دعاوی کیفری › مطبوعات و نشریات
دعوای پخش شایعات و مطالب خلاف واقع به وسیله مطبوعات
راهنمای دعوای پخش شایعات و مطالب خلاف واقع به وسیله مطبوعات
- تعریف
- پخش شایعات و مطالب خلاف واقع به وسیله مطبوعات عبارت است از انتشار اخبار، اطلاعات یا گزارشهایی که کذب بودن آنها محرز بوده یا بدون تحقیق کافی منتشر شده و موجب تشویش اذهان عمومی، اضرار به غیر یا لطمه به امنیت و حیثیت افراد یا جامعه میگردد. مطبوعات به عنوان رکن چهارم دمکراسی وظیفه تنویر افکار عمومی را دارند و نشر اکاذیب رسانهای جرم تلقی میشود. این اقدام میتواند به صورت عمدی یا با سهلانگاری حرفهای رخ دهد.
- خواهان و خوانده
- شاکی: شخص حقیقی یا حقوقی متضرر از شایعه و نشر اکاذیب، یا دادستان (در مقام حفظ حقوق عمومی)؛ مشتکیعنه: مدیر مسئول نشریه و خبرنگار/نویسنده مطلب.
- ماهیت
- کیفری؛ قابل گذشت (اگر جنبه خصوصی داشته باشد) یا غیرقابل گذشت (اگر موجب تشویش اذهان عمومی و اخلال در امنیت کل شود).
- مرجع صالح
- دادگاه صلح محل انتشار نشریه یا محل وقوع جرم.
- مستندات قانونی
- قانون مطبوعات، قانون مجازات اسلامی (بخش نشر اکاذیب).
- مدارک لازم
- نسخه چاپشده نشریه حاوی خبر کذب، اسناد و مدارک اثبات کذب بودن ادعا، مدارک اثبات ورود خسارت معنوی یا مادی به شاکی.
- مهلتها
- مهلت شکایت کیفری (طبق عموم جرایم تعزیری یا مهلت ۳ ماهه مطبوعات بسته به نوع شکایت).
- هزینه
- تعرفه دادرسی کیفری در دادگاه صلح.
محاسبه بر پایهٔ همین متن است؛ مبلغِ قطعی را دفترِ خدماتِ قضایی اعلام میکند.
- مراحل
- ۱. تنظیم شکواییه و ثبت در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ۲. ارجاع به دادگاه صلح یا دادسرا ۳. احضار مدیر مسئول و اخذ دفاعیات و مستندات وی برای اثبات صحت خبر ۴. بررسی ارکان جرم نشر اکاذیب و تشویش اذهان ۵. صدور رای قطعی/قابل تجدیدنظر ۶. اجرای حکم و الزام به درج تکذیبیه (در صورت صدور حکم به نفع شاکی).
- نکات و اشتباهات رایج
- ۱. عدم تفکیک بین «اشتباه خبری» و «نشر اکاذیب عمدی». ۲. عدم درخواست درج تکذیبیه به عنوان یکی از حقوق قانونی شاکی در مطبوعات. ۳. عدم اثبات کذب بودن خبر با اسناد متقن. ۴. شکایت از شخص خبرنگار بدون در نظر گرفتن مسئولیت اصلی مدیر مسئول.
نمونهٔ خواسته
تقاضای تعقیب و مجازات کیفری مشتکیعنه به اتهام نشر اکاذیب و پخش شایعات خلاف واقع به وسیله مطبوعات و الزام به انتشار تکذیبیه.
نمونهٔ شرحِ دادخواست
پرسشهای متداول
آیا نشریه حق دارد از افشای منبع خبر خودداری کند؟
قانون مطبوعات شرایطی برای حفظ منابع خبری دارد، اما عدم افشا رافع مسئولیت حقوقی و کیفری مدیر مسئول در قبال خبر کذب نیست.
آیا انتشار تکذیبیه مانع از پیگیری کیفری است؟
خیر، حق شکایت کیفری به قوت خود باقی است مگر اینکه گذشت صریح صورت گیرد.
مرجع صالح رسیدگی کجاست؟
دادگاه صلح محل انتشار نشریه.
تفاوت شایعه با خبر کذب چیست؟
شایعه معمولاً منبع نامشخصی دارد اما وقتی توسط مطبوعات بازنشر و مکتوب شود، مسئولیت کیفری نشر اکاذیب متوجه نشریه خواهد بود.
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
🧭 کمک کن: قدمبهقدم دادخواستم را آماده کن
🗺 نقشه: نزدیکترین دادگاهِ صالح برای این دعوا
کجا و نزدِ کدام مرجع؟
- مرجعِ صالح
- دادسرای عمومی و انقلاب برای تحقیقات مقدماتی ⇐ دادگاه کیفری یک با حضور هیئت منصفه و رسیدگی علنی؛ نه دادگاه صلح، مشروط به احراز وصف جرم مطبوعاتی.
- دادگاهِ کدام شهر
- دادگاه کیفری یکِ مرکز استانِ محل وقوع جرم مطبوعاتی؛ اصولاً محل انتشار مطلب، نه صرف محل اطلاع شاکی.
- پیش از طرحِ دعوا
- حفظ نسخه مطلب و ارائه مدارک خلافواقعبودن آن؛ درخواست انتشار پاسخ یا توضیح از نشریه مفید است، اما شرط شکایت نیست.
- اعتراض به رأی
- رأی دادگاه قابل فرجامخواهی در دیوان عالی کشور؛ مهلت برای مقیم ایران ۲۰ روز و مقیم خارج دو ماه از ابلاغ رأی یا انقضای مهلت واخواهی است.
- مستند
- مواد ۶ و ۲۳ قانون مطبوعات؛ مواد ۳۰۵، ۳۱۰، ۴۲۸ و ۴۳۱ قانون آیین دادرسی کیفری.
ممکن است خطا داشته باشد یا قانون عوض شده باشد؛ پیش از طرحِ دعوا با یک وکیل چک کنید. نقشه: نزدیکترین دادگاهِ صالح
صفحههای مرتبط
- به زبانِ ساده: توضیحِ ساده برای همه
- راهنمای کامل: راهنمای جامع اخذ مجوز و فعالیت در حوزه مطبوعات و نشریات در ایران
- جرم: پخش شایعات و مطالب خلاف واقع به وسیله مطبوعات
- جرم: نوشتن مطالب بر خلاف واقع دال بر انصراف گروه یا اشخاصی از نامزدهای معین مجلس توسط مطبوعات و نشریات
- نمونهمتن: شکوائیه بر علیه مدیر مسئول مطبوعات که با نوشته یا طرح عفت و اخلاق عمومی را جریحه دار نموده است
- نمونهمتن: شماره ۱۵۲ شکوائیه بر علیه کسی نوشته یا طرح یا فیلم یا تصاویر یا نقاشی یا مطبوعات و غیره که موجب جریحه دار شدن عفت و اخلاق
آرا، نظریات، مقررات و دکترینِ مرتبط 7
عینِ عبارت · پخش …موضوع تردید در قابل گذشت بودن نشر مطالب خلاف واقع در مطبوعات پرسش جرم نشر اکاذیب (پخش مطالب خلاف واقع) در صورتی که در بستر مطبوعات تحقق یابد با نگرش در قانون مطبوعات و سایر…
نظریه مشورتی شماره 7/1402/495 مورخ 1402/11/10
عینِ عبارت · پخش خ. م.: موضوع استعلام درباره قابلیت گذشت جرم «پخش مطالب خلاف واقع» ذکر شده در بند 11 ماده 6 قانون مطبوعات و ارتباط آن با ماده 698 قانون مجازات…
عینِ عبارت · پخش …» ص 354. سپس متهم در پاسخ به اتهام خود مبنی بر:« افتراء به مقامات و توهین و پخش شایعات و نشر اکاذیب و مطالب خلاف واقع و یا تحریف مطالب به دیگران در نشریه (... در تاریخ…
عینِ عبارت · پخش …» ص 354 . سپس متهم در پاسخ به اتهام خود مبنی بر:« افتراء به مقامات و توهین و پخش شایعات و نشر اکاذیب و مطالب خلاف واقع و یا تحریف مطالب به دیگران در نشریه (... در تاریخ اس…
عینِ عبارت · پخش …و انتشار اخبار داخلی و خارجی به منظور حفظ مصالح جامعه و افزایش آگاهی عمومی پیش بینی شده است و در بند «11» ماده (6) پخش شایعات و مطالب خلاف واقع و یا تحریف مطالب دیگران به عنوان حدود مطبوعات قید…
عینِ عبارت · پخش …درماده ۶۹۸ ق.م.! خواهد بود و ذرصورت اصرار مستوجب تشدید مجازات و لغو پروانه میباشد.…
قانون مطبوعات
عینِ عبارت · پخش …و گروههای منحرف و مخالف اسلام (داخلی و خارجی) به نحوی که تبلیغ از آنها باشد (حدود موارد فوق را آیین نامه مشخص می کند).…
