تصویبنامه
تصمیم متخذه کمیسیون برنامه مجلسین راجع به اصول و هدفهای برنامه عمرانی چهارم با اصلاحات و الحاقات بعدی
مقدمه
تصميم متخذه كميسيون برنامه مجلسين راجع باصول و هدفهاي برنامه عمراني چهارم كشور
مصوب 1347,05,08
با اصلاحات و الحاقات بعدي
ماده واحده - باستناد تبصره ماده يك قانون برنامه عمراني چهارم كشور اصول و هدفهاي برنامه مذكور بشرح پيوست تصويب و جهت اجراءِ بدولت ابلاغ ميگردد.
تصميم فوق مشتمل بر يك ماده و ضمائم آن در جلسه روز چهار شنبه بيست و ششم تير ماه يكهزار و سيصد و چهل و هفت بتصويب كميسيون برنامه مجلس شوراي ملي رسيده بود در جلسه روز سه شنبه هشتم امرداد ماه يكهزار و سيصد و چهل و هفت شمسي مورد تصويب كميسيون برنامه مجلس سنا قرار گرفت و باستناد تبصره ماده يك قانون برنامه عمراني كشور قابل اجراءِ ميباشد.
رئيس مجلس شوراي ملي - عبدالله رياضي
فصل اول
هدفها و اصول برنامه چهارم
هدفهاي كلي
1 - بمنظور تحكيم اركان تحولات انقلابي سالهاي اخير و تأمين حداكثر بهره برداري از نظم نوين اجتماعي در جهت نيل بمراحل پيشرفته تر جامعهاي مرفه يعني جامعهاي كه به اقتصادي قوي متكي باشد و در آن جامعه بكليه استعدادها براي رشد و ابراز وجود فرصتهاي متساوي داده شود و ازاستعدادها هر چه بيشتر در جهت حداكثر پيشرفت جامعه استفاده گردد هدفهاي كلي برنامه چهارم عمراني كشور بشرح ذيل خواهد بود:
الف - تسريع رشد اقتصاد و تكثير درآمد ملي از راه افزايش قدرت توليد با اتكاء بيشتر به توسعه صنعتي و بالا بردن بازده سرمايه و استفاده از روشهاي مترقي در كليه فعاليت ها و گسترش تحقيقات علمي و عملي خاصه در جهت حل مسائل توسعه اقتصادي.
ب - توزيع عادلانه تر درآمد از راه تأمين كار و گسترش خدمات اجتماعي و رفاه (بويژه خدمات آموزشي - بهداشتي و درماني) براي كليه افراد وافزايش فعاليت هاي آباداني و بهسازي بخصوص در روستاها.
ج - كاهش وابستگي بخارج بر اساس افزايش قدرت توليد - رفع احتياجات اساسي و تسريع در رشد بخش كشاورزي بمنظور تأمين حداكثر موادغذائي مورد نياز جمعيت و حداكثر مواد اوليه مورد نياز صنايع در داخل كشور و همچنين تهيه كالاهاي صنعتي مورد مصرف عامه مردم در داخل مملكت.
د - تنوع بخشيد به كالاهاي صادراتي كشور و گسترش بازارهاي موجود و دستيابي به بازارهاي جديد خارجي.
هـ - بهبود خدمات اداري از طريق ايجاد تحول اساسي در نظم اداري. همچنين تعميم روشهاي مترقي. مديريت در كليه وزارتخانهها و سازمانهاي عمومي و خصوصي و تقويت بنيه دفاعي كشور بنحوي كه دولت بتواندهم آهنگ با تحولات عميق اجتماعي و اقتصادي مملكتي وظايف سنگيني را كه بعهده دارد انجام دهد.
هدفهاي كمي در كل اقتصاد
2 - بمنظور تسريع در رشد اقتصادي طي برنامه چهارم، افزايش توليد ناخالص ملي به ميزان 57 درصد كه بطور متوسط مستلزم در حدود 9 درصدرشد سالانه است مورد نظر قرار گرفته است. بدين ترتيب پيشبيني ميشود توليد ناخالص ملي از 520 ميليارد ريال در پايان برنامه سوم بحدود 815ميليارد ريال در پايان برنامه چهارم برسد.
با رشد سالانه جمعيت به ميزان 6/2 درصد ارزش توليد ناخالص سرانه از حدود 5/19 هزار ريال (257 دلار) بحدود 9/26 هزار ريال (355 دلار) ودرآمد سرانه از 7/16 هزار ريال (220 دلار) در پايان برنامه سوم به 3/23 هزار ريال (307 دلار) در پايان برنامه چهارم افزايش خواهد يافت.
سرمايه گذاري ثابت لازم براي تأمين هدف فوق جمعاً 810 ميليارد ريال در طي پنج سال برنامه چهارم برآورد شده است كه 743 ميليارد ريال آن از منابع داخلي و 67 ميليارد ريال يعني حدود 2/8 آن از منابع خارجي تأمين خواهد گرديد. ضمناً در مدت مذكور نسبت پسانداز به توليد ناخالص ملي از 18 درصد به 25 درصد افزايش خواهد يافت. ارزش صادرات كالاها و خدمات كشور(شامل نفت) از حدود 152 ميليارد ريال در پايان برنامه سوم به حدود 314 ميليارد ريال در پايان برنامه چهارم خواهد رسيد يا بعبارت ديگر بطورمتوسط 6/15 درصد رشد سالانه خواهد داشت. ارزش واردات كالاها و خدمات كشور نيز از حدود 111 ميليارد ريال در پايان برنامه سوم به حدود 7/205 ميليارد ريال در پايان برنامه چهارم خواهد رسيد و بطور متوسط 1/13 درصد رشد سالانه خواهد يافت.
3 - در تأمين هدفهاي رشد و سرمايهگذاري فوقالذكر، رشد مصارف بخش عمومي از حداكثر 10 درصد در سال و رشد مصارف بخش خصوصي ازحداكثر 7/6 درصد در سال نبايد تجاوز نمايد و سياست دولت طي برنامه چهارم متوجه تحقق اين منظور خواهد بود.
اصول تعيين اولويت و ميزان رشد بخشها
4 - توجه به اصول زير از جمله مباني تعيين اولويت و رشد بخشها در برنامه چهارم است:
الف - تأكيد در سرمايهگذاري صنعتي.
ب - تأكيد در سرمايهگذاري كشاورزي.
ج - ادامه سرمايهگذاري در زير بناي اقتصاد.
د - بالا بردن بهرهوري.
بر اساس اصول فوقالذكر و محاسبات مربوط بمصرف داخلي و صادرات و واردات و امكانات فني افزايش توليدات در داخل كشور هدف كل توليد بهترتيب مذكور در جدول شماره 1 و 1/ الف در نظر گرفته شده است.
جدول شماره 1- هدفهاي بخشهاي عمده اقتصادي
به ميليارد ريال
شرح
ارزش كل توليد در سال 44
ارزش كل توليد در سال 46 (1)
ارزش كل توليد در سال 51
رشد متوسط سالانه 51-44 درصد
رشد در دوره برنامه چهارم درصد
رشد متوسط سالانه در برنامه چهارم درصد
1- كشاورزي و دامپروري
6/112
-/124
5/158
-/
5
-/28
-/5
2- صنايع
-/156
-/183
-/367
-/13
-/100
-/15
4-ساختمان
9/60
-/76
5/130
5/11
-/72
4/11
5- آب و برق و گاز
-/5
3/6
8/14
5/16
-/135
6/18
6- نفت (كل توليد)
7/107
-/160
-/320
8/16
-/100
-/15
جدول 1/ الف
به ميليارد ريال
شرح
ارزش افزوده در سال 44
ارزش افزوده در سال 46
ارزش افزوده در سال 51
رشد متوسط سالانه 51-44 درصد
رشد در برنامه چهارم درصد
رشد متوسط سالانه در برنامه چهارم درصد
1- كشاورزي و دامپروري
-/102
-/112
-/139
5/4
-/24
4/4
2- صنايع
1/53
6/66
7/122
7/12
-/84
-/13
4- ساختمان
4/24
-/30
9/47
1/10
-/60
9/9
5- آب و برق و گاز
6/4
8/5
6/12
5/15
-/117
8/16
6- نفت (شامل سهم كنسرسيوم و ساير شركتها)
7/85
-/127
9/258
2/17
8/103
3/15
7-سايربخشها
2/173
2/196
7/281
2/7
5/43
5/7
8- توليد ناخالص داخلي بقيمت عوامل
8/445
-/541
6/869
-/10
-/61
-/10
9- توليد ناخالص داخلي بقيمت بازار
1/476
-/578
4/926
-/
10
-/60
9/9
10- توليد ناخالص ملي بقيمت بازار
3/437
-/520
5/815
3/9
-/57
4/9
(1) برآورد است.
فصل دوم
سياست و خط مشيهاي كلي برنامه چهارممقدمه
1 - رسيدن به هدفهاي برنامه چهارم صرفنظر از تخصيص مبالغ سرمايهگذاري تعيين شده مستلزم تأمين يك سلسله شرائط و موجباتي است كه بررويهم تحقق اين هدفها را بدون ايجاد عدم تعادل اقتصادي ميسر ميسازد. اين شرائط و موجبات بصورت سياستها و خط مشيهاي كلي اقتصاديدر زمينههاي مختلف سرمايهگذاري بخش عمومي و بخش خصوصي استفاده از وام هاي خارجي - واردات و صادرات - ثبات قيمتها و برنامههاي ماليدولت است كه در اين فصل خلاصه ميشود و جمعاً همآهنگي و تعادل در اقتصاد را امكانپذير ميسازد.
سياست سرمايهگذاري بخش عمومي و بخش خصوصي
2 - فعاليتهاي عمراني دولت محدود به سرمايهگذاري در عناصر زيربنا و خدمات و رفاه اجتماعي نخواهد بود بنابر اين در شتههاي توليدي دولت رأساً در ايجاد واحدهاي بزرگ صنعتي و زراعي پيشقدم خواهد گرديد. همچنين ايجاد و اداره پارهاي از صنايع اساسي را كه براي كشور جنبه حياتي دارد و نيزآن دسته از صنايع را كه بلحاظ مصالح ملي اداره آن بوسيله دولت ضروري است نميتوان به بخش خصوصي واگذار كرد ولي در آن رشته از فعاليتها كه بعلت اطمينان از سودآوري مورد علاقه بخش خصوصي بوده و ايجاد آن بر خلاف مصالح اجتماعي نباشد دولت نه تنها بخش خصوصي را برايانجام حداكثر فعاليت و بهرهبرداري صحيح آزاد خواهد گذارد بلكه تسهيلات لازم را نيز از طريق مساعدتهاي فني و مالي و حمايت در مقابل رقابتخارجي و كمك به دسترسي به بازارهاي خارج و ساير طرق بعمل خواهد آورد مشروط بر آنكه اجراي اين سياست منجر به تحميل غير لازم بمصرفكننده داخلي نگردد.
3 - در زمينه كشاورزي كوشش خواهد شد كه ضمن سوق دادن منابع موجود (شامل منابع پولي و انساني) در سطح روستا به امور توليد كمبود پسانداز زارعين نيز توسط سرمايهگذاريهاي بخش عمومي جبران شود.
-قسمتي از اين كمك بصورت سرمايهگذاري در توسعه ذخائر
آب - ايجاد انبارها و سيلوها - ساختن راههاي فرعي و توسعه روشهاي نوين توليد ميباشد و قسمت ديگر آن مربوط است به جبران كمبود سرمايه در گردش زارعين بمنظور خريد بذر و كود و غيره. بعلاوه جهت تحقق هدف رشد كشاورزي دولت ناگزير به ايجاد واحدهاي بزرگ زراعي خواهد بود و بخش خصوصي را نيز براي ايجاد واحدهاي بزرگ تشويق خواهد كرد.
4 - با توجه باينكه در آينده بخش صنعت مواجه با مراحل نويني از تكامل خواهد بود ايجاد صنايع سنگين و پتروشيمي و نظائر آن احتياج بسرمايه هنگفت و بكار بردن تكنيكهاي پيشرفته دارد. با مشكلاتي كه در حال حاضر در راه ايجاد شركتهاي بزرگ سهامي خصوصي موجود است و بااشكالاتيكه براي دولت از نظر تجهيز منابع و بكار بستن آخرين تكنيكهاي توليد فراهم است در اين مرحله از پيشرفت صنعتي دولت بايد نقشفعالتري را بر عهده گيرد و سهم سرمايهگذاري خود را نسبت بگذشته افزايش دهد.
5 (منسوخه 05ˏ08ˏ1399) - در زمينه خدمات سياست سرمايهگذاري در رشته آموزش و پرورش عبارت خواهد بود از تشويق هر چه بيشتر بخش خصوصي و واگذاري امورآموزش بمردم خصوصاً در امر آموزش متوسطه عمومي تأكيد سرمايهگذاري بخش عمومي در فعاليتهائيكه بخش خصوصي رغبت كافي بآن نشاننميدهد يا تأمين آن از وظايف اساسي دولت است (نظير آموزش فني و حرفهاي و مبارزه با بيسوادي) در امر درمان دولت سعي خواهد كرد كه بيش ازپيش مردم را در آن كار شركت دهد و متدرجاً بوظيفه اصلي خود كه بهسازي محيط خصوصاً در روستا و تأمين بهداشت عمومي است بپردازد. دررشته تأمين رفاه اجتماعي جهت گروهاي[گروه هاي] آسيبپذير و خاص جامعه دولت نقش فعالتري از گذشته ايفاءِ خواهد كرد و سرمايهگذاري بخش خصوصي راكه تا كنون بصورت پراكنده و اتفاقي و غالباً بشكل خيريه در اين زمينه صورت ميگرفته در جهت هدفهاي برنامه رفاه عمومي سوق خواهد داد.
در امر تأمين اجتماعي و خصوصاً تعميم بيمهها دولت اهتمام بيشتري طي برنامه چهارم مبذول خواهد داشت و براي گسترش اينگونه خدمات به نفع روستائيان و كشاورزان كشور نيز تدابير لازم اتخاذ خواهد نمود.
در ساير خدمات (مانند جهانگردي - اشاعه هنر و حفظ و ترويج فرهنگ) هر جا بخش خصوصي قادر يا راغب به سرمايهگذاري نباشد دولتسرمايهگذاري لازم را انجام خواهد داد.
6 - در تعقيب اين گونه سياستهاي عمراني در دوران اجراي برنامه چهارم سرمايهگذاري ثابت در بخشهاي عمده اقتصاد بين بخش عمومي و بخشخصوصي بشرح زير توزيع ميگردد:
جدول شماره 1- سرمايه گذاري ثابت بخش خصوصي و بخش عمومي از منابع مختلف طي برنامه چهارم
(ارقام به ميليارد ريال)
شماره رديف
سرمايه گذاري ثابت بخش خصوصي
سرمايه گذاري ثابت بخش عمومي
از منابع سازمان برنامه
از پس انداز خصوصي
جمع
(3=1+2)
از بودجه عمراني
از بهره برداري مؤسسات انتفاعي
جمع
(6 5+4)
جمع
(7 3+6)
(1)
(2)
(3)
(4)
(5)
(6)
(7)
1-كشاورزي
-/21
1/20
1/41
-/24
-/1
-/25
1/66
2- صنايع و معادن
3/8
-/112
3/120
7/84
-/2
2/86
-/207
3- نفت و گاز
-
3/52
3/52
3/26
-/16
3/42
6/94
4- آب و برق
-
2/1
2/1
7/83
7/14
4/98
6/99
5- ارتباطات و حمل و نقل
-
-/20
-/20
-/78
5/7
5/85
5/105
6- مخابرات
-
-
-
1/19
7/8
8/27
8/27
7- عمران دهات
-/1
3/4
3/5
1/8
-
1/8
4/13
8- عمران شهرها
-
-
-
-/7
7/10
7/17
7/17
9- ساختمان و مسكن
9/2
5/63
4/66
1/20
-
1/20
5/86
10- آموزش و پرورش
-
-/8
-/8
7/14
-
7/14
7/22
11- فرهنگ و هنر
-
-
-
8/1
-
8/1
8/1
12- توريسم
-
9/2
9/2
6/3
-
6/3
5/6
13- بهداشت و درمان
6/1
4/2
-/4
85/4
-
9/4
9/8
14- رفاه اجتماعي
1/0
2/1
3/1
25/3
-
2/3
5/4
15- آمار و بررسي و عمران ناحيهاي
-
-
-
-/1
-
-/1
-/1
16- ساير خدمات
-
7/43
7/43
-
7/2
7/2
4/46
جمع
9/34
6/331
5/366
200/380
3/63
5/443
-/810
درصد جزءِ
5/9%
5/90%
100%
73/85%
27/14%
100%
-
درصد
-
-
2/45%
-
-
8/54%
100%
توضيح آنكه در مورد سرمايهگذاري ثابت در بخش كشاورزي و دامپروري بايد توجه داشت كه قسمت مهمي از سرمايهگذاري ثابت در منابع آب كه بالغبر 2/53 ميليارد ريال ميگردد صرف افزايش توليدات كشاورزي خواهد شد. همچنين در مورد سرمايهگذاري در -بخش نفت و گاز از 3/42 ميليارد ريال سرمايهگذاري ثابت بخش عمومي در حدود 8/24 ميليارد ريال براي بهرهبرداري از گاز و 5/17 ميليارد ريال به صنعت نفت اختصاص داده شده كه توسط شركت ملي نفت ايران سرمايهگذاري خواهد شد.
7 (منسوخه 10ˏ11ˏ1400) - بايد متذكر بود كه از نظر انتقال برنامه از بخش عمومي به بخش خصوصي از مبلغ 5/366 ميليارد ريال سرمايهگذاري توسط بخش خصوصي درحدود 9/34 ميليارد ريال از اعتبارات سازمان برنامه از طريق بانك هاي تخصصي و غيره به بخش خصوصي منتقل خواهد گرديد. ضمناً از كلسرمايهگذاري ثابت بخش عمومي 3/63 ميليارد ريال بوسيله مؤسسات انتفاعي دولت و شهرداريها مستقيماً سرمايهگذاري خواهد شد.
جدول شماره 2- منابع سرمايه گذاري ثابت طي برنامه چهارم
(ارقام به ميليارد ريال)
منابع سرمايه گذاري ثابت
-بخش عمومي
-بخش خصوصي
جمع
(1)
(2)
(2+1)=(3)
1- اعتبارات سازمان برنامه
2/380
9/34
1/415
2- از محل بهره برداري مؤسسات انتفاعي و بازرگاني و شهرداريها
3/63
-
3/63
3- از منابع خصوصي
-
6/331
6/331
جمع
5/443
5/366
-/810
سياست صادرات و واردات
8 (منسوخه 24ˏ10ˏ1399) - از نظر صادرات سياست دولت در برنامه چهارم نيز مانند برنامه سوم عبارت خواهد بود از تنوع بخشيدن به كالاهاي صادراتي بنحوي كه صادراتكشور متدرجاً از صورت مواد اوليه بصورت مواد ساخته شده در آيد با اقداماتيكه در اواخر برنامه سوم در زمينه استفاده از بازارهاي بلوك شرق بعمل آمده و با ايجاد صنايع عظيم صادراتي مانند گاز و آلومينيوم و پتروشيمي پيشبيني ميشود كه كل صادرات كشور بجز نفت از 14 ميليارد ريال درسال 1346 به 7/48 ميليارد ريال در سال 1351 يعني در حدود 5/3 برابر برسد. در زمينه استاندارد كردن كالاهاي معمولي صادراتي و بهبود كيفيت آنطبق مشخصات بينالمللي كوشش خاصي طي دوران برنامه چهارم معمول خواهد گشت.
در زمينه صادرات خدمات ب. ت. ب. امكانات زيادي كه از نظر جلب سياحان خارجي چه از كشورهاي غرب و چه از مناطق واقع در جنوب خليجفارس به كشور وجود دارد اقدامات وسيعي براي ايجاد تسهيلات لازم ب. ت. ب. درخواستهاي هر طبقه از سياحان طي دوره برنامه چهارم پيشبيني شده است و انتظار ميرود از اين راه درآمد ارزي بطور روز افزوني افزايش يابد.
9 - در زمينه واردات ، سياست جايگزين كردن واردات بوسيله توليد داخلي در درجه اول متوجه كالاهاي اساسي مصرفي و سپس مواد اوليه وكالاهاي سرمايهاي خواهد بود. همآهنگ با سياست تشويق پسانداز براي سرمايهگذاري و محدوديت نسبي مصرف لازم خواهد بود كه توسعه صنايعداخلي تا آنجا كه مربوط به جايگزين كردن واردات است متوجه توليد كالاهاي ضروري و اساسي شود. در زمينه صنايع مونتاژ كوشش مداوم بعمل خواهد آمد كه ارزش افزوده در داخل كشور نسبت به كل ارزش كالا افزايش يابد همچنين كوشش خواهد شد تا ميزان قابل توجهي از افزايش تقاضا برايخدمات وارداتي مانند بيمه - كشتيراني - خدمات مهندسين مشاور و جهانگردي از طريق توسعه توليد داخلي اين خدمات تأمين شود.
اصول فوقالذكر مبناي تنظيم مقررات سالانه صادرات و واردات قرار خواهد گرفت.
سياست افزايش ذخاير ارزي
10 - ب. ت. ب. برآوردي كه نسبت به افزايش حجم معاملات خارجي بعمل آمده ذخائر ارزي بايد تا ميزان 633 ميليون دلار در آخر برنامه چهارمافزايش داده شود و بانك مركزي ايران مراقبت لازم را براي تأمين اين ذخائر ارزي خواهد نمود.
سياست وام و ورود سرمايههاي خارجي
11 - نيل به هدف هاي برنامه چهارم از نظر تأمين منابع مالي كافي براي سرمايهگذاري بميزان 810 ميليارد ريال و از نظر حفظ تعادل ارزي و همچنينافزايش ذخائر ارزي مستلزم آنستكه طي دوره برنامه مذكور بطور خالص در حدود 5/113 ميليارد ريال (1513 ميليون دلار) از منابع خارجي بصورت وام و ورود سرمايه خارجي بكشور استفاده شود.
-بخش عمومي ب. ت. ب. تعهدات مالي كه طي برنامه چهارم از نظر بازپرداخت وامهاي خارجي عمراني موجود بر عهده دارد و با در نظر گرفتن اينكهمقداري از وامهاي عمراني كه طي برنامه چهارم استفاده خواهد شد بايد ظرف همين مدت بازپرداخت شود. در اينصورت در حدود 150 ميليارد ريال(معادل 2000 ميليون دلار) جمعاً بصورت وام از منابع خارجي استفاده خواهد كرد. خالص استفاده بخش خصوصي از منابع خارجي طي همين دورهبايد نزديك به 700 ميليون دلار باشد و دولت سياست لازم را از نظر تشويق ورود سرمايه خصوصي خارجي لااقل بميزان فوق خواهد نمود.
جدول شماره 3)
-جدول شماره 3
پيش بيني موازنه پرداختها درطي برنامه چهارم
1- صادرات كالا و خدمات
(ميليون دلار)
شرح
برنامه چهارم
الف- كالا
-/14985
1- صادرات بخش نفت (قيمت اعلام شده)
9/13063
2- ساير كالاها
1/1888
ب- خدمات
-/702
1- خدمات عادي
4/603
2- درآمدهاي سرمايه گذاري
6/98
جمع الف و ب
-/15654
2- واردات كالا و خدمات
(ميليون دلار)
شرح
در طول برنامه چهارم
الف – كالا
9/9230
1- واردات بخش نفت
7/658
2- ساير كالاها
2/8572
ب- خدمات
2/7303
1- خدمات عادي
9/1755
2- درآمدهاي سرمايه گذاري (شامل تخفيف به كنسرسيوم)
3/5547
جمع كل (الف –ب)
1/16534
تفاوت صادرات و واردات
1/880
* شامل 600 ميليون دلار صادرات پتروشيمي مرحله اول ودوم در دوره برنامه چهارم و 6/138 ميليون دلار صدور گاز بشوروي است.
3- حساب سرمايه
(ميليون دلار)
شرح
در طول برنامه چهارم
دريافت
بازپرداخت
الف – وامهاي بلند مدت
7/2188
1/1374
1- سازمان برنامه
7/1978
3/765
2- ساير وزارتخانه ها و مؤسسات دولتي
-/210
8/608
ب – سرمايه هاي خصوصي
6/848
1/150
1- پتروشيمي شريك در مرحله اول
5/27
-
2- « « « دوم
-/255
1/100
3- نفت و غيره
1/566
1/50
جمع كل وام و سرمايه هاي خصوصي الف و ب
3/3037
2/1524
خالص وام و سرمايه هاي خصوصي افزايش ذخائر ارزي
-
-/633
12 - در جداول شماره 4 برآورد تقريبي از وضع موازنه پرداختها و موازنه ارزي كشور طي سالهاي برنامه چهارم بعمل آمده است و از نظر كليراهنماي تنظيم بودجه سالانه ارزي خواهد بود
جدول شماره 4
پيش بيني موازنه ارزي طي برنامه چهارم
(ميليون دلار)
شرح
در طول برنامه چهارم
الف – درآمدهاي جاري
-/9448
1- نفت
2/7032
2- ساير كالاها
8/1713
3- خدمات
-/702
ب- پرداختهاي جاري
1/10328
1- كالا
2/8572
2- خدمات
9/1755
كمبود (تفاوت ب و الف)
1/880
ج- خالص وام و سرمايه
1/1513
1- دريافت
3/3037
2- بازپرداخت (شامل بهره)
2/1524
موازنه در حسابجاري و سرمايه جهت افزايش ذخائر ارزي
-/633
* ضمن احتساب ساير كالاها معادل 600 ميليون دلار صادرات پتروشيمي و 5/74 ميليون دلار صادرات آلومينيوم منظور گرديده.
جدول 4 الف – پيش بيني درآمدهاي ارزي كشور در طول برنامه چهارم
(ميليون دلار)
شرح
در برنامه چهارم
دريافتي بخش نفت
2/7032
1- درآمد نفت از كنسرسيوم
8/5937
2- شركت ملي نفت
-/185
3- درآمد نفت از ساير شركتها
4/409
4- خريد ارز از كنسرسيوم
-/400
5- خريد ارز از ساير شركتهاي نفتي
-/100
دريافتي ساير كالاها
8/1713
6- صادرات ساير كالاها
4/1074
7- صدور گاز به شوروي
6/138
8- صادرات پتروشيمي و آلومينيوم (پس از كسر درآمد شركتهاي خارجي)
8/500
ب- خدمات
-/702
1- درآمد ازمحل خدمات
4/603
2- درآمد از محل سرمايه گذاري
6/58
3- هدايا و كمكهاي بلاعوض
-/40
كل دريافتي ارزي كشور (الف و ب)
-/9448
جدول 4 ب- پيش بيني واردات كالا و خدمات
(بدون بخش نفت)
(ميليون دلار)
شرح
در برنامه چهارم
1- كالاهاي سرمايه اي
-/3992
2- مواد خام
9/2348
3- كالاهاي مصرفي
3/2231
4- خدمات
9/1755
جمع
1/10328
سياست ثبات قيمتها
13 - حفظ ثبات نسبي قيمتها شرط اساسي موفقيت در نيل به هدفهاي برنامه چهارم است. در شرائط خاص ايران وجود منابع مهم درآمد ارزي براي تأمينقسمتي از احتياجات روز افزون كالاهاي سرمايهاي و مصرفي از طريق واردات حصول رشد نسبتاً سريع اقتصادي را توأم با ثبات نسبي قيمتها امكانپذير مينمايد.
با اتخاذ سياستهاي مالي ارزي و پولي متناسب و تنظيم عرضه كالاهاي ضروري كشاورزي كه توليد آنها احتمالا دچار نوسانات شديد سالانه است انتظارميرود ثبات نسبي قيمتها حفظ گردد.
14 - سياست مالي - با توجه باينكه دولت مصرفكننده عمده كالا و خدمات است هر گاه هزينههاي عمراني و جاري آن بميزاني غير متناسب بادرآمدها افزايش يابد اين جريان فشار تورمي را بدنبال خواهد داشت برنامه مالي دولت كه بعداً در اين فصل تشريح ميگردد ب. ت. ب. لزوم جلوگيري از فشار تورمي پيشنهاد شده است.
15 - سياست ارزي - سياست كلي ارزي كشور حفظ تعادل ارزي خواهد بود با توجه باينكه فشار تورمي و افزايش قيمتها در مرحله اول بر اثر افزايشتقاضا براي كالا و خدمات نسبت بعرضه داخلي بوجود ميآيد تا جائيكه كمبود عرضه داخلي را بتوان از طريق واردات تأمين كرد اين امر از افزايش قيمتها جلوگيري خواهد نمود ولي اتخاذ اين خط مشي در حدود و شرائطي است كه ذيلاً تشريح ميگردد.
هدفهاي بلند و انقلابي برنامه چهارم از نظر رشد بسيار سريع توليد و درآمد و در نتيجه لزوم سرمايهگذاري زياد بيشك تقاضاي كشور را براي وارداتخاصه كالاهاي سرمايهاي و واسطهاي و مواد اوليه بسرعت افزايش خواهد داد گرچه دورنماي درآمدهاي ارزي كشور نيز با توجه بافزايش صادراتنفت و ساير كالاها و همچنين امكانات استفاده از وام و سرمايه خارجي روشن و اميد بخش ميباشد با اينحال نميتوان اجراي سياست دروازههاي بازرا بطور مطلق توصيه نمود بلكه از اين امكانات وسيع بايستي در درجه اول براي تأمين كليه احتياجات كالاهاي سرمايهاي و كالاهاي واسطه و مواداوليهاي كه در كشور توليد نميشود و همچنين براي واردات كالاهاي مصرفي كه براي رفع كمبود تقاضاي داخلي و در نتيجه جلوگيري از افزايش هزينهزندگي ضرورت دارد استفاده بعمل آيد.
در مورد كالاهاي تجملي سياست فعلي يعني تحميل حقوق و عوارض گمركي نسبتاً سنگين بمنظور كاهش تقاضا و در نتيجه صرفهجوئي درهزينههاي ارزي و همچنين تعقيب سياست توزيع عادلانهتر درآمد كماكان دنبال خواهد شد.
بعلاوه افزايش حجم بازرگاني در دوره برنامه چهارم ايجاب ميكند كه ذخائر ارزي بانك مركزي نيز بهمان ترتيب افزايش يابد و بدين منظور افزايشي در ذخائر ارزي كشور معادل 633 ميليون دلار در پايان برنامه چهارم منظور ميشود.
16 - سياست پولي - سياست كلي و درازمدت دولت كماكان حفظ ارزش پولي كشور و تنظيم اعتبارات سيستم بانكي متناسب با احتياجات اقتصاديميباشد.
17 - سياست تنظيم عرضه و تقاضاي كالاهاي ضروري كشاورزي - تنظيم عرضه و قيمت كالاهاي ضروري كشاورزي طي برنامه چهارم با شدت هرچه تمامتر از طريق ايجاد سيلوها براي نگاهداري محصولات عمده كشاورزي و تثبيت قيمت آنها دنبال خواهد شد تا كشاورزان بتوانند با اطمينان كاملبتوليد محصولات مورد نياز بپردازند و مصرفكننده نيز بتواند نيازمنديهاي اساسي خود را در هر موقع بقيمت مناسب تأمين نمايد.
سياست و برنامه مالي دولت
18 - با توجه باينكه سهم سرمايهگذاري ثابت بخش عمومي معادل 8/54 درصد كل سرمايهگذاري ثابت كشور در نظر گرفته شده است و با توجه باينكه علاوه بر سرمايهگذاري ثابت ناگزير هزينههاي جاري دولت نيز اعم از عمراني و غير عمراني ترقي خواهد يافت اتخاذ يك سياست مالي قوي بمنظور ايجاد منابع كافي و جلوگيري از عدم تعادل مالي ضروري است كه نكات اصلي آن بشرح زير پيشبيني ميشود:
اول - افزايش درآمد شامل درآمد نفت - درآمدهاي مالياتي و درآمدهاي حاصل از فروش كالاها و خدمات دولتي.
دوم - قبول يك ميزان حداكثر براي رشد هزينههاي عمومي و جاري.
سوم - استفاده از اعتبارات و وامهاي خارجي به منظور رفع كمبود منابع مالي جهت عمليات عمراني.
چهارم - استفاده از پسانداز بخش خصوصي از طريق تنظيم سياست انتشار اوراق قرضه و اسناد خزانه.
19 - سياست دولت در زمينه درآمد در جهت نيل بهدفهاي زير ميباشد:
اول - درآمد نفت جمعاً طي دوره اجراي برنامه بالغ بر 6/486 ميليارد ريال در سال 1351 به 2/129 ميليارد ريال خواهد رسيد.
دوم - درآمدهاي دولتي كه از محل بازرگاني خارجي بصورت حقوق گمركي و سود بازرگاني و مابهالتفاوت خريد و فروش ارز عايد ميشود تابعميزان پيشبيني واردات بوده و جمعاً به 125 ميليارد ريال خواهد رسيد
سوم - وصول مالياتهاي مستقيم طي سالهاي اجراي برنامه حداقل بالغ بر 74 ميليارد ريال خواهد گرديد.
چهارم - وصول مالياتهاي غير مستقيم در طي دوره برنامه چهارم جمعاً به 52 ميليارد ريال خواهد رسيد.
پنجم - مؤسسات انتفاعي و بازرگاني دولت جمعاً معادل 76 ميليارد ريال در طي دوره برنامه چهارم بدرآمد عمومي كمك خواهند كرد.
ششم - درآمد حاصل از خدمات دولت شامل پست و تلگراف و وزارت خارجه و شهرباني و غيره جمعاً بالغ بر 25 ميليارد خواهد شد.
20 - در زمينه هزينه هدف آنست كه افزايش هزينههاي جاري دولت از ده درصد در سال تجاوز ننمايد.
21 - در زمينه وام و اعتبارات خارجي حداكثر معادل 150 ميليارد ريال از منابع خارجي استفاده خواهد شد.
22 - همچنين پيشبيني شده است كه بطور خالص معادل 46 ميليارد ريال اسناد خزانه و اوراق قرضه جديد منتشر شده و وجوه حاصله بمصرفهزينههاي سرمايهاي و تأسيسات نظامي برسد.
بر اساس خطوط كلي فوقالذكر وضع مالي دولت بشرح جداول (5) - (6) - (7) مشروحه زير خواهد بود:
جدول شماره 5- پيش بيني وضع مالي دولت طي برنامه چهارم
(ارقام به ميليارد ريال)
دريافتها
هزينه ها
1- نفت
487
1- هزينه هاي جاري و عمومي
410
(2)
2- بازرگاني خارجي
125
2- بازپرداخت اصل و بهره وامهاي خارجي
87
3- مالياتهاي مستقيم
74
3- هزينه هاي اداري و متفرقه
5
4- مالياتهاي غير مستقيم
52
4- هزينه هاي مستمر و غير مستمر عمراني برنامه چهارم
530
(3)
5- كمك مؤسسات انتقاعي و بازرگاني
76
5- بازپرداخت اسناد خزانه و اوراق قرضه
15
(4)
6- خدمات دولت(1)
25
6- بازپرداخت بدهي ببانك مركزي
13
7- متفرقه (صرفه جوئيها و غيره)
10
8- وام خارجي
150
9- اسناد خزانه و اوراق قرضه
61
جمع
1060
1060
(1) شامل درآمد پست و تلگراف - وزارت خارجه - شهرباني - ثبت اسناد و غيره ميباشد.
(2) بمأخذ 61 ميليارد ريال سال 46 و حداكثر 10 درصد افزايش سالانه.
(3) شامل 480 ميليارد ريال هزينه طرحهاي عمراني و طرحهاي مستمر جديد برنامه چهارم و 45 ميليارد ريال هزينه طرحهاي مستمر منتقله به برنامهچهارم و 5 ميليارد ريال هزينه انتقال گاز ميباشد.
(4) فقط شامل بازپرداخت مربوط به بودجه عمراني است و قسمت مربوط به بودجه غير عمراني در قلم شماره 1 هزينههاي جاري منظور شده است.
جدول شماره 6- درآمد و هزينه جاري دولت طي برنامه چهارم
(ارقام به ميليارد ريال)
درآمد
هزينه
1- 20 درصد درآمد نفت باضافه پرداخت شركتهاي عامل
102
1- هزينه هاي جاري از محل درآمد عمومي بمأخذ 61 ميليارد ريال سال 46 و حداكثر10 درصد افزايش سالانه
410
2- ساير درآمدها
331
3- متفرقه
6
4- اوراق قرضه دفاعي و اسناد خزانه
11
2- بازپرداخت اصل و بهره وامهاي خارجي
40
جمع
450
450
جدول شماره 7- در آمد و هزينه هاي سازمان برنامه در دوره برنامه چهارم
درآ آمد
هزينه
1- درآمد نفت بر اساس 80 درصد سهم سازمان برنامه
385
1- طرح هاي عمراني و هزينه مستمر
480
2- وامهاي خارجي
150
جديد برنامه چهارم
480
3- در آمد پتروشيمي و گاز:
هزينه هاي مستمر منتقله از برنامه سوم
45
پتروشيمي
11
هزينه انتقال گاز
5
گاز
10
2- بازپرداخت وام و بهره (شامل باز پرداخت وام پتروشيمي نميباشد)
47
4- اوراق قرضه و اسناد خزانه
50
3- بازپرداخت اسناد خزانه
15
5- متفرقه
4
4- بازپرداخت بدهي ببانك مركزي
13
5- متفرقه اداري
5
جمع
610
610
23 - از 480 ميليارد ريال هزينههاي عمراني برنامه چهارم كه در بودجه سازمان برنامه منظور گرديده (جدول شماره 8) در حدود 9/64 ميليارد ريالهزينههاي مستمر مربوط به برنامه چهارم و 1/415 ميليارد ريال هزينه سرمايهگذاري ثابت ميباشد كه 2/380 ميليارد ريال از مبلغ اخير توسط بخشعمومي و 9/34 ميليارد ريال توسط بخش خصوصي سرمايهگذاري خواهد شد.
جدول شماره 8- مصارف بودجه عمراني سازمان برنامه در برنامه چهارم
(ارقام به ميليون ريال)
شرح
بودجه عمراني سازمان برنامه
سرمايه گذاري ثابت توسط بخش عموي
هزينه جاري
مربوط بستون (2)
سرمايه گذاري ثابت توسط بخش خصوصي از محل كمك بودجه عمراني
1== 4+3+2
2
3
4
1- كشاورزي و دامپروري
65000
24000
20000
21000
2- صنايع و معادن
99000
84700
6000
8300
3- نفت و گاز
26300
26300
-
-
4- آب
48500
47400
1100
-
5- برق
38000
36300
1700
-
6- ارتباطات و حمل و نقل
80000
78000
2000
-
7- مخابرات – تلويزيون و راديو
20300
19100
1200
-
8- عمران دهات
9100
8100
-
1000
9- عمران شهرها
7000
7000
-
-
10- ساختمان و مسكن
23000
20100
-
2900
11- آموزش و پرورش
35000
14700
20300
-
12- فرهنگ و هنر
1800
1800
-
-
13- توريسم
3800
3600
200
-
14- بهداشت و درمان
13750
4850
7300
1600
15- رفاه اجتماعي
4850
3250
1500
100
16- آمار و بررسي و عمران ناحيه اي
4600
1000
3600
-
480000
380200
64900
34900
فصل سوم
نيروي انساني
دورنماي جمعيت طي برنامه چهارم
1 - ميزان افزايش جمعيت ايران طي دوره برنامه چهارم سالانه در حدود 6/2 درصد برآورد شده است معهذا افزايش جمعيت در مناطق شهري 4/4 درصد افزايش سالانه سريعتر از افزايش جمعيت مناطق روستائي كشور است كه سالانه 4/1 درصد ميباشد.
-جدول شماره 1 تحول جمعيت كشور را به تفكيك مناطق شهري و روستائي طي دوره برنامه چهارم نشان ميدهد:
جدول شماره (1)
1346
درصد
1351
درصد
افزايش مطلق طي دوره برنامه
درصد افزايش
جمعيت كشور
000/676/26
100
000/329/30
100
000/653/3
14+
جمعيت شهرنشين
000/401/10
39
000/900/12
43
000/499/2
24+
جمعيت روستانشين
000/275/16
61
000/429/17
57
000/157/1
7+
2 - گرايش محسوسي كه در جهت جوانتر شدن جمعيت در سالهاي اخير پديد آمده است طي دوره برنامه چهارم خاصه در مورد گروه سني تا 20ساله ادامه خواهد يافت.
سياست جمعيت (منسوخه 05ˏ08ˏ1399)
3 - بمنظور اجراي يك سياست درازمدت در مورد جمعيت در جهت تسريع رشد اقتصادي كشور اتخاذ تدابير مشروحه ذيل طي برنامه چهارم كشورضروري بنظر ميرسد:
الف - تجديد نظر اساسي در سازمان ثبت احوال كشور بمنظور آماده ساختن اين دستگاه براي ثبت دقيق مواليد و متوفيات و انتشار منظم آمارهايمربوطه كه مستندترين منبع اطلاعات براي تعيين ميزان افزايش طبيعي جمعيت كشور خواهد بود.
ب - انجام تحقيقات و تجسسات مربوط به جمعيتشناسي با برنامهها و هدفهاي مشخص بمنظور شناخت تحولات كمي و كيفي جمعيت بمقياس كل كشور و در مناطق مختلف.
ج - تكميل ارزيابي كليه منابع طبيعي كشور بوسيله سازمانهاي اجرائي مربوط در قالب بك برنامه مشخص.
4 - با توجه بشرائط اجتماعي و اقتصادي كنوني ايران اقدامات ذيل حتي قبل از بررسيهاي فوقالذكر ضروري است.
الف - اجراي يك برنامه تنظيم مواليد و تعداد افراد خانوار بمنظور تأمين بهترين شرايط رشد براي نوزادان و اطفال از يكطرف و تأمين منطقيترينشرائط زيست براي مادران خاصه از نظر جسماني و مقتضيات بهداشتي از طرف ديگر اين برنامه در سطح خانواده و تحت عنوان بهداشت خانواده بمرحله اجرا در خواهد آمد.
ب - متعادل ساختن نسبت گروههاي جوان جمعيت طي دوره برنامه چهارم از طريق اجراي كامل ماده 1041 قانون مدني در مورد ممنوعيت ازدواجدختران كمتر از 16 سال.
5 - تعديل توزيع كنوني جمعيت در كشور و كاهش تراكم آن خاصه در تهران و تقليل آهنگ مهاجرت باين شهر، ايجاب مي نمايد كه سياست عدمتمركز اداري كه طي برنامه سوم آغاز شده است با سياست عدم تمركز امور عمراني توأم گردد و در بعضي از شهرستانهاي كشور قطبهاي مهم توسعهعمران بوجود آيد.
وضع اشتغال در برنامه چهارم
6 - بر اساس محاسباتي كه در قالب هدفهاي توليدي برنامه چهارم بعمل آمده است پيشبيني ميشود كه در پايان برنامه چهارم از مجموع16894000 نفري كه بسن كار كردن ميرسند 8935000 نفر غير فعال و 7959000 نفر فعال باشند. همچنين پيشبيني ميشود كه در پايانبرنامه چهارم براي 7898000 نفر جمعيت فعال كشور امكان اشتغال وجود داشته باشد و در حدود 61 هزار نفر نيز جوياي شغل باشند بدين ترتيب چنانچه كليه هدف هاي اساسي برنامه - طبق موازين پيشبيني شده - تحقق يابد در پايان برنامه چهارم شاخص اشتغال در حدود 99 درصد و شاخص بيكاري آشكار در حدود 1 درصد خواهد بود
7 - پيشبيني چگونگي توزيع شاغلان در سه بخش عمده فعاليت طي دوره برنامه چهارم طبق جدول شماره 2 خواهد بود:
جدول شماره 2- پيش بيني توزيع شاغلان بخشهاي سه گانه فعاليت در پايان برنامه هاي سوم و چهارم (بهزار نفر)
-بخش فعاليت
1346
درصد
1351
درصد
افزايش مطلق طي دوره برنامه چهارم
كليه بخشها
932/6
100
898/7
100
966
كشاورزي
372/3
49
598/3
46
226
صنايع و معادن
686/1
24
103/2
26
417
خدمات
874/1
27
198/2
28
323
سياست اشتغال در برنامه چهارم (اصلاحي 24ˏ10ˏ1399)
8 - سياستهاي اشتغال در برنامه چهارم بشرح زير است:
الف - اجراي كامل مواد 16 و 59 قانون كار كه طبق آن كاركردن اطفال كمتر از 12 سال حتي بعنوان كارآموز منع شده است و همچنين ماده 22 ناظر برتعيين و تضمين حداقل دستمزد.
ب - گسترش سريع تعليمات ابتدائي - متوسطه - حرفهاي و عالي بنحوي كه نه فقط موجب كاهش فشار بالقوه گروههاي سني ذيربط ببازار كارگردد بلكه ضمناً افراد جوانرا براي مهارتهاي مورد نياز كشور تربيت كند.
ج - مبادله قراردادهاي كارآموزي اجباري بر حسب شاخههاي مختلف فعاليتهاي توليدي بين كارفرمايان و كارآموزان جوان بمنظور فراهم ساختن موجباتجذب بيشتر فارغالتحصيلان مدارس ابتدائي در صنايع كشور.
د - تعميم بيمهها و مقررات بازنشستگي در بخش خصوصي.
هـ - ايجاد دورههاي تخصصي در سطح ديپلم و فوق ديپلم بمنظور جذب بيشتر فارغالتحصيلان متوسطه.
و - فراهم كردن آموزشهاي حرفهاي و ايجاد امكانات ويژه اشتغال براي گروههاي خاص اجتماعي.
ز - تنظيم وضع بازار كار كشور بوسيله ادارات كاريابي و مشاغل از طريق ايجاد هم آهنگي بين آن ادارات و آموزش حرفهاي بزرگسالان و بيمههاياجتماعي خاصه بمنظور مبارزه با بيكاريهاي محلي و فصلي.
ح - تهيه و انتشار دورههاي منظم و مداوم كوتاه مدت آماري درباره تحولات نيروي كار و بازار كار و دستمزد و قدرت توليد بوسيله وزارت كار و اموراجتماعي بمنظور تأمين مباني لازم براي اتخاذ سياستهاي صحيح در اين موارد.
9 - سياست اشتغال در بخش كشاورزي علاوه بر تأمين 226 هزار شغل جديد، عبارت خواهد بود از كاهش كمكاري در بخش مزبور از ميزان 37درصدي كه فعلا برآورد ميشود بحدود 21 درصد در پايان برنامه چهارم از طريق:
الف - متنوع كردن فعاليتهاي روستائي و كشاورزي.
ب - ايجاد واحدهاي بهرهبرداري بزرگ و مختلط كشاورزي و صنعتي.
ج - سوق دادن شركتهاي تعاوني روستائي موجود به شركتهاي تعاوني توليد كشاورزي و شركتهاي سهامي زارعي.
د - گسترش فعاليتهاي ترويجي و آموزشي.
11 - تدابير اشتغال در بخش خدمات دولتي عبارت است از اجراي اصل عدم تراكم كاركنان بخش دولتي در پارهاي مناطق و از جمله در شهر تهران وافزايش درصد كاركنان تحصيلكرده در بخش مزبور و اقدام با ارتقاءِ سطح اطلاع و تخصص كارمندان و بالاخره تغيير تركيب كاركنان دولتي از راه افزودن كادر فني نسبت به خدمتگزاران و كاركنان اداري.
برآورد مهارتها و تخصصهاي مورد نياز در طي برنامه چهارم
12 - نيازمنديهاي كشور به كاركنان فني در دوره برنامه چهارم از طريق ايجاد روابط معقول بين سرمايهگذاري هاي ثابت و اشتغال در بخشهاي مختلف فعاليت اقتصادي و همچنين با در نظر گرفتن تحولات قابل پيشبيني بهرهوري (قدرت توليد) نيروي كار بشرح زير پيشبيني شده است.
الف - بخش كشاورزي
13 - با توجه بهدفهاي اساسي برنامه كشاورزي و دامپروري و منابع آب در برنامه عمراني چهارم تعداد كاركنان متخصص مورد احتياج بخش دولتي وبخش خصوصي در كشاورزي و صنايع وابسته بآن طبق جدول شماره 3 برآورد ميشود.
جدول شماره 3- پيش بيني ميزان تقاضاي نيروي انساني ماهر در بخش كشاورزي در طول برنامه چهارم
نوع تخصص
تقاضا در بخش دولتي
درصد
تقاضا در بخش خصوصي
درصد
جمع كل
درصد
جمع
5730
2
*380/294
98
*110/300
100
مهندسي و كادر عالي كشاورزي
1600
77
480
23
2080
100
تكنيسين كشاورزي
4130
68
1900
32
6030
100
زارع تعليم يافته
-
-
000/292
100
000/292
100
تعداد 110/76 نفر زارع تعليم يافته مورد تقاضا باتعليم كشاورزان شاغل فعلي تأمين خواهد شد.
ب (منسوخه 24ˏ10ˏ1399) - بخش صنايع و معادن و ساختمان
14 - طبق برآوردي كه شده است عده شاغلين صنايع كشور از 1686000 نفر در سال 1346 به 2103000 نفر در سال 1351 خواهد رسيد و دراين مدت تعداد شاغلين اين ----بخش در حدود 417 هزار نفر افزايش خواهد يافت.
توزيع شاغلان جديد در بخشهاي صنايع و معادن در جدول شماره 4 پيشبيني شده است.
جدول شماره 4- توزيع شاغلين جديد در بخشهاي عمده صنايع و معادن از نظر سطوح مختلف تخصص ها در طي برنامه چهارم
-بخش هاي فعاليت
شاغلين جديد
كاركنان توليدي
مهندس …
تعداد
درصد
تعداد
درصد
تعداد
درصد
تعداد
درصد
تعداد
درصد
تعداد
درصد
كل شاغلين جديد
417000
100
338000
100
2930
100
12460
100
171000
100
79000
100
صنايع تبديلي
297000
71
242000
71
1700
58
6000
48
117000
68
55000
70
صنايع ساختماني
94000
23
75000
22
800
27
4400
35
48000
28
19000
24
صنايع برق
10000
2
6000
2
330
11
1500
12
4000
3
4000
5
استخراج معادن
16000
4
15000
5
100
4
560
5
2000
1
1000
1
پ - بخش خدمات
15 - تعداد شاغلين اين بخش طي دوره پنجسالة برنامه چهارم كشور (51 - 1346) از 1874000 نفر در ابتداي برنامه به 2197000 نفر در پايانبرنامه چهارم پيشبيني ميشود.
16 - توزيع شاغلين جديد بخش خدمات بر حسب سطوح عمده مشاغل در طي دوره برنامه چهارم بشرح جدول شماره 5 پيشبيني ميشود.
جدول شماره 5- توزيع شاغلين جديد بخش خدمات برحسب سطوح مختلف مشاغل و شاخه هاي مختلف فعاليت طي دوره برنامه چهارم
سطوح مختلف مشاغل
جمع خدمات
خدمات عمومي و متفرقه
بازرگاني-بانك بيمه و مستغلات
حمل و نقل- انبارداري- ارتباطات و مخابرات
تعداد
درصد
تعداد
درصد
تعداد
درصد
تعداد
درصد
مجموع شاغلان جديد
323000
100
144000
100
151000
100
28000
100
كاركنان سطح عالي
25000
8
21000
15
3000
2
1000
4
كاركنان سطح متوسط
147000
45
60000
41
85000
56
2000
7
كاركنان عادي
151000
47
63000
44
63000
42
25000
89
17 - پيشبيني توزيع نيروي انساني جديد مورد نياز در طي برنامه چهارم بر حسب مشاغل عمده اقتصادي و اجتماعي در جدول شماره 6 در قالبگروه هاي اصلي طبقهبندي مشاغل استاندارد دفتر بينالمللي كار خلاصه شده است.
جدول شماره 6- توزيع نيروي انساني جديد مورد نياز برنامه چهارم برحسب گروههاي اصلي مشاغل
كل مشاغل
شرح مشاغل
برآورد تعداد مورد نياز طي برنامه چهارم
نسبت درصد*
جمع
000/966
100
گروهاصلي 0
كاركنان مشاغل تخصصي و فني ومشاغل وابسته
000/91
9
گروهاصلي1
مديران و كارمندان اداري و اجرائي
600/17
2
گروهاصلي 2
كاركنان دفتري
200/44
5
گروه اصلي3
كاركنان فروش و فروشندگان
700/152
16
گروه اصل 4
كشاورزان،ماهيگيران،شكارچيان و كاركنان وابسته
900/217
22
گروه اصلي5
معدنچيان و كارگران حفاري و استخراج
500/14
5/1
گروه اصلي6
كاركنان مشاغل مربوط به حمل و نقل و ارتباطات
300/21
2
گروهاصلي7و8
صنعتگران و كارگران حرفه اي
000/308
32
گروه اصلي 9
كاركنان مشاغل مربوط بخدمات
800/98
10
* اختلاف در جمع درصدها مربوط به سر راست كردن ارقام است.
فصل چهارم
عمران ناحيهاي و قطبهاي عمرانيمقدمه
1 - بطور كلي مبناي عمران ناحيهاي در ايران بطوريكه تا كنون ملحوظ بوده در وهله اول عبارت بوده است از سرمايهگذاري وسيع در مناطقي كه ازحيث طبيعي داراي امكانات توسعه براي تحصيل حداكثر بازده اقتصادي باشد و در وهله دوم احيا و آباداني مناطق عقبمانده كشور مورد نظر بودهاست.
هدف كلي عمران ناحيهاي در برنامه چهارم
2 - هدف كلي عمران ناحيهاي در برنامه چهارم عبارت است از شناسائي منابع و امكانات توسعه مناطق مستعد و تعيين قطب يا قطبهاي توسعه در هرمنطقه و تمركز سرمايهگذاري در آنها بمنظور تحصيل حداكثر بازده و تسريع آهنگ رشد اقتصادي كشور.
برنامههاي مشخص
3 - در قالب هدف كلي فوق برنامههاي مشخص عمران ناحيهاي طي برنامه چهارم بقرار زير خواهد بود:
الف - شناسائي و انتخاب و تعيين قطبهاي كشاورزي بر اساس استعداد و ظرفيت منابع طبيعي و قابليت تأثير آن بر مناطق ديگر و ايجاد مزارع ومؤسسات بزرگ كشاورزي و دامپروري و بهرهبرداري از آنها با روشهاي پيشرفته قطبهاي مزبور در مجاورت سدها و نقاطي كه از تكنيكهاي جديدآبياري استفاده ميكنند بوجود خواهد آمد.
در برنامه چهارم علاوه بر ادامه عمليات در مناطق جيرفت، ميناب، كهكيلويه، گرگان، مغان، قزوين، منطقه دز، منطقه سفيد رود كه قبلا انتخاب شده،عمران ناحيهاي بنواحي جديدي از قبيل رضائيه و مهاباد، اراك، سد شاه عباس كبير (زاينده رود)، سد داريوش كبير (درودزن فارس) كازرون و خرامه،داراب، بمپور و سراوان، مريوان و سردشت، كرمانشاهان، همدان، سرخس و دره گز، مازندران، گرمسار ورامين، حومه مشهد و اسفراين، حوزه تربتجام، زنجان، خمسه، كرج و شهريار و مناطقي كه پس از مطالعه حائز اهميت تشخيص داده شوند به ترتيب اولويت گسترش داده خواهد شد.
ضمناً با توجه باهميتي كه دامپروري در تأمين احتياجات غذائي كشور حائز است در قطبهاي فوقالذكر كه شرائط مساعدي براي توسعه دامپروري داشته باشند سرمايه گذاري متمركز منحصر به بهرهبرداري كشاورزي نبوده و نسبت بايجاد واحدهاي بزرگ دامپروري نيز توسعه و تأكيد خواهد شد.
همچنين نظر به اهميتي كه ايلات و عشاير كشور در فعاليتهاي دامپروري دارند در مناطق مسكوني عشاير به ايجاد كارخانههاي مولد غذاي دام واحداث مراكز دامپروري مبادرت خواهد شد.
در زمينه شيلات با توجه بذخائر وسيع انواع ماهي و ميگو در خليج فارس و درياي عمان، بندر عباس و چند بندر مناسب ديگر بعنوان مراكز فعاليت شيلات تقويت و تجهيز خواهند شد و بعنوان قطب هاي توسعه به بهبهود[بهبود] و توسعه اقتصاد سراسر اين منطقه كمك خواهند كرد.
ب - توسعه و تقويت پايگاههاي صنعتي در نواحي منتخب بنحوي كه اين پايگاهها بصورت قطبهاي صنعتي و هسته مركزي عمران ناحيهاي درآيند با توجه بآنكه در طي برنامه سوم پايه چند قطب صنعتي در شهرهاي اصفهان، اهواز، تبريز و اراك نهاده شده است هدف برنامه چهارم عبارت خواهدبود از تكميل و تجهيز پايگاههاي صنعتي مزبور و تأكيد سرمايهگذاري در رشتههاي زير بنا و مكمل و تبديل آن پايگاهها به قطبهاي توسعه همچنين دربرنامه چهارم پايگاههاي صنعتي جديدي در شيراز بندر شاهپور و قزوين بوجود خواهد آمد و نسبت بايجاد پايگاههاي صنعتي در رشت و مشهد وكرمانشاه مطالعات ضروري و شناسائي بعمل خواهد آمد.
ج - شناسائي و انتخاب مراكز خدمات شامل تأسيس مراكز جهانگردي جديد و تقويت مراكز جهانگردي فعلي علاوه بر ايجاد تسهيلات لازم درمحورهاي اساسي جهانگردي (خصوصاً مسير بازرگان - تهران و تهران - اصفهان، شيراز) مراكز ديگري كه از نقطه نظر بازديد سياحان حائز اهميتاست انتخاب گرديده و نسبت بتوسعه آنها بعنوان محور عمران ناحيهاي اهتمام خواهد شد.
توسعه پايگاههاي جهانگردي (نظير جزيره مينو، كرند، كلاردشت، گاجره، لاريجان، اردبيل در برنامه چهارم پيشبيني شده است.
خط مشيها و سياستهاي اجرائي
4 - براي نيل بهدفهاي فوق و اجراي برنامههاي ذكر شده خط مشيها و برنامه عمران ناحيهاي بشرح زير خواهد بود:
الف - اجراي مطالعات همه جانبه و شناسائي منابع و امكانات توليد در كليه مناطق كشور بمنظور توسعه و تقويت قطبهاي اقتصادي و ايجاد قطبهايجديد:
ب - سياستهاي اجرائي در مورد قطبهاي توسعه و نواحي كه در آن سرمايهگذاري متراكم صورت خواهد گرفت بقرار زير خواهد بود:
(1) - بوجود آوردن تأسيسات و تسهيلات زيربنائي از طرف دولت مانند آب و برق و ارتباطات و مخابرات.
(2) - ايجاد تسهيلات اعتباري و بانكي.
(3) - عرضه داشتن خدمات عمومي و اجتماعي و اداري مورد نياز از قبيل مدرسه، تأسيسات درماني و واحدهاي اداري ضروري.
(4) - اعطاي معافيتهاي مالياتي و تشويقهاي ديگر.
ج - بوجود آوردن سازمانهاي خاص عمران منطقهاي در موارد ضروري و تقويت سازمانهاي موجود و همچنين استفاده از سازمانهاي محلي بمنظورتجهيز منابع و امكانات ناحيه.
د - تسريع در اجراي اصل عدم تمركز و ايجاد موجبات و شرايط مساعد جهت سوق سرمايه و كادرهاي متخصصي بمناطق مستعد و همچنين كاهشتراكم امور اداري در مركز و انتقال و تفويض مسئوليتها و اختيارات بمقامات اداري و محلي.
اعتبارات
5 - هزينه اجراي طرحهاي عمراني ناحيهاي در برنامه بخشهاي مربوط (كشاورزي، آبياري، صنايع، ارتباطات و غيره) منظور گرديده است و علاوه برآن جهت تأمين هزينههاي اداري و تشكيلاتي و بمنظور انجام مطالعات ضروري اعتبار مورد نياز عمران ناحيهاي به ميزان 6/3 ميليارد ريال پيشبينيگرديده است.
فصل پنجم پيجم[پنجم]
كشاورزي و دامپروري
هدفهاي كلي كشاورزي و دامپروري در برنامه چهارم(اصلاحي 19ˏ06ˏ1399)
1 ) هدفهاي كلي برنامه چهارم كشاورزي و دامپروري كه با توجه بامكانات توليد و روابط آن با بخشهاي ديگر اقتصادي تعيين گرديده عبارتند از:
الف ) تأمين رشدي بميزان حداقل 5 درصد متوسط سالانه در توليدات ناخالص بخش كشاورزي بمنظور تأمين احتياجات غذائي روز افزون جمعيتكشور و همچنين تهيه مواد خام مورد نياز صنايع داخلي و صادرات.
) افزايش بازده كار و زمين از طريق اشاعه روشهاي جديد توليد و بهرهبرداري.
ج ) بالا بردن سطح كار و فعاليت روستائيان از طريق ايجاد تنوع در اشتغال و توسعه دادن صنايع روستائي و ايجاد كار جديد براي كسانيكه در دورانبرنامه به جمعيت فعال روستائي اضافه ميگردند.
هـ) تجديد تشكيلات جامعه روستائي و تقويت آن بر اساس فعاليتهاي تعاوني و خودياري.
هدفهاي عمده توليدي
2 ) هدفهاي توليدي در دوران برنامه بشرح جدول شماره 1 خواهد بود.
جدول شماره 1- ميزان و ارزش توليدات كشاورزي و فرآورده هاي دامي در سالهاي 1344 (*) و 1351 بر اساس قيمتهاي ثابت سال 44 و درصد افزايش آن
توليد
سال 1344
سال 1351
درصد افزايش ارزش توليد سال 51 نسبت بهسال44
وزن به تن
ارزش به ميليون ريال
وزن به تن
ارزش به ميليون ريال
الف) توليدات كشاورزي
1-غلات
5527000
36731
7377000
48865
-/33
2-نباتات صنعتي
2344150
12388
6090150
20361
3/64
3-ميوه جات
1056000
10449
1412000
15118
6/44
4-سبزي.جاليز
1358000
5635
1980000
8187
2/45
5-سيب زميني حبوبات و بقولات
112000
1352
170000
2160
7/59
6-نباتات علوفه
500000
785
1500000
2212
8/187
7- محصولات جنگلي
500000
2000
650000
2600
-/30
8-ساير محصولات
40010
2430
51110
4108
-/61
جمع توليدات كشاورزي
11437160
71770
19230260
102678
3/43
ب) فرآورده هاي دامي و ماهي
1-گوشت قرمز
259000
15000
370000
21798
3/45
2-گوشت سفيد
45000
2557
80000
4614
4/80
3-شير
1600000
14329
2000000
17910
-/25
4-محصولات فرعي دام
80187
4449
93383
5204
9/16
5-ساير محصولات دام
69000
4515
132500
6264
-/38
جمع فرآورده هاي دامي
2183187
40850
2675883
55790
7/36
جمع كل توليدات كشاورزي و دامي
13620347
112620
21906143
158468
7/40
* چون در موقع تهيه برنامه آمار مربوط بسال 46 در دست نبود از آخرين آمار رسمي موجود كه مربوط بسال 44 بوده استفاده بعمل آمده است.
بطوريكه ملاحظه ميشود ارزش كل توليدات ناخالص بخش كشاورزي و دامپروري كه در سال 44 معادل 112620 ميليون ريال بوده است در سال1351 بقيمتهاي ثابت سال 1344 بالغ بر 158468 ميليون ريال خواهد گرديد باين ترتيب مجموع رشد مورد محاسبه در دوران هفتساله معادل7/40 درصد و متوسط سالانه رشد معادل 5 درصد ميباشد.
3 ) سطح كشت محصولات كشاورزي كه در پايان برنامه سوم معادل 1/7 ميليون هكتار ميباشد در پايان برنامه چهارم به 55/7 ميليون هكتار بالغ خواهد گرديد.
اين افزايش (بميزان 450 هزار هكتار) بخصوص در نتيجه بزير كشت رفتن اراضي واقع در حوزه سدهائي است كه در دوران برنامه سوم و چهارمساخته و آماده ميگردد. اراضي جديد شامل 150 هزار هكتار اراضي ديم و 300 هزار هكتار اراضي آبي است
علاوه بر 450 هزار هكتار مزبور معادل 100 هزار هكتار اراضي آبي نيز در پايان برنامه چهارم آماده كشت خواهد گرديد.
خط مشيهاي كلي :
4 ) براي نيل بهدفهاي فوق خط مشيهاي كلي زير مورد توجه قرار خواهد گرفت:
الف ) تشويق افزايش توليد محصولاتيكه در حال حاضر براي تأمين مصارف داخلي از خارج كشور وارد ميگردد.
ب ) تشويق سرمايهگذاري خصوصي و تأكيد بسرمايهگذاري دولتي در مناطقي كه از نظر توليد محصول استعداد بيشتري دارند.
ج ) تضمين نرخ محصولات مهم كشاورزي در سطحي كه موجب تشويق سرمايهگذاري براي توليد آن محصولات باشد.
د ) تشكيل شركتهاي سهامي زراعي بوسيله دهقاناني كه صاحب زمين شدهاند بر اساس اصول تعاون توليد.
هـ ) تجهيز سرمايههاي پراكنده در دهات و شهرها و تشويق صاحبان سرمايه بايجاد واحدهاي بزرگ با مشاركت در سرمايهگذاري در واحدهائي كههدف آنها تهيه محصول بمقياس وسيع جهت فروش در بازار باشد.
و ) افزايش سرمايه نقدي مؤسسات اعتباري دولت و ايجاد تسهيلات بيشتر در شرايط پرداخت وامهاي كشاورزي و دامپروري و بخصوص فراهمكردن موجبات لازم جهت نظارت در مصرف صحيح وام.
ز ) توسعه شركتهاي تعاوني و تقويت آنها از طريق بالا بردن ميزان سرمايه و فراهم كردن وسائل هدايت و آموزش مديران و اعضاءِ شركت.
ح ) توجه خاص بآموزش كشاورزي و دامداري در تمام سطوح و بالاخص سعي در تعليم و تربيت تكنيسين و كارگر ماهر در رشتههاي مختلفزراعت و دامداري.
ط ) اتخاذ تدابير لازم براي حداكثر استفاده از سرمايهگذاري بخش خصوصي در انجام خدماتي كه فعلا دولت بعهده دارد.
ي ) توجه كامل به تحقيقات كشاورزي و دامپروري و فراهم كردن كادر - وسائل و تجهيزات لازم.
ك ) بسط روشهاي فني جديد كشاورزي در سطح روستاها از طريق استفاده كامل از نتايج تحقيقات علمي و عملي كشاورزي و تعميم و ترويج آنها.
ل ) بهرهبرداري از منابع درياها و رودخانهها بنحوي كه بتوان قسمتي از كمبود پروتئين حيواني مورد نياز را از اين منابع جبران نمود.
م ) بهرهبرداري بمقياس وسيع و با روشهاي جديد از اراضي كه در نتيجه بستن سدها آبياري شده يا ميشود از طريق تشويق بخش خصوصي ومبادرت مستقيم دولت بايجاد واحدهاي بزرگ زراعي و دامداري در موارد فقدان داوطلب و يا عدم تخصص و يا عدم كفايت سرمايه در بخش خصوصي.
برنامههاي مهم كشاورزي و دامپروري و سياستهاي اجرائي آن(منسوخه 05ˏ08ˏ1399)
5 ) اهم برنامههائي كه در دوران برنامه چهارم براي وصول به هدف هاي مذكور اجرا خواهد گرديد بشرح زير ميباشد:
ب ) مطالعه و ترويج استفاده بهتر از منابع آب - نوع آبياري و پوشش بستر كانالها و نهرها كه در مصرف آب صرفهجوئي مينمايد.
ج ) مكانيزاسيون كشاورزي - براي مكانيزاسيون كشاورزي كشور اقدام بافزايش مزارع بزرگ مكانيزه و ايجاد كارخانه تراكتورسازي خواهد شد و تعدادتراكتور موجود ب. ت. ب. جايگزيني تراكتورهاي فرسوده از 17500 به 24000 خواهد رسيد.
د ) توسعه مصرف كود حيواني و شيميائي - انواع كودهاي سبز و حيواني و شيميائي براي اصلاح و تقويت اراضي زراعي بكار رفته و بطرقمختلف مصرف آنها ترويج و تشويق خواهد شد. پيشبيني ميشود مصرف كود شيميائي از 130 هزار تن در پايان برنامه سوم به 350 هزار تن در پايانبرنامه چهارم برسد.
هـ ) حفظ نباتات - بمنظور حفظ نباتات، مطالعات شناسائي آفات و طرز مبارزه با آنها بعمل آمده و از سرايت آفات و بيمارها از خارج نيز جلوگيري خواهد گرديد.
در مورد آفات عمومي از قبيل ملخ و سن و موش در وسعت 6/3 ميليون هكتار مبارزه خواهد شد. و در مورد آفات خصوصي كه بعهده بخشخصوصي خواهد بود دولت وظيفه ترويج و اشاعه طرق مبارزه را بعهده خواهد داشت
و ) اصلاح و تهيه و توزيع بذر و نهال - نهالهاي خوب در 37 ايستگاه استاني و انواع بذرهاي مرغوب و اصلاح شده در 140 هكتار تهيه و به قيمت مناسب در بين علاقمندان توزيع خواهد شد.
ز ) اصلاحات ارضي مرحله دوم - اصلاحات راضي تكميل و فروش املاك اجارهاي بكشاورزان، تشويق و تهيه نقشه كاداستر و بررسي مسائلاقتصادي اراضي زراعي انجام خواهد گرديد.
ح ) ترويج اصول نوين كشاورزي - علاوه بر اجراي قانون سپاه ترويج و آباداني با استخدام تعداد لازم مروج از بين فارغالتحصيلان كشاورزي و توسعهكادر فني سازمان ترويج نتايج تحقيقات و بررسي هاي جديد مستقيماً در روستاها در دسترس زارعين قرار خواهد گرفت.
ط ) تحقيقات كشاورزي - در مراكز تحقيقاتي وزارت و دانشكدههاي كشاورزي بررسي مسائل كشاورزي و دامپروري با كمك استادان و كارشناسان درسطوح وسيعتر ادامه خواهد يافت.
ي ) آموزش كشاورزي - با افزايش تعداد سپاهيان ترويج و آباداني و كادر سازمان ترويج كشاورزي و تكميل كلاسهاي تعليماتي براي دامداران وكشاورزان، اصول نوين دامداري و كشاورزي ترويج خواهد گرديد.
ك ) اقتصاد روستائي و بازاريابي محصولات كشاورزي - اين فعاليتها از طريق تأسيس انستيتوي بازاريابي، تكميل شركتهاي تعاوني، افزايش ظرفيتسيلوها، ايجاد انبارها و سردخانهها و استاندارد كردن محصولات و اصلاح مقررات خريد و فروش توسعه خواهد يافت.
ل ) اعتبارات كشاورزي - در دوره برنامه 14 ميليارد ريال اعتبار بصورت وامهاي كوتاه و متوسط و طويلالمدت توسط مؤسسات اعتبار دهنده كشوربه توليدكنندگان محصولات كشاورزي اعطاءِ خواهد شد.
م ) امور دام:
1) تأمين خوراك دام - با افزايش سطح علوفهكاري و بذر افشاني در يك ميليون هكتار از مراتع و همچنين ترويج استفاده از مازاد محصولات كشاورزي مصرف خوراك دام كشور تأمين خواهد شد.
اصلاح نژاد و روشهاي دامداري از طريق وارد كردن دام و طيور از خارج، توسعه تلقيح مصنوعي، اداره سلكسيون دامها و ترويج اصول دامدارينوين در بين علاقمندان در سطوح وسيعتر اشاعه خواهد يافت.
(3) - بيماريهاي مشترك بين انسان و حيوان از قبيل سل و بروسلوز ريشهكن خواهد شد و بيماريهاي سياه زخم و آبله تحت كنترل در خواهد آمد ومبارزه با ساير بيمارهاي دامي اعم از واگير و انگلي توسعه خواهد يافت.
س ) سازمانهاي اداري - در تشكيلات مؤسسات اجرائي بمنظور اجراي سريع و صحيح برنامهها تجديد نظر خواهد شد تا قادر شوند در اسرع وقت وبا كمترين هزينه عمليات اجرائي برنامه را انجام دهند.
اعتبارات عمراني كشاورزي و دامپروري در برنامه چهارم (اصلاحي 19ˏ06ˏ1399)
6 ) براي اجراي برنامههاي مذكور و رسيدن بهدفهاي توليد كشاورزي و دامپروري در دوران برنامه چهارم جمعاً مبلغ 65 ميليارد ريال از اعتباراتعمراني اختصاص يافته است. اين مبلغ شامل هزينههاي مستمر ناشي از اجراي برنامه سوم كشاورزي كه به بودجه عادي دولت منتقل گرديده است نميشود.
علاوه بر اعتبارات فوق در برنامههاي ساير فصول مانند توسعه منابع آب، عمران دهات، راههاي فرعي و عمران ناحيهاي و نظاير آن نيز اعتباراتي منظورگرديده كه هر يك بنحوي در توسعه كشاورزي مؤثر ميباشد.
توزيع اعتبارات عمراني كشاورزي به ترتيب زير پيشبيني گرديده است.
توزيع اعتبارات عمراني فصل كشاورزي دامپروري در دوران برنامه چهارم
(ارقام به ميليون ريال)
شماره عنوان
ميزان اعتبار
جزءِ اعطائي به بخش خصوصي
1)
-
2) واحدهاي بزرگ كشاورزي
11000
-
3) اعتبارات كشاورزي
14000
14000
4) خدمات كشاورزي
6000
1200
5) بهبود كشت و توليدات كشاورزي
7000
4250
6) دامپروري و دامپزشكي
7000
1000
7)بازاريابي (شامل ساختن سيلوهاي انبارهاي فني)
5500
150
8)تحقيق و بررسي (شامل اصلاح بذر و اقتصاد روستائي)
4000
400
9)اصلاحات ارضي و كاداستر
4000
-
جمع
65000
21000
فصل ششم
صنايع و معادن
هدفهاي كلي برنامه چهارم صنايع و معادن (منسوخه 24ˏ10ˏ1399)
1 ) هدف بخش صنايع و معادن در برنامه چهارم آنست كه ارزش توليدات اين بخش از 187 ميليارد ريال در پايان برنامه سوم به 376 ميليارد ريال درپايان برنامه چهارم برسد و ارزش افزوده از 70 ميليارد ريال به 129 ميليارد ريال افزايش يابد.
رسيدن باين هدف مستلزم آن است كه رشدي بطور متوسط 15 درصد در سال در بخش مذكور حاصل گردد كه در نتيجه سهم توليدات صنايع ومعادن در توليد ناخالص ملي از 1/14 به 3/17 درصد در انتهاي برنامه چهارم برسد.
بر اثر اجراي برنامه چهارم صنايع و معادن پيشبيني ميشود در حدود 400 هزار شغل جديد كه 80 درصد آن توليدي است بوجود آيد.
2 ) برنامه چهارم مرحله نخستين از يك برنامه طويلالمدت صنعتي كردن كشور است كه نتيجه آن بينيازي نسبي مملكت از ورود كالاهاي مصرفي ازخارج و تهيه قسمتي از كالاهاي سرمايهاي و واسطهاي در داخل و تنوع بخشيدن روز افزون بصادرات و در نتيجه از ميان بردن وابستگي شديد اقتصاد كشور به در آمد نفت خواهد بود.
3 ) از هدفهاي اساسي ديگر برنامه چهارم، استفاده تا حداكثر امكان از مواد اوليه داخلي و تأكيد در فعاليتهاي مربوط به تغيير شكل و عمل آوردن منابع ومواد مزبور است بنحويكه بتوان بجاي صدور مواد خام طبيعي و معدني كالاهاي نيم ساخته يا تمام ساخته صادر نمود.
هدفهاي برنامههاي مشخص (منسوخه 24ˏ10ˏ1399)
4 ) هدفها و برنامههاي مشخص صنعتي برنامه چهارم در مورد صنايع و معادن بقراري است كه در جدول شماره 1 آمده. در اين جدول رشتههاي اساسي صنعت به 11 گروه تقسيم شده و در هر مورد هدفهاي كمي توليد برنامه چهارم با برنامه سوم مقايسه گرديده است.
اهم طرحهاي صنعتي بخش دولتي
5 ) مهمترين طرحهاي صنايع بخش دولتي در برنامه چهارم بقرار جداول شماره 2 و 3 است.
جدول شماره 1- هدفها و برنامه هاي صنعتي و معدني بر اساس ارزش توليدات صنعتي و معدني
شماره بندها
-عنوان بندها و فعاليت ها
ارزش توليد (به ميليون ريال)
نسبت توليد سال 1351 بسال 1344 ٭
متوسط رشد سالانه (درصد)
سال 1341
سال 1344
سال 1346
سال 1351
1
صنايع غذائي و دخانيات
730/31
000/53
790/66
050/108
204
7/10
3
صنايع مكانيكي والكتريكي وسائط نقليه
670/7
110/17
500/18
190/55
323
2/18
4
صنايع شيميائي و پتروشيمي شيميائي
پتروشيمي
230/4
ـ
050/13
300
270/14
640
270/17
730/29
132
991
2/4
8/38
6
ساير صنايع :
نساجي و پوشاك و چرمي
سلولزي
داروسازي
دستي و فرش
ساير صنايع
550/21
890/2
340
110/4
282
470/26
070/7
570
460/11
846
970/30
300/8
900
240/12
033/1
360/55
300/16
000/4
148/20
3150
209
231
702
176
372
7/10
7/12
ـ /32
4/8
7/20
جمع
معادن
412/84
740/2
014/156
180/3
042/183
240/4
038/267
300/9
235
292
13
6/16
جمع كل
152/87
194/159
283/187
338/376
236
1/13
*چون در موقع تهيه برنامه، آمار سال 46 در دست نبود از آخرين آمار موجود كشور كه مربوط بسال 1344 ميباشد استفاده بعمل آمد لذا در اين جدول ارزش توليدات سال 1351 بر اساس قيمتهاي ثابت سال 1344 محاسبه شده است.
توضيح : متوسط رشد سالانه توليدات صنعتي طي برنامه چهارم نسبت بسال 1346 معادل 15 درصد در سال و توليدات معدني 17 درصد ميباشد.
جدول شماره 2 ـ اهم طرحهاي صنعتي (بخش دولتي)
رديف
نوع صنعت
محل
ظرفيت هزار تن در سال
توضيحات
3
ماشين سازي
تبريز
10
پمپ آب ـ موتور برقي كوچك ـ ماشين ابزار ـ موتور ديزل تا 27 اسب ـ كمپرسور و پرس توليد مي شود.
شروع بهره برداري 1349
5
تراكتورسازي
تبريز
5هزار تن تراكتور در سال در مرحله اول مونتاژ
مرحله اول مونتاژ تراكتور ـ مرحله بعدي تهيه كليه قطعات ـ 1349
6
صنايع نظامي
نقاط مختلف
بميزان احتياج
توسعه صنايع نظامي
7
شيلات و صنايع وابسته
بحر خزر ـ خليج فارس و بحر عمان
ـ
تأمين مواد غذائي براي مصارف كشور و صدور (ادامه دارد)
8
صنايع پتروشيمي
بندر شاهپور ـ آبادان و خارك
ـ
بشرح جدول شماره 3 شروع بهره برداري1349
جدول شماره 3 ـ طرحهاي صنايع پتروشيمي (بخش دولتي)
واحد بندر شاهپور
واحد آبادان
نوع محصول
ظرفبت توليد هزار تن در سال
نوع محصول
ظرفبت توليد هزار تن در سال
آمونياك
360
پلي ونيك كلرايد
20
گوگرد
2360
پاك كنندههاي مصنوعي
10
اسيد فسفريك
95
سود سوزآور
24
كودهاي مخلوط ازته و فسفاته
364
واحد خارك
اوره
794
ملامين ـ گلايكول آمونياك
340
نوع محصول
ظرفبت توليد هزار تن در سال
اتيلن
ـ
گوگرد
186
ايزو برين (لاستيك مصنوعي)
60
گاز مايع
1850
مواد اروماتيك
ـ
كاپرولاكتام
20
سولفات ـ دامونيوم
86
سولفور دو كربن
10
متانول
180
مواد حشره كش
ـ
قسمت#اهم طرحهاي صنعتي بخش خصوصي
6 ) بخش خصوصي از طريق سرمايهگذاري در صنايع اساسي در توسعه فعاليتهاي صنعتي كشور طي برنامه چهارم شركت خواهد نمود. اين صنايععبارتند از كاغذ، نورد، سيمان، الياف مصنوعي (ويسكوز)، صنايع شيميائي، لاستيك، مخلوطكننده، كود شيميائي، سردخانه، شيشه و بلور، چيني،صنايع الكترونيكي، صافي (فيلتر)، وسائل توزين، دوچرخه و موتورسيكلت، وسائط نقليه، كمپرسور، كابل، الكتروموتور، موتور ديزل، وسائل برقي،صنايع مكانيكي، لوله، صنايع غذائي (از قبيل لبنيات، قند، خشكبار، كنسرو، روغن نباتي، بستهبندي خرما، غذاي دام و طيور) و صنايع دستي و صنعتفرش و صنايع چوب و داروسازي و صنايع نساجي و چرم.
اهم طرحهاي معدني (منسوخه 24ˏ10ˏ1399)
7 ) اهم طرحهاي معدني كه توسط سرمايهگذاري دولتي و خصوصي انجام خواهند گرفت عبارتند از:
مس - در اهر - رشيدآباد و كرمان بمقدار 15000 تن مس كاتديك در سال آخر برنامه.
سرب - در نقاط مختلف بمقدار 15000 تن سرب فلزي در سال.
طلا - در موته محلات بمقدار 5/1 تا 2 تن طلاي خالص طي برنامه چهارم.
اصول خط مشيهاي و سياستهاي اجرائي (اصلاحي 24ˏ10ˏ1399)
8 ) در قالب هدف كلي 15 درصد رشد صنعتي انتخاب رشتههاي صنعتي در برنامه چهارم بر طبق اصول و معيارهاي زير خواهد بود:
ب ) تأمين مواد واسطه و كالاهاي سرمايهاي مانند مواد شيميائي ، كود شيميائي ، سموم دفع آفات ، ابزار و ماشين آلات.
ج ) تأمين حداكثر اشتغال ممكن در رشتههائي مانند صنايع دستي ، صنايع غذائي صنايع فرعي و كارگاههاي مكمل بر پيرامون صنايع سنگين ، صنايعچوب و فلزكاري.
د ) صنايع مربوط بتأمين مصرف داخلي.
هـ ) صنايع صادراتي.
10 - در مورد مالكيت صنايع سياستهاي زير در برنامه چهارم مورد توجه خواهد بود.
ج ) جلب سرمايه گذاري خارجي در رشتههاي خاصي از صنايع كه صدور توليدات آن ببازارهاي خارجي محتاج بهمكاري سرمايهگذار خارجياست و صنايعي كه تخصص و دانش فني فراوان لازم دارد.
د ) انصراف دولت از سرمايهگذاري در صنايعي كه بخش خصوصي بايجاد آن علاقمند و بانجام آن قادر است. (ب. ت. ب.
بند 2 فصل دوم اين لايحه)
اعتبارات عمراني صنايع و معادن (منسوخه 24ˏ10ˏ1399)
در برنامه چهارم
15 - هر گاه سرمايه گذاري بخش خصوصي با روال گذشته پيشرفت كند جمعاً سرمايهگذاري ثابت در صنايع و معادن (غير از نفت) طي برنامه چهارم بهحدود 213 ميليارد ريال بالغ خواهد شد، كه حدود 99 ميليارد ريال آنرا بخش عمومي مستقيماً و 2 ميليارد ريال توسط مؤسسات انتفاعي دولتي و112 ميليارد ريال آنرا بخش خصوصي داخلي و خارجي سرمايهگذاري خواهند نمود.
توزيع اعتبارات صنايع و معادن طي برنامه چهارم بشرح جدول شماره 4 خواهد بود.
جدول شماره 4 ـ پيش بيني سرمايه گذاري ثابت دولتي و خصوصي در صنايع و معادن
طي برنامه چهارم
(ارقام به ميليون ريال)
رديف
-عنوان بندها
-بخش عمومي
-بخش خصوصي
از اعتبارات سازمان برنامه
از محل بهره برداري مؤسسات انتفاعي و بازرگاني دولت
جمع
از اعتبارات سازمان برنامه
از منابع خصوصي
جمع
جمع كل
1
2
3
4
5
6
7
8
1
صنايع غذائي و دخانيات
6120
1600
7720
800
8000
8800
16520
3
صنايع مكانيكيالكتريكي وسايل نقليه
12120
10
12130
3500
50000
53500
65630
4
صنايع شيميائي و پتروشيمي
25100
182
25282
700
32200
32900
58182
7
كمكهاي فني آموزش و تحقيقات
2580
ـ
2580
ـ
ـ
ـ
2580
9
كمك بسرمايه گذاران خصوصي (بصورت وام يا مشاركت) بشرح ستون 5 اين جدول
8300
جمع كل
90700
2000
92700
8300
112000
120300
213000
توضيح: مبلغ شش ميليارد ريال از اعتبارات سازمان برنامه در جدول فوق براي هزينههاي جاري مربوط به فعاليتهاي مختلف صنعتي و معدني منظورگرديده است.
فصل هفتم
نفت و گاز
هدفهاي كلي نفت در برنامه چهارم
1 - هدفهاي كلي و اساسي توسعه صنعت نفت در برنامه چهارم در سه موضوع زير خلاصه ميشود:
الف ) توسعه صنعت نفت كشور و ازدياد درآمد حاصل از آن.
ب ) تأمين مواد نفتي مورد نياز در داخل كشور.
ج ) گسترش عمليات شركت ملي نفت در خارج از كشور.
2 - در زمينه توسعه صنعت نفت چنانچه برنامههاي مشخص شركت ملي نفت در مورد توسعه و اكتشاف منابع جديد موفقيتآميز باشد توليد نفت خامكه در آخر برنامه سوم 143 ميليون متر مكعب بوده است در پايان برنامه چهارم بحدود 279 ميليون متر مكعب خواهد رسيد.
براي رسيدن بهدف فوقالذكر برنامههاي تفحص و اكتشاف تهيه شده است تا ميزان ذخائر ثابت شده نفتي حتيالامكان افزايش يابد.
در زمينه صادرات در نظر است كه تا سال 1350 مقدار 20 ميليون تن نفت خام اضافي از كنسرسيوم براي فروش ببازارهاي خارج از بازارهايكنسرسيوم دريافت شود.
3 - اقدامات لازم در زمينه تصفيه و توزيع مواد نفتي مايع بشرح زير خلاصه ميگردد:
الف ) تعديل نسبت مصرف روز افزون فرآوردههاي ميان تقطير از قبيل نفت سفيد و نفت گاز و جايگزين نمودن مصرف آن با گازهاي مايع و طبيعي.
ب ) استفاده بيشتر از نيروي برق در تلمبهخانههاي خطوط لوله و جايگزين نمودن مصرف سوخت مايع با نيروي برق در نقاطي كه نيروي برق ارزانتر وسهلتر بدست ميآيد.
ج ) توزيع و پخش مواد بر اساس طرح توزيع مستقيم از پالايشگاه بمراكز عمده مصرف و جلوگيري از انبارسازي و حمل و نقل مضاعف - ايجادپالايشگاه در شيراز - آذربايجان يا خراسان با توجه بايجاد تعادل بين منابع مختلف انرژي.
د ) اقدام در جهت حمل نفت خام از ميدانهاي نفتي جنوب بمناطق شمالي كشور بمنظور تصفيه و برداشت و مصرف فرآوردههاي آن در داخل كشور.
هـ ) اقدام در جهت افزايش صادرات فرآوردههاي نفتي حاصل از پالايشگاه آبادان و افزايش فرآوردههاي نفتي پالايشگاه هاي ديگر كشور بهمان ميزانجهت رفع احتياجات روز افزون داخلي.
و ) ايجاد و تأسيس كارخانههائي بمنظور توليد فرآوردههاي ويژه نفتي از قبيل روغنها حلالها و آسفالتها.
ز ) توسعه حمل و نقل و توزيع مواد با خطوط لوله بمنظور اطمينان در اجراي برنامههاي نفترساني در مواردي كه اين عمل موجب صرفهجوئي درهزينه حمل مواد نفتي گردد.
ح ) شركت ملي نفت ايران تعداد فروشگاههاي نفت را در روستاها توسعه داده و تعداد آنها را در جريان برنامه چهارم تا 15 هزار واحد افزايش خواهدداد. ازدياد مصرف فرآوردههاي نفتي روستاها در دوره فوقالذكر حدود 1832000 متر مكعب برآورد ميگردد.
4 - اقداماتي كه بمنظور دستيابي ببازارهاي بينالمللي بعمل خواهد آمد بشرح زير است:
الف ) ايجاد شركتهاي مختلط نفتي بمنظور پيبردن بميزان منابع نفتي كشور و كوشش در راه دستيابي ببازارهاي بينالمللي و سهيم شدن درفروش نفت خام.
ب ) ايجاد يا مشاركت در ايجاد پالايشگاه و تأسيساتي كه ماده خام آن از نفت يا مواد نيمه تمام پالايشگاههاي كشور تأمين گردد.
ج ) اقدام شركت ملي نفت ايران بعمليات حمل و نقل و بازاريابي در عرضه بينالمللي بمنظور نيل بهدف فوق.
اعتبارات عمراني صنعت نفت در برنامه چهارم
5 - كل اعتبارات براي برنامههاي توسعه صنعت نفت در دوره برنامه چهارم 81 ميليارد ريال است كه 5/28 ميليارد ريال آن را شركت ملي نفت ايران وبقيه را كنسرسيوم و شركتهاي مختلط نفتي ديگر پرداخت خواهند كرد.
پيشبيني هزينههاي تقريبي شركت ملي نفت ايران طي سالهاي 1346 تا 1351 در حدود 2/29 ميليارد ريال ميباشد كه با كسر 738 ميليون ريال رقم مربوط بسال 1346 بشرح زير معادل 5/28 ميليارد ريال خواهد گرديد:
1 - اكتشاف و استخراج 3750 ميليون ريال
2 - پالايش 4245 « «
3 - پخش و فروش 3685 « «
4 - خطوط لوله 4547 « «
5 - امور اجتماعي و رفاهي 531 « «
6 - بازپرداخت وام سالهاي قبل 10000 « «
7 - مشاركت خارج از كشور 1500 « «
8 - پرداخت وام پالايشگاه مدرس 1000 « «
جمع 29258 « «
سرمايهگذاري مربوط بسال 1346 738 « «
جمع مربوط بمدت برنامه چهارم 28520 « «
6 - منابع تأمين هزينههاي شركت ملي نفت ايران و سرمايهگذاري كل در صنعت نفت در برنامه چهارم بشرح جداول شماره 1 و 2 است.
جدول شماره 1 ـ منابع تامين اعتبارات سرمايه گذاري شركت ملي نفت ايران
الف) از محل بودجه شركت نفت
3750 ميليون ريال
ب) از محل درآمد فروش نفت
(1) درآمد شركت ايران پان امريكن
(2) درآمد حاصل از شركت نفت ايران و ايتاليا
(3) درآمد حاصل از شركت نفت لاوان
3000 ميليون ريال
550 ميليون ريال
800 ميليون ريال
ج) از محلهاي ديگر
(1) ذخيره عمومي دو درصد
(2) استهلاكات
2250 ميليون ريال
13500 ميليون ريال
د) از طريق سازمان برنامه
4670 ميليون ريال
جمع كل
28520 ميليون ريال
جدول شماره 2 كل سرمايه گذاري در صنعت نفت در طول برنامه چهارم
(به ميليون ريال)
-عنوان طرح
اعتبار
1) شركت ملي نفت ايران :
در زمينه اكتشاف و استخراج
در زمينه پالايشگاهها ( شيراز ـ كرمانشاه ـ منطقه شمال و ايجاد كارخانه روغن موتور)
در زمينه پخش
در زمينه توسعه شبكه لولههاي نفتي
در زمينه بهداشت و بهداري
در زمينه مشاركت خارج از كشور
3750
4245
3685
4547
531
1500
2) شركتهاي عامل نفت ايران
34240
3) شركتهاي مختلف نفتي :
شركت نفت ايران و ايتاليا (سيريپ)
شركت لاپكو
ايران پان آمريكن (ايپاك)
3291
5333
8666
جمع
69788 (1)
(1) مبلغ 11 ميليارد ريال وام سالهاي قبل شركت ملي نفت ايران در جمع سرمايه گذاري منظور نشده است.
هدف برنامه چهارم در صنعت گاز
7 - با توسعه صنعت پتروشيمي و مصرف روز افزون گاز جهت توليد انرژي در دنيا استفاده هر چه بيشتر از اين فرآورده مورد توجه ميباشد.
هدف برنامه چهارم در صنعت گاز عبارتست از حداكثر استفاده از گاز بعنوان يكي از منابع طبيعي و بكار بردن روز افزون آن در مصارف عمومي وصنعتي كشور و توسعه توزيع و مصرف آن.
برنامه و طرحهاي مشخص صنعت گاز در دوره برنامه چهارم
8 - برنامهها و طرحهاي مشخص صنعت مزبور بقرار زير خواهد بود:
الف ) ادامه طرح شاه لوله گاز ايران.
ب ) افزايش ظرفيت دستگاههاي گاز گچساران و تعمير اساسي دستگاهها و خط لوله.
ج ) ايجاد يك ده آزمايشي در امر استفاده از گاز طبيعي در دهات واقع در مسير شاهلوله گاز بمنظور بكار انداختن توربين برق و تأمين آب.
د ) لولهكشي گاز شيراز.
هـ ) ايجاد خط لوله 16 اينچي بمنظور حمل گاز از گچساران به شيراز و تخصيص خط لوله 10 اينچي فعلي براي حمل نفت خام به پالايشگاه شيراز.
و ) لولهكشي گاز اهواز.
ز ) گسترش فروش گاز مايع.
ح ) گازرساني و ايجاد شبكههاي توزيع در شهرهاي واقع در مسير شاهلوله گاز اصفهان - تهران - قم و كاشان.
ط ) طرح استفاده از گار[گاز] طبيعي «چاه بورو» در بندر عباس.
ي ) تهيه گاز طبيعي مايع بمنظور صدور بخارج.
ك ) بررسي امكان استفاده از منبع گاز سراچه بمنظور تأمين احتياجات موسمي طرح شاه لوله گاز از نظر ذخيره سازي.
ل ) استفاده از گاز طبيعي ميدانهاي نفتي غرب كشور (نفت شاه، تنگه بيجار) بمنظور تأمين مصارف داخلي مناطق غربي و شمال غربي ايران.
م ) استفاده از منابع نفتي تحت اكتشاف و استخراج مانند گرگان - سرخس مغان و فلات قاره بحر خزر در صورت برخورد بمنابع گاز قابل بهرهبرداري.
اعتبارات عمراني صنعت گاز در برنامه چهارم
9 - ميزان كل سرمايه گذاري در صنعت گاز چنانكه در جدول شماره 3 آمده بالغ بر 8/24 ميليارد ريال خواهد بود، از 8/24 ميليارد ريال مذكور 63/21 ميليارد ريال از محل اعتبارات عمراني تأمين خواهد گرديد و بقيه از درآمدهاي اختصاصي شركت ملي گاز ايران تأديه خواهد شد.
جدول شماره 3 ـ سرمايه گذاري صنعت گاز در دوره برنامه چهارم
(ميليون ريال)
-عنوان طرح
اعتبار
1) افزايش ظرفيت دستگاه گاز گچساران
2/154
2) تجهيز ده نمونه براي استفاده از گاز
4/13
3) لوله كشي گاز شيراز
5/32
4) خط لوله گاز از گچساران به شيراز
2/833
5) لوله كشي گاز اهواز
3/446
6) گسترش فروش گاز مايع
-/56
7) ايجاد شبكه در مسير شاه لوله گاز
2/1439
8) استفاده از گاز طبيعي در بندرعباس
4/136
9) شاه لوله گاز
-/21630
جمع
3/24761
فصل هشتم
آب
هدفهاي كلي بخش در برنامه چهارم
1 - هدف كلي و بلند مدت برنامه توسعه منابع آب كشور عبارتست از مهار نمودن آن ميزان از منابع آب كه ب. ت. ب. پيشرفت هاي فني اين عصر قابلبهرهبرداري اقتصادي در امور كشاورزي و صنعتي و شهري است.
2 ) در قالب هدف كلي فوق هدفهاي مشخص برنامه چهارم در مورد توسعه منابع آب بشرح زير است:
الف ) افزايش ميزان آب مورد استفاده براي زراعت هاي آبي در حدود 15 درصد بنحويكه اين ميزان از حدود 29 ميليارد متر مكعب در سال اول برنامه به حدود 33 ميليارد متر مكعب در سال آخر برنامه افزايش يافته و بالنتيجه حدود 400 هزار هكتار به سطح اراضي آماده كشت افزوده شود و درمساحتي قريب به 500 هزار هكتار شبكه آبياري توسعه و بهبود يابد، ضمناً علاوه بر ميزان فوق در حدود 4/2 ميليارد متر مكعب از آبهاي موجود كهفعلا خارج از كنترل است نيز تنظيم خواهد گرديد.
ب ) تأمين آب مورد نياز صنايع ب. ت. ب. اولويت استفاده از آب در كشاورزي.
ج ) تأمين آب مورد نياز برنامه عمران شهر و ده از منابع آب سطحي يا زيرزميني.
د ) انجام دادن مطالعات ضروري درباره منابع آب بمنظور شناسائي كميت و كيفيت اين منابع و تنظيم ترازنامه و نقشه جامع آب كشور و تهيه طرح هاي توسعه منابع آب برنامههاي بعدي.
هـ ) مراقبت و بهرهبرداري مناسب و معقول از منابع آب زيرزميني.
اصول خط مشيهاي و سياستهاي اجرائي
3 - اصول خط مشيها و سياستهاي اجرائي عمده درباره توسعه منابع آب طي برنامه چهارم بشرح زير است:
الف ) تجديد نظر در مقررات مربوط به بهرهبرداري از منابع آب كشور با توجه باصل ملي كردن منابع آب بنحويكه بهرهبرداري از اين ثروت ملي مورد نظارت قرار گرفته مصرف آن مفيد و معقول و مناسب باشد.
ب ) اعمال سياست علمي و انجام مطالعات و تحقيقات ضروري و بكار بردن تكنيك هاي جديد براي استفاده بيشتر و بهتر از منابع آب.
ج ) در زمين هائي از آب استفاده خواهد شد كه بتوان حداكثر بهره را بدست آورد.
د ) در برنامه چهارم به تكميل و تجهيز شبكههاي آبياري سد هاي ساخته شده و اصلاح و ترميم نهرهاي فعلي و شبكههاي قديمي كه موجب اتلاف آبموجود ميگردند نسبت بطرح هاي جديد اولويت و برتري داده خواهد شد.
هـ ) تأسيس سازمانهاي آب منطقهاي در كليه مناطق مستعد كشور مورد توجه قرار گرفته فعاليتهاي اجرائي و بهرهبرداري از طرحها به سازمانهاي آبمنطقهاي واگذار ميگردد تا اين مؤسسات بصورت انتفاعي و بازرگاني اداره شوند و مسئوليت توليد و توزيع و فروش آب در هر منطقه در يك واحد متمركز گردد.
برنامههاي توسعه بهرهبرداري از منابع آب در طي برنامه چهارم
4 ) برنامه توسعه بهرهبرداري از منابع آب ب. ت. ب. حوضههاي آبريز و تقسيمات كشور تنظيم شده و جمعاً در حدود 67 طرح جهت توسعه بهرهبرداري از منابع آب در مناطق مختلف پيشبيني شده است كه بشرح گروههاي زير ميباشد:
الف ) تحقيق و بررسي منابع آب - اين گروه طرحها شامل مطالعات آب هاي زير زميني و سطحالارضي بمنظور شناسائي كميت و كيفيت منابع آبكشور و تأمين نيازمنديهاي كشاورزي - شهري و صنعتي - مطالعه تهيه طرحهاي خاص آبياري و سدسازي - شيرين كردن آب هاي شور و همچنينتفحصات و تحقيقات علمي ميباشد.
ب ) ايجاد و تكميل طرحهاي مربوط به بهرهبرداري از آب هاي زيرزميني - بهرهبرداري از منابع آب زيرزميني در برنامه چهارم بوسيله حفر چاههاي عميق و نيمه عميق در نواحي كه مطالعات امكان آن را نشان داده بعمل خواهد آمد و بيشتر سرمايهگذاري در مناطقي صورت خواهد گرفت كه درمحدوده قطبهاي توسعه كشاورزي واقع باشد.
با در نظر گرفتن ميزان سرمايهگذاري بخش خصوصي جهت حفر چاه پيشبيني ميشود كه در طي برنامه چهارم حدود 1500 حلقه چه عميق و 3500حلقه چاه نيمه عميق حفر گردد. هزينههاي لازم جهت نگهداري قنوات نيز از طريق اعتبارات كشاورزي و شركتهاي تعاوني و سرمايههاي خصوصيتأمين خواهد گرديد.
ج ) ايجاد و تكميل تأسيسات مربوط به بهرهبرداري از آبهاي سطحي - اين گروه طرحها شامل عمليات زير خواهد بود:
(1) تكميل شبكههاي آبياري سدهاي ساخته شده شامل طرحهاي آبياري فرح (سفيدرود) و محمدرضا شاه (دز) ميباشد.
(2) تكميل طرحهاي سدسازي و آبياري در دست اجرا شامل طرحهاي مربوط به سد و شبكههاي آبياري داريوش كبير (رودخانه كر) شاه عباس كبير(زايندهرود) شاهپور اول (رودخانه مهاباد) كورش كبير (زرينه رود) ارس - وشمگير (گرگان) و تأسيسات آبياري دشت قزوين (شامل سد طالقان و تونلانحرافي آن) ميباشد.
(3) اجراي طرحهاي جديد توسعه بهرهبرداري از آب هاي سطحي در مناطق مختلف كشور كه طرحهاي مربوط به شروع بهرهبرداري از رودخانههاي كارون، مارون، جيرفت، ميناب، كوهرنگ و لار از طرحهاي مهم اين گروه ميباشد.
د ) نظارت بر منابع آب - با توجه باصل ملي كردن منابع آب در بهرهبرداري از اين ثروت ملي نظارت بعمل خواهد آمد.
ح ) هزينههاي سازمان هاي آب منطقهاي - در طي برنامه چهارم اين سازمانها بطور انتفاعي و بازرگاني اداره خواهند شد و قسمت عمده هزينههاي عمليات سازمانهاي آب منطقهاي از محل درآمد اين سازمانها و بقيه از اعتبارات عمراني تأمين خواهد گرديد.
اعتبارات عمراني توسعه بهرهبرداري از منابع آب در برنامه چهارم
5 - اعتبارات عمراني پيشبيني شده براي توسعه بهرهبرداري از منابع آب براي برنامه چهارم بالغ بر 48500 ميليون ريال ميباشد. ضمناً برآورد ميشود كه سازمان هاي آب منطقهاي علاوه بر تأمين قسمت عمده هزينههاي عملياتي خود در حدود 4650 ميليون ريال ديگر نيز در اين رشته سرمايه گذاري نمايند. جدول زير توزيع اعتبارات عمراني اين فصل را بر حسب بندهاي فعاليت نشان ميدهد.
جدول توزيع اعتبارات عمراني فصل آب در برنامه چهارم
(ارقام به ميليون ريال)
شماره بند
-عنوان بند
اعتبارات عمراني
1
تحقيق و بررسي منابع آب
3740
2
ايجاد و تكميل تأسيسات مربوط به بهره برداري از آبهاي زيرزميني
1700
3
ايجاد و تكميل تأسيسات مربوط به بهره برداري از آبهاي سطحي
41160
4
نظارت بر منابع آب
800
5
خدمات عمومي ( سازمانهاي آب)
1100
جمع
48500
فصل نهم
برق
هدف هاي كلي برنامه چهارم برق
1 - هدفهاي كلي و اساسي توسعه صنعت برق در برنامه چهارم بشرح زير است:
الف ) توسعه صنعت برق در جهت ايجاد يك شبكه ملي بهم پيوسته بمنظور تأمين نيازمنديهاي صنعتي، كشاورزي، خانگي، تجاري و شهري.
ب ) بهبود و تكميل سازمان صنعت برق.
هدفها و برنامههاي مشخص
2 - هدفهاي كمي توسعه صنعت برق بشرح زير است:
الف ) ميزان تقاضاي نيروي برق در پايان برنامه سوم حدود 5/4 ميليارد كيلو وات ساعت بوده است، پيشبيني ميشود در پايان برنامه چهارم به 12ميليارد كيلو وات ساعت بالغ گردد كه از اين ميزان تقاضاي صنايع به حدود 5/8 ميليارد كيلو وات ساعت و تقاضاي غير صنعتي بحدود 5/3 ميلياردكيلو وات ساعت خواهد رسيد بدين ترتيب رشد سالانه مصرف نيروي برق در برنامه چهارم در حدود 22 درصد ميباشد.
ب ) مؤسسات عمومي برق بايد تأمين قسمت عمده مصارف صنعتي و كليه مصارف غير صنعتي نيروي برق را بعهده بگيرند لذا افزايش ظرفيت تأسيسات عمومي برق بايد در حدود 000/621/1 كيلو وات باشد كه از آن معادل 000/200 كيلو وات از ظرفيتهاي فرسوده نيز تعويض خواهد گرديد ودر نتيجه قدرت مجموع مولدهاي عمومي برق كشور به 000/763/2 كيلو وات بالغ خواهد گرديد علاوه بر آن بمنظور افزايش و بهبود وضع ضريب بارو قابليت اطمينان نيروي برق مورد نياز صنايع استفاده نسبتاً زياد از خطوط انتقال نيرو ضروري است.
ج ) افزايش ظرفيت تأسيسات توليدي نيروي برق در مراكز توليد و شهرهاي مختلف كشور بقرار زير خواهد بود:
(1) نصب مولدهاي بزرگ جديد بظرفيت 000/421/1 كيلو وات براي شبكههاي منطقه گرگان و منطقه خراسان و شبكه كشوري كه قسمت اعظم شبكه اخير شهرهاي مناطق تهران، گيلان، مازندران، خوزستان، اصفهان، آذربايجان، فارس و كرمانشاهان را با يكديگر مرتبط خواهد ساخت.
(2) نصب مولدهاي برق در شهرهاي متوسط بظرفيتي جمعاً در حدود 000/130 كيلو وات.
(3) تأمين برق شهرهاي كوچك با مولدهاي ديزلي با ظرفيتي جمعاً در حدود 000/70 كيلو وات.
د ) در دوره برنامه چهارم مجموع طول خطوط انتقال نيروي 230 كيلو ولتي حدود 2150 كيلومتر و خطوط انتقال نيروي 132 كيلو ولتي 1000 كيلومتر و 63 كيلو ولتي 700 كيلومتر پيشبيني ميشود كه احداث خواهد گرديد.
هـ ) نوسازي يا اصلاح يا توسعه شبكههاي توزيع نيرو در كليه شهرهاي ايران در دوره برنامه چهارم صورت ميگيرد تا شبكههاي توزيع ظرفيت توزيع نيروي برق اضافي در برنامه چهارم را داشته باشد.
و ) توسعه برق روستائي كه با احداث شبكههاي توزيع برق روستائي در حوالي شهرها و مراكز مصرف و در بعضي موارد با نصب مولدهاي برق ديزلي در محل عملي خواهد شد.
3 ) در برنامه چهارم بايد همگام با توسعه تأسيسات بهبود سازمان و اداره صنعت برق نيز صورت پذيرد.
براي سالم نمودن وضع صنعت برق بايد هزينه توليد و توزيع نيروي برق را بميزان قابل ملاحظه كاهش داد و از طرف ديگر سازمان و مديريت اين صنعت بايد قادر بتأمين قسمتي از هزينههاي لازم براي توسعه تأسيسات برق در آينده گردد.
اصول خط مشيهاي و سياستهاي اجرائي صنعت برق
4 ) سازمان صنعت برق در دوره برنامه چهارم بايد به بهرهبرداري از تأسيساتي كه هم اكنون در حال ايجاد است و همچنين توسعه آن تأسيسات قادرباشد بنابر اين لازمست كه علاوه بر تشكيل شوراي انرژي كشور اقدامات ديگر نيز در زمينه تمركز فعاليتهاي اجرائي برق و كاهش هزينه توليد نيرويبرق و اصلاح تركيب نرخ و ملي كردن صنعت برق انجام پذيرد.
5 ) ايجاد هماهنگي در بهرهبرداري از منابع سوختي كشور و تنظيم يك برنامه جامع ملي براي استفاده از انواع نيرو در مناطق مختلف و براي صنايع مختلف مستلزم تشكيل شوراي انرژي كشور ميباشد.
6 ) تأمين مصارف صنعتي و كشاورزي نيروي برق و جذب بارهاي صنعتي در مراكز عمده مصرف و مراكز صنعتي كشور بايد همگام با اجراي برنامهچهارم صورت پذيرد تا با افزايش ضريب بار بتوان هزينه توليد نيروي برق را كاهش داد.
بمنظور جذب بارهاي صنعتي از يك طرف تأمين مصارف برق صنايع جديد و از طرف ديگر كوشش در تأمين نيروي برق مورد نياز صنايع موجود ضروري است. تنظيم و برقراري تعرفههاي خاص خريد مولدهاي برق موجود صنايع و انتقال آنها به شهرهاي كوچك و نواحي روستائي در جذببارهاي صنعتي بسيار مفيد و مؤثر خواهد بود.
7 ) توسعه برق روستائي نيز از هدفهاي برنامه چهارم برق است. ب. ت. ب. پراكندگي و فواصل نسبتاً زياد روستاها از شهرها و از يكديگر توسعه و تأمين نيروي برق روستائي هم براي مصارف روشنائي و هم براي مصارف آبياري و كشاورزي و دامداري بسيار دشوار و گران ميباشد.
ناچار تأمين و توسعه برق روستائي بايد در قالب يك برنامه درازمدت انجام شود و بخصوص در اين برنامه به قطبهاي كشاورزي توجه كاملي مبذول گردد.
اعتبارات عمراني صنعت برق در برنامه چهارم
8 ) هزينه توسعه تاسيسات برق در برنامه چهارم اعم از تأسيسات توليد شبكههاي انتقال و توزيع نيرو معادل 48 ميليارد ريال برآورد ميگردد كه معادل38 ميليارد ريال آن از محل اعتبارات برنامه چهارم و 10 ميليارد ريال ديگر از محل درآمد شركتها و مؤسسات برق كشور و با وام مشتركين تأمينميگردد. تقسيم اين اعتبارات در جدول زير منعكس است.
توزيع اعتبارات برنامه چهارم فصل برق
(ارقام به ميليون ريال)
شماره بند
-عنوان بند
اعتبارات عمراني
از محل درآمد شركتهاي برق
جمع
1
توليد نيروي برق
12112
5600
17712
2
انتقال نيروي برق
8100
ـ
8100
3
توزيع نيروي برق
12470
4400
16870
4
تأمين برق شهرهاي كوچك و روستاهاي منفرد
3821
ـ
3821
5
آموزش و تحقيقات و بررسي
1497
ـ
1497
جمع
38000
10000
48000
فصل دهم
حمل و نقل و ارتباطات
هدفهاي كلي ارتباطات در برنامه چهارم (اصلاحي 24ˏ10ˏ1399)
2 - راههاي اتومبيلرو.
الف ) هدف كمي - هدف برنامه چهارم راهسازي، تكميل عمليات در دست اجرا و شروع ساختمان 4700 كيلومتر راه جديد اسفالته و ترميم و اسفالتو تجديد قشر رويه 4500 كيلومتر از راههاي موجود و ساختمان 12500 كيلومتر راههاي استاني، منطقهاي و روستائي خواهد بود.
ب ) هدف كيفي - تهيه طرح و انجام تحقيقات درباره طريقههاي اقتصادي و فني راهداري و راهسازي و ايجاد تأسيسات ايمني در طول راههاي موجود، براي بالا بردن ضريب بهرهبرداري و تجديد نظر اساسي در شيوههاي راهداري و كنترل دقيق وسائط از نظر مشخصات مكانيكي و شرائط حمل و نقل نيز هدفهاي كيفي اين برنامه ميباشد.
در دوران برنامه چهارم و تا هنگامي كه در كشور حداقل مقدار راه لازم ساخته نشده است از ساختمان راههائيكه داراي مشخصات فني و هندسي درحدي بالاتر از نيازمنديهاي ده سال آينده است خودداري خواهد شد.
3 - راه آهن
1 - الف ) هدف كمي - هدف برنامه راهآهن احداث 1550 كيلومتر خطآهن اصلي و فرعي جديد براي تأمين احتياجات حمل و نقل ذوب آهن و اتمام ساختمان خط شرفخانه قطور (براي اتصال شبكه راهآهن ايران بخطوط تركيه و اروپا) و تجديد ساختمان خط صوفيان - جلفا ميباشد. در ضمنتعويض قسمتي از خطوط فرسوده و همچنين خريد وسايل جريه و قطار و تجهيزات مورد لزوم ديگر در برنامه پيشبيني شده است.
ب - هدف كيفي - تجديد نظر اساسي در تشكيلات و طريقه بهرهبرداري و نگاهداري راهآهن دولتي ايران با ايجاد سرويسهاي بازاريابي و بازرگاني وتجديد نظر در روابط مالي راهآهن با دولت و دستگاههاي دولتي است بطوريكه راهآهن دولتي بتواند نقش اصلي خود را در توسعه اقتصادي كشوربخوبي ايفا نمايد.
4 - بنادر
الف) هدف كمي- ظرفيت صادرات و واردات بنادر (شمال و جنوب) از 4 ميليون تن در پايان برنامه سوم به حدود 7 ميليون تن در پايان برنامه چهارم افزايش داده خواهد شد.
براي تأمين اين هدف اولا با تجهيز بنادر موجود و تجديد نظر در تشكيلات و وظايف سازمان بنادر ضريب بهره برداري از تأسيسات فعلي بحداكثرممكن خواهد رسيد و ثانياً مقدار كمبود محاسبه شده بر اساس حداكثر ظرفيت فعلي با ساختمان اسكلههاي جديد در بندر شاهپور تأمين خواهد گرديدو چنانچه ازدياد مقدار صادرات و واردات در شمال ايجاب نمايد ايجاد بندر جديدي در جنوب شرقي بحر خزر براي رفع قسمتي از اين كمبود مطالعه و انجام شده و همچنين در بندر عباس تعميرگاهي براي كشتيهاي بزرگ ساخته خواهد شد.
بعلاوه براي تسهيل بهرهبرداري از منابع و ذخاير درياي جنوب ساختمان بنادر كوچك در دير - جاسك - لنگه - كنارك و ايجاد تسهيلات ماهيگيري در دو بندر بوشهر و عباس نيز در برنامه پيشبيني گرديده است.
براي ارتباط دريائي بنادر كشور و حمل و نقل داخلي در خليج فارس شركت كشتيراني در سواحل جنوب نيز در برنامه چهارم تقويت خواهد شد.
ب ) هدفهاي كيفي - تجديد نظر در تشكيلات و وظائف سازمان بنادر با تفويض اختيارات لازم به مديريت هر بندر در اداره امور بنادر و ايجاد تسهيلات استخدامي براي تأمين كادر فني جهت بهبود بهرهبرداري از تأسيسات و تجهيزات جديد در بنادر و همچنين امكان واگذاري قسمتي از عمليات اجرائي(مانند تخليه و بارگيري كشتيها و غيره) ببخش خصوصي در برنامه منظور شده است.
5 - فرودگاهها.
الف ) هدفهاي كمي
1 - تكميل ساختمان و تجهيز فرودگاههائيكه در برنامه سوم ساختمان آنها شروع شده است و تجهيز فرودگاههاي موجود براي حصول بهبود در امربهره برداري.
2 - مطالعه و ساختمان چهار فرودگاه جديد براي تكميل شبكه هوائي داخلي.
3 - مطالعه و اقدام در ساختمان فرودگاههاي جديد در تهران و اصفهان براي تأمين پذيرش انواع جديد هواپيماهاي خطوط بينالمللي در اين فرودگاهها.
4 - همچنين در دوران برنامه چهارم خطوط پروازهاي داخلي و خارجي شركت هواپيمائي ملي ايران توسعه داده خواهد شد و بتدريج در كليه خطوط اصلي پروازهاي شركت فوق با استفاده از هواپيماهاي جديد صورت خواهد گرفت.
ب - هدفهاي كيفي:
مطالعه درباره واگذاري قسمتي از عمليات نگاهداري و خدمات فرودگاهها به بخش خصوصي و تجديد نظر در تشكيلات و وظائف اداره كل هواپيمائي كشوري بمنظور رفع اشكالات موجود در بهرهبرداري صحيح از فرودگاهها و بالاخره تأمين كادر فني ضروري از طريق توسعه دادن آموزشگاههاي اختصاصي هواپيمائي كشوري و هواپيمائي ملي ايران از جمله هدفهاي كيفي اين برنامه در مورد هواپيمائي و فرودگاهها خواهد بود.
6 - هواشناسي
تكميل ساختمان مركزي هواشناسي و ايجاد 300 ايستگاه بارانسنجي و 200 ايستگاه «كليماتولوژي» و 5 ايستگاه «سيتوپتيك» و تأمين ساير احتياجات هواشناسي در برنامه منظور شده و براي تربيت كادر فني اداره كل هواشناسي نيز پيشبينيهاي لازم بعمل آمده است.
8 - آزمايشگاه فني و مكانيك خاك
در دوران برنامه چهارم آزمايشگاههاي فني و مكانيك خاك از نظر اجراي تحقيقات درباره راهسازي و مصالح ساختماني و تأمين و تقويت كادر فني تحقيقاتي و همچنين مطالعه و اجراي طرحهاي تحقيقاتي عمومي و نشر و ترويج روشهاي فني جديد و در صورت لزوم تجديد نظر در مشخصاتعمومي و فرمهاي ساختمانها تجهيز خواهند شد.
خط مشيهاي در برنامه چهارم
9 - در برنامه چهارم بايد از سرمايهگذاريهائيكه در برنامههاي گذشته براي تأمين كادر و تشكيلات اجرائي خصوصي در كشور انجام يافته است بهرهبرداري شود و دستگاههاي دولتي عليالاصول براي نظارت عمليات ساختماني و بهرهبرداري و نگاهداري از تأسيسات و تسهيلاتيكه با اجراي پروژههاي عمراني ايجاد ميشود تجهيز و تقويت گردند.
در دوران برنامه چهارم تصميمات لازم درباره تقويت كادرهاي فني دستگاههاي دولتي اتخاذ و بموقع اجرا گذاشته خواهد شد.
با نظارت و بررسي دقيقتر از مطالعات مهندسان مشاور خط مشي بر اين اساس خواهد بود كه مهندسان مشاور مطالعات و عمليات اجرائي را همواره طبق آخرين پيشرفتهاي علمي و فني و اقتصادي جهان انجام دهند و خود نيز در اين زمينه تحقيقات علمي بنمايند و دستگاههاي مسئول دولتي با تهيه طرحهاي تحقيقاتي و اجراي آنها مهندسان مشاور و پيمانكاران را هدايت كنند.
بهبود بهرهبرداري از تسهيلات ارتباطي ايجاد شده و نگاهداري آنها در برنامه چهارم مورد توجه خاص خواهد بود.
سياستهاي اجرائي
10 - راههاي اتومبيل رو:
الف ) طي دوران برنامه چهارم عليالاصول ساختمان راههاي اصلي و استاني و منطقهاي توسط پيمانكاران انجام خواهد گرفت و راههاي روستائي بوسيله تشكيلات مسئول اجراي طرحهاي عمراني هر منطقه با معاضدت خود روستائيان ساخته خواهد شد و بمنظور عدم تمركز و منطقهاي كردنعمليات راهداري نظارت در اجرا و نگاهداري راههاي استاني و منطقهاي توسط دستگاههاي منطقهاي وزارت راه صورت خواهد گرفت و نگاهداري راههاي روستائي بعهده مقامات محلي گذاشته خواهد شد.
ب ) مطالعه و انجام عمليات ترميمي و اصلاح اساسي راههائي كه به ماشين آلات سنگين احتياج دارند يا اجراي آن مستلزم پرسنل و هزينه بسيار است به پيمانكاران واجد شرايط واگذار خواهد شد.
ج ) براي نظارت در عمليات ساختمانيكه توسط پيمانكاران انجام ميگيرد وزارت راه به كادر فني قوي آگاه به روشهاي نوين راهسازي و راهداري كشورهاي مترقي مجهز خواهد گرديد.
د ) عليالاصول وزارت راه از ساختمان راهها بطور اماني خودداري خواهد نمود. ولي براي انجام عمليات فوقالعاده و استثنائي و همچنين براي آنكه دستگاههاي دولتي در جريان شرايط و هزينه واقعي اجراي عمليات ساختماني راهها قرار گيرند واحد ساختماني كه بطريق بازرگاني عمل خواهد نمود در وزارت راه ايجاد خواهد گرديد.
هـ ) در برنامه چهارم مهندسان مشاور ايراني به ايجاد رشتههاي تخصصي تشويق شده در بكار بردن روشهاي محاسبه با آخرين وسائل علمي و فني كه سبب صرفهجوئي در كادر فني متخصص ميشود هدايت خواهد شد. و بدين طريق مهندسان مشاور بانجام مطالعات دقيق براي تهيه طرحهائيكه باكمترين هزينه جوابگوي نيازمنديها باشد موظف خواهند گرديد.
و ) اداره كل راهداري وزارت راه مسئول بررسي و نگاهداري مستمر راههاي كشور، چه اصلي و چه فرعي خواهد بود.
اين اداره تنها عمليات مستمر ترميمي و حفاظت از ابنيه فني را راساً انجام داده براي عمليات بزرگ راهداري از طريق پيمانكارانيكه عملياتشان توسط وزارت راه كنترل خواهد شد عمل خواهد نمود.
اداره كل راهداري موظف خواهد شد كه ب. ت. ب. آمار ترافيك و پيش بيني ازدياد آن با برنامه فني مشخص و وضع كليه راهها را از نظر مقاومت مكانيك قسمتهاي مختلف راه و ابنيه فني از نزديك بررسي نمايد و كليه عمليات ترميمي اساس هر مسير را با در نظر گرفتن ترافيك و شرايط جوي منطقه تعيين كنند و در هر سال برنامه جامعي از كليه عمليات مورد لزوم براي نگاهداري راههاي كشور در 5 سال بعدي تهيه نمايد.
ضمناً كليه طرحهاي اجرائي ساختمان راههاي جديد شامل تأسيسات ايمني مورد لزوم خواهد بود.
ز - كنترل وزن كاميونها در نقاط بيشتر از مسير بنحو دقيقتري بدون استثناءِ در مورد حمل بارها (مگر در موارد فوقالعاده ضروري به موجب تصويبنامه دولت) انجام خواهد گرفت.
ضمناً پليس راه و ديگر دستگاه هاي مسئول موظف خواهند بود كه مقررات دقيق و صحيحي براي علائم و اندازههاي وسائط نقليه وضع كرده از كاركردن وسائط نقليه فاقد مشخصات جلوگيري نمايند و ترافيك راهها بايد طبق برنامه منظم و مشخص شمارش گردد.
ج ) مشخصات فني و هندسي راههاي اسفالته دقيقاً با توجه باحتياجات آتي كشور و ترافيك محلي مشخص خواهد گرديد.
در مورد كليه پروژهها امكان تكميل و تقويت قشرهاي روئي راهها با توجه بازدياد ترافيك طبق برنامه مشخصي براي سالهاي بعد مورد مطالعه قرارخواهد گرفت تا در صورت اقتصادي بودن ساختمان راه در مراحل مختلف با توجه بامكانات و احتياجات تكميل گردد و از آغاز كار از سرمايهگذاري بيش از حد لزوم جلوگيري شود.
ط ) معيارهاي ساختماني و مشخصات عمومي عمليات ساختماني با توجه بآخرين پيشرفتهاي علمي و فني با همكاري و استفاده از آزمايشها وتحقيقات آزمايشگاههاي فني براي مناطق مختلف كشور تهيه گردد و بازده انواع ماشين آلات راهسازي و واحد بهاي عمليات ساختماني در مناطقمختلف كشور، با توجه بنيروي انساني و مصالح موجود، بدقت محاسبه خواهد شد.
ي ) براي آنكه بتوان در مدتي قابل قبول كشور را داراي حداقل راه مورد نياز نمود در طول مسير راههاي موجود كه مشخصات هندسي آنها براي ترافيك تا 10 سال آتيه كافي است بترميم و اسفالت راه موجود اكتفا خواهد شد و از ساختمان راه جديد در امتداد آن مسيرها خودداري خواهد گرديد
ك ) براي احتراز از سرمايهگذاريهاي مضاعف اقدام خواهد شد كه ماشين آلات سنگين راهسازي مؤسسات خصوصي بعنوان سرمايه در شركتي تجاري كه مأمور مستول بهرهبرداري از اين ماشين آلات خواهد بود گذاشته شود و احتياجات پيمانكاران و ساير مؤسسات مشابه براي كرايه كردن ماشين آلات از اين محل تأمين گردد.
ضمناً بايد بتدريج در استاندارد كردن ماشين آلات راهداري و راهسازي در كشور اقدام لازم بعمل آيد.
11 - راهآهن، انجام سياستهاي اجرائي در دو زمينه بهبود بهرهبرداري و بهبود نگهداري تأسيسات و تجهيزات بشرح زير ضروري است:
الف ) بهبود بهرهبرداري
1 - راهآهن دولتي ايران داراي تشكيلات بازرگاني و بازاريابي مجهز خواهد شد كه همواره با مطالعه چگونگي حمل و نقل كالا در كشور در جريان نيازمنديها باشد و با تماس گرفتن با بنگاه هاي بازرگاني حمل كالا را تقبل نمايد.
2 - ترتيبي اتخاذ خواهد گرديد كه تعرفههاي راهآهن بمقتضاي شرائط بتواند بسهولت و بدون تشريفات مورد تجديد نظر و تغيير قرار گيرد. منظوراز اين تغييرات جلب مشتري بيشتر براي خدمات راهآهن و بكار بردن سياست اقتصادي براي حداكثر استفاده از وسائل و تجهيزات موجود خواهد بود.
3 - در برنامه چهارم با تنظيم برنامههاي لازم بر سرعت و نظم انتقال محمولات افزوده خواهد شد و همچنين در افزايش سرعت قطارهاي مسافري، دربعضي از خطوط و تقليل مدت توقف، در بعضي ايستگاهها اقدام خواهد گرديد و نيز در قبول و تحويل كالاها تسهيلات اساسي با كم كردن تشريفات فراهم خواهد شد.
راهآهن براي بيمه كالاها اقدام لازم بعمل خواهد آورد و جهت انتقال كالا از انبار صاحب كالا بايستگاه مبداء و رساندن آن از ايستگاه مقصد بانباردريافت دارنده. سرويسهاي لازم را ايجاد خواهد نمود.
4 - راهآهن داراي سرويسهاي مخابراتي و تجاري مجهز براي كسب اطلاع دقيق از احتياجات بنادر و مقادير كالاهاي وارداتي با هر كشتي خواهد گرديد.
5 - در برنامه چهارم بمنظور حل قسمتي از مشكلات مالي راهآهن دولت به ترميم و جبران تخفيفهائي كه راهآهن بدستور دولت بنفع ادارات دولتي يا بنگاههاي صادراتي و نظائر آن در تعرفه قائل ميشود بموقع اقدام خواهد نمود.
6 - استقرار اصول حسابداري صنعتي در راهآهن و كوشش در تهيه ترازنامههاي سالانه در رأس موعد مقرر مورد عمل خواهد بود.
ب ) بهبود نگاهداري از تأسيسات و تجهيزات:
1 - راهآهن دولتي ايران هر سال براي پنجسال بعد برنامه كامل و جامعي جهت نگاهداري و اجراي عمليات ترميمي در مورد ابنيه و خطوط مختلف، باتوجه بفرسودگي آنها تهيه خواهد نمود.
2 - سرويس و عمليات مربوط بنگاهداري واگنها و لوكوموتيوها بر طبق برنامه دقيق و صحيحي كه موافق اصول فني تهيه شده باشد در موعد مقررانجام خواهد گرفت.
3 - كارخانجات تراورسسازي داخلي جهت تأمين احتياجات راهآهن تكميل و تجهيز خواهد گرديد.
4 - در مورد تأمين و تهيه بالاست راهآهن برنامه پنجسالهاي تهيه خواهد شد تا بر طبق آن كليه احتياجات سالانه از منابع مشخص تأمين شود.
5 - بمنظور تأمين كادر فني مورد نياز آموزشگاه اختصاصي راهآهن تقويت خواهد گرديد. ضمنآ شرائط استخدامي افراد متخصص بهبود خواهد يافت
6 - راهآهن دولتي ايران تا هنگاميكه تعادل بين كار و تعداد كارمندان غير فني آن سازمان ايجاد نشده است از استخدام هر گونه كارمند غير فني خودداري خواهد نمود.
12 - بنادر - بمنظور بهرهبرداري حداكثر از تأسيسات بنا در قوانين و آئيننامههاي خاص مالي و استخدامي و تشكيلاتي براي سازمان بنادر وكشتيراني تهيه و اجرا خواهد شد.
الف ) سازمان بنادر و كشتيراني تحت نظر وزارتخانهاي كه مسئول ساختمان و نگاهداري كليه تأسيسات ارتباطي كشور خواهد بود قرار خواهد گرفت.
ب ) بمقامات هر يك از بنادر بزرگ و هر بندري كه سازمان بنادر لازم تشخيص دهد اختيارات قانوني در اداره كليه امور مربوط به بهرهبرداري از بندر(نظير راهآهن و ساير تجهيزات شهري و بندري) اعطاءِ خواهد گرديد و هر يك از اين بنادر بصورت واحد بازرگاني تحت نظر سازمان بنادر و كشتيراني انجام وظيفه خواهد نمود.
ج ) بمقامات هر بندر اجازه داده ميشود كه با بنگاههاي خصوصي مجهز واجد صلاحيت قراردادي براي انجام كليه يا قسمتي از عمليات و خدماتداخلي بنادر (از قبيل بارگيري و باراندازي كشتيها و حمل بارها در محوطه بنادر بگمركات) كه مغايرت با حق حاكميت دولت ايران و وظائف اداري هربندر ندارد براي مدت معين منعقد سازد. همچنين اجازه داده ميشود كه دستگاههاي خصوصي در بنادر در ساختمان تأسيسات و تجهيزات جريه وحمل و نقل داخلي بنادر سرمايهگذاري كنند.
بشركتهاي كشتيراني، اطاقهاي بازرگاني و مؤسسات حمل و نقل اجازه داده ميشود كه در بنادر بهزينه خود اسكله و انبار بسازند تا در مرحله اول خود آنها استفاده كنند و در مراحل بعد از طرف سازمان بنادر و كشتيراني، طبق شرائط خاص، مورد استفاده قرار گيرد.
د ) در تعرفههاي مربوط بانبارداري تجديد نظر خواهد شد تا از انبارهاي ترانزيتي بصورت انبارهاي طويلالمدت استفاده نشود.
هـ ) براي تأمين كادر فني ضروري علاوه بر ايجاد و تقويت آموزشگاه فني براي تعليم كادر مقررات خاص استخدامي تنظيم و تدابير لازم اتخاذ خواهد گرديد.
و ) در جهت بهبود هدايت كشتيها و حداكثر بهرهبرداري از اسكلههاي موجود هر يك از بنادر به شبكههاي مخابراتي براي ارتباط با كشتيها، بمحض ورود بآبهاي ايران و داخل كشور مجهز خواهند شد.
ز ) براي نگاهداري تجهيزات و تأسيسات بندري سازمان بنادر و كشتيراني برنامه مشروحي هر سال براي 5 سال آتيه - با در نظر گرفتن استهلاك ماشين آلات و احتياجات ترميمي ديگر تهيه نموده و بمورد اجرا خواهد گذارد.
13 - فرودگاهها - براي بهبود بهرهبرداري و نگاهداري از فرودگاههاي كشور در تشكيلات و اختيارات دستگاههاي مسئول نگهداري و بهرهبرداري تجديد نظر ميشود. همچنين تكميل كادر فني مورد توجه قرار ميگيرد. بدين منظور سياستهاي اجرائي زير مورد عمل قرار خواهد گرفت:
الف ) به داره[اداره] كل هواپيمائي كشور اختيارات مالي و استخدامي بيشتر داده خواهد شد.
ب ) اداره كل هواپيمائي كشوري موظف به تهيه برنامه نگاهداري دقيق فرودگاهها براي مدت 5 سال خواهد بود ولي اجراي اين برنامه در مورد باندهاي پرواز و ابنيه فني ديگر طبق مشخصات تعيين شده در اين برنامه براي مدت مزبور به پيمانكاران واجد صلاحيت واگذار خواهد شد.
مؤسسات فروشنده وسائل و تجهيزات مخابراتي ملزم به سرويس و نگاهداري مستمر آن وسائل و تجهيزات براي مدت پنج سال خواهند گرديد و در اينمدت اداره كل هواپيمائي كشوري موظف خواهد بود كه كادر فني براي نگاهداري اين وسائل تربيت نمايد.
ج ) براي تأمين كادر فني مورد نياز آموزشگاههاي اختصاصي تقويت و تجهيز خواهند گرديد.
د ) اداره كل هواپيمائي كشوري موظف خواهد بود كه هر چه زودتر لايحه جديد هواپيمائي كشوري را كه با پيشرفت و توسعه بهرهداري از فرودگاهها وازدياد خطوط هواپيمائي و شرائطي كه هواپيماهاي نوع جديد ايجاب مينمايند مطابقت داشته باشد بضميمه آئيننامههاي مربوط تهيه و بدولت تسليم نمايد.
هـ ) هزينه كليه خدماتي كه هواپيمائي كشور براي دستگاهها و شركتهاي دولتي انجام ميدهد از طرف اين مؤسسات به هواپيمائي كشوري پرداختخواهد گرديد.
اعتبارات عمراني فصل حمل و نقل و ارتباطات در برنامه چهارم
14 - در برنامه چهارم مبلغ 80 ميليارد ريال به بخش ارتباطات اختصاص داده شده است.
-جدول زير بندهاي مختلف بخش ارتباطات و هزينههاي تقريبي هر يك را به تفكيك نشان ميدهد:
جدول توزيع اعتبارات فصل حمل و نقل و ارتباطات
در برنامه چهارم
(ارقام به ميليون ريال)
شماره بند
-عنوان بند
اعتبار
1
راههاي اصلي اسفالته
35450
2
راههاي فرعي ( استاني منطقه و روستائي)
15550*
3
راه آهن
16000
4
بنادر
6800
5
فرودگاهها
5400
6
هواشناسي
600
8
آزمايشگاه فني و مكانيك خاك
100
جمع
80000
* از مجموع اعتبار فوق مبلغ 625 ميليون ريال براي ساختمان 2500 كيلومتر راه خاكي روستائي تخصيص داده خواهد شد.
فصل يازدهم
مخابرات
هدفهاي كلي مخابرات در برنامه چهارم
1 - هدفهاي اصلي برنامه چهارم مخابرات بشرح زير ميباشد:
الف ) سرويسهاي تلفني، تلگرافي و پستي بنحوي توسعه داده خواهد شد كه حتيالامكان مقدار عرضه با حجم تقاضا برابر گردد.
ب ) كيفيت خدماتي كه در دسترس مردم قرار ميگيرد طوري باشد كه از نظر سرعت، درجه اطمينان و اعتماد جلب رضايت متقاضيان را بنمايد تاحداكثر بهرهبرداري از اين سرويس ها حاصل گردد.
ج ) شبكه راديوئي و تلويزيوني كشور جهت تأمين استفاده حداكثر مردم از برنامههاي آموزشي اجتماعي، اقتصادي، هنري و تفريحي و رسانيدن صداي راديو به ممالك خارجه جهت شناساندن ايران و پيشرفتهاي آن توسعه يابد و تقويت گردد.
هدفها و برنامههاي مشخص
2 - تلفن شهري - پيشبيني ميگردد كه جمعاً تعداد 300 هزار شماره تلفن طي دوران برنامه چهارم بشرح زير نصب و مورد بهره برداري قرار گيرد:
- توسعه شبكه تلفن خودكار تهران 000/140 شماره
- تأسيس تلفن خودكار در 34 شهرستان وتوسعه در 23 شهرستان 000/150 شماره
- تعويض شمارههاي فرسوده در مراكز موجود تهران 000/10 شماره
جمع 000/300 شماره
با اجراي اين برنامه و با احتساب 240 هزار شماره تلفنهاي موجود تعداد كل شمارههاي تلفن در پايان برنامه چهارم بالغ بر 530 هزار شماره خواهدگرديد كه در نتيجه تعداد شمارههاي تلفن براي هر هزار نفر از 9 شماره تلفن در پايان برنامه سوم به 4/17 شماره در پايان برنامه چهارم خواهد رسيد.
3 - تلفن و تلگراف بين شهري - هدف برنامه بخش مخابرات در مورد تلفن و تلگراف بين شهرها خودكار كردن تلفن (مشترك به مشترك) و خودكاركردن مبادله تلگراف (مركز به مركز و مشترك به مشترك) ميباشد. بدين منظور توسعه شبكههاي مخابراتي كشور بصورت زير پيشبيني ميگردد:
الف ) ايجاد شبكه اصلي از طريق اتصال شبكه «مايكروويو» كل كشور به شبكه سرتاسري و شبكه «مايكروويو» اصفهان - شيراز.
ب ) ايجاد شبكه فرعي از طريق شبكههاي «مايكروويو» و يا كابل زير زميني با ظرفيت مناسب جهت اتصال نقاطيكه در مسير شبكه اصلي واقع نبوده و داراي اهميت اقتصادي ميباشد در انتخاب اين مسيرها نه تنها پوشش كليه شهرهاي درجه 2 و 3 منظور گرديده بلكه سعي شده است كه ضمن تأمينمدار كافي جهت ساعات پركار از طريق مسيرهاي مختلف و يا اتصال به شاهراههاي ارتباطي كشور مدار مسدود مخابراتي تشكيل گردد كه در صورتيكه يكي از ايستگاه هاي شبكه اصلي يا شبكه فرعي بعللي از كار بيافتد ارتباط مراكز مبداءِ و مقصد آن مسير قطع شود اين دو مركز بتوانند ارتباط خود را از طريق مسير ديگر تأمين بنمايند.
ج - ايجاد شبكههاي فرعي از طريق سيمكشي هوائي و دستگاههاي بيسيم براي گسترش و توسعه شبكههاي فوق و اتصال آنها بشهرهاي كمجمعيت كه برنامه سيمكشي هوائي جهت ايجاد تلفن كارير يا نصب دستگاههاي بيسيم با قدرت كم تنظيم گرديده است.
4 - تلفن و تلگراف با خارج از كشور - برنامههائيكه جهت توسعه و بهبود مخابرات بينالمللي تنظيم گرديده بشرح زير ميباشد:
الف - با تأسيس يك ايستگاه زميني جهت بهرهبرداري از شبكه مخابراتي اقمار مصنوعي در نظر است كه در ابتداءِ با 24 كانال تلفني ارتباط مستقيم با 5 كشور اروپاي غربي و با ايالات متحده امريكا برقرار گردد.
همچنين كانالهاي مورد لزوم جهت تأمين احتياجات تلگرافي و تلكس نيز پيشبيني شده است.
ب - نصب 2 دستگاه بيسيم تلفني (جمعاً 4 كانال) و 4 دستگاه فرستنده تلگرافي (جمعاً 16 كانال) جهت استقرار شبكه مخابراتي با ممالك آسيائي واروپائي شرقي پيشبيني شده است.
ج - در نظر است به مدارات سيستم «مايكروويو» سرتاسري 30 كانال تلفني و 34 كانال تلگرافي جهت تأمين احتياجات مخابراتي كشور با كشورهاي تركيه و پاكستان و اتصال ممالك آسياي مركزي به شبكههاي مخابراتي اروپاي شرقي و غربي افزوده شود.
5 - پست - هدف برنامه پست عبارت است از:
الف - گسترش خدمات پستي در مراكز استانها و شهرستانها.
ب - تأسيس سرويس پستي مالي شامل بيمه مرسولات پستي و صندوق پسانداز و بروات پستي.
ج - توسعه پست در مناطق روستائيكه داراي لااقل يكصد نفر جمعيت باشند.
د - تسريع در امور توزيع بطوريكه روزانه دو توزيع در شهرهاي عمده و يك توزيع در ساير شهرستانها انجام گيرد و مدت تسليم يك مرسوله به پست و تحويل آن به گيرنده از 24 ساعت در مراكز عمده و از پنج روز در ساير نقاط كشور تجاوز ننمايد.
6 - راديو - برنامه تقويت شبكههاي راديوي كشور بر مبناي دو هدف زير تنظيم گرديده است:
الف - پوشش كليه نقاط كشور بطور شبانهروزي و رساندن صداي ايران به ممالك همجوار كشورهاي خاورميانه، آسياي مركزي، شمال افريقا و اروپا.
ب ) تقويت راديوهاي شهرستانها براي پخش برنامههاي محلي و برنامههاي خارجي جهت ممالك همجوار و سعي در بهبود كيفيت برنامهها.
در برنامه چهارم توسعه شبكه راديوئي كشور بصورت زير پيشبيني گرديده است:
الف ) نصب يكدستگاه فرستنده 250 كيلوواتي موج كوتاه در تهران.
ب ) تكميل دو دستگاه فرستنده هر يك 1000 كيلوواتي موج متوسط در مركز.
ج ) نصب دو دستگاه فرستنده 250 كيلوواتي (جمعاً 500 كيلو وات) موج متوسط براي راديو اهواز.
د ) نصب دو دستگاه فرستنده 250 كيلوواتي (جمعاً 500 كيلو وات) موج متوسط براي راديو مشهد.
هـ ) نصب پنج دستگاه فرستنده 10 كيلوواتي موج متوسط در شهرهاي كرمان - سنندج –
گرگان - ساري و رضائيه.
در نتيجه جمع قدرت فرستندههاي راديوئي كشور در آخر برنامه چهارم به 4840 كيلو وات افزايش خواهد يافت.
7 - تلويزيون - برنامههاي زير جهت توسعه شبكه تلويزيوني كشور پيشبيني گرديده است:
الف ) تأسيس مركز بزرگ راديو، تلويزيون در تهران جهت تمركز كليه استوديوهاي توليد و تهيه برنامههاي راديوئي و تلويزيوني براي (پخش در مراكزتهران و شهرستانها).
ب ) احداث مركز تلويزيون برنامه در آبادان براي پوشش نقاط استان خوزستان و اطراف خليج فارس.
ج ) ايجاد مركز تلويزيون و توليد برنامه در رشت كه با نصب آنتن مرتفع و احداث ايستگاههاي رله نقاط بيشتري از شمال كشور كه از نظر جهانگردي وتمركز جمعيت حائز اهميت ميباشد از برنامههاي آن استفاده نمايند.
د ) علاوه بر دو مركز رشت و آبادان چهار مركز فرستنده تلويزيون و برنامه منتهي با حجم كوچكتري براي تبريز، مشهد، شيراز و منطقه خليج فارس درنظر گرفته شده است.
هـ ) در برنامه چهارم براي شهرهاي اصفهان، اهواز، كرمانشاه، كرمان و گرگان فرستنده تلويزيون نصب خواهد شد كه داراي مركز توليد برنامه نبوده و ازبرنامههاي ضبط شده تهران و شهرستان هاي ديگري كه داراي مركز توليد برنامه هستند استفاده خواهند نمود.
سياستهاي اجرائي
8 - جهت تأمين هدف هاي مخابرات طي برنامه چهارم و اجراي سريع و رضايت بخش برنامههائيكه فوقاً بآنها اشاره شده سياست هاي زير مورد عمل قرارخواهد گرفت:
الف ) ب. ت. ب. تغييرات قابل توجهي كه در سيستمهاي مخابراتي خدمات پستي و راديوئي طي برنامه چهارم بوجود خواهد آمد تجديد نظر كلي درسازمان هاي مربوطه بشرح زير انجام خواهد شد:
1 - ايجاد سازمان تلفن و تلگراف تحت نظر وزارت پست و تلگراف و تلفن كه در آن تمام فعاليت هاي تلفني (تلفن شهري - بين شهري و يا خارج ازكشور) و تلگرافي كشور متمركز گرديده و ضمناً سازمان مزبور از نظر مالي، اداري و فني مستقل بوده و بر طبق اصول بازرگاني تحت نظر مديريت واحدانجام وظيفه نمايد.
2 - تمركز امور پستي در يك سازمان تحت نظارت وزارت پست و تلگراف و تلفن.
3 - تمركز امور مربوط به تأسيس، بهرهبرداري و نگهداري فرستندههاي شبكه راديوئي كشور در يك سازمان تحت نظر وزارت اطلاعات.
ب ) دريافت وديعه تلفن از وزارتخانهها و مؤسسات دولتي و سازمان هاي وابسته بدولت مانند ساير متقاضيان. و تجديد نظر در نرخ فعلي تلفن و تلگراف با توجه به بعد مسافت و زمان مكالمه و تعيين نرخ هاي متفاوت براي ساعات مختلف شبانهروز بمنظور حداكثر استفاده از سرويس هاي خودكار تلفن وتلگرافي.
ج ) تجديد نظر در نرخ هاي تلفن و تلگراف با خارج از كشور بر اساس مذاكرات و موافقت هاي بينالمللي.
د ) تجديد نظر در قوانين پستي ايران با توجه بموافقتنامههاي بينالمللي.
هـ ) تدوين مقررات لازم جهت گسترش سيستم كارمزد بگيري.
و ) انجام كدبندي و تقسيمبندي پستي در كليه كشور بمنظور تسهيل و افزايش سرعت در توزيع پاكات و اعانات پستي.
ز ) اتخاذ تدابير لازم جهت الغاي خدمات مجاني پست.
اعتبارات عمراني مخابرات در برنامه چهارم
9 - جهت اجراي برنامههاي فوقالذكر جمعاً اعتباري معادل 29 ميليارد ريال مورد احتياج خواهد بود كه 670/8 ميليون ريال آن از منابع شركت سهامي تلفن ايران و 300/20 ميليون ريال از محل اعتبارات عمراني كشور تأمين خواهد گرديد (طبق جدول زير)
جدول توزيع اعتبارات فصل مخابرات در برنامه چهارم
(ارقام به ميليون ريال)
شماره بند
-عنوان بند
اعتبارات برنامه چهارم عمران
1
تلفن وتلگراف
14500
2
پست
1500
3
ايجاد مراكز مخابرات و پست
1200
4
راديو
1200
5
تلويزيون
1900
جمع
300/20
فصل دوازدهم
عمران و نوسازي دهات
هدف ها و برنامههاي مشخص عمران دهات در دوران برنامه چهارم (منسوخه 10ˏ11ˏ1400)
1 - هدف كلي: هدف كلي اين برنامه تعميم عدالت اجتماعي و توزيع ثمرات رشد و توسعه اقتصادي كشور بين روستائيان از طريق آباداني دهات وايجاد تأسيسات همگاني وتأمين و تسهيل وسائل رفاه زندگي روستائيان و آماده كردن دهات براي همگاني با تحولات و پيشرفتهاي سريع اقتصادي ميباشد.
2 – هدفها و برنامههاي مشخص: هدفهاي مشخص اين برنامه آباد كردن دهات و بهبود شرايط زندگي روستائيان و سالمسازي محيط دهات و تسهيلحيات خانوادگي دهقانان و نوسازي روستاها از طريق اقدامات زير ميباشد:
الف ) تشويق روستائيان بشركت در كارهاي دستهجمعي و سرمايهگذاريهاي فردي و اجراي اصل خودياري و خودكاري آنان و ايجاد حس اعتماد وشوق و مشاركت در امور عمومي از طريق توسعه و تقويت انجمنهاي دهات.
ب ) اعطاي كمك فني و مالي بروستاها جهت ايجاد تأسيسات عمومي و بهسازي دهات و تسهيل زندگي خانوادگي روستانشينان.
ج ) راهنمائي انجمنهاي دهات جهت حسن اداره آنها و تعليم چگونگي اداره و استفاده صحيح از تأسيسات همگاني دهات.
د ) نوسازي دهات در قطبهاي كشاورزي.
خط مشيها و سياستهاي اجرائي (اصلاحي 10ˏ11ˏ1400)
3 - متمركز ساختن تمام فعاليتهاي روستائي در يك دستگاه و تأمين كادر و وسائل لازم.
6 - اهتمام در وصول دو درصد عمراني دهات و بررسي لازم بمنظور افزايش آن جهت تأمين امكانات مالي بيشتر.
7 - تهيه معيارهاي تأسيسات بهداشتي و نقشههاي استاندارد و مشخصات فني خانههاي روستائي.
اعتبارات عمراني و نوسازي دهات در برنامه چهارم (منسوخه 10ˏ11ˏ1400)
8 - با برآوردهائي كه شده سهم بخش عمومي اجراي اين برنامه در حدود دو سوم جمع كل اعتبار بمبلغ 9100 ميليون ريال و سهم خودياريروستائيان و انجمن دهات يكسوم بمبلغ 4315 ميليون ريال و بشرح جدول زير پيشبيني گرديده است.
اعتبارات عمراني فصل عمران و نوسازي دهات
شماره بند
-عنوان بند
از محل اعتبارات عمراني
سهم دهات
جمع
1
تأمين آب مشروب
3500
1475
4975
2
تأسيسات بهداشتي روستا
3300
1540
4840
3
بهسازي محيط و خانههاي روستائي
1300
1300
2600
4
احداث خانههاي نمونه و وام مسكن
1000
ـ
1000
جمع
9100
4315
13415
فصل سيزدهم (منسوخه 10ˏ11ˏ1400)
عمران شهري
هدف كلي برنامه چهارم عمران شهري
1 - هدف كلي برنامه چهارم عمران شهري ضمن ادامه و تكميل عمليات ناتمام برنامه سوم و تأمين اهم احتياجات روز افزون عمراني شهرهاي كشور درمحدوده طرحهاي جامع شهري و با توجه خاص به مقتضيات عمران منطقهاي عبارت خواهد بود از تجهيز شهرداريها از لحاظ كادر و اصلاح سازمان وروشهاي مالي و اداري و خدماتي و كمك باجراءِ برنامههاي عمراني و تأسيساتي شهري و همچنين برقراري سيستم صحيح شهرسازي و تقويت كادرشهرساز و اداره فني تأسيسات شهري براي كشور.
هدف مشخص
2 - هدفهاي مشخص برنامه چهارم عمران شهري را بشرح زير ميتوان خلاصه كرد.
الف - تجهيز شهرداريها از طريق:
1 - ايجاد يك مركز اصلي و دوازده مركز فرعي آموزشي بمنظور تربيت كادرهاي موجود و كادرهاي جديد اعم از اداري و فني براي شهرداريها و تهيه وتربيت كادر آموزشدهنده براي آن مراكز.
2 - اصلاح وضع استخدامي شهرداريها و تأمين موجبات اجراءِ مقررات جديد استخدامي شهرداريها و كمك به تهيه كادر فني مورد نياز دفاترمهندسي شهرداريها در مراكز استانها و فرمانداريهاي كل.
3 - اصلاح روشهاي مالي و اداري و خدماتي شهرداريها.
ب ) تهيه طرحهاي جامع شهري و پروژههاي فني و مقررات اجرائي مربوط بشرح زير:
1 - تهيه طرح جامع براي شهرهاي مهم با رعايت اولويت و توجه بموقعيت اقتصادي آنها از طريق شورايعالي شهرسازي.
2 - تهيه نقشههاي راهنماي شهري براي شهرهاي كوچك و همچنين تهيه پروژههاي اجرائي طرحهاي جامع براي شهرهاي بزرگ از طرف دفاتر فني شهرداريها در مراكز استانها.
3 - تقويت مراكز آموزش شهرسازي.
4 - تقويت شورايعالي شهرسازي و دبيرخانه آن بمنظور تهيه و بتصويب رساندن مقررات شهرسازي و اعمال نظارت بيشتر با همكاري وزارت كشور و وزارت آباداني و مسكن.
ج ) عمران شهرها از طريق:
1 - توسعه تأسيسات موجود لولهكشي آب.
2 - لولهكشي آب در شهرهائي كه تا كنون فاقد اين تأسيسات هستند.
3 - تكميل اجراي طرحهاي ناتمام عمران شهري.
4 - ايجاد تأسيسات فاضل آب در موارد ضروري و با رعايت اولويت.
5 - اجراي طرحهاي حفاظتي (سيلبند و سيلگير و تأسيسات آتشنشاني) در موارد لزوم.
خط مشيها و سياستهاي اجرائي
3 - خط مشيها جهت اصلاح و تجهيز شهرداريها بقرار زير ميباشد.
الف ) ايجاد يك واحد سازماني مجهز در وزارت كشور بمنظور مطالعه در امور استخدامي و طبقهبندي مشاغل در شهرداريها بطور مستمر و تأمين موجبات اعمال ترتيبات متحدالشكل استخدامي در كليه شهرداريهاي كشور.
ب ) تجهيز دستگاه اداري و مالي و توسعه امكانات مالي شهرداريها.
ج - تشكيل و تجهيز دستگاه فني و طرحريزي براي شهرداريهاي عمده بمنظور اينكه اقدامات جاري آنها مبتني بر برنامهها و طرحهاي مطالعه شده باشد.
د ) تقويت و تجهيز دفاتر فني شهرداريها در مراكز استانها و فرمانداريهاي كل خصوصاً جهت تأمين خدمات فني براي طرحهاي كوچك عمراني و ازجمله تهيه يا اجراي طرحهائي كه شهرداريها رأساً عمل ميكنند و نيز جهت تهيه نقشههاي راهنما براي شهرهاي كوچك و پروژههاي اجرائي طرحهاي جامع براي شهرهاي بزرگ.
4 - خط مشيها و سياستهاي اجرائي مربوط بايجاد تأسيسات شهري و عمران شهرها بشرح زير است:
الف ) در مورد طرحهاي در حال اجرا اصل كلي بر اين خواهد بود كه تعهدات ناشي از آن و نيز طرحهائي كه قرارداد آنها با شهرداريها مبادله گرديده باهمان معيارها و ضوابط معمول در برنامه سوم اجرا گردد.
معذلك در موارديكه تباين اساسي با سياستهاي برنامه چهارم مشاهده شود تغييراتي متناسب با آن سياستها در طرح ها داده خواهد شد.
ب ) براي اجراي طرحهاي جديد و بمنظور تمركز امور استقراضي شهرداريها و اينكه اعطاءِ وام بآنها بر اساس مطالعات كافي در مورد امكان بازپرداخت اقساط آن صورت گيرد و كليه كمكهاي اعطائي بشهرداريها از مجراي واحدي انجام شود اقدام بتشكيل صندوقي بنام صندوق عمرانشهري در بانك ملي ايران خواهد شد.
صندوق عمران شهري با استفاده از سرمايه و امكاناتي كه از طرف سازمان برنامه و وزارت كشور و خود شهرداريها در اختيار آن قرار خواهد گرفت نه فقط وام مورد احتياج شهرداريها را براي اجراءِ طرحهاي عمراني باختيار آنها خواهد گذارد بلكه شهرداريها را در طرز استفاده از وام و كيفيت تأمين وجوه لازم براي باز پرداخت اقساط آن راهنمائي خواهد نمود.
ج ) پرداخت وام و كمكهاي بلاعوض براي ايجاد تأسيسات شهري طبق آئيننامه خاصي بعمل خواهد آمد كه در آن عوامل مختلف از قبيل نوع طرح محل اجرا و امكانات مالي و اداري شهرداريها در نظر گرفته خواهد شد.
5 - خط مشيها در مورد تهيه طرحهاي جامع شهري بقرار ذيل خلاصه ميشود.
الف ) مطالعات جهت تهيه طرحهاي جامع بايد تصويري روشن و دقيق از خصوصيات جمعيت، فعاليتهاي اقتصادي و ميزان درآمد سرانه بدهد و ضمناً ساير مقتضيات اجتماعي با نظر كارشناسان اقتصادي و اجتماعي و شهرسازي مطالعه و مورد توجه قرار گيرد.
ب ) در انتخاب شهرها جهت تهيه طرحهاي جامع حق تقدم بشهرهائي داده ميشود كه بيش از شهرهاي ديگر مهاجرپذير بوده و در برنامه عمران منطقهاي جزءِ قطبهاي آينده توسعه منظور شدهاند.
ج ) براي اينكه موجبات اجراءِ طرحهاي جامع شهري و پروژههاي فني مربوط به آنها از هر جهت فراهم گردد ضرورت خواهد داشت كه با تصويب قانون شهرسازي و مقررات و آئيننامههاي مربوطه كليه موانع بر طرف گردد.
اعتبارات عمراني شهري در برنامه چهارم
6 - توزيع اعتبارات عمراني بين سه برنامه اصلي عمران شهري بشرح زير خواهد بود.
(ارقام به ميليون ريال)
شماره بند
-عنوان بند
از محل درآمد شهرداريها و درآمدهاي اختصاصي وزارت كشور
از محل اعتبارات عمراني برنامه چهارم
جمع
1
آموزش و بهبود مديريت شهرداريها
480
400
880
2
احداث و تكميل تأسيسات عمراني شهرها
10200
6150
16350*
3
طرحهايجامعشهري
ـ
450
450
جمع
10680
7000
17680
* از اين مبلغ 2650 ميليون ريال جهت تأمين سرمايه صندوق عمران شهري اختصاص خواهد يافت كه 1000 ميليون ريال از محل بودجه عمراني و 1000 ميليون ريال از محل درآمد شهرداريها و در آمد هاي اختصاصي وزارت كشور و 650 ميليون ريال بصورت وام توسط سازمان برنامه از محل بودجه عمراني تأمين خواهد گرديد.
فصل چهاردهم
ساختمان و مسكن
هدفهاي كلي ساختمان و مسكن در برنامه چهارم
1 - ب. ت. ب. پيشبيني افزايش جمعيت شهري بميزان 5/2 ميليون نفر طي دوره برنامه چهارم هدف برنامه تهيه مسكن عبارت از ساختمان حدود يكصد و ده واحد مسكوني جديد براي هر يكهزار جمعيت اضافي (بعبارت ديگر در حدود 275 هزار واحد مسكوني جديد) است كه حدود 250هزار آنرا بخش خصوصي و حدود 25 هزار آنرا بخش دولتي بنا خواهد كرد.
اين ارقام خانهسازي در بخشهاي عمده صنعتي (چون صنايع نفت - ذوب آهن- پتروشيمي و صنايع بزرگ ديگر) و همچنين طرحهاي عمده كشاورزي و خانهسازي در دهات را كه هر يك در برنامه بخش خود مذكور است توسط مؤسسات مربوط رأساً انجام خواهد گرفت شامل نميشود.
پيشبيني ميشود كه در پايان برنامه چهارم تعداد اطاق در هر واحد مسكوني به 5/2 افزايش يابد و باين ترتيب از لحاظ كيفيت در امر مسكن بهبود حاصل گردد.
2 - هدف ديگر تأمين احتياجات دستگاههاي دولت تا حدود امكان از جهت ساختمانهاي مناسب اداري خواهد بود.
خط مشيها و سياستهاي اجرائي
3 - خط مشي ها و سياستهاي اجرائي در زمينه مسكن بقرار ذيل خواهد بود:
الف ) ايجاد شرايط مساعد جهت تجهيز سرمايههاي خصوصي در راه تأمين مسكن از طريق تقويت صندوقهاي پسانداز و وام مسكن و مؤسسات اعتباري ديگر و همچنين كمك به گروهها و شركتهاي سرمايهگذار در ايجاد مسكن بر طبق ضوابط خاص:
ب ) تأمين موجبات خانهسازي بوسيله صاحبان صنايع براي كارگران.
ج ) اولويت سرمايهگذاري دولت در تهيه خانههاي ارزان قيمت جهت طبقات كم درآمد و پاك كردن شهرهاي بزرگ از زاغهها و آلونكها و گودهايمسكوني.
د ) تشويق آپارتمانسازي و احداث مساكن جمعي.
هـ ) توجه بايجاد ارتباط نزديك بين ساختمان مسكن و امر شهرسازي در قالب طرحهاي جامع.
و ) نوسازي محلات قديمي و غير سالم در قالب طرحهاي جامع شهري.
ز ) نظارت دقيقتر در صدور پروانههاي ساختماني جهت الزام خانهسازان برعايت فرمهاي مسكن و تأمين تأسيسات ضرورت در خانهها و انطباق بااصول شهرسازي و همچنين وضع مقررات جهت تجديد ساختمانهاي فرسوده و غير بهداشتي.
ح ) مطالعه و بررسي در مورد نوع و سبك معماري و همچنين در مورد مصالح ساختماني مورد نياز براي هر منطقه از كشور.
ط ) مقدم داشتن ايجاد خانههاي سازماني در مناطق مرزي و نقاطي كه گرفتار مضيقه شديد مسكن هستند و سرمايهگذاري خصوصي در امر تهيه مسكن در آنها صورت ميگيرد و همچنين جهت تأمين احتياجات كادرهاي انتظامي كشور.
ي ) بررسي بمنظور تنظيم مقررات لازم در مورد نحوه بهره برداري و نگهداري صحيح از خانههاي سازماني.
ك ) رعايت تناسب خانههاي سازماني با وضع مأموراني كه در آنها بايد سكونت كنند و حل مسئله مالكيت زمين در بعضي موارد و همچنين بر طرف نمودن دشواري ارتباطات و تسهيلات شهري.
4 - خط مشيها و سياستهاي اجرائي در زمينه ساختمانهاي دولتي بشرح زير خواهد بود.
الف ) تمركز كليه امور اجرائي ساختماني در وزارت آباداني و مسكن.
ب ) تطبيق ساختمانهاي دولتي با شرايط محلي و كيفيت وظايفي كه دستگاههاي مختلفه دولتي بعهده دارند و تمركز ادارات دولتي در سطح بخش حتيالمقدور در يك ساختمان.
ج ) تهيه نقشههاي نمونه با توجه بشرائط جغرافيائي - اقليمي - طبيعي نقاط مختلف ايران جهت ساختمانهائي نظير مدارس - درمانگاهها - بيمارستانها - ادارات دولتي و غيره از طرف وزارت آباداني و مسكن.
د ) تشويق سرمايهگذاري خصوصي جهت ايجاد مدارس و ابنيه دولتي مورد نياز كه يا باجازه طولاني در اختيار سازمانهاي دولتي گذارده ميشود و يااز طريق باز پرداخت اقساط با بهره متناسب بتملك دولت در خواهد آمد.
هـ ) تقدم ساختمانهاي دولتي در شهرستانهاي كوچك و بخشها كه امكان سرمايهگذاري خصوصي در آنها كمتر است.
اعتبارات عمراني ساختمان و مسكن در برنامه چهارم
5 - جهت اجراي برنامه فوقالذكر جمعاً اعتباري معادل 23 ميليارد ريال مورد نياز خواهد بود كه توزيع آن بشرح ذيل پيشبيني ميشود:
الف - احداث و تكميل ساختمانهاي دولتي
16107 ميليون ريال
1 - تكميل طرحهاي ناتمام برنامه سوم
2310 « «
2 - ساختمانهاي مورد نياز ارتش
11000 « «
3 - ساختمانهاي جديد دولتي
2797 « «
ب – مسكن
3993 « «
1 - خانههاي سازماني
3360 « «
2 - خانههاي ارزان قيمت
633 « «
ج -وامهاي ساختماني از طريق بانك رهني
2900 « «
جمع كل
23000 « «
6 - علاوه بر اعتبارات فوق وزارت آباداني و مسكن از محل منابع مالي كه در اختيار سازمان مسكن است در حدود 400 ميليون ريال براي ايجاد برخياز ساختمانهاي ضروري دولتي در دوران برنامه چهارم سرمايهگذاري خواهد نمود.
فصل پانزدهم
آموزش و پرورش
هدف كلي برنامه چهارم آموزش و پرورش
1 - هدف كلي برنامه چهارم تعليم و تربيت توسعه سريع آموزش و پرورش كشور ضمن ايجاد تناسب بيشتر و تعادل بهتر بين سطوح و اجزاءِ انواع آموزش و پرورش و بهبود كيفيت آن و همچنين برقرار كردن تطابق و توافق بيشتر ميان نظام آموزشي كشور و احتياجات متنوع و رو بافزايش نيرويانساني در بخشهاي مختلف توليدي و اجتماعي و فرهنگي است.
بر اين اساس اجراي نظام جديد آموزش و پرورش در برنامه چهارم منظور گشته و ضمناً پيشبينيهاي كمي و كيفي مربوط به سطوح مختلف آموزشينيز ب. ت. ب. نيازمنديهاي نيروي انساني ماهر در اقتصاد و اجتماع ايران بعمل آمده است.
هدفها و برنامههاي بخش
2 - در زمينه تعليمات كودكستاني، هدف عبارت از بهبود اين نوع آموزش است. توسعه تعليمات كودكستاني در برنامه چهارم تماماً بر عهده بخش خصوصي خواهد بود و پيشبيني ميشود كه شماره كل نوآموزان كودكستاني در پايانبرنامه مذكور به متجاوز از 20 هزار نفر بالغ گردد.
طي برنامه چهارم نقش دولت در اين زمينه محدود به آن خواهد بود كه وسائل ايجاد امكانات و بهبود مهارت مربيان كودكستاني موجود را فراهم آورد.ضمناً مربيان كودكستاني آينده توسط چند مؤسسه آموزش خصوصي در سطح فوق متوسطه تربيت خواهند گرديد.
3 - در آموزش ابتدائي هدف عبارت از افزايش نسبت دانشآموزان دبستاني از9/2 ميليون نفر به 7/3 ميليون نفر است بطوريكه در حدود 93 درصد كودكان واجبالتعليم در شهرها و 55 درصد در روستاها بتوانند در برنامه چهارم بمدارس ابتدايي راه يابند. از تعداد فوق سالانه بين 320 الي 360هزار نفر از تعليمات 8 هزار نفر سپاهيان دانش بطور متوسط برخوردار خواهند گشت.
4 - دوره راهنمايي تحصيلي در برنامه چهارم تأسيس خواهد شد و در پايان برنامه در حدود 872000 نفر در دوره مذكور به تحصيل اشتغال خواهند داشت.(*)
*>>پاورقي: تأسيس اين دوره موكول به پس از تعميم نظام جديد آموزش و پرورش در سطح دبستان خواهد بود<<.
5 - در حدود 376 هزار نفر در پايان برنامه چهارم در دوره متوسطه نظري بتحصيل اشتغال خواهند داشت. از تعداد دانشآموزان جديد دوره متوسط نظري حدود 20 درصد توسط دبيرستانهاي دولتي و هشتاد درصد توسط مدارس ملي تربيت خواهند شد
6 - آموزش حرفهاي و نظري مختلط و مدارس جامع: در طول برنامه چهارم آموزش مختلط نظري و حرفهاي ( خصوصاً حرفههاي خدماتي مورد نياز) در دبيرستانهاي عمومي معمول گرديده و همچنين آموزش در مدارس جامع (شامل انواع رشتههاي نظري و علمي و فني) جمعاً شامل 80 هزار نفردانشآموزان متوسط خواهد شد. اين نوع آموزش بيشتر بمنظور رفع نيازمنديهاي كشور در كادر حد وسط بخش خدمات ايجاد ميشود.
7 - با توجه باينكه بعلت گرايش صنعتي شديد برنامه چهارم تعليمات فني و حرفهاي طي برنامه مذكور اولويت خاصي خواهد داشت كوشش درسوق دادن بيشتر دانشآموزان بسوي رشتههاي فني و حرفهاي مورد نياز ضروري است.
بر اين اساس هدف آموزش طويلالمدة در مدارس فني و حرفهاي صنعتي و كشاورزي عبارت خواهد بود از افزايش تعداد هنرجويان از 17 هزار نفر درپايان برنامه سوم به 50 هزار نفر در پايان برنامه چهارم اين تعداد شامل دورههاي مقدماتي و دوره كامل آموزش فني و حرفهاي ميباشد.
8 - تربيت معلم - در طول برنامه چهارم جهت تأمين نيازمنديهاي محصلين جديد در سطوح مختلف آموزشي بشرح زير نياز بمعلم و كادر آموزشي جديد دارد:
در آموزش ابتدائي 35700 نفر
دوره راهنمائي 10826 نفر(1)
1>>پاورقي: در اين دوره جمعاً نياز به 36096 نفر معلم است كه 8000 نفر از سازمان آموزشي دبستانها و 17270 نفر از سازمان دبيرستانهاي فعليتأمين و بقيه كه 10826 نفر است از طريق استخدام معلمان جديد تأمين ميشود.<<
دوره متوسطه نظري 7540 نفر(2)
2>>پاورقي: رجوع شود به بند 5.<<
دوره مختلف نطري[نظري] و حرفهاي 2670 نفر
دوره حرفهاي و فني 2480 نفر
ضمناً احتياجات آموزش دانشگاهي از لحاظ كادر جديد در حدود يكهزار نفر پيشبيني ميگردد.(3)
3>>پاورقي: اعتبارات تربيت معلم جز و هزينههاي جاري مربوط به هر سطح آموزشي منظور گرديده است<<.
9 - در برنامه مبارزه با بيسوادي هدف عبارت از افزايش نسبت باسوادي ميان گروه سني 45 - 10ساله از 35 درصد در پايان برنامه سوم به 60 در پايان برنامه چهارم خواهد بود تعداد باسوادان جديد طي برنامه چهارم بالغ بر 4400000 نفر خواهد بود كه2400000 نفر آنان از طريق تعليمات ابتدائي و سپاه دانش با سواد ميشوند و بقيه كه دو ميليون نفر ميباشند از طريق مبارزه با بيسوادي باسواد خواهندشد پيشبيني مي گردد كه ريشهكني بيسوادي طي دو دورة برنامه عملي گردد.
10 - در آموزش عالي ضمن بهبود كيفيت آموزش عالي در برنامه چهارم كشور ازدياد تعداد دانشجويان از طريق تأسيس رشتههاي مورد نياز جديد وهمچنين استفاده كامل از ظرفيت دانشگاه هاي مربوط مورد نظر ميباشد.
در پايان برنامه سوم تعداد كل دانشجويان باستثناي مدارس عالي اختصاصي وزارتخانهها و دستگاههاي دولتي در حدود 37500 نفر تخمين زده ميشود. هدف برنامه چهارم رساندن اين تعداد به حدود 60000 نفر يعني نسبت افزايشي بميزان 60 درصد خواهد بود.
توزيع دانشجويان بنحوي خواهد بود كه در حدود 55 درصد آنها در رشتههاي علمي و فني و صنعتي و 45 درصد ديگر در ساير رشتهها تحت تعليم وتربيت قرار گيرند.
11 - علاوه بر فعاليتهاي آموزش حرفهاي كارگران بزرگ سال و ايجاد مهارت و يا تجديد و تكميل مهارت كه توسط بخش خصوصي صورت ميگيرد وبايد تدابيري در تنظيم و توسعه و تقويت آن از طرف دولت اتخاذ گردد بخش عمومي نيز طي برنامه چهارم كوششهاي وسيعي در اين زمينه خواهد نمود كه قسمتي از آن در طرحهاي جديد صنعتي چون ذوب آهن و پتروشيمي منظور شده است. پيشبيني ميشود كه در حدود 18 هزار نفر كارگر وتكنيسين از طريق طرحهاي جديد صنعتي تعليم يابند كه احتياجات مالي آن در طرحهاي مزبور در فصلهاي ذيربط منعكس و منظور گرديده است وقسمت ديگر توسط وزارت كار در 4 مركز آموزش موجود كه بايد ظرفيت پذيرش آنها افزايش يابد و نيز در 4 مركز تعليماتي جديد التأسيس انجام خواهد گرفت. در مراكز وزارت كار حدود 50000 نفر كارگر افزايش مهارت يا تغيير مهارت خواهند يافت و علاوه بر اين در حدود 36000 نفر از سربازان تعليمات كوتاه مدت فني و حرفهاي خواهند ديد كه قسمتي از آنان با داشتن سابقه حرفه بمقام كارگر ماهر ارتقاءِ خواهند يافت.
همچنين پيشبيني ميشود حدود 81 هزار نفر از تعليمات ضمن كار بخش خصوصي استفاده خواهند كرد.
12 - راديو و تلويزيون آموزشي - آموزش از راه راديو و تلويزيون در سطح تعليمات ابتدائي از طريق اعطاي گيرنده راديو در 18000 روستا كه داراي مدارس ابتدائي (عادي يا سپاهي) هستند جريان خواهد افتاد و در زمينه تعليمات سالمندان آموزش از راه راديو با ايجاد وسائل و تسهيلات آموزشي درمراكز تجمع كه در برنامه رفاه اجتماعي ذكر شده صورت خواهد گرفت پيشبيني ميشود كه در 150 روستاي بزرگ يا مراكز پخش اينگونه وسايل وتسهيلات بوجود آيد.
در آموزش از راه راديو و تلويزيون خاصه در سطوح متوسطه و عالي علاوه بر استفاده از تلويزيون عمومي از دستگاههاي گيرنده با مدار بسته نيز استفاده بعمل خواهد آمد و خصوصاً جهت آموزش علوم و فنون از اين وسيله جديد بهره برداري خواهد شد.
ضمناً جهت تسهيل و تعميم بيشتر آموزش علاوه بر اقدامات فوق برنامه تحصيل از راه مكاتبه نيز در برنامه چهارم مورد نظر و اقدام قرار خواهد گرفت.
13 - توسعه و ترويج تحقيقات علمي از هدفهاي برنامه چهارم آموزشي است بتحقيقات مختلف مخصوصاً پژوهشهاي مفيد بتوسعه اقتصادي اولويت داده خواهد شد و ميزان اعتبارات تحقيقاتي از حدود «چهل و پنج صدم درصد» توليد ناخالص ملي در حال حاضر متدرجاً بحدود 1 درصد افزايش خواهد يافت.
خط مشيها و سياستهاي اجرائي (اصلاحي 10ˏ11ˏ1400)
14 - [منسوخه شده است]
15 - در زمينه تعليمات ابتدائي لازم است در كليه دهاتيكه سپاهيان دانش به آنها اعزام شدهاند موجبات ايجاد مدارس دائم با كادر ثابت تعليماتيفراهم گردد. ضمناً جهت تهيه امكانات بيشتر براي دختران دانشآموز روستائي تدابير خاص از جمله تشكيل سپاهيان دانش دختر اتخاذ گردد.
16 - جهت تأسيس و اداره دوره راهنمائي وزارت آموزش و پرورش تشكيلات مخصوصي بوجود خواهد آمد.
17 - در زمينه تعليمات متوسطه توصيه ميشود كه انعطاف و تنوع بيشتري در برنامه دروس ملحوظ گردد و توجه خاص به وارد كردن رشتههايحرفهاي در مدارس متوسطه عمومي بصورتيكه منطبق با احتياجات كشور باشد مبذول شود.
ضمناً براي پارهاي از فارغالتحصيلان مرحله اول تعليمات عمومي كه نخواهند و يا نتوانند در دوره راهنمائي ادامه تحصيل دهند دورههاي يك يا دوساله تعليمات حرفهاي مقرر گرديده است. همچنين بدانشآموزان ممتاز وام يا بورس تحصيلي اعطا خواهد شد.
ب. ت. ب. خط مشيهاي مندرج در فصل پانزدهم از اصول و هدفهاي برنامه عمراني چهارم از نظر تربيت نيروي انساني مورد نياز كشور كه تأسيس آموزشگاههاي حرفهاي و هنرستانها مورد توجه خاص قرار گرفته است پس از پايان دوره راهنمائي در مقابل هر دبيرستان جديدي كه تأسيس ميگردد ويا اجازه تأسيس آن به بخش خصوصي داده ميشود، لااقل يك هنرستان يا آموزشگاه حرفهاي داير ميشود.
18 - در سازمان مدارس فني و حرفهاي بر طبق مصوبه شوراي تجهيز نيروي انساني تغييرات مطلوب عملي خواهد گرديد بنحويكه اين مدارس بصورت مراكز بزرگ تلفيق شده حرفهاي در آيد (شامل آموزشگاهها و هنرستانها و دورههاي كوتاه مدت ديگر و همچنين كلاسهاي شبانه) و توسط هيئتهاي امناءِ با شركت صاحبان صنايع محلي اداره شود باين ترتيب لازم است كه روابط نزديك بين آموزش حرفهاي فني از جهتي و سازمانهايتوليد و خدمات از جهت ديگر برقرار گردد. از جمله اين روابط برقراري نظام كارآموزي در صنايع است كه موجب آمادگي بيشتر دانشآموزان حرفهاي وفني جهت ورود بمشاغل فني ميگردد.
19 - هنرآموزان مدارس حرفهاي بنحوي تربيت خواهند شد كه وظائف تدريس دروس فني و عمليات كارگاهي را توأماً انجام دهند.
20 - آموزش فني و حرفهاي كشاورزي در واحدهاي عمده زير متمركز خواهد شد.
الف ) مراكز آموزش كشاورزي براي كارآموزي و آموزش حرفهاي و فني.
اداره مراكز آموزش كشاورزي از طريق هيئت امناءِ صورت خواهد گرفت و نمايندگان بخش خصوصي كشاورزي نيز در هيئت امناءِ شركت خواهندداشت.
ب ) مراكز كارآموزي سازمانهاي عمران منطقهاي
ج ) واحدهاي آموزشي كه در جنب واحدهاي توليدي يا تحقيقاتي يا نمايشي كشاورزي ايجاد شده يا خواهد شد براي كارآموزي و آموزش حرفهاي.
د ) واحدهاي آموزشي كه جنب پادگانهاي نظام ايجاد شده يا خواهد شد براي آموزش حرفهاي وسيع در سطح كشاورزي و يا كارگران كشاورزي وابسته به كشاورزي.
براي ايجاد هم آهنگي بين واحدهاي آموزشي مذكور و استفاده از امكانات كليه واحدها و سازمانهاي وزارت كشاورزي و سازمانهاي عمران منطقهاي براي امور آموزش كشاورزي شورائي برياست وزير يا معاون وزارت كشاورزي و عضويت مسئولين سازمانهاي مذكور ايجاد خواهد شد دبيرخانه فني اين شورا در وزارت كشاورزي بنام (سازمان آموزش كشاورزي) مسئوليت انجام امور اداري و فني و مالي مراكز آموزش كشاورزي را نيز عهدهدارخواهد بود.
21 - در مورد كادر آموزشي و فني و رفع نيازمندي مراكز آموزش كشاورزي در اين زمينه و ساير امور مربوط اقدامات زير بعمل خواهد آمد:
الف ) بين دانشكدههاي كشاورزي و مؤسسات تربيت دبير براي تربيت مربي دروس تخصصي كشاورزي همكاري نزديك برقرار خواهد شد.
ب ) اقدامات لازم براي تأمين حقوق و مزاياي كادر آموزشي و فني بعمل خواهد آمد.
ج ) دروس نظري فني كشاورزي توسط كساني كه عمليات كشاورزي مربوط را سرپرستي ميكنند تدريجي خواهد شد.
22 - شوراي تجهيز نيروي انساني بمنظور تعيين سياست پرورش نيروي انساني در كشور و ايجاد همآهنگي بين مؤسسات آموزشي حرفهاي و فني واتخاذ تصميم در مورد تأسيس رشتههاي جديد فني و حرفهاي تقويت خواهد شد.
23 - لازم است كه صاحبان صنايع خصوصاً صنايع بزرگ در امر آموزش كادر خود رأساً سرمايهگذاري نموده و در غير اينصورت به موجب قانونخاص در هزينههاي تعليمات حرفهاي و فني كشور بنحو مقتضي سهيم گردند و دولت نيز براي مؤسسات صنعتي كه داوطلب تربيت كادر اضافه براحتياج خود باشند تسهيلات و تشويق لازم فراهم نمايد.
25 - علاوه بر تعليمات حرفهاي وزارت آموزش و پرورش و وزارت كار و وزارت اقتصاد و وزارت كشاورزي، طي برنامه چهارم تعليمات اختصاصي حرفهاي ساير سازمانهاي دولتي كماكان بر عهده وزارتخانهها و دستگاههاي دولتي مربوط خواهد بود و شوراي تجهيز نيروي انساني بر آن نظارت كلي خواهد داشت.
26 - در سطح تعليمات عالي، اقدامات ضروري زير انجام خواهد شد:
الف - دعوت فارغالتحصيلان ممتاز ايراني در خارجه جهت تعليم در دانشگاههاي كشور و نيز اخذ تدابير لازم بمنظور كادر آموزشي تعليمات عالي توسط خود دانشگاهها.
ب - ايجاد امكانات اشتغال بامور تحقيقي در دانشگاهها يا كميتههاي وابسته بشوراي ملي تحقيقات علمي براي فارغ التحصيلان برجسته ايراني ازدانشگاههاي داخل و خارج.
ج - تأمين حقوق و شرابط[شرايط] مناسب كار علمي و تحقيقي براي كادر آموزشي و تحقيقاتي دانشگاهها.
د - تأكيد در استخدام استادان علوم پايه از ميان فارغالتحصيلان ايراني و در موارد كمبود شديد از كشورهاي خارج.
هـ - مبادله بيشتر استاد و دانشجو با دانشگاههاي معروف جهان و مشاركت دادن محققان كشور در تحقيقات بينالمللي.
و - ايجاد امكان براي شركت بيشتر در كنفرانسها و دورههاي علمي و تحقيقاتي در خارج از كشور جهت هيئت آموزشي و تحقيقاتي دانشگاهها.
ز - ايجاد موجبات تشويق از طريق اعطاي بورس تحصيل و جايزه براي دانشجويان ممتاز دانشگاهها و مؤسسات عالي كشور.
ح - اعطاي وام و بورس تحصيلي به دانشجويان با استعداد خصوصاً در رشتههاي مورد نياز كشور.
ط - اتخاذ تدابير لازم بمنظور استفاده از نيروي دانشجويان در جهت برنامههاي مترقي اجتماعي در اموري از قبيل تدريس در كلاسهاي مبارزه بابيسوادي و فعاليت در گروههاي عمراني امدادي و تشكيل سمينارهاي عمراني ملي
ي - تكميل و تجهيز و آماده بهره برداري كردن ساختمانهاي دانشگاههاي كشور كه در برنامه سوم آغاز شده يا در برنامه چهارم طبق پيشنهاد دانشگاههاي مربوط براي توسعه رشتههاي علمي و فني بايد انجام شود.
ك - تأمين هزينههاي اضافي براي افزايش دانشجويان در رشتههاي علمي و فني دانشگاههاي كشور.
27 - بمنظور توسعه و تشويق تحقيقات علمي پس از تشكيل شورايعالي مربوط لازم است.
اولا فهرست كامل مؤسسات و واحدهاي تحقيقاتي كشور و شرح فعاليت آنها تهيه شود و ثانياً با توجه باحتياجات اجتماعي و اقتصادي ايران بين طرحهاي تحقيقاتي اولويت برقرار گردد.
علاوه بر فهرست برداري كامل از منابع و ذخائر كشور، تحقيقات لازم به منظور پيشرفت كشاورزي و دامپروري و احياءِ مناطق خشك و شيرين كردنآبهاي شور و بهرهبرداري از ذخائر درياهاي جنوب و شمال و نيز تحقيقات مربوط برشتههاي مهم صنايع در ايران مانند شيمي - پتروشيمي - نفت ومانند آن ضرورت دارد.
لازم است كه مراكز اسناد و مدارك علمي و فني تأسيس و ارتباط مستمر با مراكز علمي و فني جهاني برقرار گردد و همچنين بطرق مقتضي موجباتتثبيت وضع و ترفيه حال محققان كشور فراهم شود. علاوه بر اين مؤسسات تحقيقاتي داخلي از راه ارجاع قسمتي از مطالعات دولتي بآنها مورد تشويق قرار خواهند گرفت.
اعتبارات عمراني برنامه چهارم آموزش و پرورش
28 - اعتبارات عمراني آموزش و پرورش بشرح جدول ذيل خواهد بود.
جدول توزيع اعتبارات فصل آموزش و پرورش در برنامه چهارم
شماره بند
-عنوان بند
اعتبارات برنامه چهارم عمراني
1
آموزش ابتدائي
12572
2
مبارزه با بيسوادي
2959
3
دوره راهنمائي تحصيلي
5770
4
آموزش حرفهاي و فني و صنعتي و كشاورزي
4176
5
آموزش متوسطه نظري
1100
6
آموزش ضمن كار و بورس حرفهاي
2000
7
تحقيقات علمي
300
8
آموزش دانشگاهي
6000
9
آموزش متفرقه
123
جمع
35000
فصل شانزدهم
فرهنگ و هنر
هدفهاي كلي فرهنگ و هنر در برنامه چهارم
1 - هدفهاي كلي برنامه فرهنگ و هنر در برنامه چهارم بشرح زير است:
الف ) پيشرفت و اعتلاي هنر.
ب ) بالا بردن سطح فرهنگ همگاني بخصوص با بكار بردن صحيح وسائل سمعي و بصري.
ج ) چاپ و نشر نتايج بررسيها و آثار هنر و فرهنگي.
د ) تقويت مباني همبستگي قومي و بالا بردن سطح شناسائي نسبت به فرهنگ ملي و اعتلاءِ ذوق و درك هنري.
هـ ) تربيت هنرمندان و كارشناسان در رشتههاي گوناگون هنر.
و ) فراهم آوردن موجبات ابداع و ابتكار در هنر و ادب بر پايه سنتهاي ملي.
ز ) حفظ ميراثهاي ملي و آثار و يادگارهاي باستاني و تاريخي شناساندن آنها به مردم كشور و سياحان خارجي.
ح ) افزايش عده هنرآموزان - آموزگاران - دبيران - استادان و ديگر كاركنان هنرستانها و كارگاههاي هنري از 625 نفر به حدود 2000 نفر وعده هنرجويان از 845 نفر به حدود 1350 نفر جهت تأمين احتياجات مورد نظر و توجه خاص به پرورش هنرمندان تآتر و سينما.
خط مشيها و سياستهاي اجرائي
2 - ب. ت. ب. هدفهاي كلي فوقالذكر اقدامات اساسي و خط مشيها وزارت فرهنگ و هنر در برنامه چهارم بشرح زير خواهد بود:
الف ) تشويق هنرمندان به آفرينش آثار ارزنده و معرفي اين آثار در مراكز مهم هنري جهاني و همكاري لازم با سازمانهاي فرهنگي و هنري منطقهاي وجهاني از طريق برگزاري برنامهها و نمايشگاههاي هنري و تنظيم اطلاعات و آمار و اسناد و مقالههاي فرهنگي و هنري و تهيه و اجراي برنامههاي مبادلات فرهنگي و هنري.
ب - تشويق مترجمان به ترجمه آثار ارزنده هنري و ادبي و بررسي و انتخاب بهترين آثار كتابهاي چاپي و خطي و هنري مربوط به فرهنگ و ادب ايران و چاپ و انتشار آنها.
ج ) رسيدگي به امور هنرجويان و هنرآموزان اعزامي بخارجه و كمك بآنها و اتخاذ تدابير لازم جهت كارآموزي هنري و فرهنگي.
د - تهيه فيلمهاي آموزشي و مستند و خبري براي مراكز استانها و شهرستانها و رسيدگي بوضع مؤسسات و استوديوهاي فيلمبرداري و آزمايشگاههاي فيلم و تشخيص صلاحيت آنها و كمك به پيشرفت سينما و عكاسي در ايران از طريق اتخاذ تدابير لازم براي بهبود كيفيت توليد فيلم فارسي و تربيتكادر ورزيده جهت احراز مشاغل مختلف سينمائي و برقرار ضوابط در تهيه فيلم خوب و تأمين وسائل پيشرفت فني سينمائي و معرفي و تشويق فيلمهاي ارزنده ملي و اعطاي جوايز در فيستيوال هاي خاص.
هـ - تأمين تسهيلات سمعي و بصري مورد نياز در امر آموزش و پرورش از طريق مراكز سمعي و بصري در استانها و شهرستانها و ايجاد سرويس سيارسينمائي جهت مناطق دور افتاده.
و - تقويت و توسعه كتابخانههاي عمومي و نظارت بر حسن اجراي امور مربوط به آن.
ز - انجام كاوشهاي جديد بمنظور كشف آثار باستاني و تعمير ساختمانهاي تاريخي و آثار مختلف باستاني و هنري با رعايت اصل اولويت و بررسي وتنظيم نقشه آثار باستاني كشور.
ح - مشاركت دادن مردم در حفظ آثار باستاني و تعمير ساختمانهاي تاريخي از طريق سازمان ملي حفاظت آثار باستاني كه بدين منظور ايجاد شده وتمركز فعاليتهاي مربوط در اين سازمان.
ط - كمك باجراي طرح جامع ايران و يونسكو براي حفظ و حراست آثار باستاني و تاريخي كه از لحاظ جهانگردي حائز اهميت ميباشد و تأمين تدريجي هزينه اين امر از محل وروديه به اماكن مزبور و ساير عوايد جهانگردي.
ي - حمايت از حقوق مؤلفان و آفرينندگان هنري.
ك - تقويت هنرهاي ملي و صنايع دستي و تطبيق دادن آن با تقاضاي بازارهاي جديد داخلي و خارجي.
ل - پرورش ذوق هنري و تعميم برنامههاي مختلف هنري در سراسر كشور و ترويج تآتر و احيا و ترويج فرهنگ روستائي از طريق تأسيس خانههاي فرهنگي در شهرها و مراكز اجتماعي در روستاها.
م - سعي در پيشرفت و ترقي هنر چاپ در ايران.
ن - تقويت بيشتر جنبههاي علمي در آموزش هنري در رشتههاي مختلف و منطبق ساختن آموزش عالي با نيازمنديهاي هنري و فرهنگي كشور.
س - بررسي آداب و رسوم و هنرهاي ملي - ادبيات عاميانه - و گردآوري نمونههاي هنرهاي محلي و اشياءِ و لوازم زندگي و جامههاي ملي و محلي ونگاهداري آنها در موزهها و چاپ و نشر نتايج بررسي ها.
ع - تكميل موزههاي موجود و ايجاد موزههاي جديد و تشويق مقامات محلي و مردم به ايجاد موزهها.
اعتبارات عمراني فرهنگ و هنر در برنامه چهارم
3 - اعتبارات عمراني جهت فرهنگ و هنر در برنامه چهارم عمراني بالغ بر 8/1 ميليارد ريال پيشبيني گرديده است كه مبلغ 300 ميليون ريال آن جهت اجراي طرح جامع ايران و يونسكو تخصيص يافته و بقيه براي انجام طرحهاي مختلف وزارت فرهنگ و هنر بشرح --جدول زير خواهد بود.
جدول توزيع اعتبارات عمراني فصل فرهنگ و هنر در برنامه چهارم
(ارقام به ميليون ريال)
شماره بند
-عنوان بند
اعتبارات برنامه چهارم
1
فعاليتهاي هنري
195
2
امور سمعي و بصري
551
3
نگارش و آموزش هنري
151
4
كتابخانههاي عمومي و خانههاي فرهنگي
201
5
موزه و باستانشناسي
280
6
روابط فرهنگي
422
جمع
1800
فصل هفدهم
جهانگردي و جلب سياحان
هدفهاي كلي برنامه چهارم
1 - هدفهاي كلي برنامه چهارم بقرار زير است:
الف - افزايش سياحان خارجي در سال 1351 بتعداد در حدود 500 هزار نفر كه مبداء مسافرت اين عده بقرار زير خواهد بود:
از منطقه شرقي خصوصاً هند - پاكستان – افغانستان
40000 نفر
از كشورهاي عربي
100000 «
از اروپا و آمريكا
340000 «
از ساير كشورها
20000 «
جمع كل
500000 «
ب ) سعي در طولاني كردن مدت اقامت سياحان خارجي در كشور بنحويكه حد متوسط اقامت آنان در ايران از هشت روز كمتر نباشد.
ج - تجهيز مناطق مورد توجه مسافران داخلي و فراهم آوردن وسائل رفاه آنان در مدت سفر از جمله مناطق ساحلي بحر خزر
برنامههاي مشخص
2 - برنامههاي اين بخش بشرح زير ميباشد:
الف ) تأمين محل براي سياحان.
1 - ساختن هتل براي اقامت سياحان داخلي و خارجي كه مستلزم ايجاد 8000 تختخواب تا پايان برنامه چهارم است. اين تعداد تختخواب در 5 هزاراطاق جا داده خواهد شد.
2 - اعطاي وام جهت نوسازي و تجهيز برخي از مهمانخانهها و مسافرخانههاي موجود.
ب ) نوسازي و تجهيز 100 چايخانه واقع در راه هاي منطقهاي.
ج ) احداث 60 مهمانسراي شهري (متل) در شهرهاي واقع در مسير جهانگردي كه تأسيسات پذيرايي مناسب ندارند.
د ) احداث 20 اردوگاه جهانگردي مجهز به رستوران بظرفيت 600 چادر 4 تا 8 نفره.
هـ ) احداث 3 اقامتگاه جوانان بظرفيت 400 تختخواب.
و ) ايجاد مراكز جهانگردي در شش مركز جهانگردي - جزيره مينو (صلبوخ) كرند - كلاردشت - گاجره - لاريجان - سرعين (اردبيل).
ز ) ايجاد 500 اطاق بصورت خانه زواري در دو شهر زيارتي مشهد و قم.
ح ) تجهيز ده پارك جنگلي براي استفاده مسافران و سياحان.
3 - هدف در زمينه تبليغات، تشويق جهانگردان بمسافرت بايران و ترغيب ايرانيان بسفر در داخل كشور و اتخاذ تدابير لازم بمنظور حسنمعاشرت و برخورد و رعايت ادب و احترام نسبت بعموم جهانگردان ميباشد.
برنامههاي مشخص تبليغاتي بدينمنظور تهيه شده و در طي دوره برنامه اجراءِ خواهد گرديد.
اصول، خط مشيها و سياستهاي اجرائي (اصلاحي 10ˏ11ˏ1400)
4 - اصول برنامه جلب سياحان بشرح زير است:
الف ) تأكيد خاص در مورد افزايش مسافرت خارجيان بكشور ايران.
ب ) بمنظور تأمين حداكثر بهرهبرداري از سرمايهگذاري هاي كنوني و آينده جريان جهانگردي بمناطق و مسيرهائي كه زير بناي اقتصادي در آن مناطق ساخته و آماده شده سوق داده ميشود.
ج - در اين برنامه حتيالمقدور سهم بيشتري براي سرمايهگذاران خصوصي منظور شده است ولي از آنجا كه سود حاصل از سرمايهگذاري در تأسيسات جهانگردي براي بخش خصوصي در مقايسه با ساير رشتههاي فعاليت اقتصادي بالنسبه قليل است ناچار دولت بايد يا از طريق سرمايهگذاري مستقيم يااز طريق اعطاءِ وام و اعتبار در توسعه تأسيسات مربوط بسياست جهانگردي دخالت نمايد. بدينمنظور سازمان خاصي جهت تجهيز و بهرهبرداري اينقبيل تأسيسات بوجود خواهد آمد. صرف سرمايههاي عمومي در توسعه تأسيسات جهانگردي براي موارد ضروري يعني در مواردي كه سرمايهگذارخصوصي قادر يا مايل بسرمايهگذاري نيست در نظر گرفته شده است.
5 - خط مشيها و سياستهاي اجرائي برنامه چهارم جهانگردي بطور كلي عبارتند از:
الف ) ايجاد همكاري لازم بين سازمانهاي دولتي در امور جهانگردي.
ج ) نظارت كلي در امور هتلها - مهمانسراها و مسافرخانهها و سعي در بالا بردن استاندارد آنها.
د - تجديد نظر در آئيننامه اعطاي وام بساختمان هتلها و مهمانسراها و تشويق سرمايهگذاري خصوصي در اين امر.
هـ - سعي در تقليل كرايه اطاق و هزينه هتلها از طريق كمكهاي قانوني مانند معافيت از سود بازرگاني يا اعطاي اعتبارات بلند مدت يا كم بهره.
و ) تجهيز مؤسسات پذيرائي و ايجاد مهارتهاي لازم در صنعت جهانگردي.
ز ) تربيت فني و تعليم مهارتهاي حرفهاي لازم بافراد شاغل در امور جهانگردي.
ح ) اجباري كردن ثبت آژانسهاي مسافرتي و نظارت مستمر بر نحوه كار و نرخ حقالعمل هاي آنان.
ط ) ارشاد آژانسها در تنظيم گشتهاي داخلي براي گروه هاي مختلف سياحان خارجي.
ي ) سعي در عرضه آثار و فرآوردههاي فرهنگ و تمدن ايران (اعم از نمايش - هنرهاي فولكلوريك - كالاهاي سوغاتي - غذا و آشاميدني) بنحومطمئن و مناسب.
ك ) ارشاد اقتصادي و فني افراد و مؤسساتيكه در صنعت جهانگردي سرمايهگذاري ميكنند.
ل ) استفاده از فيلمهاي جلب سياحان در خارج و داخل كشور و استفاده آموزشي در مدارس از آن فيلمها.
م ) همكاري با مراكز صنايع كوچك و دستي وزارت اقتصاد و سعي در معرفي هر چه بيشتر فرآورده هاي اين مراكز به جهانگردان خارجي از طريق ايجاد نمايشگاه و فروشگاه در كليه هتلهاي بزرگ و مراكز جهانگردي.
ن ) ايجاد فروشگاههاي آزاد در فرودگاههاي بينالمللي.
س ) اقدام در تثبيت قيمت و بهبود كيفيت كالاهاي مورد توجه سياحان از طريق مشخص كردن فروشگاههاي قابل اعتماد و اعطاي علامت خاص به آنان و معرفي اين فروشگاهها بسياحان.
ع ) سعي در ترويج استفاده از كالاهاي ساخت ايران در تزئين ساختمانها و مؤسسات پذيرائي.
اعتبارات عمراني جهانگردي و جلب سياحان در برنامه چهارم
6 - هزينههاي عمراني كه از بخش دولتي طي برنامه چهارم جهت اجراي اين برنامه پيشبيني گرديده 8/3 ميليارد ريال بشرح جدول زير خواهد بود.
جدول توزيع اعتبارات عمراني فصل جهانگردي و جلب سياحان در برنامه چهارم
(ارقام به ميليون ريال)
شماره بند
-عنوان بند
از اعتبارات عمراني
سهم بخش خصوصي
جمع
1- هزينههاي تأسيساتي برنامه هتل سازي
برنامه احداث مهمانسراهاي شهري
برنامه چايخانهها
برنامه ايجاد مراكز جهانگردي
برنامه اقامتگاههاي جوانان
برنامه احداث اردوگاهها
برنامه احداث خانههاي زواري
برنامه تجهيز پاركهاي جنگلي
854/1
150
22
350/1
20
18
36
150
776/2
50
13
ـ
ـ
7
54
ـ
630/4
200
35
350/1
20
25
90
150
جمع
2- هزينههاي تبليغاتي
600/3
200
900/2
ـ
500/6
200
جمع كل
800/3
900/2
700/6
فصل هيجدهم (منسوخه 05ˏ08ˏ1399)
بهداشت و بهداري
هدف كلي برنامه چهارم بهداشت و بهداري
1 - هدف كلي اين است كه از طريق بهبود كمي و كيفي خدمات درماني و مبارزه با بيماريها و توسعه بهداشت محيط و بهبود تغذيه و توسعه فعاليتهاي نوتواني سلامت جسمي و روحي جامعه تأمين گرديده بر قدرت فعاله مردم افزوده شود و از اين طريق رشد و توسعه اقتصادي ميسر گردد.
هدف و برنامه هاي مشخص
2 - هدف اساسي برنامه چهارم در مورد امور پيشگيري و بهداشتي آن است كه حداقل نيازمنديهاي بهداشتي براي عموم فراهم گردد و براي نيل باين هدف لازم است كه شبكه درماني و بهداشتي در سراسر كشور توسعه يابد، ضمناً در شهرها مراكز بهداشتي و در روستاها درمانگاههاي مختلط (درماني- بهداشتي) و گروههاي سپاه بهداشت با كمك مراكز بهداشتي شهرها امور پيشگيري و بهداشتي را عهدهدار خواهند شد. در طول برنامه چهارم جمعاً 145 مركز بهداشت درجه يك و درجه دو و درجه سه تشكيل خواهد شد كه اهم وظايف آنها بشرح زير ميباشد:
الف ) بررسي و مبارزه با بيمارهاي واگير - بهداشت مادران و كودكان - همچنين اجراي برنامه تنظيم خانواده - بهداشت مدارس - كنترل بهداشت محيط - مصونسازي - نظارت و تقويت قرنطينهها و ارائه كمكهاي فوري در مواقع بروز حوادث و سوانح.
ب ) بازديد منظم منطقه بمنظور بيماريابي و تشخيص و انجام درمانهاي اوليه معالجات سرپائي بيماريهاي مخصوص (از قبيل سل - جذام - آميزشي- تراخم و نظائر آنها) و هدايت موارد سخت بمراكز درماني مربوطه.
ج ) آموزش بهداشت بمردم با استفاده از كليه امكانات.
د ) مطالعه و بررسي در زمينه مسائل بهداشتي منطقه و ارائه پيشنهادهاي عملي براي حل مسائل مزبور بمقامات مربوطه.
3 - سالمسازي محيط - در اين فصل تنها به تعيين اولويتهاي برنامه اكتفا ميشود كه بترتيب عبارتند از:
تأمين آب سالم - از بين بردن فضولات - احداث گرمابه و غسالخانه - كشتارگاه و بهسازي خانه. همچنين به تعيين معيارها و ضوابطي جهت مناطق ازقبيل عوامل جمعيتي بهداشتي - اقتصادي خودياري اكتفا ميگردد و آنچه كه مربوط به هدف كمي ميزان اعتبار و طرق اجراءِ ميباشد در بخش عمرانشهري و دهات مطرح و عنوان گرديده است ولي در هر حال براي تعيين ضوابط و معيارها براي انتخاب محل پروژه - كنترل - ارزشيابي و بالاخره بثمر رساندن برنامههاي مورد بحث تماس و همكاري نزديك و مداوم بين واحدهاي مربوطه در وزارت بهداري و وزارت آباداني و مسكن برقرار خواهدبود.
4 - ريشهكني مالاريا: ضمن بررسي نتايج گذشته اين مبارزه و تطبيق عمليات آتي با نتايج حاصله از اين بررسي كماكان تعقيب خواهد گرديد.
5 - در زمينه توسعه شبكه درماني شهري، پيشبيني برنامه چهارم اينست كه تعداد 20 مركز مختلط درماني بهداشتي ايجاد گرديده و نسبت به ايجاد - تكميل و بهبود استاندارد 22700 تخت بيمارستاني بشرح زير اقدام گردد:
ايجاد بيمارستانهاي جديد به گنجايش 11600 تخت
تكميل بيمارستانهاي نيمه تمام بگنجايش 5500 تخت
بهبود استاندارد بيمارستانهاي موجود 5600 تخت
بدين ترتيب جمع تعداد تخت بيمارستانهاي جديد و نيمه تمام بالغ بر 17100 تخت خواهد بود كه 2600 تخت آن جايگزين تختهاي غير قابل ترميم فعلي خواهد شد و 14500 تخت به تعداد تختهاي موجود اضافه خواهد شد. تختهاي جديد شامل تختهاي مربوط به تصادفات، سوانح وسوختگيها و نظائر آن نيز خواهد بود.
توزيع 17100 تخت مذكور به تفكيك سازمانهاي اداره كننده بشرح زير ميباشد:
تعداد 2150 تخت آموزشي كه 1050 تخت آن نيمه تمام ميباشد.
تعداد 1100 تخت مؤسسات خيريه كه كليه آن نيمه تمام ميباشد.
تعداد 1850 تخت انجمنهاي بهداري كه كليه آن نيمه تمام ميباشد.
تعداد 4000 تخت مربوط به وزارت بهداري جهت بيماريهاي رواني - سل - جذام كه 1500 تخت آن نيمه تمام ميباشد.
تعداد 3500 تخت توسط بيمههاي اجتماعي.
تعداد 4000 تخت از طريق اعطاي وام به بخش خصوصي (چنانچه در بعضي مناطق ----بخش خصوصي داوطلب اخذ وام براي تأسيس بيمارستان نشوداز انجمنهاي بهداري و مؤسسات خيريه بدين منظور استفاده خواهد شد و در اين صورت پرداخت اعتبار بصورت كمك بلاعوض خواهد بود).
اعطاي وام بر اساس آئيننامهاي خواهد بود كه طبق تبصره ماده 19 قانون برنامه عمراني چهارم كشور بتصويب كميسيونهاي مربوط مجلسين خواهد رسيد.
پيشبيني ايجاد 500 تخت مستقيماً توسط بخش خصوصي از منابع خود اين بخش.
با افزايش 14500 تخت جديد تعداد كل تختهاي بيمارستاني در پايان برنامه چهارم بالغ بر 45500 تخت خواهد بود تعداد تخت براي هر 10 هزار نفربا توجه بافزايش جمعيت از 7/11 تخت به 15 تخت افزايش خواهد يافت.
در دوره برنامه چهارم در پايان هر سال آن تعداد از تختهاي بيمارستان (باستثناي بيمارستانهاي رواني - مسلولين - مجذومين) كه طبق برنامه عملا ايجاد يا احداث نشده باشد سازمان برنامه اجراي آن را از طريق اعطاي كمكهاي بلاعوض بعهده مؤسسات خيريه و عامالمنفعه يا انجمنهاي بهداري كه داوطلب باشند واگذار خواهد كرد كه بر طبق برنامه عمل نمايند. سازمان برنامه در سه ماه اول هر سال برنامه ايجاد و ساختمان بيمارستانهاي مذكور راطبق ماده 17 قانون برنامه چهارم عمراني كشور ضمن گزارشي بمجلسين تقديم مينمايد.
6 - در زمينه توسعه شبكه درمان روستائي، هدف برنامه چهارم اين است كه سطح پوشش درمان روستائي از 50 درصد به 65 الي 70 درصد افزايشيابد و جهت رسيدن باين هدف 500 درمانگاه روستائي جديد ساخته خواهد شد، همچنين تعداد گروههاي سپاه بهداشت به 450 گروه افزايش خواهديافت.
جهت حداكثر استفاده از نيروي انساني و وسائل و تأسيسات موجود لازم است كه كليه درمانگاههاي روستائي بطور نيمه سيار انجام وظيفه نمايند تابتوانند بطور متوسط حدود ده هزار نفر را پوشش دهند (در اينصورت امكان دسترسي ساكنان هر ده بسرويسهاي درماني و بهداشتي دور روز درهفته ميباشد).
7 - هدف برنامه چهارم در مورد تربيت كادر فني امور بهداشتي و بهداري ايجاد توازن بين فعاليتهاي تربيت نيروي انساني و فعاليتهاي درماني و بهداشتي است.
طي برنامه چهارم 5 آموزشگاه پرستاري - 10 آموزشگاه بهياري - 3 آموزشگاه كمك بهسازي - يك آموزشگاه تربيت تكنيسين آزمايشگاه و تعدادي كلاس تربيت ماماي ليسانسيه و ماماي روستائي و نظاير آن تأسيس خواهد شد و همچنين ظرفيت 20 آموزشگاه بهياري موجود از 60 نفر به 80 نفرافزايش خواهد يافت، با اجراي برنامههاي موجود و برنامههاي جديد طي برنامه چهارم حدود 2000 پرستار 5700 بهيار - 50 مهندس … 140بهساز - 900 كمك مهندس … - 40 تكنيسين آزمايشگاه - 100 مدير بيمارستان - 100 تكنيسين علوم تغذيه و بالاخره حدود 1600 كمك تكنيسين آزمايشگاه و فيزيوتراپي و راديولوژي و غيره فارغالتحصيل خواهد شد.
8 - هدف مهم ديگر برنامه چهارم توسعه فعاليت تحقيقات پزشكي و بهداشتي است و اين امر با ايجاد مؤسسات جديد تحقيقات بهداشتي و توسعه تجهيزات انستيتوهاي موجود تشويق آنها به تحقيقات پزشكي و بهداشتي عملي خواهد شد و از نظر اولويتها تحقيقاتي در درجه اول مد نظر خواهد بود كه بمنظور حل مسائل بهداشتي روز كشور و همچنين با در نظر گرفتن مسائلي كه ب. ت. ب. گرايشهاي صنعتي و اجتماعي كشور مطرح ميگردد بعمل آيد.
ضمناً بمنظور حداكثر بهره برداري از منابع و امكانات مؤسسات تحقيقاتي ترتيبي داده خواهد شد كه مؤسسات مذكور بتدريج از فعاليتهاي آموزشي خود فارغ گرديده (ضمن واگذاري خدمات آموزشي بدانشگاه و يا ساير واحدهاي ذيصلاح) و بدين ترتيب قادر شوند تا كليه نيروي خود را در جهت پيش برد هدفهاي مشروحه در فوق متمركز نمايند.
خط مشيها و سياستهاي اجرائي
9 - واگذاري امور درماني بمردم از طريق زير:
الف - اعطاي وام بمؤسسات خصوصي طبق آئيننامه و شرائطي كه بتصويب كميسيونهاي برنامه - بهداري و دارائي مجلسين خواهد رسيد.
ب - توسعه بيمه درماني جهت كارگران و همچنين كارمندان دولت.
ج ) توسعه و تقويت انجمنهاي بهداري و تفويض قسمتي از وظايف مربوط به بهداشت و درمان به انجمنهاي مذكور و همچنين واگذاري قسمتي ازوظايف درماني به مؤسسات خيريه و عامالمنفعه و توسعه و تقويت مؤسسات مذكور.
د ) تشويق گروههاي خصوصي پزشكان از طريق واگذاري خدمات درماني مورد نياز كاركنان دولت بآنان.
10 - تأمين امكان دسترسي كليه افراد كشور بخدمات درماني و بهرهگيري متناسب طبقات مختلف اجتماع از اين خدمات بنحويكه در استفاده ازاعتبارات عمراني و كمكهاي بهداشتي و درماني اعم از بخش دولتي و خصوصي بشهرستانها و مناطق عقب مانده كشور اولويت داده شود جهت احراز اين هدف از طرق زير اقدام خواهد شد:
الف ) تشكيل شوراي برنامهريزي امور درماني.
ب ) افزايش سرمايهگذاري دولت در امور درماني در نقاط روستائي و همچنين در شهرهاي كم درآمد.
ج ) اجراي خدمات درمان سرپايي روستائيان بطريق نيمه سيار.
11 - توجه اساسي به برنامههاي پيشگيري و بهداشتي بطريق زير:
الف ) تجديد نظر در تشكيلات وزارت بهداري بنحوي كه اولا تشكيلات و طرز عمل وزارت بهداري با هدفهاي برنامه چهارم مبني بر كنترل كليهخدمات درماني و بهداشتي بخصوص كنترل بهداشتي محيط و دارو و همچنين حفظ مسئوليت پيشگيري و بهداشت عمومي منطبق شود ثانياً وظائف مركز و استانها و شهرستانها از يكديگر مشخص گردد ثانياً فعاليتهاي بهداشتي و پيشگيري در سطح منطقه همآهنگ شده تحت رهبري واحدي درآيد.
ب ) استفاده از تكنيكها و روشهاي جديد بمنظور پيشگيري و مبارزه با بيمارها بكمك مؤسسات تحقيقاتي ملي و بينالمللي.
ج ) توجه خاص بامر مبارزه با بيماري سرطان از راه تحقيقات علمي و تشخيص زودرس بيماريها.
12 - توجه به برنامههاي بهداشت و تنظيم خانواده، بهداشت صنعتي، بهداشت مدارس، بهداشت كشاورزي:
الف ) بمنظور بهبود كيفي و تعديل و تنظيم تعداد افراد خانوادهها و بهرهمند ساختن اطفال از تغذيه و مراقبت درماني، بهداشتي، آموزشي بهتر و بيشتر- ببرنامه بهداشت و تنظيم خانواده بتدريج در مراكز عمده درماني و بهداشتي كشور بموقع اجراءِ گذارده خواهد شد.
ب ) فعاليت در زمينه بهداشت و حفاظت صنعتي ب. ت. ب. توسعه صنعتي كشور مورد توجه قرار خواهد گرفت.
ج ) بمنظور جلوگيري از ايجاد تشكيلات مضاعف در دستگاههاي دولتي و بهرهگيري بيشتر از نيروي انساني و بمنظور همآهنگي بين فعاليتهاي بهداشتي هر منطقه و ايجاد مديريت واحد در اين مورد توصيه ميشود وظايف درماني و بهداشتي بهداري آموزشگاههاي هر منطقه به بهداري آن منطقهواگذار گردد.
13 - در مورد كنترل بهداشتي محيط و بخصوص كنترل دارو، مواد غذائي، مواد آرايشي توجه خاص مبذول خواهد گرديد.
14 - توجه اساسي به بهبود تغذيه مردم - ب. ت. ب. نقش حياتي و حساسي كه امر تغذيه در سلامت و كارآمدي افراد ايفا مينمايد در طول برنامهچهارم با در نظر گرفتن كميت و كيفيت محصولات غذائي كشور ترتيبي اتخاذ خواهد گرديد كه ضمن اجراي برنامههاي آموزشي تغذيه حتيالمقدور كيفيت غذائي گروههاي آسيبپذير (از قبيل دانشآموزان و كارگران و غيره) بخصوص در نقاط محروم و عقب افتاده كشور بهبود يابد.
15 - توجه اساسي به آموزش كادر فني - نظر به ارزشي كه نيروي انساني در پيش برد فعاليتهاي بهداشتي و درماني دارد اقداماتي بشرح زير انجام خواهد گرفت:
الف ) اصلاح كيفيت آموزش علوم پزشكي و بهداشتي.
ب ) تغيير برنامه آموزش پزشكي در دانشگاهها در جهت انطباق آن با احتياجات كشور و از جمله از طريق تربيت پزشك عمومي و متخصصان مسائل بهداشت روستائي.
ج ) استفاده بيشتر از دانشكدههاي علوم پزشكي جهت تربيت كادر وابسته پزشكي و كمك پزشكي و بهداشتي.
16 - توسعه تحقيقات پزشكي و بهداشتي.
اعتبارات عمراني بهداشت و بهداري در برنامه چهارم
17 - كمك به مؤسسات خيريه و عامالمنفعه براي ايجاد مراكز و آزمايشگاههاي انتقال خون.
18 - اعتبارات برنامه بهداشت و بهداري به مبلغ 750/13 ميليارد ريال در اين فصل پيش بيني ميشود كه توزيع آن بين برنامههاي مختلف بشرح جدول زير خواهد بود.
جدول توزيع اعتبارات فصل بهداشت و بهداري در برنامه چهارم
(ارقام به ميليون ريال)
شماره بند
-عنوان بند
اعتبارات برنامه چهارم عمراني
1
خدمات بهداشتي
2600
2
خدمات درماني
7850
3
خدمات مختلط درماني و بهداشتي
2550
4
آموزش
500
5
تحقيقات
250
جمع
13750
19 - علاوه بر اعتبار فوقالذكر جمعاً در حدود 2/12 ميليارد ريال اضافي از محل فصول ديگر برنامه چهارم و بخش خصوصي و بيمههاي اجتماعي جهت هزينههاي بهداشت و بهداري دوران برنامه مذكور پيشبيني ميشود كه در نتيجه كل هزينههاي فصل بهداشت و بهداري 95/25 ميليارد ريال و بشرح جدول شماره 1 پيوست خواهد بود.
-جدول شماره 1 پيوست كل اعتبارات بهداشت و بهداري كشور طي دوران برنامه چهارم
(ارقام به ميليون ريال)
-عنوان بند
اعتبار سرمايهاي بند
اعتبار جاري
جمع
خدمات بهداشتي
6500
2100
8600
خدمات درماني
8900
5150
14050
خدمات مختلط درماني و بهداشتي
1300
1250
2550
آموزش كادر فني
30
470
500
تحقيقات پزشكي و بهداشتي
80
170
250
جمع
16810
9140
25950
از 95/25 ميليارد ريال فوقالذكر 75/20 ميليارد ريال از بخش عمومي و 2/5 ميليارد ريال از بخش خصوصي تأمين خواهد گرديد.
فصل نوزدهم
رفاه اجتماعي
هدف كلي برنامه چهارم رفاه اجتماعي
1 - هدف كلي برنامه رفاه اجتماعي آنست كه بتدريج كليه فعاليت هاي رفاهي از جنبه خيريه و محدود فعلي و از صورت چاره جوئي موقت مشكلات و دردهاي اجتماعي خارج شده و تحت نظارت دولت بصورت يك وظيفه عمومي و بشكل سازمان يافته و منطبق بر معيارهاي علمي درآيد و درعين حال با خدمات رفاهي سازمانهاي مختلف عمومي- اجتماعي و خصوصي همآهنگ شود تا استفاده كردن از حداقل خدمات و بهرهمند شدن ازحقوق اجتماعي براي همگان ممكن و ميسر باشد و در نتيجه عدالت اجتماعي در ميان كليه گروههاي جامعه تعميم يابد و از نيروهاي نهفته بعضي گروه ها نيز در راه مصلحت عمومي و رشد ملي بهرهبرداري شود.
برنامههاي مشخص و سياستهاي اجرائي (منسوخه 24ˏ10ˏ1399)
2 - برنامه مشخص رفاه اجتماعي شامل امور زير خواهد بود:
الف ) بيمههاي اجتماعي كه مهمترين فصل برنامههاي تأمين اجتماعي را تشكيل ميدهد در صورت شمول كامل بكليه طبقات شاغل جامعه ميتواند عملا قسمت مهمي از خدمات اجتماعي مؤثر در رفاه عمومي را در دسترس همگان قرار دهد.
حدود و شمول بيمههاي اجتماعي در طول برنامه چهارم عبارت خواهد بود از:
1 - سازمان بيمههاي اجتماعي - طي سالهاي برنامه چهارم كل عدة افراد مزدبگير و حقوقبگير بخشهاي خدمات و صنايع و معادل به 2/2 ميليون نفرخواهد رسيد با توجه بافزايش مذكور هدف سازمان بيمههاي اجتماعي طي دوره برنامه چهارم تعميم حمايتهاي بيمهاي به 45 تا 50 درصد كل مزد بگيران و حقوق بگيران واجد شرايط در بخشهاي خدمات و صنايع و معادن ميباشد
جهت گسترش خدمات بيمههاي اجتماعي مهمترين اقداماتي كه طي دوره برنامه چهارم به مرحله اجراء در خواهد آمد عبارتند از:
بررسي و اصلاح تشكيلات و روشهاي سازمان بيمههاي اجتماعي و تنظيم نرخ بيمه بمنظور برقراري تعادل بين نرخ بيمه و حمايتهاي قانوني.
- پرداخت كليه ديون دولت و سازمانها و شركتهاي وابسته بدولت بسازمان بيمههاي اجتماعي.
- تبديل بيمههاي اختيار به بيمه اجباري (فوت و بازنشستگي)
2 - صندوق بازنشستگي - در مورد صندوق بازنشستگي كارمندان دولت اقدامات ذيل پيشبيني شده است.
- طبق قانون استخدام كشوري دولت منظماً سهم خود را طي برنامه چهارم بصندوق پرداخت خواهد كرد و توجه ميشود كه سهم دولت از 5/8 درصد حقوق كارمندان بحداقل 10 درصد حقوق و مزاياي كارمند افزايش يابد.
طي برنامه چهارم از طريق قانون استخدام كشوري بيمه كارمندان دولت گسترش خواهد يافت بدين ترتيب كه بيمه بازنشستگي بكليه كاركنان دولتتعميم مييابد و بيمه درمان از طريق عقد قرارداد با گروههاي پزشكي و مؤسسات عامالمنفعه كه داراي تأسيسات درماني مجهز هستند بتدريج بموازات توسعه خدمات درماني گسترش داده خواهد شد و سطح حمايت هاي درماني براي كليه كاركنان دولت متعادل خواهد گرديد.
3 - بمنظور گسترش عدالت اجتماعي در سطح روستاهاي كشور حمايتهاي بيمهاي زير طي برنامه چهارم در نظر گرفته شده است:
اول - بيمه محصولات كشاورزي جهت حداقل 100 هزار خانواده كشاورز - اين برنامه بصورت آزمايشي اجراءِ خواهد شد. بيمه مذكور براي تأمين وجبران خسارات ناشي از آفات و حوادث عمومي است.
دوم - تعميم بيمه فوت و از كار افتادگي بحدود 5/1 ميليون نفر رؤساي خانوارها.
ب - رفاه خانواده و كودك
در اينمورد هدفها و برنامهها بشرح زير خواهد بود:
1 - كوشش در حفظ و استحكام مباني خانواده - در تحقق اين منظور تعداد 250 واحد اندرزگاه و مراكز بهداشت مادران و كودكان موجود توسعه يافتهو بصورت مراكز رفاه خانواده در خواهند آمد در مراكز مزبور علاوه بر فراهم نمودن خدمات بهداشتي (شامل بهداشت مادران و كودكان و تنظيم خانواده) خدمات ديگري نيز نظير آموزش اجتماعي، خدمات مشورتي، مبارزه با بيسوادي فعاليتهاي مفيد براي دوران فراغت جهت ايجاد درآمد، فعاليت هاي جمعي براي آباداني، امداد خانوادههاي نيازمند، فعاليت هاي سودمند جهت اطفال و نوجوانان و همچنين نگاهداري كودكان خردسال متعلق بزنان شاغل انجام خواهد گرفت. پرورش فكري و اجتماعي زنان بخصوص زنان روستائي مورد توجه خاص خواهد بود و در اين راه از وجود مامورانيكه سازمان با كمك اين برنامه تربيت خواهد كرد استفاده خواهد شد.
در برنامه چهارم، ايجاد مهد كودكان جهت نگهداري از اطفال زنان شاغل تشويق خواهد شد. در مورد كودكان زنان كارگر تعداد 250 واحد مهد كودك درجوار مراكز رفاه خانواده ايجاد خواهد گرديد توزيع غذا در مدارس در طول برنامه چهارم ادامه خواهد داشت و همچنين خدمات مددكاري در مدارستوسعه خواهد يافت و از طريق مراكز بهداشت تامين سلامت نوآموزان و دانشآموزان كوشش خواهد شد.
بمنظور اجراي صحيح اين برنامه تعداد 250 نفر مدير رفاه اجتماعي در (جهت اداره مراكز رفاه خانواده) و 250 مددكار اجتماعي و 500 كمك مددكارو 7500 معلم مهد كودك با همكاري دستگاههاي آموزشي تربيت خواهند شد.
همچنين با همكاري سازمان بينالمللي نيازمنديها و مسائل كودكان در سطح وسيعي مورد بررسي قرار ميگيرد.
دستگاههاي اداره كننده مراكز رفاه خانواده همان سازمان هائي ميباشند كه در حال حاضر داراي اندرزگاه و مراكز بهداشت مادران و كودكان هستند.
2 - رفاه كودكان بي سرپرست - با توجه باين امر كه هدف اصلي برنامههاي رفاه كودكان، نگهداري آنها در خانواده است كوشش خواهد شد كه درمرحله اول از همكاري خويشاوندان و نزديكان كودكان براي نگهداري آنها استفاده شود و در مرحله دوم خانوادههاي داوطلب مورد استفاده قرارخواهند گرفت و سپس در آخرين مرحله مؤسسات شبانهروزي شكل كانون خانوادگي پيدا خواهند كرد و از طريق تبديل پرورشگاه ها وشيرخوارگاه هاي موجود بكانونهاي شبه خانواده، كودكان بيسرپرست نگهداري خواهند شد.
طي برنامه چهارم 150 مددكار متخصص در امور كودكان بيسرپرست جهت جا دادن اينگونه كودكان در خانواده يا پرورشگاه و سرپرستي آنان و 300مربي كودك جهت خدمت در خانههاي كودك تربيت خواهد شد، همچنين ده طرح نمونه جهت نگهداري از اطفال بيسرپرست اجرا خواهد شدمسئوليت اداره پرورشگاهها بعهده سازمانهاي موجود باقي خواهد ماند ولي مقامات ذيربط محلي مسئول پذيرش و جاي دادن و سرپرستي و مرخصكردن اينگونه اطفال از كانونها خواهند بود.
ج ) رفاه جوانان: جهت تكميل پرورش جسمي و رواني جوانان و آماده كردن آنان بقبول مسئوليتهاي آينده خدمات ويژهاي در اختيار آن گذارده خواهدشد.
براي هدايت و پرورش جوانان و نيز آموزشهاي هنري و اجتماعي و حرفهاي تعداد 50 مركز چند وظيفهاي در شهرهائي كه بيش از 40 هزار نفر جمعيت دارد ايجاد خواهد شد كه با همكاري خود جوانان اداره گردد. در ساختن اين مراكز بمحلههاي مسكون طبقات كم درآمد اولويت داده ميشود.
در مورد توسعه و تكميل خانههاي جوانان شير و خورشيد سرخ و همآهنگ ساختن فعاليت هاي آن خانهها با توجه بهدفهاي خاص اين سازمان با سايرفعاليتهاي مربوط برفاه جوانان كشور اقدام خواهد شد.
ضمناً از طريق ايجاد خدمات راهنمائي شغلي در مؤسسات آموزشي و تقويت دستگاههاي اطلاعاتي از لحاظ اشتغال و كاريابي و افزايش نشرياتمربوط ببازار كار بيكي از مهمترين مسائل جوانان يعني اشتغال توجه خواهد شد.
همچنين با همكاري متخصصين و سازمانهاي بينالمللي، ببررسي مسائل و احتياجات جوانان كشور در سطح وسيعي توجه خواهد شد.
د ) در مورد ورزش و تربيت بدني جوانان اقدامات زير انجام خواهد گرفت:
تأسيس انستيتوي ورزش وابسته بسازمان تربيت بدني جهت تربيت متخصص ورزش در كليه رشتههاي ورزشي.
ايجاد حداقل 20 استخر شنا براي شهرستانهاي گرم جنوبي و حاشيه كوير كه هر يك بيش از 20 هزار نفر جمعيت دارد.
تأسيس زمينهاي ورزشي رو باز براي شهرستانها و محلههائي از تهران كه از لحاظ امكانات ورزشي در مضيقه هستند.
- تكميل تاسيسات ورزشي شهرستانها
- ايجاد استاديوم بزرگ تهران
- توجه بيشتر به نيازمنديهاي ورزشي جوانان در سطح روستا.
- تشويق سرمايهگذاري بخش خصوصي در امور ورزش از طريق اعطاي وام درازمدت و كم بهره.
هـ ) رفاه كارگران - اقدامات مربوط برفاه كارگران طي برنامه چهارم عبارت خواهد بود از:
- توسعه كلاس هاي مبارزه با بيسوادي در مراكز تجمع كارگران.
- تشكيل 120 كلاس كوتاه مدت جهت آموزش كمك هاي اوليه با همكاري وزارت بهداري و شير و خورشيد و سازمان بيمههاي اجتماعي.
- تشكيل كلاسهاي كوتاه مدت ضمن خدمت - براي افزايش مهارت كارگران شاغل.
- ايجاد دو مركز آموزش اجتماعي نمونه با ظرفيت سالانه 60 نفر براي تربيت و آموزش كارگران با سواد بمنظور آماده ساختن آنان براي پذيرش مسئوليتهاي اجتماعي و صنفي.
- ايجاد 5 مركز فرهنگي و ورزشي ويژه كارگران در مناطق كارگري كشور.
- ايجاد 4 خانه استراحت كارگري در مناطق خوش آب و هوا جهت استفاده كليه كارگران و خانواده آنان.
- كمك به بخش خصوصي جهت احداث ده هزار خانه مسكوني براي كارگران مذكور در --فصل چهاردهم.
- توسعه شركتهاي تعاوني كارگران با استفاده از روشهاي نوين تعاوني.
ايجاد 6 مركز خدمات اجتماعي خاص كارگران در مراكز صنعتي كشور (اصفهان - تبريز - اهواز - اراك - قزوين - يزد).
- افزايش قراردادهاي دستهجمعي و تعميم حفاظت فني و بازرسي كار با استخدام 100 نفر بازرس كار - طبيب كار و مهندس … صنعتي.
- تشويق كارفرمايان بايجاد مهد كودك در كارگاههائي كه تعداد كارگران زن در آنها بحد نصاب مندرج در مقررات مربوط رسيده باشد.
- پرداخت وام مسكن بكارگران از طريق بانك رفاه كارگران و بانك رهني ايران.
و ) رفاه روستائيان - كثرت جمعيت در سطح روستاها توجه بيشتري را بتأمين رفاه اين طبقه از جمعيت كشور ايجاب ميكند - بدين منظوردستگاههاي اجرائي در سطح روستاها بصورت متشكل تر و همآهنگ تري با همكاري روستانشينان خدمات مورد نظر را انجام خواهند داد و آموزش مأموراني كه مستقيماً مسئول ترويج خدمات خودياري و ارائه خدمات رفاهي ميباشند مورد توجه خاص قرار خواهد گرفت.
براي رسيدن به هدف فوق، اقدامات زير انجام خواهد شد:
- آموزش 100 نفر كارشناس عمران ليسانسيه كه در نقش رئيس عمران بخش انجام وظيفه خواهند نمود. رؤساي عمران بخش علاوه بر اينكه عضوهيأت عامل يا شوراي همآهنگي --بخش ميباشند مسئول برنامهريزي در سطح بخش و آموزش ضمن خدمت دهياران شاغل و سرپرستي كار آنان نيزهستند آماده نمودن مردم دهات براي پذيرفتن تحولات اجتماعي يكي از وظائف اصلي دهياران ميباشد و بدين لحاظ بهبود كيفي برنامههاي آموزش دهياران (شامل مروجان خانهداري) مورد توجه خاص اين برنامه است بعلاوه تعداد 700 نفر دهيار زن با همكاري سازمان زنان تربيت خواهند شد كهعلاوه بر ترويج خانه داري و رسيدگي بمسائل زنان روستائي مسئول ارائه خدمات رفاهي جهت زنان و كودكان روستائي نيز ميباشند. ضمناً در مسائل كلي ده با مأموران ديگر همكاري خواهند كرد.
از اقدامات ديگري كه جهت بهزيستي روستائيان صورت خواهد گرفت ايجاد 300 مركز اجتماعات و خدمات در دهات واجد شرايط ميباشند. فعاليتاين مراكز از يكطرف رساندن خدمات دولتي از قبيل بهداشت - درمان - رفاه و آموزش - ترويج و غيره بروستاها ميباشد.
از طرف ديگر پايگاه سازمانها و خدمات محلي از قبيل خانه انصاف - شركت تعاوني - انجمن ده و نيز مركز فعاليتهاي فرهنگي از قبيل خانه فرهنگي وهنري و امثال آن خواهد بود.
ز ) رفاه و نوتواني گروههاي خاص كه شامل دستههاي زير ميباشند:
معلولين جسماني (شامل فاقدان دست و پا - مفلوجين - نابينايان - كر و لالها - پيران و از كار افتادگان - آسيبديدگان در سوختگي - مبتلايان به بيماريهاي مزمن و صعب العلاج از قبيل مسلولين و مجذومين - معلولان رواني (شامل اطفال كند ذهن و عقب افتاده - بيماران رواني - ناقصالعقلها) معلولان اجتماعي (شامل زندانيان - معتادين - اطفال و جوانان بزهكار - گدايان و غيره).
1 - معلولان جسماني - تأسيسات زير جهت اين گروه بوجود خواهد آمد:
ايجاد مراكز نوتواني جهت اطفال و بزرگسالان - چهار كارگاه ارتوپدي در شهرستانها و كمك به جمعيت شير و خورشيد سرخ بدين منظور – سه مركزنگهداري و آموزش كارهاي حرفهاي جهت پيران و از كار افتادگان جمعاً بظرفيت 150 نفر - سه مركز نگهداري و آموزش براي اطفال معلول - ده كارگاه حرفهاي آموزشي و توليدي براي نابينايان و كر ولالهاي بزرگسال – پانزده آموزشگاه براي اطفال نابينا و كر ولال - تأمين خدمات نوتواني درآسايشگاههاي مسلولين - ضمناً كارگاههاي حرفهاي و آموزشي آسايشگاههاي جذاميان تبريز و مشهد و دهكده جذاميان تجهيز و تكميل خواهند شد.
2 - معلولان رواني - تأسيسات زير جهت اين گروه در نظر گرفته شده است:
ايجاد يك مركز نوتواني براي اطفال بظرفيت 100 نفر بطور شبانهروزي و 200 نفر بطور روزانه - سه مركز نگهداري و آموزش براي اطفال – سي كلاس جمعاً بظرفيت سيصد نفر براي اطفال كند ذهن و ديرآموز - ايجاد خدمات نوتواني در آسايشگاههاي رواني.
3 - معلولان اجتماعي - تأسيسات و خدمات زير براي اين گروه پيشبيني شده است:
در مورد معتادين، پيشگيري از اعتياد از طريق آموزش عمومي مردم و مبارزه با قاچاق در درجه اول اهميت قرار خواهد داشت و در مورد درمان كوشش خواهد شد كه با افزودن خدمات نوتواني بهبود قابل ملاحظهاي در روشهاي فعلي درمان حاصل آيد - در مورد نوتواني يك مركز با ظرفيت 200 نفر درتهران و پنج مركز هر يك با ظرفيت 100 نفر در شهرستانها ايجاد خواهد گرديد.
در مورد مادران تنها و اطفالشان: يك مركز نگهداري و آموزش حرفهاي بظرفيت 100 نفر و يك كانون كارآموزي جهت زنان مزبور ايجاد خواهد گشت.
در مورد گدايان مقررات مربوط بمنع و جلوگيري از تكدي با تأكيد بيشتري اجراءِ خواهد گرديد با توسعه و تكميل كارگاه هاي حرفهاي 16 اردوي كار،كوشش خواهد شد كه كليه گدايان قادر بكار اشتغال يابند.
در مورد اطفال بزهكار پنج كانون اصلاح و تربيت جمعاً براي 500 نفر ايجاد خواهد گرديد و اطفال بزهكاريكه در حال حاضر در زندانها و دارالتأديبها بسر ميبرند باين كانونها انتقال خواهند يافت.
ضمناً با تجديد نظر در قانون بزهكاري و دادگاه اطفال و همچنين با ايجاد و اجراي سيستم آزادي مشروط در بهبود درمان و نوتواني اطفال بزهكاركوشش خواهد شد.
جهت اجراي اين برنامه 30 نفر مربي براي خدمت در كانونهاي اصلاح و تربيت و 30 مددكار مخصوص دادگاه اطفال تربيت خواهند شد.
در مورد زندانيان: تكميل ساختمان هشت واحد زندان و بازداشتگاه - تقويت دايره مددكاري زندانها - اتخاذ تدابير لازم براي نگاهداري كودكان شيرخوارزنان زنداني - توسعه كارگاههاي حرفهاي و مبارزه با بيسوادي زندانيان با همكاري انجمنهاي حمايت زندانيان پيشبيني شده است و همچنين بررسي وضع زندانها و زندانيان بمنظور كشف علل ارتكاب جرم و تنظيم برنامههاي اصلاح و تربيت مجرمين و اتخاذ تدابير لازم براي آماده ساختن آنها جهت زندگي سالم اجتماعي در حريم قانون توصيه ميشود.
ح ) آموزش و تحقيقات - براي تأمين كادر متخصص ضروري در طول برنامه چهارم 850 نفر مددكار و كارشناس اجتماعي در سطح ليسانس و فوقليسانس تربيت خواهد شد.
ضمناً آموزش 1400 نفر كمك مدد كار و راهنماي جوانان و دهيار در سطح فوق ديپلم - 300 مربي كودك - 750 معلم مهد كودك (در سطح ديپلم) - كمك به آموزش ضمن خدمت كليه مديران مؤسسات رفاهي شبانهروزي (از قبيل خانههاي كودك و شيرخوارگاه) - مربيان ورزش - دهياران و مروجان خانهداري شاغل- و كمك ببرنامههاي آموزشي موجود مورد نظر ميباشد همچنين، تعدادي طرح تحقيقي در مسائل مهم اجتماعي اجراءِ خواهد شد،
سياست كلي و خط مشيها (اصلاحي 17ˏ11ˏ1400)
3 - سياست كلي بر اين اصل پايهگذاري شده است كه نقش اساسي در تأمين خدمات رفاهي بعهده دولت باشد. مسئوليت و وظائف دولت در سطح مملكتي عبارت خواهد بود از:
برنامهريزي - تعيين سياست كلي و اولويتها - تخصيص اعتبارات و توزيع آن در مناطق بر مبناي احتياجات و عقبماندگي نسبي - ايجاد همآهنگي -تعيين ضوابط - نظارت - تنظيم مقررات - آموزش و تحقيقات در سطح منطقه: - برآورد احتياجات منطقهاي و كمك به برنامهريزي نظارت و اجراءِ.
4 - بمنظور ايجاد همآهنگي و برقراري نظم در كار برنامهريزي و جلوگيري از دوبارهكاري و تداخل وظايف و اجتناب از اتلاف منابع مالي و انساني، شورايعالي رفاه اجتماعي برياست عاليه عليا حضرت شهبانوي ايران با عضويت نمايندگان سازمان برنامه و دستگاههاي دولتي، عامالمنفعه وخصوصي كه در زمينه خدمات رفاهي فعاليت ميكنند تشكيل ميگردد.
5 - [منسوخ شده است.]
6 - توصيه ميشود كه فعاليتهاي اجتماعي و عامالمنفعه نيروهاي مسلح شاهنشاهي و سازمان اوقاف تحت رهبري شوراي عالي رفاه اجتماعي قرار گرفتهو با هدفهاي اين برنامه همآهنگ گردد.
7 - در تعيين تقدم طرحها و تخصيص اعتبارات برنامههائي مورد تأكيد خواهد بود كه عده بيشتري از مردم را شامل شود و جنبه پيشگيري و سازندگي داشته باشد. در برنامههاي نوتواني گروههاي خاص، آندسته از گروهها مورد توجه خواهند بود كه آمادگي بيشتري براي باز يافتن قدرت مولد خويش داشته و ميتوانند دوران طولانيتري خود و جامعه را از ثمرات كار خويش برخوردار نمايند.
8 - كوشش خواهد شد كه در مقابل خدمات ارائه شده اجرتي متناسب با درآمد خانواده دريافت شود، اين دريافت اجرت بهيچوجه جنبه انتفاعي براي مؤسسه مربوطه نخواهد داشت بلكه صرفاً بمنظور تقويت حس مسئوليت و اتكاءِ بنفس افراد و خانوادهها انجام ميگيرد. خدمات رايگان فقط در مورد پيران - كودكان خرد سال بي سرپرست - از كار افتادگان و كسانيكه هيچ نوع منبع درآمدي نداشته باشند انجام خواهد شد.
9 - گسترش خدمات رفاهي منوط بوجود كاركنان فني و متخصصين ميباشد. بنابر اين لازم است كه علاوه بر برنامههاي پرورش كادر جديد، آموزشضمن خدمت كاركنان شاغل نيز مورد توجه خاص قرار گيرد.
10 - [منسوخ شده است.]
11 - لازم است كه مسئوليتهاي مشابه دولتي در يك دستگاه متمركز گردد. اين امر از طريق توصيه شورايعالي رفاه اجتماعي بدولت انجام خواهد پذيرفت.
12 - براي هماهنگي لازم در مقررات و قوانيني كه با نيازمنديهاي اجتماعي امروز و احتياجات جديد ناشي از اجراي برنامههاي توسعه اجتماعي مطابقت ندارد تجديد نظر خواهد شد.
13 - به منظور پيش بردن خدمات رفاهي از منابع خصوصي داخلي و همكاري سازمانهاي بينالمللي در چهارچوب برنامه حداكثر استفاده به عملخواهد آمد.
اعتبارات عمراني رفاه اجتماعي در برنامه چهارم
14 - توزيع اعتبارات عمراني بين برنامههاي مختلف رفاه اجتماعي بشرح جدول زير خواهد بود.
جدول توزيع اعتبارات عمراني فصل رفاه اجتماعي در برنامه چهارم
(ارقام به ميليون ريال)
شماره بند
-عنوان بند
از محل اعتبارات عمراني
از محل بودجه دستگاههاي اجرائي(برآورد)
-بخش خصوصي(تخمين)
پيش بيني كمكهاي خارجي (تخمين)
جمع
1
بيمههاي اجتماعي
300
ـ
50
ـ
350
2
رفاه خانواده و كودك
856
306
ـ
88
1250
3
4
رفاه كارگران
235
ـ
200
ـ
435
5
رفاه روستائيان
366
166
60
30
622
6
رفاه گروههاي خاص
388
200
300
ـ
888
7
آموزش و تحقيقات
211
50
ـ
40
301
جمع كل
4850
1722
1610
158
8340
فصل بيستم
آمار و بررسيها
هدفهاي كلي برنامه چهارم آمار و بررسيها
1 - هدفهاي كلي برنامه چهارم آمار و بررسيها بقرار زير ميباشد:
الف - تهيه آمارها و اجراي مطالعات آماري كه بتواند امكان برآوردها و محاسبات و پيشبيني هاي موثقي را در امر برنامه ريزي جامع فراهم سازد.
ب - تهيه آمارها و اجراي بررسيهائي كه دولت را در اتخاذ تصميمات لازم ياري كند و راهنماي بخش خصوصي در فعاليتهاي سرمايه گذاري باشد.
ج - تهيه آمارها و اطلاعاتي كه در مقايسههاي علمي بينالمللي ضروري است.
خط مشيهاي و سياستهاي اجرائي
2 - خط مشيهاي و سياستهاي اجرائي بدين شرح است:
الف - تجديد نظر در سازمان و مقررات فعلي آماري و ايجاد شرائط لازم براي مركز آمار ايران و ساير دستگاههاي آماري جهت انجام وظايف اساسي كه بعهده دارند و متمايز ساختن آمارگيريهائي كه بر عهده مركز آمار ايران است و آنهائي كه بر عهده ساير دستگاهها ميباشد.
ب - بوجود آوردن شبكه ثابت مخصوص جمعآوري مداوم و منظم اطلاعات اساسي آماري در سراسر كشور.
ج - تربيت نيروي انساني جهت امور آماري.
د - تقويت آمارگيري كشاورزي كه خصوصاً در اين مرحله از تحول و تكامل اقتصادي و اجتماعي ايران فوقالعاده مورد حاجت است.
هـ - ايجاد نظم و تربيت و استمرار در تهيه و انتشار آمارها خصوصاً در امور اجتماعي و آمارهاي مربوط بكار و نيروي انساني و همچنين آمارهاي مربوط بوضع سالانه اقتصاد كشور.
و - انجام بررسيهاي لازم اقتصادي و جمعيتشناسي بمنظور شناخت جهت و كم و كيف تحولات اقتصادي و اجتماعي توسط مراكز علمي كشور وسازمان برنامه.
ز ) تقويت سازمان مربوط به ثبت احوال در زمينه ثبت صحيح و منظم وقايع چهارگانه (ولادت - ازدواج - طلاق و فوت).
ح - تقويت دستگاههاي صلاحيتدار براي تهيه آمارهاي اقتصادي لازم و محاسبه توليد و درآمد ملي.
اعتبارات عمراني آمار و بررسيها (منسوخه 24ˏ10ˏ1399)
3 - بمنظور اجراي برنامههاي آماري در قالب هدفهاي كلي ياد شده اعتباري در حدود 700 ميليون ريال در نظر گرفته شده است تا آمارهاي زير تهيه گردد:
آمار نفوس (شامل سرشماري سال 1350 و آمار مواليد و متوفيات) آمار توليدات كشاورزي و دامي و قيمت توليدات در تمام مراحل - آمار جنگلها -آمار مراتع - آمار صنعتي و معدني - آمار بازرگاني (عمدهفروشي و خردهفروشي) آمار خدمات خصوصي - آمار حمل و نقل و انبارداري - آمارشركتهاي انتفاعي و غير انتفاعي - آمار اجاره مسكن و املاك و اماكن - آمار ازدواج و طلاق و امور قضائي - آمار كار و نيروي انساني و اشتغال - آماراوقاف.
علاوه بر موارد فوق، آمارهاي ديگري نيز در دوران برنامه چهارم تهيه ميشود كه يا مربوط به تكاليف جاري واحدهاي آماري است و هزينههاي آن از محلبودجههاي مستمر عمراني يا اعتبارات عمومي دولت تأمين ميگردد و يا آنكه بوسيله دستگاه هاي وابسته بدولت كه بر اساس قانون تجارت اداره ميگردند و نيز مؤسسات عمومي و خيريه و عامالمنفعه و مانند آنها تهيه خواهد شد كه همه اين آمارها در تحقق يافتن هدف هاي كلي برنامه چهارم آمارمؤثر خواهد بود.
4 - اعتبارات جاري فصل آمار كه در برنامه سوم از محل اعتبارات عمراني پرداخت ميشده به بودجه عمومي دولت منتقل گرديده و از محل 45 ميلياردريال بودجه انتقالي تأمين خواهد شد (حدود 963 ميليون ريال در مجموع برنامه).
5 - براي بررسيها و تحقيقات لازم طي برنامه چهارم بمنظور تنظيم برنامههاي عمراني آينده جمعاً 300 ميليون ريال اعتبار پيشبيني شده است.
بدين ترتيب جمع اعتبارات فصل آمار و بررسيها يك ميليارد ريال بشرح زير خواهد بود.
اعتبارات فصل آمار و بررسي در برنامه چهارم
(ارقام به ميليون ريال)
شماره بند
-عنوان بند
اعتبار عمراني
1
آمار
700
2
بررسي و برنامهريزي
300
جمع
1000
فصول فوق مشتمل بر چهار قسمت و بيست فصل منضم به تصميم متخذه كميسيون برنامه مجلسين راجع باصول و هدفهاي برنامه چهارم عمرانيكشور ميباشد.
رئيس مجلس شورايملي - عبدالله رياضي
تصمیم متخذه کمیسیون برنامه مجلسین راجع به اصول و هدفهای برنامه عمرانی چهارم
مصوب 1347/05/08 مجلس شورای ملی
ماده واحده - به استناد تبصره ماده یک قانون برنامه عمرانی چهارم کشور اصول و هدفهای برنامه مذکور به شرح پیوست تصویب و جهت اجراءِ به دولت ابلاغ میگردد.
تصمیم فوق مشتمل بر یک ماده و ضمائم آن در جلسه روز چهار شنبه بیست و ششم تیر ماه یکهزار و سیصد و چهل و هفت به تصویب کمیسیون برنامه مجلس شورای ملی رسیده بود در جلسه روز سه شنبه هشتم امرداد ماه یکهزار و سیصد و چهل و هفت شمسی مورد تصویب کمیسیون برنامه مجلس سنا قرار گرفت و به استناد تبصره ماده یک قانون برنامه عمرانی کشور قابل اجراءِ م. ب..
1 - به منظور تحکیم ارکان تحولات انقلابی سالهای اخیر و تامین حداکثر بهره برداری از نظم نوین اجتماعی در جهت نیل بمراحل پیشرفته تر جامعهای مرفه یعنی جامعهای که به اقتصادی قوی متکی باشد و در آن جامعه بکلیه استعدادها برای رشد و ابراز وجود فرصتهای متساوی داده شود و ازاستعدادها هر چه بیشتر در جهت حداکثر پیشرفت جامعه استفاده گردد هدفهای کلی برنامه چهارم عمرانی کشور به شرح ذیل خواهد بود:
ب - توزیع عادلانه تر درآمد از راه تامین کار و گسترش خدمات اجتماعی و رفاه (بویژه خدمات آموزشی - بهداشتی و درمانی) برای کلیه افراد وافزایش فعالیت های آبادانی و بهسازی بخصوص در روستاها.
ج - کاهش وابستگی بخارج بر اساس افزایش قدرت تولید - رفع احتیاجات اساسی و تسریع در رشد بخش کشاورزی به منظور تامین حداکثر موادغذائی مورد نیاز جمعیت و حداکثر مواد اولیه مورد نیاز صنایع در داخل کشور و همچنین تهیه کالاهای صنعتی مورد مصرف عامه مردم در داخل مملکت.
ه- - بهبود خدمات اداری از طریق ایجاد تحول اساسی در نظم اداری. همچنین تعمیم روشهای مترقی. مدیریت در کلیه وزارتخانهها و سازمانهای عمومی و خصوصی و تقویت بنیه دفاعی کشور به نحوی که دولت بتواندهم آهنگ با تحولات عمیق اجتماعی و اقتصادی مملکتی وظایف سنگینی را که به عهده دارد انجام دهد.
2 - به منظور تسریع در رشد اقتصادی طی برنامه چهارم، افزایش تولید ناخالص ملی به میزان 57 درصد که به طور متوسط مستلزم در حدود 9 درصدرشد سالانه است مورد نظر قرار گرفته است. بدین ترتیب پیشبینی میشود تولید ناخالص ملی از 520 میلیارد ریال در پایان برنامه سوم بحدود 815میلیارد ریال در پایان برنامه چهارم برسد.
سرمایه گذاری ثابت لازم برای تامین هدف فوق جمعاً 810 میلیارد ریال در طی پنج سال برنامه چهارم برآورد شده است که 743 میلیارد ریال آن از منابع داخلی و 67 میلیارد ریال یعنی حدود 2/8 آن از منابع خارجی تامین خواهد گردید. ضمناً در مدت مذکور نسبت پسانداز به تولید ناخالص ملی از 18 درصد به 25 درصد افزایش خواهد یافت. ارزش صادرات کالاها و خدمات کشور(شامل نفت) از حدود 152 میلیارد ریال در پایان برنامه سوم به حدود 314 میلیارد ریال در پایان برنامه چهارم خواهد رسید یا به عبارت دیگر به طورمتوسط 6/15 درصد رشد سالانه خواهد داشت. ارزش واردات کالاها و خدمات کشور نیز از حدود 111 میلیارد ریال در پایان برنامه سوم به حدود 7/205 میلیارد ریال در پایان برنامه چهارم خواهد رسید و به طور متوسط 1/13 درصد رشد سالانه خواهد یافت.
3 - در تامین هدفهای رشد و سرمایهگذاری فوقالذکر، رشد مصارف بخش عمومی از حداکثر 10 درصد در سال و رشد مصارف بخش خصوصی ازحداکثر 7/6 درصد در سال نباید تجاوز نماید و سیاست دولت طی برنامه چهارم متوجه تحقق این منظور خواهد بود.
الف - تاکید در سرمایهگذاری صنعتی.
ب - تاکید در سرمایهگذاری کشاورزی.
1 - رسیدن به هدفهای برنامه چهارم صرفنظر از تخصیص مبالغ سرمایهگذاری تعیین شده مستلزم تامین یک سلسله شرایط و موجباتی است که بررویهم تحقق این هدفها را بدون ایجاد عدم تعادل اقتصادی میسر میسازد. این شرایط و موجبات به صورت سیاستها و خط مشیهای کلی اقتصادیدر زمینههای مختلف سرمایهگذاری بخش عمومی و بخش خصوصی استفاده از وام های خارجی - واردات و صادرات - ثبات قیمتها و برنامههای مالیدولت است که در این فصل خلاصه میشود و جمعاً همآهنگی و تعادل در اقتصاد را امکانپذیر میسازد.
2 - فعالیتهای عمرانی دولت محدود به سرمایهگذاری در عناصر زیربنا و خدمات و رفاه اجتماعی نخواهد بود بنابر این در شتههای تولیدی دولت راساً در ایجاد واحدهای بزرگ صنعتی و زراعی پیشقدم خواهد گردید. همچنین ایجاد و اداره پارهای از صنایع اساسی را که برای کشور جنبه حیاتی دارد و نیزآن دسته از صنایع را که به لحاظ مصالح ملی اداره آن به وسیله دولت ضروری است نمیتوان به بخش خصوصی واگذار کرد ولی در آن رشته از فعالیتها که به علت اطمینان از سودآوری مورد علاقه بخش خصوصی بوده و ایجاد آن بر خلاف مصالح اجتماعی نباشد دولت نه تنها بخش خصوصی را برایانجام حداکثر فعالیت و بهرهبرداری صحیح آزاد خواهد گذارد بلکه تسهیلات لازم را نیز از طریق مساعدتهای فنی و مالی و حمایت در مقابل رقابتخارجی و کمک به دسترسی به بازارهای خارج و سایر طرق به عمل خواهد آورد مشروط بر آنکه اجرای این سیاست منجر به تحمیل غیر لازم بمصرفکننده داخلی نگردد.
-قسمتی از این کمک به صورت سرمایهگذاری در توسعه ذخائر
آب - ایجاد انبارها و سیلوها - ساختن راههای فرعی و توسعه روشهای نوین تولید م. ب. و قسمت دیگر آن مربوط است به جبران کمبود سرمایه در گردش زارعین به منظور خرید بذر و کود و غیره. به علاوه جهت تحقق هدف رشد کشاورزی دولت ناگزیر به ایجاد واحدهای بزرگ زراعی خواهد بود و بخش خصوصی را نیز برای ایجاد واحدهای بزرگ تشویق خواهد کرد.
4 - ب. ت. ب. اینکه در آینده بخش صنعت مواجه با مراحل نوینی از تکامل خواهد بود ایجاد صنایع سنگین و پتروشیمی و نظائر آن احتیاج بسرمایه هنگفت و به کار بردن تکنیکهای پیشرفته دارد. با مشکلاتی که در حال حاضر در راه ایجاد شرکتهای بزرگ سهامی خصوصی موجود است و بااشکالاتیکه برای دولت از نظر تجهیز منابع و به کار بستن آخرین تکنیکهای تولید فراهم است د. ا. م. از پیشرفت صنعتی دولت باید نقشفعالتری را بر عهده گیرد و سهم سرمایهگذاری خود را نسبت بگذشته افزایش دهد.
5 (منسوخ 1399/08/05) - در زمینه خدمات سیاست سرمایهگذاری در رشته آموزش و پرورش عبارت خواهد بود از تشویق هر چه بیشتر بخش خصوصی و واگذاری امورآموزش بمردم خصوصاً در امر آموزش متوسطه عمومی تاکید سرمایهگذاری بخش عمومی در فعالیتهائیکه بخش خصوصی رغبت کافی بآن نشاننمیدهد یا تامین آن از وظایف اساسی دولت است (نظیر آموزش فنی و حرفهای و مبارزه با بیسوادی) در امر درمان دولت سعی خواهد کرد که بیش ازپیش مردم را در آن کار شرکت دهد و متدرجاً بوظیفه اصلی خود که بهسازی محیط خصوصاً در روستا و تامین بهداشت عمومی است بپردازد. دررشته تامین رفاه اجتماعی جهت گروهای[گروه های] آسیبپذیر و خاص جامعه دولت نقش فعالتری از گذشته ایفاءِ خواهد کرد و سرمایهگذاری بخش خصوصی راکه تا کنون به صورت پراکنده و اتفاقی و غالباً بشکل خیریه در این زمینه صورت میگرفته در جهت هدفهای برنامه رفاه عمومی سوق خواهد داد.
در امر تامین اجتماعی و خصوصاً تعمیم بیمهها دولت اهتمام بیشتری طی برنامه چهارم مبذول خواهد داشت و برای گسترش اینگونه خدمات به نفع روستائیان و کشاورزان کشور نیز تدابیر لازم اتخاذ خواهد نمود.
6 - در تعقیب این گونه سیاستهای عمرانی در دوران اجرای برنامه چهارم سرمایهگذاری ثابت در بخشهای عمده اقتصاد بین بخش عمومی و بخشخصوصی به شرح زیر توزیع میگردد:
از بهره برداری موسسات انتفاعی
7 (منسوخ 1400/11/10) - باید متذکر بود که از نظر انتقال برنامه از بخش عمومی به بخش خصوصی از مبلغ 5/366 میلیارد ریال سرمایهگذاری توسط بخش خصوصی درحدود 9/34 میلیارد ریال از اعتبارات سازمان برنامه از طریق بانک های تخصصی و غیره به بخش خصوصی منتقل خواهد گردید. ضمناً از کلسرمایهگذاری ثابت بخش عمومی 3/63 میلیارد ریال به وسیله موسسات انتفاعی دولت و شهرداریها مستقیماً سرمایهگذاری خواهد شد.
2- از محل بهره برداری موسسات انتفاعی و بازرگانی و شهرداریها
8 (منسوخ 1399/10/
24) - از نظر صادرات سیاست دولت در برنامه چهارم نیز مانند برنامه سوم عبارت خواهد بود از تنوع بخشیدن به کالاهای صادراتی به نحوی که صادراتکشور متدرجاً از صورت مواد اولیه به صورت مواد ساخته شده در آید با اقداماتیکه در اواخر برنامه سوم در زمینه استفاده از بازارهای بلوک شرق به عمل آمده و با ایجاد صنایع عظیم صادراتی مانند گاز و آلومینیوم و پتروشیمی پیشبینی میشود که کل صادرات کشور به جزنفت از 14 میلیارد ریال درسال 1346 به 7/48 میلیارد ریال در سال 1351 یعنی در حدود 5/3 برابر برسد. در زمینه استاندارد کردن کالاهای معمولی صادراتی و بهبود کیفیت آنطبق مشخصات بینالمللی کوشش خاصی طی دوران برنامه چهارم معمول خواهد گشت.
در زمینه صادرات خدمات ب. ت. ب. امکانات زیادی که از نظر جلب سیاحان خارجی چه از کشورهای غرب و چه از مناطق واقع در جنوب خلیجفارس به کشور وجود دارد اقدامات وسیعی برای ایجاد تسهیلات لازم ب. ت. ب. درخواستهای هر طبقه از سیاحان طی دوره برنامه چهارم پیشبینی شده است و انتظار میرود از این راه درآمد ارزی به طور روز افزونی افزایش یابد.
9 - در زمینه واردات، سیاست جایگزین کردن واردات به وسیله تولید داخلی در درجه اول متوجه کالاهای اساسی مصرفی و سپس مواد اولیه وکالاهای سرمایهای خواهد بود. همآهنگ با سیاست تشویق پسانداز برای سرمایهگذاری و محدودیت نسبی مصرف لازم خواهد بود که توسعه صنایعداخلی تا آنجا که مربوط به جایگزین کردن واردات است متوجه تولید کالاهای ضروری و اساسی شود. در زمینه صنایع مونتاژ کوشش مداوم به عمل خواهد آمد که ارزش افزوده در داخل کشور نسبت به کل ارزش کالا افزایش یابد همچنین کوشش خواهد شد تا میزان قابل توجهی از افزایش تقاضا برایخدمات وارداتی مانند بیمه - کشتیرانی - خدمات مهندسین مشاور و جهانگردی از طریق توسعه تولید داخلی این خدمات تامین شود.
10 - ب. ت. ب. برآوردی که نسبت به افزایش حجم معاملات خارجی به عمل آمده ذخائر ارزی باید تا میزان 633 میلیون دلار در آخر برنامه چهارمافزایش داده شود و بانک مرکزی ایران مراقبت لازم را برای تامین این ذخائر ارزی خواهد نمود.
11 - نیل به هدف های برنامه چهارم از نظر تامین منابع مالی کافی برای سرمایهگذاری به میزان 810 میلیارد ریال و از نظر حفظ تعادل ارزی و همچنینافزایش ذخائر ارزی مستلزم آن است که طی دوره برنامه مذکور به طور خالص در حدود 5/113 میلیارد ریال (1513 میلیون دلار) از منابع خارجی به صورت وام و ورود سرمایه خارجی به کشور استفاده شود.
-بخش عمومی ب. ت. ب. تعهدات مالی که طی برنامه چهارم از نظر بازپرداخت وامهای خارجی عمرانی موجود بر عهده دارد و با در نظر گرفتن اینکهمقداری از وامهای عمرانی که طی برنامه چهارم استفاده خواهد شد باید ظرف همین مدت بازپرداخت شود. در این صورت در حدود 150 میلیارد ریال(معادل 2000 میلیون دلار) جمعاً به صورت وام از منابع خارجی استفاده خواهد کرد. خالص استفاده بخش خصوصی از منابع خارجی طی همین دورهباید نزدیک به 700 میلیون دلار باشد و دولت سیاست لازم را از نظر تشویق ورود سرمایه خصوصی خارجی لااقل به میزان فوق خواهد نمود.
2- سایر وزارتخانه ها و موسسات دولتی
12 - در جداول شماره 4 برآورد تقریبی از وضع موازنه پرداختها و موازنه ارزی کشور طی سالهای برنامه چهارم به عمل آمده است و از نظر کلیراهنمای تنظیم بودجه سالانه ارزی خواهد بود
13 - حفظ ثبات نسبی قیمتها شرط اساسی موفقیت در نیل به هدفهای برنامه چهارم است. در شرایط خاص ایران وجود منابع مهم درآمد ارزی برای تامینقسمتی از احتیاجات روز افزون کالاهای سرمایهای و مصرفی از طریق واردات حصول رشد نسبتاً سریع اقتصادی را توام با ثبات نسبی قیمتها امکانپذیر مینماید.
14 - سیاست مالی - ب. ت. ب. اینکه دولت مصرفکننده عمده کالا و خدمات است هر گاه هزینههای عمرانی و جاری آن به میزانی غیر متناسب بادرآمدها افزایش یابد این جریان فشار تورمی را بدنبال خواهد داشت برنامه مالی دولت که بعداً در این فصل تشریح میگردد ب. ت. ب. لزوم جلوگیری از فشار تورمی پیشنهاد شده است.
15 - سیاست ارزی - سیاست کلی ارزی کشور حفظ تعادل ارزی خواهد بود ب. ت. ب. اینکه فشار تورمی و افزایش قیمتها در مرحله اول بر اثر افزایشتقاضا برای کالا و خدمات نسبت بعرضه داخلی بوجود میآید تا جائیکه کمبود عرضه داخلی را بتوان از طریق واردات تامین کرد این امر از افزایش قیمتها جلوگیری خواهد نمود ولی اتخاذ این خط مشی در حدود و شرایطی است که ذیلاً تشریح میگردد.
هدفهای بلند و انقلابی برنامه چهارم از نظر رشد بسیار سریع تولید و درآمد و در نتیجه لزوم سرمایهگذاری زیاد بیشک تقاضای کشور را برای وارداتخاصه کالاهای سرمایهای و واسطهای و مواد اولیه بسرعت افزایش خواهد داد گرچه دورنمای درآمدهای ارزی کشور نیز با توجه بافزایش صادراتنفت و سایر کالاها و همچنین امکانات استفاده از وام و سرمایه خارجی روشن و امید بخش م. ب. با اینحال نمیتوان اجرای سیاست دروازههای بازرا به طور مطلق توصیه نمود بلکه از این امکانات وسیع بایستی در درجه اول برای تامین کلیه احتیاجات کالاهای سرمایهای و کالاهای واسطه و مواداولیهای که در کشور تولید نمیشود و همچنین برای واردات کالاهای مصرفی که برای رفع کمبود تقاضای داخلی و در نتیجه جلوگیری از افزایش هزینهزندگی ضرورت دارد استفاده به عمل آید.
در مورد کالاهای تجملی سیاست فعلی یعنی تحمیل حقوق و عوارض گمرکی نسبتاً سنگین به منظور کاهش تقاضا و در نتیجه صرفهجوئی درهزینههای ارزی و همچنین تعقیب سیاست توزیع عادلانهتر درآمد کماکان دنبال خواهد شد.
به علاوه افزایش حجم بازرگانی در دوره برنامه چهارم ایجاب میکند که ذخائر ارزی بانک مرکزی نیز به همان ترتیب افزایش یابد و بدین منظور افزایشی در ذخائر ارزی کشور معادل 633 میلیون دلار در پایان برنامه چهارم منظور میشود.
16 - سیاست پولی - سیاست کلی و درازمدت دولت کماکان حفظ ارزش پولی کشور و تنظیم اعتبارات سیستم بانکی متناسب با احتیاجات اقتصادیم. ب..
17 - سیاست تنظیم عرضه و تقاضای کالاهای ضروری کشاورزی - تنظیم عرضه و قیمت کالاهای ضروری کشاورزی طی برنامه چهارم با شدت هرچه تمامتر از طریق ایجاد سیلوها برای نگاهداری محصولات عمده کشاورزی و تثبیت قیمت آنها دنبال خواهد شد تا کشاورزان بتوانند با اطمینان کاملبتولید محصولات مورد نیاز بپردازند و مصرفکننده نیز بتواند نیازمندیهای اساسی خود را در هر موقع بقیمت مناسب تامین نماید.
18 - ب. ت. ب. اینکه سهم سرمایهگذاری ثابت بخش عمومی معادل 8/54 درصد کل سرمایهگذاری ثابت کشور در نظر گرفته شده است و ب. ت. ب. اینکه علاوه بر سرمایهگذاری ثابت ناگزیر هزینههای جاری دولت نیز اعم از عمرانی و غیر عمرانی ترقی خواهد یافت اتخاذ یک سیاست مالی قوی به منظور ایجاد منابع کافی و جلوگیری از عدم تعادل مالی ضروری است که نکات اصلی آن به شرح زیر پیشبینی میشود:
19 - سیاست دولت در زمینه درآمد در جهت نیل بهدفهای زیر م. ب.:
دوم - درآمدهای دولتی که از محل بازرگانی خارجی به صورت حقوق گمرکی و سود بازرگانی و مابهالتفاوت خرید و فروش ارز عاید میشود تابعمیزان پیشبینی واردات بوده و جمعاً به 125 میلیارد ریال خواهد رسید
پنجم - موسسات انتفاعی و بازرگانی دولت جمعاً معادل 76 میلیارد ریال در طی دوره برنامه چهارم بدرآمد عمومی کمک خواهند کرد.
22 - همچنین پیشبینی شده است که به طور خالص معادل 46 میلیارد ریال اسناد خزانه و اوراق قرضه جدید منتشر شده و وجوه حاصله بمصرفهزینههای سرمایهای و تاسیسات نظامی برسد.
بر اساس خطوط کلی فوقالذکر وضع مالی دولت به شرح جداول (5) - (6) - (7) مشروحه زیر خواهد بود:
5- کمک موسسات انتقاعی و بازرگانی
(1) شامل درآمد پست و تلگراف - وزارت خارجه - شهربانی - ثبت اسناد و غیره م. ب.. (2) بماخذ 61 میلیارد ریال سال 46 و حداکثر 10 درصد افزایش سالانه. (3) شامل 480 میلیارد ریال هزینه طرحهای عمرانی و طرحهای مستمر جدید برنامه چهارم و 45 میلیارد ریال هزینه طرحهای مستمر منتقله به برنامهچهارم و 5 میلیارد ریال هزینه انتقال گاز م. ب.. (4) فقط شامل بازپرداخت مربوط به بودجه عمرانی است و قسمت مربوط به بودجه غیر عمرانی در قلم شماره 1 هزینههای جاری منظور شده است.
1- هزینه های جاری از محل درآمد عمومی بماخذ 61 میلیارد ریال سال 46 و حداکثر10 درصد افزایش سالانه
23 - از 480 میلیارد ریال هزینههای عمرانی برنامه چهارم که در بودجه سازمان برنامه منظور گردیده (جدول شماره 8) در حدود 9/64 میلیارد ریالهزینههای مستمر مربوط به برنامه چهارم و 1/415 میلیارد ریال هزینه سرمایهگذاری ثابت م. ب. که 2/380 میلیارد ریال از مبلغ اخیر توسط بخشعمومی و 9/34 میلیارد ریال توسط بخش خصوصی سرمایهگذاری خواهد شد.
1 - میزان افزایش جمعیت ایران طی دوره برنامه چهارم سالانه در حدود 6/2 درصد برآورد شده است معهذا افزایش جمعیت در مناطق شهری 4/4 درصد افزایش سالانه سریعتر از افزایش جمعیت مناطق روستائی کشور است که سالانه 4/1 درصد م. ب..
سیاست جمعیت (منسوخ 1399/08/05)
3 - به منظور اجرای یک سیاست درازمدت در مورد جمعیت در جهت تسریع رشد اقتصادی کشور اتخاذ تدابیر مشروحه ذیل طی برنامه چهارم کشورضروری به نظر میرسد:
الف - تجدید نظر اساسی در سازمان ثبت احوال کشور به منظور آماده ساختن این دستگاه برای ثبت دقیق موالید و متوفیات و انتشار منظم آمارهایمربوطه که مستندترین منبع اطلاعات برای تعیین میزان افزایش طبیعی جمعیت کشور خواهد بود.
ب - انجام تحقیقات و تجسسات مربوط به جمعیتشناسی با برنامهها و هدفهای مشخص به منظور شناخت تحولات کمی و کیفی جمعیت بمقیاس کل کشور و در مناطق مختلف.
ج - تکمیل ارزیابی کلیه منابع طبیعی کشور به وسیله سازمانهای اجرایی مربوط در قالب بک برنامه مشخص.
الف - اجرای یک برنامه تنظیم موالید و تعداد افراد خانوار به منظور تامین بهترین شرایط رشد برای نوزادان و اطفال از یکطرف و تامین منطقیترینشرائط زیست برای مادران خاصه از نظر جسمانی و مقتضیات بهداشتی از طرف دیگر این برنامه در سطح خانواده و تحت عنوان بهداشت خانواده بمرحله اجرا در خواهد آمد.
5 - تعدیل توزیع کنونی جمعیت در کشور و کاهش تراکم آن خاصه در تهران و تقلیل آهنگ مهاجرت باین شهر، ایجاب مینماید که سیاست عدمتمرکز اداری که طی برنامه سوم آغاز شده است با سیاست عدم تمرکز امور عمرانی توام گردد و در بعضی از شهرستانهای کشور قطبهای مهم توسعهعمران بوجود آید.
6 - بر اساس محاسباتی که در قالب هدفهای تولیدی برنامه چهارم به عمل آمده است پیشبینی میشود که در پایان برنامه چهارم از مجموع16894000 نفری که به سن کار کردن میرسند 8935000 نفر غیر فعال و 7959000 نفر فعال باشند. همچنین پیشبینی میشود که در پایانبرنامه چهارم برای 7898000 نفر جمعیت فعال کشور امکان اشتغال وجود داشته باشد و در حدود 61 هزار نفر نیز جویای شغل باشند بدین ترتیب چنانچه کلیه هدف های اساسی برنامه - طبق موازین پیشبینی شده - تحقق یابد در پایان برنامه چهارم شاخص اشتغال در حدود 99 درصد و شاخص بیکاری آشکار در حدود 1 درصد خواهد بود
سیاست اشتغال در برنامه چهارم (اصلاحی 1399/10/24)
8 - سیاستهای اشتغال در برنامه چهارم به شرح زیر است:
الف - اجرای کامل مواد 16 و 59 قانون کار که طبق آن کارکردن اطفال کمتر از 12 سال حتی به عنوان کارآموز منع شده است و همچنین ماده 22 ناظر برتعیین و تضمین حداقل دستمزد.
ب - گسترش سریع تعلیمات ابتدائی - متوسطه - حرفهای و عالی به نحوی که نه فقط موجب کاهش فشار بالقوه گروههای سنی ذیربط ببازار کارگردد بلکه ضمناً افراد جوانرا برای مهارتهای مورد نیاز کشور تربیت کند.
ج - مبادله قراردادهای کارآموزی اجباری بر حسب شاخههای مختلف فعالیتهای تولیدی بین کارفرمایان و کارآموزان جوان به منظور فراهم ساختن موجباتجذب بیشتر فارغالتحصیلان مدارس ابتدائی در صنایع کشور.
ه- - ایجاد دورههای تخصصی در سطح دیپلم و فوق دیپلم به منظور جذب بیشتر فارغالتحصیلان متوسطه.
ز - تنظیم وضع بازار کار کشور به وسیله ادارات کاریابی و مشاغل از طریق ایجاد هم آهنگی بین آن ادارات و آموزش حرفهای بزرگسالان و بیمههایاجتماعی خاصه به منظور مبارزه با بیکاریهای محلی و فصلی.
ح - تهیه و انتشار دورههای منظم و مداوم کوتاه مدت آماری درباره تحولات نیروی کار و بازار کار و دستمزد و قدرت تولید به وسیله وزارت کار و اموراجتماعی به منظور تامین مبانی لازم برای اتخاذ سیاستهای صحیح در این موارد.
9 - سیاست اشتغال در بخش کشاورزی علاوه بر تامین 226 هزار شغل جدید، عبارت خواهد بود از کاهش کمکاری در بخش مزبور از میزان 37درصدی که فعلا برآورد میشود بحدود 21 درصد در پایان برنامه چهارم از طریق:
12 - نیازمندیهای کشور به کارکنان فنی در دوره برنامه چهارم از طریق ایجاد روابط معقول بین سرمایهگذاری های ثابت و اشتغال در بخشهای مختلف فعالیت اقتصادی و همچنین با در نظر گرفتن تحولات قابل پیشبینی بهرهوری (قدرت تولید) نیروی کار به شرح زیر پیشبینی شده است.
تعداد 110/76 نفر زارع تعلیم یافته مورد تقاضا باتعلیم کشاورزان شاغل فعلی تامین خواهد شد.
ب (منسوخ 1399/10/24) - بخش صنایع و معادن و ساختمان
16 - توزیع شاغلین جدید بخش خدمات بر حسب سطوح عمده مشاغل در طی دوره برنامه چهارم به شرح جدول شماره 5 پیشبینی میشود.
مدیران و کارمندان اداری و اجرایی
1 - به طور کلی مبنای عمران ناحیهای در ایران به طوریکه تا کنون ملحوظ بوده در وهله اول عبارت بوده است از سرمایهگذاری وسیع در مناطقی که ازحیث طبیعی دارای امکانات توسعه برای تحصیل حداکثر بازده اقتصادی باشد و در وهله دوم احیا و آبادانی مناطق عقبمانده کشور مورد نظر بودهاست.
2 - هدف کلی عمران ناحیهای در برنامه چهارم عبارت است از شناسائی منابع و امکانات توسعه مناطق مستعد و تعیین قطب یا قطبهای توسعه در هرمنطقه و تمرکز سرمایهگذاری در آنها به منظور تحصیل حداکثر بازده و تسریع آهنگ رشد اقتصادی کشور.
3 - در قالب هدف کلی فوق برنامههای مشخص عمران ناحیهای طی برنامه چهارم به قرار زیر خواهد بود:
الف - شناسائی و انتخاب و تعیین قطبهای کشاورزی بر اساس استعداد و ظرفیت منابع طبیعی و قابلیت تاثیر آن بر مناطق دیگر و ایجاد مزارع وموسسات بزرگ کشاورزی و دامپروری و بهرهبرداری از آنها با روشهای پیشرفته قطبهای مزبور در مجاورت سدها و نقاطی که از تکنیکهای جدیدآبیاری استفاده میکنند بوجود خواهد آمد.
ضمناً با توجه باهمیتی که دامپروری در تامین احتیاجات غذائی کشور حائز است در قطبهای فوقالذکر که شرایط مساعدی برای توسعه دامپروری داشته باشند سرمایه گذاری متمرکز منحصر به بهرهبرداری کشاورزی نبوده و نسبت بایجاد واحدهای بزرگ دامپروری نیز توسعه و تاکید خواهد شد.
در زمینه شیلات با توجه بذخائر وسیع انواع ماهی و میگو در خلیج فارس و دریای عمان، بندر عباس و چند بندر مناسب دیگر به عنوان مراکز فعالیت شیلات تقویت و تجهیز خواهند شد و به عنوان قطب های توسعه به بهبهود[بهبود] و توسعه اقتصاد سراسر این منطقه کمک خواهند کرد.
ب - توسعه و تقویت پایگاههای صنعتی در نواحی منتخب به نحوی که این پایگاهها به صورت قطبهای صنعتی و هسته مرکزی عمران ناحیهای درآیند با توجه بآنکه در طی برنامه سوم پایه چند قطب صنعتی در شهرهای اصفهان، اهواز، تبریز و اراک نهاده شده است هدف برنامه چهارم عبارت خواهدبود از تکمیل و تجهیز پایگاههای صنعتی مزبور و تاکید سرمایهگذاری در رشتههای زیر بنا و مکمل و تبدیل آن پایگاهها به قطبهای توسعه همچنین دربرنامه چهارم پایگاههای صنعتی جدیدی در شیراز بندر شاهپور و قزوین بوجود خواهد آمد و نسبت بایجاد پایگاههای صنعتی در رشت و مشهد وکرمانشاه مطالعات ضروری و شناسائی به عمل خواهد آمد.
ج - شناسائی و انتخاب مراکز خدمات شامل تاسیس مراکز جهانگردی جدید و تقویت مراکز جهانگردی فعلی علاوه بر ایجاد تسهیلات لازم درمحورهای اساسی جهانگردی (خصوصاً مسیر بازرگان - تهران و تهران - اصفهان، شیراز) مراکز دیگری که از نقطه نظر بازدید سیاحان حائز اهمیتاست انتخاب گردیده و نسبت بتوسعه آنها به عنوان محور عمران ناحیهای اهتمام خواهد شد.
خط مشیها و سیاستهای اجرایی
4 - برای نیل بهدفهای فوق و اجرای برنامههای ذکر شده خط مشیها و برنامه عمران ناحیهای به شرح زیر خواهد بود:
الف - اجرای مطالعات همه جانبه و شناسائی منابع و امکانات تولید در کلیه مناطق کشور به منظور توسعه و تقویت قطبهای اقتصادی و ایجاد قطبهایجدید:
ب - سیاستهای اجرایی در مورد قطبهای توسعه و نواحی که در آن سرمایهگذاری متراکم صورت خواهد گرفت به قرار زیر خواهد بود:
(1) - بوجود آوردن تاسیسات و تسهیلات زیربنائی از طرف دولت مانند آب و برق و ارتباطات و مخابرات.
(3) - عرضه داشتن خدمات عمومی و اجتماعی و اداری مورد نیاز از قبیل مدرسه، تاسیسات درمانی و واحدهای اداری ضروری.
ج - بوجود آوردن سازمانهای خاص عمران منطقهای در موارد ضروری و تقویت سازمانهای موجود و همچنین استفاده از سازمانهای محلی به منظورتجهیز منابع و امکانات ناحیه.
د - تسریع در اجرای اصل عدم تمرکز و ایجاد موجبات و شرایط مساعد جهت سوق سرمایه و کادرهای متخصصی به مناطق مستعد و همچنین کاهشتراکم امور اداری در مرکز و انتقال و تفویض مسئولیتها و اختیارات بمقامات اداری و محلی.
5 - هزینه اجرای طرحهای عمرانی ناحیهای در برنامه بخشهای مربوط (کشاورزی، آبیاری، صنایع، ارتباطات و غیره) منظور گردیده است و علاوه برآن جهت تامین هزینههای اداری و تشکیلاتی و به منظور انجام مطالعات ضروری اعتبار مورد نیاز عمران ناحیهای به میزان 6/3 میلیارد ریال پیشبینیگردیده است.
هدفهای کلی کشاورزی و دامپروری در برنامه چهارم(اصلاحی 1399/06/19)
الف) تامین رشدی به میزان حداقل 5 درصد متوسط سالانه در تولیدات ناخالص بخش کشاورزی به منظور تامین احتیاجات غذائی روز افزون جمعیتکشور و همچنین تهیه مواد خام مورد نیاز صنایع داخلی و صادرات.
ه-) تجدید تشکیلات جامعه روستائی و تقویت آن بر اساس فعالیتهای تعاونی و خودیاری.
2) هدفهای تولیدی در دوران برنامه به شرح جدول شماره 1 خواهد بود.
* چون در موقع تهیه برنامه آمار مربوط بسال 46 در دست نبود از آخرین آمار رسمی موجود که مربوط بسال 44 بوده استفاده به عمل آمده است.
به طوریکه ملاحظه میشود ارزش کل تولیدات ناخالص بخش کشاورزی و دامپروری که در سال 44 معادل 112620 میلیون ریال بوده است در سال1351 بقیمتهای ثابت سال 1344 بالغ بر 158468 میلیون ریال خواهد گردید باین ترتیب مجموع رشد مورد محاسبه در دوران هفتساله معادل7/40 درصد و متوسط سالانه رشد معادل 5 درصد م. ب..
3) سطح کشت محصولات کشاورزی که در پایان برنامه سوم معادل 1/7 میلیون هکتار م. ب. در پایان برنامه چهارم به 55/7 میلیون هکتار بالغ خواهد گردید.
این افزایش (به میزان 450 هزار هکتار) بخصوص در نتیجه بزیر کشت رفتن اراضی واقع در حوزه سدهائی است که در دوران برنامه سوم و چهارمساخته و آماده میگردد. اراضی جدید شامل 150 هزار هکتار اراضی دیم و 300 هزار هکتار اراضی آبی است
الف) تشویق افزایش تولید محصولاتیکه در حال حاضر برای تامین مصارف داخلی از خارج کشور وارد میگردد.
ب) تشویق سرمایهگذاری خصوصی و تاکید بسرمایهگذاری دولتی در مناطقی که از نظر تولید محصول استعداد بیشتری دارند.
د) تشکیل شرکتهای سهامی زراعی به وسیله دهقانانی که صاحب زمین شدهاند بر اساس اصول تعاون تولید.
ه-) تجهیز سرمایههای پراکنده در دهات و شهرها و تشویق صاحبان سرمایه بایجاد واحدهای بزرگ با مشارکت در سرمایهگذاری در واحدهائی کههدف آنها تهیه محصول بمقیاس وسیع جهت فروش در بازار باشد.
و) افزایش سرمایه نقدی موسسات اعتباری دولت و ایجاد تسهیلات بیشتر در شرایط پرداخت وامهای کشاورزی و دامپروری و بخصوص فراهمکردن موجبات لازم جهت نظارت در مصرف صحیح وام.
ط) اتخاذ تدابیر لازم برای حداکثر استفاده از سرمایهگذاری بخش خصوصی در انجام خدماتی که فعلا دولت به عهده دارد.
ل) بهرهبرداری از منابع دریاها و رودخانهها به نحوی که بتوان قسمتی از کمبود پروتئین حیوانی مورد نیاز را از این منابع جبران نمود.
برنامههای مهم کشاورزی و دامپروری و سیاستهای اجرایی آن(منسوخ 1399/08/05)
5) اهم برنامههائی که در دوران برنامه چهارم برای وصول به هدف های مذکور اجرا خواهد گردید به شرح زیر م. ب.:
د) توسعه مصرف کود حیوانی و شیمیائی - انواع کودهای سبز و حیوانی و شیمیائی برای اصلاح و تقویت اراضی زراعی به کار رفته و بطرقمختلف مصرف آنها ترویج و تشویق خواهد شد. پیشبینی میشود مصرف کود شیمیائی از 130 هزار تن در پایان برنامه سوم به 350 هزار تن در پایانبرنامه چهارم برسد.
ه-) حفظ نباتات - به منظور حفظ نباتات، مطالعات شناسائی آفات و طرز مبارزه با آنها به عمل آمده و از سرایت آفات و بیمارها از خارج نیز جلوگیری خواهد گردید.
در مورد آفات عمومی از قبیل ملخ و سن و موش در وسعت 6/3 میلیون هکتار مبارزه خواهد شد. و در مورد آفات خصوصی که به عهده بخشخصوصی خواهد بود دولت وظیفه ترویج و اشاعه طرق مبارزه را به عهده خواهد داشت
ک) اقتصاد روستائی و بازاریابی محصولات کشاورزی - این فعالیتها از طریق تاسیس انستیتوی بازاریابی، تکمیل شرکتهای تعاونی، افزایش ظرفیتسیلوها، ایجاد انبارها و سردخانهها و استاندارد کردن محصولات و اصلاح مقررات خرید و فروش توسعه خواهد یافت.
ل) اعتبارات کشاورزی - در دوره برنامه 14 میلیارد ریال اعتبار به صورت وامهای کوتاه و متوسط و طویلالمدت توسط موسسات اعتبار دهنده کشوربه تولیدکنندگان محصولات کشاورزی اعطاءِ خواهد شد.
1) تامین خوراک دام - با افزایش سطح علوفهکاری و بذر افشانی در یک میلیون هکتار از مراتع و همچنین ترویج استفاده از مازاد محصولات کشاورزی مصرف خوراک دام کشور تامین خواهد شد.
س) سازمانهای اداری - در تشکیلات موسسات اجرایی به منظور اجرای سریع و صحیح برنامهها تجدید نظر خواهد شد تا قادر شوند در اسرع وقت وبا کمترین هزینه عملیات اجرایی برنامه را انجام دهند.
اعتبارات عمرانی کشاورزی و دامپروری در برنامه چهارم (اصلاحی 1399/06/19)
علاوه بر اعتبارات فوق در برنامههای سایر فصول مانند توسعه منابع آب، عمران دهات، راههای فرعی و عمران ناحیهای و نظایر آن نیز اعتباراتی منظورگردیده که هر یک به نحوی در توسعه کشاورزی موثر م. ب..
هدفهای کلی برنامه چهارم صنایع و معادن (منسوخ 1399/10/24)
رسیدن باین هدف مستلزم آن است که رشدی به طور متوسط 15 درصد در سال در بخش مذکور حاصل گردد که در نتیجه سهم تولیدات صنایع ومعادن در تولید ناخالص ملی از 1/14 به 3/17 درصد در انتهای برنامه چهارم برسد.
3) از هدفهای اساسی دیگر برنامه چهارم، استفاده تا حداکثر امکان از مواد اولیه داخلی و تاکید در فعالیتهای مربوط به تغییر شکل و عمل آوردن منابع ومواد مزبور است به نحویکه بتوان به جای صدور مواد خام طبیعی و معدنی کالاهای نیم ساخته یا تمام ساخته صادر نمود.
هدفهای برنامههای مشخص (منسوخ 1399/10/24)
4) هدفها و برنامههای مشخص صنعتی برنامه چهارم در مورد صنایع و معادن به قراری است که در جدول شماره 1 آمده. در این جدول رشتههای اساسی صنعت به 11 گروه تقسیم شده و در هر مورد هدفهای کمی تولید برنامه چهارم با برنامه سوم مقایسه گردیده است.
5) مهمترین طرحهای صنایع بخش دولتی در برنامه چهارم به قرار جداول شماره 2 و 3 است.
*چون در موقع تهیه برنامه، آمار سال 46 در دست نبود از آخرین آمار موجود کشور که مربوط بسال 1344 م. ب. استفاده به عمل آمد لذا در این جدول ارزش تولیدات سال 1351 بر اساس قیمتهای ثابت سال 1344 محاسبه شده است.
توضیح: متوسط رشد سالانه تولیدات صنعتی طی برنامه چهارم نسبت بسال 1346 معادل 15 درصد در سال و تولیدات معدنی 17 درصد م. ب..
جدول شماره 2 - اهم طرحهای صنعتی (بخش دولتی)
پمپ آب - موتور برقی کوچک - ماشین ابزار - موتور دیزل تا 27 اسب - کمپرسور و پرس تولید میشود.
مرحله اول مونتاژ تراکتور - مرحله بعدی تهیه کلیه قطعات - 1349
بحر خزر - خلیج فارس و بحر عمان
تامین مواد غذائی برای مصارف کشور و صدور (ادامه دارد)
بندر شاهپور - آبادان و خارک
به شرح جدول شماره 3 شروع بهره برداری1349
جدول شماره 3 - طرحهای صنایع پتروشیمی (بخش دولتی)
ملامین - گلایکول آمونیاک
اهم طرحهای معدنی (منسوخ 1399/10/24)
اصول خط مشیهای و سیاستهای اجرایی (اصلاحی 1399/10/24)
ب) تامین مواد واسطه و کالاهای سرمایهای مانند مواد شیمیائی، کود شیمیائی، سموم دفع آفات، ابزار و ماشین آلات.
ج) تامین حداکثر اشتغال ممکن در رشتههائی مانند صنایع دستی، صنایع غذائی صنایع فرعی و کارگاههای مکمل بر پیرامون صنایع سنگین، صنایعچوب و فلزکاری.
د) صنایع مربوط بتامین مصرف داخلی.
اعتبارات عمرانی صنایع و معادن (منسوخ 1399/10/24)
15 - هر گاه سرمایه گذاری بخش خصوصی با روال گذشته پیشرفت کند جمعاً سرمایهگذاری ثابت در صنایع و معادن (غیر از نفت) طی برنامه چهارم بهحدود 213 میلیارد ریال بالغ خواهد شد، که حدود 99 میلیارد ریال آن را بخش عمومی مستقیماً و 2 میلیارد ریال توسط موسسات انتفاعی دولتی و112 میلیارد ریال آن را بخش خصوصی داخلی و خارجی سرمایهگذاری خواهند نمود.
توزیع اعتبارات صنایع و معادن طی برنامه چهارم به شرح جدول شماره 4 خواهد بود.
جدول شماره 4 - پیش بینی سرمایه گذاری ثابت دولتی و خصوصی در صنایع و معادن
از محل بهره برداری موسسات انتفاعی و بازرگانی دولت
اکتشافات و بهره برداری از معادن
کمک بسرمایه گذاران خصوصی (به صورت وام یا مشارکت) به شرح ستون 5 این جدول
ب) تامین مواد نفتی مورد نیاز در داخل کشور.
3 - اقدامات لازم در زمینه تصفیه و توزیع مواد نفتی مایع به شرح زیر خلاصه میگردد:
ب) استفاده بیشتر از نیروی برق در تلمبهخانههای خطوط لوله و جایگزین نمودن مصرف سوخت مایع با نیروی برق در نقاطی که نیروی برق ارزانتر وسهلتر به دست میآید.
د) اقدام در جهت حمل نفت خام از میدانهای نفتی جنوب به مناطق شمالی کشور به منظور تصفیه و برداشت و مصرف فرآوردههای آن در داخل کشور.
ه-) اقدام در جهت افزایش صادرات فرآوردههای نفتی حاصل از پالایشگاه آبادان و افزایش فرآوردههای نفتی پالایشگاه های دیگر کشور به همان میزانجهت رفع احتیاجات روز افزون داخلی.
و) ایجاد و تاسیس کارخانههائی به منظور تولید فرآوردههای ویژه نفتی از قبیل روغنها حلالها و آسفالتها.
ز) توسعه حمل و نقل و توزیع مواد با خطوط لوله به منظور اطمینان در اجرای برنامههای نفترسانی در مواردی که این عمل موجب صرفهجوئی درهزینه حمل مواد نفتی گردد.
4 - اقداماتی که به منظور دستیابی ببازارهای بینالمللی به عمل خواهد آمد به شرح زیر است:
الف) ایجاد شرکتهای مختلط نفتی به منظور پیبردن به میزان منابع نفتی کشور و کوشش در راه دستیابی ببازارهای بینالمللی و سهیم شدن درفروش نفت خام.
ب) ایجاد یا مشارکت در ایجاد پالایشگاه و تاسیساتی که ماده خام آن از نفت یا مواد نیمه تمام پالایشگاههای کشور تامین گردد.
ج) اقدام شرکت ملی نفت ایران به عملیات حمل و نقل و بازاریابی در عرضه بینالمللی به منظور نیل بهدف فوق.
پیشبینی هزینههای تقریبی شرکت ملی نفت ایران طی سالهای 1346 تا 1351 در حدود 2/29 میلیارد ریال م. ب. که با کسر 738 میلیون ریال رقم مربوط بسال 1346 به شرح زیر معادل 5/28 میلیارد ریال خواهد گردید:
جمع مربوط به مدت برنامه چهارم 28520 « «
6 - منابع تامین هزینههای شرکت ملی نفت ایران و سرمایهگذاری کل در صنعت نفت در برنامه چهارم به شرح جداول شماره 1 و 2 است.
جدول شماره 1 - منابع تامین اعتبارات سرمایه گذاری شرکت ملی نفت ایران
در زمینه پالایشگاهها (شیراز - کرمانشاه - منطقه شمال و ایجاد کارخانه روغن موتور)
7 - با توسعه صنعت پتروشیمی و مصرف روز افزون گاز جهت تولید انرژی در دنیا استفاده هر چه بیشتر از این فرآورده مورد توجه م. ب..
هدف برنامه چهارم در صنعت گاز عبارتست از حداکثر استفاده از گاز به عنوان یکی از منابع طبیعی و به کار بردن روز افزون آن در مصارف عمومی وصنعتی کشور و توسعه توزیع و مصرف آن.
8 - برنامهها و طرحهای مشخص صنعت مزبور به قرار زیر خواهد بود:
ج) ایجاد یک ده آزمایشی در امر استفاده از گاز طبیعی در دهات واقع در مسیر شاهلوله گاز به منظور به کار انداختن توربین برق و تامین آب.
ه-) ایجاد خط لوله 16 اینچی به منظور حمل گاز از گچساران به شیراز و تخصیص خط لوله 10 اینچی فعلی برای حمل نفت خام به پالایشگاه شیراز.
ی) تهیه گاز طبیعی مایع به منظور صدور بخارج.
ک) بررسی امکان استفاده از منبع گاز سراچه به منظور تامین احتیاجات موسمی طرح شاه لوله گاز از نظر ذخیره سازی.
ل) استفاده از گاز طبیعی میدانهای نفتی غرب کشور (نفت شاه، تنگه بیجار) به منظور تامین مصارف داخلی مناطق غربی و شمال غربی ایران.
م) استفاده از منابع نفتی تحت اکتشاف و استخراج مانند گرگان - سرخس مغان و فلات قاره بحر خزر در صورت برخورد به منابع گاز قابل بهرهبرداری.
9 - میزان کل سرمایه گذاری در صنعت گاز چنانکه در جدول شماره 3 آمده بالغ بر 8/24 میلیارد ریال خواهد بود، از 8/24 میلیارد ریال مذکور 63/21 میلیارد ریال از محل اعتبارات عمرانی تامین خواهد گردید و بقیه از درآمدهای اختصاصی شرکت ملی گاز ایران تادیه خواهد شد.
جدول شماره 3 - سرمایه گذاری صنعت گاز در دوره برنامه چهارم
2) در قالب هدف کلی فوق هدفهای مشخص برنامه چهارم در مورد توسعه منابع آب به شرح زیر است:
الف) افزایش میزان آب مورد استفاده برای زراعت های آبی در حدود 15 درصد به نحویکه این میزان از حدود 29 میلیارد متر مکعب در سال اول برنامه به حدود 33 میلیارد متر مکعب در سال آخر برنامه افزایش یافته و بالنتیجه حدود 400 هزار هکتار به سطح اراضی آماده کشت افزوده شود و درمساحتی قریب به 500 هزار هکتار شبکه آبیاری توسعه و بهبود یابد، ضمناً علاوه بر میزان فوق در حدود 4/2 میلیارد متر مکعب از آبهای موجود کهفعلا خارج از کنترل است نیز تنظیم خواهد گردید.
ب) تامین آب مورد نیاز صنایع ب. ت. ب. اولویت استفاده از آب در کشاورزی.
ج) تامین آب مورد نیاز برنامه عمران شهر و ده از منابع آب سطحی یا زیرزمینی.
د) انجام دادن مطالعات ضروری درباره منابع آب به منظور شناسائی کمیت و کیفیت این منابع و تنظیم ترازنامه و نقشه جامع آب کشور و تهیه طرح های توسعه منابع آب برنامههای بعدی.
ه-) مراقبت و بهرهبرداری مناسب و معقول از منابع آب زیرزمینی.
اصول خط مشیهای و سیاستهای اجرایی
3 - اصول خط مشیها و سیاستهای اجرایی عمده درباره توسعه منابع آب طی برنامه چهارم به شرح زیر است:
الف) تجدید نظر در مقررات مربوط به بهرهبرداری از منابع آب کشور با توجه باصل ملی کردن منابع آب به نحویکه بهرهبرداری از این ثروت ملی مورد نظارت قرار گرفته مصرف آن مفید و معقول و مناسب باشد.
ب) اعمال سیاست علمی و انجام مطالعات و تحقیقات ضروری و به کار بردن تکنیک های جدید برای استفاده بیشتر و بهتر از منابع آب.
ج) در زمین هائی از آب استفاده خواهد شد که بتوان حداکثر بهره را به دست آورد.
ه-) تاسیس سازمانهای آب منطقهای در کلیه مناطق مستعد کشور مورد توجه قرار گرفته فعالیتهای اجرایی و بهرهبرداری از طرحها به سازمانهای آبمنطقهای واگذار میگردد تا این موسسات به صورت انتفاعی و بازرگانی اداره شوند و مسئولیت تولید و توزیع و فروش آب در هر منطقه در یک واحد متمرکز گردد.
4) برنامه توسعه بهرهبرداری از منابع آب ب. ت. ب. حوضههای آبریز و تقسیمات کشور تنظیم شده و جمعاً در حدود 67 طرح جهت توسعه بهرهبرداری از منابع آب در مناطق مختلف پیشبینی شده است که به شرح گروههای زیر م. ب.:
الف) تحقیق و بررسی منابع آب - این گروه طرحها شامل مطالعات آب های زیر زمینی و سطحالارضی به منظور شناسائی کمیت و کیفیت منابع آبکشور و تامین نیازمندیهای کشاورزی - شهری و صنعتی - مطالعه تهیه طرحهای خاص آبیاری و سدسازی - شیرین کردن آب های شور و همچنینتفحصات و تحقیقات علمی م. ب..
ب) ایجاد و تکمیل طرحهای مربوط به بهرهبرداری از آب های زیرزمینی - بهرهبرداری از منابع آب زیرزمینی در برنامه چهارم به وسیله حفر چاههای عمیق و نیمه عمیق در نواحی که مطالعات امکان آن را نشان داده به عمل خواهد آمد و بیشتر سرمایهگذاری در مناطقی صورت خواهد گرفت که درمحدوده قطبهای توسعه کشاورزی واقع باشد.
با در نظر گرفتن میزان سرمایهگذاری بخش خصوصی جهت حفر چاه پیشبینی میشود که در طی برنامه چهارم حدود 1500 حلقه چه عمیق و 3500حلقه چاه نیمه عمیق حفر گردد. هزینههای لازم جهت نگهداری قنوات نیز از طریق اعتبارات کشاورزی و شرکتهای تعاونی و سرمایههای خصوصیتامین خواهد گردید.
ج) ایجاد و تکمیل تاسیسات مربوط به بهرهبرداری از آبهای سطحی - این گروه طرحها شامل عملیات زیر خواهد بود:
(1) تکمیل شبکههای آبیاری سدهای ساخته شده شامل طرحهای آبیاری فرح (سفیدرود) و محمدرضا شاه (دز) م. ب..
(2) تکمیل طرحهای سدسازی و آبیاری در دست اجرا شامل طرحهای مربوط به سد و شبکههای آبیاری داریوش کبیر (رودخانه کر) شاه عباس کبیر(زایندهرود) شاهپور اول (رودخانه مهاباد) کورش کبیر (زرینه رود) ارس - وشمگیر (گرگان) و تاسیسات آبیاری دشت قزوین (شامل سد طالقان و تونلانحرافی آن) م. ب..
(3) اجرای طرحهای جدید توسعه بهرهبرداری از آب های سطحی در مناطق مختلف کشور که طرحهای مربوط به شروع بهرهبرداری از رودخانههای کارون، مارون، جیرفت، میناب، کوهرنگ و لار از طرحهای مهم این گروه م. ب..
د) نظارت بر منابع آب - با توجه باصل ملی کردن منابع آب در بهرهبرداری از این ثروت ملی نظارت به عمل خواهد آمد.
ح) هزینههای سازمان های آب منطقهای - در طی برنامه چهارم این سازمانها به طور انتفاعی و بازرگانی اداره خواهند شد و قسمت عمده هزینههای عملیات سازمانهای آب منطقهای از محل درآمد این سازمانها و بقیه از اعتبارات عمرانی تامین خواهد گردید.
5 - اعتبارات عمرانی پیشبینی شده برای توسعه بهرهبرداری از منابع آب برای برنامه چهارم بالغ بر 48500 میلیون ریال م. ب.. ضمناً برآورد میشود که سازمان های آب منطقهای علاوه بر تامین قسمت عمده هزینههای عملیاتی خود در حدود 4650 میلیون ریال دیگر نیز در این رشته سرمایه گذاری نمایند. جدول زیر توزیع اعتبارات عمرانی این فصل را بر حسب بندهای فعالیت نشان میدهد.
ایجاد و تکمیل تاسیسات مربوط به بهره برداری از آبهای زیرزمینی
ایجاد و تکمیل تاسیسات مربوط به بهره برداری از آبهای سطحی
1 - هدفهای کلی و اساسی توسعه صنعت برق در برنامه چهارم به شرح زیر است:
الف) توسعه صنعت برق در جهت ایجاد یک شبکه ملی بهم پیوسته به منظور تامین نیازمندیهای صنعتی، کشاورزی، خانگی، تجاری و شهری.
2 - هدفهای کمی توسعه صنعت برق به شرح زیر است:
الف) میزان تقاضای نیروی برق در پایان برنامه سوم حدود 5/4 میلیارد کیلو وات ساعت بوده است، پیشبینی میشود در پایان برنامه چهارم به 12میلیارد کیلو وات ساعت بالغ گردد که از این میزان تقاضای صنایع به حدود 5/8 میلیارد کیلو وات ساعت و تقاضای غیر صنعتی بحدود 5/3 میلیاردکیلو وات ساعت خواهد رسید بدین ترتیب رشد سالانه مصرف نیروی برق در برنامه چهارم در حدود 22 درصد م. ب..
ب) موسسات عمومی برق باید تامین قسمت عمده مصارف صنعتی و کلیه مصارف غیر صنعتی نیروی برق را به عهده بگیرند لذا افزایش ظرفیت تاسیسات عمومی برق باید در حدود 1/621/000 کیلو وات باشد که از آن معادل 000/200 کیلو وات از ظرفیتهای فرسوده نیز تعویض خواهد گردید ودر نتیجه قدرت مجموع مولدهای عمومی برق کشور به 2/763/000 کیلو وات بالغ خواهد گردید علاوه بر آن به منظور افزایش و بهبود وضع ضریب بارو قابلیت اطمینان نیروی برق مورد نیاز صنایع استفاده نسبتاً زیاد از خطوط انتقال نیرو ضروری است.
ج) افزایش ظرفیت تاسیسات تولیدی نیروی برق در مراکز تولید و شهرهای مختلف کشور به قرار زیر خواهد بود:
(1) نصب مولدهای بزرگ جدید بظرفیت 1/421/000 کیلو وات برای شبکههای منطقه گرگان و منطقه خراسان و شبکه کشوری که قسمت اعظم شبکه اخیر شهرهای مناطق تهران، گیلان، مازندران، خوزستان، اصفهان، آذربایجان، فارس و کرمانشاهان را با یکدیگر مرتبط خواهد ساخت.
(3) تامین برق شهرهای کوچک با مولدهای دیزلی با ظرفیتی جمعاً در حدود 000/70 کیلو وات.
ه-) نوسازی یا اصلاح یا توسعه شبکههای توزیع نیرو در کلیه شهرهای ایران در دوره برنامه چهارم صورت میگیرد تا شبکههای توزیع ظرفیت توزیع نیروی برق اضافی در برنامه چهارم را داشته باشد.
3) در برنامه چهارم باید همگام با توسعه تاسیسات بهبود سازمان و اداره صنعت برق نیز صورت پذیرد.
برای سالم نمودن وضع صنعت برق باید هزینه تولید و توزیع نیروی برق را به میزان قابل ملاحظه کاهش داد و از طرف دیگر سازمان و مدیریت این صنعت باید قادر بتامین قسمتی از هزینههای لازم برای توسعه تاسیسات برق در آینده گردد.
اصول خط مشیهای و سیاستهای اجرایی صنعت برق
4) سازمان صنعت برق در دوره برنامه چهارم باید به بهرهبرداری از تاسیساتی که هم اکنون در حال ایجاد است و همچنین توسعه آن تاسیسات قادرباشد بنابر این لازمست که علاوه بر تشکیل شورای انرژی کشور اقدامات دیگر نیز در زمینه تمرکز فعالیتهای اجرایی برق و کاهش هزینه تولید نیرویبرق و اصلاح ترکیب نرخ و ملی کردن صنعت برق انجام پذیرد.
5) ایجاد هماهنگی در بهرهبرداری از منابع سوختی کشور و تنظیم یک برنامه جامع ملی برای استفاده از انواع نیرو در مناطق مختلف و برای صنایع مختلف مستلزم تشکیل شورای انرژی کشور م. ب..
6) تامین مصارف صنعتی و کشاورزی نیروی برق و جذب بارهای صنعتی در مراکز عمده مصرف و مراکز صنعتی کشور باید همگام با اجرای برنامهچهارم صورت پذیرد تا با افزایش ضریب بار بتوان هزینه تولید نیروی برق را کاهش داد.
به منظور جذب بارهای صنعتی از یک طرف تامین مصارف برق صنایع جدید و از طرف دیگر کوشش در تامین نیروی برق مورد نیاز صنایع موجود ضروری است. تنظیم و برقراری تعرفههای خاص خرید مولدهای برق موجود صنایع و انتقال آنها به شهرهای کوچک و نواحی روستائی در جذببارهای صنعتی بسیار مفید و موثر خواهد بود.
7) توسعه برق روستائی نیز از هدفهای برنامه چهارم برق است. ب. ت. ب. پراکندگی و فواصل نسبتاً زیاد روستاها از شهرها و از یکدیگر توسعه و تامین نیروی برق روستائی هم برای مصارف روشنائی و هم برای مصارف آبیاری و کشاورزی و دامداری بسیار دشوار و گران م. ب..
ناچار تامین و توسعه برق روستائی باید در قالب یک برنامه درازمدت انجام شود و بخصوص در این برنامه به قطبهای کشاورزی توجه کاملی مبذول گردد.
8) هزینه توسعه تاسیسات برق در برنامه چهارم اعم از تاسیسات تولید شبکههای انتقال و توزیع نیرو معادل 48 میلیارد ریال برآورد میگردد که معادل38 میلیارد ریال آن از محل اعتبارات برنامه چهارم و 10 میلیارد ریال دیگر از محل درآمد شرکتها و موسسات برق کشور و با وام مشترکین تامینمیگردد. تقسیم این اعتبارات در جدول زیر منعکس است.
تامین برق شهرهای کوچک و روستاهای منفرد
هدفهای کلی ارتباطات در برنامه چهارم (اصلاحی 1399/10/24)
ب) هدف کیفی - تهیه طرح و انجام تحقیقات درباره طریقههای اقتصادی و فنی راهداری و راهسازی و ایجاد تاسیسات ایمنی در طول راههای موجود، برای بالا بردن ضریب بهرهبرداری و تجدید نظر اساسی در شیوههای راهداری و کنترل دقیق وسائط از نظر مشخصات مکانیکی و شرایط حمل و نقل نیز هدفهای کیفی این برنامه م. ب..
1 - الف) هدف کمی - هدف برنامه راهآهن احداث 1550 کیلومتر خطآهن اصلی و فرعی جدید برای تامین احتیاجات حمل و نقل ذوب آهن و اتمام ساختمان خط شرفخانه قطور (برای اتصال شبکه راهآهن ایران بخطوط ترکیه و اروپا) و تجدید ساختمان خط صوفیان - جلفا م. ب.. در ضمنتعویض قسمتی از خطوط فرسوده و همچنین خرید وسایل جریه و قطار و تجهیزات مورد لزوم دیگر در برنامه پیشبینی شده است.
ب - هدف کیفی - تجدید نظر اساسی در تشکیلات و طریقه بهرهبرداری و نگاهداری راهآهن دولتی ایران با ایجاد سرویسهای بازاریابی و بازرگانی وتجدید نظر در روابط مالی راهآهن با دولت و دستگاههای دولتی است به طوریکه راهآهن دولتی بتواند نقش اصلی خود را در توسعه اقتصادی کشوربخوبی ایفا نماید.
برای تامین این هدف اولا با تجهیز بنادر موجود و تجدید نظر در تشکیلات و وظایف سازمان بنادر ضریب بهره برداری از تاسیسات فعلی بحداکثرممکن خواهد رسید و ثانیاً مقدار کمبود محاسبه شده بر اساس حداکثر ظرفیت فعلی با ساختمان اسکلههای جدید در بندر شاهپور تامین خواهد گردیدو چنانچه ازدیاد مقدار صادرات و واردات در شمال ایجاب نماید ایجاد بندر جدیدی در جنوب شرقی بحر خزر برای رفع قسمتی از این کمبود مطالعه و انجام شده و همچنین در بندر عباس تعمیرگاهی برای کشتیهای بزرگ ساخته خواهد شد.
به علاوه برای تسهیل بهرهبرداری از منابع و ذخایر دریای جنوب ساختمان بنادر کوچک در دیر - جاسک - لنگه - کنارک و ایجاد تسهیلات ماهیگیری در دو بندر بوشهر و عباس نیز در برنامه پیشبینی گردیده است.
ب) هدفهای کیفی - تجدید نظر در تشکیلات و وظائف سازمان بنادر با تفویض اختیارات لازم به مدیریت هر بندر در اداره امور بنادر و ایجاد تسهیلات استخدامی برای تامین کادر فنی جهت بهبود بهرهبرداری از تاسیسات و تجهیزات جدید در بنادر و همچنین امکان واگذاری قسمتی از عملیات اجرایی(مانند تخلیه و بارگیری کشتیها و غیره) ببخش خصوصی در برنامه منظور شده است.
2 - مطالعه و ساختمان چهار فرودگاه جدید برای تکمیل شبکه هوایی داخلی.
3 - مطالعه و اقدام در ساختمان فرودگاههای جدید در تهران و اصفهان برای تامین پذیرش انواع جدید هواپیماهای خطوط بینالمللی در این فرودگاهها.
4 - همچنین در دوران برنامه چهارم خطوط پروازهای داخلی و خارجی شرکت هواپیمایی ملی ایران توسعه داده خواهد شد و به تدریج در کلیه خطوط اصلی پروازهای شرکت فوق با استفاده از هواپیماهای جدید صورت خواهد گرفت.
مطالعه درباره واگذاری قسمتی از عملیات نگاهداری و خدمات فرودگاهها به بخش خصوصی و تجدید نظر در تشکیلات و وظائف اداره کل هواپیمایی کشوری به منظور رفع اشکالات موجود در بهرهبرداری صحیح از فرودگاهها و بالاخره تامین کادر فنی ضروری از طریق توسعه دادن آموزشگاههای اختصاصی هواپیمایی کشوری و هواپیمایی ملی ایران از جمله هدفهای کیفی این برنامه در مورد هواپیمایی و فرودگاهها خواهد بود.
تکمیل ساختمان مرکزی هواشناسی و ایجاد 300 ایستگاه بارانسنجی و 200 ایستگاه «کلیماتولوژی» و 5 ایستگاه «سیتوپتیک» و تامین سایر احتیاجات هواشناسی در برنامه منظور شده و برای تربیت کادر فنی اداره کل هواشناسی نیز پیشبینیهای لازم به عمل آمده است.
در دوران برنامه چهارم آزمایشگاههای فنی و مکانیک خاک از نظر اجرای تحقیقات درباره راهسازی و مصالح ساختمانی و تامین و تقویت کادر فنی تحقیقاتی و همچنین مطالعه و اجرای طرحهای تحقیقاتی عمومی و نشر و ترویج روشهای فنی جدید و در صورت لزوم تجدید نظر در مشخصاتعمومی و فرمهای ساختانها تجهیز خواهند شد.
9 - در برنامه چهارم باید از سرمایهگذاریهائیکه در برنامههای گذشته برای تامین کادر و تشکیلات اجرایی خصوصی در کشور انجام یافته است بهرهبرداری شود و دستگاههای دولتی علیالاصول برای نظارت عملیات ساختمانی و بهرهبرداری و نگاهداری از تاسیسات و تسهیلاتیکه با اجرای پروژههای عمرانی ایجاد میشود تجهیز و تقویت گردند.
در دوران برنامه چهارم تصمیمات لازم درباره تقویت کادرهای فنی دستگاههای دولتی اتخاذ و به موقع اجرا گذاشته خواهد شد.
با نظارت و بررسی دقیقتر از مطالعات مهندسان مشاور خط مشی بر این اساس خواهد بود که مهندسان مشاور مطالعات و عملیات اجرایی را همواره طبق آخرین پیشرفتهای علمی و فنی و اقتصادی جهان انجام دهند و خود نیز در این زمینه تحقیقات علمی بنمایند و دستگاههای مسئول دولتی با تهیه طرحهای تحقیقاتی و اجرای آنها مهندسان مشاور و پیمانکاران را هدایت کنند.
الف) طی دوران برنامه چهارم علیالاصول ساختمان راههای اصلی و استانی و منطقهای توسط پیمانکاران انجام خواهد گرفت و راههای روستائی به وسیله تشکیلات مسئول اجرای طرحهای عمرانی هر منطقه با معاضدت خود روستائیان ساخته خواهد شد و به منظور عدم تمرکز و منطقهای کردنعملیات راهداری نظارت در اجرا و نگاهداری راههای استانی و منطقهای توسط دستگاههای منطقهای وزارت راه صورت خواهد گرفت و نگاهداری راههای روستائی به عهده مقامات محلی گذاشته خواهد شد.
د) علیالاصول وزارت راه از ساختمان راهها به طور امانی خودداری خواهد نمود. ولی برای انجام عملیات فوقالعاده و استثنائی و همچنین برای آنکه دستگاههای دولتی در جریان شرایط و هزینه واقعی اجرای عملیات ساختمانی راهها قرار گیرند واحد ساختمانی که به طریق بازرگانی عمل خواهد نمود در وزارت راه ایجاد خواهد گردید.
ه-) در برنامه چهارم مهندسان مشاور ایرانی به ایجاد رشتههای تخصصی تشویق شده در به کار بردن روشهای محاسبه با آخرین وسائل علمی و فنی که سبب صرفهجوئی در کادر فنی متخصص میشود هدایت خواهد شد. و بدین طریق مهندسان مشاور بانجام مطالعات دقیق برای تهیه طرحهائیکه باکمترین هزینه جوابگوی نیازمندیها باشد موظف خواهند گردید.
ضمناً کلیه طرحهای اجرایی ساختمان راههای جدید شامل تاسیسات ایمنی مورد لزوم خواهد بود.
ز - کنترل وزن کامیونها در نقاط بیشتر از مسیر به نحو دقیقتری بدون استثناءِ در مورد حمل بارها (مگر در موارد فوقالعاده ضروری به موجب تصویبنامه دولت) انجام خواهد گرفت.
ک) برای احتراز از سرمایهگذاریهای مضاعف اقدام خواهد شد که ماشین آلات سنگین راهسازی موسسات خصوصی به عنوان سرمایه در شرکتی تجاری که مامور مستول بهرهبرداری از این ماشین آلات خواهد بود گذاشته شود و احتیاجات پیمانکاران و سایر موسسات مشابه برای کرایه کردن ماشین آلات از این محل تامین گردد.
ضمناً باید به تدریج در استاندارد کردن ماشین آلات راهداری و راهسازی در کشور اقدام لازم به عمل آید.
11 - راهآهن، انجام سیاستهای اجرایی در دو زمینه بهبود بهرهبرداری و بهبود نگهداری تاسیسات و تجهیزات به شرح زیر ضروری است:
2 - ترتیبی اتخاذ خواهد گردید که تعرفههای راهآهن بمقتضای شرایط بتواند بسهولت و بدون تشریفات مورد تجدید نظر و تغییر قرار گیرد. منظوراز این تغییرات جلب مشتری بیشتر برای خدمات راهآهن و به کار بردن سیاست اقتصادی برای حداکثر استفاده از وسائل و تجهیزات موجود خواهد بود.
راهآهن برای بیمه کالاها اقدام لازم به عمل خواهد آورد و جهت انتقال کالا از انبار صاحب کالا بایستگاه مبداء و رساندن آن از ایستگاه مقصد بانباردریافت دارنده. سرویسهای لازم را ایجاد خواهد نمود.
5 - در برنامه چهارم به منظور حل قسمتی از مشکلات مالی راهآهن دولت به ترمیم و جبران تخفیفهائی که راهآهن به دستور دولت بنفع ادارات دولتی یا بنگاههای صادراتی و نظائر آن در تعرفه قائل میشود به موقع اقدام خواهد نمود.
6 - استقرار اصول حسابداری صنعتی در راهآهن و کوشش در تهیه ترازنامههای سالانه در راس موعد مقرر مورد عمل خواهد بود.
ب) بهبود نگاهداری از تاسیسات و تجهیزات:
3 - کارخانجات تراورسسازی داخلی جهت تامین احتیاجات راهآهن تکمیل و تجهیز خواهد گردید.
4 - در مورد تامین و تهیه بالاست راهآهن برنامه پنجسالهای تهیه خواهد شد تا بر طبق آن کلیه احتیاجات سالانه از منابع مشخص تامین شود.
5 - به منظور تامین کادر فنی مورد نیاز آموزشگاه اختصاصی راهآهن تقویت خواهد گردید. ضمنآ شرایط استخدامی افراد متخصص بهبود خواهد یافت
12 - بنادر - به منظور بهرهبرداری حداکثر از تاسیسات بنا در قوانین و آییننامههای خاص مالی و استخدامی و تشکیلاتی برای سازمان بنادر وکشتیرانی تهیه و اجرا خواهد شد.
الف) سازمان بنادر و کشتیرانی تحت نظر وزارتخانهای که مسئول ساختمان و نگاهداری کلیه تاسیسات ارتباطی کشور خواهد بود قرار خواهد گرفت.
ب) بمقامات هر یک از بنادر بزرگ و هر بندری که سازمان بنادر لازم تشخیص دهد اختیارات قانونی در اداره کلیه امور مربوط به بهرهبرداری از بندر(نظیر راهآهن و سایر تجهیزات شهری و بندری) اعطاءِ خواهد گردید و هر یک از این بنادر به صورت واحد بازرگانی تحت نظر سازمان بنادر و کشتیرانی انجام وظیفه خواهد نمود.
ج) بمقامات هر بندر اجازه داده میشود که با بنگاههای خصوصی مجهز واجد صلاحیت قراردادی برای انجام کلیه یا قسمتی از عملیات و خدماتداخلی بنادر (از قبیل بارگیری و باراندازی کشتیها و حمل بارها در محوطه بنادر بگمرکات) که مغایرت با حق حاکمیت دولت ایران و وظائف اداری هربندر ندارد برای مدت معین منعقد سازد. همچنین اجازه داده میشود که دستگاههای خصوصی در بنادر در ساختمان تاسیسات و تجهیزات جریه وحمل و نقل داخلی بنادر سرمایهگذاری کنند.
بشرکتهای کشتیرانی، اطاقهای بازرگانی و موسسات حمل و نقل اجازه داده میشود که در بنادر بهزینه خود اسکله و انبار بسازند تا در مرحله اول خود آنها استفاده کنند و در مراحل بعد از طرف سازمان بنادر و کشتیرانی، طبق شرایط خاص، مورد استفاده قرار گیرد.
د) در تعرفههای مربوط بانبارداری تجدید نظر خواهد شد تا از انبارهای ترانزیتی به صورت انبارهای طویلالمدت استفاده نشود.
ه-) برای تامین کادر فنی ضروری علاوه بر ایجاد و تقویت آموزشگاه فنی برای تعلیم کادر مقررات خاص استخدامی تنظیم و تدابیر لازم اتخاذ خواهد گردید.
ز) برای نگاهداری تجهیزات و تاسیسات بندری سازمان بنادر و کشتیرانی برنامه مشروحی هر سال برای 5 سال آتیه - با در نظر گرفتن استهلاک ماشین آلات و احتیاجات ترمیمی دیگر تهیه نموده و بمورد اجرا خواهد گذارد.
13 - فرودگاهها - برای بهبود بهرهبرداری و نگاهداری از فرودگاههای کشور در تشکیلات و اختیارات دستگاههای مسئول نگهداری و بهرهبرداری تجدید نظر میشود. همچنین تکمیل کادر فنی مورد توجه قرار میگیرد. بدین منظور سیاستهای اجرایی زیر مورد عمل قرار خواهد گرفت:
الف) به داره[اداره] کل هواپیمایی کشور اختیارات مالی و استخدامی بیشتر داده خواهد شد.
ب) اداره کل هواپیمایی کشوری موظف به تهیه برنامه نگاهداری دقیق فرودگاهها برای مدت 5 سال خواهد بود ولی اجرای این برنامه در مورد باندهای پرواز و ابنیه فنی دیگر طبق مشخصات تعیین شده در این برنامه برای مدت مزبور به پیمانکاران واجد صلاحیت واگذار خواهد شد.
موسسات فروشنده وسائل و تجهیزات مخابراتی ملزم به سرویس و نگاهداری مستمر آن وسائل و تجهیزات برای مدت پنج سال خواهند گردید و در اینمدت اداره کل هواپیمایی کشوری موظف خواهد بود که کادر فنی برای نگاهداری این وسائل تربیت نماید.
ج) برای تامین کادر فنی مورد نیاز آموزشگاههای اختصاصی تقویت و تجهیز خواهند گردید.
د) اداره کل هواپیمایی کشوری موظف خواهد بود که هر چه زودتر لایحه جدید هواپیمایی کشوری را که با پیشرفت و توسعه بهرهداری از فرودگاهها وازدیاد خطوط هواپیمایی و شرایطی که هواپیماهای نوع جدید ایجاب مینمایند مطابقت داشته باشد بضمیمه آییننامههای مربوط تهیه و به دولت تسلیم نماید.
ه-) هزینه کلیه خدماتی که هواپیمایی کشور برای دستگاهها و شرکتهای دولتی انجام میدهد از طرف این موسسات به هواپیمایی کشوری پرداختخواهد گردید.
1 - هدفهای اصلی برنامه چهارم مخابرات به شرح زیر م. ب.:
الف) سرویسهای تلفنی، تلگرافی و پستی به نحوی توسعه داده خواهد شد که حتیالامکان مقدار عرضه با حجم تقاضا برابر گردد.
ج) شبکه رادیوئی و تلویزیونی کشور جهت تامین استفاده حداکثر مردم از برنامههای آموزشی اجتماعی، اقتصادی، هنری و تفریحی و رسانیدن صدای رادیو به ممالک خارجه جهت شناساندن ایران و پیشرفتهای آن توسعه یابد و تقویت گردد.
2 - تلفن شهری - پیشبینی میگردد که جمعاً تعداد 300 هزار شماره تلفن طی دوران برنامه چهارم به شرح زیر نصب و مورد بهره برداری قرار گیرد:
- تاسیس تلفن خودکار در 34 شهرستان وتوسعه در 23 شهرستان 000/150 شماره
3 - تلفن و تلگراف بین شهری - هدف برنامه بخش مخابرات در مورد تلفن و تلگراف بین شهرها خودکار کردن تلفن (مشترک به مشترک) و خودکارکردن مبادله تلگراف (مرکز به مرکز و مشترک به مشترک) م. ب.. بدین منظور توسعه شبکههای مخابراتی کشور به صورت زیر پیشبینی میگردد:
ب) ایجاد شبکه فرعی از طریق شبکههای «مایکروویو» و یا کابل زیر زمینی با ظرفیت مناسب جهت اتصال نقاطیکه در مسیر شبکه اصلی واقع نبوده و دارای اهمیت اقتصادی م. ب. در انتخاب این مسیرها نه تنها پوشش کلیه شهرهای درجه 2 و 3 منظور گردیده بلکه سعی شده است که ضمن تامینمدار کافی جهت ساعات پرکار از طریق مسیرهای مختلف و یا اتصال به شاهراههای ارتباطی کشور مدار مسدود مخابراتی تشکیل گردد که در صورتی که یکی از ایستگاه های شبکه اصلی یا شبکه فرعی به عللی از کار بیافتد ارتباط مراکز مبداءِ و مقصد آن مسیر قطع شود این دو مرکز بتوانند ارتباط خود را از طریق مسیر دیگر تامین بنمایند.
ج - ایجاد شبکههای فرعی از طریق سیمکشی هوایی و دستگاههای بیسیم برای گسترش و توسعه شبکههای فوق و اتصال آنها بشهرهای کمجمعیت که برنامه سیمکشی هوایی جهت ایجاد تلفن کاریر یا نصب دستگاههای بیسیم با قدرت کم تنظیم گردیده است.
4 - تلفن و تلگراف با خارج از کشور - برنامههائیکه جهت توسعه و بهبود مخابرات بینالمللی تنظیم گردیده به شرح زیر م. ب.:
الف - با تاسیس یک ایستگاه زمینی جهت بهرهبرداری از شبکه مخابراتی اقمار مصنوعی در نظر است که در ابتداءِ با 24 کانال تلفنی ارتباط مستقیم با 5 کشور اروپای غربی و با ایالات متحده امریکا برقرار گردد.
همچنین کانالهای مورد لزوم جهت تامین احتیاجات تلگرافی و تلکس نیز پیشبینی شده است.
ج - در نظر است به مدارات سیستم «مایکروویو» سرتاسری 30 کانال تلفنی و 34 کانال تلگرافی جهت تامین احتیاجات مخابراتی کشور با کشورهای ترکیه و پاکستان و اتصال ممالک آسیای مرکزی به شبکههای مخابراتی اروپای شرقی و غربی افزوده شود.
ب - تاسیس سرویس پستی مالی شامل بیمه مرسولات پستی و صندوق پسانداز و بروات پستی.
د - تسریع در امور توزیع به طوریکه روزانه دو توزیع در شهرهای عمده و یک توزیع در سایر شهرستانها انجام گیرد و مدت تسلیم یک مرسوله به پست و تحویل آن به گیرنده از 24 ساعت در مراکز عمده و از پنج روز در سایر نقاط کشور تجاوز ننماید.
الف - پوشش کلیه نقاط کشور به طور شبانهروزی و رساندن صدای ایران به ممالک همجوار کشورهای خاورمیانه، آسیای مرکزی، شمال افریقا و اروپا.
در برنامه چهارم توسعه شبکه رادیوئی کشور به صورت زیر پیشبینی گردیده است:
ه-) نصب پنج دستگاه فرستنده 10 کیلوواتی موج متوسط در شهرهای کرمان - سنندج -
الف) تاسیس مرکز بزرگ رادیو، تلویزیون در تهران جهت تمرکز کلیه استودیوهای تولید و تهیه برنامههای رادیوئی و تلویزیونی برای (پخش در مراکزتهران و شهرستانها).
ج) ایجاد مرکز تلویزیون و تولید برنامه در رشت که با نصب آنتن مرتفع و احداث ایستگاههای رله نقاط بیشتری از شمال کشور که از نظر جهانگردی وتمرکز جمعیت حائز اهمیت م. ب. از برنامههای آن استفاده نمایند.
ه-) در برنامه چهارم برای شهرهای اصفهان، اهواز، کرمانشاه، کرمان و گرگان فرستنده تلویزیون نصب خواهد شد که دارای مرکز تولید برنامه نبوده و ازبرنامههای ضبط شده تهران و شهرستان های دیگری که دارای مرکز تولید برنامه هستند استفاده خواهند نمود.
8 - جهت تامین هدف های مخابرات طی برنامه چهارم و اجرای سریع و رضایت بخش برنامههائیکه فوقاً بآنها اشاره شده سیاست های زیر مورد عمل قرارخواهد گرفت:
الف) ب. ت. ب. تغییرات قابل توجهی که در سیستمهای مخابراتی خدمات پستی و رادیوئی طی برنامه چهارم بوجود خواهد آمد تجدید نظر کلی درسازمان های مربوطه به شرح زیر انجام خواهد شد:
3 - تمرکز امور مربوط به تاسیس، بهرهبرداری و نگهداری فرستندههای شبکه رادیوئی کشور در یک سازمان تحت نظر وزارت اطلاعات.
ب) دریافت ودیعه تلفن از وزارتخانهها و موسسات دولتی و سازمان های وابسته به دولت مانند سایر متقاضیان. و تجدید نظر در نرخ فعلی تلفن و تلگراف ب. ت. ب. بعد مسافت و زمان مکالمه و تعیین نرخ های متفاوت برای ساعات مختلف شبانهروز به منظور حداکثر استفاده از سرویس های خودکار تلفن وتلگرافی.
د) تجدید نظر در قوانین پستی ایران ب. ت. ب. موافقتنامههای بینالمللی.
ه-) تدوین مقررات لازم جهت گسترش سیستم کارمزد بگیری.
و) انجام کدبندی و تقسیمبندی پستی در کلیه کشور به منظور تسهیل و افزایش سرعت در توزیع پاکات و اعانات پستی.
9 - جهت اجرای برنامههای فوقالذکر جمعاً اعتباری معادل 29 میلیارد ریال مورد احتیاج خواهد بود که 670/8 میلیون ریال آن از منابع شرکت سهامی تلفن ایران و 300/20 میلیون ریال از محل اعتبارات عمرانی کشور تامین خواهد گردید (طبق جدول زیر)
هدف ها و برنامههای مشخص عمران دهات در دوران برنامه چهارم (منسوخ 1400/11/10)
1 - هدف کلی: هدف کلی این برنامه تعمیم عدالت اجتماعی و توزیع ثمرات رشد و توسعه اقتصادی کشور بین روستائیان از طریق آبادانی دهات وایجاد تاسیسات همگانی وتامین و تسهیل وسائل رفاه زندگی روستائیان و آماده کردن دهات برای همگانی با تحولات و پیشرفتهای سریع اقتصادی م. ب..
2 - هدفها و برنامههای مشخص: هدفهای مشخص این برنامه آباد کردن دهات و بهبود شرایط زندگی روستائیان و سالمسازی محیط دهات و تسهیلحیات خانوادگی دهقانان و نوسازی روستاها از طریق اقدامات زیر م. ب.:
ب) اعطای کمک فنی و مالی بروستاها جهت ایجاد تاسیسات عمومی و بهسازی دهات و تسهیل زندگی خانوادگی روستانشینان.
ج) راهنمائی انجمنهای دهات جهت حسن اداره آنها و تعلیم چگونگی اداره و استفاده صحیح از تاسیسات همگانی دهات.
خط مشیها و سیاستهای اجرایی (اصلاحی 1400/11/10)
3 - متمرکز ساختن تمام فعالیتهای روستائی در یک دستگاه و تامین کادر و وسائل لازم.
6 - اهتمام در وصول دو درصد عمرانی دهات و بررسی لازم به منظور افزایش آن جهت تامین امکانات مالی بیشتر.
7 - تهیه معیارهای تاسیسات بهداشتی و نقشههای استاندارد و مشخصات فنی خانههای روستائی.
اعتبارات عمرانی و نوسازی دهات در برنامه چهارم (منسوخ 1400/11/10)
8 - با برآوردهائی که شده سهم بخش عمومی اجرای این برنامه در حدود دو سوم جمع کل اعتبار بمبلغ 9100 میلیون ریال و سهم خودیاریروستائیان و انجمن دهات یکسوم بمبلغ 4315 میلیون ریال و به شرح جدول زیر پیشبینی گردیده است.
تاسیسات بهداشتی روستا
فصل سیزدهم (منسوخ 1400/11/10)
1 - هدف کلی برنامه چهارم عمران شهری ضمن ادامه و تکمیل عملیات ناتمام برنامه سوم و تامین اهم احتیاجات روز افزون عمرانی شهرهای کشور درمحدوده طرحهای جامع شهری و با توجه خاص به مقتضیات عمران منطقهای عبارت خواهد بود از تجهیز شهرداریها از لحاظ کادر و اصلاح سازمان وروشهای مالی و اداری و خدماتی و کمک باجراءِ برنامههای عمرانی و تاسیساتی شهری و همچنین برقراری سیستم صحیح شهرسازی و تقویت کادرشهرساز و اداره فنی تاسیسات شهری برای کشور.
2 - هدفهای مشخص برنامه چهارم عمران شهری را به شرح زیر میتوان خلاصه کرد.
1 - ایجاد یک مرکز اصلی و دوازده مرکز فرعی آموزشی به منظور تربیت کادرهای موجود و کادرهای جدید اعم از اداری و فنی برای شهرداریها و تهیه وتربیت کادر آموزشدهنده برای آن مراکز.
2 - اصلاح وضع استخدامی شهرداریها و تامین موجبات اجراءِ مقررات جدید استخدامی شهرداریها و کمک به تهیه کادر فنی مورد نیاز دفاترمهندسی شهرداریها در مراکز استانها و فرمانداریهای کل.
ب) تهیه طرحهای جامع شهری و پروژههای فنی و مقررات اجرایی مربوط به شرح زیر:
1 - تهیه طرح جامع برای شهرهای مهم با رعایت اولویت و توجه به موقعیت اقتصادی آنها از طریق شورای عالی شهرسازی.
2 - تهیه نقشههای راهنمای شهری برای شهرهای کوچک و همچنین تهیه پروژههای اجرایی طرحهای جامع برای شهرهای بزرگ از طرف دفاتر فنی شهرداریها در مراکز استانها.
4 - تقویت شورای عالی شهرسازی و دبیرخانه آن به منظور تهیه و به تصویب رساندن مقررات شهرسازی و اعمال نظارت بیشتر با همکاری وزارت کشور و وزارت آبادانی و مسکن.
1 - توسعه تاسیسات موجود لولهکشی آب.
2 - لولهکشی آب در شهرهائی که تا کنون فاقد این تاسیسات هستند.
4 - ایجاد تاسیسات فاضل آب در موارد ضروری و با رعایت اولویت.
5 - اجرای طرحهای حفاظتی (سیلبند و سیلگیر و تاسیسات آتشنشانی) در موارد لزوم.
3 - خط مشیها جهت اصلاح و تجهیز شهرداریها به قرار زیر م. ب..
الف) ایجاد یک واحد سازمانی مجهز در وزارت کشور به منظور مطالعه در امور استخدامی و طبقهبندی مشاغل در شهرداریها به طور مستمر و تامین موجبات اعمال ترتیبات متحدالشکل استخدامی در کلیه شهرداریهای کشور.
ج - تشکیل و تجهیز دستگاه فنی و طرحریزی برای شهرداریهای عمده به منظور اینکه اقدامات جاری آنها مبتنی بر برنامهها و طرحهای مطالعه شده باشد.
د) تقویت و تجهیز دفاتر فنی شهرداریها در مراکز استانها و فرمانداریهای کل خصوصاً جهت تامین خدمات فنی برای طرحهای کوچک عمرانی و ازجمله تهیه یا اجرای طرحهائی که شهرداریها راساً عمل میکنند و نیز جهت تهیه نقشههای راهنما برای شهرهای کوچک و پروژههای اجرایی طرحهای جامع برای شهرهای بزرگ.
4 - خط مشیها و سیاستهای اجرایی مربوط بایجاد تاسیسات شهری و عمران شهرها به شرح زیر است:
ب) برای اجرای طرحهای جدید و به منظور تمرکز امور استقراضی شهرداریها و اینکه اعطاءِ وام بآنها بر اساس مطالعات کافی در مورد امکان بازپرداخت اقساط آن صورت گیرد و کلیه کمکهای اعطائی بشهرداریها از مجرای واحدی انجام شود اقدام بتشکیل صندوقی به نام صندوق عمرانشهری در بانک ملی ایران خواهد شد.
صندوق عمران شهری با استفاده از سرمایه و امکاناتی که از طرف سازمان برنامه و وزارت کشور و خود شهرداریها در اختیار آن قرار خواهد گرفت نه فقط وام مورد احتیاج شهرداریها را برای اجراءِ طرحهای عمرانی باختیار آنها خواهد گذارد بلکه شهرداریها را در طرز استفاده از وام و کیفیت تامین وجوه لازم برای باز پرداخت اقساط آن راهنمائی خواهد نمود.
ج) پرداخت وام و کمکهای بلاعوض برای ایجاد تاسیسات شهری طبق آییننامه خاصی به عمل خواهد آمد که در آن عوامل مختلف از قبیل نوع طرح محل اجرا و امکانات مالی و اداری شهرداریها در نظر گرفته خواهد شد.
5 - خط مشیها در مورد تهیه طرحهای جامع شهری به قرار ذیل خلاصه میشود.
ج) برای اینکه موجبات اجراءِ طرحهای جامع شهری و پروژههای فنی مربوط به آنها از هر جهت فراهم گردد ضرورت خواهد داشت که با تصویب قانون شهرسازی و مقررات و آییننامههای مربوطه کلیه موانع بر طرف گردد.
6 - توزیع اعتبارات عمرانی بین سه برنامه اصلی عمران شهری به شرح زیر خواهد بود.
احداث و تکمیل تاسیسات عمرانی شهرها
* از این مبلغ 2650 میلیون ریال جهت تامین سرمایه صندوق عمران شهری اختصاص خواهد یافت که 1000 میلیون ریال از محل بودجه عمرانی و 1000 میلیون ریال از محل درآمد شهرداریها و در آمد های اختصاصی وزارت کشور و 650 میلیون ریال به صورت وام توسط سازمان برنامه از محل بودجه عمرانی تامین خواهد گردید.
1 - ب. ت. ب. پیشبینی افزایش جمعیت شهری به میزان 5/2 میلیون نفر طی دوره برنامه چهارم هدف برنامه تهیه مسکن عبارت از ساختمان حدود یکصد و ده واحد مسکونی جدید برای هر یکهزار جمعیت اضافی (به عبارت دیگر در حدود 275 هزار واحد مسکونی جدید) است که حدود 250هزار آن را بخش خصوصی و حدود 25 هزار آن را بخش دولتی بنا خواهد کرد.
این ارقام خانهسازی در بخشهای عمده صنعتی (چون صنایع نفت - ذوب آهن- پتروشیمی و صنایع بزرگ دیگر) و همچنین طرحهای عمده کشاورزی و خانهسازی در دهات را که هر یک در برنامه بخش خود مذکور است توسط موسسات مربوط راساً انجام خواهد گرفت شامل نمیشود.
2 - هدف دیگر تامین احتیاجات دستگاههای دولت تا حدود امکان از جهت ساختانهای مناسب اداری خواهد بود.
3 - خط مشی ها و سیاستهای اجرایی در زمینه مسکن به قرار ذیل خواهد بود:
الف) ایجاد شرایط مساعد جهت تجهیز سرمایههای خصوصی در راه تامین مسکن از طریق تقویت صندوقهای پسانداز و وام مسکن و موسسات اعتباری دیگر و همچنین کمک به گروهها و شرکتهای سرمایهگذار در ایجاد مسکن بر طبق ضوابط خاص:
ب) تامین موجبات خانهسازی به وسیله صاحبان صنایع برای کارگران.
ه-) توجه بایجاد ارتباط نزدیک بین ساختمان مسکن و امر شهرسازی در قالب طرحهای جامع.
ز) نظارت دقیقتر در صدور پروانههای ساختمانی جهت الزام خانهسازان برعایت فرمهای مسکن و تامین تاسیسات ضرورت در خانهها و انطباق بااصول شهرسازی و همچنین وضع مقررات جهت تجدید ساختانهای فرسوده و غیر بهداشتی.
ط) مقدم داشتن ایجاد خانههای سازمانی در مناطق مرزی و نقاطی که گرفتار مضیقه شدید مسکن هستند و سرمایهگذاری خصوصی در امر تهیه مسکن در آنها صورت میگیرد و همچنین جهت تامین احتیاجات کادرهای انتظامی کشور.
ی) بررسی به منظور تنظیم مقررات لازم در مورد نحوه بهره برداری و نگهداری صحیح از خانههای سازمانی.
ک) رعایت تناسب خانههای سازمانی با وضع مامورانی که در آنها باید سکونت کنند و حل مسئله مالکیت زمین در بعضی موارد و همچنین بر طرف نمودن دشواری ارتباطات و تسهیلات شهری.
4 - خط مشیها و سیاستهای اجرایی در زمینه ساختانهای دولتی به شرح زیر خواهد بود.
الف) تمرکز کلیه امور اجرایی ساختمانی در وزارت آبادانی و مسکن.
ب) تطبیق ساختانهای دولتی با شرایط محلی و کیفیت وظایفی که دستگاههای مختلفه دولتی به عهده دارند و تمرکز ادارات دولتی در سطح بخش حتیالمقدور در یک ساختمان.
ج) تهیه نقشههای نمونه با توجه بشرائط جغرافیائی - اقلیمی - طبیعی نقاط مختلف ایران جهت ساختانهائی نظیر مدارس - درمانگاهها - بیمارستانها - ادارات دولتی و غیره از طرف وزارت آبادانی و مسکن.
ه-) تقدم ساختانهای دولتی در شهرستانهای کوچک و بخشها که امکان سرمایهگذاری خصوصی در آنها کمتر است.
5 - جهت اجرای برنامه فوقالذکر جمعاً اعتباری معادل 23 میلیارد ریال مورد نیاز خواهد بود که توزیع آن به شرح ذیل پیشبینی میشود:
الف - احداث و تکمیل ساختانهای دولتی
2 - ساختانهای مورد نیاز ارتش
3 - ساختانهای جدید دولتی
6 - علاوه بر اعتبارات فوق وزارت آبادانی و مسکن از محل منابع مالی که در اختیار سازمان مسکن است در حدود 400 میلیون ریال برای ایجاد برخیاز ساختانهای ضروری دولتی در دوران برنامه چهارم سرمایهگذاری خواهد نمود.
بر این اساس اجرای نظام جدید آموزش و پرورش در برنامه چهارم منظور گشته و ضمناً پیشبینیهای کمی و کیفی مربوط به سطوح مختلف آموزشینیز با توجه به نیازمندیهای نیروی انسانی ماهر در اقتصاد و اجتماع ایران به عمل آمده است.
طی برنامه چهارم نقش دولت در این زمینه محدود به آن خواهد بود که وسائل ایجاد امکانات و بهبود مهارت مربیان کودکستانی موجود را فراهم آورد.ضمناً مربیان کودکستانی آینده توسط چند موسسه آموزش خصوصی در سطح فوق متوسطه تربیت خواهند گردید.
3 - در آموزش ابتدائی هدف عبارت از افزایش نسبت دانشآموزان دبستانی از9/2 میلیون نفر به 7/3 میلیون نفر است به طوریکه در حدود 93 درصد کودکان واجبالتعلیم در شهرها و 55 درصد در روستاها بتوانند در برنامه چهارم بمدارس ابتدایی راه یابند. از تعداد فوق سالانه بین 320 الی 360هزار نفر از تعلیمات 8 هزار نفر سپاهیان دانش به طور متوسط برخوردار خواهند گشت.
4 - دوره راهنمایی تحصیلی در برنامه چهارم تاسیس خواهد شد و در پایان برنامه در حدود 872000 نفر در دوره مذکور به تحصیل اشتغال خواهند داشت.(*)
*>>پاورقی: تاسیس این دوره موکول به پس از تعمیم نظام جدید آموزش و پرورش در سطح دبستان خواهد بود<<.
5 - در حدود 376 هزار نفر در پایان برنامه چهارم در دوره متوسطه نظری به تحصیل اشتغال خواهند داشت. از تعداد دانشآموزان جدید دوره متوسط نظری حدود 20 درصد توسط دبیرستانهای دولتی و هشتاد درصد توسط مدارس ملی تربیت خواهند شد
6 - آموزش حرفهای و نظری مختلط و مدارس جامع: در طول برنامه چهارم آموزش مختلط نظری و حرفهای (خصوصاً حرفههای خدماتی مورد نیاز) در دبیرستانهای عمومی معمول گردیده و همچنین آموزش در مدارس جامع (شامل انواع رشتههای نظری و علمی و فنی) جمعاً شامل 80 هزار نفردانشآموزان متوسط خواهد شد. این نوع آموزش بیشتر به منظور رفع نیازمندیهای کشور در کادر حد وسط بخش خدمات ایجاد میشود.
7 - ب. ت. ب. اینکه به علت گرایش صنعتی شدید برنامه چهارم تعلیمات فنی و حرفهای طی برنامه مذکور اولویت خاصی خواهد داشت کوشش درسوق دادن بیشتر دانشآموزان بسوی رشتههای فنی و حرفهای مورد نیاز ضروری است.
بر این اساس هدف آموزش طویلالمده در مدارس فنی و حرفهای صنعتی و کشاورزی عبارت خواهد بود از افزایش تعداد هنرجویان از 17 هزار نفر درپایان برنامه سوم به 50 هزار نفر در پایان برنامه چهارم این تعداد شامل دورههای مقدماتی و دوره کامل آموزش فنی و حرفهای م. ب..
8 - تربیت معلم - در طول برنامه چهارم جهت تامین نیازمندیهای محصلین جدید در سطوح مختلف آموزشی به شرح زیر نیاز بمعلم و کادر آموزشی جدید دارد:
1>>پاورقی: در این دوره جمعاً نیاز به 36096 نفر معلم است که 8000 نفر از سازمان آموزشی دبستانها و 17270 نفر از سازمان دبیرستانهای فعلیتامین و بقیه که 10826 نفر است از طریق استخدام معلمان جدید تامین میشود.<<
10 - در آموزش عالی ضمن بهبود کیفیت آموزش عالی در برنامه چهارم کشور ازدیاد تعداد دانشجویان از طریق تاسیس رشتههای مورد نیاز جدید وهمچنین استفاده کامل از ظرفیت دانشگاه های مربوط مورد نظر م. ب..
در پایان برنامه سوم تعداد کل دانشجویان به استثنای مدارس عالی اختصاصی وزارتخانهها و دستگاههای دولتی در حدود 37500 نفر تخمین زده میشود. هدف برنامه چهارم رساندن این تعداد به حدود 60000 نفر یعنی نسبت افزایشی به میزان 60 درصد خواهد بود.
توزیع دانشجویان به نحوی خواهد بود که در حدود 55 درصد آنها در رشتههای علمی و فنی و صنعتی و 45 درصد دیگر در سایر رشتهها تحت تعلیم وتربیت قرار گیرند.
11 - علاوه بر فعالیتهای آموزش حرفهای کارگران بزرگ سال و ایجاد مهارت و یا تجدید و تکمیل مهارت که توسط بخش خصوصی صورت میگیرد وباید تدابیری در تنظیم و توسعه و تقویت آن از طرف دولت اتخاذ گردد بخش عمومی نیز طی برنامه چهارم کوششهای وسیعی در این زمینه خواهد نمود که قسمتی از آن در طرحهای جدید صنعتی چون ذوب آهن و پتروشیمی منظور شده است. پیشبینی میشود که در حدود 18 هزار نفر کارگر وتکنیسین از طریق طرحهای جدید صنعتی تعلیم یابند که احتیاجات مالی آن در طرحهای مزبور در فصلهای ذیربط منعکس و منظور گردیده است وقسمت دیگر توسط وزارت کار در 4 مرکز آموزش موجود که باید ظرفیت پذیرش آنها افزایش یابد و نیز در 4 مرکز تعلیماتی جدید التاسیس انجام خواهد گرفت. در مراکز وزارت کار حدود 50000 نفر کارگر افزایش مهارت یا تغییر مهارت خواهند یافت و علاوه بر این در حدود 36000 نفر از سربازان تعلیمات کوتاه مدت فنی و حرفهای خواهند دید که قسمتی از آنان با داشتن سابقه حرفه بمقام کارگر ماهر ارتقاءِ خواهند یافت.
در آموزش از راه رادیو و تلویزیون خاصه در سطوح متوسطه و عالی علاوه بر استفاده از تلویزیون عمومی از دستگاههای گیرنده با مدار بسته نیز استفاده به عمل خواهد آمد و خصوصاً جهت آموزش علوم و فنون از این وسیله جدید بهره برداری خواهد شد.
16 - جهت تاسیس و اداره دوره راهنمائی وزارت آموزش و پرورش تشکیلات مخصوصی بوجود خواهد آمد.
17 - در زمینه تعلیمات متوسطه توصیه میشود که انعطاف و تنوع بیشتری در برنامه دروس ملحوظ گردد و توجه خاص به وارد کردن رشتههایحرفهای در مدارس متوسطه عمومی به صورتی که منطبق با احتیاجات کشور باشد مبذول شود.
ب. ت. ب. خط مشیهای مندرج در فصل پانزدهم از اصول و هدفهای برنامه عمرانی چهارم از نظر تربیت نیروی انسانی مورد نیاز کشور که تاسیس آموزشگاههای حرفهای و هنرستانها مورد توجه خاص قرار گرفته است پس از پایان دوره راهنمائی در مقابل هر دبیرستان جدیدی که تاسیس میگردد ویا اجازه تاسیس آن به بخش خصوصی داده میشود، لااقل یک هنرستان یا آموزشگاه حرفهای دایر میشود.
18 - در سازمان مدارس فنی و حرفهای بر طبق مصوبه شورای تجهیز نیروی انسانی تغییرات مطلوب عملی خواهد گردید به نحویکه این مدارس به صورت مراکز بزرگ تلفیق شده حرفهای در آید (شامل آموزشگاهها و هنرستانها و دورههای کوتاه مدت دیگر و همچنین کلاسهای شبانه) و توسط هیئتهای امناءِ با شرکت صاحبان صنایع محلی اداره شود باین ترتیب لازم است که روابط نزدیک بین آموزش حرفهای فنی از جهتی و سازمانهایتولید و خدمات از جهت دیگر برقرار گردد. از جمله این روابط برقراری نظام کارآموزی در صنایع است که موجب آمادگی بیشتر دانشآموزان حرفهای وفنی جهت ورود بمشاغل فنی میگردد.
19 - هنرآموزان مدارس حرفهای به نحوی تربیت خواهند شد که وظائف تدریس دروس فنی و عملیات کارگاهی را تواماً انجام دهند.
اداره مراکز آموزش کشاورزی از طریق هیات امناءِ صورت خواهد گرفت و نمایندگان بخش خصوصی کشاورزی نیز در هیات امناءِ شرکت خواهندداشت.
برای ایجاد هم آهنگی بین واحدهای آموزشی مذکور و استفاده از امکانات کلیه واحدها و سازمانهای وزارت کشاورزی و سازمانهای عمران منطقهای برای امور آموزش کشاورزی شورائی بریاست وزیر یا معاون وزارت کشاورزی و عضویت مسئولین سازمانهای مذکور ایجاد خواهد شد دبیرخانه فنی این شورا در وزارت کشاورزی به نام (سازمان آموزش کشاورزی) مسئولیت انجام امور اداری و فنی و مالی مراکز آموزش کشاورزی را نیز عهدهدارخواهد بود.
21 - در مورد کادر آموزشی و فنی و رفع نیازمندی مراکز آموزش کشاورزی در این زمینه و سایر امور مربوط اقدامات زیر به عمل خواهد آمد:
الف) بین دانشکدههای کشاورزی و موسسات تربیت دبیر برای تربیت مربی دروس تخصصی کشاورزی همکاری نزدیک برقرار خواهد شد.
ب) اقدامات لازم برای تامین حقوق و مزایای کادر آموزشی و فنی به عمل خواهد آمد.
22 - شورای تجهیز نیروی انسانی به منظور تعیین سیاست پرورش نیروی انسانی در کشور و ایجاد همآهنگی بین موسسات آموزشی حرفهای و فنی واتخاذ تصمیم در مورد تاسیس رشتههای جدید فنی و حرفهای تقویت خواهد شد.
23 - لازم است که صاحبان صنایع خصوصاً صنایع بزرگ در امر آموزش کادر خود راساً سرمایهگذاری نموده و در غیر این صورت به موجب قانونخاص در هزینههای تعلیمات حرفهای و فنی کشور به نحو مقتضی سهیم گردند و دولت نیز برای موسسات صنعتی که داوطلب تربیت کادر اضافه براحتیاج خود باشند تسهیلات و تشویق لازم فراهم نماید.
الف - دعوت فارغالتحصیلان ممتاز ایرانی در خارجه جهت تعلیم در دانشگاههای کشور و نیز اخذ تدابیر لازم به منظور کادر آموزشی تعلیمات عالی توسط خود دانشگاهها.
ب - ایجاد امکانات اشتغال بامور تحقیقی در دانشگاهها یا کمیتههای وابسته به شورای ملی تحقیقات علمی برای فارغ التحصیلان برجسته ایرانی ازدانشگاههای داخل و خارج.
ج - تامین حقوق و شرابط[شرایط] مناسب کار علمی و تحقیقی برای کادر آموزشی و تحقیقاتی دانشگاهها.
د - تاکید در استخدام استادان علوم پایه از میان فارغالتحصیلان ایرانی و در موارد کمبود شدید از کشورهای خارج.
ه- - مبادله بیشتر استاد و دانشجو با دانشگاههای معروف جهان و مشارکت دادن محققان کشور در تحقیقات بینالمللی.
و - ایجاد امکان برای شرکت بیشتر در کنفرانسها و دورههای علمی و تحقیقاتی در خارج از کشور جهت هیات آموزشی و تحقیقاتی دانشگاهها.
ز - ایجاد موجبات تشویق از طریق اعطای بورس تحصیل و جایزه برای دانشجویان ممتاز دانشگاهها و موسسات عالی کشور.
ط - اتخاذ تدابیر لازم به منظور استفاده از نیروی دانشجویان در جهت برنامههای مترقی اجتماعی در اموری از قبیل تدریس در کلاسهای مبارزه بابیسوادی و فعالیت در گروههای عمرانی امدادی و تشکیل سمینارهای عمرانی ملی
ی - تکمیل و تجهیز و آماده بهره برداری کردن ساختانهای دانشگاههای کشور که در برنامه سوم آغاز شده یا در برنامه چهارم طبق پیشنهاد دانشگاههای مربوط برای توسعه رشتههای علمی و فنی باید انجام شود.
ک - تامین هزینههای اضافی برای افزایش دانشجویان در رشتههای علمی و فنی دانشگاههای کشور.
27 - به منظور توسعه و تشویق تحقیقات علمی پس از تشکیل شورای عالی مربوط لازم است.
اولا فهرست کامل موسسات و واحدهای تحقیقاتی کشور و شرح فعالیت آنها تهیه شود و ثانیاً با توجه باحتیاجات اجتماعی و اقتصادی ایران بین طرحهای تحقیقاتی اولویت برقرار گردد.
لازم است که مراکز اسناد و مدارک علمی و فنی تاسیس و ارتباط مستمر با مراکز علمی و فنی جهانی برقرار گردد و همچنین بطرق مقتضی موجباتتثبیت وضع و ترفیه حال محققان کشور فراهم شود. علاوه بر این موسسات تحقیقاتی داخلی از راه ارجاع قسمتی از مطالعات دولتی بآنها مورد تشویق قرار خواهند گرفت.
28 - اعتبارات عمرانی آموزش و پرورش به شرح جدول ذیل خواهد بود.
1 - هدفهای کلی برنامه فرهنگ و هنر در برنامه چهارم به شرح زیر است:
ب) بالا بردن سطح فرهنگ همگانی بخصوص با به کار بردن صحیح وسائل سمعی و بصری.
ه-) تربیت هنرمندان و کارشناسان در رشتههای گوناگون هنر.
ح) افزایش عده هنرآموزان - آموزگاران - دبیران - استادان و دیگر کارکنان هنرستانها و کارگاههای هنری از 625 نفر به حدود 2000 نفر وعده هنرجویان از 845 نفر به حدود 1350 نفر جهت تامین احتیاجات مورد نظر و توجه خاص به پرورش هنرمندان تآتر و سینما.
2 - ب. ت. ب. هدفهای کلی فوقالذکر اقدامات اساسی و خط مشیها وزارت فرهنگ و هنر در برنامه چهارم به شرح زیر خواهد بود:
د - تهیه فیلمهای آموزشی و مستند و خبری برای مراکز استانها و شهرستانها و رسیدگی بوضع موسسات و استودیوهای فیلمبرداری و آزمایشگاههای فیلم و تشخیص صلاحیت آنها و کمک به پیشرفت سینما و عکاسی در ایران از طریق اتخاذ تدابیر لازم برای بهبود کیفیت تولید فیلم فارسی و تربیتکادر ورزیده جهت احراز مشاغل مختلف سینمائی و برقرار ضوابط در تهیه فیلم خوب و تامین وسائل پیشرفت فنی سینمائی و معرفی و تشویق فیلمهای ارزنده ملی و اعطای جوایز در فیستیوال های خاص.
ه- - تامین تسهیلات سمعی و بصری مورد نیاز در امر آموزش و پرورش از طریق مراکز سمعی و بصری در استانها و شهرستانها و ایجاد سرویس سیارسینمائی جهت مناطق دور افتاده.
ز - انجام کاوشهای جدید به منظور کشف آثار باستانی و تعمیر ساختانهای تاریخی و آثار مختلف باستانی و هنری با رعایت اصل اولویت و بررسی وتنظیم نقشه آثار باستانی کشور.
ح - مشارکت دادن مردم در حفظ آثار باستانی و تعمیر ساختانهای تاریخی از طریق سازمان ملی حفاظت آثار باستانی که بدین منظور ایجاد شده وتمرکز فعالیتهای مربوط در این سازمان.
ط - کمک باجرای طرح جامع ایران و یونسکو برای حفظ و حراست آثار باستانی و تاریخی که از لحاظ جهانگردی حائز اهمیت م. ب. و تامین تدریجی هزینه این امر از محل ورودیه به اماکن مزبور و سایر عواید جهانگردی.
ی - حمایت از حقوق مولفان و آفرینندگان هنری.
ل - پرورش ذوق هنری و تعمیم برنامههای مختلف هنری در سراسر کشور و ترویج تآتر و احیا و ترویج فرهنگ روستائی از طریق تاسیس خانههای فرهنگی در شهرها و مراکز اجتماعی در روستاها.
3 - اعتبارات عمرانی جهت فرهنگ و هنر در برنامه چهارم عمرانی بالغ بر 8/1 میلیارد ریال پیشبینی گردیده است که مبلغ 300 میلیون ریال آن جهت اجرای طرح جامع ایران و یونسکو تخصیص یافته و بقیه برای انجام طرحهای مختلف وزارت فرهنگ و هنر به شرح --جدول زیر خواهد بود.
1 - هدفهای کلی برنامه چهارم به قرار زیر است:
الف - افزایش سیاحان خارجی در سال 1351 بتعداد در حدود 500 هزار نفر که مبداء مسافرت این عده به قرار زیر خواهد بود:
ب) سعی در طولانی کردن مدت اقامت سیاحان خارجی در کشور به نحویکه حد متوسط اقامت آنان در ایران از هشت روز کمتر نباشد.
2 - برنامههای این بخش به شرح زیر م. ب.:
الف) تامین محل برای سیاحان.
ج) احداث 60 مهمانسرای شهری (متل) در شهرهای واقع در مسیر جهانگردی که تاسیسات پذیرایی مناسب ندارند.
ه-) احداث 3 اقامتگاه جوانان بظرفیت 400 تختخواب.
ز) ایجاد 500 اطاق به صورت خانه زواری در دو شهر زیارتی مشهد و قم.
3 - هدف در زمینه تبلیغات، تشویق جهانگردان بمسافرت بایران و ترغیب ایرانیان بسفر در داخل کشور و اتخاذ تدابیر لازم به منظور حسنمعاشرت و برخورد و رعایت ادب و احترام نسبت بعموم جهانگردان م. ب..
اصول، خط مشیها و سیاستهای اجرایی (اصلاحی 1400/11/10)
4 - اصول برنامه جلب سیاحان به شرح زیر است:
الف) تاکید خاص در مورد افزایش مسافرت خارجیان به کشور ایران.
ب) به منظور تامین حداکثر بهرهبرداری از سرمایهگذاری های کنونی و آینده جریان جهانگردی به مناطق و مسیرهائی که زیر بنای اقتصادی در آن مناطق ساخته و آماده شده سوق داده میشود.
ج - در این برنامه حتیالمقدور سهم بیشتری برای سرمایهگذاران خصوصی منظور شده است ولی از آنجا که سود حاصل از سرمایهگذاری در تاسیسات جهانگردی برای بخش خصوصی در مقایسه با سایر رشتههای فعالیت اقتصادی بالنسبه قلیل است ناچار دولت باید یا از طریق سرمایهگذاری مستقیم یااز طریق اعطاءِ وام و اعتبار در توسعه تاسیسات مربوط بسیاست جهانگردی دخالت نماید. بدینمنظور سازمان خاصی جهت تجهیز و بهرهبرداری اینقبیل تاسیسات بوجود خواهد آمد. صرف سرمایههای عمومی در توسعه تاسیسات جهانگردی برای موارد ضروری یعنی در مواردی که سرمایهگذارخصوصی قادر یا مایل بسرمایهگذاری نیست در نظر گرفته شده است.
5 - خط مشیها و سیاستهای اجرایی برنامه چهارم جهانگردی به طور کلی عبارتند از:
د - تجدید نظر در آییننامه اعطای وام بساختمان هتلها و مهمانسراها و تشویق سرمایهگذاری خصوصی در این امر.
ه- - سعی در تقلیل کرایه اطاق و هزینه هتلها از طریق کمکهای قانونی مانند معافیت از سود بازرگانی یا اعطای اعتبارات بلند مدت یا کم بهره.
و) تجهیز موسسات پذیرائی و ایجاد مهارتهای لازم در صنعت جهانگردی.
ی) سعی در عرضه آثار و فرآوردههای فرهنگ و تمدن ایران (اعم از نمایش - هنرهای فولکلوریک - کالاهای سوغاتی - غذا و آشامیدنی) به نحومطمئن و مناسب.
ک) ارشاد اقتصادی و فنی افراد و موسساتیکه در صنعت جهانگردی سرمایهگذاری میکنند.
ع) سعی در ترویج استفاده از کالاهای ساخت ایران در تزئین ساختانها و موسسات پذیرائی.
6 - هزینههای عمرانی که از بخش دولتی طی برنامه چهارم جهت اجرای این برنامه پیشبینی گردیده 8/3 میلیارد ریال به شرح جدول زیر خواهد بود.
1- هزینههای تاسیساتی برنامه هتل سازی
فصل هیجدهم (منسوخ 1399/08/05)
1 - هدف کلی این است که از طریق بهبود کمی و کیفی خدمات درمانی و مبارزه با بیماریها و توسعه بهداشت محیط و بهبود تغذیه و توسعه فعالیتهای نوتوانی سلامت جسمی و روحی جامعه تامین گردیده بر قدرت فعاله مردم افزوده شود و از این طریق رشد و توسعه اقتصادی میسر گردد.
2 - هدف اساسی برنامه چهارم در مورد امور پیشگیری و بهداشتی آن است که حداقل نیازمندیهای بهداشتی برای عموم فراهم گردد و برای نیل باین هدف لازم است که شبکه درمانی و بهداشتی در سراسر کشور توسعه یابد، ضمناً در شهرها مراکز بهداشتی و در روستاها درمانگاههای مختلط (درمانی- بهداشتی) و گروههای سپاه بهداشت با کمک مراکز بهداشتی شهرها امور پیشگیری و بهداشتی را عهدهدار خواهند شد. در طول برنامه چهارم جمعاً 145 مرکز بهداشت درجه یک و درجه دو و درجه سه تشکیل خواهد شد که اهم وظایف آنها به شرح زیر م. ب.:
ب) بازدید منظم منطقه به منظور بیماریابی و تشخیص و انجام درمانهای اولیه معالجات سرپائی بیماریهای مخصوص (از قبیل سل - جذام - آمیزشی- تراخم و نظائر آنها) و هدایت موارد سخت بمراکز درمانی مربوطه.
3 - سالمسازی محیط - در این فصل تنها به تعیین اولویتهای برنامه اکتفا میشود که به ترتیب عبارتند از:
تامین آب سالم - از بین بردن فضولات - احداث گرمابه و غسالخانه - کشتارگاه و بهسازی خانه. همچنین به تعیین معیارها و ضوابطی جهت مناطق ازقبیل عوامل جمعیتی بهداشتی - اقتصادی خودیاری اکتفا میگردد و آنچه که مربوط به هدف کمی میزان اعتبار و طرق اجراءِ م. ب. در بخش عمرانشهری و دهات مطرح و عنوان گردیده است ولی در هر حال برای تعیین ضوابط و معیارها برای انتخاب محل پروژه - کنترل - ارزشیابی و بالاخره بثمر رساندن برنامههای مورد بحث تماس و همکاری نزدیک و مداوم بین واحدهای مربوطه در وزارت بهداری و وزارت آبادانی و مسکن برقرار خواهدبود.
5 - در زمینه توسعه شبکه درمانی شهری، پیشبینی برنامه چهارم اینست که تعداد 20 مرکز مختلط درمانی بهداشتی ایجاد گردیده و نسبت به ایجاد - تکمیل و بهبود استاندارد 22700 تخت بیمارستانی به شرح زیر اقدام گردد:
توزیع 17100 تخت مذکور به تفکیک سازمانهای اداره کننده به شرح زیر م. ب.:
تعداد 2150 تخت آموزشی که 1050 تخت آن نیمه تمام م. ب..
تعداد 1100 تخت موسسات خیریه که کلیه آن نیمه تمام م. ب..
تعداد 1850 تخت انجمنهای بهداری که کلیه آن نیمه تمام م. ب..
تعداد 4000 تخت مربوط به وزارت بهداری جهت بیماریهای روانی - سل - جذام که 1500 تخت آن نیمه تمام م. ب..
تعداد 4000 تخت از طریق اعطای وام به بخش خصوصی (چنانچه در بعضی مناطق ----بخش خصوصی داوطلب اخذ وام برای تاسیس بیمارستان نشوداز انجمنهای بهداری و موسسات خیریه بدین منظور استفاده خواهد شد و در این صورت پرداخت اعتبار به صورت کمک بلاعوض خواهد بود).
اعطای وام بر اساس آییننامهای خواهد بود که طبق تبصره ماده 19 قانون برنامه عمرانی چهارم کشور به تصویب کمیسیونهای مربوط مجلسین خواهد رسید.
در دوره برنامه چهارم در پایان هر سال آن تعداد از تختهای بیمارستان (به استثنای بیمارستانهای روانی - مسلولین - مجذومین) که طبق برنامه عملا ایجاد یا احداث نشده باشد سازمان برنامه اجرای آن را از طریق اعطای کمکهای بلاعوض به عهده موسسات خیریه و عامالمنفعه یا انجمنهای بهداری که داوطلب باشند واگذار خواهد کرد که بر طبق برنامه عمل نمایند. سازمان برنامه در سه ماه اول هر سال برنامه ایجاد و ساختمان بیمارستانهای مذکور راطبق ماده 17 قانون برنامه چهارم عمرانی کشور ضمن گزارشی بمجلسین تقدیم مینماید.
جهت حداکثر استفاده از نیروی انسانی و وسائل و تاسیسات موجود لازم است که کلیه درمانگاههای روستائی به طور نیمه سیار انجام وظیفه نمایند تابتوانند به طور متوسط حدود ده هزار نفر را پوشش دهند (در این صورت امکان دسترسی ساکنان هر ده بسرویسهای درمانی و بهداشتی دور روز درهفته م. ب.).
طی برنامه چهارم 5 آموزشگاه پرستاری - 10 آموزشگاه بهیاری - 3 آموزشگاه کمک بهسازی - یک آموزشگاه تربیت تکنیسین آزمایشگاه و تعدادی کلاس تربیت مامای لیسانسیه و مامای روستائی و نظایر آن تاسیس خواهد شد و همچنین ظرفیت 20 آموزشگاه بهیاری موجود از 60 نفر به 80 نفرافزایش خواهد یافت، با اجرای برنامههای موجود و برنامههای جدید طی برنامه چهارم حدود 2000 پرستار 5700 بهیار - 50 مهندس … 140بهساز - 900 کمک مهندس … - 40 تکنیسین آزمایشگاه - 100 مدیر بیمارستان - 100 تکنیسین علوم تغذیه و بالاخره حدود 1600 کمک تکنیسین آزمایشگاه و فیزیوتراپی و رادیولوژی و غیره فارغالتحصیل خواهد شد.
8 - هدف مهم دیگر برنامه چهارم توسعه فعالیت تحقیقات پزشکی و بهداشتی است و این امر با ایجاد موسسات جدید تحقیقات بهداشتی و توسعه تجهیزات انستیتوهای موجود تشویق آنها به تحقیقات پزشکی و بهداشتی عملی خواهد شد و از نظر اولویتها تحقیقاتی در درجه اول مد نظر خواهد بود که به منظور حل مسائل بهداشتی روز کشور و همچنین با در نظر گرفتن مسائلی که ب. ت. ب. گرایشهای صنعتی و اجتماعی کشور مطرح میگردد به عمل آید.
ضمناً به منظور حداکثر بهره برداری از منابع و امکانات موسسات تحقیقاتی ترتیبی داده خواهد شد که موسسات مذکور به تدریج از فعالیتهای آموزشی خود فارغ گردیده (ضمن واگذاری خدمات آموزشی بدانشگاه و یا سایر واحدهای ذیصلاح) و بدین ترتیب قادر شوند تا کلیه نیروی خود را در جهت پیش برد هدفهای مشروحه در فوق متمرکز نمایند.
الف - اعطای وام بموسسات خصوصی طبق آییننامه و شرایطی که به تصویب کمیسیونهای برنامه - بهداری و دارائی مجلسین خواهد رسید.
ج) توسعه و تقویت انجمنهای بهداری و تفویض قسمتی از وظایف مربوط به بهداشت و درمان به انجمنهای مذکور و همچنین واگذاری قسمتی ازوظایف درمانی به موسسات خیریه و عامالمنفعه و توسعه و تقویت موسسات مذکور.
10 - تامین امکان دسترسی کلیه افراد کشور بخدمات درمانی و بهرهگیری متناسب طبقات مختلف اجتماع از این خدمات به نحویکه در استفاده ازاعتبارات عمرانی و کمکهای بهداشتی و درمانی اعم از بخش دولتی و خصوصی بشهرستانها و مناطق عقب مانده کشور اولویت داده شود جهت احراز این هدف از طرق زیر اقدام خواهد شد:
ج) اجرای خدمات درمان سرپایی روستائیان به طریق نیمه سیار.
11 - توجه اساسی به برنامههای پیشگیری و بهداشتی به طریق زیر:
الف) تجدید نظر در تشکیلات وزارت بهداری به نحوی که اولا تشکیلات و طرز عمل وزارت بهداری با هدفهای برنامه چهارم مبنی بر کنترل کلیهخدمات درمانی و بهداشتی بخصوص کنترل بهداشتی محیط و دارو و همچنین حفظ مسئولیت پیشگیری و بهداشت عمومی منطبق شود ثانیاً وظائف مرکز و استانها و شهرستانها از یکدیگر مشخص گردد ثانیاً فعالیتهای بهداشتی و پیشگیری در سطح منطقه همآهنگ شده تحت رهبری واحدی درآید.
ب) استفاده از تکنیکها و روشهای جدید به منظور پیشگیری و مبارزه با بیمارها بکمک موسسات تحقیقاتی ملی و بینالمللی.
الف) به منظور بهبود کیفی و تعدیل و تنظیم تعداد افراد خانوادهها و بهرهمند ساختن اطفال از تغذیه و مراقبت درمانی، بهداشتی، آموزشی بهتر و بیشتر- ببرنامه بهداشت و تنظیم خانواده به تدریج در مراکز عمده درمانی و بهداشتی کشور به موقع اجراءِ گذارده خواهد شد.
ج) به منظور جلوگیری از ایجاد تشکیلات مضاعف در دستگاههای دولتی و بهرهگیری بیشتر از نیروی انسانی و به منظور همآهنگی بین فعالیتهای بهداشتی هر منطقه و ایجاد مدیریت واحد در این مورد توصیه میشود وظایف درمانی و بهداشتی بهداری آموزشگاههای هر منطقه به بهداری آن منطقهواگذار گردد.
15 - توجه اساسی به آموزش کادر فنی - نظر به ارزشی که نیروی انسانی در پیش برد فعالیتهای بهداشتی و درمانی دارد اقداماتی به شرح زیر انجام خواهد گرفت:
17 - کمک به موسسات خیریه و عامالمنفعه برای ایجاد مراکز و آزمایشگاههای انتقال خون.
18 - اعتبارات برنامه بهداشت و بهداری به مبلغ 750/13 میلیارد ریال در این فصل پیش بینی میشود که توزیع آن بین برنامههای مختلف به شرح جدول زیر خواهد بود.
19 - علاوه بر اعتبار فوقالذکر جمعاً در حدود 2/12 میلیارد ریال اضافی از محل فصول دیگر برنامه چهارم و بخش خصوصی و بیمههای اجتماعی جهت هزینههای بهداشت و بهداری دوران برنامه مذکور پیشبینی میشود که در نتیجه کل هزینههای فصل بهداشت و بهداری 95/25 میلیارد ریال و به شرح جدول شماره 1 پیوست خواهد بود.
از 95/25 میلیارد ریال فوقالذکر 75/20 میلیارد ریال از بخش عمومی و 2/5 میلیارد ریال از بخش خصوصی تامین خواهد گردید.
1 - هدف کلی برنامه رفاه اجتماعی آنست که به تدریج کلیه فعالیت های رفاهی از جنبه خیریه و محدود فعلی و از صورت چاره جوئی موقت مشکلات و دردهای اجتماعی خارج شده و تحت نظارت دولت به صورت یک وظیفه عمومی و بشکل سازمان یافته و منطبق بر معیارهای علمی درآید و درعین حال با خدمات رفاهی سازمانهای مختلف عمومی- اجتماعی و خصوصی همآهنگ شود تا استفاده کردن از حداقل خدمات و بهرهمند شدن ازحقوق اجتماعی برای همگان ممکن و میسر باشد و در نتیجه عدالت اجتماعی در میان کلیه گروههای جامعه تعمیم یابد و از نیروهای نهفته بعضی گروه ها نیز در راه مصلحت عمومی و رشد ملی بهرهبرداری شود.
برنامههای مشخص و سیاستهای اجرایی (منسوخ 1399/10/24)
الف) بیمههای اجتماعی که مهمترین فصل برنامههای تامین اجتماعی را تشکیل میدهد در صورت شمول کامل بکلیه طبقات شاغل جامعه میتواند عملا قسمت مهمی از خدمات اجتماعی موثر در رفاه عمومی را در دسترس همگان قرار دهد.
1 - سازمان بیمههای اجتماعی - طی سالهای برنامه چهارم کل عده افراد مزدبگیر و حقوقبگیر بخشهای خدمات و صنایع و معادل به 2/2 میلیون نفرخواهد رسید با توجه بافزایش مذکور هدف سازمان بیمههای اجتماعی طی دوره برنامه چهارم تعمیم حمایتهای بیمهای به 45 تا 50 درصد کل مزد بگیران و حقوق بگیران واجد شرایط در بخشهای خدمات و صنایع و معادن م. ب.
بررسی و اصلاح تشکیلات و روشهای سازمان بیمههای اجتماعی و تنظیم نرخ بیمه به منظور برقراری تعادل بین نرخ بیمه و حمایتهای قانونی.
- پرداخت کلیه دیون دولت و سازمانها و شرکتهای وابسته به دولت به سازمان بیمههای اجتماعی.
- طبق قانون استخدام کشوری دولت منظماً سهم خود را طی برنامه چهارم بصندوق پرداخت خواهد کرد و توجه میشود که سهم دولت از 5/8 درصد حقوق کارمندان به حداقل 10 درصد حقوق و مزایای کارمند افزایش یابد.
طی برنامه چهارم از طریق قانون استخدام کشوری بیمه کارمندان دولت گسترش خواهد یافت بدین ترتیب که بیمه بازنشستگی بکلیه کارکنان دولتتعمیم مییابد و بیمه درمان از طریق عقد قرارداد با گروههای پزشکی و موسسات عامالمنفعه که دارای تاسیسات درمانی مجهز هستند به تدریج بموازات توسعه خدمات درمانی گسترش داده خواهد شد و سطح حمایت های درمانی برای کلیه کارکنان دولت متعادل خواهد گردید.
3 - به منظور گسترش عدالت اجتماعی در سطح روستاهای کشور حمایتهای بیمهای زیر طی برنامه چهارم در نظر گرفته شده است:
اول - بیمه محصولات کشاورزی جهت حداقل 100 هزار خانواده کشاورز - این برنامه به صورت آزمایشی اجراءِ خواهد شد. بیمه مذکور برای تامین وجبران خسارات ناشی از آفات و حوادث عمومی است.
دوم - تعمیم بیمه فوت و از کار افتادگی بحدود 5/1 میلیون نفر روسای خانوارها.
در اینمورد هدفها و برنامهها به شرح زیر خواهد بود:
1 - کوشش در حفظ و استحکام مبانی خانواده - در تحقق این منظور تعداد 250 واحد اندرزگاه و مراکز بهداشت مادران و کودکان موجود توسعه یافتهو به صورت مراکز رفاه خانواده در خواهند آمد در مراکز مزبور علاوه بر فراهم نمودن خدمات بهداشتی (شامل بهداشت مادران و کودکان و تنظیم خانواده) خدمات دیگری نیز نظیر آموزش اجتماعی، خدمات مشورتی، مبارزه با بیسوادی فعالیتهای مفید برای دوران فراغت جهت ایجاد درآمد، فعالیت های جمعی برای آبادانی، امداد خانوادههای نیازمند، فعالیت های سودمند جهت اطفال و نوجوانان و همچنین نگاهداری کودکان خردسال متعلق بزنان شاغل انجام خواهد گرفت. پرورش فکری و اجتماعی زنان بخصوص زنان روستائی مورد توجه خاص خواهد بود و در این راه از وجود مامورانیکه سازمان با کمک این برنامه تربیت خواهد کرد استفاده خواهد شد.
به منظور اجرای صحیح این برنامه تعداد 250 نفر مدیر رفاه اجتماعی در (جهت اداره مراکز رفاه خانواده) و 250 مددکار اجتماعی و 500 کمک مددکارو 7500 معلم مهد کودک با همکاری دستگاههای آموزشی تربیت خواهند شد.
2 - رفاه کودکان بی سرپرست - با توجه باین امر که هدف اصلی برنامههای رفاه کودکان، نگهداری آنها در خانواده است کوشش خواهد شد که درمرحله اول از همکاری خویشاوندان و نزدیکان کودکان برای نگهداری آنها استفاده شود و در مرحله دوم خانوادههای داوطلب مورد استفاده قرارخواهند گرفت و سپس در آخرین مرحله موسسات شبانهروزی شکل کانون خانوادگی پیدا خواهند کرد و از طریق تبدیل پرورشگاه ها وشیرخوارگاه های موجود بکانونهای شبه خانواده، کودکان بیسرپرست نگهداری خواهند شد.
طی برنامه چهارم 150 مددکار متخصص در امور کودکان بیسرپرست جهت جا دادن اینگونه کودکان در خانواده یا پرورشگاه و سرپرستی آنان و 300مربی کودک جهت خدمت در خانههای کودک تربیت خواهد شد، همچنین ده طرح نمونه جهت نگهداری از اطفال بیسرپرست اجرا خواهد شدمسئولیت اداره پرورشگاهها به عهده سازمانهای موجود باقی خواهد ماند ولی مقامات ذیربط محلی مسئول پذیرش و جای دادن و سرپرستی و مرخصکردن اینگونه اطفال از کانونها خواهند بود.
ضمناً از طریق ایجاد خدمات راهنمائی شغلی در موسسات آموزشی و تقویت دستگاههای اطلاعاتی از لحاظ اشتغال و کاریابی و افزایش نشریاتمربوط ببازار کار بیکی از مهمترین مسائل جوانان یعنی اشتغال توجه خواهد شد.
تاسیس انستیتوی ورزش وابسته به سازمان تربیت بدنی جهت تربیت متخصص ورزش در کلیه رشتههای ورزشی.
تاسیس زمینهای ورزشی رو باز برای شهرستانها و محلههائی از تهران که از لحاظ امکانات ورزشی در مضیقه هستند.
ه-) رفاه کارگران - اقدامات مربوط برفاه کارگران طی برنامه چهارم عبارت خواهد بود از:
- ایجاد دو مرکز آموزش اجتماعی نمونه با ظرفیت سالانه 60 نفر برای تربیت و آموزش کارگران با سواد به منظور آماده ساختن آنان برای پذیرش مسئولیتهای اجتماعی و صنفی.
و) رفاه روستائیان - کثرت جمعیت در سطح روستاها توجه بیشتری را بتامین رفاه این طبقه از جمعیت کشور ایجاب میکند - بدین منظوردستگاههای اجرایی در سطح روستاها به صورت متشکل تر و همآهنگ تری با همکاری روستانشینان خدمات مورد نظر را انجام خواهند داد و آموزش مامورانی که مستقیماً مسئول ترویج خدمات خودیاری و ارائه خدمات رفاهی میباشند مورد توجه خاص قرار خواهد گرفت.
- آموزش 100 نفر کارشناس عمران لیسانسیه که در نقش رئیس عمران بخش انجام وظیفه خواهند نمود. روسای عمران بخش علاوه بر اینکه عضوهیات عامل یا شورای همآهنگی --بخش میباشند مسئول برنامهریزی در سطح بخش و آموزش ضمن خدمت دهیاران شاغل و سرپرستی کار آنان نیزهستند آماده نمودن مردم دهات برای پذیرفتن تحولات اجتماعی یکی از وظائف اصلی دهیاران م. ب. و بدین لحاظ بهبود کیفی برنامههای آموزش دهیاران (شامل مروجان خانهداری) مورد توجه خاص این برنامه است به علاوه تعداد 700 نفر دهیار زن با همکاری سازمان زنان تربیت خواهند شد کهعلاوه بر ترویج خانه داری و رسیدگی بمسائل زنان روستائی مسئول ارائه خدمات رفاهی جهت زنان و کودکان روستائی نیز میباشند. ضمناً در مسائل کلی ده با ماموران دیگر همکاری خواهند کرد.
از اقدامات دیگری که جهت بهزیستی روستائیان صورت خواهد گرفت ایجاد 300 مرکز اجتماعات و خدمات در دهات واجد شرایط میباشند. فعالیتاین مراکز از یکطرف رساندن خدمات دولتی از قبیل بهداشت - درمان - رفاه و آموزش - ترویج و غیره بروستاها م. ب..
1 - معلولان جسمانی - تاسیسات زیر جهت این گروه بوجود خواهد آمد:
ایجاد مراکز نوتوانی جهت اطفال و بزرگسالان - چهار کارگاه ارتوپدی در شهرستانها و کمک به جمعیت شیر و خورشید سرخ بدین منظور - سه مرکزنگهداری و آموزش کارهای حرفهای جهت پیران و از کار افتادگان جمعاً بظرفیت 150 نفر - سه مرکز نگهداری و آموزش برای اطفال معلول - ده کارگاه حرفهای آموزشی و تولیدی برای نابینایان و کر ولالهای بزرگسال - پانزده آموزشگاه برای اطفال نابینا و کر ولال - تامین خدمات نوتوانی درآسایشگاههای مسلولین - ضمناً کارگاههای حرفهای و آموزشی آسایشگاههای جذامیان تبریز و مشهد و دهکده جذامیان تجهیز و تکمیل خواهند شد.
2 - معلولان روانی - تاسیسات زیر جهت این گروه در نظر گرفته شده است:
ایجاد یک مرکز نوتوانی برای اطفال بظرفیت 100 نفر به طور شبانهروزی و 200 نفر به طور روزانه - سه مرکز نگهداری و آموزش برای اطفال - سی کلاس جمعاً بظرفیت سیصد نفر برای اطفال کند ذهن و دیرآموز - ایجاد خدمات نوتوانی در آسایشگاههای روانی.
3 - معلولان اجتماعی - تاسیسات و خدمات زیر برای این گروه پیشبینی شده است:
در مورد گدایان مقررات مربوط به منع و جلوگیری از تکدی با تاکید بیشتری اجراءِ خواهد گردید با توسعه و تکمیل کارگاه های حرفهای 16 اردوی کار،کوشش خواهد شد که کلیه گدایان قادر به کار اشتغال یابند.
در مورد اطفال بزهکار پنج کانون اصلاح و تربیت جمعاً برای 500 نفر ایجاد خواهد گردید و اطفال بزهکاریکه در حال حاضر در زندانها و دارالتادیبها بسر میبرند باین کانونها انتقال خواهند یافت.
در مورد زندانیان: تکمیل ساختمان هشت واحد زندان و بازداشتگاه - تقویت دایره مددکاری زندانها - اتخاذ تدابیر لازم برای نگاهداری کودکان شیرخوارزنان زندانی - توسعه کارگاههای حرفهای و مبارزه با بیسوادی زندانیان با همکاری انجمنهای حمایت زندانیان پیشبینی شده است و همچنین بررسی وضع زندانها و زندانیان به منظور کشف علل ارتکاب جرم و تنظیم برنامههای اصلاح و تربیت مجرمین و اتخاذ تدابیر لازم برای آماده ساختن آنها جهت زندگی سالم اجتماعی در حریم قانون توصیه میشود.
ح) آموزش و تحقیقات - برای تامین کادر متخصص ضروری در طول برنامه چهارم 850 نفر مددکار و کارشناس اجتماعی در سطح لیسانس و فوقلیسانس تربیت خواهد شد.
ضمناً آموزش 1400 نفر کمک مدد کار و راهنمای جوانان و دهیار در سطح فوق دیپلم - 300 مربی کودک - 750 معلم مهد کودک (در سطح دیپلم) - کمک به آموزش ضمن خدمت کلیه مدیران موسسات رفاهی شبانهروزی (از قبیل خانههای کودک و شیرخوارگاه) - مربیان ورزش - دهیاران و مروجان خانهداری شاغل- و کمک ببرنامههای آموزشی موجود مورد نظر م. ب. همچنین، تعدادی طرح تحقیقی در مسائل مهم اجتماعی اجراءِ خواهد شد،
سیاست کلی و خط مشیها (اصلاحی 1400/11/10)
3 - سیاست کلی بر این اصل پایهگذاری شده است که نقش اساسی در تامین خدمات رفاهی به عهده دولت باشد. مسئولیت و وظائف دولت در سطح مملکتی عبارت خواهد بود از:
4 - به منظور ایجاد همآهنگی و برقراری نظم در کار برنامهریزی و جلوگیری از دوبارهکاری و تداخل وظایف و اجتناب از اتلاف منابع مالی و انسانی، شورای عالی رفاه اجتماعی بریاست عالیه علیا حضرت شهبانوی ایران با عضویت نمایندگان سازمان برنامه و دستگاههای دولتی، عامالمنفعه وخصوصی که در زمینه خدمات رفاهی فعالیت میکنند تشکیل میگردد.
7 - در تعیین تقدم طرحها و تخصیص اعتبارات برنامههائی مورد تاکید خواهد بود که عده بیشتری از مردم را شامل شود و جنبه پیشگیری و سازندگی داشته باشد. در برنامههای نوتوانی گروههای خاص، آندسته از گروهها مورد توجه خواهند بود که آمادگی بیشتری برای باز یافتن قدرت مولد خویش داشته و میتوانند دوران طولانیتری خود و جامعه را از ثمرات کار خویش برخوردار نمایند.
8 - کوشش خواهد شد که در مقابل خدمات ارائه شده اجرتی متناسب با درآمد خانواده دریافت شود، این دریافت اجرت بهیچوجه جنبه انتفاعی برای موسسه مربوطه نخواهد داشت بلکه صرفاً به منظور تقویت حس مسئولیت و اتکاءِ بنفس افراد و خانوادهها انجام میگیرد. خدمات رایگان فقط در مورد پیران - کودکان خرد سال بی سرپرست - از کار افتادگان و کسانی که هیچ نوع منبع درآمدی نداشته باشند انجام خواهد شد.
9 - گسترش خدمات رفاهی منوط بوجود کارکنان فنی و متخصصین م. ب.. بنابر این لازم است که علاوه بر برنامههای پرورش کادر جدید، آموزشضمن خدمت کارکنان شاغل نیز مورد توجه خاص قرار گیرد.
10 - خدمات رفاهی تدریجاً به صورت تلفیق شده در مراکز چند وظیفهای ارائه خواهد شد چنانکه در مراکز جوانان علاوه بر امور ورزش بفعالیتهای هنری - تعاونی - حرفهای و آموزشی نیز توجه میگردد. همچنین در اجرای برنامههای رفاه خانواده اندرزگاههای موجود بمراکز چند وظیفهای که نقش وسیع تری را ایفاءِ خواهند کرد تبدیل میشود در روستاها نیز مراکز اجتماعات و خدمات، نیازهای روستائی را به صورت همه جانبه و مرتبط مورد توجه قرارداده و خدمات وسیع تری را عرضه خواهد کرد.
11 - لازم است که مسئولیتهای مشابه دولتی در یک دستگاه متمرکز گردد. این امر از طریق توصیه شورای عالی رفاه اجتماعی به دولت انجام خواهد پذیرفت.
14 - توزیع اعتبارات عمرانی بین برنامههای مختلف رفاه اجتماعی به شرح جدول زیر خواهد بود.
از محل بودجه دستگاههای اجرایی(برآورد)
1 - هدفهای کلی برنامه چهارم آمار و بررسیها به قرار زیر م. ب.:
خط مشیهای و سیاستهای اجرایی
2 - خط مشیهای و سیاستهای اجرایی بدین شرح است:
الف - تجدید نظر در سازمان و مقررات فعلی آماری و ایجاد شرایط لازم برای مرکز آمار ایران و سایر دستگاههای آماری جهت انجام وظایف اساسی که به عهده دارند و متمایز ساختن آمارگیریهائی که بر عهده مرکز آمار ایران است و آنهایی که بر عهده سایر دستگاهها م. ب..
د - تقویت آمارگیری کشاورزی که خصوصاً د. ا. م. از تحول و تکامل اقتصادی و اجتماعی ایران فوقالعاده مورد حاجت است.
ه- - ایجاد نظم و تربیت و استمرار در تهیه و انتشار آمارها خصوصاً در امور اجتماعی و آمارهای مربوط به کار و نیروی انسانی و همچنین آمارهای مربوط بوضع سالانه اقتصاد کشور.
و - انجام بررسیهای لازم اقتصادی و جمعیتشناسی به منظور شناخت جهت و کم و کیف تحولات اقتصادی و اجتماعی توسط مراکز علمی کشور وسازمان برنامه.
اعتبارات عمرانی آمار و بررسیها (منسوخ 1399/10/24)
3 - به منظور اجرای برنامههای آماری در قالب هدفهای کلی یاد شده اعتباری در حدود 700 میلیون ریال در نظر گرفته شده است تا آمارهای زیر تهیه گردد:
آمار نفوس (شامل سرشماری سال 1350 و آمار موالید و متوفیات) آمار تولیدات کشاورزی و دامی و قیمت تولیدات در تمام مراحل - آمار جنگلها -آمار مراتع - آمار صنعتی و معدنی - آمار بازرگانی (عمدهفروشی و خردهفروشی) آمار خدمات خصوصی - آمار حمل و نقل و انبارداری - آمارشرکتهای انتفاعی و غیر انتفاعی - آمار اجاره مسکن و املاک و اماکن - آمار ازدواج و طلاق و امور قضایی - آمار کار و نیروی انسانی و اشتغال - آماراوقاف.
علاوه بر موارد فوق، آمارهای دیگری نیز در دوران برنامه چهارم تهیه میشود که یا مربوط به تکالیف جاری واحدهای آماری است و هزینههای آن از محلبودجههای مستمر عمرانی یا اعتبارات عمومی دولت تامین میگردد و یا آنکه به وسیله دستگاه های وابسته به دولت که بر اساس قانون تجارت اداره میگردند و نیز موسسات عمومی و خیریه و عامالمنفعه و مانند آنها تهیه خواهد شد که همه این آمارها در تحقق یافتن هدف های کلی برنامه چهارم آمارموثر خواهد بود.
4 - اعتبارات جاری فصل آمار که در برنامه سوم از محل اعتبارات عمرانی پرداخت میشده به بودجه عمومی دولت منتقل گردیده و از محل 45 میلیاردریال بودجه انتقالی تامین خواهد شد (حدود 963 میلیون ریال در مجموع برنامه).
5 - برای بررسیها و تحقیقات لازم طی برنامه چهارم به منظور تنظیم برنامههای عمرانی آینده جمعاً 300 میلیون ریال اعتبار پیشبینی شده است.
بدین ترتیب جمع اعتبارات فصل آمار و بررسیها یک میلیارد ریال به شرح زیر خواهد بود.
فصول فوق مشتمل بر چهار قسمت و بیست فصل منضم به تصمیم متخذه کمیسیون برنامه مجلسین راجع باصول و هدفهای برنامه چهارم عمرانیکشور م. ب..
دریافت فایل پیدیافموادِ قانونیِ مستند در این صفحه 1
موارد مرتبط 55
آرای مرتبط 15
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140331390002216768 مورخ 1403/09/13 هیات عموعی دیوان عدالت اداری
قانون کار در مواد 16
-
رأی
هماستناد
تاریخ دادنامه: 1403/9/13
قانون کار در مواد 16
-
رأی
هماستناد
رای شماره 168 مورخ 1382/04/29 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
قانون مدنی و مفهوم مخالف ماده 1041
-
رأی
هماستناد
رای شماره 343 مورخ 1396/11/030 هیات تخصصی بیمه کار وتامین اجتماعی دیوان عدالت اداری
قانون کار ندانسته و بلکه در صلاحیت رسیدگی در کمیسیون ماده 16
-
رأی
هماستناد
تأثیر تغییر محل کارگاه بر رابطه کار
قانون کار و مواد 16
-
رأی وحدت رویه
هماستناد
رای وحدت رویه شماره 42 مورخ 1397/01/28 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
قانون کار و ماده 16
-
رأی
هماستناد
تأثیر تغییر محل کارگاه بر رابطه کار
قانون کار و مواد 16
-
رأی
هماستناد
مسئول اثبات ادعای تأدیه مطالبات کارگران
براساس ماده 16
-
رأی وحدت رویه
هماستناد
رای وحدت رویه شماره 1112 مورخ 1400/04/01 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
مطابق ماده 188 قانون کار مصوب 29/8/1369 از شمول قانون کار خارج اند و با عنایت به اینکه در ماده 16
-
رأی
هماستناد
کارگران مشغول در مناطق آزاد تجاری و قانون کار
براساس ماده 16
-
رأی
هماستناد
مسئول اثبات ادعای تأدیه مطالبات کارگران
براساس ماده 16
-
رأی
هماستناد
کارگران مشغول در مناطق آزاد تجاری و قانون کار
براساس ماده 16
-
رأی
هماستناد
لایحه قانونی بیمه های اجتماعی کارگران [مصوب ۱۳۳۱]
مواد 16 و 17 قانون کار مورخ خرداد 1328 و بطور کلی هرگونه قانون دیگری که با موا
-
رأی
هماستناد
رأی شماره 42 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع در احکام ناظر بر اعاده کار کارگران، کارگر در کار قبلی باید به کار مشغول شود با اصلاحات و الحاقات بعدی
قانون کار و ماده 16
-
رأی وحدت رویه
هماستناد
رای وحدت رویه شماره ۴۲ مورخ ۱۳۹۷/۰۱/۲۸ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری(کارفرما، موجب تعلیق قرارداد از ناحیه کارگر شناخته شود، کارگر استحقاق دریافت خسارت ناشی از تعلیق را خواهد داشت) در صورتی که کارفرما، موجب تعلیق قرارداد از ناحیه کارگر شناخته شود، کارگر استحقاق دریافت خسارت ناشی از تعلیق را خواهد داشت
قانون کار و ماده 16
نظریات مشورتی 9
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1400/558 مورخ 1400/06/14
مواد 1041، 1043، 1137 و 1182 قانون مدنی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/1570 مورخ 1387/03/22 اداره کل حقوقی قوهقضائیه در خصوص نسخ قوانین مربوط به ازدواج قبل از بلوغ و تطبیق مقررات جدید ماده 1041 ق.م. و ماده 646 ق.م.ا. بر ازدواجهای غیرقان
ماده 1041 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/6957 مورخ 1389/11/10 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 1041 قانون مدنی در مورد اذن ولی موضوعا منتفی است
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/1596 مورخ 1388/03/12 اداره کل حقوقی قوهقضائیه در خصوص لزوم اجازه ولی برای ازدواج دختر باکره و نقش دادگاه در صورت عدم دسترسی به ولی با اصلاحات و الحاقات بعدی
مواد 1041 و 1043 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/1400/558 مورخ 1400/06/14 اداره کل حقوقی قوه قضائیه درخصوص واژه اولیا در ماده 25 قانون حمایت از حقوق معلولان مصوب 1396 با اصلاحات و الحاقات بعدی
مواد 1041، 1043، 1137 و 1182 قانون مدنی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه 7/1400/558 — 1400/06/14
مواد 1041، 1043، 1137 و 1182 قانون مدنی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/95/2682 مورخ 1395/10/20
ماده 1041 قانون مدنی می شوند
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/4705 مورخ 1379/05/09 اداره کل حقوقی قوهقضائیه در خصوص نسخ ضمنی تبصره 1 ماده 1210 ق.م. و مواد 32 قانون ثبت احوال و 23 قانون حمایت خانواده با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 1041 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1400/1212 مورخ 1400/10/15
قانون کار مصوب 1369 و تبصره 2 ماده 16
نشستهای قضایی 3
-
نشست قضایی
هماستناد
عنوان کیفری ازدواج بدون اذن پدر
ماده 1041 قانون مدنی
-
نشست قضایی
هماستناد
مداخله زوجه کمتر از هجده سال در امور مالی
قانون مدنی ناظر به ماده 1041
-
نشست قضایی
هماستناد
دادخواست اثبات زوجیت از طرف دختر قبل از سن 13 سال
ماده 1041 قانون مدنی
مواد مرتبط 2
-
استناد
از این صفحه
ماده 1041 — قانون مدنی
ماده 1041 قانون مدنی در مورد ممنوعیت ازدواج دختران کمتر از 16 سال
-
استناد
از این صفحه
ماده 16 — قانون کار
مواد 16 و 59 قانون کار که طبق آن کارکردن اطفال کمتر از 12 سال حتی بعنوان کارآم
مقرراتِ مرتبط 7
-
بخشنامه
هماستناد
بخشنامه وزارت امور خارجه در خصوص ارایه خدمات کنسولی - دستورالعمل انجام خدمات کنسولی در نمایندگی (مقررات مرتبط با اداره سجلات و احوال شخصیه)
ماده 1041 قانون مدنی می باشد
-
بخشنامه
هماستناد
تصمیم متخذه کمیسیون برنامه مجلسین راجع به اصول و هدفهای برنامه عمرانی چهارم
ماده 1041 قانون مدنی در مورد ممنوعیت ازدواج دختران کمتر از 16 سال
-
بخشنامه
هماستناد
بخشنامه وزارت امور خارجه در خصوص ارایه خدمات کنسولی - دستورالعمل انجام خدمات کنسولی در نمایندگی (مقررات مرتبط با اداره سجلات و احوال شخصیه) با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 1041 قانون مدنی می باشد
-
تصویبنامه
هماستناد
تصویبنامه هیات وزیران راجع به آییننامه بیمه کارگران
ماده16 قانون کار تایید شده است مواد زیر مقرر میگردد
-
تصویبنامه
هماستناد
تصویبنامه هیئت وزیران راجع به آئیننامه بیمه کارگران با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده16 قانون کار تایید شده است مواد زیر مقرر میگردد
-
تصویبنامه
هماستناد
الحاق بند "ه" به ماده 13 اساسنامه صندوق تعاون و بیمه کارگران
به موجب تبصره 1 ماده 16 قانون کار مصوب 17 خردادماه 1328 به تصویب شورای عالی کار رسیده به
-
آییننامه
هماستناد
اساسنامه صندوق تعاون و بیمه کارگران
به موجب تبصره یک ماده 16 قانون کار مصوب 17 خرداد 1328 از طرف وزارت کار تهیه و به تصویب شور
دکترین 19
-
مقاله
هماستناد
اجرای حکم بطلان و فسخ نکاح
ماده 1041 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اجرای حکم بطلان و فسخ نکاح — حکم بطلان نکاح بنا به دعوای زوج
ماده 1041 ق.م
-
مقاله
هماستناد
نحوه محاسبه حقوق و مزایای قابل توقیف — در مورد داد باخته دارای همسر نکاح
مواد 1041،1043 و 1045-1061 ق.م
-
مقاله
هماستناد
نحوه محاسبه حقوق و مزایای قابل توقیف — ازدواج مشمول حکم ماده ۹۶ ق
مواد 1041،1043 و 1045-1061 ق.م
-
مقاله
هماستناد
نحوه محاسبه حقوق و مزایای قابل توقیف — ازدواج مشمول حکم ماده ۹۶ ق
مواد 1041،1043 و 1045-1061 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اجرای حکم بطلان نکاح
مواد 1041 ق.م
-
مقاله
هماستناد
قابلیّت توکیل اذن ولیّ قهری در عقد نکاح (مقاله علمی وزارت علوم)
مواد 1041 و 1043 قانون مدنی نیز ولایت ولی را با قیودی تایید کرده و ازدواج دختر زیر
-
مقاله
هماستناد
بررسی تطبیق قوانین ازدواج در قانون مدنی با فقه امامیه، فقه اهل سنت و قانون مصر (مقاله علمی وزارت علوم)
ماده 1041 قانون مدنی مشخص شده است با دیدگاه فقهای امامیه و فقهای اهل سنت و
-
مقاله
هماستناد
مطالعه تجربی جرم کودک همسری در گفتمان تقنینی و قضایی ایران از منظر جرم شناسی انتقادی (به روش برساخت گرایی اجتماعی) (مقاله علمی وزارت علوم)
ماده 1041 ق.م
-
مقاله
هماستناد
تفسیری نو از ماده ۱۰۴۱ قانون مدنی در پرتو اصول حقوق عمومی
ماده 1041 قانون مدنی در پرتو اصول حقوق عمومی نویسندگان: محمد منصوری بروجنی
-
مقاله
هماستناد
اهلیت و حجر و سن رشد در قانون مدنی ایران پس از اصلاحات سال 1361
ماده 1041 ق م
-
مقاله
هماستناد
اثر حقوقی خواستگاری و ضمانت اجرای آن
ماده 1041 ق.م
-
مقاله
هماستناد
سه جلدی، جلد سوم
قانون مدنی مگر در مورد ازدواج دختر و پسر که ملاک مقرر در ماده 1041
-
مقاله
هماستناد
اب - ۱ - ۴-۱ - اهلیت اقامه دعوا دارای هجده سال
قانون مدنی مگر در مورد ازدواج دختر و پسر که ملاک مقرر در ماده 1041
-
مقاله
هماستناد
اب - ۱ - ۴-۱ - اهلیت اقامه دعوا دارای هجده سال
قانون مدنی مگر در مورد ازدواج دختر و پسر که ملاک مقرر در ماده 1041
-
مقاله
هماستناد
قیم در ازدواج نابالغ اختیاری ندارد و ماده ۱۰۴۱ قانون مدنی صرفاً
ماده 1041 قانون مدنی صرفا به ولی قهری اجازه داده برای نابالغ قبل از بلوغ عق
-
مقاله
هماستناد
قیم در ازدواج نابالغ اختیاری ندارد و ماده ۱۰۴۱ قانون مدنی صرفاً
ماده 1041 قانون مدنی صرفا به ولی قهری اجازه داده برای نابالغ قبل از بلوغ عق
-
مقاله
هماستناد
سن ازدواج دختران: نمونههایی از سمینارها
ماده 1041 و 1210 قانون مدنی که مربوط به سن ازدواج دختران است
-
مقاله
هماستناد
تجویز تزویج صغار (مقاله علمی وزارت علوم)
ماده 1041 قانون مدنی به استناد مغایرت با احکام فقهی اصلاح و موجب آن نکاح پی
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
