصي از مقررات اين ماده مستثني است.
ماده 31 - جلسات هيأت مديره بر حسب تشخيص رئيس هيأت مديره و مدير عامل تشكيل خواهد شد.
ماده 32 - دعوت و اداره جلسه هيأت مديره و ابلاغ و اجراء مصوبات و تصميمات آن از وظايف رئيس هيأت مديره و مدير عامل ميباشد.
ماده 33 - صورتجلسات هيأت مديره پس از تصويب به امضاي رئيس و اعضاي هيأت مديره حاضر در جلسه ميرسد و هر قسمت از مذاكرات كههيأت مديره آن را محرمانه تلقي كند محرمانه بودن آن بايد در صورتجلسه قيد شد.
-ماده 34 - هيأت مديره در حدود مقررات اين اساسنامه داراي اختيار براي اجراي وظائف مصرح در اين اساسنامه منجمله وظائف زير ميباشد:
الف - تعيين خط مشي و تصويب برنامه عمليات شركت به طور كلي.
ب - تعيين سياست كلي فروش و پخش و صدور نفت خام و مواد نفتي و پيشنهاد قيمت فروش بنزين و نفت گاز و نفت كوره در داخل كشور برايتصويب هيأت وزيران.
ج - تعيين قيمت ساير فرآوردههاي نفتي و گاز.
د - اعطاء تخفيفات متعارف بازرگاني.
ه - دادن اختيارات براي سازش و تعيين داور در مورد اختلافات و دعاوي شركت و به طور كلي هر اقدامي كه براي حفظ حقوق شركت لازم باشد.
و - تنظيم بودجه تفصيلي شركت و تصويب ارقام درآمدهاي پيشبيني شده و اعتبارات اضافي و اصلاح بودجه بر اساس پيشنهاد رئيس هيأتمديره و مدير عامل در حدود اختياراتي كه به تصويب مجمع عمومي رسيده باشد.
ز - بررسي و تصويب كليه آييننامههاي داخلي شركت اعم از استخدامي و بازنشستگي و اداري و فني و حسابداري و حسابرسي و آييننامهمعاملات و غيره.
ح - تدوين و پيشنهاد مقررات و آييننامههاي اجرايي قانون نفت براي تصويب هيأت وزيران.
ط - بررسي و اجازه انعقاد قراردادهاي پيشبيني شده در قانون نفت و اعمال حقوق و اختياراتي كه به موجب قانون مذكور براي شركت مقررگرديده است.
ي - اخذ تصميم نسبت به تشكيل و يا انحلال شركتهاي فرعي و مشاركت با اشخاص و مؤسسات در داخل يا خارج از ايران.
ك - انجام وظايفي كه به موجب مقررات اساسنامههاي شركت ملي صنايع پتروشيمي و شركت ملي گاز ايران و هر شركت فرعي ديگر بر عهدهمجامع عمومي آن شركتها محول گرديده است و بالجمله اعمال كليه حقوق شركت در كليه شركتهاي فرعي و وابسته.
تبصره - هيأت مديره ب. ت. ب. مقررات اين اساسنامه، در اساسنامههاي شركت ملي صنايع پتروشيمي و شركت ملي گاز ايران و شركتهاي فرعيديگر تجديد نظر خواهد كرد و اصلاحات و تغييرات لازم را در آنها به عمل خواهد آورد.
ل - تهيه گزارش هيأت مديره و ترازنامه ساليانه و حساب سود و زيان براي تقديم به مجمع عمومي و پيشنهاد دستور جلسه مجمع عمومي وپيشنهاد دستور جلسه مجمع عمومي
م - نگاهداري و به كار انداختن و بهرهبرداري از وجوه بازنشستگي و پسانداز كارمندان صنعت نفت با مراعات كامل منافع و مصالح آنها.
تبصره 1 - وجوه بازنشستگي و پسانداز كارمندان صنعت نفت كه به هيأت مديره سپرده شده جزء دارايي و وجوه شركت نميباشد. هيأت مديرهشركت نسبت به اين وجوه در حكم امين محسوب ميشود.
تبصره 2 - هيأت مديره مكلف است سالي يك بار گزارش كامل اقدامات مربوط به وجوه بازنشستگي را به مجمع عمومي تسليم دارد.
ن - پيشنهاد استفاده از ذخيره عمومي شركت به مجمع عمومي س - تصويب معاملات غير منقول شركت.
ماده 35 - رئيس هيأت مديره و مدير عامل بالاترين مقام اجرايي و اداري شركت بوده و بر كليه سازمانهاي تابعه شركت رياست دارد و مسئول حسنجريان كليه امور و حفظ حقوق و منافع و اموال شركت ميباشد و براي اداره امور شركت و اجراء مصوبات هيأت مديره داراي همه گونه حقوق واختيارات تام و تمام بوده و نمايندگي شركت را در مقابل كليه مقامات قضايي - كشوري و لشكري و مؤسسات و اشخاص اعم از ايراني و خارجي باحق توكيل غير خواهد داشت و ميتواند تمام يا قسمتي از اختيارات خ. ر. ب. هر يك از اعضاي هيأت مديره و رؤساي قسمتهاي شركت به تشخيصخود تفويض كند تا اداره عمليات مختلف شركت را كه به اين طريق به آنها محول ميگردد زير نظر و مسئوليت مستقيم وي بر عهده گيرند. رئيس هيأت مديره شركت در عين حال رئيس هيأت مديره هر يك از شركتهاي فرعي را نيز بر عهده خواهد داشت. اختيارات و وظايف رئيس هيأت مديره و مدير عامل شامل موارد زير ميباشد:
الف - عزل و نصب و ارتقاء و اعطاي پاداش و اضافه حقوق و مزايا و اخذ تصميم درباره كليه امور استخدامي كاركنان شركت اعم از ايراني و ياخارجي طبق آييننامههاي مربوط شركت.
ب - تعيين امضاهاي مجاز و تعهدآور براي شركت.
ج - اخذ و پرداخت وجوه و باز كردن حساب ريالي يا ارزي در بانكهاي داخلي و خارجي. در موارد مذكور با امضاي رئيس هيأت مديره و مدير عامل و امضاي يك عضو هيأت مديره عمل خواهد شد. رئيس هيأت مديره و مدير عامل ميتواند يك يا چند نفر از اعضاي هيأت مديره را به اين منظور انتخاب و معرفي نمايد. رئيس هيأت مديره و عضو منتخب مزبور ميتوانند حق امضاي خ. ر. ب. كارمندان شركت به تشخيص و مسئوليت خود واگذار نمايند.
د - اعمال نظارتهاي مالي و محاسباتي و حسابرسي نسبت به عمليات و معاملات و مخارج شركت و بازرسي در كليه امور شركت.
ه - نظارت لازم در كليه امور حسابداري شركتهاي فرعي و شعب و نمايندگيها و مؤسسات مربوطه.
و - تنظيم برنامههاي طويلالمدت متناسب با هدفهاي شركت و همچنين تصويب طرحهاي سازماني و اجراي برنامههاي آموزشي.
ز - تعيين وظايف و حدود اختيارات و مسئوليتهاي واحدهاي مختلف شركت.
قسمت سوم - هيأت عالي بازرسي
ماده 36 - هيأت عالي بازرسي مركب از پنج نفر خواهد بود كه سه نفر از آنها داراي تجربيات و معلومات كافي در امور مالي يا حسابداري صنعتي وبازرگاني و اقتصادي و دو نفر ديگر متخصص در رشتههاي مربوط به نفت خواهند بود.
ماده 37 - بازرسان عالي از طرف مجمع عمومي براي مدت دو سال انتخاب ميشوند. يك نفر از آنها را مجمع عمومي به سمت رئيس هيأت عالي بازرسي و يك نفر را به پيشنهاد هيأت عالي بازرسي به سمت قائممقام او تعيين خواهدنمود. تا زماني كه تجديد انتخاب به عمل نيامده بازرسان به خدمت خود ادامه خواهند داد انتخاب مجدد بازرسان بلامانع است.
ماده 38 - در صورت فوت يا استعفاء يا تغيير شغل يا بركناري از خدمت هر يك از بازرسان عالي مجمع عمومي به طور فوقالعاده تشكيل ميشود وشخصي را كه واجد شرايط باشد به جاي او انتخاب خواهد كرد.
ماده 39 - هيأت عالي بازرسي از خدمات حسابداران و حسابرسان داخلي شركت به هنگام ضرورت استفاده خواهد كرد و ميتواند براي انجاموظايف خود از كارشناسان اعم از داخلي و خارجي به طور موقت استفاده نمايد. براي انجام اين منظور رئيس هيأت عالي بازرسي به رئيس هيأت مديرهمراجعه خواهد نمود و رئيس هيأت مديره مكلف است نظر هيأت مزبور را تأمين نمايد.
ماده 40 - وظايف هيأت عالي بازرسي به قرار زير است:
الف - تطبيق عمليات شركت با بودجه مصوب.
ب - رسيدگي به ترازنامه و حساب سود و زيان شركت و تصديق مطابقت آن با كارتها و دفاتر شركت و تهيه گزارش چگونگي عمليات شركت برايتقديم به مجمع عمومي گزارش مزبور بايد لااقل يك ماه قبل از انعقاد مجمع عمومي ساليانه به رئيس هيأت مديره تسليم شود كه به ضميمه ملاحظاتهيأت مديره با ترازنامه به مجمع عمومي تقديم گردد.
ج - مطالعه و اظهار نظر راجع به گزارش ساليانه هيأت مديره.
تبصره 1 - هيأت عالي بازرسي در اجراي وظايف خود حق مراجعه به كليه دفاتر و پروندهها و قراردادهاي شركت را خواهد داشت.
تبصره 2 - چنانچه هيأت عالي بازرسي در جريان رسيدگي اشتباهات يا تخلفات و يا بيترتيبيهايي مشاهده نمايد مورد را به رئيس هيأت مديرهگزارش خواهد داد و چنانچه نسبت به اين گزارش اقدام به عمل نيايد مراتب را به اطلاع رئيس مجمع عمومي خواهد رسانيد.
ماده 41 - اجراي وظايف هيأت عالي بازرسي كه بر طبق مقررات اين اساسنامه تعيين شده نبايد به هيچ وجه مانع جريان عادي كار شركت گردد.
تبصره - هيأت عالي بازرسي وظايف خود را طبق آييننامه خاصي انجام خواهد داد كه از طرف رئيس مجمع عمومي تهيه و ابلاغ خواهد شد.
ماده 42 - حقوق اعضاء هيأت عالي بازرسي از طرف مجمع عمومي تعيين و از طرف شركت پرداخت خواهد شد.
ماده 43 - رئيس و اعضاي هيأت عالي بازرسي حق اشتغال موظف ديگري در داخل يا خارج از شركت را ندارند. اشتغال غير موظف (افتخاريبدون دريافت حقوق) در هر مورد منوط به موافقت رئيس مجمع عمومي خواهد بود.
فصل چهارم - ترازنامه و حساب سود و زيان
ماده 44 - سال مالي شركت از يازدهم دي ماه هر سال شروع شده و در تاريخ دهم دي ماه سال بعد خاتمه مييابد.
ماده 45 - تعداد و نوع دفتر محاسباتي شركت و شركتهاي فرعي آن كه بايد پلمب شود به موجب تصميم هيأت مديره تعيين خواهد شد. تبصره - منظور از دفاتر محاسباتي عبارت است از دفاتر مذكور در قانون تجارت و يا فرمها و وسائل ديگر نگاهداري حساب.
ماده 46 - كليه دفاتر شركت به تاريخ روز آخر سال مالي بسته شده و ترازنامه و حساب سود و زيان شركت و گزارش هيأت مديره لااقل دو ماه پيشاز تاريخ تشكيل مجمع عمومي تهيه شده و در اختيار هيأت عالي بازرسي گذاشته خواهد شد.
ماده 47 - در ترازنامه اقلام دارايي شركت به بهاي خريد يا تمام شده پس از استهلاك منظور ميشود. مطالبات مشكوك به ارزش احتمالي روز تنظيمترازنامه احتساب ميشود. اقلام سوخت شده نبايد جزء دارايي محسوب گردد.
تبصره 1 - هر گاه هيأت مديره تجديد ارزيابي تمام و يا قسمتي از داراييهاي شركت را لازم تشخيص دهد ميتواند با تصويب مجمع عمومي اقدامبه تجديد ارزيابي بنمايد و در صورتي كه افزايش و يا كاهشي حاصل شود به حساب اندوختههاي مخصوص مذكور در ماده 49 منظور خواهد شد.
تبصره 2 - ميزان استهلاك نسبت به انواع داراييهاي شركت طبق اصول متداول صنعت نفت تعيين و پس از تصويب هيأت مديره به موقع اجراءگذاشته خواهد شد.
ماده 48 - شركت مكلف است سالانه يك درصد از درآمد كل خ. ر. ب. حساب ذخيره عمومي انتقال دهد.
ماده 49 - شركت مكلف است با تصويب مجمع عمومي اندوختههاي مخصوصي به ميزان متناسب براي تأمين احتياجات خود طبق معمولصنعت نفت از محل كل درآمد در نظر بگيرد.
ماده 50 - درآمد كل عبارت است از سود ويژه به اضافه بهره مالكانه (پرداخت مشخص) و وجوهي كه به عنوان پذيره و حقالارض و برگشت هزينهاكتشاف عايد شركت شود و همچنين وجوهي كه به عنوان سود خالص از شركتهاي فرعي و وابسته پس از پرداخت ماليات بر درآمد آن شركتها به شركتعايد ميگردد.
تبصره 1 - سود ويژه عبارت است از درآمد حاصل از فروش نفت خام و گاز طبيعي و فرآوردهها و ساير عمليات مستقيم شركت پس از وضعهزينههاي جاري و استهلاك.
تبصره 2 - شركت هر سه ماه يك بار برآوردي از درآمد خود براي سه ماه آينده تهيه و به وزارت امور اقتصادي و دارايي ارسال خواهد داشت.
ماده 51 - وجوه دريافتي شركت حاصل از بهره مالكانه (پرداخت مشخص) و وجوهي كه به عنوان پذيره و حقالارض عايد شركت ميشود مشمولماليات نميباشد.
ماده 52 - شركت مكلف خواهد بود كه سرمايه لازم را به منظور توسعه عمليات و به طور كلي هر گونه سرمايهگذاري مورد نياز خود را در حدودبودجه مصوب از محل درآمد كل تأمين نمايد و در صورتي كه درآمد مزبور كافي نباشد مجمع عمومي از هر طريق ديگري كه مقتضي بداند كسري آن راتأمين خواهد نمود.
ماده 53 - آن چه از عمل درآمد كل پس از وضع مبالغي كه به موجب مقررات اين اساسنامه پرداخت ميشود باقي بماند به خزانه پرداخت خواهدشد.
فصل پنجم - ساير مقررات
ماده 54 - اعضاء هيأت مديره و بازرسان عالي و كاركنان شركت حق نخواهند داشت اطلاعاتي را كه براي شركت جنبه محرمانه داشته باشد افشاءنمايند در صورت تخلف اگر متخلف مدير يا بازرس عالي باشد به پيشنهاد رئيس هيأت مديره و تصويب مجمع عمومي و اگر كارمند يا كارگر باشد با تصويبرئيس هيأت مديره و مدير عامل از خدمت بركنار خواهد شد و در صورتي كه خساراتي متوجه شركت شده باشد بركناري متخلف مانع از تعقيب او برايجبران زيان وارده نخواهد بود.
ماده 55 - در مواردي كه كاركنان شركت مرتكب تخلفاتي در انجام امور شركت بشوند تعقيب و مجازات اداري آنها بر طبق آييننامههاي استخداميو انضباطي شركت صورت خواهد گرفت. هر گاه ضمن تحقيق معلوم شود كه تخلف از نظر قوانين جنبه جزايي دارد رئيس هيأت مديره و مدير عامل شركت موضوع را به مراجع صلاحيتدارقانوني احاله خواهد نمود.
ماده 56 - كليه عمليات شركت اعم از امور مالي و استخدامي و استفاده از اشخاص و اداره اموال و انجام كليه معاملات و اقدام به هر امري به منظورتوسعه و پيشرفت هدفهاي شركت تابع اصول بازرگاني ميباشد. انجام امور مزبور به تشخيص هيأت مديره و طبق مقررات داخلي شركت بوده و از هر گونه تشريفات و مقرراتي كه مغاير اين اساسنامه باشد معافخواهد بود. شركت جز در مواردي كه صريحاً مقرر شده باشد از شمول مقررات و قوانين عمومي مربوط به وزارتخانهها و شركتهاي دولتي و مؤسساتدولتي وابسته به دولت مستثني خواهد بود.
ماده 57 - عضويت كاركنان شركت در انجمنهاي شهر بدون دريافت حقوق و يا حق حضور و با موافقت شركت بلامانع خواهد بود.
ماده 58 - در مواردي كه يكي از اعضاي هيأت مديره و يا كاركنان شركت طبق ماده 19 قانون كيفر عمومي معلق ميشود اجراي حكم تعليق مانعبركناري كارمند از طرف شركت و خاتمه دادن به خدمت او نخواهد بود.
ماده 59 - در مواردي كه اختلاف بين شركت و هر يك از وزارتخانهها و يا سازمانهاي وابسته به دولت يا شهرداريها پيش آيد موضوع از طرفشركت به نخستوزير گزارش خواهد شد و نخستوزير موضوع اختلاف را به كميسيوني مركب از نمايندگان خود و طرفين ارجاع خواهد نمود. كميسيون مزبور از راه سازش به حل اختلاف اقدام خواهد كرد و هر گاه موضوع اختلاف به طريق مزبور فيصله نيافت موضوع به هيأت وزيران مراجعهخواهد شد و تصميم هيأت وزيران براي طرفين قاطع خواهد بود.
ماده 60 - كاركنان شركت در محل ادارات و اماكن به كار شركت حق فعاليت سياسي را ندارند و نيز نميتوانند در محل ادارات و اماكن مربوط به كارشركت بدون اجازه قبلي شركت اجتماعات تشكيل دهند. داير كردن و نشر روزنامه و مجله سياسي يا عضويت در هيأت تحريريه اين دسته از جرايد و همچنين انتشار مقالات سياسي براي كاركنان شركت ممنوعاست. منتشر كردن هر نوع اطلاع راجع به عمليات شركت بدون اجازه كتبي شركت ممنوع است. تخلف از مقررات اين ماده موجب تعقيب اداري و انضباطي طبق آييننامه مربوط شركت خواهد بود.
ماده 61 - شركت در تهيه مسكن و تأمين رفاه و بهداشت و فرهنگ و آموزش و تفريحات سالم كاركنان خود و كمكهاي اجتماعي به آنان و حفاظتآنها در مقابل حوادث اهتمام به عمل خواهد آورد.
ماده 62 - اين اساسنامه جايگزين اساسنامه شركت ملي نفت ايران مصوب ارديبهشت ماه 1347 ميباشد. قوانين و مقرراتي كه كلاً يا بعضاً مغاير بامقررات اين اساسنامه باشد در حدودي كه مغايرت دارد نسبت به شركت مجري نخواهد بود اين اساسنامه مادام كه مصرحاً به موجب قانون فسخ نشدهاست معتبر خواهد بود.
اساسنامه فوق مشتمل بر 62 ماده و 64 تبصره به استناد قانون اجازه اجراي اساسنامه شركت ملي نفت ايران پس از تصويب كميسيونهاي اموراستخدام و سازمانهاي اداري، دارايي و دادگستري مجلس شوراي ملي در جلسه روز شنبه 19 مرداد ماه يك هزار و سيصد و پنجاه و سه شمسي درجلسه روز يكشنبه 20 مرداد ماه يك هزار و سيصد و پنجاه و سه شمسي به تصويب كميسيونهاي دادگستري و استخدام و دارايي مجلس سنا رسيدهاست.
رئيس مجلس سنا - جعفر شريفامامي
وظايف و اختيارات هيأت مديره
وظايف و اختيارات هيأت مديره
مصوب 1331/09/05 نخست وزیر (مصدق)
ماده1(منسوخ 1331/09/27) - نظر بقانون مصوب نهم اردیبهشت1330 شرکتی به نام شرکت ملی نفت ایران برای اکتشاف و استخراج و بهرهبرداری از قبیل تصفیه و حمل و نقل و صدور و پخش نفت و مشتقات آن و صنایع شیمیائی منشعب از نفت تاسیس میگردد و دارای شخصیت حقوقی است و مدت عملیات شرکت نامحدود است مرکز اصلی شرکت خرمشهر است و در صورت اقتضاء شرکت میتواند مرکز را در هر یکی از شهرهای دیگر خوزستان قرار دهد و همچنین با تصویب شورای عالی شعبی در داخله و خارجه تاسیس نماید.
ماده 2 - کلیه عملیات شرکت باید با رعایت اصل ملی شدن صنعت نفت بوده و به هیچ وجه مخالف با این اصل نباشد.
به طور کلی مقررات و طرز کار شرکت بر طبق اصول بازرگانی با در نظر گرفتن مصالح بهرهبرداری و سرعت عمل و مسئولیت و اعتماد خواهد بود.
ماده 3 - حوزه عملیات شرکت در ایران همان حوزه عملیات صنعتی شرکت سابق نفت انگلیس و ایران در موقع ملی شدن صنعت نفت خواهد بود.
ماده 4 - شرکت در امور ذیل مجاز است:
اول - تحصیل هرگونه مال منقول یا غیرمنقول از طرق قانونی برای رفع احتیاجات و تامین مقاصد شرکت.
دوم - تصدی به هر نوع عمل بازرگانی مربوط به تهیه و فروش مواد نفتی و تصدی به انبارداری - کشتیداری - کشتیسازی - زورقداری - قایقداری یدکشکشی دریائی و حقالعملکاری و دلالی در هر یک از کارهای مذکور و هر نوع تبدیل یا عمل دیگری که مواد نفتی را قابل عرضه در بازار ایران و دنیا کند.
سوم - تاسیس یا مشارکت در شرکتهای فرعی به منظور تهیه محصولات یا مصنوعاتی که مورد نیاز شرکت و مردم باشد و یا ساختن و فروش مصنوعاتی که با وسائل یا با محصولات شرکت به بهای مناسب و بدون لطمه وارد کردن به فعالیت اصلی شرکت فراهم شود.
چهارم - خریدن - اجاره کردن - ساختن - تکمیل کردن - توسعه دادن - تعمیر کردن - به کار انداختن - اداره کردن و نظارت کردن کارخانجات دستگاههای مولد گاز - دستگاههای مولد برق و نیرو و تعمیرگاهها - عمده فروشیها و دکانها و جایگاههای فروش مواد سوختنی برجهای نگهبانی منازل و مساکن جادههای اصلی و فرعی - پلها - نقبها - ناواسمانها - ترعهها - نهرها - مخزنها - منبعها - چاهها - تلمبهخانهها - انبارها و مراکز توزیع لولهکشی کلیه دستگاههای مربوط به استخراج و بهری مواد نفتی و سایر عمارات و ابنیه که مستقیماً و یا غیرمستقیم برای پیشرفت کار شرکت مورد نیاز باشد و همچنین انجام کلیه عملیات فوق نسبت به راهآهنها و بندرها و وسائل تلگراف و تلفن بیسیم و هواپیما با در نظر گرفتن اینکه اقدام به ساختمان هر خط آهن و هر بندر جدید و توسعه ارتباطات تلفنی و تلگرافی با سیم و بیسیم و هواپیمایی باید با اجازه قبلی دولت باشد.
پنجم - خریدن و کرایه دادن و به کار انداختن انواع کشتیها - زورقها - یدک کشها - قایقها نفتکشهای زمینی و دریائی - لکوموتیوها - واگنها و مخزنها و هواپیماهای باری و مسافری و به طور کلی هر نوع وسائل زمینی و دریائی و هوایی دیگر که برای حمل مواد نفتی و جریان امور شرکت مورد نیاز باشد.
ششم - آماده کردن - آبادکردن - آبیاری - زراعت - بهرهبرداری و استفاده به هر نحو دیگر از زمینهایی که در اختیار شرکت است و هرگونه معامله نسبت به محصولات زمینی بهمنظور تامین احتیاجات شرکت.
هفتم - قرارداد استخدامی یا مقاطعه کاری با اشخاص و موسسات داخلی یا خارجی و تجهیز متخصصین به منظور تجسس و اکتشافات و هرگونه عملی که برای جستجو و تشخیص منابع نفتی لازم شناخته شود.
هشتم - تاسیس شرکتهای تابعه برای اجرای مقاصد شرکت در ایران و یا در خارج از ایران مشروط بر آن که اساسنامه هر یک قبلاً به تصویب شورای عالی رسیده باشد و همچنین همکاری و هماهنگی با شرکتهای خارجی مربوط به نفت با تصویب هیات وزیران و تا حدودی که منافی با قانون ملی شدن صنعت نفت و مصالح کشور نباشد.
نهم - تحصیل پروانههای اختراع (از طریق خریداری یا هر طریق قانونی دیگر) که به موجب پروانههای مزبور انحصاری یا غیرانحصاری یا محدود به شرکت داده میشود بهدست آوردن اسرار و اطلاعات محرمانه (از طریق خریداری یا طریق قانونی دیگر) درباره اختراعات و طرحها و طریقههای صنعتی که مورد استفاده قرار گیرد.
دهم - اجرای کلیه کارهای مجاز قانونی دیگر که برای پیشرفت مقاصد شرکت لازم باشد.
ماده 5 - استخدام کارمندان و کارگران شرکت اعم از دائمی و موقت اعم از این که تبعه ایران یا تبعه خارجه باشند بر طبق آییننامههائی خواهدبود که با در نظر گرفتن احتیاج و استفاده شرکت و با رعایت وسائل رفاه و بهداشت و بیمه اجتماعی و تعلیم و تربیت از طرف هیات مدیره تهیه و اصول آن به تصویب شورای عالی رسیده باشد و استخدام اتباع خارجه در هر مورد باید به پیشنهاد هیات مدیره و تصویب شورای عالی باشد.
ماده6 (منسوخ 1331/09/27) - شرکت باید با رعایت مقتضیات و حفظ منافع کشور نسبت بتوسعه صنایع نفت و صنایع وابسته بآن و ازدیاد درآمد و بهبود محصولات کوشش نماید و از هر اقدامی که مانع حسن جریان کارها باشد خودداری کند.
ماده 7 - شرکت موظف است حتیالامکان جمیع وسائل معمول و مناسب را برای تامین صرفهجوئی و استفاده کامل از عملیات خود بهکار برد و برای حفاظت مخازن تحتالارضی نفت مطابق آخرین ترقیات علمی ممکن اقدام نماید.
ماده8(منسوخ 1331/09/27) - تسهیلات و معافیت های گمرکی.
الف - شرکت بدون تحصیل جواز مخصوص حق دارد از محل درآمد ارزی خود آنچه را از ماشینآلات - دستگاههای فنی - قطعات یدکی - مواد شیمیائی - مصالح ساختمانی و امثال آنها که منحصراً برای عملیات خود در ایران لازم دارد و همچنین لوازم و دستگاهها و آلات و ادوات طبی و جراحی و دارو که برای بیمارستانها و مطبهای خود ضروری بداند بدون تشریفات و پرداخت حقوق و عوارض گمرکی و هرنوع عوارض دیگر از خارجه وارد نماید.
ب - شرکت مجاز است بدون تحصیل جواز مخصوص آنچه را که منحصراً برای مصرف کارکنان خود لازم دارد از خارج کشور وارد نموده حقوق گمرکی و مالیات و عوارض را طبق مقررات کشور بپردازد و بعداً با منظور نمودن بهای خرید او و حقوق و عوارض دولتی و شهرداری و هزینههای اداری و بازرگانی که بآنها تعلق میگیرد بکارکنان خود بفروشد.
تبصره (منسوخ 1331/09/27) - شرکت موظف است برای تهیه وسائل صنعتی یا مواد مصرفی خود با توجه بمرغوبیت و ارزش جنس و رعایت مصالح اقتصادی کشور نسبت بکالاهای متشابه داخلی حق تقدم قائل شود و وسائلی برانگیزد که حتیالمکان محصولات و مصنوعات داخلی را بمصرف برساند.
ماده9(منسوخ 1331/09/27) - صادرات نفتی از پرداخت حقوق گمرکی و هرنوع مالیات و عوارض به دولت و ادارات محلی و شهرداریها معاف خواهند بود.
تبصره (منسوخ 1331/09/27) - صادرات مواد نفتی که توسط خود شرکت صورت گیرد از کلیه تشریفات و تعهدات ارزی معاف خواهد بود فقط شرکت اظهارنامههائی را که برای آمار گمرکی و ارزی لازم است تهیه نموده و تسلیم گمرک محل خواهد کرد. در مواردی که صدور مواد نفتی مستقیماً توسط خود شرکت به عمل نیاید اجازه کتبی شرکت لازم خواهد بود و لزوم تعهد ارزی و یا عدم آن از طرف شرکت در اجازهنامه ضدوری[ضروری] که شرکت تسلیم خریدار میکند قید خواهدشد.
ماده 10 - شرکت میتواند قسمتی از حقوق کارمندان خارجی را که لازم داند بدون مراعات مقررات ارزی مملکتی و با استفاده از ارزهای حاصله از فروش فرآوردهای خود طبق تعهدی که نموده است بپردازد و در هر موقع که مقتضیات شرکت ایجاب نماید طبق آییننامه مخصوص یک یا چند نفر از کارکنان شرکت را به خارج مامور یا اعزام نماید شرکت خواهد توانست بدون رعایت مقررات ارزی مملکتی هزینههائی که باید با ارز خارجی تادیه شود از محل ارزهای حاصله از فرش محصولات خود بپردازد.
تبصره - از نظر تهیه آمار صحیح وضع ارزی کشور شرکت موظف است صورت حساب ارزی خود را سه ماه به سه ماه به بانک ملی ایران بدهد.
ماده 11 - هرگاه زمینی برای انجام عملیات مربوط به امور نفت مورد احتیاج شرکت واقع شود بهترتیب ذیل عمل خواهدشد:
الف - در صورتی که زمینی اعم از دائر و یا بائر متعلق به دولت باشد برحسب پیشنهاد هیئتمدیره و تصویب هیئتوزیران مجاناً به شرکت واگذار میشود.
شرکت ضمن تقاضای خود نقشه کاملی از زمین مورد احتیاج را ارسال میدارد.
در صورتی که رفع احتیاجات شرکت از زمین مزبور بشود حق انتقال ب. غ. ندارد و باید آن را بهدولت مسترد کند.
ب - در صورتی که زمین متعلق به اشخاص باشد صاحبان اراضی باید اراضی را به شرکت واگذار کنند و شرکت منتها در مدت سه ماه بهای آن را بپردازد.
در صورت عدم توافق نسبت به قیمت تعیین قیمت به وسیله رئیس دادگاه شهرستان و دادستان و فرماندار محل ب. ت. ب. قیمت اراضی مشابه و بدون در نظر گرفتن منابع نفتی تحتالارضی و یا نوع مصرفی که شرکت در نظر دارد به عمل آید.
ج - اماکن مقدسه و ابنیه تاریخی و محلهائی که جنبه تاریخی دارند و همچنین توابع آنها تا دویست متر مسافت از مقررات مذکوره مستثنی هستند.
د - شرکت میتواند در حوزه عملیات و برای مصارف خود اراضی بایر متعلق به دولت از هرنوع خاک و شن و آهک و سنگ و گچ و مصالح ساختمانی دیگر و معادن مورد نیاز مجاناً استفاده نماید. اگر عمل شرکت برای استفاده از مواد مذکوره در این بند موجب ضرر شخص ثالثی گردد شرکت باید جبران خسارت را بنماید ولی در هر صورت شخص ثالث نمیتواند مانع عملیات شرکت بشود.
ماده 12 - هرگاه دولت در حوزه عملیات شرکت قراردادی برای بکارانداختن سایر معادن منعقد نماید مقید به این قید خواهد بود که عملیات صاحب قرارداد به موسسات و جریان کار شرکت خسارتی وارد نسازد.
ماده
13 - شرکت مکلف است در هر موقع مناطقی را که برای ساختن خانه و دکاکین و بناهای دیگر در معرض خطر باشد قبلاً تعیین کند تا دولت بتواند اهالی را مسبوق و از سکونت در آن محلها منع نماید ولی شرکت مکلف است نسبت به خریداری یا اجاره این قبیل املاک از مالک یا پرداخت خسارت مالک به ترتیب عادلانه و مقتضی اقدام نماید.
ماده
14 - شرکت هر ساله قیمت فروش محصولات نفتی داخله ایران را با رعایت حداقل سود و ازدیاد مصرف در نظر گرفتن مقتضیات داخلی تعیین خواهد نمود.
ماده
15 - شرکت یک موسسه بازرگانی انتفاعی م. ب. که سود آن به وسیله دولت عاید ملت میشود و حق ندارد اضافه بر آنچه مقررات و وظایف قانونی معمول و منافع مستقیم شرکت ایجاب مینماید بودجه خود را صرف هرگونه مخارجی حتی امور اجتماعی و خیریه و عمرانی و عمومی بنماید ولی دولت میتواند به شرکت اجازه دهد تا حدود صدی بیست از سهمیه متعلق بهخزانه دولت را (بند ج از ماده 56) طبق برنامه مصوب صرفآبادی و عمران استان خوزستان و رفاه اهالی و کارمندان در آن استان بنماید.
تبصره (منسوخ 1332/02/20) -
شرکت میتواند کمکهائی را که به ادارات دولتی و فرهنگ و بهداشت و قوای انتظامی و ارتش و شهرداریها مینموده موقتاً در سال 1332 ادامه دهد و حساب مخصوص این وجوه را نگهدارد تا بعداً ترتیب واریز بآن داده شود.
فصل دوم - سرمایه شرکت
ماده
16 - سرمایه شرکت ملی نفت ایران در موقع تاسیس عبارت است از کلیه دارائی اعم از منقول و غیرمنقول شرکت سابق نفت انگلیس و ایران که به موجب قانون مورخ 29 اسفند 1329 و نهم اردیبهشت ماه 1330 به دولت ایران انتقال یافته است.
اموال غیرمنقول شرکت قابل انتقال نیست مگر با تصویب شورای عالی و دولت.
فصل سوم - سازمان شرکت
ماده
17 - سازمان شرکت عبارت است از:
فصل چهارم - شورای عالی
ماده
18 - شورای عالی از 7 نفر به شرح ذیل تشکیل میگردد و ریاست آن با وزیر دارائی م. ب.:
الف - از طرف قوه مقننه چهارنفر.
ب - از هیات دولت دو نفر وزیر دارائی - وزیر کار.
ج - مدیرکل بانک ملی ایران.
ماده
19 - اشخاصی که از طرف قوه مقننه انتخاب میشوند ممکن است از بین نمایندگان یا اشخاص صلاحیتدار دیگر باشند مدت ماموریت منتخبین قوه مقننه دو سال خواهد بود و انتخاب آنان با رای مخفی و با اکثریت نصف به علاوه یک به عمل میآید و چنانچه در نوبت اول اکثریت مزبور حاصل نشود در نوبت دوم اکثریت نسبی معتبر خواهد بود.
هر یک از منتخبین مذکور تا انتخاب جانشین خود به عضویت شورای عالی باقی خواهند ماند.
ماده 20(منسوخ 1332/02/
20) - جلسات شورای عالی در خوزستان یا تهران با حضور مدیرعامل به طریق عادی یا فوقالعاده تشکیل میشود جلسات عادی به دعوت رئیس هیات مدیره در هر سال دو نوبت در شهریور ماه و بهمن ماه تشکیل میگردد.
بودجه هر سال در جلسه بهمن ماه سال قبل و ترازنامه هر سال در جلسه شهریور ماه سال بعد مطرح و به تصویب خواهد رسید.
جلسات فوقالعاده بنا بتقاضای رئیس هیات مدیره و یا بتقاضای 5 نفر از اعضای شورای عالی و یا سه نفر از اعضای هیات مدیره و یا بتقاضای هیات بازرسی در خوزستان یا تهران تشکیل میشود دستور جلسه فوقالعاده را کسانی که تقاضای تشکیل آن را منتها تا یکماه پس از وصول چنین تقاضائی جلسه را تشکیل میدهد.
در جلسات شورای عالی غیر از آنچه در دستور معین شده است مذاکرهای نخواهد شد.
مدیران شرکت و هیات بازرسی در صورتی که از طرف شوری دعوت شوند میتوانند در جلسات شورای عالی حضور پیدا کنند ولی حق رای نخواهند داشت.
تبصره 1)(منسوخ 1332/02/20) دستور جلسه و ترازنامه و بودجه سالیانه شرکت و کلیه پیشنهادهای هیات مدیره لااقل 15 روز قبل از تشکیل جلسه شورای عالی باید در اختیار کلیه اعضای آن گذارده شود.
تبصره 2)(منسوخ 1332/02/20) تامین وسائل مسافرت اعضاء شورای عالی و اقامت آنها در خوزستان در مدتی که برای تشکیل جلسه لازم است به عهده شرکت م. ب..
تبصره 3)(منسوخ 1332/02/20) در صورتی که مدیرعامل نتواند در جلسه شرکت نماید یکی از مدیران را به سمت نماینده خود معین خواهد نمود.
ماده
21 - وظایف شورای عالی علاوه بر آنچه در مواد دیگر قانونی تصریح گردیده به قرار ذیل است:
الف - اتخاذ تصمیم نسبت به گزارش سالیانه هیات مدیره و تصویب ترازنامه و حساب سود و زیان شرکت با توجه بهگزارش هیات بازرسی.
ب - اتخاذ تصمیم نسبت به افزایش سرمایه و اندوختههای شرکت.
ج - تصویب بودجه سالیانه شرکت و اعتبار اضافی.
د - اتخاذ تصمیم نسبت به تشکیل شرکتهای فرعی.
ه- - تصویب اصول و روش کلی کار و آییننامههای استخدامی و اداری و تشکیلاتی و آییننامه معاملات.
و- اتخاذ تصمیم نسبت به هر موضوع دیگر که از طرف مدیرعامل در دستور جلسه گذاشته شده باشد.
تبصره - مقررات و ترتیبات شرکت سابق نفت انگلیس و ایران تا آنجائی که منافات با ملی شدن صنعت نفت و اساسنامه حاضر نداشته باشد و تا زمانی که تصمیم یا تصویب مخالفین ضمن آییننامههای بعدی از طرف هیات مدیره اتخاذ نشده باشد به قوت خود باقی خواهد بود.
ماده
22 - اموری که در دستور جلسه شورای عالی گذاشته شده است در صورتی که در جلسه معینه منتهی به اتخاذ تصمیم نشود باید در جلسههای دیگری که روزهای بعد متوالیاً تشکیل خواهد شد نسبت به آن تعیین تکلیف شود.
ماده
23 - جلسات شورای عالی با حضور لااقل 5 نفر تشکیل میشود کلیه تصمیمات باید لااقل با موافقت 4 نفر از اعضاء شورا باشد.
آقایان وزیران عضو شورا مکلفند در جلسه شرکت نمایند ولی عدم حضور آنها در صورت حضور 5 نفر دیگر مانع تشکیل شورا نخواهد شد ولی رئیس هیات مدیره عدم حضور آنها را به قوه مقننه گزارش خواهد داد.
ماده 24 (منسوخ 1332/02/20) -
صورت جلسات شورای عالی باید در دفتر مخصوصی که برای این منظور تهیه شده درج و پس از تصویب در جلسه ذیل هر صورت جلسه را اعضاء حاضر امضا نمایند.
این دفتر در صندوق مخصوص نگاهداری میشود و صندوق را رئیس و منشی جلسه مهر و موم مینمایند.
فصل پنجم - هیات مدیره
ماده 25 - هیات مدیره مرکب خواهد بود از یک مدیرعامل ایرانی که ریاست هیات مدیره نیز با او خواهد بود و 4 مدیر قسمت بهشرح زیر که هر یک مسئول و اداره کننده یکی از ارکان اصلی عملیات شرکت بوده و در رشته بخصوص دارای سوابق علمی و عملی لازم باشند.
مدیران قسمتهای شرکت نیز اصولاً ایرانی خواهند بود ولی در صورت لزوم و با موافقت هیات وزیران و تصویب قوه مقننه ممکن است از اتباع خارجه انتخاب شوند.
اول - مدیر پالایشگاه.
سوم - مدیر بازرگانی.
چهارم - مدیر امور اداری.
تبصره 1 - شورای عالی میتواند در صورت لزوم و با ذکر دلائل به پیشنهاد هیات مدیره تا 4 نفر مدیر دیگر به وسیله دولت به مقننه پیشنهاد نماید بهطوری که عده مدیران به حداکثر بالغ بر8 نفر گردد.
تبصره 2 - هیات مدیره از اولین سال تشکیل خود سازمان عمومی شرکت و اختیارات و روابط مدیران اصلی و مدیران جزء را با رعایت اصل همکاری و هماهنگی از یک طرف و تفکیک و تشخیص مسئولیت و وظائف از طرف دیگر تنظیم خواهدکرد.
ماده26(منسوخ 1331/09/27) - مدیرعامل به پیشنهاد دولت و تصویب قوه مقننه و فرمان همایونی برای مدت 3 سال منصوب میشود.
سایر اعضاء هیات مدیره به پیشنهاد مدیرعامل و تایید شورای عالی و تصویب هیات دولت برای مدت شش سال انتخاب خواهند شد.
در فروردین ماه دومین و چهارمین سال اجراء این اساس نامه یک ثلث یا نزدیکترین عدد به یک ثلث از مدیران به حکم قرعه خارج خواهند شد و جانشین آنان به طریق مذکور انتخاب خواهند شد و از آن ببعد در انقضای هر دو سال نسبت بمدیر یا مدیرانی که دوره شش ساله آنها سر رسیده باشد تجدید انتخاب به عمل خواهدآمد.
ماده27 - رئیس هیات مدیره و مدیرانی که خدمت آنها به نحو مقرر پایان یافته ممکن است مجدداً انتخاب گردند تا زمانی که تجدید انتخاب بهعمل نیامده مدیرعامل و مدیران سابق بخدمت خود ادامه میدهند.
ماده 27(منسوخ 1331/09/27) - در فروردین ماه دومین و چهارمین سال اجراء این اساسنامه یک ثلث یا نزدیکترین عدد به یک ثلث از مدیران به حکم قرعه خارج خواهند شد و جانشین آنان به طریق مذکور در ماده 26 انتخاب خواهند شد و از آن به بعد در انقضای هر دو سال نسبت به مدیر یا مدیرانی که دوره شش ساله آنها سر رسیده باشند تجدید انتخاب به عمل خواهد آمد.
تبصره 1 - رئیس هیات مدیره و مدیرانی که مدت خدمت آنها به نحو مقرر پایان یافته ممکن است مجدداً انتخاب گردند.
تبصره 2 - مادام که تجدید انتخاب به عمل نیامده مدیرعامل و مدیران سابق به خدمت خود ادامه میدهند.
ماده 28 - در مورد فوت یا استعفای هر یک از اعضای هیات مدیره به ترتیب مقرر تجدید انتخاب به عمل میآید و شخصی که بدین ترتیب انتخاب میشود مدت ماموریت او تا انتهای مدت ماموریت کسی که فوت نموده و یا استعفا داده است.
ماده 29 - هر مدیری که در سه جلسه متوالی یا پنج جلسه متناوب در سال بدون عذر موجه در جلسات هیات مدیره حاضر نشود و یا هر مدیری که بنا به تشخیص و پیشنهاد مدیرعامل و تصویب لااقل دو نفر دیگر از اعضای هیات مدیره مقصر یا فاقد صلاحیت شناخته شود از شغل مدیری بر کنار میشود.
تشخیص موجه بودن عذر با رئیس هیات مدیره است شورای عالی نیز میتواند با ذکر دلیل عزل مدیرعامل را به وسیله دولت از قوه مقننه و هر یک از مدیران را قبل از اختتام دوره انتصابش از هیات دولت خواستار شود.
شخصی که به جانشینی مدیرعامل و مدیران مذکور در این ماده انتخاب میشود فقط تا انتهای دوره خدمت مدیر سابق شاغل خواهد بود پس از انقضای دوره خدمت مجدداً قابل انتخاب است.
ماده 30 - اگر در نتیجه اختلاف اکثریت هیات مدیره استعفا بدهند انتخاب کلیه اعضای هیات تجدید میشود و افراد هیات سابق ممکن است مجدداً انتخاب شوند ولی اگر در چهار سال بیش از یک بار این عمل تکرار شود تا دو سال اشخاص مستعفی از انتخاب مجدد محروم خواهندبود.
ماده 31 - وظایف رئیس هیات مدیره (مدیرعامل) عبارت است از مراقبت در کلیه امور مربوطه به شرکت بر طبق اساسنامه و اجرای تصمیمات هیئتمدیره مشارالیه در مقابل شورای عالی مسئول است و شورای عالی حق دارد از او راجع به اقدامات و تصمیمات مربوط به شرکت توضیح بخواهد.
تبصره)(منسوخ 1332/02/20) انتخاب کارمندان به پیشنهاد مدیر مربوطه و تصویب مدیرعامل خواهد بود و مدیرعامل میتواند در صورتی که ضرورت ایجاب نماید کارمندی را تغییر داده و جانشین او را با پیشنهاد مدیر مربوط انتخاب نماید.
ماده 32 - رئیس هیات مدیره میتواند یکی از مدیران را به مسئولیت خود به عنوان نایب رئیس انتخاب نماید. نایب رئیس در مواقع غیبت ضروری و کسالت و مسافرت مدیرعامل قائم مقام او خواهد بود همچنین هر یک از مدیران میتوانند با تصویب هیات مدیره یکی از کارمندان ارشد قسمت مربوط به خ. ر. ب. عنوان قائم مقام خود به هیئتمدیره معرفی نماید. شخص مزبور در صورت غیبت اضطراری مدیری به جای او معرفی شده در جلسات هیات مدیره شرکت میکند.
ماده 33 - رئیس هیات مدیره در محاکم نماینده شرکت است و میتواند وکیل با حق توکیل غیر معین نماید و به طور کلی در مقابل دیگران نماینده شرکت خواهد بود.
ماده 34 - هیئتمدیره بر طبق مقررات این اساسنامه مسئول و اداره کننده امور شرکت م. ب. و جلسات عادی آن در هر ماه بیش از یکبار نخواهد بود.
مقر مدیرعامل در مرکز اصلی شرکت و مقر مدیران دیگر که هر یک در مقابل مدیرعامل مسئول قسمت خود خواهند بود در مرکز مربوط میباشند.
ماده 35 - وظائف خاصه هیات مدیره از این قرار است:
الف - تصویب برنامه عملیات شرکت که هر یک از مدیران عامل به توسط رئیس هیات پیشنهاد مینماید.
ب - تعیین خط مشی کلی و جهات عمومی شرکت و ربط مابین وظائف و اختیارات هر یک.
ج - پیشنهاد بودجه سالیانه شرکت و اعتبارات اضافی به شورای عالی در هر موقع که ضرورت پیدا نماید.
د - تنظیم و تصویب آییننامههای استخدامی و اداری و تشکیلاتی و آییننامههای معاملات طبق اصول و روش کلی که به تصویب شورای عالی رسیده باشد.
ه - - مطالعه و پیشنهاد تشکیل شرکتهای فرعی که برای انجام قسمتی از عملیات شرکت آنها لازم باشد بهشورای عالی با ذکر شرایطی که تحت آن شرایط سهام این شرکتها باید بهاشخاص متفرقه فروخته شود.
و - بحث و اتخاذ تصمیم نسبت به هر موضوع دیگر که رئیس هیئتمدیره مستقلاً با پیشنهاد یکی از اعضاء هیئتمدیره طرح آن را ضروری تشخیص دهد.
ماده 36- الف)(منسوخ 1332/02/20) شرکت نمیتواند بدون تصویب قانون مخصوص هیچگونه وامی از خارج کشور بگیرد ولی میتواند از بانکملی ایران یا به طریق دیگر از داخله کشور با موافقت شورای عالی و اجازه دولت وجوه مورد احتیاج را استقراض نماید و نیز میتواند استفاده از اعتبار بشکل صدور اسناد تجارتی و غیره بنماید که مدت آن از سررسید بدوی و تجدیدی جمعاً از یک سال تجاوز نکند.
استفاده از این قبیل اعتبارات هرچند که مربوط بمعاملات نسیه باشد هر وقت که مجموع آن به خمس سرمایه شرکت برسد نسبت بمازاد از خمس اجازه شورای عالی لازم است.
ب - دادن وام از طرف شرکت ممنوع است مگر به کارمندان و کارگران شعب تابعه که میزان و شرایط آن طبق آییننامه مخصوصی تعیین خواهد شد.
ماده 37)(منسوخ 1332/02/20) قراردادهای مربوط بفروش مواد نفتی که مدت آن از پنج سال و میزان آن از سه میلیون تن در سال تجاوز نکند به تصویب هیات مدیره خواهد رسید و قراردادهائی که میزان آن از سه میلیون تن در سال بیشتر بوده یا مدت آن از 5 سال تجاوز کرده ولی زائد بر ده سال نباشد به پیشنهاد هیات مدیره به تصویب شورای عالی خواهد رسید و قراردادهادئی که مدت آن زائد بر ده سال باشد موکول به پیشنهاد هیات مدیره و موافقت شورای عالی و تصویب قوه مقننه خواهد بود.
تبصره)(منسوخ 1332/02/20) هیات مدیره مکلف است با نظر شورای عالی همیشه مواد نفتی و مشتقات مورد احتیاج داخله کشور را با در نظر گرفتن گنجایش مخازن ذخیره داشته باشد.
ماده 38 - حقوق اعضاء هیات مدیره و هیات بازرسی به پیشنهاد رئیس هیئتمدیره و تصویب شورای عالی تعیین میشود و حقوق رئیس هیئتمدیره از طرف هیات وزراء تعیین میگردد.
ماده 39 - مدیرعامل و اعضاء هیات مدیره و هیات بازرسی نباید اشتغالی اعم از دولتی و یا غیردولتی افتخاراً یا به طور موظف داشته باشند و در صورت اشتغال به چنین شغلی از شغلی که در شرکت ملی نفت ایران داشتهاند مستعفی شناخته خواهندشد.
اشخاص مذکور نباید در شرکتها و موسسات و تجارتخانههائی که منظور عمده آنان معامله با شرکت ملی نفت بوده یا رقیب این شرکت میباشند سهیم یا ذینفع باشند و در صورت ثبوت تخلف مستعفی شناخته خواهند شد.
ماده 40 - مادام که هیات مدیره از 5 نفر تشکیل میشود جلسات آن با حضور 4 نفر رسمیت داشته و تصمیمی که با موافقت مدیرعامل و دو نفر دیگر اتخاذ شود معتبر خواهد بود و هرگاه عده هیات مدیره از 5 نفر بیشتر باشد جلسات آن با حضور پنج نفر رسمیت داشته و تصمیمات آن با اکثریت آراء معتبر خواهد بود و در صورت تساوی آراء طرفی که رئیس هیئتمدیره آن طرف باشد برنده اکثریت خواهد بود. هر قسمت از مذاکرات را که هیئتمدیره محرمانه تشخیص دهد باید در صورتجلسه مخصوص درج و محرمانه بودن آن قید شود.
ماده 41 - هیچ یک از مدیران در اموری که اختصاصاً خود یا زوجه و یا والدین یا فرزند یا برادران و خواهران آنها ذینفع هستند حق رای نخواهند داشت.
فصل ششم - هیات بازرسی
ماده 42 - هیات بازرسی مرکب است از سه نفر که دارای تجربیات و معلومات کافی در امور حسابداری صنعتی و بازرگانی باشند و برای مدت سه سال به پیشنهاد دولت و تصویب قوه مقننه تعیین خواهند شد.
در هریک از سالهای اول و دوم (یک هفته پس از تصویب ترازنامه سال قبل شرکت) به قید قرعه یک نفر از بازرسان از کار خارج میشود و دولت در ظرف 15 روز پس از تصویب ترازنامه یک نفر را به جای او برای تصویب بهقوه مقننه معرفی مینماید.
عضو خارج شده را میتوان مجدداً پیشنهاد نمود و مادام که جانشین او تعیین و مشغول کار نشده کماکان مشغول و مسئول خواهد بود.
اقتراع دفعه دوم شامل بازرسانی خواهد بود که پس از قرعه قبلی باقی ماندهاند و پس از یک دور تعویض ماموریت هر یک از اعضای هیات بازرسی سه سال ادامه خواهد داشت.
ماده 43 - هیات بازرسی مسئول بازرسی منظم و مستمر کلیه حسابهای شرکت م. ب..
ماده 44 - هرگاه در عرض سال محل بازرسی به واسطه فوت یا استعفاء خالی شود برای تصدی آن محل دولت شخصی را که دارای صلاحیت باشد به قوه مقننه پیشنهاد مینماید و تا تعیین او سایر بازرسان به کار خود ادامه میدهند.
ماده 45 - هیات بازرسی میتواند در صورت احتیاج از حسابرسهای متخصص و یا هیئتهای مشاوره حسابرسی خواه تبعه داخله یا خارجه باشند برای مدت معینی کمک بگیرند.
ماده 46 - میزان حقوق بازرسان را شورای عالی معین مینماید.
ماده 47 - هیات بازرسی باید به محاسبات و عملیات مالی شرکت و همچنین حساب دارائی و بدهی و سود و زیان شرکت رسیدگی نموده و هر شش ماه یک مرتبه گزارش جامعی از وضعیت مالی شرکت برای اطلاع شورای عالی تهیه نماید.
ماده 48 - هیات بازرسی حق دارد به کلیه دفاتر و پروندههای محاسباتی و اسناد خرج و قراردادهای شرکت مراجعه نموده و کلیه اشتباهات و تخلفات را بهروسای مربوطه و یا به مدیران مربوطه گزارش دهد و اگر نسبت به این گزارش در ظرف مدت 2 هفته اقدام لازم به عمل نیاید هیات بازرسی مراتب را مستقیماً به هیات مدیره گزارش خواهد داد.
تبصره - مدیرعامل و مدیران شرکت قسمتهای جزء هر یک مسئول ابواب جمعی مربوط به خود میباشند نمیتوانند عملیات و اقدامات خود را موکول و متوقف به امضای هیات بازرسی یا نماینده هیات مزبور بنمایند و عمل بازرسان به هیچ وجه نباید مانع جریان کارهای قسمتهای مختلف شرکت گردد.
ماده 49 - گزارش سالیانه هیات بازرسی باید به ترازنامه که به امضای هیات مدیره رسیده ضمیمه شود.
ماده 50 - هیات بازرسی باید در جلسه شورای عالی که به ترازنامه رسیدگی میشود برای اداء توضیحات حضور یابند.
فصل هفتم - ترازنامه و حساب سود و زیان
ماده 51 - سال مالی شرکت - از اول فروردین هر سال شروع گشته و در آخر اسفند همان سال خاتمه مییابد و نخستین سال مالی از روز تاسیس شرکت تا آخر اسفند سال تاسیس است.
ماده 52(منسوخ 1332/02/20) - عده و نوع دفاتری که باید پلمپ شوند طبق پیشنهاد هیات مدیره و تصویب شورای عالی نفت معین خواهد شد.
ماده 53 - کلیه دفاتر شرکت در آخر اسفند بسته شده و ترازنامه و حساب سود و زیان شرکت لااقل در ظرف سه ماه از اول سال بعد تهیه و در اختیار هیات بازرسی گذاشته خواهدشد.
ماده 54 - تصویب ترازنامه شرکت از طرف شورای عالی مفاصا حساب هیات مدیره محسوب است.
ماده 55 - مبلغی که در نتیجه ترقی تاسیسات و سایر اموال شرکت اعم از منقول یا غیرمنقول حاصل میشود به حساب شرکت برده نخواهد شد.
ماده56 (منسوخ 1331/09/27) - سود خالص شرکت عبارتست از سود غیرخالص پس از وضع هزینهها و استهلاکها که به ترتیب زیر عمل خواهد شد:
الف - از سود خالص مبلغی معادل لااقل ده درصد به حساب ذخائره عمومی شرکت انتقال داده میشود.
ب - به پیشنهاد هیات مدیره و تصویب شورای عالی مبلغی برای انتقال به حساب آینده برده خواهد شد.
ج - شورای عالی نفت میتواند تا سی درصد از سود خالص را برای بسط صنایع نفت و صنایع منشعبه از آن و خرید کشتی نفتکش اختصاص دهد
د - بقیه متعلق بخزانه دولت است که طبق قانون مخصوص بمصرف عمران و آبادی کشور و تامین عدالت اجتماعی و امور تولیدی خواهد رسید.
فصل هشتم - مواد مختلفه
ماده 57 - وزارتخانهها و ادارات و موسسات دولتی موظف به تشریک مساعی و تسهیل اموری از شرکت که به آنها مربوط میشود، میباشند.
مخصوصاً مامورین کشوری و لشگری مقیم در مناطق فعالیت شرکت ملزم به رعایت مصالح شرکت و توجه به نظریات متصدیان مسئول خواهد بود.
هیات مدیره میتواند انتقال مامورینی را که تعلل در تشریک مساعی یا ایجاد مزاحمت برای شرکت نمایند از دولت بخواهد و مدیرعامل حق دارد با تصویب هیات مدیره پاداشی به هر مامور دولتی که خدمت و همکاری شایان با شرکت بکند بپردازد.
ماده 58 - در شرکت ملی نفت استخدام و استفاده از اشخاص و انجام معاملات صرفاً بنا به احتیاج و مصلحت شرکت و طبق مقررات مصوب خواهد بود.
ماده 59(منسوخ 1331/09/27) - شرکت (اعم از کارمند و کارگر و غیرآن) نمیتوانند هیچگونه نشریه و روزنامه دایر و منتشر کنند و در صورت اقدام باینکار بخودی خود مستعفی شناخته شده و بخدمت آنها خاتمه داده خواهد شد انتشار مقالات علمی و فنی مانعی نخواهد داشت ولی انتشار مقالات علمی مربوط به نفت و نشریه هر نوع اطلاعات راجع به عملیات شرکت از طرف کارکنان فقط با اجازه کتبی هیات مدیره مجاز خواهد بود.
ماده 60 (منسوخ 1332/02/20) - در مواردی که به موجب مواد 19 و 26 و 42 و 44 این اساسنامه راجع به انتخابات مربوط به شورای عالی هیات مدیره هیات بازرسی و تعیین بازرس به جای بازرس مستعفی یا متوفی انتخاباتی باید به وسیله قوه مقننه به عمل آید در دوره اختیارات با هیات وزیران خواهد بود.
فصل نهم - تغییر مواد اساسنامه
ماده 61 - هیچ یک از مواد این اساسنامه قابل تغییر نیست مگر به پیشنهاد شورای عالی و موافقت دولت و تصویب قوه مقننه.
ماده 62 - در دوره اختیارات اصلاحات و تغییرات لازم در این اساسنامه بر طبق قانون اعطای اختیارات مصوب بیستم مرداد ماه 1331 به عمل خواهد آمد.
بر طبق قانون تمدید مدت اختیارات مصوب بیستم مرداد ماه 1331 لایحه قانونی اساسنامه شرکت ملی نفت ایران که مشتمل بر 62 ماده و 10 تبصره است تصویب میشود.
به تاریخ پنجم آذرماه 1331
مصوب 1353/05/20 کمیسیون مجلس سنا
ماده 1 - شرکت ملی نفت ایران که به موجب قانون مورخ نهم اردیبهشت ماه 1330 تاسیس گردیده و در این اساسنامه به نام شرکت خوانده میشودشرکت سهامی بازرگانی است که عملیات خود را با توجه بوظایف و حقوق و اختیارات مقرر در قانون نفت مصوب هشتم مرداد ماه 1353 و سایرقوانین خاص مربوط به نفت و گاز و پتروشیمی طبق مقررات این اساسنامه اجرا مینماید. در مواردی که حکم آن در این اساسنامه و قوانین مذکور معلوم نشده باشد مقررات قانون تجارت معتبر خواهد بود.
ماده 2 - مرکز اصلی شرکت تهران است و شرکت میتواند شعب یا نمایندگیهائی برای اجرای عملیات خود در داخل و خارج از کشور تاسیسنماید.
تبصره - پنج هزار میلیون ریال از سرمایه شرکت توسط دولت پرداخت گردیده و چهل و پنج هزار میلیون ریال دیگر از محل اعتباراتی که شرکت ازسازمان برنامه و بودجه دریافت نموده تامین و به حساب سرمایه منتقل شده است. صاحب سهام متعهد است که قسمت پرداخت نشده سرمایه را به تقاضای هیات مدیره و تصویب مجمع عمومی پرداخت کند. افزایش سرمایه منوط به تقاضای هیات مدیره و تایید مجمع عمومی و تصویب نهایی هیات دولت خواهد بود.
ماده 4 - موضوع شرکت و وظیفه اصلی آن عبارت است از اعمال حق مالکیت ملت ایران نسبت به منابع نفتی و گازی سرتاسر کشور و فلات قاره واشتغال به عملیات صنعت نفت و گاز و پتروشیمی و صنایع وابسته در داخل و خارج کشور به شرح زیر:
الف - تفحص و نقشهبرداری و اکتشاف و استخراج و حمل و نقل و تصفیه نفت خام و گاز طبیعی و هیدروکاربورهای طبیعی دیگر (اعم از مایع وجامد) و ساختن و عمل آوردن هر نوع فرآوردههای اصلی نفتی از قبیل گاز و گاز مایع و انواع مشتقات گاز و اقسام بنزین و اقسام نفت سفید و نفت گاز ونفتهای سوخت و قیر و اسفالت و هر نوع مواد نفتی که تولید نیرو نماید. همچنین هر گونه عملیات به منظور قابل عرضه کردن مواد مزبور و حمل و نقل و پخش و صدور و فروش آنها در داخل و خارج کشور.
تبصره - اشتغال بامور مذکور در این بند در سراسر کشور و فلات قاره منحصراً به عهده شرکت م. ب. مگر در مواردی که به موجب قوانینجداگانه مشارکت موسسات دیگر در بعضی از این امور تجویز شده یا بشود و در این صورت شرکت نظارت کامل در حسن جریان امور مزبور به عملخواهد آورد.
تبصره 1 - اشتغال اشخاص و موسسات خصوصی بامور مذکور در این بند در هر مورد منوط به موافقت شرکت و تحصیل پروانه مخصوص ازوزارت صنایع و معادن خواهد بود و شرکت به منظور تطبیق اینگونه فرآوردهها با استانداردهای بینالمللی نظارت لازم را اعمال خواهد نمود و تعیینقیمت این فرآوردهها توسط وزارت صنایع و معادن با مشورت شرکت صورت خواهد گرفت.
تبصره 2 - در صورتی که موسسات و اشخاصی که به موجب تبصره فوق اقدام بتهیه فرآوردههای فرعی و مشتقات نفتی میکنند ضمن عملیاتخود مقداری فرآوردههای اصلی مذکور در بند الف فوق را که در انحصار شرکت است تولید کنند پخش و فروش و صدور مواد مذکور در هر موردموکول باجازه شرکت و طبق مقرراتی خواهد بود که شرکت ابلاغ کند.
ماده 5 - به منظور تامین مقاصد و انجام عملیات مذکور در ماده 4 شرکت دارای حقوق و اختیارات زیر م. ب.:
ب - انعقاد قراردادهای همکاری و مشارکت با اشخاص و موسسات در داخل و خارج ایران و همچنین خریداری و تملک سهام شرکتهای دیگر باحق فروش و انتقال آنها.
تبصره 1 - انعقاد قرارداد به منظور تولید و پخش و حمل و نقل و تصفیه و صدور و فروش نفت خام و گاز طبیعی مشمول مقررات قانون نفتخواهد بود.
تبصره 2 - قراردادهائی که به منظور تولید و پخش و حمل و نقل و تصفیه و صدور و فروش فرآوردههای گازی و پتروشیمی بین یکی از شرکتهایفرعی شرکت با اشخاص و موسسات ایرانی یا خارجی منعقد میشود پس از تصویب هیات مدیره شرکت (که در این موارد به عنوان مجمع عمومیشرکت فرعی مربوط تشکیل جلسه میدهد) قابل اجرا خواهد بود.
تبصره 3 - شرکت میتواند با تصویب مجمع عمومی هر یک از شرکتهای وابسته را که برای فعالیت در رشتههای صنایع پتروشیمی و گاز ایجادمیشود از معافیتهای گمرکی و سایر مزایایی که به موجب این اساسنامه جهت شرکت مقرر شده است برخوردار نماید.
تبصره 4 - موسسات و اشخاص خارجی (اعم از حقیقی یا حقوقی) که در اجرای عملیات موضوع این ماده با شرکت یا شرکتهای فرعی آن قراردادمنعقد مینمایند به شرط معامله متقابل از شمول تبصره 2 ماده 3 قانون جلب و حمایت سرمایههای خارجی و بند ج ماده یک آییننامه اجرای قانونجلب و حمایت سرمایههای خارجی مصوب کمیسیونهای مجلسین مستثنی خواهند بود.
تبصره 5 - در مورد هر قرارداد نفتی که دولت نیز علاوه بر شرکت به عنوان طرف اول آن را امضا کرده است شرکت به عنوان نماینده دولت عملخواهد کرد.
تبصره 6 - شرکت ملی نفت ایران میتواند بر حسب اقتضا اصلاحات و تغییرات لازم را در قراردادهای مشارکتی که مقدم بر تاریخ تصویب ایناساسنامه به موجب قانون توسعه صنایع پتروشیمی مصوب تیر ماه 1344 و قانون توسعه صنعت گاز مصوب اردیبهشت ماه 1351 منعقد گردیده وبه تصویب مقامات مقرر در آن قوانین رسیده است به عمل آورند. اصلاحات و تغییرات مزبور ب. ت. ب. ماده 29 قانون نفت مصوب 8 مرداد ماه 1353 بعداز تایید هیات وزیران به موقع اجراء گذارده خواهد شد. شرکت گزارش اینگونه اصلاحات و تغییرات را ظرف مدت سه ماه از تاریخ تایید از طریقدولت به مجلسین خواهد داد.
تبصره - واگذاری بلاعوض اموال شرکت به ادارات و موسسات دولتی و وابسته به دولت و شهرداری و همچنین موسسات فرهنگی و اجتماعی وخیریه و مذهبی که طبق قوانین ایران تشکیل شدهاند منوط به تصویب هیات مدیره خواهد بود.
د - گرفتن و دادن اعتبار و یا وام در داخل و یا خارج کشور به منظور اجرای مقاصد شرکت.
و - خرید و اجاره و تاسیس و تکمیل و توسعه و تعمیر و اداره کارخانهها و دستگاهها و تاسیسات و تهیه و ایجاد و اداره وسایل و تسهیلات حملو نقل و ارتباط زمینی و دریائی و هوایی. ایجاد و به کار انداختن راهآهن یا بندر و سرویسهای تلگراف و تلفن باسیم و بیسیم و هواپیمایی در مواردی که عملیات شرکت ایجاب نماید مشروط باجازه قبلی دولت خواهد بود.
ز - اقدام بهر گونه عملیات برای استفاده از زمینهایی که در اختیار شرکت است به منظور انجام مقاصد مذکور در ماده 4.
ح - انعقاد قراردادهای استخدامی و پیمانکاری یا مشاوره با موسسات و اشخاص اعم از داخلی و یا خارجی.
ی - انعقاد قرارداد با خریداران به منظور صدور نفت خام و گاز و فرآوردههای نفتی و مشتقات آن.
ک - شرکت میتواند در مواردی که مقتضی بداند برخی از عملیات خ. ر. ب. وسیله نمایندگیها و یا پیمانکاران به موقع به اجراء بگذارد.
ماده 7 - شرکت مجاز است که در مورد امور استخدامی و بازنشستگی و پسانداز و آموزش و پرورش و سایر امور کارگزینی آییننامههای لازم راتدوین و پس از تصویب هیات مدیره
به موقع اجرا بگذارد. آییننامههای مزبور برای شرکتهای فرعی و وابسته نیز لازمالرعایه خواهد بود.
تبصره - شرکت مجاز است در مواردی که به تشخیص هیات مدیره ایرانیانی که واجد شرایط و تجربیات لازم باشند یافت نشوند و یا استفاده ازخدمات آنان عملا میسر نباشد نسبت
به منظور تشکیل کادرمجهز لازم برای صنعت نفت و بینیاز شدن صنعت مزبور از استخدام کارکنان خارجی مقتضی بداند تنظیم و به موقع اجراء خواهد گذارد.
الف - بدون تحصیل پروانه ولی با انجام تشریفات گمرکی آنچه را منحصرا برای عملیات خود در ایران ضروری بداند از قبیل ماشین آلاتکارخانهها و اجزای آن - افزار و ادوات و قطعات یدکی - مواد شیمیائی و مواد معدنی - مصالح ساختمانی و اثاث - وسائل حمل و نقل - وسائلایمنی و آموزشی -وسائل مخابراتی -خطوط لوله و تلمبه - تجهیزات بارگیری و اسکله - تاسیسات بندری - وسائل آزمایشگاه و دارو و کلیه لوازم طبیبیمارستانها و درمانگاهها بدون پرداخت حقوق و عوارض گمرکی و هر نوع مالیات و عوارض دیگر به استثنای هزینههای باربری و انبارداری و حقوق وعوارض بندری از خارج کشور وارد نماید.
ب - در صورتی که زمین مورد احتیاج بایر و متعلق به دولت باشد بر حسب پیشنهاد شرکت و تصویب هیات وزیران مجاناً به شرکت واگذارمیشود. در صورتی که احتیاج شرکت به زمینی که بدین طرز تحصیل نموده باشد رفع شود شرکت بدون اجازه دولت حق انتقال آن را ب. غ. نخواهدداشت و باید آن را بلاعوض به دولت مسترد دارد. انجام تشریفات ثبتی این قبیل اراضی مستقیماً از طرف دولت صورت خواهد گرفت.
ج - زمینهای دایر متعلق به دولت در مقابل پرداخت بهای عادله آن به شرکت انتقال داده خواهد شد. چنانچه احتیاج شرکت از زمینی که از دولتخریداری نموده رفع شود باید مراتب را کتباً به دولت اعلام و زمین مزبور را برای فروش به دولت پیشنهاد کند. در صورتی که دولت مایل به خرید زمینمزبور باشد شرکت آن را در مقابل بهای خرید به دولت واگذار خواهد نمود. چنانچه ظرف شش ماه از تاریخ پیشنهاد فروش دولت زمین را ابتیاع ننمایدشرکت در فروش آن ب. غ. آزاد خواهد بود.
تبصره 2 - در مورد اراضی مشمول بند "ج" که پیشنهاد فروش آن به دولت داده میشود دولت در صورتی که مایل به خرید نباشد ممکن استاستفاده از حق خ. ر. ب. شهرداری یا موسسه عمومی دیگر واگذار نماید و در این صورت زمین در مقابل بهای خرید به شهرداری یا موسسه عمومی کهدولت تعیین نماید انتقال داده خواهد شد.
د - در مواردی که شرکت برای انجام عملیات خود احتیاج به اراضی متعلق به اشخاص اعم از دائر و بایر و ابنیه و تاسیسات و اعیانیهای موجود درزمینهای مزبور داشته باشد به طریق زیر عمل خواهد شد:
1 - تشخیص این که خریدار اراضی و مستحدثات موجود در آن مورد نیاز شرکت م. ب. با هیات مدیره شرکت است.
3 - در صورتی که مالک یا مالکین از فروش ملک خودداری نمایند و یا هر گاه بین شرکت یا مالک و یا مالکین برای خرید اراضی و اعیانیها از لحاظقیمت توافق حاصل نشود شرکت ضمن ارسال دادخواستی متضمن رونوشت مصوب هیات مدیره مبنی بر لزوم تحصیل آن و رونوشت گواهی ثبتیمتضمن نام و نشانی مالک و یا مالکین و (سه) نسخه نقشه زمین مورد نیاز از هیات سهنفری مرکب از دادستان کل کشور - وزیر کشور - رئیس سازمانثبت اسناد و املاک کشور و یا نمایندگان آنها درخواست خواهد نمود که برای تعیین قیمت عادله ملک و الزام مالک و یا مالکین به فروش اراضی واعیانیها اقدام نمایند.
4 - هیات سه نفری حداکثر ظرف (15) روز از تاریخ وصول دادخواست شرکت کارشناسانی برای تعیین قیمت عادله ملک بدین شرح تعیین خواهد نمود: یک نفر کارشناس از طرف شرکت و یک نفر کارشناس بر حسب اخطار به مالک یا مالکین از طرف آنان تعیین و معرفی میگردد و کارشناس سوم با توافقدو نفر کارشناس مزبور انتخاب میشود، در صورتی که بین دو نفر کارشناس ظرف ده روز در انتخاب کارشناس سوم توافق حاصل نشود کارشناس سومرا هیات سه نفری تعیین خواهد نمود.
تبصره 1 - مالک یا مالکین ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ اخطاریهای که از طرف دفتر هیات سه نفری صادر خواهد شد باید کارشناس خ. ر. ب. دفترهیات سه نفری معرفی و برگ قبولی او را نیز دریافت نموده و در همین مدت ارسال دارند. در صورت انقضاء مدت ده روز و عدم معرفی کارشناس و یا عدم ارسال برگ قبولی کارشناس، مالک و یا مالکین کارشناس مزبور نیز توسط هیات سهنفری تعیین خواهد شد.
تبصره 4 - دستمزد و هزینه ایاب و ذهاب و فوقالعاده روزانه کارشناسان به میزانی که از طرف هیات سه نفری تعیین گردد به وسیله شرکت و ازطریق دفتر هیات سه نفری پرداخت خواهد شد.
5 - کارشناسان مکلفند حداکثر ظرف (15) روز از تاریخ انتخاب قیمت عادله اراضی و اعیانیهای مورد نیاز عملیات شرکت را (که بر حسب موردممکن است شامل حق کسب و پیشه و یا تجارت هم باشد) به اتفاق یا با اکثریت آراء بر اساس بهاء اراضی مشابه و مجاور و بدون در نظر گرفتن منابعنفتی و نوع استفادهای که منظور شرکت م. ب. و به بهای قبل از تاریخ تصویب هیات مدیره شرکت تعیین و به دفتر هیات سه نفری اعلام نماید.
6 - هیات سه نفری بهای عادله تعیین شده از طرف کارشناسان را به شرکت ابلاغ خواهد نمود. در صورتی که مالک یا مالکین با بهای تعیین شدهموافقت نمایند انتقال زمین به بهای مزبور به عمل خواهد آمد و در غیر این صورت شرکت قیمت معینه را به صندوق دادگستری تودیع و قبض دریافتیرا به دفتر هیات سه نفری ارسال خواهد داشت. هیات سه نفری حداکثر ظرف پنج روز از تاریخ تسلیم قبض مذکور تصمیم لازم دائر به الزام مالک و یامالکین به تنظیم سند انتقال را صادر و به طرفین ابلاغ خواهد نمود و در صورتی که مالک یا مالکین ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ تصمیم هیات از امضاءسند خودداری نمایند به دستور دادستان کل از طرف دادستان شهرستان محل وقوع ملک سند انتقال ملک امضا و عرصه و اعیان مورد تصمیم بهموجب صورتجلسهای از طرف دادستان شهرستان به نماینده شرکت تحویل داده خواهد شد. در این مورد هر وقت مالک و یا مالکین حاضر به دریافت قیمت ملک خود گردیدند حواله پرداخت آن به صندوق دادگستری از طرف دفتر هیات سهنفری صادر خواهد شد و همچنین است در مورد املاک مندرج در شق (7) زیر که پس از مشخص شدن مالک حواله پرداخت وجه به نام او صادرمیگردد.
تبصره - در موارد فوری شرکت میتواند بلافاصله پس از انجام تشریفات ارزیابی و تودیع بها (به صورت نقد و یا اوراق قرضه) عرصه و اعیان موردنیاز خ. ر. ب. موجب صورتمجلسی با حضور نماینده دادستان شهرستان محل وقوع ملک تصرف کند. در چنین مواردی ابلاغ تصمیم هیات سه نفری بهمالک یا مالکین و تشریفات تنظیم سند انتقال به شرح مقرر در این بند پس از تصرف ملک مورد نیاز به موقع اجراء گذارده خواهد شد.
7 - در مورد املاکی که مالکیت آن مورد اختلاف بوده و یا تشریفات ثبتی آن ملک انجام نگرفته و یا دسترسی به مالک و یا مالکین نباشد تعیینکارشناس مالک و یا مالکین آن به عهده هیات سه نفری خواهد بود و پس از تعیین قیمت ملک و تودیع در صندوق دادگستری و صدور تصمیم لازم ازطرف هیات سه نفری بنا به دستور دادستان کل سند انتقال را دادستان شهرستان محل وقوع ملک امضا نموده و اراضی و اعیانیهای واقعه در آن را بهموجب صورتجلسه به شرکت تحویل خواهند داد.
تبصره 2 - اقامه دعوی شخص ثالث و یا دعوی متقابل موجب تاخیر در انجام مقررات این ماده نخواهد بود و هیات سه نفری باید در هر موردتشریفات کارشناسی و تودیع بها و صدور حکم را ظرف مواعدی که به شرح فوق تصریح گردیده است انجام دهند.
8 - هر گاه به تشخیص کارشناسان و تایید هیات سه نفری اراضی و اعیانیهای مورد ارزیابی ممر اعاشه مالک و یا مالکین باشد برابر (15) درصد قیمتعادله اضافه پرداخت خواهد شد.
10 - در مورد املاک موقوفه و یا املاکی که شرکت بخواهد به طریق اجاره از آن استفاده و یا حق ارتفاق تحصیل کند اگر برای تعیین میزان اجاره و حقارتفاق بین شرکت و طرف مقابل توافق نشود هیات سه نفری به ترتیب مندرج در شقوق (4 و 5) بند "د" این ماده اقدام و میزان اجاره و یا حق ارتفاقی راتعیین و رای به تنظیم سند اجاره و یا تفویض حق ارتفاق صادر خواهد نمود که در صورت امتناع مالک و یا مالکین و همچنین متولی یا متولیان یانماینده اوقاف به دستور دادستان کل سند اجاره و اعطای حق استفاده از طرف دادستان شهرستان محل وقوع ملک امضا و زمین و اعیانیهای مورد لزومبه موجب صورتجلسه به شرکت تحویل خواهد شد.
تبصره - در مورد املاک موقوفه مزروعی زارعین مستاجر این املاک مکلفند اراضی مورد احتیاج شرکت را در مقابل مالالاجارهای که به شرح مذکور دراین شق تعیین خواهد شد به اجاره شرکت واگذار نمایند و در صورتی که زارعین مستاجر این املاک ناگزیر به ترک اراضی زراعتی گردند و یا خساراتی بهزراعت یا مستحدثات آنان وارد شود میزان حقوق و خسارت توسط وزارت تعاون و امور روستاها تعیین و به وسیله شرکت پرداخت خواهد شد.
12 - هر گونه تصرف از طرف اشخاص در اراضی که به موجب مقررات این اساسنامه برای خطوط لوله تحصیل شده است اعم از احداث بنا یا غرساشجار و یا زراعت و غیره ممنوع م. ب. و شرکت مجاز است این قبیل اعیانیها و مستحدثات را با حضور نماینده ژاندارمری یا شهربانی با بخشداری کهدعوت خواهد نمود منهدم نماید و اشخاص حق هیچ گونه ادعا و مطالبه خسارتی از این بابت علیه شرکت نخواهند داشت.
و - در مورد تمام یا قسمتی از املاک که مورد نیاز عملیات شرکت بوده و در رهن یا بیع شرط هستند در صورتی که مالک خود برای پرداخت بدهی وامضای سند انتقال حاضر نشود و دادستان شهرستان مامور امضا سند انتقال گردد بستانکار میتواند به هیات سه نفری مراجعه و به نسبت اراضی که مورد این حکم قرار گرفته طلب خود را از محل وجه سپرده مطالبه و دریافت دارد و سندی مبنی بر ابطال یا اصلاح سند رهنی یا شرطی و وصول وجهتودیع شده بدهد و در این مورد که طلب بستانکار در صندوق دادگستری سپرده شده است امضای سند انتقال از طرف دادستان شهرستان معاملهمعارض محسوب نمیگردد. هر گاه مبلغ سند رهنی یا شرطی بیش از مبلغ ارزیابی شده باشد نسبت به مازاد شرکت مسئول نخواهد بود.
ز - پرداخت هزینه دفتری سند انتقال به عهده طرفین است و سایر هزینههای آن به عهده مالک م. ب. و در مواردی که دادستان سند انتقال را امضاءمینماید تمام مخارج به وسیله شرکت پرداخت و با ارائه مدارک مربوطه به هیات سه نفری آنچه را که به حساب مالک پرداخت نموده است از محلوجه سپرده مسترد خواهد داشت.
ماده 12 - ارکان شرکت عبارتند از: - مجمع عمومی نمایندگان صاحب سهام. - هیات مدیره و مدیر عامل. - هیات عالی بازرسی.
ماده 15 - جلسات مجمع عمومی نمایندگان صاحب سهام در مرکز شرکت در تهران با حضور رئیس هیات مدیره و یا قائممقامی که از طرف او بدینمنظور تعیین و معرفی خواهد شد تشکیل میشود.
تبصره - مجمع عمومی نمایندگان صاحب سهام در شهریور ماه هر سال برای رسیدگی به ترازنامه و در آبان ماه همان سال به منظور رسیدگی وتصویب بودجه به طور عادی تشکیل میگردد و تا موقعی که نسبت به موضوع مندرجه در دستور جلسه تصمیمی اتخاذ نشده جلسات همچنان ادامهخواهد داشت و در جلسات مذکور اضافه بر ترازنامه و بودجه ممکن است بر حسب پیشنهاد رئیس هیات مدیره و مدیر عامل یا طبق نظر ریاستمجمع، موضوعات دیگری نیز در دستور مذاکرات قرار گیرد.
ماده 16 - مجمع عمومی نمایندگان صاحب سهام در هر موقع بنا به تصمیم رئیس مجمع و یا به درخواست رئیس هیات مدیره و مدیر عامل و یاقائممقامی که از طرف رئیس هیات مدیره و مدیر عامل تعیین و معرفی شده باشد به طور فوقالعاده تشکیل خواهد شد.
ماده 17 - دعوت مجمع عمومی به طور عادی یا فوقالعاده از طرف رئیس هیات مدیره و مدیر عامل شرکت به عمل میآید. در صورتی که رئیسهیات مدیره و مدیر عامل اقدام به دعوت مجمع عمومی ننمایند نخستوزیر راساً مجمع عمومی را دعوت خواهد نمود.
تبصره 2 - اعضای اصلی و علیالبدل هیات مدیره و اعضای هیات عالی بازرسی میتوانند بدون داشتن حق رای در جلسات مجمع عمومینمایندگان صاحب سهام شرکت نمایند.
ماده 18 - جلسات مجمع عمومی با حضور حداقل پنج نفر رسمیت خواهد یافت و برای اعتبار تصمیمات در هر مورد چهار رای موافق ضرورتدارد.
تبصره - مجمع عمومی یک نفر را به پیشنهاد رئیس هیات مدیره و مدیر عامل به سمت دبیر مجمع عمومی انتخاب خواهد نمود و صورتجلساتمجمع عمومی نمایندگان صاحب سهام پس از تصویب در پرونده مخصوصی نگاهداری خواهد شد. صورتجلسات تصویب شده باید به امضای رئیس مجمع عمومی برسد.
الف - رسیدگی و اتخاذ تصمیم نسبت به ترازنامه و حساب سود و زیان شرکت ب. ت. ب. گزارش سالیانه هیات مدیره و گزارش هیات عالیبازرسی. گزارش سالیانه هیات مدیره و ترازنامه و حساب سود و زیان شرکت و گزارش هیات عالی بازرسی باید لااقل دو هفته قبل از تشکیل جلسه دراختیار کلیه اعضاء مجمع عمومی قرار گیرد.
ب - بررسی و تصویب برنامه عملیات و فصول و ارقام کلی بودجه هزینههای جاری و نیز بررسی و تصویب هزینههای سرمایهای شرکت. بودجه پیشنهادی باید لااقل دو هفته قبل از تشکیل جلسه از طرف رئیس هیات مدیره و مدیر عامل برای کلیه اعضاء مجمع عمومی فرستاده شود.
ج - اظهار نظر نسبت به هر گونه پیشنهاد راجع به اصلاح یا تغییر مواد اساسنامه شرکت که برای اخذ تصمیم نهایی و تقدیم به قوه مقننه به دولتتسلیم خواهد شد. پیشنهاد اصلاح یا تغییر اساسنامه باید از طرف رئیس مجمع و یا رئیس هیات مدیره شرکت یا لااقل دو نفر از اعضاء مجمع عمومی بهعمل آید.
ه - انتخاب رئیس و اعضاء هیات عالی بازرسی.
ح - اجازه استفاده از ذخیره عمومی شرکت به پیشنهاد هیات مدیره.
ماده 20 - هر گاه مجمع عمومی بازرسی قسمتی از عملیات شرکت را لازم تشخیص دهد منحصراً به وسیله هیات عالی بازرسی اقدام خواهد کرد.
قسمت دوم - هیات مدیره و مدیر عامل شرکت
ماده 21 - هیات مدیره از یک نفر رئیس که سمت مدیریت عامل را نیز خواهد داشت و نه نفر عضو اصلی تشکیل میشود که یک نفر از آنانمدیریت عامل شرکت ملی صنایع پتروشیمی و یکی دیگر مدیریت عامل شرکت ملی گاز ایران را بر عهده خواهند داشت. پنج نفر دیگر نیز به عنوانعضو علیالبدل انتخاب میشوند تا به دعوت رئیس هیات مدیره در غیاب اعضای اصلی به جای آنان در جلسات شرکت نمایند.
تبصره - رئیس و اعضای اصلی و علیالبدل هیات مدیره باید ایرانی باشند.
ماده 22 - رئیس هیات مدیره و مدیر عامل از بین اشخاصی که سابقه خدمات دولتی و اجتماعی داشته و مدتی از آن را متصدی کارهای مهممملکتی بوده و یا از بین کارمندان صنعت نفت ایران که پانزده سال سابقه خدمت در صنعت نفت داشته و حداقل پنج سال از آن را عضو اصلی هیاتمدیره شرکت بوده انتخاب خواهد شد.
ماده 23 - اعضای اصلی هیات مدیره از بین کارمندان رسمی شرکت که ده سال سابقه خدمت در صنعت نفت داشته و لااقل پنج سال عهدهدارمشاغل مهمی در این صنعت بودهاند و یا از بین متخصصین برجسته دیگر که سوابق مشابهی در مدیریت موسسات صنعتی مهم و یا امور مالی واقتصادی و حقوقی داشته باشند انتخاب خواهند شد.
تبصره - لااقل پنج نفر از اعضای اصلی هیات مدیره باید از میان کارمندان شرکت انتخاب شوند.
ماده
24 - اعضای علیالبدل هیات مدیره منحصراً از بین کارمندان عالیرتبه شرکت انتخاب میشوند.
ماده
25 - اعضای اصلی و علیالبدل هیات مدیره موظفند انجام وظیفه خواهند کرد و باید تمام اوقات در اختیار شرکت باشند و هیچ نوع شغلموظف در خارج از شرکت قبول نکنند. اشتغال غیر موظف اعضای اصلی و علیالبدل در اموری که صرفاً جنبه تدریس داشته باشد و عضویت در شوراها و مجامع فرهنگی و اجتماعی بهصورت افتخاری و بدون دریافت حقوق با موافقت رئیس هیات مدیره و مدیر عامل مجاز خواهد بود.
تبصره 1 - هر یک از اعضاء اصلی و علیالبدل هیات مدیره که از مقررات این ماده تخلف نماید از سمت خود مستعفی شناخته خواهد شد.
تبصره 2 - عضویت اعضاء هیات مدیره در هیاتهای مدیره و هیاتهای بازرسی شرکتهای فرعی و وابسته به شرکت موکول به تصویب رئیس هیاتمدیره و مدیر عامل م. ب..
ماده
26 - مجمع عمومی برای انتخاب رئیس هیات مدیره و مدیر عامل یک نفر از اشخاص واجد صلاحیت را به هیات وزیران پیشنهاد مینماید کهبرای مدت شش سال انتخاب و به فرمان همایونی به این سمت منصوب خواهد شد. تجدید انتخاب رئیس هیات مدیره و مدیر عامل بلامانع است. اعضاء اصلی هیات مدیره بنا به پیشنهاد رئیس هیات مدیره و مدیر عامل و تصویب هیات وزیران برای مدت سه سال انتخاب و به موجب فرمانهمایونی به این سمت منصوب میشوند و تجدید انتخاب آنها منعی ندارد. اعضاء علیالبدل هیات مدیره بنا به پیشنهاد رئیس هیات مدیره و مدیر عامل و تصویب مجمع عمومی برای مدت سه سال تعیین میشوند و در انقضایمدت ممکن است مجدداً انتخاب شوند. رئیس هیات مدیره و مدیر عامل میتواند تغییر هر یک از اعضاء اصلی هیات مدیره را قبل از پایان مدتعضویت آنان به هیات وزیران پیشنهاد نماید و همچنین تغییر هر یک از اعضای علیالبدل را قبل از خاتمه مدت عضویت آنان به مجمع عمومی پیشنهادکند.
تبصره 1 - رئیس هیات مدیره و مدیر عامل سه ماه قبل از انقضای دوره عضویت هر یک از اعضاء اصلی هیات مدیره جانشین او را به هیات وزیرانپیشنهاد مینماید. تا زمانی که رئیس هیات مدیره و مدیر عامل و اعضای جدید انتخاب نشدهاند رئیس و اعضای هیات مدیره به خدمت خود ادامهخواهند داد.
تبصره 2 - تعیین حقوق رئیس و اعضای اعضاء اصلی هیات مدیره با مجمع عمومی و تعیین حقوق اعضای علیالبدل بنا بر پیشنهاد رئیس هیاتمدیره و تصویب هیات مدیره خواهد بود.
تبصره 3 - اعضای هیات مدیره حق ندارند جز حقوق و مزایای دریافتی از شرکت حقوق و مزایای دیگری دریافت دارند.
ماده
27 - رئیس هیات مدیره و مدیر عامل دو نفر از کارمندان عالیرتبه صنعت نفت را که تجربه و بصیرت کافی در زمینههای مختلف عملیاتشرکت داشته باشند به سمت قائممقام خود تعیین خواهد نمود. قائممقام وظایف مشخصی را که رئیس هیات مدیره و مدیر عامل بر عهده او محول دارد انجام خواهد داد و در جلسات هیات مدیره حضور خواهدیافت لیکن حق رای جز در مورد ماده 28 زیر نخواهد داشت. قائممقام میتواند نظر خود را در مورد مسائلی که در هیات مدیره مطرح میشود کتباً بهاطلاع رئیس هیات مدیره و مدیر عامل برساند.
تبصره - اعضاء هیات مدیره (به استثنای رئیس هیات مدیره و مدیر عامل) و قائممقامان رئیس هیات مدیره و مدیر عامل از لحاظ بازنشستگی تابعشرایط و مقررات عمومی مربوط به کارمندان شرکت خواهند بود. ادامه خدمت هر یک از اعضای اصلی و قائممقامها در سمتهای مزبور پس از رسیدنبه سن بازنشستگی منوط به پیشنهاد رئیس هیات مدیره و مدیر عامل و تصویب هیات وزیران خواهد بود.
ماده
28 - جلسات هیات مدیره به ریاست رئیس هیات مدیره و یا قائممقامی که از طرف رئیس هیات مدیره بدین منظور معرفی میشود با حضورهشت نفر از اعضاء اصلی و یا علیالبدل رسمیت پیدا میکند. تصمیمات هیات مدیره به اکثریت 5 رای معتبر تلقی میشود. در صورت تساوی آراء رایرئیس هیات مدیره قاطع خواهد بود. در مواردی که جلسه هیات مدیره به ریاست قائممقام رئیس هیات مدیره تشکیل شود حق رای رئیس هیات مدیرهبا قائممقامی خواهد بود که اداره جلسات را بر عهده دارد.
ماده
29 - در صورت فوت یا استعفا یا برکناری هر یک از اعضاء هیات مدیره جانشین او طبق مقررات این اساسنامه تعیین خواهد شد.
ماده
30 - اعضاء هیات مدیره و هیات عالی بازرسی و همچنین کارمندان شرکت مشمول قانون منع مداخله وزراء و نمایندگان مجلسین و کارمنداندر معاملات دولتی و کشوری میباشند.
ماده
31 - جلسات هیات مدیره بر حسب تشخیص رئیس هیات مدیره و مدیر عامل تشکیل خواهد شد.
ماده
32 - دعوت و اداره جلسه هیات مدیره و ابلاغ و اجراء مصوبات و تصمیمات آن از وظایف رئیس هیات مدیره و مدیر عامل م. ب..
ماده
33 - صورتجلسات هیات مدیره پس از تصویب به امضای رئیس و اعضای هیات مدیره حاضر در جلسه میرسد و هر قسمت از مذاکرات کههیات مدیره آن را محرمانه تلقی کند محرمانه بودن آن باید در صورتجلسه قید شد.
وظایف و اختیارات هیات مدیره
-ماده
34 - هیات مدیره در حدود مقررات این اساسنامه دارای اختیار برای اجرای وظائف مصرح در این اساسنامه منجمله وظائف زیر م. ب.:
ب - تعیین سیاست کلی فروش و پخش و صدور نفت خام و مواد نفتی و پیشنهاد قیمت فروش بنزین و نفت گاز و نفت کوره در داخل کشور برایتصویب هیات وزیران.
و - تنظیم بودجه تفصیلی شرکت و تصویب ارقام درآمدهای پیشبینی شده و اعتبارات اضافی و اصلاح بودجه بر اساس پیشنهاد رئیس هیاتمدیره و مدیر عامل در حدود اختیاراتی که به تصویب مجمع عمومی رسیده باشد.
ح - تدوین و پیشنهاد مقررات و آییننامههای اجرایی قانون نفت برای تصویب هیات وزیران.
ی - اخذ تصمیم نسبت به تشکیل و یا انحلال شرکتهای فرعی و مشارکت با اشخاص و موسسات در داخل یا خارج از ایران.
تبصره - هیات مدیره ب. ت. ب. مقررات این اساسنامه، در اساسنامههای شرکت ملی صنایع پتروشیمی و شرکت ملی گاز ایران و شرکتهای فرعیدیگر تجدید نظر خواهد کرد و اصلاحات و تغییرات لازم را در آنها به عمل خواهد آورد.
ل - تهیه گزارش هیات مدیره و ترازنامه سالیانه و حساب سود و زیان برای تقدیم به مجمع عمومی و پیشنهاد دستور جلسه مجمع عمومی وپیشنهاد دستور جلسه مجمع عمومی
تبصره 1 - وجوه بازنشستگی و پسانداز کارمندان صنعت نفت که به هیات مدیره سپرده شده جزء دارایی و وجوه شرکت نمیباشد. هیات مدیرهشرکت نسبت به این وجوه در حکم امین محسوب میشود.
تبصره 2 - هیات مدیره مکلف است سالی یک بار گزارش کامل اقدامات مربوط به وجوه بازنشستگی را به مجمع عمومی تسلیم دارد.
ماده
35 - رئیس هیات مدیره و مدیر عامل بالاترین مقام اجرایی و اداری شرکت بوده و بر کلیه سازمانهای تابعه شرکت ریاست دارد و مسئول حسنجریان کلیه امور و حفظ حقوق و منافع و اموال شرکت م. ب. و برای اداره امور شرکت و اجراء مصوبات هیات مدیره دارای همه گونه حقوق واختیارات تام و تمام بوده و نمایندگی شرکت را در مقابل کلیه مقامات قضایی - کشوری و لشکری و موسسات و اشخاص اعم از ایرانی و خارجی باحق توکیل غیر خواهد داشت و میتواند تمام یا قسمتی از اختیارات خ. ر. ب. هر یک از اعضای هیات مدیره و روسای قسمتهای شرکت به تشخیصخود تفویض کند تا اداره عملیات مختلف شرکت را که به این طریق به آنها محول میگردد زیر نظر و مسئولیت مستقیم وی بر عهده گیرند. رئیس هیات مدیره شرکت در عین حال رئیس هیات مدیره هر یک از شرکتهای فرعی را نیز بر عهده خواهد داشت. اختیارات و وظایف رئیس هیات مدیره و مدیر عامل شامل موارد زیر م. ب.:
ج - اخذ و پرداخت وجوه و باز کردن حساب ریالی یا ارزی در بانکهای داخلی و خارجی. در موارد مذکور با امضای رئیس هیات مدیره و مدیر عامل و امضای یک عضو هیات مدیره عمل خواهد شد. رئیس هیات مدیره و مدیر عامل میتواند یک یا چند نفر از اعضای هیات مدیره را به این منظور انتخاب و معرفی نماید. رئیس هیات مدیره و عضو منتخب مزبور میتوانند حق امضای خ. ر. ب. کارمندان شرکت به تشخیص و مسئولیت خود واگذار نمایند.
ه - نظارت لازم در کلیه امور حسابداری شرکتهای فرعی و شعب و نمایندگیها و موسسات مربوطه.
قسمت سوم - هیات عالی بازرسی
ماده
36 - هیات عالی بازرسی مرکب از پنج نفر خواهد بود که سه نفر از آنها دارای تجربیات و معلومات کافی در امور مالی یا حسابداری صنعتی وبازرگانی و اقتصادی و دو نفر دیگر متخصص در رشتههای مربوط به نفت خواهند بود.
ماده
37 - بازرسان عالی از طرف مجمع عمومی برای مدت دو سال انتخاب میشوند. یک نفر از آنها را مجمع عمومی به سمت رئیس هیات عالی بازرسی و یک نفر را به پیشنهاد هیات عالی بازرسی به سمت قائممقام او تعیین خواهدنمود. تا زمانی که تجدید انتخاب به عمل نیامده بازرسان به خدمت خود ادامه خواهند داد انتخاب مجدد بازرسان بلامانع است.
ماده 39 - هیات عالی بازرسی از خدمات حسابداران و حسابرسان داخلی شرکت به هنگام ضرورت استفاده خواهد کرد و میتواند برای انجاموظایف خود از کارشناسان اعم از داخلی و خارجی به طور موقت استفاده نماید. برای انجام این منظور رئیس هیات عالی بازرسی به رئیس هیات مدیرهمراجعه خواهد نمود و رئیس هیات مدیره مکلف است نظر هیات مزبور را تامین نماید.
ماده 40 - وظایف هیات عالی بازرسی به قرار زیر است:
ب - رسیدگی به ترازنامه و حساب سود و زیان شرکت و تصدیق مطابقت آن با کارتها و دفاتر شرکت و تهیه گزارش چگونگی عملیات شرکت برایتقدیم به مجمع عمومی گزارش مزبور باید لااقل یک ماه قبل از انعقاد مجمع عمومی سالیانه به رئیس هیات مدیره تسلیم شود که به ضمیمه ملاحظاتهیات مدیره با ترازنامه به مجمع عمومی تقدیم گردد.
ج - مطالعه و اظهار نظر راجع به گزارش سالیانه هیات مدیره.
تبصره 1 - هیات عالی بازرسی در اجرای وظایف خود حق مراجعه به کلیه دفاتر و پروندهها و قراردادهای شرکت را خواهد داشت.
تبصره 2 - چنانچه هیات عالی بازرسی در جریان رسیدگی اشتباهات یا تخلفات و یا بیترتیبیهایی مشاهده نماید مورد را به رئیس هیات مدیرهگزارش خواهد داد و چنانچه نسبت به این گزارش اقدام به عمل نیاید مراتب را به اطلاع رئیس مجمع عمومی خواهد رسانید.
ماده 41 - اجرای وظایف هیات عالی بازرسی که بر طبق مقررات این اساسنامه تعیین شده نباید به هیچ وجه مانع جریان عادی کار شرکت گردد.
تبصره - هیات عالی بازرسی وظایف خود را طبق آییننامه خاصی انجام خواهد داد که از طرف رئیس مجمع عمومی تهیه و ابلاغ خواهد شد.
ماده 42 - حقوق اعضاء هیات عالی بازرسی از طرف مجمع عمومی تعیین و از طرف شرکت پرداخت خواهد شد.
ماده 43 - رئیس و اعضای هیات عالی بازرسی حق اشتغال موظف دیگری در داخل یا خارج از شرکت را ندارند. اشتغال غیر موظف (افتخاریبدون دریافت حقوق) در هر مورد منوط به موافقت رئیس مجمع عمومی خواهد بود.
ماده 45 - تعداد و نوع دفتر محاسباتی شرکت و شرکتهای فرعی آن که باید پلمب شود به موجب تصمیم هیات مدیره تعیین خواهد شد.
تبصره - منظور از دفاتر محاسباتی عبارت است از دفاتر مذکور در قانون تجارت و یا فرمها و وسائل دیگر نگاهداری حساب.
ماده 46 - کلیه دفاتر شرکت به تاریخ روز آخر سال مالی بسته شده و ترازنامه و حساب سود و زیان شرکت و گزارش هیات مدیره لااقل دو ماه پیشاز تاریخ تشکیل مجمع عمومی تهیه شده و در اختیار هیات عالی بازرسی گذاشته خواهد شد.
تبصره 1 - هر گاه هیات مدیره تجدید ارزیابی تمام و یا قسمتی از داراییهای شرکت را لازم تشخیص دهد میتواند با تصویب مجمع عمومی اقدامبه تجدید ارزیابی بنماید و در صورتی که افزایش و یا کاهشی حاصل شود به حساب اندوختههای مخصوص مذکور در ماده 49 منظور خواهد شد.
تبصره 2 - میزان استهلاک نسبت به انواع داراییهای شرکت طبق اصول متداول صنعت نفت تعیین و پس از تصویب هیات مدیره به موقع اجراءگذاشته خواهد شد.
ماده 49 - شرکت مکلف است با تصویب مجمع عمومی اندوختههای مخصوصی به میزان متناسب برای تامین احتیاجات خود طبق معمولصنعت نفت از محل کل درآمد در نظر بگیرد.
ماده 52 - شرکت مکلف خواهد بود که سرمایه لازم را به منظور توسعه عملیات و به طور کلی هر گونه سرمایهگذاری مورد نیاز خود را در حدودبودجه مصوب از محل درآمد کل تامین نماید و در صورتی که درآمد مزبور کافی نباشد مجمع عمومی از هر طریق دیگری که مقتضی بداند کسری آن راتامین خواهد نمود.
ماده 54 - اعضاء هیات مدیره و بازرسان عالی و کارکنان شرکت حق نخواهند داشت اطلاعاتی را که برای شرکت جنبه محرمانه داشته باشد افشاءنمایند در صورت تخلف اگر متخلف مدیر یا بازرس عالی باشد به پیشنهاد رئیس هیات مدیره و تصویب مجمع عمومی و اگر کارمند یا کارگر باشد با تصویبرئیس هیات مدیره و مدیر عامل از خدمت برکنار خواهد شد و در صورتی که خساراتی متوجه شرکت شده باشد برکناری متخلف مانع از تعقیب او برایجبران زیان وارده نخواهد بود.
ماده 55 - در مواردی که کارکنان شرکت مرتکب تخلفاتی در انجام امور شرکت بشوند تعقیب و مجازات اداری آنها بر طبق آییننامههای استخدامیو انضباطی شرکت صورت خواهد گرفت. هر گاه ضمن تحقیق معلوم شود که تخلف از نظر قوانین جنبه جزایی دارد رئیس هیات مدیره و مدیر عامل شرکت موضوع را به مراجع صلاحیتدارقانونی احاله خواهد نمود.
ماده 56 - کلیه عملیات شرکت اعم از امور مالی و استخدامی و استفاده از اشخاص و اداره اموال و انجام کلیه معاملات و اقدام به هر امری به منظورتوسعه و پیشرفت هدفهای شرکت تابع اصول بازرگانی م. ب.. انجام امور مزبور به تشخیص هیات مدیره و طبق مقررات داخلی شرکت بوده و از هر گونه تشریفات و مقرراتی که مغایر این اساسنامه باشد معافخواهد بود. شرکت جز در مواردی که صریحاً مقرر شده باشد از شمول مقررات و قوانین عمومی مربوط به وزارتخانهها و شرکتهای دولتی و موسساتدولتی وابسته به دولت مستثنی خواهد بود.
ماده 58 - در مواردی که یکی از اعضای هیات مدیره و یا کارکنان شرکت طبق ماده 19 قانون کیفر عمومی معلق میشود اجرای حکم تعلیق مانعبرکناری کارمند از طرف شرکت و خاتمه دادن به خدمت او نخواهد بود.
ماده 59 - در مواردی که اختلاف بین شرکت و هر یک از وزارتخانهها و یا سازمانهای وابسته به دولت یا شهرداریها پیش آید موضوع از طرفشرکت به نخستوزیر گزارش خواهد شد و نخستوزیر موضوع اختلاف را به کمیسیونی مرکب از نمایندگان خود و طرفین ارجاع خواهد نمود. کمیسیون مزبور از راه سازش به حل اختلاف اقدام خواهد کرد و هر گاه موضوع اختلاف به طریق مزبور فیصله نیافت موضوع به هیات وزیران مراجعهخواهد شد و تصمیم هیات وزیران برای طرفین قاطع خواهد بود.
ماده 60 - کارکنان شرکت در محل ادارات و اماکن به کار شرکت حق فعالیت سیاسی را ندارند و نیز نمیتوانند در محل ادارات و اماکن مربوط به کارشرکت بدون اجازه قبلی شرکت اجتماعات تشکیل دهند. دایر کردن و نشر روزنامه و مجله سیاسی یا عضویت در هیات تحریریه این دسته از جراید و همچنین انتشار مقالات سیاسی برای کارکنان شرکت ممنوعاست. منتشر کردن هر نوع اطلاع راجع به عملیات شرکت بدون اجازه کتبی شرکت ممنوع است. تخلف از مقررات این ماده موجب تعقیب اداری و انضباطی طبق آییننامه مربوط شرکت خواهد بود.
ماده 61 - شرکت در تهیه مسکن و تامین رفاه و بهداشت و فرهنگ و آموزش و تفریحات سالم کارکنان خود و کمکهای اجتماعی به آنان و حفاظتآنها در مقابل حوادث اهتمام به عمل خواهد آورد.
ماده 62 - این اساسنامه جایگزین اساسنامه شرکت ملی نفت ایران مصوب اردیبهشت ماه 1347 م. ب.. قوانین و مقرراتی که کلاً یا بعضاً مغایر بامقررات این اساسنامه باشد در حدودی که مغایرت دارد نسبت به شرکت مجری نخواهد بود این اساسنامه مادام که مصرحاً به موجب قانون فسخ نشدهاست معتبر خواهد بود.
دریافت فایل پیدیاف
کمیسیون مجلسین سنا
مصوب 1333/10/25 کمیسیون مشترک مجلسین
ماده 1 - شرکت ملی نفت ایران که به موجب قانون مورخ 9 اردیبهشت 1330 تاسیس و دارائی شرکت سابق نفت انگلیس و ایران در ایران به آن منتقل گردیده و جزو دارائی آن محسوب میشود عملیات خود را بر طبق مقررات این اساسنامه اجرا خواهد نمود.
ماده 2 - مرکز اصلی شرکت تهران است و شرکت میتواند با تصویب هیات مدیره شعب و یا نمایندگی برای اجرای عملیات خود در داخله و خارجه تاسیس نماید.
ماده 3 - سرمایه شرکت یک هزار میلیون ریال است که به یک هزار سهم یک میلیون ریالی بانام تقسیم میشود هر سهم حق یک رای دارد. سهام شرکت قابل انتقال ب. غ. نیست.
ماده 4 - موضوع شرکت و حدود عملیات آن به شرح زیر است:
الف - اشتغال به امور صنعت نفت (در سراسر کشور و فلات قاره) از هر قبیل که باشد اعم از تفحص و اکتشاف نفت و گاز طبیعی و هیدروکاربورهای دیگر - استخراج و تصفیه و ساختن و عمل آوردن و حمل و نقل و انبار کردن مواد مزبور فرآورده های فرعی و مشتقات آن از جمله مواد شیمیائی حاصله از نفت و گاز طبیعی و هیدروکاربورهای دیگر و هر گونه عملیات به منظور قابل عرضه کردن مواد مزبور و فرآورده های فرعی و مشتقات آن در بازار و پخش و فروش و صدور آن.
ب - توسعه و پیشرفت امور صنعت نفت و صنایع وابسته بآن - تامین مرغوبیت جنس مواد نفتی و مشتقات آن که از طرف شرکت ساخته و فروخته میشود. ایجاد شرکتهای فرعی و شعب در داخله یا خارجه - مشارکت در موسسات دیگر که عملیات آنها نظیر یا مشابه یا مکمل عملیات شرکت باشد. همکاری با موسسات مزبور به منظور افزایش میزان تولید و تصفیه و پخش و فروش و توسعه و ترقی امور صنعت نفت در کلیه مراحل آن - تکمیل وسائل حمل و نقل و تقلیل هزینه حمل و نقل مواد نفتی و به طور کلی اصلاح و توسعه پخش مواد مزبور و ایجاد تاسیسات و تسهیلات لازمه برای تامین این منظور.
ج - اداره اموال شرکت و اشتغال بکلیه عملیات و مبادرت بکلیه اقداماتی که برای اجرای هدفهای شرکت ضروری یا مناسب باشد.
ماده 5 - برای انجام عملیات فوق شرکت دارای حقوق و اختیارات زیر م. ب.:
الف - خرید و تحصیل هر گونه مال اعم از منقول یا غیر منقول برای رفع احتیاجات و تامین مقاصد شرکت.
ب - تصدی هر نوع عمل بازرگانی مربوط به تهیه و فروش و صدور مواد نفتی - انبارداری - حق العمل کاری.
ج - اجرای همه گونه کارهای فنی که برای انجام مقاصد شرکت لازم باشد بخصوص هر نوع تبدیل نفت خام یا گاز طبیعی یا عمل دیگری که مواد نفتی و مشتقات آن را قابل عرضه در بازار ایران و خارجه بنماید.
د - تاسیس شرکتهای فرعی در ایران و یا در خارج از ایران به طور کلی برای اجرای مقاصد شرکت - مشارکت و همکاری با شرکتهای داخلی و خارجی در کلیه امور مربوط به نفت و همچنین برای ساختن و فروش مصنوعاتی که با وسایل یا با محصولات شرکت ببهای مناسب فراهم شود و مشروط به اینکه بفعالیت اصلی شرکت لطمه ای وارد نسازد.
ه - - خرید و اجاره و تاسیس و تعمیر و توسعه و تکمیل و به کار انداختن و اداره و نظارت کارخانجات - دستگاههای استخراج و تصفیه و بهره برداری - دستگاه های مولد گاز - دستگاههای مولد برق و نیرو - برجهای نگهبانی - جاده - پل - نقب - ناو آسمان - ترعه - نهر - جایگاههای فروش محصولات نفتی و مشتقات آن - خطوط لوله - مخزنها - منبع ها - چاه ها - تلمبه خانه ها - انبارها و مراکز توزیع عمده فروشیها دکانها - منازل کارکنان شرکت و سایر عمارات و ابنیه که برای انجام و پیشرفت کار شرکت مورد نیاز باشد.
تبصره - شرکت نیز میتواند در مواردی که عملیات شرکت ایجاد نماید پس از تصویب شورای عالی و اجازه قبلی دولت اقدام به ایجاد راه آهن - بندر و سرویس های تلگراف و تلفن و بی سیم و هواپیمایی بنماید.
و - ساختن و خریدن و کرایه کردن و به کار انداختن انواع کشتیها - زورق ها - یدک کشها - قایق ها - نفت کشها - لوکوموتیوها - واگنها - مخزنها - هواپیماهای باری و مسافری و به طور کلی هر نوع وسائل زمینی و دریائی و هوایی دیگر که برای حمل مواد نفتی و جریان امور شرکت مورد نیاز باشد.
ز - آماده کردن - آباد کردن - آبیاری - زراعت - بهره برداری و استفاده بهر نحو دیگری از زمینهایی که در اختیار شرکت است و هر گونه معامله نسبت به محصولات زمینهای مزبور به منظور تامین احتیاجات شرکت و کارکنان آن.
تبصره - کلیه عملیات مذکور در بندهای الف تا ز این ماده منحصراً برای انجام و پیشرفت کار شرکت خواهد بود.
ح - انعقاد قراردادهای استخدامی یا مقاطعه کاری با اشخاص و موسسات داخلی یا خارجی به منظور اجرای مقاصد شرکت.
ط - تحصیل پروانه های اختراع و به دست آوردن هر گونه اطلاعات درباره اختراعات و طرحها و طریقه های مربوط بصنعت نفت و صنایع وابسته بآن.
ی - انعقاد قرارداد با خریداران به منظور فروش نفت خام و گاز و محصولات نفتی و مشتقات آن به ترتیب مقرر زیر:
هر قراردادی که مقدار سالیانه آن در مورد هر خریدار از سالی پانصد هزار تن و مدت آن از سه سال بیشتر نباشد با تصویب هیات مدیره منعقد خواهد شد. هر قراردادی که مقدار سالیانه آن از پانصد هزار تن یا مدت آن از سه سال بیشتر باشد تا سالی یک میلیون تن و تا پنج سال مستلزم تصویب شورای عالی خواهد بود - هر قراردادی که مقدار سالیانه آن از یک میلیون تن و تا مدت آن از پنج سال متجاوز باشد موکول به پیشنهاد هیات مدیره و موافقت شورای عالی و تصویب مجلسین م. ب..
ماده 6) - استخدام کارشناسان و کارمندان و کارگران شرکت اعم از دائم و موقت بر طبق آیین نامه هائی خواهد بود که با در نظر گرفتن احتیاج و استفاده شرکت و با رعایت تامین وسایل رفاه و بهداشت و بیمه های اجتماعی و تعلیم و تربیت از طرف هیات مدیره تصویب خواهد شد. استخدام اتباع خارجه منحصراً در مواردی مجاز خواهد بود که به تشخیص هیات مدیره ایرانی که واجد شرایط و تجربیات لازم باشند یافت نشوند - شرکت برنامه های تعلیم و کارآموزی من جمله ایجاد و تکمیل و توسعه آموزشگاههای نفت و اعزام محصلین و کارآموزان را به خارج تهیه و اجرا خواهد نمود که به وسیله آن در اسرع اوقات کارمندهای ایرانی تعلیم یافته و جانشین کارمندان خارجی شوند.
ماده 7) - شرکت از تسهیلات و معافیتهای گمرکی زیر استفاده خواهد نمود:
الف - شرکت بدون تحصیل پروانه ورود ولی با انجام تشریفات گمرکی حق دارد از محل درآمد ارزی خود آنچه را از ماشین آلات - دستگاه های فنی - افزار و ادوات - قطعات یدکی - مواد شیمیائی - مصالح ساختمانی - وسائل حمل و نقل از هر قبیل و به طور کلی هر نوع اشیاء و موادی که منحصراً برای عملیات خود در ایران لازم داشته باشد و همچنین لوازم و دستگاه ها و آلات و ادوات طبی و جراحی و دارو که برای بیمارستانها و مطبهای خود ضروری بداند بدون پرداخت حقوق و عوارض گمرکی و هر نوع مالیات و عوارض دیگر از خارجه وارد نماید.
ب - صادرات مواد نفتی از پرداخت حقوق گمرکی و هر نوع مالیات و عوارض به دولت و ادارات محلی و شهرداریها معاف خواهد بود ولی شرکت اظهارنامه هائی را که برای آمار گمرکی و ارزی لازم است تهیه نموده و تسلیم گمرک محل خواهد کرد.
تبصره 1 - شرکت مکلف است برای تهیه وسائل صنعتی یا مواد مصرفی خود ب. ت. ب. مرغوبیت و ارزش جنس و رعایت مصالح اقتصادی کشور نسبت بکالاهای مشابه داخلی حق تقدم قائل شده و محصولات و مصنوعات داخلی را به مصرف برساند.
تبصره 2) - در مورد مواد و اشیائیکه شرکت وارد نموده و بعداً دیگر به آنها احتیاج نداشته باشد شرکت در فروش آن باشخاص و صدور آن به خارج آزاد است ولی چنانچه اشیاء مزبور با معافیت از حقوق گمرکی و عوارض وارد شده باشد فروش آن در داخل کشور مشروط به پرداخت حقوق گمرکی م. ب..
ماده 8) - شرکت ملی نفت در مورد عملیات خود از کلیه عوارض به استثنای آنچه تحت عنوان مالیات مستقیم یا غیر مستقیم عاید خزانه دولت میشود معاف خواهد بود.
ماده 9) - شرکت میتواند قسمتی از حقوق کارمندان خارجی را که لازم بداند با استفاده از ارزهائی که در اختیار دارد بپردازد و طبق آیین نامه مخصوص هر عده محصل و کارآموز در شعب فنی و حسابداری صنعتی و بازرگانی نفت که صلاح بداند برای تکمیل تحصیلات به خارج اعزام و همچنین از کارکنان شرکت در صورت لزوم برای انجام وظایف شرکت یا مطالعه به خارج مامور نموده هزینه هائی را که باید بارز خارجی تادیه شود بپردازد.
تبصره - شرکت موظف است صورت حساب ارزی خود را سه ماه بسه ماه به خزانه داری کل بدهد.
ماده 10) - هر گاه زمینی برای انجام عملیات مقرر در این اساسنامه مورد احتیاج شرکت واقع شود به ترتیب زیر عمل خواهد شد:
الف) - در صورتی که زمین مورد احتیاج بایر و متعلق به دولت باشد بر حسب پیشنهاد هیات مدیره و تصویب هیات وزیران مجاناً بشرکت واگذار میشود.
در مورد زمین های دایر بهای عادله آن باید از طرف شرکت به دولت پرداخت شود در صورتی که احتیاج شرکت از زمینی که مجاناً از دولت تحصیل نموده است رفع شود حق انتقال آن را بغیر ندارد بلکه باید آن را بلاعوض به دولت مسترد کند ولی در مورد زمینی که خریداری نموده باشد شرکت در فروش آن بغیر آزاد است منتها در این موارد مالک اولی زمین با تساوی شرایط حق تقدم در خرید ملک خواهد داشت.
ب) - نسبت به زمین هائی که از لحاظ عملیات اکتشاف و استخراج و تصفیه و پخش مورد احتیاج شرکت بوده و متعلق باشخاص باشد اشخاص باید آن زمینها را در ازای دریافت بهای عادله آن بشرکت واگذار نمایند چنانچه مالک یا مالکین زمین از فروش استنکاف نمایند دادگاه شهرستان محل به درخواست شرکت در ظرف دو هفته از تاریخ درخواست مزبور سه نفر کارشناس مرضی الطرفین و یا در صورت عدم تراضی طرفین به قید قرعه تعیین خواهد نمود.
کارشناسان مزبور حداکثر تا دو هفته پس از تاریخ انتخاب بهای عادله زمین مورد تقاضا را به اکثریت آراء بر اساس بهای اراضی مشابه و مجاور بدون در نظر گرفتن منابع نفتی و یا نوع استفاده ای که منظور شرکت م. ب. به بهای روز درخواست شرکت تعیین و به دادگاه اعلام خواهند نمود و دادگاه بر اساس نظریه کارشناسان بهای عادله را در حکم خود معین خواهد کرد چنانچه ی. ا. ط. به قیمت معینه مزبور معترض باشد دادگاه در قبال تودیع بهای معینه اجازه تصرف زمین را به نام شرکت صادر خواهد کرد و پس از آن طرف معترض میتواند نسبت به حکم دادگاه درخواست پژوهش نماید.
ج) - در مورد زمین های مجهول المالک و یا زمین هائیکه دسترسی به مالک آن غیر مقدور باشد و همچنین در مورد زمین هائی که مالکیت آن مورد اختلاف و یا تشریفاتی ثبتی آن انجام نیافته باشد با نظر دادستان محل یا متصرفین وقت بهای آن از طرف دادگاه به نحوی که در قسمت اول بند ب قید گردیده تعیین میشود و پس از تودیع بها ملک مزبور به تصرف شرکت درمیآید.
در صورتی که مالک تعیین گردیده و یا اختلاف ثبت رفع شد چنانچه مالک یا مالکین به بهای تودیع شده تسلیم نشوند طبق قسمت اخیر بند ب عمل خواهد شد.
د) - تحصیل حقوق ارتفاقی نسبت باراضی و استفاده از آب در صورت عدم رضایت مالک تابع تشریفات فوق م. ب..
ماده 11) - شرکت میتواند در حوزه عملیات و برای مصارف خود در اراضی بایر متعلق به دولت از آب و همچنین از هر نوع خاک و شن و آهک و سنگ و گچ و مصالح ساختمانی دیگر و معادن مورد نیاز با پرداخت حقوق دولتی طبق مقررات مربوطه استفاده نماید.
اگر عمل شرکت برای استفاده از مواد مذکوره در این بند موجب ضرر شخص ثالثی گردد شرکت باید جبران خسارت را بنماید ولی در هر صورت شخص ثالث نمیتواند مانع عملیات شرکت بشود.
ماده 12) - هر گاه دولت در مناطق دایر شرکت قراردادی برای به کار انداختن سایر معادن منعقد نماید مقید به این شرط خواهد بود که عملیات طرف قرارداد به موسسات و جریان کار شرکت خسارتی وارد نسازد ولی چنانچه خسارت وارده قابل جبران و طرف قرارداد حاضر به جبران آن باشد شرکت نمیتواند مانع استفاده صاحب قرارداد از معادن مزبور بشود.
ماده 13) - شرکت مکلف است در هر موقع مناطقی را که برای ساختن دکاکین و بناهای دیگر در معرض خطر باشد قبلا تعیین کند تا دولت بتواند اهالی را مسبوق و از سکونت در آن محل ها منع نماید ولی شرکت مکلف است نسبت بخریداری یا اجاره این قبیل املاک از مالک با پرداخت خسارت مالک به ترتیب مندرج در بند ب ماده 10 اقدام نماید.
ماده 14 - ارکان شرکت عبارتست از:
چهارم - هیات عالی بازرسی.
ماده 15) - نمایندگی صاحبان سهام در مجمع عمومی با سه نفر خواهد بود که یک نفر آنها وزیر دارائی و دو نفر دیگر از طرف هیات وزیران انتخاب و معرفی خواهند شد. ریاست مجمع عمومی با وزیر دارائی خواهد بود.
ماده 16) - جلسات مجمع عمومی در اداره مرکزی شرکت در تهران با حضور اعضای شورای عالی و هیات مدیره و هیات عالی بازرسی تشکیل میشود. جلسات مجمع عمومی بدعوت رئیس هیات مدیره در هر سال یک بار در خرداد ماه تشکیل میگردد لااقل یکماه قبل از تاریخ تشکیل مجمع رئیس هیات مدیره از هیات وزیران تقاضای تعیین نمایندگان صاحبان سهام را خواهد نمود.
تبصره 1 - در جلسات مجمع عمومی غیر از آنچه در دستور معین شده است مذاکراتی نخواهد شد.
اعضای شورای عالی و هیات مدیره و هیات عالی بازرسی که در جلسات مجمع عمومی حضور پیدا میکنند حق رای نخواهند داشت.
تبصره 2 - گزارش هیات مدیره و هیات عالی بازرسی و ترازنامه سالیانه شرکت لااقل دو هفته قبل از تشکیل جلسه مجمع عمومی عادی باید در اختیار کلیه اعضای آن گذارده شود.
تبصره 3 - در صورتی که رئیس هیات مدیره نتواند در جلسه شرکت نماید یکی از مدیرانرا به سمت نماینده خود معین خواهد نمود.
ماده 17) - وظایف مجمع عمومی عادی به قرار ذیل است:
الف - رسیدگی و اتخاذ تصمیم نسبت بگزارش سالیانه هیات مدیره و تصویب ترازنامه و حساب سود و زیان شرکت با توجه بگزارش هیات عالی بازرسی.
ب) - انتخاب اعضای هیات عالی بازرسی شرکت.
ج) - اتخاذ تصمیم نسبت بهر موضوعی که از طرف رئیس هیات مدیره در دستور جلسه گذاشته شده باشد.
ماده 18) - مجمع عمومی فوق العاده بنا بتقاضای اکثریت اعضای شورای عالی یا رئیس هیات مدیره یا سه نفر از اعضای هیات مدیره یا لااقل دو نفر از اعضای هیات عالی بازرسی و یا وزیر دارائی در تهران تشکیل میشود. رئیس هیات مدیره منتها تا یک ماه پس از وصول چنین تقاضائی جلسه را تشکیل میدهد موضوع و دستور جلسه فوق العاده را کسانی که تقاضای تشکیل آن را نمودهاند تعیین میکنند و رئیس هیات مدیره باید ده روز قبل از تاریخ تشکیل مجمع عمومی فوق العاده ضمن دعوت اعضای آن رونوشت دستور جلسه را در اختیار آنها بگذارد.
ماده 19) - امور زیر از وظایف خاصه مجمع عمومی فوق العاده است:
الف) - مطالعه و تصویب هر گونه پیشنهاد راجع به تغییر مواد اساسنامه که در کلیه موارد محتاج به تصویب مجلسین خواهد بود.
ماده 20) - اموری که در دستور جلسه مجامع عمومی گذاشته شده است در صورتی که در جلسه معینه منتهی به اتخاذ تصمیم نشود باید در جلسه های دیگری که روزهای بعد متوالیاً تشکیل خواهد شد نسبت بآن تعیین تکلیف بشود.
ماده 21) - در جلسات مجمع عمومی باید هر سه نفر نمایندگان صاحبان سهام حضور داشته باشند و کلیه تصمیمات باید لااقل با موافقت دو نفر از آنها باشد.
ماده 22) - صورتجلسات مجمع عمومی باید در دفتر مخصوص درج شده و بامضای رئیس و دبیر جلسه برسد.
قسمت دوم - شورای عالی
ماده 23) - شورای عالی از هفت نفر به شرح زیر تشکیل میشود و ریاست آن با وزیر دارائی م. ب.:
الف - دو نفر از مجلس سنا و دو نفر از مجلس شورای ملی.
د - مدیرعامل سازمان برنامه (مادام که سازمان برنامه وجود دارد.)
اشخاصیکه از طرف مجلسین انتخاب میشوند مدت ماموریت آنها برای مدت نمایندگی خواهد بود و هر یک از آنها تا انتخاب جانشین خود به عضویت شورای عالی باقی خواهد بود.
ماده 24) - جلسات شورای عالی بدعوت وزیر دارائی و با حضور رئیس هیات مدیره به طور عادی سالی دو بار در خرداد و آذر تشکیل میشود و در هر موقع به تقاضای رئیس هیات مدیره و یا سه نفر از اعضای شورا و یا لااقل دو نفر از اعضای هیات عالی بازرسی به طور فوق العاده منعقد میگردد.
تبصره 1 - دستور جلسه فوق العاده شورا را کسانی که تقاضای تشکیل آن را نمودهاند تعیین میکنند و در آنجلسه شورا غیر از آنچه در دستور معین شده مذاکراتی نخواهد شد.
تبصره 2 - در مواردی که تقاضای انعقاد جلسات فوق العاده از طرف اشخاص مذکور در این ماده به عمل آید وزیر دارائی منتها تا ده روز پس از وصول تقاضا جلسه را تشکیل خواهد داد.
تبصره 3 - اعضای هیات مدیره شرکت و هیات عالی بازرسی بدون حق رای میتوانند در جلسات شورا حاضر شوند.
تبصره 4 - در صورتی که رئیس هیات مدیره نتواند در جلسه شورا شرکت نماید یکی از مدیران را به سمت نماینده خود معین خواهد نمود.
ماده 25) - جلسات شورای عالی با حضور اقلا پنج نفر از اعضاء رسمیت خواهد یافت و تصمیمات شورا با اکثریت آراء اعضای حاضر معتبر خواهد بود. تصمیمات شورا در جلسات فوق العاده به اکثریت چهار رای قابل اجراء خواهد بود.
ماده 26) - شورای عالی عهده دار وظایف زیر خواهد بود:
الف - تعیین اصول و رقم کلی بودجه هزینه های جاری شرکت که بر اساس آن بودجه های تفصیلی را خود هیات مدیره تنظیم و به موقع اجرا میگذارد. اتخاذ تصمیم و تصویب هزینه های سرمایه ای که شامل هزینه های مربوطه ببهره برداری و توسعه م. ب..
ب - تصویب قراردادهای فروش نفت در مواردی که بر طبق بند (ی) ماده 5 تعیین گردیده است.
ج - اتخاذ تصمیم نسبت بتشکیل شرکتهای فرعی.
د - رعایت هماهنگی بین عملیات شرکت ملی نفت ایران و سایر دستگاه های کشور.
ه- - اتخاذ تصمیم نسبت بهر موضوعی که از طرف هیات مدیره به شورا مراجعه شده باشد.
ماده 27) - صورتجلسات شورای عالی باید در دفتر مخصوصی که برای این منظور تهیه میشود درج و پس از تصویب ذیل هر صورت جلسه از طرف اعضاء حاضر امضا شود.
قسمت سوم - هیات مدیره
ماده 28) - هیات مدیره از هفت نفر عضو تشکیل میشود که یک نفر از آن ها رئیس هیات و بقیه مدیر خواهند بود. به استثنای رئیس هیات سایر اعضای هیات مدیره باید لااقل ده سال سابقه خدمت در یکی از شعب فنی یا بازرگانی یا اداری صنعت نفت داشته را دارا بوده باشند. کلیه اعضای هیات مدیره بایستی ایرانی باشند.
تبصره - از نمایندگان ایران در هر یک از شرکت های عامل که در جزء (د) ماده 3 قرارداد فروش نفت مصوب هفتم آبانماه 1333 پیش بینی شده لااقل یک نفر باید از اعضای هیات مدیره شرکت ملی نفت باشد.
ماده 29) - مدیران به انتخاب هیات دولت و به موجب فرمان همایونی برای مدت چهار سال تعیین میشوند. دو ماه قبل از انقضای دومین سال پس از اجرای این اساس نامه سه نفر از آنها به حکم قرعه خارج و جانشین آنان به طریق مقرر انتخاب خواهد شد.
و همچنین دو ماه قبل از انقضای چهارمین سال سه نفر دیگر از مدیران خارج و جانشین آنان تعیین خواهد شد از آن ببعد در انقضای هر دو سال نسبت به مدیرانیکه دوره چهارساله آنها سررسیده باشد تجدید انتخاب به عمل خواهد آمد هر یک از اعضای هیات مدیره که مدت خدمت او به نحو مقرر پایان یافته باشد ممکن است مجدداً انتخاب گردد. تا زمانی که تجدید انتخاب به عمل نیامده اعضای هیات مدیره بخدمت خود ادامه میدهند.
تبصره - شورای عالی سه نفر از اشخاص را که علاوه بر حسن شهرت و سوابق ممتد در کارهای مهم مملکتی اطلاعات کلی در امور مربوط بنفت داشته باشند بهیات وزیران پیشنهاد مینماید. که یکنفر از آنها برای مدت سه سال به عنوان رئیس هیات مدیره از طرف هیات وزیران انتخاب و بفرمان همایونی باین سمت منصوب میشود.
ماده 30) - جلسات هیات مدیره با حضور حداقل پنج نفر رسمیت داشته و تصمیمات آن به اکثریت آراء معتبر خواهد بود در صورت تساوی آراء اکثریت با طرفی خواهد بود که رئیس هیات مدیره جزو آن باشد صورت مذاکرات هیات مدیره در دفتر مخصوصی ضبط شده و بامضای رئیس و دبیر خواهد رسید. هر قسمت از مذاکراتیکه هیات مدیره آن را محرمانه تلقی کند محرمانه بودن آن باید در صورتجلسه قید شود.
ماده 31) - در هر جلسه هیات مدیره فقط یکنفر از مدیران میتواند به علت کسالت یا مسافرت یکی از مدیران دیگر را به عنوان نماینده خود بهیات معرفی نماید در این صورت جلسه هیات با حضور چهار نفر رسمیت خواهد یافت و اتخاذ تصمیم با سه نفر از حاضرین در جلسه خواهد بود.
ماده 32) - رئیس و اعضای هیات مدیره موظفاً انجام وظیفه خواهند نمود و بایستی تمام وقت در اختیار شرکت بوده و هیچ نوع اشتغال موظف و غیر موظفی اعم از دولتی یا غیر دولتی نداشته باشند (به استثنای اشتغال افتخاری در امور فرهنگی و بهداشتی و امثال آن) در صورت اشتغال بشغل دیگری از مدیریت شرکت مستعفی شناخته خواهند شد - میزان حقوق رئیس هیات و مدیرانرا مجمع عمومی تعیین خواهد نمود.
ماده 33) - رئیس و اعضای هیات مدیره حق هیچگونه معامله ای مستقیم یا غیر مستقیم با شرکت ندارند.
ماده 34) - هر مدیری که در سه جلسه متوالی یا پنج جلسه متناوب در سال بدون عذر موجه در جلسات هیات مدیره حاضر نشود مستعفی شناخته خواهد شد تشخیص موجه بودن عذر با رئیس هیات مدیره است.
ماده 35) - چنانچه یکی از اعضای هیات مدیره در نتیجه عدم همکاری مستمر موجب فلج شدن امور شرکت گردد و یا مقصر یا فاقد صلاحیت شناخته شود بقیه اعضای هیات مدیره به اکثریت آراء میتوانند عزل او را با ذکر دلائل به وسیله وزیر دارائی از هیات وزیران خواستار شوند هیات وزیران در اولین جلسه نسبت به درخواست مزبور رسیدگی و تصمیم مقتضی اتخاذ خواهد نمود.
ماده 36) - در مورد فوت یا استعفا یا عزل هر یک از اعضای هیات مدیره به ترتیب مقرر در ماده 28 تجدید انتخاب به عمل میآید و شخصیکه بدین ترتیب انتخاب میشود مدت ماموریت او تا انتهای مدت ماموریت کسی است که به جای او تعیین شده است ولی در انقضای دوره خدمت مجدداً قابل انتخابست.
ماده 37) - اگر در نتیجه بروز اختلافی اکثریت اعضای هیات مدیره استعفا کنند انتخاب کلیه اعضای هیات تجدید میشود و اعضای هیات سابق ممکنست مجدداً انتخاب شوند.
ماده
38) - هیات مدیره از اعضای خود با توجه بتخصص و صلاحیت آنها و با تفویض اختیارات لازم مدیران مسئول برای قسمتهای اجرایی انتخاب خواهد کرد اعضای منتخب راساً امور مربوطه را اداره و گزارش آن را به هیات تسلیم مینماید. از نظر حسن جریان اداره امور شرکت مدیران مزبور لااقل یک سال به سمت مدیریت امور اجرایی محوله باقی خواهند ماند.
تبصره - صاحبان امضاهای مجاز و تعهدآور شرکت در اولین جلسه هیات تعیین خواهند شد.
ماده
39) - جلسات عادی هیات مدیره لااقل ماهی یکبار و جلسات فوق العاده بر حسب ضرورت تشکیل خواهد شد.
ماده
40) - دعوت انعقاد جلسات عادی و فوق العاده و اداره جلسات هیات مدیره و ابلاغ مصوبات و تصمیمات مزبور وظیفه رئیس هیات مدیره م. ب.. همچنین رئیس هیات مدیره نمایندگی شرکت را در محاکم و به طور کلی در مقابل تمام اشخاص و مقامات با حق توکیل غیر خواهد داشت.
ماده
41) - رئیس هیات مدیره میتواند یکی از اعضای هیات مدیره را به انتخاب خود به سمت قائم مقام رئیس تعیین نماید که در مواقع غیبت ضروری و کسالت و مسافرت رئیس هیات مدیره به جای مشارالیه انجام وظیفه کند.
ماده
42) - هیات مدیره در حدود مقررات این اساسنامه دارای همه گونه اختیار برای حفظ منافع و اداره کردن امور و اموال شرکت م. ب. وظائف خاصه هیات مدیره از این قرار است:
الف - تصویب و نظارت در اجرای برنامه عملیات شرکت به طور کلی و مخصوصاً برنامه مربوطه به امور زیر:
اکتشافات زمین شناسی و ژئوفیزیکی - حفاری های اکتشافی و تولیدی - نصب و به کار انداختن و نگاهداری خطوط لوله و انبارهای نفت خام و محصولات نفتی و وسائل بارگیری و باراندازی و تاسیسات مربوط به تهیه محصولات مختلف از نفت خام و گاز طبیعی به انضمام فرآورده های شیمیائی و صنعتی و تاسیسات مربوط به پخش و فروش محصولات مزبور سیاست کلی فروش و پخش مواد نفتی و انعقاد قراردادهای این گونه معاملات چه با مشتریان داخلی چه با مشتریان خارج از ایران - تعیین قیمتها اعم از خرده فروشی و عمده فروشی - اعطای تخفیفات متعارف بازرگانی - تحصیل هر نوع مال و حقوق و منافع و خرید ماشین آلات و ملزومات هر نوع اشیایی برای رفع احتیاجات شرکت - اخذ و پرداخت وجوه - باز کردن حساب در بانک ها - وام دادن - رجوع بتمام محاکم با حق صلح و تعیین حکم و به طور کلی هر اقدامی که برای حفظ حقوق شرکت لازم باشد مطالعه و اقدام به تاسیسات حمل و نقل (کشتی رانی) پس از تصویب شورای عالی.
تبصره - اعطای تخفیفات متعارف بازرگانی با تصویب شورای عالی خواهد بود.
ب - تنظیم و تصویب بودجه جاری سالیانه شرکت بر اساس اصول و رقمی که از طرف شورای عالی تصویب میشود - تنظیم و پیشنهاد اعتبارات اضافی و اصلاح بودجه و هزینه های سرمایه ای شرکت طبق بند الف ماده 26 به شورای عالی.
ج - پیشنهاد خط مشی عمومی شرکت به شورای عالی.
د - تنظیم آیین نامه های استخدامی و اداری و بازنشستگی و تشکیلاتی و آیین نامه های معاملات تعیین حدود و مسئولیت و اختیارات و روابط مدیران اصلی و مدیران جزء با رعایت اصل همکاری و هم آهنگی از یک طرف و تفکیک و تشخیص و مسئولیت و وظایف اداری از طرف دیگر و پیشنهاد آن به شورای عالی.
تبصره - از لحاظ لزوم تسریع در پیشرفت امور شرکت شورای عالی مکلف است در جلسات فوق العاده و در ظرف پانزده روز از تاریخ دعوت مسائل فوق را رسیدگی و اظهار نظر نماید در صورت عدم تشکیل شورای عالی و یا تاخیر در رسیدگی هیات مدیره مسائل پیشنهادی را تصویب شده تلقی خواهد نمود.
ه - - تصویب طرحها و برنامه های کارآموزی و تعلیم صنعتی و حرفه ای و تشریک مساعی در این امور با موسسات دیگر بهر نحو که ضروری و مقتضی بداند.
و - تنظیم سازمان حسابداری شرکت و نظارت در اینکه حساب کامل و دقیق کلیه عملیات و معاملات شرکت بر طبق اصول صحیح و متداول حسابداری صنعت نفت نگهداری شود.
اجرای نظارت های لازمه در مورد امور حسابداری شرکتهای فرعی و شعب و نمایندگیها و موسسات مربوطه دیگر تعیین طریقه اعمال نظارتهای مالی و محاسباتی و بازرسی معاملات و مخارج داخلی شرکت به منظور جلوگیری از تفریط اموال و وجوه شرکت.
ز - اخذ تصمیم نسبت به تشکیل شرکتهای فرعی و تابعه و شعب و عاملیت چه در داخل چه در خارج کشور با تصویب شورای عالی و تعیین نمایندگان و مامورین و عمال شرکت و به طور کلی اعمال کلیه حقوق شرکت در شرکتها و شعب و عاملیتهای مزبور و سایر موسسات مربوطه.
ح - اتخاذ تصمیم نسبت بهر موضوع دیگر که رئیس هیات مدیره مستقلا یا به پیشنهاد یکی از اعضای هیات مدیره طرح آن را ضروری تشخیص دهد.
ط - تهیه گزارش هیات مدیره و ترازنامه و حساب سود و زیان برای تقدیم به مجمع عمومی و تعیین دستور جلسه مجمع عمومی.
قسمت چهارم - هیات عالی بازرسی
ماده
43) - شرکت دارای هیات عالی بازرسی مرکب از پنج نفر خواهد بود که دو نفر از آنها دارای تجربیات و معلومات کافی در امور حسابداری صنعتی و بازرگانی بوده و یک نفر مهندس در امور مربوط به صنعت نفت و دو نفر دیگر از اعضای عالی رتبه دولت خواهند بود. اعضای هیات از بین خود یک نفر به عنوان رئیس هیات انتخاب خواهند نمود.
اعضاء هیات عالی بازرسی از طرف مجمع عمومی برای مدت یک سال انتخاب خواهند شد و پس از انقضای هر سال بعد از تصویب ترازنامه سال قبل دوره ماموریت آنها خاتمه یافته و مجمع عمومی بلافاصله اعضای هیات عالی بازرسی جدید را انتخاب خواهد کرد. انتخاب مجدد اعضاء مزبور بلامانع است.
ماده
44 - هر گاه در عرض مدت خدمت محل بازرسی به واسطه فوت یا استعفا یا عزل خالی شود برای تصدی آن محل مجمع عمومی به طور فوق العاده تشکیل یافته و شخصی را که واجد شرایط فوق باشد انتخاب خواهد کرد و تا تعیین او سایر اعضای هیات عالی بازرسی به کار خود ادامه می دهند.
ماده
45) - اعضای هیات عالی بازرسی میتوانند برای انجام وظایف خود از حسابرسها یا موسسات حسابرسی خبره اعم از داخلی و خارجی استفاده نمایند برای انجام این منظور اعضای هیات عالی بازرسی بهیات مدیره مراجعه نموده و هیات مدیره وسائل کار را فراهم خواهد کرد.
ماده
46 - وظایف هیات عالی بازرسی از قرار ذیل است:
الف - رسیدگی به ترازنامه و حساب سود و زیان شرکت و تهیه گزارش چگونگی عملیات شرکت برای تقدیم به مجمع عمومی.
گزارش مزبور باید اقلا یکماه قبل از انعقاد مجمع عمومی بهیات مدیره تسلیم شود که هیات آن را به ضمیمه ترازنامه بمجمع عمومی تقدیم نماید.
ب) - رسیدگی به محاسبات و عملیات مالی شرکت و تهیه گزارش وضع مالی شرکت برای اطلاع هیات مدیره (با ارسال رونوشت به شورای عالی) هر شش ماه یکبار اعضای هیات عالی بازرسی در اجرای وظیفه حق مراجعه بکلیه دفاتر و پرونده های محاسباتی و اسناد خرج و قراردادهای شرکت را خواهند داشت و چنانچه اشتباهات یا تخلفات یا بی ترتیبی هائی مشاهده کردند آن را به مدیران یا روسای مربوطه و هیات مدیره گزارش خواهند داد و اگر نسبت باین گزارش در ظرف مدت دو هفته اقدام لازم به عمل نیامد مراتب را مستقیماً به شورای عالی گزارش خواهند داد.
ح - مطالعه گزارش سالیانه هیات مدیره و اظهار نظر نسبت به مندرجات آن.
د - تطبیق عملیات شرکت با اعتبارات مصوبه.
ه- - شرکت در جلسات مجمع عمومی بدون حق رای.
ماده
47) - عمل اعضای هیات عالی بازرسی به هیچ وجه نباید مانع جریان عملیات شرکت گردد.
ماده
48) - حقوق اعضای هیات عالی بازرسی از طرف مجمع عمومی تعیین خواهد شد.
ماده
49) - اعضای هیات عالی بازرسی بهیچ وجه حق مداخله در امور جاری شرکت نداشته و وظائف آنها محدود است به آن چه به موجب این اساسنامه مقرر گردیده است.
ماده
50) - مقررات ماده 32 این اساسنامه در مورد مدیران شرکت شامل اعضای هیات عالی بازرسی نیز خواهد بود.
فصل چهارم - ترازنامه و حسابهای سود و زیان
ماده
51) - سالی مالی شرکت از یازدهم دی ماه هر سال شروع شده و در تاریخ دهم دیماه سال بعد خاتمه مییابد.
ماده
52) - تعداد نوع دفاتری که باید پلمب شوند بر طبق تصمیم هیات مدیره خواهد بود.
ماده
53) - کلیه دفاتر شرکت در تاریخ دهم دیماه بسته شده و ترازنامه و حساب سود و زیان شرکت لااقل دو ماه پیش از تاریخ انعقاد مجمع عمومی تهیه و در اختیار هیات عالی بازرسی گذاشته خواهد شد تا پس از مطالعه آن گزارش خود را برای تقدیم به مجمع عمومی تهیه نمایند.
ماده
54 - در ترازنامه اقلام دارائی شرکت ببهای خرید یا بهای تمام شده محسوب میشود ولی قبلا باید مبلغی برای استهلاک سالیانه آنها تعیین شود و میزان استهلاک سالیانه نیز از پنج درصد بهای اولیه کمتر نخواهد بود.
بستانکاریهای مشکوک بارزش احتمالی روز تنظیم ترازنامه محسوب میشود و اقلام لاوصول نباید جزو دارائی محسوب گردد.
تبصره - استهلاک نسبت بانواع دارائیهای شرکت بر طبق اصول صحیح و متداول صنعت نفت تعیین خواهد شد.
ماده
55) - شرکت مکلف است سالیانه دو درصد از مجموع درآمد ویژه خود را از کلیه منابع عایدی به حساب ذخیره عمومی شرکت انتقال دهد استفاده از ذخیره عمومی شرکت موکول به پیشنهاد دولت و تصویب مجلسین خواهد بود.
ماده
56) - هیات مدیره مکلف است اندوخته متناسبی برای توسعه امور شرکت و همچنین اندوخته های دیگری که لازم بداند در نظر گرفته و به مجمع عمومی پیشنهاد کند.
ماده
57) - کلیه درآمد شرکت از محل دوازده و نیم درصد مذکور در قرارداد فروش نفت مصوب 7 آبان 1333 اعم از نقد و جنس جداگانه در حسابهای شرکت منعکس و منظور میشود و پس از کسر کردن اعتبارات مصوب شرکت اعم از جاری و سرمایه ای و همچنین کسر دو درصد برای انتقال به حساب ذخیره عمومی به شرح مندرج در ماده 55 آنچه از محل درآمد فوق عاید شرکت میشود به تدریج در اختیار خزانه داری کل گذارده خواهد شد که به وسیله دولت به مصرف هزینه های عمرانی و تولیدی کشور برسد.
تبصره 1)(منسوخ 1396/01/30) درآمد حاصله از محل دوازده و نیم درصد مزبور از مالیات معاف م. ب..
تبصره 2) از مبلغی که به شرح مذکور در این ماده بمصرف هزینه های عمرانی و تولیدی کشور میرسد بیست درصد را دولت اختصاص بتوسعه فرهنگ و امور عمرانی و تولیدی استان ششم خواهد داد.
ماده
58) - سود ویژه عبارتست از سود ناویژه حاصله از درآمدهای شرکت (به استثنای درآمد حاصله از محل دوازده و نیم درصد که تکلیف آن بر طبق ماده 57 تعیین شده است) پس از وضع هزینه های مربوط و استهلاک.
ماده
59) - مبلغی که در نتیجه ترقی قیمت تاسیسات و سایر دارائی های شرکت حاصل میشود به حساب سود شرکت برده نخواهد شد.
ماده
60) - تصویب ترازنامه شرکت از طرف مجمع عمومی مفاصاحساب هیات مدیره محسوب است.
ماده
61) - شرکت در سراسر ناحیه عملیات خود مسئول حفظ مخازن زیر زمینی نفت و گاز طبیعی و هیدروکاربورهای دیگر و جلوگیری از اتلاف مواد مزبور م. ب. در مواردی که مسئولیت اینگونه امور به موجب قانون به عهده موسسات دیگری واگذار شده باشد شرکت نظارت کامل در اجرای وظائف مزبور به عمل خواهد آورد.
ماده
62) - شرکت به منظور تامین حفاظت و سلامت کارکنان در مقابل مخاطرات صنعتی و رعایت احتیاطات لازمه و توجه مخصوص بجلوگیری از حوادث آیین نامه هایی تنظیم نموده و ضمن آن هر نوع مجازات اداری و همچنین جریمه در مورد کارکنان متخلف منظور خواهد نمود و مراتب را به اطلاع کلیه کارکنان خواهد رساند.
ماده
63) - وزارتخانها و ادارات و موسسات دولتی موظف به تشریک مساعی و تسهیل امور شرکت که به آنها مربوط میشود میباشند مخصوصاً مامورین کشوری و لشکری مقیم در مناطق فعالیت شرکت مصالح شرکت و نظریات متصدیان امور شرکت را رعایت خواهند نمود.
ماده
64) - اعضای هیات مدیره و هیات عالی بازرسی و کارکنان شرکت حق نخواهند داشت اطلاعاتی را که بتشخیص هیات مدیره برای شرکت جنبه محرمانه داشته باشد بهیچ شخصی یا مقامی بدون اجازه هیات مدیره بدهند و در صورت تخلف اگر متخلف مدیر یا عضو هیات عالی بازرسی باشد هیات وزیران به پیشنهاد هیات مدیره او را عزل و جانشین او را تعیین خواهد نمود و اگر کارمند یا کارگر باشد به تصمیم هیات مدیره منفصل خواهد شد.
ماده
65) - شرکت موسسه بازرگانی م. ب. و تامین حسن جریان و اداره کلیه عملیات آن اعم از تصدی امور مالی و استخدام و استفاده از اشخاص و اداره اموال و انجام کلیه معاملات و اقدام بهر امری به منظور اجرا و پیشرفت مقاصد شرکت تابع اصول بازرگانی و بنا به احتیاج و مصلحت شرکت به تشخیص مدیران مسئول و طبق مقررات داخلی شرکت خواهد بود. مدیران و اعضای هیات عالی بازرسی و مستخدمین شرکت از هیچ حیث در عداد کارمندان دولت یا مامورین بخدمات عمومی محسوب نخواهند شد. اداره اموال و معاملات شرکت نیز مشمول مقررات خاص شرکت بوده و از تشریفات قانون محاسبات عمومی و سایر مقررات دولتی معاف م. ب..
ماده
66) - در کلیه مواردی که کارکنان شرکت مرتکب تخلفاتی در انجام امور شرکت شوند تعقیب اداری آنها بر طبق آیین نامه استخدامی شرکت صورت خواهد گرفت چنانچه ضمن تحقیق معلوم شود که تخلف جنبه جزایی دارد هیات مدیره شرکت موضوع را به مراجع صلاحیتدار قانونی احاله خواهد نمود.
ماده
67) - در مواردی که رئیس و اعضای هیات مدیره و یا هیات عالی بازرسی در انجام امور شرکت متهم به ارتکاب جرمی شوند مراتب به هیات وزیران اعلام میگردد چنانچه هیات وزیران پس از اجرای تحقیقات کامل عملی را که بمدیر یا عضو هیات عالی بازرسی نسبت داده شده قابل تعقیب جزایی بداند قضیه را به مراجع قضایی مربوطه ارجاع خواهد نمود.
ماده
68) - شرکت برای اجرای امور جاریه خود حق مراجعه و مکاتبه مستقیم با کلیه وزارتخانه ها و ادارات و موسسات دولتی و غیر دولتی دارد.
ماده
69) - در مواردی که شرکت بخواهد موضوعی را باستحضار هیات دولت برساند و یا در مواردی که اختلافی بین شرکت و هر یک از مقامات دولتی پیش آید شرکت از طریق وزارت دارائی اقدام خواهد نمود.
ماده
70) - رئیس هیات مدیره و مدیران و کارکنان شرکت حق ندارند در محیط کار خود فعالیت سیاسی و یا تبلیغ سیاسی بهر نوع و کیفیتی که باشد بنمایند به علاوه نمی توانند هیچگونه نشریه و روزنامه ای دایر و منتشر کنند یا در هیات تحریریه روزنامه یا نشریه ای عضویت داشته باشند در صورت اقدام به این کار بخودی خود مستعفی شناخته شده و بخدمت آنان خاتمه داده خواهد شد. انتشار مقالات علمی و فنی و ادبی مانعی نخواهد داشت ولی انتشار مقالات علمی مربوط به نفط و نشر هر نوع اطلاع راجع به عملیات شرکت فقط با اجازه کتبی هیات مدیره مجاز خواهد بود. انتشار مقالات در نشریه هائی که از طرف خود شرکت دایر شود مانعی نخواهد داشت.
ماده
71) - شرکت مکلف است در تهیه وسایل آسایش کارمندان و کارگران شرکت از حیث ایجاد موسسات فرهنگی و بهداشتی و مسکن اهتمام نموده و قوانین کار و سازمان بیمه های اجتماعی کارگران را در تمام حوزه های عملیات اجرا نماید.
ماده
72) - هیات مدیره میتواند به تشخیص خود پاداشهائی در ازای خدمات شایان تقدیر بکارکنان شرکت و نیز باشخاصی که در مورد امور شرکت مساعدت موثری نموده باشند بپردازد. اعطای چنین پاداشها به اعضای هیات مدیره و هیات عالی بازرسی موکول به پیشنهاد هیات مدیره و موافقت شورای عالی خواهد بود.
ماده
73) - نسبت به موضوعاتی که در این اساسنامه پیش بینی نشده بر طبق قانون تجارت رفتار خواهد شد.
ماده
74) از تاریخ تصویب این قانون مالکیت سهام شرکت سهامی نفط [نفت] ایران که به موجب قانون 26 بهمن 1327 برای اکتشاف منابع نفتی در خارج از منطقه عملیات شرکت ملی نفت ایران مصرح در ماده دوم قرارداد فروش نفت مصوبه هفتم آبان ماه 1333 تشکیل یافته است بشرکت ملی نفت ایران منتقل میشود.
ماده
75) عملیات و حقوق و اختیارات شرکت ملی نفت ایران در حوزه عملیات موضوع قانون هفتم آبان ماه 1333 تابع مقررات قانون مزبور م. ب. و چنانچه مقررات این اساسنامه با قانون مزبور تناقض داشته باشد مقررات قانون مزبور معتبر خواهد بود.
چون به موجب تبصره قانون الغاء کلیه لوایح مصوب آقای … از اختیارات دولت مکلف است لوایحی که ادامه اجرای آنها را ضروری میداند ظرف مدت پانزده روز به هر یک از مجلسین تقدیم نماید و لوایح نامبرده که با رعایت ماده چهار آیین نامه مشترک ظرف مدت 3 ماه به تصویب کمیسیونهای مشترک برسد تا تصویب نهایی مجلسین قابل اجرا خواهد بود بنابر این لایحه قانونی مربوط باساسنامه شرکت ملی نفت ایران که در تاریخ 25 دیماه یکهزار و سیصد و سی و سه به تصویب کمیسیونهای مشترک مجلسین رسیده قابل اجرا م. ب..
رئیس مجلس شورای ملی - رضا حکمت
رئیس مجلس سنا - ابراهیم حکیمی
کمیسیون مشترک مجلسین
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
