نظامنامه قانون ثبت اسناد و املاک با اصلاحات و الحاقات بعدی

نظامنامه قانون ثبت اسناد و املاك مصوب 1311,01,16 با اصلاحات و الحاقات بعدي نظر بمواد ۴ و ۵ و ۷ و ۸ و ۱۴ و ۱۶و ۲۶ و ۲۷ و ۲۸ قانون ثبت اسناد و املاك مصوب ۲۶ اسفند ۱۳۱۰ وزارت عدليه مقرر مي‌ دارد. فصل اول در دفاتر ثبت اسناد و املاك ماده 1 (منسوخه 00ˏ00ˏ1323) ـ هر اداره يا دائره ثبت اسناد و املاك داراي دفاتر زير خواهد بود: 1ـ دفتر املاك. 2ـ دفتر نماينده املاك. 3ـ دفتر املاك توقيف شده. 4ـ دفتر ثبت موقوفات. 5 ـ دفتر گواهي امضاء. 6 ـ دفتر سپرده‌ها. 7ـ دفتر توزيع اظهارنامه‌ها. 8 ـ دفتر املاك مجهول‌المالك. 9ـ دفتر ثبت شركتها. 10ـ دفتر اسناد رسمي. 11ـ دفتر ثبت قنوات. ماده 2 (منسوخه 00ˏ00ˏ1323) ـ كليه دفاتر نامبرده در ماده قبل بايد مجلد بوده و به استثناء دفتر توزيع اظهارنامه و دفتر املاك مجهول‌المالك بقيه دفاتر بايد تمام صفحات آنرا در بدو امر دادستان شهرستان محل يا نماينده او شماره‌ گذاشته و امضاء كرده و به مهر دادسرا ممهور و مجموع عده صفحات را در صفحه اول و آخر دفتر با تمام حروف ذكر و قيد نمايد. ماده ۳ ـ مجموع عده صفحات هردفتر را بايد مدعي‌العموم يا نماينده او با تمام حروف در صفحه اول و آخر دفتر با ذكر تاريخ قيد كند. ماده ۴ ـ عده مجلدات دفتر املاك بعده نواحي هر حوزه ثبت خواهد بود - در هر يك از مجلدات مذكوره لااقل سه صفحه براي هر ملك منظور مي‌شود ـ صفحات مزبوره داراي نمره ترتيبي است. ماده ۵ ـ دفاتر مذكور در ماده (۱) مادامي كه صفحه سفيد دارد استعمال مي‌شود و پس از تمام شدن هر دفتر مسئول دفتر ذيل ان را بسته و در ضمن صورت مجلسي كه بلافاصله پس از اخرين ثبت دفتر نوشته مي‌شود ختم دفتر را قيد كرده و امضاء مي‌نمايد - در مورد دفتر املاك بعد از بسته‌شدن دفتر يك نسخه از ان در ضبط حوزه وقوع ملك و نسخه ثاني بضبط اداره مركزي ثبت اسناد و املاك كل ارسال خواهد شد در مورد دفاتر اسناد رسمي فقط دفتر نماينده اداره ثبت باداره ثبت محل فرستاده مي‌شود. ماده ۶ ـ اشخاص ذي نفع براي مراجعه بدفتر املاك بايد تقاضانامه كتبي بدهند به تقاضانامه مزبور با رعايت مدلول ماده ۱۳۵ قانون ثبت اسناد و املاك مصوب ۲۶ اسفند ۱۳۱۰ معادل دو ريال تمبر الصاق خواهد شد. فصل دوم مقررات راجعه به مسئولين دفاتر و مديران و نمايندگان ثبت ماده ۷ ـ هر مدير ثبت و مسئول دفتر و نماينده بايد قبل از تصدي بماموريت دو نمونه از امضاء خود را بدهد يكي از نمونه‌ها در دفتر دايره محلي و ديگري در اداره كل ثبت اسناد و املاك در طهران ضبط خواهد شد. ماده ۸ ـ در صورت تغيير مسئول دفتر مدير ثبت اسناد و املاك محل يا نماينده او با حضور مدعي‌العموم ابتدائي يا نماينده او و الا با حضور امين يا مامور صلح و در صورتي كه هيچيك از مامورين مزبور حاضر نباشند با حضور دو نفر از معتمدين محل ذيل دفاتر مسئول مزبور را بسته و بمسئولي كه بجاي او معين مي‌شود تسليم مي‌نمايد. فصل سوم در اظهارنامه ثبت ماده ۹ ـ اظهارنامه بايد بامضاي مستدعي ثبت و يا وكيل او بوده و باداره ثبت داده شود. ماده ۱۰ ـ هركاه [هرگاه] دهنده اظهارنامه نتواند ان را امضاء كند علامت انگشت خود را ذيل اظهارنامه خواهد گذاشت. ماده ۱۱ ـ در صورتي كه اظهارنامه بتوسط وكيل داده شود بايد وگالت [وكالت] ‌نامه ضميمه باشد. ماده ۱۲ ‌‌ ـ اظهارنامه شامل نكات ذيل خواهد بود ۱ـ اسم و اسم خانوادگي و سمت اظهاركننده نسبت به ملك مورد تقاضا و محل اقامت و مشخصات ديگر مستدعي ثبت و وكيل او ۲‌ـ تابعيت مستدعي ثبت ۳ـ نوع مال غيرمنقولي كه تقاضاي ثبت ان شده با تعيين محل و مشخصات و حدود و اجزاء و متعلقات آن ۴ـ قيمت ملك در تاريخ تقاضا ۵ ـ شرح حقوق عيني كه براي اشخاص در ان ملك است با تعيين صاحبان حقوق و همچنين حقوق عيني كه مستدعي ثبت در املاك مجاور دارد ماده ۱۳ ـ در موقع تقديم اظهارنامه بايد دهنده ان اسناد و قبالجات و بنچاق ملك و مدارك راجعه به انرا باداره ثبت ارائه دهد تا خلاصه آن در دوسيه عمل ثبت شود و اگر دليل مالكيت منحصر بتصرف است ادله و امارات تصرف فعلي خود را بايد كتبا باداره ثبت اسناد و املاك تسليم نمايد و در هر حال تقاضا كننده نحوه تصرف خود را كه مطابق قانون ثبت او را براي تقاضاي ثبت مجاز ميدارد بايد معلوم كند. ماده ۱۴ ـ در هر موقعي كه اداره ثبت اسناد و املاك اجراء ثبت عمومي را در ناحيه معيني در نظر مي‌گيرد بايد لااقل ۱۵ روز قبل از انتشار اعلان مذكور در ماده ۱۰ قانون ثبت اسناد و املاك به نماينده اوقاف ان محل اطلاع دهد تا نماينده مزبور به متوليان موقوفات عام‌المنفعه محل اخطار كند كه در ظرف ۳۰ روز از تاريخ نشر اولين اعلان مذكوره در ماده (۱۰) قانون ثبت اسناد و املاك نسبت به املاك موقوفه در ناحيه ثبت عمومي واقع و تحت توليت انها ميباشد تقاضاي ثبت نمايند. ماده ۱۵ ـ در صورتيكه متوليان در ظرف مدت (۳۰ روز) فوق اقدام به تقاضاي ثبت نكنند نماينده اوقاف محل تقاضاي ثبت خواهد كرد ليكن اگر تا انقضاء ۶۰ روز مذكور در ماده ۱۱ قانون ثبت اسناد و املاك متولي نيز تقاضاي ثبت كند تقاضاي اداره اوقاف بلاتعقيب گذاشته ميشود. ماده ۱۶ ـ نسبت بموقوفاتي كه متولي خاصي ندارد نماينده اوقاف محل مستقيما تقاضاي ثبت خواهد داد. ماده ۱۷ ـ نسبت به املاكي كه به نفع عموم حبس شده متصدي امور حبس مكلف به تقاضاي ثبت است. ماده ۱۸ ـ تقاضاي ثبت نسبت به موقوفات خاصه بعهده متولي و نسبت به املاكي كه به نفع اشخاص معين حبس شده بعهده متصدي امور حبس است. معذلك [معذالك] هر يك از موقوف‌عليهم و محبوس‌لهم نيز ميتوانند تقاضاي ثبت كنند. ماده ۱۹ ـ در مورد ثلث باقي وصي مكلف به تقاضاي ثبت ميباشد. ماده ۲۰ ـ نسبت به املاكي كه مالك خاص ندارد مانند طرق و شوارع و اراضي و جبال موات و مباحه تقاضاي ثبت پذيرفته نميشود. تبصره ـ نسبت بجنكل [جنگل]‌هاي عمومي از افراد تقاضاي ثبت پذيرفته نخواهد شد. فصل چهارم در تحديد حدود و اعلانات نوبتي ماده ۲۱ ـ اعلان تحديد حدود و اعلانات نوبتي را مدير ثبت اسناد در يگي [يكي] از جرايد حوزه خود و اگر در ان حوزه روزنامه نباشد در يكي از جرايد نزديكترين حوزه منتشر مينمايد ماده ۲۲ ـ اعلانات مربوطه بهر ناحيه بايد در جريده معيني منتشر شود كه در اخر هر سال براي سال بعد از طرف وزارت عدليه معين شده و باطلاع عموم خواهد رسيد. ماده 23 ـ روزنامه‌هائي كه بيشتر منتشر ميشود بر ساير جرايد مقدم خواهند بود. ماده ۲۴ ـ علاوه بر انتشار در جرايد يك نسخه از اعلان تحديد حدود در شهرها بهريك از املاك مورد تحديد الصاق و در دهات علاوه بر جار زدن در املاك مجاور چند نسخه از اعلان مزبور در محل‌هاي عمومي قريه مورد تحديد و قراء مجاور به وسيله مامورين اداره ثبت الصاق و منتشر خواهد شد. ماده ۲۵ ـ اعلان تحديد حدود منتشر نخواهد شد مگر پس از نشر اولين اعلان نوبتي. ماده 26 (منسوخه 11ˏ10ˏ1313) ـ فاصله بين انتشار اعلان تحديد با روز تعيين حدود نبايد كمتر از 20 و بيشتر از 60 روز باشد. ماده ۲۷ ـ عمليات راجع به تحديد حدود را نماينده اداره ثبت به كمك يك نفر نقشه‌كش (در صورتيكه لازم باشد) مطابق مقررات ماده ۱۴ و ماده ۱۵ قانون ثبت اسناد و املاك اجرا خواهد كرد. ماده 28 ـ تقاضاكننده يا وكيل او حدود ملكي را كه ميخواهد ثبت كند بطور مشخص معرفي نموده و صاحبان املاك مجاور و دخالت‌كنندكان[دخالت‌كنندگان] چنانچه ايراد و اعتراضي دارند بيان مي‌نمايند و نقشه‌كش (در صورتيكه باشد) براي حدود ملك لدي‌الضروره نصب علامت نموده و نقشه مختصري رسم مينمايد. ماده ۲۹ ـ مستدعي ثبت در موقع تعيين حدود فقط ابنيه و اجزائي را ميتواند معرفي كند كه داخل در حدود مندرجه در اظهارنامه بوده است. ماده ۳۰ ـ نماينده اداره ثبت اسناد در موقع تحديد حدود صورت‌مجلسي با قيد مطالب ذيل ترتيب ميدهد. ۱ـ تعيين ماه و روز يا روزهائي كه عمليات در ان واقع شده است ۲ـ اسم و اسم خانوادگي و سمت و محل اقامت اشخاصي كه حضور داشته‌اند ۳ـ اظهارات اشخاصي كه اعتراض نموده‌اند ۴ـ ذكر حقوقي گه [كه] ديگران در ملك دارند بطور صريح و معين ۵ ـ ذكر علامات و عده و دلالت انها ۶ ـ اسنادي كه تقاضاكننده و معترضين تقديم داشته‌اند. ماده ۳۱ ـ صورت مجلس فوق را نماينده اداره ثبت اسناد و نقشه‌كش و كليه حضار و دخالت‌كنندگان در همان مجلس امضاء ميكنند. ماده ۳۲ ـ در صورتي كه بعضي از حضار نتوانند يا نخواهند امضاء كنند اين نكته در صورت مجلس قيد ميشود. ماده ۳۳ ـ بصورت مجلس فوق نقشه تعيين حدود موقت و كليه اسناديكه تسليم شده است ضميمه خواهد شد ليكن اگر نقشه مشترك بين چندين ملك باشد ضميمه شدن ان بصورت مجلس لازم نيست. فصل پنجم در اعتراض ماده ۳۴ ـ اداره يا دايره و يا شعبه ثبتي كه اعلان نوبتي را منتشر ميكند صريحا در ضمن همان اعلان قيد خواهد كرد كه عرضحال اعتراض بايد مستقيما بهمان اداره يا دائره يا شعبه داده شود. ماده ۳۵ ـ اداره ثبت قبل از انتشار اعلان نوبتي از پذيرفتن عرضحال اعتراض خودداري خواهد كرد. ماده ۳۶ ـ عرضحال اعتراض (اعـم از انكه رسيدكي[رسيدگي] به ان از حدود صلاحبت [صلاحيت] صلحيه يا محقق ثبت يا محكمه بدايت باشد) كتبي خواهد بود. ماده ۳۷ ـ عرضحال اعتراض بايد مطابق مقررات قانون اصول محاكمات حقوقي تنظيم و تمبر شود ولي ممكن است كه در روي اوراق مخصوص عرضحال نوشته نشده باشد ماده ۳۸ ـ عرضحال اعم از اينكه از حيث تمبر و ضمائم ناقص باشد يا كامل و اعم از اينگه [اينكه] در ظرف مدت داده شده باشد يا خارج از مدت بايد گرفته شده و متصدي امر بلافاصله روي اظهارنامه ملك مورد اعتراض مهري ميزند كه روي آن كلمه (اعتراض) نقش شده و پس از ان رسيد خواهد داد و همينطور در هر مورد كه عرضحال اعتراض ديگري داده شود بايد مهر اعتراض زده شود. ماده ۳۹ ـ در رسيد عرضحال اعتراض بايد تاريخ رسيد با تمام حروف قيد كردد [گردد]. ماده ۴۰ ـ اداره يا دايره يا شعبه ثبت مكلف است بلافاصله عرضحال و ضمائم ان را براي محكمه صلاحيت‌دار يا نزد محقق ثبت ارسال دارد مگر عرضحالهائي كه تشخيص ميدهد خارج از مدت داده شده كه در اين صورت نظر خود را كتبا ذيل عرضحال اظهار خواهد نمود تا مطابق ماده ۴۳ تكليف قطعي معلوم شود ماده ۴۱ ـ در هيچ مورد اظهارنامه نبايد از اطاق ضبط خارج كردد [گردد] و اگر دوسيه ملكي طرف احتياج ادارات ديگر ثبت يا پاركه بوده و بايد بخارج اداره فرستاده شود اظهارنامه بايد در ضبط بماند - هركاه [هرگاه] اظهارنامه نيز مورد احتياج خارج باشد بايد از ان سواد فرستاد در صورتي كه اصل اظهارنامه مورد احتياج مستنطق باشد بايد مستنطق خود براي ملاحظه ان باطاق ضبط امده و يا بمستنطق محل اين ماموريت را بدهد. ماده ۴۲ ـ اگر عرضحال در خارج از مدت بشعبه يا دايره‌اي داده شده باشد كه در مقر محكمه ابتدائي نيست رئيس شعبه يا دايره پس از انكه نظر خود را كتبا اظهار نمود عرض حال مزبور را باداره مركزي ثبت كه درحوزه ان واقع است مي فرستد. ماده ۴۳ ـ رئيس محكمه ابتدائي مكلف است هفته‌ يك مرتبه در غير ساعات اداري و در موقعي كه با موافقت رئيس اداره ثبت معين كرديده [گرديده] در اداره ثبت حاضر و در موضوع انكه عرضحالهاي مذكور در قسمت اخير ماده ۴۰ در مدت داده شده است يا در خارج از مدت رسيدكي [رسيدگي] كرده كتبا اظهارنظر نمايد - رئيس اداره ثبت يا نماينده او نيز در اين جلسه اداري حضور خواهد داشت ماده ۴۴ ـ در مورد تصديقاتي نيز كه مطابق ماده ۱۷ قانون ثبت اسناد و املاك داده شده و بنظر اداره خارج از مدت مي‌باشد مدلول مواد ۳۸ ـ ۳۹ ـ ۴۲ در ان قسمتي كه راجع بگرفتن تصديق و دادن رسيد و مهر اعتراض و اظهارنظر و ارسال به اداره مركزي است و مقررات ماده ۴۳ رعايت خواهد شد. ماده ۴۵ ـ نسبت بساير نواقص كه ممكن است در عرضحال اعتراض موجود باشد اداره ثبت اظهارنظر نكرده و اجراء مقررات ماده ۱۸ و ۱۹ اصول محاكمات ازمايش بعهده محقق ثبت يا محكمه مربوطه است ماده ۴۶ ـ اعتراضي كه بايد براي حفظ منافع وقف بعمل ايد در مورد موقوفاتي كه متولي خاص ندارد بعهده اداره اوقاف و در مورد موقوفات عام‌المنفعه كه متولي خاص دارد بعهده متولي و ناظر و اداره اوقاف است ماده ۴۷ ـ در حبس عام‌المنفعه نيز اعتراضي كه بايد براي حفظ منافع حبس بعمل ايد بعهده متصدي امور حبس است ماده ۴۸ ـ در موقوفات خاصه متولي و هر يك از موقوف ‌عليهم و در حبس بنفع اشخاص معين متصدي امور حبس و هر يك از محبوس‌لهم مي‌توانند براي حفظ منافع وقف يا حبس عرض حال اعتراض دهند حق مزبور را ناظر وقف نيز اگر باشد دارا خواهد بود ماده ۴۹ ـ اعتراضي كه بايد براي حفظ منافع ثلث باقي داده شود بعهده وصي يا ناظر ثلث ميباشد ماده ۵۰ ـ در ثلث غيرباقي كساني نيز حق اعتراض دارند كه بعد از خروج ملك از حالت ثلث ذي حق در انملك ميشوند. فصل ششم ثبت ملك در دفتر املاك و ثبت انتقالات ملك ماده 51 (منسوخه 28ˏ04ˏ1312) ـ پس از اتمام عمليات مقدماتي ثبت مسئول دفتر املاك ملك را با قيود ذيل در دفتر املاك ثبت نموده و بامضاي مدير ثبت يا عضوي كه از طرف وزارتعدليه براي امضاي دفتر و اوراق مالكيت مجاز است ميرساند. 1ـ نمره ملك 2ـ تاريخ ثبت ملك در دفتر املاك 3ـ اسم و اسم خانوادگي و شغل و محل اقامت و تابعيت مالك 4ـ نوع و مشخصات ملك و محل وقوع و اجزاء و متعلقات آن 5 ـ حدود ملك 6 ـ قيمت ملك در موقع تقاضا 7 ـ حقوق عينيه كه اشخاص در آن ملك دارند با اسامي صاحبان آن حقوق و همچنين حقوق ارتفاقيه كه براي آن ملك در املاك مجاور و يا براي املاك مجاور در آن ملك موجود است. ماده ۵۲ ـ در موقع انتقال تمام يا قسمتي از ملك ثبت شده و يا واگذاري حقي نسبت به عين ان ملك سند معامله در دفاتر اسناد رسمي ثبت و خلاصه ان در دفتر املاك ذيل ثبت ملك قيد مي‌شود و بهمين طريق خلاصه كليه معاملات راجعه به عين ملك مزبور در دفتر املاك به ترتيب تاريخ در ذيل يكديكر ثبت خواهد شد در موارد فوق صاحب دفاتر اسناد رسمي خلاصه معامله را در ورقه مخصوصي كه وزارت عدليه تهيه مي‌نمايد در دو نسخه نوشته يك نسخه از ان را بگسي [بكسي] كه نسبت به عين ملك حقي باو واگذار شده است تسليم و ديگري را بدفتر املاك حوزه ثبت ملك ارسال ميدارد خلاصه مذكور بايد علاوه بر امضاء متعاملين بامضاء صاحب دفتر اسناد رسمي و نماينده ثبت اسناد ممضي باشد. مسئول دفتر املاك بايد خلاصه مذكور فوق را فورا پس از وصول بطوري كه فوقا مقرر است در ذيل ثبت ملك قيد نموده و بامضاي شخص مدير ثبت برساند شخصي هم كه نسبت بعين ملك حقي باو واگذار شده است بايد نسخه‌اي را كه باو داده شده بدفتر املاك حوزه ثبت تسليم نموده و در صورتي كه قبلا بطريق مذكور فوق در ذيل ثبت ملك ثبت نشده باشد ثبت ان را تقاضا نمايد. هركاه [هرگاه] معامله راجع باشد بانتقال قطعي تمام ملك ثبت شده صاحب دفتر اسناد رسمي ان را در ستون ملاحظات سند مالكيت قيد و امضاء كرده و بانتقال گيرنده تسليم مي‌نمايد تا در صورتي كه بخواهد سند مالكيت جديدي براي خود تحصيل كند در مواردي كه معامله راجع بانتقال يكقسمت از ملك باشد خلاصه ان بايد در ستون ملاحظات سند مالكيت قيد و امضاء گرديده و سند مزبور بانتقال‌ دهنده مسترد گردد در اين صورت انتقال ‌گيرنده ميتواند باداره ثبت حوزه وقوع ملك مراجعه كرده و براي خود سند مالكيت مستقلي تحصيل نمايد. در مواردي نيز كه معامله راجع بانتقال تمام يا قسمتي از عين ملك نبوده و مربوط بواگذاري حق عيني نسبت بملك باشد (مثل رهن و حقوق ارتفاقي) و يا راجع بانتقال تمام يا قسمتي از عين ملك باشد ولي با حق استرداد صاحب دفتر اسناد رسمي بايد ان را در ستون ملاحظات سند مالكيت قيد و امضاء گند [كند]. ماده 53 (منسوخه 13ˏ14ˏ1314) – در مورد عمري و رقبي و سكني مقررات ماده فوق راجع بتنظيم خلاصه سند در دو نسخه ارسال آن باداره ثبت حوزه وقوع ملك و قيد آن در ذيل ثبت ملك در دفتر املاك و در سند مالكيت بايد مجري گردد و در موارديكه معامله راجع بانتقال منافع ملكي براي بيش از سه سال باشد فقط خلاصه سند بايد در دو نسخه تنظيم و باداره ثبت حوزه وقوع ملك فرستاده شود. ماده ۵۴ ـ در هر موردي كه مطابق ماده ۵۲ سند مالكيت جديد داده ميشود براي هر صفحه از اوراق مالكيت مطابق ماده ۱۲۹ قانون ثبت اسناد و املاك حق اخذ خواهد شد. هر ورقه مالكيت يك صفحه حساب ميشود. فصل هفتم در وظايف محققين ثبت مبحث اول ـ در تعيين و صلاحيت محققين ثبت ماده ۵۵ ـ محققين ثبت از ميان مستخدمين وزارتعدليه كه لااقل ۲۵سال سن و اطلاعات كافي متناسب با اين شغل داشته باشند معين ميگردند. ماده 56 (منسوخه 26ˏ09ˏ1312) ـ در موارد ذيل رسيدگي بدعاوي بين معترضين و مستدعيان ثبت جز در حوزه كه محقق ثبت براي آن معين نشده از خصائص محقق ثبت خواهد بود. 1ـ در صورتي كه ميزان اختلاف از هزار تومان تجاوز نكند. 2ـ در مورد قنوات و چشمه‌سارها و املاك مشاعه هرگاه سهامي كه تقاضاي ثبت آن شده مجموعاً بيش از سهام واقعي ملك يا قنات يا چشمه‌سار باشد محقق به تقاضاي اداره ثبت بدون رعايت حدنصاب مذكور فوق رسيدگي كرده رأي خواهد داد. ماده 57 (منسوخه 26ˏ09ˏ1312) ـ در مورد ماده فوق رأي محقق ثبت قابل استيناف بوده و شاكي ميتواند تا ده روز پس از ابلاغ رأي با رعايت يك روز براي هر شش فرسخ مسافت هرگاه در محل اقامت شاكي محكمه ابتدائي يا صلحيه نباشد بنزديكترين محكمه بدايت شكايت استينافي كند رائي كه از محكمه مزبور استينافاً صادر ميشود قابل تميز است. ماده 58 (منسوخه 26ˏ09ˏ1312) ـ محقق ثبت بايد در ضمن رأي خود حق استيناف را ذكر كرده و محكمه را هم كه بايد استينافاً رسيدگي كند صريحاً معين نمايد. ماده ۵۹ ـ دعواي ناشي از تقاضاي ثبت هر ملك بايد بمحققي رجوع شود كه در اداره يا دايره ثبت اسناد محل وقوع ملك ماموريت دارد. ماده ۶۰ ـ در صورتيكه در يك اداره يا دايره ثبت اسناد محققين ثبت متعدد باشند تقسيم كارها بعهده محقق اول خواهد بود. ماده ۶۱ ـ محقق ثبت ميتواند در صورت محق ‌بودن معترض حكم تخليه يد مستدعي ثبت را نيز صادر كند مشروط بر اينكه معترض اين تقاضا را ضمن عرضحال خود نموده باشد. مبحث دوم ـ در ترتيب رسيدكي [رسيدگي] ماده ۶۲ ـ بعد از وصول عرضحال محقق ثبت با رعايت يك روز براي هر شش فرسخ مسافت طرف را براي روز جلسه كه معين مينمايد احضار مي‌كند ولي موعد مقرر براي حضور مدعي‌عليه نبايد از تاريخ ابلاغ احضارنامه بمدعي‌عليه كمتر از يك روز باشد احضاريه در دو نسخه بوده يكي بمستدعي ثبت تسليم و ديگري بامضاء او رسيده به محقق ثبت تسليم ميكردد. ماده ۶۳ ـ در ابلاغ احضاريه مقررات اصول محاكمات ازمايش راجع بابلاغ احضاريه رعايت خواهد شد. ماده ۶۴ ـ در موعد مقرر طرفين بايد يا شخصا حاضر گردند و يا وكيل ثابت‌الوكاله بفرستند ماده 65 ـ انتخاب وكيل از ميان وكلاء مجاز عدليه اجباري نيست ليكن اكر [اگر]اشخاصي نخواهند شغل خود را وكالت در امور ثبت و محاكمه در محضر محققين ثبت قرار دهند بايد تحصيل جواز مخصوص نموده از مقررات وزارت عدليه تبعيت نمايند - هر وكيل ثبت كه از عهده انجام امور محوله بخود برنيامده يا سوء اخلاق نشان بدهد ممنوع‌الوكاله خواهد شد. هر كس در ظرف يكسال در بيش از سه امر ثبت يا بيش از سه دعوي ثبت وكالت كرده باشد مشتغل بشغل وكالت محسوب خواهد شد. ماده ۶۶ ـ محقق ثبت بايد در جلسه اول بطرفين تكليف صلح كند و اگر در همان جلسه طرفين اصولا حاضر براي صلح نشدند محقق رسيدگي كرده حكم خواهد داد ماده ۶۷ ـ ارجاع بحكميت فقط وقتي ممكن است كه طرفين تراضي نمايند ماده 68 ـ محقق ثبت بايد خلاصه مذاكرات هر يك از طرفين را در دوسيه امر قيد و بمهر يا امضاي او برساند و اكر[اگر] طرفين يا يكي از آنها سواد نداشته باشند اين نكته بايد در صورت جلسه قيد شود مبحث سوم ـ در اسناد كتبي ماده ۶۹ ـ محقق ثبت بايد كليه اسناد كتبي مربوط به دعوي را كه طرفين ابراز مي‌كنند مورد مداقه قرار دهد خواه اسناد مزبوره رسمي باشد و خواه عادي ماده ۷۰ ـ اعتبار اسناد رسمي همان است كه بموجب اصول محاكمات حقوقي و قانون ثبت اسناد و املاك مقرر است ماده 71 ـ هيچيك از متداعيين نميتواند نسبت بسندي كه خودش داده و انرا امضاء كرده و يا از طرف او داده شده و به امضاء او رسيده است اظهار بي‌اطلاعي كند و هركاه[هرگاه] بخواهد آن سند را رد نمايد يا بايد نسبت به آن ادعاي جعليت كند و يا مدلل نمايد كه آن سند بجهتي از جهات قانوني از اعتبار افتاده است ماده 72 ـ اگر نسبت به سندي كه براي صدور حكم اهميت دارد اقامه دعوي جعل شود محقق ثبت بايد بطرفيكه آن سند را ابراز كرده تكليف نمايد كه آنرا پس بگيرد هركاه [هرگاه] صاحب سند باين تكليف راضي نشد و طرف مقابل هم ادعاي جعليت را پس نگرفت محقق ثبت بدعوي جعل رسيدگي كرده قرار مقتضي صادر ميكند مگر اينكه مدعي جاعل را نيز معرفي كرده باشد كه در اين صورت محقق ثبت رسيدگي بامر را بپاركه بدايت حوزه كه در آنجا ماموريت دارد احاله ميكند. ماده 73 ـ هركاه[هرگاه] محقق ثبت در نتيجه رسيدكي[رسيدگي] بدعوي جعل قرار جعليت سند را صادر نمايد سند مزبور را بايد با سواد قرار خود نزد مدعي‌العموم بدايت كه در حوزه آن ماموريت دارد ارسال كند. مبحث چهارم ـ در معاينه محلي و عقيده اهل خبره ماده ۷۴ ـ معاينه محلي بخواهش يكي از متداعيين يا بنظر خود مححق ثبت بعمل ميآيد ماده ۷۵ ـ معاينه در حضور محقق ثبت و متداعيين و لااقل دو نفر شاهد طرف اعتماد كه كتبا يا شفاها احضار شده باشند بعمل ميايد. ماده 76 ـ هركاه[هرگاه] متداعيين و يا شهودي كه قبلاً براي معاينه محلي احضار شده‌اند در موعد مقرر حاضر نشوند عدم حضور آنها مانع از انجام معاينه نميشود - غائبين حق شكايت نخواهند داشت. ماده ۷۷ ـ محقق ثبت ميتواند بتقاضاي يكي از طرفين و يا بنظر خود اطلاعات اهل خبره را بخواهد در اين صورت متداعيين بتراضي يك يا سه نفر اهل خبره انتخاب ميكنند و هرگاه تراضي نشده عده لازم را خود محقق ثبت معين ميكند در اين صورت طرفين مطابق ماده ۷۹ اين نظامنامه حق رد آنها را خواهند داشت ماده 78 ـ از معاينه محلي و اظهارات اهل خبره صورت‌مجلسي مرتب شده و بامضاء محقق ثبت و متداعيين و شهود و خبره ميرسد و هركاه[هرگاه] كسي از حضار سواد نداشته باشد در صورت‌مجلس قيد ميشود و در صورتي كه معاينه محلي و يا عقيده اهل خبره قاطع باشد - محقق ثبت مي‌تواند فورا در خود محل حكم دهد. مبحث پنجم ـ در رد محقق ثبت ماده 79 ـ در موارد مفصله ذيل محقق ثبت بايد راسا از رسيدگي امتناع كند و متداعيين نيز ميتوانند او را رد نمايند. 1ـ وقتيكه محقق ثبت نفع شخصي در ادعائيكه اقامه شده است داشته باشد. 2ـ وقتيكه محقق ثبت يا يكي از متداعيين قرابت نسبي يا سببي تا درجه چهارم داشته باشد 3ـ وقتيگه[وقتيكه] محقق ثبت قيم يكي از متداعيين يا كفيل امور او باشد و يا يكي از متداعيين مباشر امور محقق ثبت باشد. 4ـ وقتيكه محقق ثبت يا زوجه او وارث يكي از متداعيين است. 5ـ وقتيكه محقق ثبت يا يكي از متداعيين يا با اشخاصيكه با او قرابت سببي يا نسبي دارند محاكمه جزائي داشته و يكسال از زمان ختم آن محاكمه نگذشته باشد. 6 ـ در صورتيكه مابين محقق ثبت و يكي از متداعيين يا عيال او محاكمه حقوقي در محكمه ديگري مطرح باشد 7ـ وقتيكه محقق ثبت سابقا در باب ادعائي كه اقامه شده كتباً اظهار عقيده نموده باشد. ماده ۸۰ ـ رد محقق ثبت بايد موجه باشد و در هر حال رد بايد قبل از شروع برسيدگي بعمل آيد مكر اينكه علت رد بعدا حادث شود. ماده 81 ـ همينكه محقق ثبت اظهارات مدعي را صحيح دانست قرار عدم دخالت خود را صادر و دعواي را به محقق ثبت ديكر[ديگر]همان حوزه اگر باشد و الا با رعايت حد نصاب بنزديك‌ترين محكمه ابتدائي و يا بنزديك‌ترين محكمه صلح احاله مينمايد. ماده 82 ـ هركاه[هرگاه] محقق ثبت مورد را از موارد رد تشخيص نداد قرار دخالت خود را صادر و بماهيت دعوي رسيدكي[رسيدگي] كرده حكم مقتضي ميدهد و مدعي رد ميتواند در موقع استيناف از حكم ماهيتي نسبت بقرار مزبور نيز شكايت نمايد. مبحث ششم ـ در عدم حضور متداعيين و يا يكي از آنها ماده 83 ـ هرگاه روز جلسه مدعي‌عليه (مستدعي ثبت) حاضر نگرديد محقق ثبت ميتواند بتقاضاي طرف رسيدكي[رسيدگي] نموده حكم غيابي دهد. هرگاه مدعي (معترض) حاضر نشد محقق ثبت بتقاضاي طرف عرضحال او را ابطال خواهد كرد و در اينصورت تجديد عرضحال در خارج مدت شصت روز مقرر فقط در ظرف ده روز پس از ابلاغ قرار ابطال براي يكمرتبه ممكن خواهد بود ماده 84 ـ هركاه[هرگاه] مستدعي ثبت (مدعي عليه) بموجب ماده قبل غيابا محكوم گرديد سواد حكم غيابي بايد باو ابلاغ شود و محكوم‌عليه غائب ميتواند در ظرف ده روز از تاريخ ابلاغ حكم عرضحال اعتراض داده تجديد رسيدگي بخواهد ماده ۸۵ ـ بعد از انقضاء مدت مذكور در ماده قبل عرضحال اعتراض پذيرفته نخواهد شد و محكوم‌عليه ميتواند عرضحال استيناف دهد ماده 86 ـ همينكه عرضحال اعتراض بر حكم غيابي در مورد مقرر بمحقق ثبت داده شد محقق ثبت موعد جلسه را معين و به طرفين اطلاع مي‌دهد و اكر [اگر] در اين جلسه نيز مدعي‌عليه حاضر نشد و ثانيا بموجب حكم غيابي محكوم كرديد[گرديد] ديكر[ديگر] عرضحال اعتراض او پذيرفته نخواهد شد ولي مي‌تواند استينافا شكايت كند مبحث هفتم ـ در ابلاغ حكم استيناف ماده ۸۷ ـ احكام و قرارهاي محقق ثبت برطبق مقررات اصول محاكمات حقوقي راجع بابلاغ احكام ابلاغ ميشود ماده ۸۸ ـ مهلت استيناف از قرار يا احكام محقق ثبت ده روز از تاريخ ابلاغ است مبحث هشتم ـ مقررات مختلفه ماده ۸۹ ـ در مواري كه بموجب اين نظامنامه پيش‌بيني نشده است محقق ثبت مكلف است برطبق مقررات اصول محاكمات حقوقي صلحيه‌ها رفتار نمايد ماده ۹۰ ـ نظامنامه نمره ۵۵۱۶ مورخه ۱۴ ارديبهشت ۱۳۰۹ مندرج در شماره ۴۲۵ مجله رسمي نسخ ميشود داور ـ مهر وزارت عدليه اعظم ماده 91(منسوخه 05ˏ10ˏ1312) ـ در مورد معامله املاكي كه به ثبت نرسيده ولي شماره ملك از طرف اداره ثبت تعيين شده است دفاتر اسناد رسمي مكلف هستند كه مطابق دستور ماده 52 ـ نظامنامه خلاصه معامله انتقال را در دونسخه تهيه و بطوريكه در ماده مزبور دستور داده شده است رفتار كنند. تبصره (منسوخه 00ˏ00ˏ1323) ـ دفتر املاك و دفتر ثبت قنوات در مركز يك نسخه و در ولايات نسختين خواهد بود و براي دفتر اسناد رسمي آئين‌نامه جداگانه مقرر و در دفتر ثبت شركتها نيز مقررات عليحده دارد. ماده 92 (منسوخه 05ˏ10ˏ1312) ـ در مورد فسخ معاملات املاك ثبت شده و ثبت نشده نيز مقررات ماده فوق لازم‌الرعايه بوده و اوراق اعلاميه فسخ معامله بايد باداره ثبت ارسال شود. مصوب 1311/01/16 وزیر عدلیه نظر به مواد 4 و 5 و 7 و 8 و 14 و 16و 26 و 27 و 28 قانون ثبت اسناد و املاک مصوب 26 اسفند 1310 وزارت عدلیه مقرر می دارد. ماده 1 (منسوخ 1312/04/28) - هر اداره یا دایره ثبت اسناد و املاک دارای دفاتر ذیل خواهدبود: 1- دفتر املاک 2- دفتر نماینده املاک 3- دفتر املاک توقیف شده 4- دفتر ثبت موقوفات 5 - دفتر اسناد رسمی 6 - دفتر تصدیق امضا 7 - دفتر ودایع. تبصره (منسوخ 1312/04/28) - دفتر املاک در مرکز یک نسخه و در ولایات نسختین بوده و دفتر اسناد رسمی به طور کلی نسختین باید باشد. ماده 2 (منسوخ 1323/00/00) - کلیه دفاتر نامبرده در ماده قبل باید مجلد بوده و به استثناء دفتر توزیع اظهارنامه و دفتر املاک مجهول‌المالک بقیه دفاتر باید تمام صفحات آن را در بدو امر دادستان شهرستان محل یا نماینده او شماره گذاشته و امضا کرده و به مهر دادسرا ممهور و مجموع عده صفحات را در صفحه اول و آخر دفتر با تمام حروف ذکر و قید نماید. ماده 3 - مجموع عده صفحات هردفتر را باید مدعی‌العموم یا نماینده او با تمام حروف در صفحه اول و آخر دفتر با ذکر تاریخ قید کند. ماده 4 - عده مجلدات دفتر املاک بعده نواحی هر حوزه ثبت خواهد بود - در هر یک از مجلدات مذکوره لااقل سه صفحه برای هر ملک منظور می‌شود - صفحات مزبوره دارای نمره ترتیبی است. ماده 5 - دفاتر مذکور در ماده (1) مادامی که صفحه سفید دارد استعمال می‌شود و پس از تمام شدن هر دفتر مسئول دفتر ذیل ان را بسته و در ضمن صورت مجلسی که بلافاصله پس از اخرین ثبت دفتر نوشته می‌شود ختم دفتر را قید کرده و امضا می‌نماید - در مورد دفتر املاک بعد از بسته‌شدن دفتر یک نسخه از ان در ضبط حوزه وقوع ملک و نسخه ثانی بضبط اداره مرکزی ثبت اسناد و املاک کل ارسال خواهد شد ماده 6 - اشخاص ذی نفع برای مراجعه به دفتر املاک باید تقاضانامه کتبی بدهند به تقاضانامه مزبور با رعایت مدلول ماده 135 قانون ثبت اسناد و املاک مصوب 26 اسفند 1310 معادل دو ریال تمبر الصاق خواهد شد. ماده 7 - هر مدیر ثبت و مسئول دفتر و نماینده باید قبل از تصدی بماموریت دو نمونه از امضا خود را بدهد یکی از نمونه‌ها در دفتر دایره محلی و دیگری در اداره کل ثبت اسناد و املاک در طهران ضبط خواهد شد. ماده 8 - در صورت تغییر مسئول دفتر مدیر ثبت اسناد و املاک محل یا نماینده او با حضور مدعی‌العموم ابتدائی یا نماینده او و الا با حضور امین یا مامور صلح و در صورتی که هیچ یک از مامورین مزبور حاضر نباشند با حضور دو نفر از معتمدین محل ذیل دفاتر مسئول مزبور را بسته و بمسئولی که به جای او معین می‌شود تسلیم می‌نماید. ماده 9 - اظهارنامه باید بامضای مستدعی ثبت و یا وکیل او بوده و باداره ثبت داده شود. ماده 10 - هرکاه [هرگاه] دهنده اظهارنامه نتواند ان را امضا کند علامت انگشت خود را ذیل اظهارنامه خواهد گذاشت. ماده 11 - در صورتی که اظهارنامه بتوسط وکیل داده شود باید وگالت [وکالت] نامه ضمیمه باشد. ماده 12 - اظهارنامه شامل نکات ذیل خواهد بود 1- اسم و اسم خانوادگی و سمت اظهارکننده نسبت به ملک مورد تقاضا و محل اقامت و مشخصات دیگر مستدعی ثبت و وکیل او 2‌- تابعیت مستدعی ثبت 3- نوع مال غیرمنقولی که تقاضای ثبت ان شده با تعیین محل و مشخصات و حدود و اجزاء و متعلقات آن 4- قیمت ملک در تاریخ تقاضا 5 - شرح حقوق عینی که برای اشخاص در ان ملک است با تعیین صاحبان حقوق و همچنین حقوق عینی که مستدعی ثبت در املاک مجاور دارد ماده 13 - در موقع تقدیم اظهارنامه باید دهنده ان اسناد و قبالجات و بنچاق ملک و مدارک راجعه به انرا باداره ثبت ارائه دهد تا خلاصه آن در دوسیه عمل ثبت شود و اگر دلیل مالکیت منحصر بتصرف است ادله و امارات تصرف فعلی خود را باید کتبا باداره ثبت اسناد و املاک تسلیم نماید و در هر حال تقاضا کننده نحوه تصرف خود را که مطابق قانون ثبت او را برای تقاضای ثبت مجاز میدارد باید معلوم کند. ماده 14 - در هر موقعی که اداره ثبت اسناد و املاک اجراء ثبت عمومی را در ناحیه معینی در نظر می‌گیرد باید لااقل 15 روز قبل از انتشار اعلان مذکور در ماده 10 قانون ثبت اسناد و املاک به نماینده اوقاف ان محل اطلاع دهد تا نماینده مزبور به متولیان موقوفات عام‌المنفعه محل اخطار کند که در ظرف 30 روز از تاریخ نشر اولین اعلان مذکوره در ماده (10) قانون ثبت اسناد و املاک نسبت به املاک موقوفه در ناحیه ثبت عمومی واقع و تحت تولیت انها م. ب. تقاضای ثبت نمایند. ماده 15 - در صورتی که متولیان در ظرف مدت (30 روز) فوق اقدام به تقاضای ثبت نکنند نماینده اوقاف محل تقاضای ثبت خواهد کرد لیکن اگر تا انقضاء 60 روز مذکور در ماده 11 قانون ثبت اسناد و املاک متولی نیز تقاضای ثبت کند تقاضای اداره اوقاف بلاتعقیب گذاشته میشود. ماده 16 - نسبت بموقوفاتی که متولی خاصی ندارد نماینده اوقاف محل مستقیما تقاضای ثبت خواهد داد. ماده 17 - نسبت به املاکی که به نفع عموم حبس شده متصدی امور حبس مکلف به تقاضای ثبت است. ماده 18 - تقاضای ثبت نسبت به موقوفات خاصه به عهده متولی و نسبت به املاکی که به نفع اشخاص معین حبس شده به عهده متصدی امور حبس است. ماده 19 - در مورد ثلث باقی وصی مکلف به تقاضای ثبت م. ب.. ماده 20 - نسبت به املاکی که مالک خاص ندارد مانند طرق و شوارع و اراضی و جبال موات و مباحه تقاضای ثبت پذیرفته نمیشود. تبصره - نسبت بجنکل [جنگل]‌های عمومی از افراد تقاضای ثبت پذیرفته نخواهد شد. ماده 21 - اعلان تحدید حدود و اعلانات نوبتی را مدیر ثبت اسناد در یگی [یکی] از جراید حوزه خود و اگر در ان حوزه روزنامه نباشد در یکی از جراید نزدیکترین حوزه منتشر مینماید ماده 22 - اعلانات مربوطه بهر ناحیه باید در جریده معینی منتشر شود که در اخر هر سال برای سال بعد از طرف وزارت عدلیه معین شده و به اطلاع عموم خواهد رسید. ماده 23 - روزنامه‌هائی که بیشتر منتشر میشود بر سایر جراید مقدم خواهند بود. ماده 24 - علاوه بر انتشار در جراید یک نسخه از اعلان تحدید حدود در شهرها بهریک از املاک مورد تحدید الصاق و در دهات علاوه بر جار زدن در املاک مجاور چند نسخه از اعلان مزبور در محل‌های عمومی قریه مورد تحدید و قراء مجاور به وسیله مامورین اداره ثبت الصاق و منتشر خواهد شد. ماده 25 - اعلان تحدید حدود منتشر نخواهد شد مگر پس از نشر اولین اعلان نوبتی. ماده 26 (منسوخ 1313/10/11) - فاصله بین انتشار اعلان تحدید با روز تعیین حدود نباید کمتر از 20 و بیشتر از 60 روز باشد. ماده 27 - عملیات راجع به تحدید حدود را نماینده اداره ثبت به کمک یک نفر نقشه‌کش (در صورتی که لازم باشد) مطابق مقررات ماده 14 و ماده 15 قانون ثبت اسناد و املاک اجرا خواهد کرد. ماده 28 - تقاضاکننده یا وکیل او حدود ملکی را که میخواهد ثبت کند به طور مشخص معرفی نموده و صاحبان املاک مجاور و دخالت‌کنندکان[دخالت‌کنندگان] چنانچه ایراد و اعتراضی دارند بیان می‌نمایند و نقشه‌کش (در صورتی که باشد) برای حدود ملک لدی‌الضروره نصب علامت نموده و نقشه مختصری رسم مینماید. ماده 29 - مستدعی ثبت در موقع تعیین حدود فقط ابنیه و اجزایی را میتواند معرفی کند که داخل در حدود مندرجه در اظهارنامه بوده است. ماده 30 - نماینده اداره ثبت اسناد در موقع تحدید حدود صورت‌مجلسی با قید مطالب ذیل ترتیب میدهد. 1- تعیین ماه و روز یا روزهائی که عملیات در ان واقع شده است 2- اسم و اسم خانوادگی و سمت و محل اقامت اشخاصی که حضور داشته‌اند 3- اظهارات اشخاصی که اعتراض نموده‌اند 4- ذکر حقوقی گه [که] دیگران در ملک دارند به طور صریح و معین 5 - ذکر علامات و عده و دلالت انها 6 - اسنادی که تقاضاکننده و معترضین تقدیم داشته‌اند. ماده 31 - صورت مجلس فوق را نماینده اداره ثبت اسناد و نقشه‌کش و کلیه حضار و دخالت‌کنندگان در همان مجلس امضا میکنند. ماده 32 - در صورتی که بعضی از حضار نتوانند یا نخواهند امضا کنند این نکته در صورت مجلس قید میشود. ماده 33 - به صورت مجلس فوق نقشه تعیین حدود موقت و کلیه اسنادیکه تسلیم شده است ضمیمه خواهد شد لیکن اگر نقشه مشترک بین چندین ملک باشد ضمیمه شدن ان به صورت مجلس لازم نیست. ماده 34 - اداره یا دایره و یا شعبه ثبتی که اعلان نوبتی را منتشر میکند صریحا در ضمن همان اعلان قید خواهد کرد که عرضحال اعتراض باید مستقیما به همان اداره یا دائره یا شعبه داده شود. ماده 35 - اداره ثبت قبل از انتشار اعلان نوبتی از پذیرفتن عرضحال اعتراض خودداری خواهد کرد. ماده 36 - عرضحال اعتراض (اعم از انکه رسیدکی[رسیدگی] به ان از حدود صلاحبت [صلاحیت] صلحیه یا محقق ثبت یا محکمه بدایت باشد) کتبی خواهد بود. ماده 37 - عرضحال اعتراض باید مطابق مقررات قانون اصول محاکمات حقوقی تنظیم و تمبر شود ولی ممکن است که در روی اوراق مخصوص عرضحال نوشته نشده باشد ماده 38 - عرضحال اعم از اینکه از حیث تمبر و ضمائم ناقص باشد یا کامل و اعم از اینگه [اینکه] در ظرف مدت داده شده باشد یا خارج از مدت باید گرفته شده و متصدی امر بلافاصله روی اظهارنامه ملک مورد اعتراض مهری میزند که روی آن کلمه (اعتراض) نقش شده و پس از ان رسید خواهد داد و همینطور در هر مورد که عرضحال اعتراض دیگری داده شود باید مهر اعتراض زده شود. ماده 39 - در رسید عرضحال اعتراض باید تاریخ رسید با تمام حروف قید کردد [گردد]. ماده 40 - اداره یا دایره یا شعبه ثبت مکلف است بلافاصله عرضحال و ضمائم ان را برای محکمه صلاحیت‌دار یا نزد محقق ثبت ارسال دارد مگر عرضحالهائی که تشخیص میدهد خارج از مدت داده شده که در این صورت نظر خود را کتبا ذیل عرضحال اظهار خواهد نمود تا مطابق ماده 43 تکلیف قطعی معلوم شود ماده 41 - در هیچ مورد اظهارنامه نباید از اطاق ضبط خارج کردد [گردد] و اگر دوسیه ملکی طرف احتیاج ادارات دیگر ثبت یا پارکه بوده و باید بخارج اداره فرستاده شود اظهارنامه باید در ضبط بماند - هرکاه [هرگاه] اظهارنامه نیز مورد احتیاج خارج باشد باید از ان سواد فرستاد در صورتی که اصل اظهارنامه مورد احتیاج مستنطق باشد باید مستنطق خود برای ملاحظه ان باطاق ضبط امده و یا بمستنطق محل این ماموریت را بدهد. ماده 42 - اگر عرضحال در خارج از مدت بشعبه یا دایره‌ای داده شده باشد که در مقر محکمه ابتدائی نیست رئیس شعبه یا دایره پس از انکه نظر خود را کتبا اظهار نمود عرض حال مزبور را باداره مرکزی ثبت که درحوزه ان واقع است می فرستد. ماده 43 - رئیس محکمه ابتدائی مکلف است هفته یک مرتبه در غیر ساعات اداری و در موقعی که با موافقت رئیس اداره ثبت معین کردیده [گردیده] در اداره ثبت حاضر و در موضوع انکه عرضحالهای مذکور در قسمت اخیر ماده 40 در مدت داده شده است یا در خارج از مدت رسیدکی [رسیدگی] کرده کتبا اظهارنظر نماید - رئیس اداره ثبت یا نماینده او نیز در این جلسه اداری حضور خواهد داشت ماده 44 - در مورد تصدیقاتی نیز که مطابق ماده 17 قانون ثبت اسناد و املاک داده شده و به نظر اداره خارج از مدت م. ب. مدلول مواد 38 - 39 - 42 در ان قسمتی که راجع بگرفتن تصدیق و دادن رسید و مهر اعتراض و اظهارنظر و ارسال به اداره مرکزی است و مقررات ماده 43 رعایت خواهد شد. ماده 45 - نسبت به سایر نواقص که ممکن است در عرضحال اعتراض موجود باشد اداره ثبت اظهارنظر نکرده و اجراء مقررات ماده 18 و 19 اصول محاکمات آزمایش به عهده محقق ثبت یا محکمه مربوطه است ماده 46 - اعتراضی که باید برای حفظ منافع وقف به عمل اید در مورد موقوفاتی که متولی خاص ندارد به عهده اداره اوقاف و در مورد موقوفات عام‌المنفعه که متولی خاص دارد به عهده متولی و ناظر و اداره اوقاف است ماده 47 - در حبس عام‌المنفعه نیز اعتراضی که باید برای حفظ منافع حبس به عمل اید به عهده متصدی امور حبس است ماده 48 - در موقوفات خاصه متولی و هر یک از موقوف علیهم و در حبس بنفع اشخاص معین متصدی امور حبس و هر یک از محبوس‌لهم می‌توانند برای حفظ منافع وقف یا حبس عرض حال اعتراض دهند حق مزبور را ناظر وقف نیز اگر باشد دارا خواهد بود ماده 49 - اعتراضی که باید برای حفظ منافع ثلث باقی داده شود به عهده وصی یا ناظر ثلث م. ب. ماده 50 - در ثلث غیرباقی کسانی نیز حق اعتراض دارند که بعد از خروج ملک از حالت ثلث ذی حق در انملک میشوند. ماده 51 (منسوخ 1312/04/28) - پس از اتمام عملیات مقدماتی ثبت مسئول دفتر املاک ملک را با قیود ذیل در دفتر املاک ثبت نموده و بامضای مدیر ثبت یا عضوی که از طرف وزارتعدلیه برای امضای دفتر و اوراق مالکیت مجاز است میرساند. 1- نمره ملک 2- تاریخ ثبت ملک در دفتر املاک 3- اسم و اسم خانوادگی و شغل و محل اقامت و تابعیت مالک 4- نوع و مشخصات ملک و محل وقوع و اجزاء و متعلقات آن 5 - حدود ملک 6 - قیمت ملک در موقع تقاضا 7 - حقوق عینیه که اشخاص در آن ملک دارند با اسامی صاحبان آن حقوق و همچنین حقوق ارتفاقیه که برای آن ملک در املاک مجاور و یا برای املاک مجاور در آن ملک موجود است. ماده 52 - در موقع انتقال تمام یا قسمتی از ملک ثبت شده و یا واگذاری حقی نسبت به عین ان ملک سند معامله در دفاتر اسناد رسمی ثبت و خلاصه ان در دفتر املاک ذیل ثبت ملک قید می‌شود و بهمین طریق خلاصه کلیه معاملات راجعه به عین ملک مزبور در دفتر املاک به ترتیب تاریخ در ذیل یکدیکر ثبت خواهد شد در موارد فوق صاحب دفاتر اسناد رسمی خلاصه معامله را در ورقه مخصوصی که وزارت عدلیه تهیه می‌نماید در دو نسخه نوشته یک نسخه از ان را بگسی [بکسی] که نسبت به عین ملک حقی باو واگذار شده است تسلیم و دیگری را به دفتر املاک حوزه ثبت ملک ارسال میدارد خلاصه مذکور باید علاوه بر امضا متعاملین بامضا صاحب دفتر اسناد رسمی و نماینده ثبت اسناد ممضی باشد. مسئول دفتر املاک باید خلاصه مذکور فوق را فورا پس از وصول به طوری که فوقا مقرر است در ذیل ثبت ملک قید نموده و بامضای شخص مدیر ثبت برساند شخصی هم که نسبت بعین ملک حقی باو واگذار شده است باید نسخه‌ای را که باو داده شده به دفتر املاک حوزه ثبت تسلیم نموده و در صورتی که قبلا به طریق مذکور فوق در ذیل ثبت ملک ثبت نشده باشد ثبت ان را تقاضا نماید. هرکاه [هرگاه] معامله راجع باشد بانتقال قطعی تمام ملک ثبت شده صاحب دفتر اسناد رسمی ان را در ستون ملاحظات سند مالکیت قید و امضا کرده و بانتقال گیرنده تسلیم می‌نماید تا در صورتی که بخواهد سند مالکیت جدیدی برای خود تحصیل کند در مواردی که معامله راجع بانتقال یکقسمت از ملک باشد خلاصه ان باید در ستون ملاحظات سند مالکیت قید و امضا گردیده و سند مزبور بانتقال دهنده مسترد گردد در این صورت انتقال گیرنده میتواند باداره ثبت حوزه وقوع ملک مراجعه کرده و برای خود سند مالکیت مستقلی تحصیل نماید. در مواردی نیز که معامله راجع بانتقال تمام یا قسمتی از عین ملک نبوده و مربوط بواگذاری حق عینی نسبت بملک باشد (مثل رهن و حقوق ارتفاقی) و یا راجع بانتقال تمام یا قسمتی از عین ملک باشد ولی با حق استرداد صاحب دفتر اسناد رسمی باید ان را در ستون ملاحظات سند مالکیت قید و امضا گند [کند]. ماده 53 (منسوخ 1314/14/13) - در مورد عمری و رقبی و سکنی مقررات ماده فوق راجع بتنظیم خلاصه سند در دو نسخه ارسال آن باداره ثبت حوزه وقوع ملک و قید آن در ذیل ثبت ملک در دفتر املاک و در سند مالکیت باید مجری گردد و در مواردی که معامله راجع بانتقال منافع ملکی برای بیش از سه سال باشد فقط خلاصه سند باید در دو نسخه تنظیم و باداره ثبت حوزه وقوع ملک فرستاده شود. ماده 54 - در هر موردی که مطابق ماده 52 سند مالکیت جدید داده میشود برای هر صفحه از اوراق مالکیت مطابق ماده 129 قانون ثبت اسناد و املاک حق اخذ خواهد شد. هر ورقه مالکیت یک صفحه حساب میشود. مبحث اول - در تعیین و صلاحیت محققین ثبت ماده 55 - محققین ثبت از میان مستخدمین وزارتعدلیه که لااقل 25سال سن و اطلاعات کافی متناسب با این شغل داشته باشند معین میگردند. ماده 56 (منسوخ 1312/09/ 26) - در موارد ذیل رسیدگی بدعاوی بین معترضین و مستدعیان ثبت جز در حوزه که محقق ثبت برای آن معین نشده از خصائص محقق ثبت خواهد بود. 1- در صورتی که میزان اختلاف از هزار تومان تجاوز نکند. 2- در مورد قنوات و چشمه‌سارها و املاک مشاعه هرگاه سهامی که تقاضای ثبت آن شده مجموعاً بیش از سهام واقعی ملک یا قنات یا چشمه‌سار باشد محقق به تقاضای اداره ثبت بدون رعایت حدنصاب مذکور فوق رسیدگی کرده رای خواهد داد. ماده 57 (منسوخ 1312/09/26) - در مورد ماده فوق رای محقق ثبت قابل استیناف بوده و شاکی میتواند تا ده روز پس از ابلاغ رای با رعایت یک روز برای هر شش فرسخ مسافت هرگاه در محل اقامت شاکی محکمه ابتدائی یا صلحیه نباشد بنزدیکترین محکمه بدایت شکایت استینافی کند رائی که از محکمه مزبور استینافاً صادر میشود قابل تمیز است. ماده 58 (منسوخ 1312/09/26) - محقق ثبت باید در ضمن رای خود حق استیناف را ذکر کرده و محکمه را هم که باید استینافاً رسیدگی کند صریحاً معین نماید. ماده 59 - دعوای ناشی از تقاضای ثبت هر ملک باید بمحققی رجوع شود که در اداره یا دایره ثبت اسناد محل وقوع ملک ماموریت دارد. ماده 60 - در صورتی که در یک اداره یا دایره ثبت اسناد محققین ثبت متعدد باشند تقسیم کارها به عهده محقق اول خواهد بود. ماده 61 - محقق ثبت میتواند در صورت محق بودن معترض حکم تخلیه ید مستدعی ثبت را نیز صادر کند مشروط بر اینکه معترض این تقاضا را ضمن عرضحال خود نموده باشد. مبحث دوم - در ترتیب رسیدکی [رسیدگی] ماده 62 - بعد از وصول عرضحال محقق ثبت با رعایت یک روز برای هر شش فرسخ مسافت طرف را برای روز جلسه که معین مینماید احضار می‌کند ولی موعد مقرر برای حضور مدعی‌علیه نباید از تاریخ ابلاغ احضارنامه بمدعی‌علیه کمتر از یک روز باشد احضاریه در دو نسخه بوده یکی بمستدعی ثبت تسلیم و دیگری بامضا او رسیده به محقق ثبت تسلیم میکردد. ماده 63 - در ابلاغ احضاریه مقررات اصول محاکمات آزمایش راجع بابلاغ احضاریه رعایت خواهد شد. ماده 64 - در موعد مقرر طرفین باید یا شخصا حاضر گردند و یا وکیل ثابت‌الوکاله بفرستند ماده 65 - انتخاب وکیل از میان وکلاء مجاز عدلیه اجباری نیست لیکن اکر [اگر]اشخاصی نخواهند شغل خود را وکالت در امور ثبت و محاکمه در محضر محققین ثبت قرار دهند باید تحصیل جواز مخصوص نموده از مقررات وزارت عدلیه تبعیت نمایند - هر وکیل ثبت که از عهده انجام امور محوله بخود برنیامده یا سوء اخلاق نشان بدهد ممنوع‌الوکاله خواهد شد. هر کس در ظرف یک سال در بیش از سه امر ثبت یا بیش از سه دعوی ثبت وکالت کرده باشد مشتغل بشغل وکالت محسوب خواهد شد. ماده 66 - محقق ثبت باید در جلسه اول بطرفین تکلیف صلح کند و اگر در همان جلسه طرفین اصولا حاضر برای صلح نشدند محقق رسیدگی کرده حکم خواهد داد ماده 67 - ارجاع به حکمیت فقط وقتی ممکن است که طرفین تراضی نمایند ماده 68 - محقق ثبت باید خلاصه مذاکرات هر یک از طرفین را در دوسیه امر قید و بمهر یا امضای او برساند و اکر[اگر] طرفین یا یکی از آنها سواد نداشته باشند این نکته باید در صورت جلسه قید شود مبحث سوم - در اسناد کتبی ماده 69 - محقق ثبت باید کلیه اسناد کتبی مربوط به دعوی را که طرفین ابراز می‌کنند مورد مداقه قرار دهد خواه اسناد مزبوره رسمی باشد و خواه عادی ماده 70 - اعتبار اسناد رسمی همان است که به موجب اصول محاکمات حقوقی و قانون ثبت اسناد و املاک مقرر است ماده 71 - هیچ یک از متداعیین نمیتواند نسبت به سندی که خودش داده و انرا امضا کرده و یا از طرف او داده شده و به امضا او رسیده است اظهار بی‌اطلاعی کند و هرکاه[هرگاه] بخواهد آن سند را رد نماید یا باید نسبت به آن ادعای جعلیت کند و یا مدلل نماید که آن سند به جهتی از جهات قانونی از اعتبار افتاده است ماده 72 - اگر نسبت به سندی که برای صدور حکم اهمیت دارد اقامه دعوی جعل شود محقق ثبت باید بطرفیکه آن سند را ابراز کرده تکلیف نماید که آن را پس بگیرد هرکاه [هرگاه] صاحب سند باین تکلیف راضی نشد و طرف مقابل هم ادعای جعلیت را پس نگرفت محقق ثبت بدعوی جعل رسیدگی کرده قرار مقتضی صادر میکند مگر اینکه مدعی جاعل را نیز معرفی کرده باشد که در این صورت محقق ثبت رسیدگی بامر را بپارکه بدایت حوزه که در آنجا ماموریت دارد احاله میکند. ماده 73 - هرکاه[هرگاه] محقق ثبت در نتیجه رسیدکی[رسیدگی] بدعوی جعل قرار جعلیت سند را صادر نماید سند مزبور را باید با سواد قرار خود نزد مدعی‌العموم بدایت که در حوزه آن ماموریت دارد ارسال کند. مبحث چهارم - در معاینه محلی و عقیده اهل خبره ماده 74 - معاینه محلی بخواهش یکی از متداعیین یا به نظر خود مححق ثبت به عمل میآید ماده 75 - معاینه در حضور محقق ثبت و متداعیین و لااقل دو نفر شاهد طرف اعتماد که کتبا یا شفاها احضار شده باشند به عمل میاید. ماده 76 - هرکاه[هرگاه] متداعیین و یا شهودی که قبلاً برای معاینه محلی احضار شده‌اند در موعد مقرر حاضر نشوند عدم حضور آنها مانع از انجام معاینه نمیشود - غائبین حق شکایت نخواهند داشت. ماده 77 - محقق ثبت میتواند بتقاضای ی. ا. ط. و یا به نظر خود اطلاعات اهل خبره را بخواهد در این صورت متداعیین بتراضی یک یا سه نفر اهل خبره انتخاب میکنند و هرگاه تراضی نشده عده لازم را خود محقق ثبت معین میکند در این صورت طرفین مطابق ماده 79 این نظامنامه حق رد آنها را خواهند داشت ماده 78 - از معاینه محلی و اظهارات اهل خبره صورت‌مجلسی مرتب شده و بامضا محقق ثبت و متداعیین و شهود و خبره میرسد و هرکاه[هرگاه] کسی از حضار سواد نداشته باشد در صورت‌مجلس قید میشود و در صورتی که معاینه محلی و یا عقیده اهل خبره قاطع باشد - محقق ثبت می‌تواند فورا در خود محل حکم دهد. مبحث پنجم - در رد محقق ثبت ماده 79 - در موارد مفصله ذیل محقق ثبت باید راسا از رسیدگی امتناع کند و متداعیین نیز میتوانند او را رد نمایند. 1- وقتیکه محقق ثبت نفع شخصی در ادعائیکه اقامه شده است داشته باشد. 2- وقتیکه محقق ثبت یا یکی از متداعیین قرابت نسبی یا سببی تا درجه چهارم داشته باشد 3- وقتیگه[وقتیکه] محقق ثبت قیم یکی از متداعیین یا کفیل امور او باشد و یا یکی از متداعیین مباشر امور محقق ثبت باشد. 4- وقتیکه محقق ثبت یا زوجه او وارث یکی از متداعیین است. 5- وقتیکه محقق ثبت یا یکی از متداعیین یا با اشخاصیکه با او قرابت سببی یا نسبی دارند محاکمه جزایی داشته و یک سال از زمان ختم آن محاکمه نگذشته باشد. 6 - در صورتی که مابین محقق ثبت و یکی از متداعیین یا عیال او محاکمه حقوقی در محکمه دیگری مطرح باشد 7- وقتیکه محقق ثبت سابقا در باب ادعائی که اقامه شده کتباً اظهار عقیده نموده باشد. ماده 80 - رد محقق ثبت باید موجه باشد و در هر حال رد باید قبل از شروع برسیدگی به عمل آید مکر اینکه علت رد بعدا حادث شود. ماده 81 - همینکه محقق ثبت اظهارات مدعی را صحیح دانست قرار عدم دخالت خود را صادر و دعوای را به محقق ثبت دیکر[دیگر]همان حوزه اگر باشد و الا با رعایت حد نصاب بنزدیک‌ترین محکمه ابتدائی و یا بنزدیک‌ترین محکمه صلح احاله مینماید. ماده 82 - هرکاه[هرگاه] محقق ثبت مورد را از موارد رد تشخیص نداد قرار دخالت خود را صادر و بماهیت دعوی رسیدکی[رسیدگی] کرده حکم مقتضی میدهد و مدعی رد میتواند در موقع استیناف از حکم ماهیتی نسبت به قرار مزبور نیز شکایت نماید. مبحث ششم - در عدم حضور متداعیین و یا یکی از آنها ماده 83 - هرگاه روز جلسه مدعی‌علیه (مستدعی ثبت) حاضر نگردید محقق ثبت میتواند بتقاضای طرف رسیدکی[رسیدگی] نموده حکم غیابی دهد. ماده 84 - هرکاه[هرگاه] مستدعی ثبت (مدعی علیه) به موجب ماده قبل غیابا محکوم گردید سواد حکم غیابی باید باو ابلاغ شود و م. ع. غائب میتواند در ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ حکم عرضحال اعتراض داده تجدید رسیدگی بخواهد ماده 85 - بعد از انقضاء مدت مذکور در ماده قبل عرضحال اعتراض پذیرفته نخواهد شد و م. ع. میتواند عرضحال استیناف دهد ماده 86 - همینکه عرضحال اعتراض بر حکم غیابی در مورد مقرر بمحقق ثبت داده شد محقق ثبت موعد جلسه را معین و به طرفین اطلاع می‌دهد و اکر [اگر] در این جلسه نیز مدعی‌علیه حاضر نشد و ثانیا به موجب حکم غیابی محکوم کردید[گردید] دیکر[دیگر] عرضحال اعتراض او پذیرفته نخواهد شد ولی می‌تواند استینافا شکایت کند مبحث هفتم - در ابلاغ حکم استیناف ماده 87 - احکام و قرارهای محقق ثبت برطبق مقررات اصول محاکمات حقوقی راجع بابلاغ احکام ابلاغ میشود ماده 88 - مهلت استیناف از قرار یا احکام محقق ثبت ده روز از تاریخ ابلاغ است مبحث هشتم - مقررات مختلفه ماده 89 - در مواری که به موجب این نظامنامه پیش‌بینی نشده است محقق ثبت مکلف است برطبق مقررات اصول محاکمات حقوقی صلحیه‌ها رفتار نماید ماده 90 - نظامنامه نمره 5516 مورخه 14 اردیبهشت 1309 مندرج در شماره 425 مجله رسمی نسخ میشود ماده 91(منسوخ 1312/10/05) - در مورد معامله املاکی که به ثبت نرسیده ولی شماره ملک از طرف اداره ثبت تعیین شده است دفاتر اسناد رسمی مکلف هستند که مطابق دستور ماده 52 - نظامنامه خلاصه معامله انتقال را در دونسخه تهیه و به طوریکه در ماده مزبور دستور داده شده است رفتار کنند. ماده 92 (منسوخ 1312/10/05) - در مورد فسخ معاملات املاک ثبت شده و ثبت نشده نیز مقررات ماده فوق لازم‌الرعایه بوده و اوراق اعلامیه فسخ معامله باید باداره ثبت ارسال شود. داور - مهر وزارت عدلیه اعظم دریافت فایل پی‌دی‌اف