🔒بخشنامه بانک مرکزی در خصوص شیوه‌نامه اخذ وثیقه از موسسات اعتباری در قبال اضافه برداشت و واگذاری و فروش وثایق دریافتی

در این شیوه نامه عناوین ذیل به جای عبارات مربوط به کار می روند:

لحاظ اضافه برداشت برای موسسه اعتباری توسط بانک مرکزی منوط به اخذ قبلی وثایق لازم و انعقاد قراردادهای مرتبط با آن، مطابق با مفاد این شیوه نامه می باشد.

قراردادهای مرتبط با اخذ وثایق لازم از موسسه اعتباری شامل مواردی نظیر اخذ وکالت نامه های مورد نیاز و همچنین اجازه توثیق، تملک، فروش و انتقال وثایق توسط مدیریت کل حقوقی تهیه می گردد. [پاورقی 3]

وثایق مورد پذیرش بانک مرکزی به منظور لحاظ اضافه برداشت برای موسسه اعتباری به ترتیب اولویت عبارتند از:

موسسه اعتباری موظف است پس از اعلام میزان وثایق مورد نیاز توسط مدیریت کل نظارت بر بانک ها و موسسات اعتباری وفق ماده 7، با لحاظ اولویت موضوع ماده 4 نسبت به معرفی وثایق مورد نیاز و ارسال مدارک زیر اقدام نماید.

مدیریت کل نظارت بر بانک ها و موسسات اعتباری پس از دریافت اطلاعات و مدارک موضوع ماده 5، حسب مورد راسا یا از طریق مکاتبه با اداره/مدیریت کل ذی ربط مطابق با جدول زیر، اقدامات لازم جهت طی تشریفات ارزش گذاری وثایق را در دستور کار قرار می دهد. اداره خزانه داری ارزی و اداره نشر اسکناس و خزانه ظرف مدت هفت روز کاری از زمان دریافت نامه مدیریت کل نظارت بر بانک ها و موسسات اعتباری و مدیریت کل حقوقی ظرف مدت هفت روزکاری از زمان اعلام نظر نهایی کارشناسان مربوط، نتیجه ارزش گذاری وثایق را به مدیریت کل نظارت بر بانک ها و موسسات اعتباری ارائه می نمایند. نوع وثیقه روش/مبنای ارزش گذاری مسئول انجام ارزش گذاری اوراق بهادار دولتی قیمت پایانی بازار اوراق در روز معاملاتی منتهی به روز معرفی وثیقه از سوی موسسه اعتباری به بانک مرکزی مدیریت کل نظارت بر بانک ها و موسسات اعتباری ارز ارزش اعلامی بر اساس نرخ خرید اسکناس مندرج در سامانه های اعلامی از سوی اداره پایش بازار ارز با لحاظ جمیع شرایط، نظیر هزینه های نگهداری، انتقال و تبدیل در روز معرفی وثیقه از سوی موسسه اعتباری به بانک مرکزی اداره پایش بازار ارز شمش استاندارد طلا ارزش اعلامی بر اساس نرخ طلا با لحاظ جمیع شرایط نظیر هزینه های نگهداری، انتقال و تبدیل در روز معرفی وثیقه از سوی موسسه اعتباری به بانک مرکزی اداره نشر اسکناس و خزانه اوراق بدهی شرکتی قیمت پایانی بازار اوراق در روز معاملاتی منتهی به روز معرفی وثیقه از سوی موسسه اعتباری به بانک مرکزی مدیریت کل نظارت بر بانک ها و موسسات اعتباری سهام میانگین قیمت پایانی سهام در 30 روز معاملاتی منتهی به روز معرفی وثیقه از سوی موسسه اعتباری به بانک مرکزی مدیریت کل نظارت بر بانک ها و موسسات اعتباری ملک ارزش برآوردی توسط حداکثر سه نفر کارشناس رسمی به تشخیص مدیریت کل حقوقی مدیریت کل حقوقی سهام شرکت های سهامی خاص [پاورقی 13] ارزش برآوردی توسط حداکثر سه نفر کارشناس رسمی به تشخیص مدیریت کل حقوقی مدیریت کل حقوقی

موسسه اعتباری همواره موظف به نگهداری وثایق لازم نزد بانک مرکزی مطابق با مفاد این شیوه نامه می باشد. حداقل میزان وثایق لازم که موسسه اعتباری موظف به تودیع نزد بانک مرکزی می باشد با لحاظ ضرایب تعدیل موضوع ماده 8، در پایان هر فصل توسط مدیریت کل نظارت بر بانک ها و موسسات اعتباری بر اساس مجموع مقادیر حاصل از محاسبات مقرر در بندهای زیر تعیین و به موسسه اعتباری اعلام می گردد:

میزان پوشش وثایق اخذ شده از موسسه اعتباری پس از اعمال ضرایب مندرج در جدول زیر به صورت کسری از ارزش برآورد شده موضوع ‏ماده 6 توسط مدیریت کل نظارت بر بانک ها و موسسات اعتباری تعیین می‌گردد. نوع وثیقه نرخ تعدیل (درصد) اوراق بهادار دولتی 95 ارز 90 شمش استاندارد طلا 90 اوراق بدهی شرکتی 85 سهام 70 ملک 60

به کارگیری وثایق معرفی شده توسط موسسه اعتباری برای پشتیبانی از اضافه برداشت موسسه اعتباری منوط به انعقاد قرارداد مربوط فی مابین بانک مرکزی و موسسه اعتباری و نیز اتمام فرآیند تودیع وثایق نزد بانک مرکزی می باشد. مدیریت کل نظارت بر بانک ها و موسسات اعتباری پس از دریافت گزارش ارزش گذاری موضوع ماده 6 و اعمال ضرایب تعدیل موضوع ماده 8 از طریق مکاتبه با ادارات ذی ربط به شرح جدول زیر و موسسه اعتباری، اقدامات لازم جهت طی تشریفات تودیع وثایق را در دستور کار قرار می دهد و عنداللزوم کسری وثایق نسبت به مقادیر موضوع ماده 7 را به موسسه اعتباری اعلام می نماید. ادارات مربوط با انجام اقدامات لازم، ظرف مدت 7 روز کاری پس از اتمام فرآیند تودیع وثایق مراتب را به اطلاع مدیریت کل نظارت بر بانک ها و موسسات اعتباری رسانیده و در صورتی که فرآیند تودیع وثایق به هر دلیل ظرف مدت 15 روز کاری پس از دریافت نامه مدیریت کل نظارت بر بانک ها و موسسات اعتباری، خاتمه نیابد، مراتب را به مدیریت کل نظارت بر بانک ها و موسسات اعتباری اعلام می نمایند تا عنداللزوم موضوع جایگزینی وثایق از موسسه اعتباری درخواست گردد. [پاورقی 16] نوع وثیقه ساز و کار تودیع اوراق بهادار دولتی ثبت وثیقه گذاری نزد شرکت سپرده گذاری مرکزی از طریق اداره عملیات بازار باز ارز تودیع ارز نزد اداره نشر اسکناس و خزانه و با هماهنگی اداره عملیات ارزی [پاورقی 17] شمش استاندارد طلا تودیع طلا نزد بانک مرکزی با تایید اداره نشر اسکناس و خزانه اوراق بدهی شرکتی ثبت وثیقه گذاری نزد شرکت سپرده گذاری مرکزی از طریق اداره عملیات بازار باز سهام ثبت وثیقه گذاری نزد شرکت سپرده گذاری مرکزی از طریق اداره عملیات بازار باز ملک ثبت وثیقه گذاری نزد سازمان ثبت اسناد و املاک کشور از طریق مدیریت کل حقوقی سهام شرکت های سهامی خاص [پاورقی 18] اخذ تاییدیه از اداره ثبت شرکت ها و وکالت نامه از موسسه اعتباری توسط مدیریت کل حقوقی

مدیریت کل نظارت بر بانک ها و موسسات اعتباری با رعایت مفاد ماده 7 و بنا به درخواست موسسه اعتباری، اقدامات لازم را برای آزادسازی وثایق مازاد یا تعویض وثایق موسسه اعتباری حسب تشخیص اتخاذ می نماید.

موسسه اعتباری موظف به تامین وجوه لازم برای تسویه اضافه برداشت از بانک مرکزی در روز کاری پس از لحاظ اضافه برداشت می باشد. در هر صورت چنانچه اضافه برداشت موسسه اعتباری طی یک روز بیشتر از 10 هزار میلیارد ریال و یا مجموعا در چند روز متوالی و یا غیرمتوالی در هر ماه بالغ بر 250 هزار میلیارد ریال گردد، اقدامات لازم به منظور فروش و یا تملک وثایق دریافتی از موسسه اعتباری، وفق مفاد این فصل در دستور کار قرار می گیرد.

فرآیند فروش و یا تملک وثایق موسسه اعتباری پس از آغاز وفق ‏ماده 11، قابلیت تعلیق یا لغو ندارد. تشریفات مربوط به فروش و یا تملک وثایق به نفع بانک مرکزی حسب مورد وفق مفاد ‏ماده 13، ‏ماده 14 و ‏ماده 15 و صدور اسناد مرتبط توسط مدیریت کل حقوقی پیگیری می‌گردد. وجوه حاصل از فروش یا تملک وثایق موضوع این ماده ابتدائاً به مصرف تسویه اضافه برداشت موسسه اعتباری و وجه التزام آن رسیده و مازاد بر آن، با مکاتبه مدیریت کل حقوقی به حساب موسسه اعتباری نزد اداره معاملات ریالی کارسازی می‌گردد.

ارز و شمش استاندارد طلای موضوع وثیقه به قیمت روز حسب مورد اعلامی توسط اداره پایش بازار ارز یا اداره نشر اسکناس و خزانه با لحاظ جمیع شرایط ارزش گذاری مقرر در ‏ماده 6، به نفع بانک مرکزی تملک می‌شود.

مدیریت کل حقوقی با همکاری سایر ادارات ذی ربط اقدامات لازم جهت فروش اوراق بهادار دولتی، اوراق بدهی شرکتی و سهام در بورس و فرابورس به صورت بلوکی، عمده یا خرد و نیز برگزاری مزایده فروش سهام شرکت های سهامی خاص و املاک به عموم از طریق «سامانه فروش املاک توثیق شده نزد بانک مرکزی»، بورس کالا و یا سایر طرق ممکن را در دستور کار قرار می دهد. [پاورقی 19]

مزایده املاک و سهام شرکت های سهامی خاص از طریق «سامانه فروش املاک توثیق شده نزد بانک مرکزی»، بورس کالا و یا سایر طرق ممکن برگزار می گردد. قیمت اولین روز مزایده برای وثایق موضوع این ماده برابر با ارزش برآوردی توسط حداکثر سه نفر کارشناس رسمی به تشخیص مدیریت کل حقوقی، در نظر گرفته می شود. در صورت عدم فروش وثیقه به ازای هر روز کاری، 5/0 واحد درصد به ماخذ قیمت اولین روز مزایده کاسته شده و مبنای مزایده در روز کاری بعد قرار می گیرد. فروش ملک و سهام شرکت های سهامی خاص موضوع وثیقه به صورت نقدی می باشد لیکن چنان چه ملک و سهام شرکت های سهامی خاص یاد شده ظرف مدت 60 روز از زمان شروع مزایده به صورت نقدی به فروش نرسد، مدیریت کل حقوقی می تواند با تایید هیات عامل، ملک یا سهام شرکت های سهامی خاص موصوف را به صورت نسیه و یا با شرایط خاص به فروش برساند. [پاورقی 20]

چنان چه موسسه اعتباری، آزادسازی وثایق تودیعی نزد بانک مرکزی را با هدف کاهش یا تسویه اضافه برداشت درخواست نماید، مدیریت کل نظارت بر بانک ها و موسسات اعتباری منوط به انجام اقدامات ذیل توسط موسسه اعتباری ذی ربط و پس از تایید قائم مقام رئیس کل بانک مرکزی، نسبت به آزادسازی وثایق مورد درخواست اقدام می کند. [پاورقی 22] نوع وثیقه ساز و کار آزادسازی وثایق حوزه متولی تایید اقدامات اداره متولی آزاد سازی وثایق اوراق بهادار دولتی 1 ـ اعلام شماره حساب نزد بانک مرکزی توسط موسسه اعتباری به شرکت «سپرده گذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه» (سمات) به منظور واریز وجوه حاصل از فروش وثایق و ارایه یک نسخه از مکاتبه به عمل آمده و نیز تاییدیه شرکت یاد شده به مدیریت کل نظارت بر بانک ها و موسسات اعتباری؛ 2 ـ ارایه چک تضمینی معادل ارزش وثایق (با امضای مدیرعامل و یکی دیگر از دارندگان امضای مجاز موسسه اعتباری) به بانک مرکزی و تعهد به توثیق مجدد (پرداخت هزینه کارمزد توثیق به شرکت سمات و اعلام آن به مدیریت مالی شرکت مزبور و اداره عملیات بازار باز) در صورت عدم فروش وثایق؛ 3 - آزادسازی وثایق پس از تایید اقدامات انجام شده در بندهای (1) و (2) و تایید نهایی قائم مقام رئیس کل، به میزان تایید شده و ارایه سند حسابداری آن به اداره حسابداریکل و بودجه. مدیریت کل نظارت بر بانک ها و موسسات اعتباری اداره عملیات بازار باز اوراق بدهی شرکتی سهام ارز 1-ارایه مستندات معرفی حساب نزد بانک مرکزی به منظور واریز وجوه حاصل از فروش وثیقه از سوی موسسه اعتباری و تعهدنامه (با امضای مدیر عامل و هیئت مدیره) مبنی بر واریز وجوه حاصل از فروش وثایق به حساب مزبور به مدیریت کل نظارت بر بانک ها و موسسات اعتباری؛ 2- ارایه چک تضمینی (با امضای مدیر عامل و یکی دیگر از دارندگان امضای مجاز موسسه اعتباری) معادل ارزش ارز یا شمش طلای مورد وثیقه به قیمت روز حسب مورد اعلامی به ترتیب توسط اداره پایش بازار ارز یا اداره نشر اسکناس و خزانه با لحاظ جمیع شرایط ارزش گذاری مقرر در ماده (6) این شیوه نامه و ارایه تعهد مبنی بر توثیق مجدد در صورت عدم فروش وثایق؛ 3- آزادسازی وثایق پس از تایید اقدامات انجام شده در بندهای (1) و (2) و تایید نهایی قائم مقام رئیس کل به میزان تایید شده و ارایه سند حسابداری آن به اداره حسابداریکل و بودجه. مدیریت کل نظارت بر بانک ها و موسسات اعتباری با هماهنگی اداره پایش بازار ارز شمش استاندارد طلا مدیریت کل نظارت بر بانک ها و موسسات اعتباری با هماهنگی اداره نشر اسکناس و خزانه ملک 1- بررسی درخواست موسسه اعتباری توسط مدیریت کل نظارت بر بانک ها و موسسات اعتباری با اخذ نظر از مدیریت کل حقوقی 2 - انعقاد قرارداد موضوع <a class="artref" href="/ماده/ماده-10-a_0815110235654">ماده 10 قانون مدنی</a> با تصریح بر تعهدات موسسه اعتباری شامل اخذ چک تضمینی معادل ارزش وثایق (با امضای مدیر عامل و یکی دیگر از دارندگان امضای مجاز موسسه اعتباری) و وکالت موضوع بند 3 و ارایه تعهد مبنی بر توثیق مجدد در صورت عدم فروش وثایق؛ 3 - تمدید وکالت نامه رسمی ماخوذه سابق یا اعطای وکالت بلاعزل فروش یا انتقال از سوی موسسه اعتباری به بانک مرکزی متضمن تصریح بر سلب حق هرگونه اقدام منافی با مورد وکالت شامل سلب حق مباشرت در انجام موضوع وکالت یا ضم امین یا ناظر یا هرگونه عنوان مشابه و سلب حق اعطای وکالت مجدد با درج عبارت«ضمن عقد خارج لازم» در متن وکالت نامه 4 - آزاد سازی وثایق به میزان تایید شده منوط به تایید نهایی اقدامات توسط قائم مقام رئیس کل. سهام شرکت های سهامی خاص