دستورالعمل
دستورالعمل اجرایی معاملات سلف استاندارد در بورس کالای ایران با اصلاحات و الحاقات بعدی
دستورالعمل اجرايي معاملات سلف استاندارد در بورس كالاي ايران
مصوب 1392,01,24
با اصلاحات و الحاقات بعدي
فصل اول : تعاريف و كليات
ماده ۱ -تعاريف
اصطلاحات و واژههايي كه در اين دستورالعمل به كار رفتهاند داراي معاني زير ميباشند. معاني ساير اصطلاحات و واژههاي تعريف نشده در اين دستورالعمل حسب مورد مطابق تعاريف موجود در مادة يك قانون بازار اوراق بهادار جمهوري اسلامي ايران مصوب آذرماه ۱۳۸۴ مجلس شوراي اسلامي، دستورالعمل معاملات كالا و اوراق بهادار مبتني بر كالا مصوب ۰۵ /۰۷ /۱۳۸۹ شوراي عالي بورس و اوراق بهادار، دستورالعمل تسويه و پاياپاي بورس كالاي ايران مصوب ۲۲ /۰۸ /۱۳۸۹ هيئت مديرة سازمان بورس و اوراق بهادار و دستورالعمل پذيرش كالا و اوراق بهادار مبتني بر كالا در بورس كالاي ايران مصوب ۰۲ /۰۲ /۱۳۸۷ هيئت مديرة سازمان بورس و اوراق بهادار ميباشند.
۱ -اختيار خريد تبعي: اختيار معاملهاي است كه حسب مورد همراه با معامله سلف استاندارد، از سوي خريدار به عرضه كننده داده ميشود كه براساس آن عرضه كننده، اختيار خريد مقدار مشخصي از دارايي پايه به "قيمت اعمال" را در تاريخ سررسيد خواهد داشت. تعهد موضوع قرارداد اختيار خريد تبعي به موجب قرارداد سلف استاندارد، منحصراً به خريدار آن انتقال مييابد.
۲ -اختيار فروش تبعي: اختيار معاملهاي است كه حسب مورد همراه با معامله سلف استاندارد، از سوي عرضهكننده به خريدار داده ميشود كه براساس آن خريدار اختيار فروش مقدار مشخصي از دارايي پايه به "قيمت اعمال" را در تاريخ سررسيد خواهد داشت. اين اختيار به موجب قرارداد سلف استاندارد منحصراً به خريدار آن انتقال مييابد.
۳ -اطلاعيه عرضه اوليه: گزارشي است از مشخصات قرارداد سلف استاندارد و شرايط عرضه در قالب فرمهايي كه به تصويب هيئت مديرة بورس رسيده و براي عموم منتشر ميشود.
۴ -آخرين روز معاملاتي: آخرين روزي است كه امكان معامله نماد معاملاتي مربوط به قرارداد سلف استاندارد در بورس وجود دارد.
۵ -تسوية نقدي: تسوية نهايي قرارداد سلف استاندارد به طور نقدي براساس قيمت پاياني آخرين روز معاملاتي كه منجر به سقوط تعهدات طرفين ميشود.
۶ -تسويه نهايي: تسويه نقدي يا تحويل فيزيكي كه طبق ضوابط اين دستورالعمل انجام ميشود.
۷ -تحويل فيزيكي: تسليم دارايي پايه در دورة تحويل توسط عرضهكننده به دارندة گواهي سلف استاندارد است.
۸ -حداقل سفارش انباشته: حداقل مقدار سفارش خريد و فروشي است كه بازارگردان موظف است طبق قرارداد بازارگرداني جهت نماد معاملاتي مورد بازارگرداني در سامانه معاملاتي بورس به صورت فعال نگه دارد.
۹ -حداقل قيمت خريد روزانه: حداقل قيمتي است كه بازارگردان بصورت روزانه متعهد به خريد سلف استاندارد است.
۱۰ -حداقل معاملات روزانه: حداقل ميزان معاملات در هر نماد است كه بازارگردان موظف به انجام آن در يك روز معاملاتي مطابق با مفاد اين دستورالعمل ميباشد.
۱۱ -دارايي پايه: دارايي موضوع قرارداد سلف استاندارد پذيرش شده است.
۱۲ -دامنه مظنه: حداكثر اختلاف بين قيمت سفارش خريد و سفارش فروش در هر نماد معاملاتي به درصد است كه بازارگردان آن نماد، در سامانه معاملاتي بورس وارد مينمايد. اين درصد نسبت به قيمت سفارش خريد محاسبه ميشود.
۱۳ -دامنة نوسان قيمت روزانه: دامنة قيمت مجاز ورود سفارش در هر جلسه معاملات ميباشد كه نسبت به قيمت پاياني آخرين روز معاملاتي قبل تعيين ميشود.
۱۴ -دورة تحويل: دورهاي است كه طي آن تحويل فيزيكي دارايي پايه توسط عرضهكننده انجام ميشود.
۱۵ -دوره عرضة اوليه: مدت زماني است كه طي آن دارايي پايه توسط عرضهكننده طبق ضوابط اين دستورالعمل عرضه خواهد شد.
۱۶ -دوره معاملاتي: فاصله زماني اولين تا آخرين روز معاملات هر نماد معاملاتي مربوط به قرارداد سلف استاندارد است كه جزئيات آن در مشخصات قرارداد تعيين ميشود.
۱۷ -روز كاري: روزهاي مجاز معاملاتي است كه توسط هيئت مديره بورس جهت انجام معاملات سلف استاندارد تعيين ميشود.
۱۸ -عرضهكننده: شخصي كه براساس قوانين و مقررات اقدام به عرضه كالا در بورس نموده و متعهد به تحويل كالا طبق مفاد اين دستورالعمل ميباشد.
۱۹ -قرارداد سلف استاندارد: قراردادي است كه براساس آن عرضهكننده مقدار معيني از دارايي پايه را مطابق مشخصات قرارداد سلف استاندارد در ازاي بهاي نقد به فروش ميرساند تا در دورة تحويل به خريدار تسليم نمايد. خريدار ميتواند معادل دارايي پايه خريداري شده را طي قرارداد سلف موازي استاندارد موضوع مواد ۲ و ۳ اين دستورالعمل، به فروش رساند. قرارداد مذكور نيز در اين دستورالعمل به اختصار قرارداد سلف استاندارد ناميده ميشود.
۲۰ -قيمت اعمال: قيمتي است كه براساس قرارداد اختيار معامله ميتوان حسب مورد اقدام به خريد يا فروش دارايي پايه با آن قيمت نمود.
۲۱ -قيمت پاياني: قيمتي است كه براساس روش تعيين شده در اين دستورالعمل براي هر نماد معاملاتي در پايان هر جلسه رسمي معاملاتي توسط بورس محاسبه و اعلام ميشود.
۲۲ -گواهي سلف استاندارد: سندي است كاغذي يا الكترونيكي كه مشتمل بر مجموع دارايي خريدار از يك نماد معاملاتي در قراردادهاي سلف استاندارد ميباشد كه توسط اتاق پاياپاي صادر ميشود. فرم گواهي سلف استاندارد توسط هيئت مديرة شركت تصويب ميشود.
ماده ۲ - قرارداد سلف موازي استاندارد داراي شرايط زير ميباشد:
۱ -هر قرارداد سلف موازي استاندارد مستقل از قراردادهاي سلف استاندارد ديگر است.
۲ -طي آن معادل دارايي پاية خريداري شده، به فروش ميرسد.
۳ -مطابق مشخصات قرارداد در عرضه اوليه، منعقد ميگردد.
ماده ۳ - هم زمان با عقد قرارداد سلف موازي استاندارد، عقد حوالهاي به شرح زير منعقد ميگردد:
۱ -فروشنده تحويل دارايي پايه را به عرضهكننده حواله ميكند.
۲ -عرضهكننده متعهد به تحويل دارايي پايه براساس حواله مذكور خواهد بود.
فصل دوم : اقدامات پيش از عرضه و عرضه اوليه
ماده ۴ - مشخصات قرارداد سلف استاندارد به پيشنهاد بورس به تصويب هيأت پذيرش ميرسد و حداقل شامل موارد زير است:
۱ -دارايي پايه
۲ -مشخصات دارايي پايه و حسب مورد استاندارد دارايي پايه
۳ -نام و مشخصات توليدكنندگان و عرضهكنندگان
۴ -اندازه قرارداد
۵ -دوره عرضه اوليه قرارداد
۶ -دوره معاملاتي قرارداد
۷ -دورة تحويل
۸ -سررسيد قرارداد
۹ -حجم عرضه در عرضه اوليه
۱۰ -حداكثر حجم قابل عرضه
۱۱ -واحد/ واحدهاي پولي قيمت
۱۲ -مكانهاي تحويل
۱۳ -خسارتها
۱۴ -حداقل تغيير قيمت
۱۵ -شرايط لازم جهت تحويل فيزيكي كالا و اطلاعات و مستندات مورد نياز
۱۶ -قيمت اعمال در اختيار فروش تبعي (در صورت وجود)
۱۷ -قيمت اعمال در اختيار خريد تبعي (در صورت وجود)
۱۸ -روش عرضه اوليه
۱۹ -شرايط بازارگرداني طي دوره معاملاتي (در صورت وجود)
۲۰ -سقف حجم هر سفارش
۲۱ -دامنه نوسان قيمت
۲۲ -ساير اطلاعات و مستندات به تشخيص هيئت پذيرش
تبصره ۱ : كليه مستندات پيوست مشخصات قرارداد جزء لاينفك آن ميباشند.
تبصره ۲ : تغييرات بعدي مشخصات قرارداد منوط به تصويب هيئت پذيرش ميباشد. اين تغييرات حداقل سه روز كاري قبل از اعمال، توسط بورس اطلاعرساني ميشود.
ماده ۵ - دارايي پايه قرارداد سلف استاندارد از بين كالاهاي پذيرفتهشده در بورس يا داراي بازار نقدي قوي انتخاب ميشود.
تبصره -در صورتي كه دارايي پايه از بين كالاهاي پذيرفته شده در بورس انتخاب شود، اميدنامه دارايي پايه جزء لاينفك مشخصات قرارداد سلف استاندارد است.
ماده ۶ - قراردادهاي سلف استاندارد به يكي از روشهاي زير عرضه اوليه ميشوند:
۱ -عرضه اوليه به روش حراج حضوري
۲ -عرضه اوليه به روش گشايش
۳ -عرضه اوليه به روش عرضه گسترده با قيمت ثابت
تبصره - جهت عرضه اوليه قراردادهاي سلف استاندارد ميتوان از يك يا چند روش استفاده نمود. روشهاي عرضه اوليه براي هر قرارداد سلف استاندارد در مشخصات قرارداد و توسط هيئت پذيرش تعيين ميشود.
ماده ۷ - عرضه اوليه به روش حراج حضوري به شرح زير است:
۱ -انتشار اطلاعية عرضه موضوع ماده ۱۳ دستورالعمل معاملات كالا و اوراق مبتني بر كالا در بورس كالاي ايران با قيد قابليت معامله در قالب قرارداد سلف استاندارد
۲ -عرضه كالا در قالب قراردادهاي سلف استاندارد در بازار معاملات كالاي فيزيكي به روش حراج حضوري
۳ -تكميل امور تسويه معامله و قطعي شدن معاملات انجام شده در بازار معاملات كالاي فيزيكي
۴ -ايجاد فايل دارايي مشتريان روي نماد معاملاتي مربوط به قراردادهاي سلف استاندارد به نام خريداران
۵ -گشايش نماد معاملاتي قرارداد سلف استاندارد از طريق حراج تك قيمتي، ۱۰ روز كاري پس از روز عرضه اوليه
ماده ۸ - عرضه اوليه به روش گشايش به شرح زيراست:
۱ -ايجاد و تكميل فايل دارايي عرضهكنندگان براساس رويه ثبت دارايي عرضهكنندگان مندرج در تبصره ۱ اين ماده
۲ -انتشار اطلاعيه عرضه اوليه
۳ -گشايش نماد معاملاتي قرارداد سلف استاندارد از طريق حراج تكقيمتي، دو روز كاري پس از انتشار اطلاعيه عرضه اوليه
۴ -تداوم معاملات در قالب حراج پيوسته بلافاصله پس از حراج تك قيمتي
تبصره ۱ : ثبت دارايي مشتريان در قرارداد سلف به صورت زير انجام ميشود:
۱-مراجعه مشتري به اتاق پاياپاي و ارائه مدارك ذيل:
الف) تضامين و يا مستندات لازم طبق مصوبه هيأت مديره شركت
ب) تكميل فرم تعهد تحويل و ارائه مستندات لازم براساس فرمهاي مصوب هيأت مديره شركت
۲-شركت در صورت تكميل مدارك حداكثر ظرف ۳ روز كاري اقدام به ثبت دارايي مشتري و قابل معامله كردن آن مينمايد.
تبصره ۲ : بورس ميتواند براي اشخاصي كه مجاز به ثبت دارايي خود نزد اتاق پاياپاي هستند شرايطي را تعيين نمايد در اينصورت اتاق پاياپاي بايد قبل از ثبت دارايي مشتريان شرايط مذكور را احراز نمايد.
ماده ۹ - عرضه اوليه به روش عرضه گسترده با قيمت ثابت به شرح زير است:
۱ -كارگزار عرضهكننده موظف است اطلاعيه عرضه اوليه و مستندات پيوست آن را حداكثر تا ۱۰ روز كاري قبل از عرضه به بورس ارائه نمايد. بورس موظف است پس از بررسي رعايت مقررات مربوطه، مراتب موافقت يا عدم موافقت خود را حداكثر تا ۳ روز كاري بعد به كارگزار عرضهكننده و اتاق پاياپاي اعلام نمايد.
۲ -كارگزار عرضهكننده موظف است پس از اخذ موافقتنامه بورس در خصوص عرضه، جهت ثبت و سپردهگذاري قراردادهاي سلف استاندارد، مستندات زير را حداكثر تا ۶ روز كاري قبل از عرضه به اتاق پاياپاي ارائه نمايد. در صورتي كه مستندات و مدارك موضوع اين بند طي مهلت مقرر و بصورت كامل به اتاق پاياپاي ارائه شود، اتاق پاياپاي موظف است پس از بررسي رعايت ضوابط مربوط به تعهدات، تضامين و ساير مقررات مربوطه، مراتب موافقت يا عدم موافقت خود را حداكثر تا ۲ روز كاري بعد به كارگزار عرضه كننده و بورس اعلام نمايد.
۲ -۱-تضامين و سپردههاي مورد نياز جهت عرضه كالا طبق ضوابط تضمين مصوب هيئت مديرة شركت
۲ -۲-تضامين مربوط به بازارگرداني قراردادها؛ حسب مورد
۲ -۳-اطلاعيه عرضه اوليه كه به تاييد بورس رسيده است.
3 -بورس اطلاعيه عرضه اوليه قراردادهاي سلف استاندارد را كه مشتمل بر موارد زير است حداكثر تا ۲ روز كاري پيش از عرضه اوليه از طريق سايت رسمي خود منتشر مينمايد:
۳ -۱-مشخصات قرارداد سلف استاندارد
۳ -۲-تاريخ شروع و پايان دوره عرضه اوليه
۳ -۳-قيمت ثابت عرضه اوليه
۳ -۴-تاريخ گشايش نماد معاملاتي مربوط به قرارداد سلف استاندارد در بورس
۳ -۵-عاملين عرضه شامل شبكه كارگزاري و يا شبكه بانكي
۱-ايجاد و تكميل فايل دارايي مشتريان براساس نتايج عرضه اوليه
۲-گشايش نماد معاملاتي قرارداد سلف استاندارد از طريق حراج تكقيمتي، ۱۰ روز كاري پس از پايان عرضه اوليه
ماده ۱۰ - كارگزار عرضهكننده با اخذ مجوزهاي لازم ميتواند جهت عرضه اوليه به روش عرضه گسترده با قيمت ثابت از خدمات بانكها، مؤسسات مالي و اعتباري داراي مجوز از بانك مركزي و نهادهاي مالي استفاده نموده و ترتيبي اتخاذ نمايد تا سفارشگيري جهت خريد سلف استاندارد، از طريق اشخاص مذكور نيز انجام شود.
ماده ۱۱ - عرضه اوليه از ابتداي دوره معاملاتي تا ۱۰ روز كاري قبل از پايان آن با شروط زير امكانپذير است:
1 -حجم عرضههاي اوليه جديد با احتساب عرضههاي اوليه قبلي، نبايد بيشتر از حداكثر حجم قابل عرضه باشد.
۲ -عرضهكننده بايد جهت عرضههاي اوليه جديد تضامين لازم را نزد اتاق پاياپاي توديع نمايد تا اتاق پاياپاي متناسب با آن فايل دارايي وي را افزايش دهد.
۳ -تا يك روز كاري قبل از شروع عرضههاي اوليه جديد، موضوع به نحو مقتضي توسط بورس اطلاعرساني شود.
فصل سوم : معاملات طي دوره معاملاتي
ماده ۱۲ - مراحل انجام معاملات سلف استاندارد مطابق ماده ۱۹دستورالعمل معاملات كالا و اوراق بهادار مبتني بر كالا ميباشد.
ماده ۱۳ - بورس پس از پايان جلسه معاملات روزانه، قيمت پاياني معاملات را به شرح زير تعيين و از طريق سايت رسمي خود منتشر مينمايد.
۱ -در صورت انجام معامله طي آن جلسه معاملات، ميانگين وزني قيمت معاملات انجام شده به عنوان قيمت پاياني آن روز تعيين ميشود.
۲ -درصورت عدم انجام معامله طي آن جلسه معاملات، قيمت پاياني براساس روش محاسبه قيمت تئوريك مصوب هيئت پذيرش تعيين ميشود.
ماده ۱۴ - در صورتي كه كارگزار خريدار يا فروشنده نسبت به معاملات انجامشده معترض باشند بايد اعتراض خود را با ذكر دلايل براي رسيدگي تا ۲ ساعت قبل از شروع جلسه معاملاتي روز بعد به بورس اعلام نمايند. تصميم بورس در اين خصوص لازمالاجراست.
ماده ۱۵ - عرضه اوليه و معاملات بعدي سلف استاندارد، متناسب با واحد پولي قيمت و ارز مبناي تسويه، در نمادهاي معاملاتي مجزا انجام ميشود.
تبصره -تسويه معاملات سلف استاندارد و همچنين تسويه نهايي آن صرفاً برمبناي واحد پولي قيمت و با ارز مشخص شده براي آن نماد معاملاتي انجام ميشود.
ماده ۱۶ - در پايان آخرين روز معاملاتي، نماد معاملاتي جهت انجام امور تحويل و تسويه نهايي متوقف خواهد شد.
فصل چهارم : تسويه معاملات
ماده ۱۷ - تسوية وجوه معاملات سلف استاندارد طي مهلت تسويه از طريق پرداخت وجه قرارداد به صورت نقدي انجام ميشود.
تبصره - در صورتي كه عرضه اوليه با روش حراج حضوري انجام شود، انجام امور تسويه معاملات عرضه اوليه تابع مقررات مربوطه در دستورالعمل تسويه و پاياپاي بورس خواهد بود.
ماده ۱۸ - معاملات انجام شده پس از تأييد بورس قطعي است و مسئوليت انجام امور تسويه سلف استاندارد خريداري شده در روز تسويه با كارگزار خريدار خواهد بود. در هر حال تحويل گواهي سلف استاندارد به خريدار منوط به پرداخت وجه و تسويه وي با كارگزار است.
ماده ۱۹ - به منظور تسويه كامل وجوه، هر عضو اتاق پاياپاي موظف است حساب يا حسابهاي عملياتي را طبق شرايطي كه اتاق پاياپاي مشخص ميكند، افتتاح نمايد.
تبصره - اتاق پاياپاي، حق نظارت و دريافت گزارش نقل و انتقالات و به عنوان وكيل عضو اتاق پاياپاي حق برداشت از حساب ياد شده به منظور انجام عمليات تسويه و پاياپاي از جمله برداشت وجوه معامله، خسارات، كارمزدها و انجام ساير وظايفي كه طبق مقررات بر عهدة اتاق پاياپاي ميباشد را خواهد داشت.
ماده ۲۰ - اتاق پاياپاي تا پايان هر روز معاملاتي، خالص وجوهي كه بايد به هر عضو اتاق پاياپاي پرداخت يا از او دريافت كند را محاسبه و از طريق سامانه الكترونيكي، به عضو مربوطه اطلاع ميدهد. اين وجوه با كسر ارزش كل خريد عضو اتاق پاياپاي از ارزش كل فروش وي محاسبه ميشود. در محاسبه ارزش خالص معامله، ماليات، كارمزدها و سايركسورات نيز لحاظ ميشود.
ماده ۲۱ - اطلاعيه موضوع ماده ۲۰ اين دستورالعمل كه به صورت الكترونيكي براي اعضاي اتاق پاياپاي ارسال ميشود، بايد حداقل حاوي اطلاعات زير باشد:
الف) اطلاعيه در خصوص پاياپاي روزانه عضو اتاق پاياپاي:
۱ -روز انجام معامله
۲ -نام و كد كارگزار
۳ -شماره اطلاعيه
۴ -اقلام بدهكار و بستانكار حساب عضو اتاق پاياپاي
۵ -تاريخ تسويه
۶ -خالص وجوهي كه اتاق پاياپاي بايد به هر عضو اتاق پاياپاي پرداخت يا از او دريافت كند.
ب) اطلاعيه در خصوص معاملات به صورت جداگانه:
۱ -تاريخ و ساعت انجام معامله
۲ -نام و كد مشتري
۳ -شماره قرارداد
۴ -اقلام بدهكار و بستانكار حساب مشتري
ماده ۲۲ - در صورتي كه واحد پولي قيمت و ارز مبناي تسويه متفاوت باشد، اتاق پاياپاي وجه مورد نياز جهت تسويه را براساس نرخ تسعير ارز محاسبه مينمايد.
تبصره - كارمزدهاي انجام معامله و كسورات قانوني حسب مورد براساس ريال دريافت ميشود.
ماده
۲۳ - در صورتي كه عضو اتاق پاياپاي تعهدات خود را ظرف مهلت مقرر ايفا ننمايد، اتاق پاياپاي ميتواند يك يا تمام اقدامات زير را حسب مورد بصورت مجزا يا تواماً انجام دهد:
۱ -توقف موقت فعاليت عضو اتاق پاياپاي و اعلام به بورس جهت جلوگيري از تداوم معاملات وي
۲ -تامين تعهدات از سپردهها و تضامين عضو نزد اتاق پاياپاي
۳ -تامين كسورات از محل وجوه صندوق تضمين
فصل پنجم : بازارگرداني
ماده
۲۴ - موارد زير به عنوان بخشي از شرايط بازارگرداني قراردادهاي سلف استاندارد، در قالب مشخصات قرارداد به تصويب هيئت پذيرش ميرسد.
۱ -حداقل قيمت خريد روزانه
۲ -حداقل معاملات روزانه
۳ -دامنة مظنه
۴ -حداقل سفارش انباشته
ماده
۲۵ - عرضهكننده بايد براساس شرايط مندرج در مشخصات قرارداد، اقدام به انعقاد قرارداد بازارگرداني با بازارگردان نموده و يك نسخه از قرارداد را همزمان به اتاق پاياپاي و بورس ارائه نمايد.
تبصره فرمت قرارداد بازارگرداني به تصويب هيئت مديرة بورس ميرسد.
تبصره ۲ : بازارگردان بايد تضامين لازم را جهت تضمين ايفاي تعهدات خود نزد اتاق پاياپاي توديع نمايد. ميزان تضامين لازم توسط هيئت مديرة شركت تعيين ميشود.
ماده
۲۶ - شركتهاي كارگزاري كه صلاحيت انجام فعاليت بازارگرداني را دارند، توسط سازمان به بورس اعلام خواهند شد.
ماده
۲۷ - بازارگردان موظف است براي انجام امور بازارگرداني، نيروي انساني و امكانات معاملاتي كافي به تشخيص بورس اختصاص دهد. بازارگردان همچنين موظف است كليه معاملات بازارگرداني، دريافتها، پرداختها، هزينهها و درآمدهاي مرتبط با بازارگرداني را در سرفصل حسابهاي جداگانه ثبت نمايد.
ماده
۲۸ - بازارگردان موظف است، سفارشهاي خريد و فروش خود را با رعايت شرايط زير وارد سامانه معاملات بورس نمايد:
1 -قيمتهاي پيشنهادي در اين سفارشها بايد در دامنه مجاز نوسان باشند.
۲ -تفاوت بين كمترين قيمت خريد در سفارشهاي خريد و بيشترين قيمت فروش در سفارشهاي فروش بازارگردان، حداكثر برابر دامنه مظنه باشد.
۳ -حجم سفارشهاي خريد و فروش بايد برابر يا بيش از حداقل سفارش انباشته تعيين شده طبق قرارداد باشد.
تبصره ۱ : در صورتي كه در اثر انجام معامله، حجم سفارش خريد يا فروش كمتر از حداقل سفارش انباشته شود، بازارگردان موظف است بلافاصله و حداكثر ظرف دو دقيقه، حجم سفارشهاي مزبور را با يكديگر برابر يا بيش از حداقل سفارش انباشته نمايد.
تبصره ۲ : در صورتي كه جهت ايفاي تعهد حداقل قيمت خريد روزانه، تغيير دامنه مجاز نوسان روزانه ضرورت داشته باشد، بازارگردان بايد تقاضاي خود را قبل از شروع جلسه معاملاتي روزانه به بورس ارائه نمايد. در اين صورت بورس ميتواند دامنة مجاز نوسان قيمت را جهت ايفاي تعهدات بازارگردان تغيير دهد.
ماده
۲۹ - بورس موظف است بر چگونگي انجام وظايف بازارگردان و همچنين احراز شرايط در نظر گرفته شده در اين دستورالعمل نظارت نمايد.
ماده
۳۰ - هرگاه حجم معاملات بازارگردان بر روي هر نماد معاملاتي در يك روز معاملاتي، برابر يا بيش از حداقل معاملات روزانه در مشخصات قرارداد شود، تعهد بازارگردان در خصوص رعايت حداقل سفارش انباشته در آن روز معاملاتي ايفا شده تلقي ميشود.
ماده
۳۱ - بورس براي بازارگرداني، يك ايستگاه معاملاتي جداگانه بدون دريافت هيچگونه هزينهاي از اين بابت در اختيار بازارگردان خواهد گذاشت. انجام ساير معاملات از ايستگاه معاملاتي مخصوص بازارگرداني مجاز نيست.
ماده
۳۲ - سقف كارمزد بورس از معاملات بازارگردان ده درصد سقف كارمزد بورس از معاملات معمول است. بورس ميتواند كارمزد خود از معاملات بازارگردان را كمتر از سقف مقرر در اين ماده، تعيين نمايد.
ماده
۳۳ - در صورتيكه بازارگردان مفاد اين دستورالعمل را نقض كند يا به تعهدات خود در زمينه بازارگرداني عمل ننمايد، موضوع در مرجع رسيدگي مربوطه طرح و رسيدگي ميشود. مرجع رسيدگي مربوطه در صورت احراز تخلف يك يا چند حكم از احكام زير را به تناسب صادر مينمايد:
الف) تذكر كتبي بدون درج در پرونده
ب) تذكر كتبي با درج در پرونده
ج) پرداخت تمام يا قسمتي از كارمزد معاملات و هزينه ايستگاه معاملاتي كه در طول فعاليت بازارگرداني از پرداخت آن معاف بوده است.
د) تعليق فعاليت بازارگرداني بازارگردان براي مدت حداكثر دو سال
ه) لغو مجوز بازارگرداني
و) محروميت بازارگردان از دريافت مجوز بازارگرداني حداكثر تا مدت دو سال
ز) لغو تمام يا بخشي از امتيازاتي كه به دليل انجام فعاليت بازارگرداني به بازارگردان تعلق گرفته است.
تبصره -اعمال مجازاتهاي موضوع اين ماده مانع از اعمال مجازاتهاي پيشبيني شده براي نقض ساير قوانين و مقررات نخواهد شد.
ماده
۳۴ - سفارشهاي خريد و فروش بازارگردان در هر نماد معاملاتي از نظر اولويت انجام، با ساير مشتريان برابر است.
فصل ششم : تسويه نهايي
ماده
۳۵ - قراردادهاي سلف استاندارد پس از آخرين روز معاملاتي، وارد دوره تحويل ميشود و فرآيند تسويه نهايي به شرح مفاد اين فصل انجام ميشود.
ماده
۳۶ - در خصوص آن دسته از قراردادهايي كه حسب مشخصات قرارداد امكان تسوية نقدي آن وجود ندارد، تحويل دارايي پايه به دارندگان گواهي سلف استاندارد در پايان آخرين روز معاملاتي حسب ضوابط تحويل فيزيكي دارايي پايه موضوع بخش پنجم دستورالعمل تسويه و پاياپاي معاملات بورس كالاي ايران انجام خواهد شد.
ماده
۳۷ - در خصوص آن دسته از قراردادهاي سلف استانداردي كه حسب مشخصات قرارداد امكان تسويه نقدي آن وجود داشته باشد، شرايط تسويه نهايي به شرح زير است:
1 -تحويل فيزيكي دارايي پايه قراردادهاي موضوع اين ماده منوط به اعلام آمادگي تحويل (به ترتيبي كه هيأت مديرة شركت تعيين و اعلام ميكند) حداكثر تا ساعت ۱۶ روز كاري پس از آخرين روز معاملاتي به اتاق پاياپاي خواهد بود. عدم اعلام آمادگي تحويل طي مهلت مذكور به منزلة انصراف از تحويل دارايي پايه و درخواست تسويه نقدي قرارداد است. در صورت اعلام آمادگي تحويل، تحويل دارايي پايه حسب ضوابط تحويل فيزيكي دارايي پايه موضوع بخش پنجم دستورالعمل تسويه و پاياپاي معاملات بورس كالاي ايران انجام خواهد شد.
۲ -جهت تسويه نقدي قراردادها، اتاق پاياپاي ارزش قراردادهاي سلف استاندارد را براساس قيمت پاياني آخرين روز معامله (حاصلضرب اندازه قرارداد در قيمت پاياني آخرين روز معاملاتي) محاسبه و معادل آن را از عرضهكننده اخذ و به حساب كارگزاران يا مشتريان (حسب شرايط اعلامي شركت) واريز مينمايد.
تبصره ۱ : در خصوص قراردادهاي موضوع اين ماده در صورتي كه طبق مشخصات قرارداد شرايطي جهت تحويل فيزيكي كالا تعيين شده باشد، عدم احراز شرايط مذكور تا پايان آخرين روز معاملاتي به منزله انصراف خريدار از تحويل فيزيكي دارايي پايه و درخواست تسويه نقدي قرارداد است.
تبصره ۲ : درخصوص قراردادهاي موضوع اين ماده در صورتي كه به هر دليل امكان تحويل دارايي پايه از طرف عرضهكننده فراهم نگردد، قراردادهاي سلف خريداراني كه وي متعهد به تحويل به آنها ميباشد، تسويه نقدي شده و خسارات تعيين شده در مشخصات قرارداد نيز از عرضهكننده اخذ و به خريدار پرداخت ميشود.
تبصره ۳ : درصورتيكه به تشخيص سازمان، ظن دستكاري در قيمتها درخصوص قيمت پاياني آخرين روز معاملاتي وجود داشته باشد، قيمت پاياني براساس روش محاسبه قيمت تئوريك مصوب هيأت پذيرش تعيين ميشود.
تبصره ۴ : در صورت امكان خريد از چند كارگزاري يا از طريق درگاههاي سيستم بانكي توسط خريدار، نحوة واريز وجوه ناشي از تسويه نقدي به حساب خريدار توسط شركت تعيين و حداكثر سه روز كاري قبل از آخرين روز معاملاتي اطلاعرساني خواهد شد.
ماده
۳۸ - دارندگان گواهيهاي سلف استاندارد كه توسط اتاق پاياپاي جهت تحويل فيزيكي دارايي پايه اعلام شدهاند، بايد اطلاعات و مستندات لازم جهت انجام امور مربوط به تحويل فيزيكي را طي مهلت مقرر به عرضهكننده ارائه نمايند.
تبصره - اطلاعات و مستندات لازم و مهلت مقرر موضوع اين ماده در مشخصات قرارداد سلف استاندارد قيد ميشود.
ماده
۳۹ - در صورتيكه قرارداد سلف استاندارد طبق مشخصات قرارداد داراي اختيارات خريد يا فروش تبعي باشد، بايد اقدامات زير در آخرين روز معاملاتي انجام شود:
۱ -دارنده اختيار بايد مراتب اعمال آن را حداكثر تا پايان آخرين روز معاملاتي قرارداد طبق رويهاي كه هيأت مديرة شركت تعيين ميكند به اتاق پاياپاي اعلام نمايد.
۲ -اتاق پاياپاي پس از تطبيق درخواستهاي اعمال ارائه شده با گواهي سلف استاندارد در پايان آخرين روز معاملاتي، ليست معاملات منتج از اعمال اختيارات تبعي را به بورس ارائه مينمايد.
۳ -معاملات موضوع بند قبل اين ماده در سامانه معاملاتي بورس ثبت و طبق ضوابط تسويه معاملات در اين دستورالعمل تسويه ميگردد.
۴ -فرآيند تسوية نهايي قراردادهايي كه اختيار خريد يا فروش تبعي آن اعمال نشده است، مطابق مواد ۳۶، ۳۷ و ۳۸ انجام ميشود.
تبصره -امكان اعمال قرارداد اختيار معامله به ميزان كسري از اندازة قرارداد وجود ندارد.
فصل هفتم : ساير موارد
ماده
۴۰ - در صورت وجود اطلاعات يا وقوع شرايط اضطراري كه تاثير با اهميتي بر قيمت قرارداد سلف استاندارد و يا تصميم سرمايهگذاران داشته باشد، بورس ميتواند معاملات را حداكثر بهمدت يك جلسة معاملاتي متوقف نموده و موضوع را جهت رفع موارد توقف پيگيري نمايد. همچنين در صورتيكه ظن استفاده از اطلاعات نهاني يا دستكاري قيمت در معاملات وجود داشته باشد و يا تغييرات غيرعادي قيمت مشاهده شود، سازمان ميتواند دستور توقف نماد معاملاتي مربوط به آن قرارداد را صادر نمايد. در اين حالت بورس بايد بلافاصله اقدام به توقف نماد معاملاتي مربوطه نموده و تا رفع دلايل توقف نماد، موضوع را پيگيري نمايد. نمادهايي كه با دستور سازمان متوقف شدهاند پس از موافقت سازمان بازگشايي ميشوند.
تبصره - توقف معاملات بيش از يك جلسة معاملاتي توسط بورس صرفاً با موافقت سازمان امكانپذير ميباشد.
ماده
۴۱ - در صورتي كه ظن دستكاري قيمت يا استفاده از اطلاعات نهاني وجود داشته باشد بورس ميتواند معاملاتي را كه با نوسان غيرعادي قيمت يا حجم غيرعادي انجام شود تأييد ننمايد.
ماده
۴۲ - چنانچه مواعد زماني تعيين شده در اين دستورالعمل مصادف با روزهاي تعطيل رسمي باشد، آن روز در رعايت مواعد زماني اين دستورالعمل به حساب نميآيد و روز پس از ايام تعطيل، موعد مقرر محسوب ميشود.
ماده
۴۳ - در صورت نقض هر يك از مفاد اين دستورالعمل توسط اشخاص ذيربط، بورس موظف است براساس مقررات مربوطه مراتب را به مرجع ذيصلاح گزارش نمايد.
ماده
۴۴ - موارد پيشبيني نشده در اين دستورالعمل تابع مقررات حاكم بر معاملات در بورس كالاي ايران (سهامي عام) خواهد بود.
مصوب 1392/01/24 هیات مدیره سازمان بورس و اوراق بهادار
اصطلاحات و واژههایی که در این دستورالعمل به کار رفتهاند دارای معانی زیر میباشند. معانی سایر اصطلاحات و واژههای تعریف نشده در این دستورالعمل حسب مورد مطابق تعاریف موجود در ماده یک قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران مصوب آذرماه 1384 مجلس شورای اسلامی، دستورالعمل معاملات کالا و اوراق بهادار مبتنی بر کالا مصوب 1389/07/05 شورای عالی بورس و اوراق بهادار، دستورالعمل تسویه و پایاپای بورس کالای ایران مصوب 1389/08/22 هیات مدیره سازمان بورس و اوراق بهادار و دستورالعمل پذیرش کالا و اوراق بهادار مبتنی بر کالا در بورس کالای ایران مصوب 1387/02/02 هیات مدیره سازمان بورس و اوراق بهادار میباشند.
3 -اطلاعیه عرضه اولیه: گزارشی است از مشخصات قرارداد سلف استاندارد و شرایط عرضه در قالب فرمهایی که به تصویب هیات مدیره بورس رسیده و برای عموم منتشر میشود.
9 -حداقل قیمت خرید روزانه: حداقل قیمتی است که بازارگردان به صورت روزانه متعهد به خرید سلف استاندارد است.
10 -حداقل معاملات روزانه: حداقل میزان معاملات در هر نماد است که بازارگردان موظف به انجام آن در یک روز معاملاتی مطابق با مفاد این دستورالعمل م. ب..
13 -دامنه نوسان قیمت روزانه: دامنه قیمت مجاز ورود سفارش در هر جلسه معاملات م. ب. که نسبت به قیمت پایانی آخرین روز معاملاتی قبل تعیین میشود.
17 -روز کاری: روزهای مجاز معاملاتی است که توسط هیات مدیره بورس جهت انجام معاملات سلف استاندارد تعیین میشود.
18 -عرضهکننده: شخصی که براساس قوانین و مقررات اقدام به عرضه کالا در بورس نموده و متعهد به تحویل کالا طبق مفاد این دستورالعمل م. ب..
22 -گواهی سلف استاندارد: سندی است کاغذی یا الکترونیکی که مشتمل بر مجموع دارایی خریدار از یک نماد معاملاتی در قراردادهای سلف استاندارد م. ب. که توسط اتاق پایاپای صادر میشود. فرم گواهی سلف استاندارد توسط هیات مدیره شرکت تصویب میشود.
ماده 2 - قرارداد سلف موازی استاندارد دارای شرایط زیر م. ب.:
ماده 4 - مشخصات قرارداد سلف استاندارد به پیشنهاد بورس به تصویب هیات پذیرش میرسد و حداقل شامل موارد زیر است:
22 -سایر اطلاعات و مستندات به تشخیص هیات پذیرش
تبصره 2 : تغییرات بعدی مشخصات قرارداد منوط به تصویب هیات پذیرش م. ب.. این تغییرات حداقل سه روز کاری قبل از اعمال، توسط بورس اطلاعرسانی میشود.
تبصره - جهت عرضه اولیه قراردادهای سلف استاندارد میتوان از یک یا چند روش استفاده نمود. روشهای عرضه اولیه برای هر قرارداد سلف استاندارد در مشخصات قرارداد و توسط هیات پذیرش تعیین میشود.
الف) تضامین و یا مستندات لازم طبق مصوبه هیات مدیره شرکت
ب) تکمیل فرم تعهد تحویل و ارائه مستندات لازم براساس فرمهای مصوب هیات مدیره شرکت
2 -کارگزار عرضهکننده موظف است پس از اخذ موافقتنامه بورس در خصوص عرضه، جهت ثبت و سپردهگذاری قراردادهای سلف استاندارد، مستندات زیر را حداکثر تا 6 روز کاری قبل از عرضه به اتاق پایاپای ارائه نماید. در صورتی که مستندات و مدارک موضوع این بند طی مهلت مقرر و به صورت کامل به اتاق پایاپای ارائه شود، اتاق پایاپای موظف است پس از بررسی رعایت ضوابط مربوط به تعهدات، تضامین و سایر مقررات مربوطه، مراتب موافقت یا عدم موافقت خود را حداکثر تا 2 روز کاری بعد به کارگزار عرضه کننده و بورس اعلام نماید.
2 -1-تضامین و سپردههای مورد نیاز جهت عرضه کالا طبق ضوابط تضمین مصوب هیات مدیره شرکت
ماده 10 - کارگزار عرضهکننده با اخذ مجوزهای لازم میتواند جهت عرضه اولیه به روش عرضه گسترده با قیمت ثابت از خدمات بانکها، موسسات مالی و اعتباری دارای مجوز از بانک مرکزی و نهادهای مالی استفاده نموده و ترتیبی اتخاذ نماید تا سفارشگیری جهت خرید سلف استاندارد، از طریق اشخاص مذکور نیز انجام شود.
ماده 12 - مراحل انجام معاملات سلف استاندارد مطابق ماده 19دستورالعمل معاملات کالا و اوراق بهادار مبتنی بر کالا م. ب..
2 -درصورت عدم انجام معامله طی آن جلسه معاملات، قیمت پایانی براساس روش محاسبه قیمت تئوریک مصوب هیات پذیرش تعیین میشود.
ماده 18 - معاملات انجام شده پس از تایید بورس قطعی است و مسئولیت انجام امور تسویه سلف استاندارد خریداری شده در روز تسویه با کارگزار خریدار خواهد بود. در هر حال تحویل گواهی سلف استاندارد به خریدار منوط به پرداخت وجه و تسویه وی با کارگزار است.
تبصره - اتاق پایاپای، حق نظارت و دریافت گزارش نقل و انتقالات و به عنوان وکیل عضو اتاق پایاپای حق برداشت از حساب یاد شده به منظور انجام عملیات تسویه و پایاپای از جمله برداشت وجوه معامله، خسارات، کارمزدها و انجام سایر وظایفی که طبق مقررات بر عهده اتاق پایاپای م. ب. را خواهد داشت.
ماده 23 - در صورتی که عضو اتاق پایاپای تعهدات خود را ظرف مهلت مقرر ایفا ننماید، اتاق پایاپای میتواند یک یا تمام اقدامات زیر را حسب مورد به صورت مجزا یا تواماً انجام دهد:
ماده 24 - موارد زیر به عنوان بخشی از شرایط بازارگردانی قراردادهای سلف استاندارد، در قالب مشخصات قرارداد به تصویب هیات پذیرش میرسد.
تبصره فرمت قرارداد بازارگردانی به تصویب هیات مدیره بورس میرسد.
تبصره 2 : بازارگردان باید تضامین لازم را جهت تضمین ایفای تعهدات خود نزد اتاق پایاپای تودیع نماید. میزان تضامین لازم توسط هیات مدیره شرکت تعیین میشود.
1 -تحویل فیزیکی دارایی پایه قراردادهای موضوع این ماده منوط به اعلام آمادگی تحویل (به ترتیبی که هیات مدیره شرکت تعیین و اعلام میکند) حداکثر تا ساعت 16 روز کاری پس از آخرین روز معاملاتی به اتاق پایاپای خواهد بود. عدم اعلام آمادگی تحویل طی مهلت مذکور به منزله انصراف از تحویل دارایی پایه و درخواست تسویه نقدی قرارداد است. در صورت اعلام آمادگی تحویل، تحویل دارایی پایه حسب ضوابط تحویل فیزیکی دارایی پایه موضوع بخش پنجم دستورالعمل تسویه و پایاپای معاملات بورس کالای ایران انجام خواهد شد.
تبصره 3 : در صورتی که به تشخیص سازمان، ظن دستکاری در قیمتها در خصوص قیمت پایانی آخرین روز معاملاتی وجود داشته باشد، قیمت پایانی براساس روش محاسبه قیمت تئوریک مصوب هیات پذیرش تعیین میشود.
1 -دارنده اختیار باید مراتب اعمال آن را حداکثر تا پایان آخرین روز معاملاتی قرارداد طبق رویهای که هیات مدیره شرکت تعیین میکند به اتاق پایاپای اعلام نماید.
تبصره - توقف معاملات بیش از یک جلسه معاملاتی توسط بورس صرفاً با موافقت سازمان امکانپذیر م. ب..
ماده 41 - در صورتی که ظن دستکاری قیمت یا استفاده از اطلاعات نهانی وجود داشته باشد بورس میتواند معاملاتی را که با نوسان غیرعادی قیمت یا حجم غیرعادی انجام شود تایید ننماید.
دریافت فایل پیدیاف
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
